Henk & Fred 4-2025

JA ARGANG 13 - EDITIE 4 - SEPTEMBER 2025

S PA N N I N G Z O E K E R

INSPECTIE PANELEN MET DRONE

GOED GESPREK

Hoe zet je AI slim in?

VERKIEZING

Tweede stemronde van start PROJECT

Slimme monitoring via EMS

H E T L E U KS T E M A G A Z I N E VO O R D E E L E KT R O T E C H N I E K

EH3 DIN-voetpadkasten.

De perfecte behuizing voor infrastructuur, leisurelocaties en laadpleinen.

Deze kasten bieden een betrouwbare oplossing voor buitenomgevingen (zoals campings en jachthavens). Ze zijn bestand tegen impact en weersinvloeden dankzij UV-bestendig kunststof en hoge IP/IK-beschermingsgraden.

Uit te breiden met CombiLine-modules voor extra flexibiliteit en veiligheid.

Dankzij de eenvoudige installatie, natuurlijke ventilatie en compatibiliteit met diverse DIN-montages is het systeem veelzijdig inzetbaar. to.abb/U6Brbrjr2

STEM OP JOUW FAVORIET installatiebedrijf van het jaar

De twee shortlists met genomineerden voor de verkiezing ‘Installatiebedrijf van het Jaar’ zijn bekend.

Tot 31 oktober kan er opnieuw gestemd worden!

Breng jouw stem uit op:

OF stem via de QR-code

installatiebedrijfvanhetjaar.nl

Sponsoren:

COLOFON & INHOUD Henk & Fred is het leukste magazine voor de elektrotechniek.

Wij zijn er voor iedereen die werkzaam of geïnteresseerd is in de elektrotechniek. In elke editie is weer een glansrol weggelegd voor collega’s Henk, Fred en Daan. Hierdoor weten we zowel jong als oud binnen de gehele elektrotechniek aan ons te binden. Het magazine verschijnt vijf keer per jaar en wordt verspreid in een oplage van 24.000 exemplaren.

44

Jaargang 13, nummer 4, september 2025 UITGEVER Media Vakman B.V. Keulenstraat 9 7418 ET Deventer HOOFDREDACTIE Peter Besselink, redactie@henkenfred.nl

28

REDACTIE Pim van de Beek, Michiel Elands, Sjoerd Geurts, Diede de Klein en Han Neijenhuis BLADMANAGER Matthea Kiemeney, matthea@henkenfred.nl

10

AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE Leony Bos (communicatie), Gejo Flierman (verkoop), Marco IJmker (vormgeving), Tim Nijhof (eindredactie) en Martijn Verspeek (column) ADVERTENTIES advertenties@henkenfred.nl VORMGEVING Media Vakman B.V. DRUK Tuijtel ABONNEMENTEN EN ADMINISTRATIE info@henkenfred.nl Verschijning: 5 x per jaar Abonnementsprijs Nederland € 47,50 per jaar (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten)

Losse nummers € 9,75 (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten) Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor de vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

ALGEMENE VOORWAARDEN EN PRIVACYSTATEMENT Zie henkenfred.nl

50 SNEL TERREIN 6 AIIN WINT INSTALLATIESECTOR

Steeds meer installatiebedrijven zetten AI in, oftewel kunstmatige intelligentie. Het slimme gebruik van data kan een flinke besparing opleveren in tijd, geld en

COPYRIGHT Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen aan de volledigheid en juistheid van de informatie, zoals weergegeven in deze uitgave, geen rechten worden ontleend. De uitgever en auteurs kunnen dan ook geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie uit deze uitgave.

benodigde arbeidsuren. Het kennisniveau in de branche groeit snel. En daarmee ook de toepassingen in het dagelijkse werkveld, ziet Avans-lector Ander de Keijzer.

10

BRANDENDE AMBITIE OM KOPLOPER TE ZIJN

Van der Sluis Technische Bedrijven in Genemuiden, derde

VOLG ONS facebook.com/HenkenFred

bij Installatiebedrijf van het Jaar 2024, wil zich op alle fronten

instagram.com/henkenfred

verbeteren. Eigenaar René van der Sluis: “We willen voorop­

linkedin.com/company/henk-&-fred

lopen, niet achteraan aansluiten. Dat zit in ons DNA.”

linkedin.com/in/fred-van-henk-en-fred info@henkenfred.nl

HENKENFRED.NL

24

“ONTWIKKELAAR VRAAGT EXPLICIET OM PREFAB”

Marjet Rutten noemt zichzelf transitieregelaar. Ze weet alles van innovatief, duurzaam en industrieel bouwen.

Wordt het nog wat met de woningbouw in Nederland?

Het aantal vergunningen daalt, de industriële bouw stagneert. Of lijkt dat maar zo? Acht vragen voor Marjet.

4

| S EPTEMBER 2025

INHOUD

30

6

TWEEDE STEMRONDE VAN START Er kan weer gestemd worden! De tweede stemronde voor de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar 2025 is van start gegaan. Met wederom twee shortlists met elk tien bedrijven die kans maken op de titel.

24 28

THUIS BIJ: BAREND VAN BEELEN

Barend & Benner. Hij zat ook driemaal in het Glazen Huis.

Maar Barend is meer dan dj. Hij presenteert, regisseert en doet tijdens zijn show de volledige techniek. Fred en Daan keken mee in de 3FM-studio.

“DE ACHTERDEUR MOET DICHT”

Het staat met stip op één op het prioriteitenlijstje van de nieuwe directeur Katinka Kensen van Wij Techniek: ze wil de aftocht van vakmensen uit de installatiebranche indammen. “We verliezen nu te veel mensen. Meer dan 50 procent uitstroom is onacceptabel.”

44

HOTSPOTS VINDEN IN ZONNEPANELEN

Henk kijkt nerveus naar de enorme drone die wordt klaargemaakt voor de vlucht. Hij heeft vaker last van zenuwen als hij iets niet zelf kan besturen. In de spanning­­­zoeker zoeken Henk en Fred het hogerop, bij professioneel dronepiloot Marc Schouten.

50

bedrijven tot 50 medewerkers in plaats van 25. En dan is er nog een tweede categorie: ’50 medewerkers en meer’. Verderop in dit magazine vind je de beide shortlists. Tot vrijdag 31 oktober kun je je stem uitbrengen. Het bedrijf met de meeste stemmen – in beide categorieën – ontvangt de Publieksprijs. Ga dus

Dj Barend van Beelen is van het 3FM-programma

30

De categorie ‘kleinere bedrijven’ is iets opgerekt naar

KANTOOR LATEN MEEDENKEN

Het nieuwe hoofdkantoor van Fugro in Nootdorp wordt ex­treem duurzaam: volledig led, slimme monitoring via EMS

snel naar de website installatiebedrijfvanhetjaar.nl en breng je stem uit op jouw favoriete bedrijf!

Verder is op dinsdag 7 oktober de voorronde van de Monteur van het Jaar. 24 deelnemers hebben zich daarvoor door middel van een onlinetest geplaatst.

We organiseren dat dit jaar samen met IW in Amersfoort. Ook dat belooft een spannende strijd te worden.

Die straks zes finalisten oplevert.

Alvast voor de agenda: de Grote Finale van de Monteur van het Jaar en de uitreiking en bekend­ making van de winnaars van Installatiebedrijf van het Jaar vinden plaats op donderdagavond 27 november.

Met Act Eventstudios in Arnhem hebben we daar­­ voor een mooie, toepasselijke locatie uitgekozen.

Act Eventstudios bevindt zich namelijk op het innovatieve en duurzame Cleantech Park. Dit terrein is de thuisbasis van ruim 133 bedrijven die dagelijks werken aan verduurzaming en innovatie op het gebied van energie- en milieutechnologie. Kijk, op zo’n plek hoort een event van Henk & Fred thuis.

En met onze columnist Martijn Verspeek hebben we ook een inspirerende hoofdspreker vastgelegd.

Maar voordat het zover is: eerst stemmen!

Peter Besselink, hoofdredacteur redactie@henkenfred.nl

en 56 laadpunten met load balancing. Henk en Fred zijn be­ nieuwd hoe Van Doorn Totaalinstallateurs dit ‘klusje’ aanpakt.

SEPTEMBER 2025 |

5

Informatiemiddag over AI door Techniekcoalitie Brabant

Hoe de chatbot onze werkwijze gaat veranderen Steeds meer installatiebedrijven zetten AI in, oftewel kunstmatige intelligentie. Slim gebruik van data kan een flinke besparing opleveren in tijd, geld en benodigde arbeidsuren. Het kennisniveau in de branche groeit snel. En daarmee ook de toepassingen in het dagelijkse werkveld, ziet Avans-lector Ander de Keijzer.

E Maar Henk, je gebruikt AI nu al volop!

en chatbot op de website die

van een gebouw in kaart brengen of met

dag en nacht veelgestelde

nummerbordherkenning checken of

klantvragen automatisch

bedrijfsbussen weer op de hoofdvestiging

beantwoordt. Telefoontjes van

zijn, is tegenwoordig mogelijk.

klanten direct omzetten in

“Neem een gewone rekenmachine.

tekst. Het is allemaal mogelijk dankzij

Dat is een handig hulpmiddel, maar de

het combineren van data en kunst-

uitkomst klopt alleen als je de juiste som

matige intelligentie (AI). Maar ook een

invoert”, zegt lector Ander de Keijzer,

calculatie maken voor een nieuwbouw-

die praktisch onderzoek doet naar het

project, het actuele energieverbruik

gebruik van datascience en artificial intelligence. “Hetzelfde geldt voor AI.

Fred: “We zijn weer een stuk wijzer geworden vanmiddag:

Het is dus heel belangrijk om de juiste

AI verandert de manier waarop monteurs in de toekomst

data te verzamelen en nauwkeurig op te

werken.” Henk: “Nou nou, zo snel gaat het allemaal niet

schonen. Vervolgens ga je een AI-model

jongen. Wat we vooral nodig hebben is onze vakkennis,

trainen voor een praktische toepassing.”

onze handen, goed gereedschap en een mooie bus. Wij kunnen prima zonder AI.” Fred: “Henk, word wakker! Je gebruikt kunstmatige intelligentie

Voldoende data De Keijzer spreekt op een informatie­

al volop. Je zit op je telefoon en de

middag van Avans Hogeschool en

gezichtsherkenning werkt met AI

Techniekcoalitie Brabant. Daarin zijn

en je voert er ook zoekopdrachten

naast de provincie Brabant ook de

mee uit.” “Dat is toch gewoon

brancheorganisatie voor installateurs,

internet”, mompelt Henk.

Techniek Nederland en Wij Techniek

Fred: “Dat is AI! En een chatbot

(het opleidingsfonds voor de technische

die vragen van onze klanten

installatiebranche) vertegenwoordigd.

beantwoordt, lijkt mij reuzehandig.”

“Het is belangrijk om te weten wanneer je AI niet moet inzetten, en wanneer dat prima kan. Je hebt om te beginnen

6

| S EPTEMBER 2025

TREND

ANDER DE KEIJZER

AAN DE SLAG MET AI VIA CURSUS BIJ AVANS HOGESCHOOL De basis van artificiële intelligentie (AI) begrijpen, complexe datasets analyseren en ook de ethische kwesties rondom het gebruik van kunstmatige intelligentie begrijpen.

Het komt allemaal aan bod tijdens de deeltijdcursus die Avans Hogeschool in Tilburg en Breda aanbiedt.

Tijdens deze opleiding gaan deelnemers in teamverband aan de slag met vraagstukken uit de praktijk.

Dat kan bijvoorbeeld het optimaliseren van het energieverbruik van voldoende data nodig. Bij het inzetten van camera’s

een gebouw zijn, het inzetten van

of klantgegevens moet je ook rekening houden met

chatbots of spraakherkenning.

privacywetgeving”, legt hij uit.

“Voor deze studie op hbo-niveau is

Zeker sinds de komst van ChatGPT, in het najaar van

affiniteit met informatietechnologie

2022, is AI niet meer weg te denken uit het bedrijfs-

wel een grote pre”, aldus Patrick

leven. De Keijzer: “Je kunt de techniek gebruiken om

Ubags, een van de docenten.

voorspellingen te doen, bijvoorbeeld wanneer onderhoud nodig is, maar ook voor het optimaliseren van een bouwtekening. En je kunt zelfs het sentiment van klanten vaststellen door het analyseren van e-mails, of personeel werven. Maar alleen als je de juiste infor­ matie gebruikt, krijg je goede voorspellingen of nuttige

gen en monteurs kunt aansturen bij complexe proble-

toepassingen.” Als voorbeeld noemt hij een groot

men. Met een digital twin heb je ook realtime informa-

Amerikaans bedrijf dat AI gebruikte om automatisch

tie, afkomstig van alle aanwezige apparatuur die in het

mensen uit te nodigen voor sollicitatiegesprekken.

gebouw aanwezig is, die uitgelezen kan worden.”

“Ze kwamen erachter dat alleen mannen werden

Volgens Hagemans is AI niet meer weg te denken als

uitgenodigd. Zoiets wil je natuurlijk niet.”

het gaat om het oplossen van complexe problemen, het herkennen van patronen, spraakherkenning en

Kopie van een gebouw

voor de ontwikkeling van bijvoorbeeld zelfbesturende

Maurits Hagemans is onderzoeker en richt zich onder

voertuigen. “Bij renovaties kun je dankzij een scan van

andere op datascience en AI in de bouw. Hij laat zien

het gebouw en het toevoegen van data, uitstekend

wat het nut is van een praktische toepassing genaamd

in kaart brengen waar alle leidingen zitten. Er worden

digital twin. Dat is simpel gezegd een identieke kopie

zelfs fabrieken gebouwd die compleet via de digitale

van bijvoorbeeld een gebouw in een virtuele wereld.

wereld op afstand bestuurd kunnen worden. AI gaat

“Het idee is dat je op afstand ook onderhoud kunt ple-

veel veranderen aan de manier waarop we nu werken.”

SEPTEMBER 2025 |

7

Niko Hydro tuinpaal essential Een slimme en betaalbare oplossing voor stroom in je tuin, zonder in te boeten op kwaliteit en design.

• Bestand tegen alle weersomstandigheden (IP55- en IK07-gecertificeerd) • Eenvoudig te installeren dankzij twee voorbekabelde stopcontacten • Voorzien van een subtiel en strak design • Geschikt voor kabels van 4 mm tot 15 mm dankzij multilayer wartels • Veilig door te lussen met wartels Ontdek de nieuwe tuinpaal op niko.eu

PA-278-03

KO R T S LU I T I N G

1 VRAAG AAN CHATGPT

AI VERBRUIKT 11 TOT 20% VAN WERELDWIJDE STROOM DATACENTERS

GELIJK AAN 1 LEDLAMP DIE 1 UUR BRANDT

STROOMVERBRUIK DATACENTERS IN KORTE TIJD VERDUBBELD

ChatGPT heeft nu al 500 miljoen gebruikers

FREEPIK

Trainen GPT-3 kostte 700.000 liter water voor koelen datacentra

GROTE TECHBEDRIJVEN WILLEN IN 2030 WATERPOSITIEF ZIJN

Verbinding cloud straks niet meer nodig door verbeterde chip

Energieverbruik door AI wordt daardoor honderden keren lager

Vraag aan ChatGPT kost meer energie dan vraag aan Google

KEERZIJDE: AI HELPT OOK BIJ EFFICIËNTER OMGAAN MET ENERGIE

FREEPIK

Bron: KIA Community, ChatGPT, NOS.nl, TU Delft, nu.nl en TU Eindhoven

SEPTEMBER 2025 |

9

inter view

RENÉ VAN DER SLUIS DIRECTEUR-EIGENAAR VAN DER SLUIS TECHNISCHE BEDRIJVEN

10

| S EPTEMBER 2025

INTERVIEW

“De toekomst? Warmte en comfort als abonnement” Vorig jaar werd het bedrijf derde bij de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar. Van der Sluis Technische Bedrijven in Genemuiden wil zich dit jaar op alle fronten verbeteren. De focus ligt op het toekomstbehendig maken van de organisatie. Inspirator achter dit alles is directeur-eigenaar René van der Sluis. Zijn visie? “Het gaat om de dag van overmorgen!”

JE WAS TELEURGESTELD OVER DE DERDE PLEK BIJ DE VERKIEZING INSTALLATIEBEDRIJF VAN HET JAAR.

WAT LEVERT ZO’N DAG OP?

“We werkten als bedrijf hard om deze prijs te

halen ook input op. Een voorbeeld is de

verdienen. Niet alleen vanuit de directie, maar

behoefte aan flexibele werktijden. Daar

iedereen, van monteurs tot projectleiders en

kregen we vragen over en vervolgens hebben

kantoormedewerkers. Ik gunde ons dit stukje

we er beleid op gemaakt. Nu kunnen mensen

erkenning, omdat het ook laat zien dat je samen

flexibeler tussen zeven en negen starten, als

iets bijzonders neerzet. Maar we hebben het

hun functie dat toelaat. Bijvoorbeeld om hun

achter ons gelaten en zijn nog lang niet klaar.

kinderen naar school te brengen. Natuurlijk

We zien onszelf nog steeds als koploper in de

is dat eenvoudiger in te plannen voor iemand

branche en gaan door waar we mee bezig zijn.”

op kantoor dan een monteur op de bouw,

“Betrokkenheid. Dat is een van onze kernwaarden. Mensen voelen zich gehoord. We

maar er is veel mogelijk. Allemaal als resultaat

JULLIE ZIJN VOLOP IN BEWEGING?

van de toekomstdagen.”

“We bouwen op alle fronten. Niet alleen aan installaties, woningen en technische oplossingen, maar ook aan onze eigen organisatie en onze mensen.

Mooie voorbeelden daarvan zijn onze toekomstdagen, die we regelmatig houden. Jaarlijks nodigen we al onze medewerkers - jong en oud - uit om een volledige dag met ons mee te kijken. Wat houdt ons bezig voor de toekomst? Daarbij gaat het

HOE BELANGRIJK ZIJN JONGEREN VOOR JULLIE ORGANISATIE?

“We zien onszelf als een koploper in de branche”

“Heel belangrijk. Via ons Techniek Opleidingspunt (TOP), het opleidingscentrum in Genemuiden, leiden we jongeren op voor de installatie- en elektro­ techniek. TOP is een eigen initia­ tief van Van der Sluis. Vroeger zat onze opleiding boven het magazijn, in een donkere ruimte

ook over zaken zoals veiligheid, gezondheid,

zonder ramen. Nu hebben we een volwaardig

vitaliteit, afvalscheiding en innovatie.

opleidingscentrum. Leerlingen krijgen daar

Techniek is breder dan het vak alleen.”

een goede basis en komen daarna veel zelf­ verzekerder op de bouw.”

HOE ZIEN DIE TOEKOMSTDAGEN ERUIT? “We hebben vorig jaar het terrein aan de

WAS HET ALTIJD JOUW DROOM OM HET FAMILIEBEDRIJF OVER TE NEMEN?

overkant omgetoverd tot een festivalterrein,

“Die vraag krijg ik vaak. Ik ben de derde

met zestien tenten. Er waren workshops,

generatie bij Van der Sluis. Mijn oom had

maar ook een directietent waar medewerkers

geen kinderen, dus er lag wel druk. Mijn

alles konden vragen aan ons als directie.”

ouders hadden drie kinderen: ik heb een

SEPTEMBER 2025 |

11

oudere zus en had een jongere broer, die helaas op 14-jarige leef­ tijd is verongelukt. Ik heb er lang over nagedacht, want het is een grote verantwoordelijkheid. Uiteindelijk voelde ik: ja, ik kan dit.

Al vraag ik me nog steeds elke dag af of we de juiste dingen doen. Misschien is dat wel het geheim van succes. Er nooit van uitgaan dat je klaar bent.”

WELKOM BIJ VAN DER SLUIS

WAAR HAAL JIJ PERSOON­ LIJK VOLDOENING UIT?

Elke nieuwe medewerker bij

“Uit het feit dat ik de motor

Van der Sluis begint met een

mag zijn van de organisatie. Let

welkomstdag. Twee keer per

wel, ik doe het zeker niet alleen,

jaar organiseert het familie-

maar samen met vele betrokken

bedrijf deze dag om nieuwe

mensen om mij heen. Geld is niet

collega’s kennis te laten

het hoogste doel. Als iemand

maken met de organisatie en

doodongelukkig naar huis gaat,

haar rijke historie. “Ik vertel

wil ik weten waarom en kijken

ze alles over ons bedrijf”,

of wij daar iets aan kunnen doen.

vertelt René van der Sluis.

Ik wil met plezier naar mijn werk

“Zo leren we elkaar kennen.

en weer met plezier naar huis.

Ik laat ze bijvoorbeeld een

Dat gun ik iedereen.”

aambeeld zien uit 1883, dat Mijn grootvader begon als

HOE ZIE JIJ DE TOEKOMST VAN DE INSTALLATIESECTOR?

smid in de crisisjaren. Hij

“We moeten verduurzamen en

hergebruikte materialen en

zuiniger omgaan met grondstof-

dacht al circulair voordat dat

fen. Mensen willen comfort in huis

woord bestond. Dat verhaal

en daar kunnen wij voor zorgen. Ik

inspireert mensen. Het laat

denk dat de wijze waarop wel ver-

zien dat je met ambitie en

andert. Het gaat steeds meer van

het juiste gereedschap veel

bezit naar dienst. Warmte en com-

We willen vooroplopen, niet achter

kunt bereiken. Ook nu nog.”

fort als abonnement: je betaalt als

aansluiten. Dat zit in ons DNA.”

nog ouder is dan ons bedrijf.

klant voor het gemak en wij regelen Dat vraagt om een andere manier

HOE VER ZIJN JULLIE AL MET AI?

van werken. Daarnaast worden

“Nog in de voorfase, maar we

de techniek. Je leaset de installatie.

“Ik vraag me elke dag af of we wel de juiste dingen doen”

12

| S EPTEMBER 2025

installaties slimmer, effi-

gaan een eigen innovatie-afdeling

ciënter en meer op maat

oprichten, die dit oppakt. AI kan

gemaakt. AI gaat daar een

helpen bij berekeningen, ontwerp

grote rol in spelen, bijvoor-

en optimalisatie. Maar je moet wel

beeld bij ontwerp, onder-

kritisch blijven: wat stop je erin

houd en monitoring.

en wat haal je eruit? Uiteindelijk

We kunnen straks storingen voor­

wil ik dat Van der Sluis toekomst­

spellen voordat iets uitvalt. Dat

behendig blijft. Ja, je hoort het

betekent ook dat we als bedrijf

goed. Toekomstbehendig. Stapje

mee moeten in die ontwikkeling.

voor stapje pakken we dit op.”

INTERVIEW

VAN DER SLUIS: FAMILIEBEDRIJF MET VISIE Familiebedrijf Van der Sluis Technische Bedrijven in Genemuiden is opgericht in 1934 en groeide uit tot een brede organisatie met ruim 650 medewerkers. Van der Sluis is actief in installatietechniek, constructie, plaatbewerking en agrarische techniek. René van der Sluis is de derde generatie in het bedrijf. “Bijzonder is onze integrale aanpak: van advies en ontwerp tot installatie en onderhoud.

We hebben diverse dochterbedrijven in de techniek en agri, maar ook een onderhoudsbedrijf. Wij kunnen daardoor complete projecten oppakken.

Precies dat is onze kracht. Wij denken niet alleen aan vandaag of morgen, maar vooral aan de dag van overmorgen. Zo blijven we bouwen aan een toekomstbestendig bedrijf.”

WELKE STAPPEN ZETTEN JULLIE DE KOMENDE JAREN?

Dat moet je durven: hoe vliegen zij dingen

“Wij willen meer proces- en productgericht gaan

staren. Kijk ook om je heen, naar natuur,

werken en blijven innoveren. We doen dat niet

andere processen of systemen. Daar haal je

alleen, maar ook in samenwerking met partners

vaak dingen uit die je kunt toepassen in je

verenigd in Biltin, de gezamenlijke innovatie­

eigen werk.”

aan? Niet blind op je eigen installatievak

afdeling. Onder andere Hanzestrohm, Breman

niet alles alleen. Door samen te werken en kennis

DOEN JULLIE DIT JAAR WEER MEE AAN DE VERKIEZING INSTALLATIE­ BEDRIJF VAN HET JAAR?

te delen, kom je verder en kun je de grote uitda-

“Haha, jazeker. Ik heb mijn verwachtingen

gingen in onze sector beter aan. Ik was bijvoor-

wel bijgesteld. Maar voor mijn gevoel zitten

beeld een van de 25 koplopers van regio Zwolle,

we echt op de goede koers. Of we winnen?

bestaande uit vijftien gemeentes. Daar zat ik

Dat weet ik niet. We doen in elk geval ons

met mensen uit de bouw en andere branches.

best om elke dag een beetje beter te

We keken dus ook naar andere vakgebieden.

worden. Uiteindelijk gaat het daar om.”

en Hogeschool Windesheim maken deel uit van dit initiatief. Samen kun je sneller vooruit. Je kunt

SEPTEMBER 2025 |

13

I N T E L L I G E N T E

O P L O S S I N G E N

V O O R

D E

DE REVOLUTIE VAN DRAADLOOS BEHEER

I N S T A L L A T E U R AD D O W N LO R D L DE FO E IE T U L O V E R ‘DE N VA OS D R A A D LO ’ R E E BE H

MA AK HET VERSCHIL MET INNOVATIEVE NOODVERLICHTING VAN HBI BISSCHEROUX, DÉ EXPERT IN DRAADLOOS BEHEER VAN NOODVERLICHTING.

VOORDELEN VOOR DE INSTALLATEUR • 24/7 online inzicht in de technische staat van de noodverlichting • Ontvang directe meldingen bij storing of problemen • Bespaar op arbeidskosten en inzet van middelen, beheer meer projecten met dezelfde inzetbare manuren • Voldoe aan de onderhoudseisen van de Omgevingswet, ISSO 79 en NEN-EN 50172 Kijk voor meer voordelen op hbi-lighting.com

Co-flex en PV-Coor Deelbare flexibele buizen Eenvoudige montage n

Deel de buis, leg de kabels in de binnenbuis, druk de buitenbuis er over en klaar!

Veilig en duurzaam

n

Bescherming van (voorgemonteerde) kabels bij PV-installaties, machines, etc.

n

Bestand tegen knaagdieren en weersinvloeden

n

Duurzaam stevige verbinding en goede buigwisselsterkte Efficiënt

n

De ideale oplossing voor snelle bescherming van kabels achteraf voor vele toepassingsgebieden. Hersluitbaar voor installatie achteraf.

info.elektro@fraenkische.nl

Elektrosystemen www.fraenkische.nl

D E B U S VA N

BRAM VAN AMERSFOORT VAN DE ELEKTROMONTEUR

“Ik moet elke dag m’n bus opruimen”

Voormalig keeper Bram van Amersfoort (32) uit Nijmegen verruilde het voetbalveld voor de meterkast. Inmiddels is hij vier jaar zelfstandig elektromonteur onder de naam De Elektromonteur. “Toen ik zag dat die URL nog vrij was, heb ik hem meteen vastgelegd als bedrijfsnaam.”

D

e Elektromonteur werkt voornamelijk voor particulieren. Bram installeert groepenkasten, laadpalen en zonnepanelen, maar verdiept zich ook in nieuwe technieken zoals thuisbatterijen.

“Ik vind het belangrijk dat ik plezier houd in wat ik doe. En blijven leren hoort daarbij.’’

Zijn huidige bus? Een praktische keuze, maar zeker niet zijn droomwagen. “Ik had een Opel

Voor Bram is comfort in

van een elektrische ID.Buzz. In

de bus steeds belangrijker

het paars, dat sluit mooi aan

geworden. “Goede muziek

bij mijn nieuwe huisstijl.” En

luisteren en een beetje luxe

elektrisch rijden past volgens

voorin is fijn. Bijvoorbeeld

hem helemaal bij zijn vak.

makkelijk je telefoon aan­

“Ik ben elektricien, dus dan

sluiten en snel kunnen bellen

moet je eigenlijk ook elek-

tijdens het rijden. Dat soort

trisch rijden. Het hoort bij de

dingen maken je werkdag

toekomst.” Voor nu moet hij

prettiger. Je zit er elke dag

roeien met de riemen die hij

in, dan wil je ook dat het

heeft. “De Proace is misschien

een beetje goed voelt.”

niet perfect, maar hij brengt

Een ideale bus heeft Bram

me waar ik zijn moet. En die

wel voor ogen. “Ik droom

ID.Buzz? Die komt er. Ooit.”

Vivaro uit 2019. Dat was een fijne bus, maar hij werd te duur in onderhoud. Ik had net een huis gekocht, dus ik moest financieel wat gas terugnemen.” De keuze viel op een Toyota Proace City. Klein, compact en zuiniger. “Ik dacht: overzichtelijker en minder rommel.

Maar dat bleek een illusie. Het ligt nog steeds vol, alleen nu in het zicht.”

LOSSE BAKJES

FRED: “DENK SLIM, NIET GROOT”

Bram maakt een herkenbaar punt: denken dat een kleinere bus automatisch voor meer overzicht zorgt. “Dat klinkt logisch, maar in de praktijk puilt zo’n bus juist sneller uit”, denkt Fred. “Het draait niet om formaat, maar om indeling. Als je geen vaste plek hebt voor je spullen, raak je óók in een kleine bus alles kwijt. En die bakjes? Alleen

De inrichting is een mix van oude kastjes en

handig als je ze consequent gebruikt. Opruimen

losse bakjes. Een systeem is ver te zoeken. “Ik

na elke klus is goed, maar met een slimme

ben nog steeds op zoek naar de juiste indeling.

basisinrichting hoef je daar veel minder tijd aan

Alles ligt erin, maar niet altijd waar het moet

te besteden. Zeker als je, zoals Bram, lange dagen

zijn. Ik moet elke dag m’n bus opruimen om

maakt en meerdere klussen op een dag draait.”

niet gek te worden”, zegt hij lachend.

SEPTEMBER 2025 |

15

PRO LINE

Exclusief voor de installateur 5 JAAR

GARANTIE

GERECYCLED PLASTIC

DE FAVORIET VAN DE INSTALLATEURS ECO-DIM.02 PRO (R,L,C) a 0-250W led a Vervangbare + extra zekering a Ondiepe inbouw (23mm) a MIN & MAX afstelling

SPECIAAL VOOR GROTERE INSTALLATIES ECO-DIM.03 PRO (R,L,C) a 0-700W led a Vervangbare + extra zekering a Ondiepe inbouw (23mm) a MIN & MAX afstelling

DIMMEN HOEFT NIET DUUR TE ZIJN ECO-DIM.04 PRO (R,C) a 0-200W led a Goedkoopste in de markt a Ondiepe inbouw (23mm) a MIN & automatische MAX afstelling

DUO DIMMER MET WISSELSCHAKELING ECO-DIM.05 PRO (R,L,C) a 2 x 0-200W led a Wisselschakeling per kanaal a Ondiepe inbouw (23mm) a 2 x MIN & 2 x MAX afstelling

www.ecodim.nl

GROOTHA PRODU

I N S TA L L AT I E B E D R I J F VA N H E T J A A R

Stemmen kan tot 31 oktober

Tweede stemronde van start De tweede stemronde voor de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar 2025 is van start gegaan. Er zijn twee categorieën en dus ook twee shortlists: tot 50 medewerkers en 50 medewerkers en meer.

Je kan in beide categorieën één keer je stem uitbrengen. Dat kan tot vrijdag 31 oktober via installatiebedrijfvanhetjaar.nl.

I

n de eerste nominatieronde van de

De winnaars - zowel voor de Publieksprijs als de Vakjury­

verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar

prijs – worden bekendgemaakt op donderdagavond

2025 kwamen er maar liefst 821 inzen-

27 november tijdens een feestelijke uitreiking bij Act

dingen binnen. Op basis van het aantal

Eventstudios in Arnhem. Daarover meer in ons volgende

stemmen en ingevulde motivaties heeft de

magazine. Maar eerst stemmen! Ga daarvoor naar

jury twee shortlists gemaakt. Daarbij is de

installatiebedrijfvanhetjaar.nl en stem op je favoriete

categorie ‘kleine bedrijven’ iets verruimd, naar

bedrijf (je kan in beide categorieën één keer stemmen!).

‘bedrijven tot 50 medewerkers’. En er is een categorie ’50 medewerkers en meer’.

Tot 31 oktober kan in een tweede ronde op-

Shortlist

Shortlist

nieuw worden gestemd op beide of één van

tot 50 medewerkers

50 medewerkers en meer

de twee shortlists. Het bedrijf met de meeste

DIBO Installatietechniek, Dimmen

Batenburg Installatietechniek, Twello

stemmen in zijn categorie wint de Publieks-

Engberts Elektrotechniek, Purmerend

BINK Techniek, Sprundel

prijs. Daarnaast wordt in beide categorieën

Hollander Electric Solutions, Roosendaal

Breman Installatiegroep, Genemuiden

een Vakjuryprijs uitgereikt. De bedrijven die

Van Dunschoten Elektrotechniek, Nijkerk

Den Doorn Totaalinstallateurs, Giessen

daarvoor zijn geselecteerd, zijn inmiddels

Van Halteren Installatietechniek, Zeddam

Feenstra, Lelystad

bekendgemaakt via onze socials.

Schuurkamp Installatietechniek, Elburg

Hoppenbrouwers, Udenhout

Installatiebedrijf Verspeek, Valkenswaard

Kremer, ’s-Heerenberg

Fanatiek

Wesvin Elektrotechniek, Almere

Linthorst Techniek, Apeldoorn

De verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar is

Installatiebedrijf Wiesenekker, Rhenen

Scheer & Foppen, Harderwijk

een initiatief van het magazine Henk & Fred en

Van Wijngaarden Elektrotechniek, Papendrecht

Van der Sluis, Genemuiden

wordt voor de derde keer gehouden. Hoofdredacteur en juryvoorzitter Peter Besselink daarover: “In de tweede stemronde werd vorig

Sponsoren:

jaar maar liefst 6.600 keer gestemd. De genomineerde bedrijven waren toen heel fanatiek in het mobiliseren van hun achterban. We hopen dat ze dat nu weer gaan doen!”

SEPTEMBER 2025 |

17

Een versnelde overstap op led­ verlichting kan Nederland tot 2043 een besparing van ruim 3 miljard euro opleveren, de druk op het elektriciteitsnet verminderen en de afhankelijkheid van aardgas verkleinen. Dat blijkt uit onderzoek van Berenschot, in opdracht van onder andere Techniek Nederland

3 miljard winnen met led

MONSTEROVERNAME DOOR BOSCH GROEP De Bosch Groep heeft de verwarmings-, ventilatie-

18

en de Fedet. Als alle verlichting in Nederland al in 2030 is vervangen door led, wordt jaarlijks 3,8 TWh extra aan stroom bespaard, even­ veel als de productie van kern­ centrale Borsele. De Fedet reikte het Berenschot-rapport uit aan demissionair klimaatminister Sophie Hermans.

ZOEKEN NAAR 121.000 VAKKRACHTEN De installatiebranche heeft de komende vijf jaar 121.000 nieuwe vakkrachten nodig. Vanwege de verwachte groei én de ingecalcu­

en airconditioningactiviteiten van het Amerikaans-

leerde uitstroom van 118.000

Ierse Johnson Controls overgenomen. Het gaat

mede­werkers. Dat staat in de

hierbij om de ‘lichte en residentiële tak’. Ook de joint

arbeidsmarktprognose 2025-2029

venture Johnson Controls-Hitachi Air Conditioning is

van Wij Techniek. Wij Techniek

in handen gekomen van de Bosch Groep. De

komt met twee aanbevelingen voor

onderneming spreekt van de grootste overname

installatiebedrijven. Eén: mik op

in haar geschiedenis. Met de deal is een bedrag

behoud, zorg dat je minder mensen

van 8 miljard dollar (7,4 miljard euro) gemoeid.

nodig hebt, bijvoorbeeld met hulp

Hiermee wordt Bosch wereldwijd een van de

van digitalisering en AI. Twee: haal

grootste leveranciers op de markt voor ver­war­­

meer mensen binnen, via onderwijs

ming, ventilatie en koeling van woningen en kleine

en zij-instroom, met speciale

commerciële gebouwen.

aandacht voor ‘nieuwe doelgroepen’.

| S EPTEMBER 2025

NIEUWS

TERUGLEVEREN: BERGAFWAARTS Fred: “Dit vind ik een slechte ontwikkeling. De terugleverkosten voor eigenaren van zonnepanelen schoten in vier maanden omhoog,

VAKBEURS ENERGIE: DUURZAME DAGEN

met gemiddeld 10 procent.

Kleinere huishoudens hebben daar financieel het meest last van.

Overstappen.nl legde de tarieven

De Vakbeurs Energie wordt op 7, 8 en 9 oktober gehouden

van 21 energieleveranciers naast

in de Brabanthallen in Den Bosch. De beurs, begonnen in

elkaar in de periode maart-

2005, is een zakelijk platform op het gebied van duurzaam-

augustus. De stijgende kosten op

heid en energie. Dit jaar wordt weer de Energie Innovatie

de onbalansmarkt zorgen voor

Award uitgereikt. Verder geeft de Warmtepomp Innovatie­

hogere tarieven. Het volle stroom-

route informatie over de nieuwste ontwikkelingen in

net helpt daarbij niet mee. De

duurzame klimaattechnologie. Ook op het programma:

onbalansmarkt is een ongrijpbaar

de vakbeurzen Zero Emission | Ecomobiel, PREFAB en

iets. Ik verwacht dat meer en meer

Industrial Heat & Power. Meer info: vakbeursenergie.nl

mensen overstappen naar thuisbatterijen. Misschien kunnen die ook wat goedkoper worden?”

IN TIEN JAAR 31 PROCENT MEER LOON De lonen in de bouw stegen

GENERATOR DIE DRAAIT OP WATER

de afgelopen tien jaar flink. Elektriciens profiteerden ook mee, zij het iets minder hard. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, die zijn geana­ lyseerd door carrièreplatform

werkt hetzelfde

Cvster. Volgens Cvster verdienen

als conventio-

elektromonteurs gemiddeld 23,00 euro per uur, 5,40 euro

nele verbranVattenfall en Feenstra

dingsmotoren. De motor

meer dan in 2014 (+31 procent).

komen met een fossielvrije

heeft een gepatenteerd

Ze behoren tot de beter betaal-

generator: de Aquastroke.

brandstofsysteem met een

den in de sector, maar hun loon-

Hij draait op een mix van

hoge compressieverhou-

ontwikkeling bleef procentueel

water (70 procent) en

ding. De betonnen platen

iets achter bij die van uitvoerende

bioalcohol (30 procent).

waar de generatoren op

functies. Zo ging het uurloon van

‘Hij levert stille, schone en

hulpkrachten in de bouw omhoog

staan zijn van CO2-negatief

krachtige stroom, met een

beton. De samenwerkende

met 4,40 euro, naar 16,20 euro

veel schonere verbranding

bedrijven zeggen dat ze in

(+37 procent). Cvster schrijft de

dan conventionele genera-

een vergevorderd stadium

stijgingen deels toe aan cao-

toren’, aldus de betrokken

zijn om de techniek op

afspraken en de aanhoudende

bedrijven. De Aquastroke,

de Europese markt te

vraag naar bouwpersoneel.

ontwikkeld door MayMaan,

brengen.

SEPTEMBER 2025 |

19

Wil je meer uit jezelf halen?

Wij Techniek geeft je de kans om te groeien. Ontdek onze trainingen en workshops en zet de volgende stap.

Jij zoekt uitdaging in je werk Wij geven coaching en advies

Ontdek ons aanbod voor medewerkers. medewerkers Ga naar www.wij-techniek.nl/medewerkers

C O LU M N

Ga klant eens echt helpen!

Martijn Verspeek noemt zichzelf aanvoerder bij Installatiebedrijf Verspeek in Valkenswaard

I

k heb iets met woorden. Altijd al gehad.

aan tafel. Ze waren bang dat ik hun moeder

Daarom vind ik het bijster interessant

iets zou aansmeren. Gesprekken gingen dan

waarom een verkoper ‘verkoper’ heet.

vooral over prijzen, garanties en specificaties.

Want waar ligt jouw belang? Bij jezelf of

Gespannen gezichten, wantrouwen en weinig

bij de ander? Een verkoper wil namelijk

plezier. Alles werd gecontroleerd, elk woord

verkopen. Punt. Het maakt niet uit of jij als klant er beter van wordt. Als hij zijn target maar haalt.

gewogen.

Doelstellingen bereiken, bonussen scoren, dat

Eerlijk advies

is waar het vaak om draait. Ik vind daar iets van.

Tegenwoordig kom ik binnen en zie ik een

Natuurlijk ken ik alle trucs en technieken om

authentiek tafelkleedje, twee kopjes koffie

mensen te overtuigen. Iedereen die ooit een

en een vers stukje cake of peperkoek. De

salestraining heeft gevolgd, kent ze wel. Hele mooie technieken, maar als je ze gebruikt voor je eigen portemonnee, je eigen gewin, dan noem ik dat manipulatie.

Goed gevoel Daarom noemen wij onszelf bij Verspeek geen verkopers. Wij zijn adviseurs. We gebruiken diezelfde principes, maar niet om jou iets aan te smeren. We

kinderen zijn er niet meer bij,

want ze weten: mam krijgt een “Je wilt advies. En precies dan straks niet eerlijk gebeurt er iets moois. Terwijl ik herinnerd uitleg welke ketel het beste past, ze ineens: ‘Doe maar wa gij worden als zegt het beste vindt, jonge. Want die verkoper vroeger deed onze Harrie dit soort dingen. Ik mis ons Harrie die iets nog elke dag.’ kwam slijten” Dan komen de fotoalbums op tafel en praten we over het

gebruiken ze om jou echt te helpen. Om jou

leven. Over vroeger. Over haar kinderen en

duidelijk te maken wat je echt nodig hebt. En

klein­kinderen. Dat zijn kleine kampvuur­

of we er dan meer of minder aan verdienen,

gesprekken. Dat is voor haar fijn en voor

dat is ondergeschikt. Ik wil dat jij straks met

mij misschien nog wel fijner. Dus waarom

een goed gevoel zit, omdat je weet: dit was

heten verkopers eigenlijk nog verkopers?

het beste advies voor mij.

Ga mensen écht helpen, ga adviseren.

Dat vertrouwen zie ik gelukkig elke dag terug

Want je wilt straks niet herinnerd worden

in mijn werk. Als ik vroeger voor een opname

als die verkoper die iets kwam slijten. Je wilt

voor een nieuwe ketel bij een oudere dame

herinnerd worden als de man of vrouw die

kwam, van wie de man zeven jaar eerder was

luisterde, hielp en écht tijd maakte. Daar

overleden, zat er altijd een zoon of dochter bij

word je zelf ook gelukkig van…

Martijn Verspeek SEPTEMBER 2025 |

21

F VANA , €1849

NIEUW!

DE MEEST COMPACTE ALLESKUNNER OOIT!

EEN COMPLEET ALLES-IN-ÉÉN SYSTEEM VOOR GEBOUWEN TOT 13 WOONEENHEDEN.

GEÏNTEGREERDE MODULE PINHOLE CAMERA HANDSFREE TAG-LEZER

Draadloze intercom- en toegangsbeheer systemen speciaal voor woningcomplexen

www.intratone.nl

T E S T PA N E L

TESTPANEL

PRODUCT

EcoDim Led inbouwspot ED-10022

BEOORDELING

Kwalitatieve inbouwspot met bijzondere lichtkleur

Merk:

Deze led inbouwspot van EcoDim heeft een dim to warm techniek.

EcoDim Fabrikantnummer:

Hiermee heb je in het hoge lichtniveau een lichtkleur van 3000K en

Productgroep:

een compacte trafo en een kleine inbouwdiepte en is geschikt voor o.a.

in het lage lichtniveau 2000K. De spot heeft een hoge kleurechtheid,

ED-10022

badkamers en overkappingen. De spot is geïnstalleerd met de ECO-

inbouwspots

DIM.04 PRO en uitstekend dimbaar met de EcoDim PRO line dimmers.

SPECificaties Vermogen:

5W

Voltage (input):

220-240V

Dimtechniek:

Fase afsnijding / RC

Dimbaarheid:

5-100%

Lichtopbrengst:

450 lumen

Lichtkleur:

Dim to warm

(3000K-2000K)

CRI waarde:

>95

Lichthoek:

60⁰

Beschermingsgraad: IP54

B. Fix

M. Tromp

+ Mooi compacte dimmer + Alle A-merken schakelmateriaal passen − Schroeven waarop je de bedrading

+ Mooie uitstraling + Makkelijk aan te sluiten en door te lussen + Zwakstroomgedeelte is voorzien van

−

+ + Kantelbaar − Montageveertjes schieten soms los bij

Unica Building Projects

moet aansluiten zijn vrij klein

Veerklem is aardig strak bij de inbouwspot

Wat vind je van de dimbaarheid en

Chip:

COB met

lichtkleur van de inbouwspot?

reflectietechniek

De dimbaarheid gaat vloeiend en het licht

Kleur:

mat wit (RAL9003)

gaat niet knipperen.

De Graaf Elektrotechniek

koppelstekker

Lage inbouwdiepte

monteren

Wat vind je van de dimbaarheid en lichtkleur van de inbouwspot?

Afmetingen

Hoe ervaar je de installatie van de

De spot is heel mooi en rustig dimbaar.

Zaagmaat:

Ø 75 mm

inbouwspot?

De lichtkleur is van sfeer- tot werklicht.

Buitenrand:

Ø 85 mm

Monteren van de spot is vrij simpel. Wel zie ik

Inbouwdiepte:

23 mm 55,5 x 34 x 20 mm

graag dat er een stekkerbare uitvoering van

Hoe ervaar je de installatie van de

Trafo (lxbxh):

komt.

inbouwspot?

Snel en makkelijk te monteren.

D. Langelaan

Olof Schuur Installatiebedrijf

+ Dimtraject is erg rustig, zeker in

combinatie met de meegeleverde dimmer

+ Kleur verandert geleidelijk met dimmen + Compacte inbouwdiepte − Beschermhulsjes van klemveren zitten

Zou je dit product aanbevelen?

Ja, de dimmer kun je voor elk schakel­

Zou je dit product aanbevelen?

materiaal gebruiken. Wat betreft het spotje

Ja, vooral als er weinig inbouwdiepte is.

moet deze net in het bestek staan.

T. Boere A. Cluistra

Bosman Bedrijven

HOMIJ

+ Stekkerverbinding tussen driver en spot

+ Mooi ontwerp + Lage inbouwdiepte benodigd − Kantelbaar − Niet verkrijgbaar in iedere groothandel

Erg goed, zeker in combinatie met de

Wat vind je van de dimbaarheid en

Wat vind je van de dimbaarheid en

EcoDim-dimmer.

lichtkleur van de inbouwspot?

lichtkleur van de inbouwspot?

Goed dimbaar en een mooie (gedimde)

Laat zich heel goed dimmen, ook in het lage

lichtkleur.

regelgebied, de kleur ‘dim to warm’ is mooi geel.

Vergelijkbaar met andere inbouwspots. Niet

Hoe ervaar je de installatie van de

Hoe ervaar je de installatie van de

te groot gat boren. Goede doorlusmogelijk-

inbouwspot?

inbouwspot?

heden.

Makkelijk aan te sluiten en als de driver is

Prima, voordeel is de lage inbouwdiepte in com-

geplaatst is de spot met stekkerverbinding

binatie met een goede veerkracht van de veren.

niet erg vast

Wat vind je van de dimbaarheid en lichtkleur van de inbouwspot?

Hoe ervaar je de installatie van de

+

Dimmer is makkelijk in te stellen en compact

inbouwspot?

Zou je dit product aanbevelen?

makkelijk te plaatsen.

Zou je dit product aanbevelen?

Zeker.

Zou je dit product aanbevelen?

Zeker, prima inbouwspot voor een redelijke prijs.

Ja. SEPTEMBER 2025 |

23

PREFAB BOUWEN IS VOLWASSEN AAN HET WORDEN

MARJET RUTTEN TRANSITIEREGELAAR Marjet Rutten noemt zichzelf een transitieregelaar. Ze weet alles van innovatief, duurzaam en industrieel bouwen. Maar wordt het nog wat met de woningbouw in Nederland? Het aantal afgegeven vergunningen daalt, de industriële bouw stagneert. Of lijkt dat maar zo? Wij vuurden acht brutale vragen op haar af.

En Marjet? Die schoot er scherp en enthousiast op los.

INDUSTRIEEL BOUWEN

het niet zo zichtbaar. Je ziet niet

zame transitie, zoals houtbouw,

STAGNEERT. IS HET FEESTJE

ineens honderd huizen tegelijk

versterkt die beweging enorm.”

ALWEER VOORBIJ?

verschijnen.”

1

“Dat is echt onzin. Mensen

KOMT HET NOG GOED MET DE

zeggen dat de groei stopt,

HEB JE DE IMPACT VAN PREFAB

WONINGBOUW IN NEDERLAND?

maar inmiddels wordt één

TE POSITIEF INGESCHAT?

“We bouwen te weinig voor de

op de vijf huizen in de fabriek

“Ik zie het juist als bevestiging

enorme vraag. En we verspillen

gebouwd. In 2018 waren dat er

van mijn geloof in industriële

tijd en geld aan eindeloze pro-

nog 6200, in 2025 naar verwach-

bouw. Kijk eens waar we vandaan

cedures en bezwaren. Natuur-

ting 16.200. Dat is een enorme

komen. Ontwikkelaars als BPD

groei. Die kleine gevoelsmatige

vonden prefab een paar jaar ge-

dip komt doordat er ook minder

leden niks, eenheidsworst, weinig

woningen worden gebouwd. Het aandeel industrieel groeit nog ieder jaar, van 9 procent in 2018 naar 23 procent in 2025. Alleen is

24

| S EPTEMBER 2025

2

keuze, ongezellig. Nu

3

lijk moeten die er zijn, rechtsbescherming is essentieel, maar het is wel frustrerend dat iemand

vragen ze er expliciet om.

uit Friesland bezwaar kan maken

Prefab is volwassen aan

tegen een woning in een andere

het worden. En de duur-

provincie. Ondertussen zijn er

8 B R U TA L E V R AG E N

wél kansen. Ik geloof heilig in

Je hebt twee soorten. De creatieve-

Stop met de scheiding tussen

beter gebruik van de bestaande

lingen die willen knutselen, die zet

advies en uitvoering. Als jij zegt

voorraad. Woningen splitsen,

je op renovatie. Dan de doeners,

wat er moet gebeuren, moet je

samenwoonvormen stimuleren,

die het lekker vinden om elke dag

daar ook verantwoordelijkheid

leegstand aanpakken. Dat zijn

een beetje sneller te werken. Beide

oplossingen die snel te realiseren

zijn waardevol. Je moet het werk

zijn. En ook nog eens duurzaam

niet romantiseren, maar wel eerlijk

én sociaal.”

verdelen.”

7

voor nemen. Dus niet achteraf zeggen: daar ga ik niet over. En kies ook een duidelijke focus. Woning-

bouw is echt iets anders dan een

PREFAB INSTALLATIES: HYPE,

MOET JE ALS AANJAGER OOK

ziekenhuis. Je hoeft niet alles te

OF SLIMME ZET?

GEDULD HEBBEN?

doen. Liever twee dingen goed,

“Slim. De eisen aan prestaties,

“Het lijkt soms langzaam te gaan,

dan overal een beetje van.”

duurzaamheid en borging worden

maar als je vijftien jaar terugkijkt,

hoger. Met prefab kun je veel

is er juist veel veranderd. Toen ik

BLIJFT DE INSTALLATEUR BIJ OF

beter garanderen dat iets klopt.

in 2010 mijn boek schreef over de

RAAKT HIJ ACHTEROP?

Kijk naar de energiemodule: een

bouw in 2025, had niemand het

“Installateurs kunnen hét verschil

complete installatie die je in één

over kunstmatige intelligentie.

maken als het gaat om energie,

keer aansluit. Of de prefab

Nu krijgt AI in mijn nieuwe boek

netcongestie, gezondheid en

badkamers die strak uit de

een heel hoofdstuk. Digitalisering,

luchtkwaliteit. Ze spelen een sleu-

fabriek komen en makke-

duurzaamheid en industrieel

telrol in de verduurzaming van

lijk schoon te maken zijn.

bouwen zijn echt in beweging ge-

Nederland. Maar dan moeten

komen. Wat wél nog achterblijft,

ze wel mee in de ontwikkeling:

4

Efficiënt, snel én minder faalkos-

TOCH HARTSTIKKE SAAI?

6

“Nee, helemaal niet. Met slimme

of comfortabel voor degene die

software kun je veel maatwerk

er straks in woont of werkt?”

ten. Het is gewoon een kwestie van slim organiseren.”

MAAR STANDAARDISEREN IS

is klantgerichtheid. We

investeren in kennis, verantwoor-

denken in de bouw nog

delijkheid nemen en durven

te weinig vanuit de eindgebruiker: hoe maak je

iets écht aantrekkelijk, verrassend

leveren binnen gestandaardiseerde

5

8

meedenken. Niet alleen uitvoeren wat gevraagd wordt, maar ook adviseren en vooruitkijken. Als je

daar als sector leiderschap in pakt, word je echt sexy. Laat Nederland

systemen. Je moet als

WAT MOET DE KOMENDE JAREN

zien wat je kunt bijdragen. De

ontwerper alleen binnen

ECHT ANDERS IN DE SECTOR?

installatiesector heeft goud in

andere kaders denken.

“De bouw en installatiewereld

handen, maar je moet het nog

En vakmensen?

moeten professioneler worden.

wel zelf even oppakken.”

“HENK DE CREATIEVELING, WIE HAD DAT GEDACHT?” Henk wordt niet echt blij van het verhaal van Marjet Rutten over innovatie, prefab en industrieel bouwen. “Er is toch niks mis met het oude vertrouwde installatiewerk. Waarom moeten we zo nodig alles automatiseren en standaardiseren?” Fred kan er wel om lachen en brengt daar tegenin dat het wel het antwoord is op het personeelstekort in de bouw en de installatiesector. “En het werk hoeft er echt niet saaier op te worden, Henk”, zegt hij. “Marjet maakt een onderscheid tussen PASCAL FIELMICH

doeners en creatievelingen in de bouw. Als ik jou zo hoor ben je meer een creatieveling die minder bij nieuwbouw, maar meer bij renovatie past. Henk, de creatieveling. Haha, wie had dat gedacht?”

SEPTEMBER 2025 |

25

I N N OVAT I E

E-KART CLINIC MET NYCK DE VRIES: STAP IN

Alles in huis met ABB Van groepenkasten en componenten tot installatiedozen en schakelmateriaal: met ABB en Busch-Jaeger heb je alles in huis voor een veilige, snelle en toekomstbestendige installatie.

En dit najaar komt daar iets bijzonders bij: een e-kart clinic met Nyck de Vries, exclusief voor installateurs die kiezen voor Hafonorm.

Wie kiest voor ABB Hafonorm, kiest voor een veilige en betrouw-

Zo werkt het

bare groepenkast. En dit najaar zit daar een ervaring bij die je niet

• Koop een of meer actiepakketten bij je

snel vergeet. Schaf je via de groothandel een actiepakket Hafonorm groepenkasten aan, dan krijg je toegang tot de Hafonorm Paddock Club voor een geheel verzorgde, exclusieve e-kart clinic van Formule E-coureur Nyck de Vries. Een bijzonder kijkje achter de schermen dus. Geen loting, geen gedoe, gewoon meedoen.

groothandel tussen 1 en 31 oktober 2025 • Bij elk actiepakket ontvang je één exclusieve e-kart clinic • Upload je factuur* via onderstaande QR-code en kies een datum

De zekerheid van een originele Hafonorm

* ABB heeft geen inzage in de geüploade

De actie geldt voor een selectie populaire Hafonorm-groepen-

facturen

kastmodellen, geleverd per vier of vijf identieke groepenkasten.

Allemaal origineel geassembleerd in de ABB-fabriek in Ede en

Waarom meedoen?

voorzien van tien jaar fabrieksgarantie.

Volledig verzorgde e-kart clinic met

Met een Hafonorm-groepenkast weet je precies wat je in huis

Nyck de Vries, vol snelheid, techniek

haalt: een complete groepenkast, getest en gecontroleerd

en plezier

volgens de hoogste normen, direct te installeren. Je krijgt dus

Originele Hafonorm-groepenkasten,

niet alleen een scherpe deal, maar ook zekerheid over kwaliteit,

eenvoudig te installeren en met tien

beschikbaarheid en garantie.

jaar garantie Tijdelijke actieprijs op veelgebruikte modellen Direct leverbaar via je eigen groothandel

Gas erop!

Meer weten of meteen meedoen? Kijk op new.abb.com/low-voltage/nl/nieuws/ groepenkastactie of vraag ernaar bij je groothandel. Bestel op tijd, want op is op.

De Paddock Club wacht op je!

new.abb.com/low-voltage/nl

26

| S EPTEMBER 2025

I N N OVAT I E

BATENBURG EMS MAAKT GROEI WÉL MOGELIJK

Slim doorgroeien met elektrificatie Als bedrijf wil je duurzaam groeien: meer elektrische voertuigen, gasloos produceren of extra zonnepanelen plaatsen. Netcongestie kan die ambitie in de weg staan. Met het energie­managementsysteem (EMS) van Batenburg maak je groei en verduurzaming wél haalbaar.

Het EMS biedt inzicht in je energieverbruik, simuleert impact van

tijdelijk gedimd of gepauzeerd, en

uitbreidingen en brengt lokale opwek, opslag en energiesturing

op­­geschaald zodra er weer ruimte is.

samen. Allemaal afgestemd op jouw processen en doelen. Zo groei je duurzaam en betaalbaar door, ook met een beperkte aansluiting.

Inzicht en energiesimulaties

AI-gestuurd besparen en verduurzamen Achter de schermen rekent het systeem

Het EMS laat precies zien wat op elk moment gebeurt in het

voortdurend door wanneer laden of ontla-

energiesysteem. Denk aan verbruik, zonnestroom, batterij­

den het voordeligst is. AI helpt daarbij om

gebruik of laadsessies. Al die data worden automatisch gerap-

batterijen en voertuigen slim te plannen,

porteerd, bijvoorbeeld voor HBE-administratie, energieprestaties

afgestemd op weersvoorspellingen, lage

of subsidieaanvragen. Maar het systeem kijkt ook vooruit. Wat

tarieven en ritplanningen. Zo bespaar je

als er straks meer voertuigen moeten laden? Of als de productie

op energiekosten en verhoog je je eigen-

groeit? Met energiesimulaties zie je vooraf wat dat betekent voor

verbruik.

je aansluiting. Het systeem rekent scenario’s door en helpt om onderbouwde keuzes te maken vóórdat het knelt.

Bewaken van je aansluiting

Voordelen op een rij Uitbreiden en verduurzamen zonder netverzwaring

Wanneer meerdere installaties tegelijk stroom vragen, dreigt

Bewaking van je aansluiting door

overbelasting. Het EMS bewaakt continu de belasting van je

energiesturing

aansluiting en stuurt verbruikers automatisch bij. Zo voorkom

AI-gestuurde kosten- en energie-

je piekbelasting en blijft alles veilig draaien. Bij krapte wordt

optimalisatie Energiescenario’s simuleren voor toekomstige uitbreidingen Automatische rapportages en meldingen Koppelbaar met bestaande systemen Meer weten over slim energiemanagement? Bekijk de mogelijkheden op batenburg.nl/energieoplossingen/ energiemanagement

installatietechniek batenburg-installatietechniek.nl

SEPTEMBER 2025 |

27

Dj Barend van Beelen thuis in 3FM-cockpit

Baas over muziek en mengpaneel Dj Barend van Beelen is bekend van het 3FM-programma Barend & Benner.

Ook zat hij namens die zender driemaal in het befaamde Glazen Huis. Maar Barend is meer dan dj. Hij presenteert, regisseert en doet tijdens zijn show de volledige techniek. Fred en Daan keken mee in de 3FM-studio.

D

aan is tamelijk opgewonden

Geoliede radiomachine

als zij en Fred bij het Media-

Dat leren heeft Barend flink gedaan. Via

park in Hilversum arriveren.

de lokale omroep en Veronica, kwam hij

Ze hebben een afspraak met

in 2009 terecht bij 3FM. Tussendoor zat hij

Barend van Beelen, een van

ruim vijf jaar bij Radio 538, maar sinds 2022

de populaire 3FM-dj’s. Als het even kan,

is hij weer terug bij 3FM. De techniek zit

dan luistert Daan heel graag naar Barend

hem inmiddels in de vingers.

& Benner, de middagshow die Barend vier

“Kijk, mijn technische werk is natuurlijk heel

dagen in de week maakt, samen met Nellie

anders dan wat jullie doen. Jullie werken

Benner en sidekick Jelmer Gussinklo.

met elektrische installaties, daar weet ik

Fred gedraagt zich iets cooler, maar stie-

helemaal niks van. Maar ik regel wel dat

kem vindt hij het ook supergaaf om een

tijdens de uitzending alles loopt. De muziek,

kijkje achter de schermen bij Barend &

de gesprekken, de jingles. Tussendoor zoek

Benner te mogen nemen. De ontvangst

ik naar andere muziek, naar quotes, naar

van Barend maakt het alleen maar leuker.

onderwerpen, zonder dat de luisteraar

Spontaan en hartelijk. De koffie staat

dat merkt. Ik doe het al zolang,

klaar. Barend is een gemoedelijke, vlotte

het gaat helemaal vanzelf, het is

babbelaar. Logisch natuurlijk ook, voor

mijn tweede natuur.”

een radio-dj. Hij neemt zijn bezoek me-

“Maar er gaat toch weleens wat

teen mee naar de studio, waar de voorbe-

mis? Ging er niet eens koffie

reidingen voor de show van deze middag

over de mengtafel tijdens jouw

worden getroffen.

uitzending”, herinnert Daan

Fred en Daan kijken hun ogen uit. Knopjes,

zich. “Haha, ja. Dat is wel vaker

schuifjes, apparaatjes, microfoons, beeld-

gebeurt zelfs”, lacht Barend.

schermen, speakers. “En jij kan hier mee uit

“Dat is echt even schrikken en

de voeten?”, vraagt Daan vol bewondering.

improviseren. Er is gelukkig standaard een

“Nou”, zegt Barend eerlijk. “De eerste keer

tweede module beschikbaar, dus we kun-

dat ik in zo’n studio kwam, wist ik ook

nen altijd door. Maar voor onze technische

niet wat ik zag. Ik moest denken aan de

mensen is het wel een gedoe, er zitten veel

cockpit van een F16, haha. Maar ik was

gevoelige componenten in zo’n mengtafel.

heel geïnteresseerd, wilde het ontzettend

Alles moet weer schoon en soms zelfs

graag leren.”

worden vervangen.”

28

| S EPTEMBER 2025

Koffie op de mengtafel: dat is echt even schrikken

THUIS BIJ

Barend van Beelen zat inmiddels driemaal opgesloten in het befaamde Glazen Huis van 3FM. Voorafgaande aan Kerst presenteren drie dj's van daaruit een week lang alle programma's, zonder vast voedsel, zonder smartphones. Ze halen geld op voor een goed doel. Het is afzien, zegt Barend. Maar tegelijkertijd geeft het een enorme kick.

"Je staat zes dagen lang helemaal aan. We doen alles, presenteren, entertainen, interviewen, geintjes maken en ondertussen zetten we ons doel op de kaart. Slapen? Hmm, het is niet de allerbeste plek voor goede nachtrust.

Maar het gaat best. In het huis voel ik geen vermoeidheid, dat komt pas na afloop. Nee, nog geen idee wie dit jaar het Glazen Huis

Of ik ooit de kant van de sport op wil?

Absoluut!

ingaat. Ik zou zeker weer heel graag willen."

Ajax en de roes van ‘95

worden. Voetballen alsof we het hebben uitge-

Fred zit ondertussen met zijn hoofd ergens anders:

vonden, met wat Amsterdamse arrogantie, dat

voetbal. Hij heeft gelezen dat Barend een enorme

hoort erbij, haha. Daar moeten we weer naartoe."

Ajax-supporter is. “Dat klopt toch, Barend? Over techniek gesproken, dan heb je niet erg genoten

Een uurtje Langs de Lijn

de afgelopen twee seizoenen, denk ik?”

In februari mocht Barend, samen met zijn

“Hmm… nee, niet bepaald”, zegt Barend eerlijk.

3FM-collega Wijnand Speelman, een uur lang

“Maar twee jaar geleden ging het zo slecht met

het sportprogramma Langs de Lijn presenteren.

Ajax, dat we afgelopen seizoen al blij waren dat

Een presentje vanwege hun goede werk in het

we weer wonnen en zelfs kampioen konden wor-

Glazen Huis van 3FM, kort daarvoor. Geweldig,

den. Wat niet is gelukt, helaas.” Fred wil graag

vond Barend het.

weten hoe het zo is gekomen met dat voetbal en

"Dan zit je in de studio te schakelen tussen al

Ajax. “Ajax won de Champions League in 1995, toen

die megakundige sportverslaggevers. Dat was

was ik 7, dat maakte veel indruk. En daarna het

een prachtige ervaring. Of ik ooit de kant van de

WK van 1998 in Frankrijk, met die geweldige goal

sport op wil? Absoluut. Ik ben nu nog bij 3FM,

van Bergkamp. Zo ben ik verslingerd geraakt

daar ben ik nog lang niet klaar. Maar als ik straks

aan voetbal en Ajax. Ik kan trouwens niet zo vaak

de kans krijg om een sportprogramma te maken,

naar de Arena, hooguit zes of zeven keer per

dan zal ik die zeker pakken. Je leeft maar één

seizoen, maar ik vind het wel geweldig”, zegt

keer, je moet daarin doen wat je het allerliefst

Barend. “Maar Ajax moet natuurlijk wel weer Ajax

wilt. Dat is mijn motto."

SEPTEMBER 2025 |

29

K AT I N K A K E N S E N DIRECTEUR WIJ TECHNIEK

“Vakmensen behouden is het nieuwe werven”

30

| S EPTEMBER 2025

C V VA N

Katinka Kensen (55) Je bent sinds begin dit jaar directeur van Wij Techniek. Wat trof je aan?

Wat doet Wij Techniek hieraan?

FUNCTIE

“Een krachtige sector

opleidings- en ontwik­

Directeur

met veel trots en vak-

kelingsfonds voor de

manschap, maar ook met

installatiebranche. Wij

BEDRIJF

Wij Techniek, Woerden

OPLEIDING

Bedrijfskunde ZWEMDIPLOMA

A, B en C WERKERVARING

“Wij Techniek is het

grote uitdagingen. Wat

helpen vakmensen

mij meteen opviel, is dat er ontzettend

vooruit in hun ontwikkeling. We zor-

veel gebeurt. Tegelijkertijd zie je ook dat

gen dat bedrijven zich verder kunnen

er flinke uitstroom is, dat we hard moeten

ontwikkelen om klaar te zijn voor de

werken aan een betere instroom én dat

opgaven van morgen. Wij ondersteunen

we volop moeten inzetten op ontwikkeling

vakmensen in elke fase van hun loop-

en innovatie.”

baan. Van leerling tot bijna-pensioen. We

Twintig jaar directeur in diverse

bieden trajecten, vouchers, trainingen

De branche is je niet onbekend.

Vertel eens?

en advies. We organiseren themadagen,

woordelijk was voor veranderingen en het meenemen van

“Klopt. Mijn opa, vader en broer zaten en

engineers, hr-profes­sionals en leiding-

mensen in nieuwe werkwijzen

zitten in de installatiebranche. Het familie-

gevenden. Maar ook voor ondernemers.

organisaties, waarbij ik verant-

workshops en trainingen. Voor monteurs,

bedrijf is inmiddels gestopt, WEKKER

maar ik heb het vak altijd

7.15 uur

van dichtbij meegemaakt.

Ik heb in het begin van

ONTBIJT

Fruit

mijn carrière een andere weg gekozen, maar ik ben

We werken daarvoor

“Meer dan 50 procent uitstroom is onacceptabel”

blij dat ik nu op deze maSTERKSTE PUNT

nier kan bijdragen aan de sector.”

Verbinden en doorzettingsvermogen

met regio­managers en branche­coaches en bieden maatwerk. Alles dicht bij de praktijk. Daarnaast stimuleren we de werk­ gever om een leercultuur

te creëren. Want leren is geen luxe, zonder leren geen toekomst.”

Wat is jouw belangrijkste boodschap? omlaag. De achterdeur moet dicht. We

Duurzame inzetbaarheid is ook een belangrijk begrip geworden?

verliezen nu te veel mensen, terwijl we ze

“Je moet er wat voor doen om jouw men-

hard nodig hebben. Meer dan 50 procent

sen te behouden. Het draait niet alleen om

VAKLITERATUUR

uitstroom is onacceptabel. Wij Techniek

bijscholen in techniek, maar duurzame

Ik lees veel vakbladen, maar

zet alles op alles om vakmensen niet al-

inzetbaarheid gaat om werkplezier, vita-

vooral graag boeken over

leen binnen te halen, maar vooral ook te

liteit, samenwerking en leiderschap. We

nieuwe managementinzich-

behouden. Vakmensen behouden is het

bieden workshops over slim leidinggeven

ten en leidinggeven. Ik vind

nieuwe werven.”

en over teamvorming. Ook mentale en

“De uitstroom in de branche moet MINDER GOED

Details

het daarnaast leuk om naar

fysieke fitheid hoort daarbij. We hameren

tv-programma’s op National

Waarom is die uitstroom zo groot?

er ook op dat de installateur zelf voor een

Geographic of Discovery te

“Bij de groep die stopt zitten mensen die

aantrekkelijke werkplek moet zorgen. Geef

kijken, om te horen hoe tech-

met pensioen gaan, maar ook jongeren

aandacht, toon interesse, bied ontwikkel-

nieken zijn ontstaan of hoe

die uitvallen na een opleiding, of zij-

mogelijkheden. Wees flexibel waar nodig.

instromers die afhaken. Het is een divers

Dat kan al met simpele dingen: een com-

beeld, maar wel een signaal: we moeten

pliment geven, luisteren, elkaar helpen.

zorgen voor een goed leer- en werkkli-

Samen bouw je aan een cultuur waarin

maat, zodat mensen blijven.”

mensen willen blijven.”

iets is ontwikkeld!

CV OF WARMTEPOMP

Cv

SEPTEMBER 2025 |

31

Feel comfortable in your building

Aleum Glow De bewegingsmelder voor buiten in een puristisch design

 Tijdloos, helder design, hoogwaardige technologie  Beschikbaar in 2 kleurvarianten  Glow, selecteerbare accentverlichting in 8 kleuren  3 m tot 16 m reikwijdte  Elektronische en mechanisch instelbaar bereik

beg-luxomat.com/nl

HIGHLIGHT YOUR HOME THROUGH MOTION

C V VA N

Installateurs zijn druk. Gunnen ze hun medewerkers tijd voor scholing?

niet kennen. Daarom adver­

“Niet altijd. Maar het zou wel verstandig zijn.

vakbladen, en werken we aan

Investeren in je mensen is investeren in je

onze zichtbaarheid.”

teren we, bijvoorbeeld in

bedrijf. Het is essentieel. Daarom werken we microtrainingen, korte modules, of leren via

Zijn er voldoende docenten om mbo-studenten les te geven?

game-based formats.”

“Dat blijft een zorg. Daarom

aan een flexibel en behapbaar aanbod, zoals

werken we steeds vaker met

Kun je daar een voorbeeld van geven?

hybride docenten, mensen uit

“Zeker. Denk aan een game waarin je een

de praktijk die lesgeven. Verder

storing moet oplossen of een klant helpt. Of

zoeken we naar slimme vormen

een training waarin je een cv-ketel instal-

van stagebegeleiding. Ook

leert, maar dan digitaal. Leren wordt leuker

ouderejaars studenten kunnen

door het relevant, praktisch en speels te

daarin een rol spelen. Zo benut-

maken. Je leert spelenderwijs, zonder dat

ten we de kennis die er al is.”

het voelt als leren. Dat werkt goed, zeker bij

ne momenten, op je werkplek, zonder dat

Komt het goed met de personeelstekorten in de installatiebranche?

je hele dagen kwijt bent. Via korte YouTube­

“Als we blijven samenwerken

filmpjes bijvoorbeeld. Zolang het maar

wel. Werkgevers, werknemers,

aansluit bij hoe mensen echt werken.”

opleiders: we hebben allemaal

jongeren. Game-based learning is daarin een sleutel. Maar je kunt ook leren door klei-

een rol. Als we innovatie, digita-

Wordt jullie aanbod voldoende gevonden?

lisering en een goede werk-

“Ja en nee. Ja, omdat we elke dag zien dat er

houden we mensen vast én

veel van ons aanbod aan trainingen, work-

trekken we nieuwelingen aan.

shops en bijeenkomsten gebruik wordt ge-

Vakmanschap blijft, maar

maakt. Nee, omdat we weten dat er ook nog

verandert. Als we daarin mee-

veel bedrijven en vakmensen zijn die ons

bewegen, komt het goed.”

omgeving combineren, dan

Leren zonder dat je het merkt Game-based learning is een innovatieve leervorm waarbij je leert door te doen. In een digitale, spelachtige omgeving voer je realistische opdrachten uit: een storing oplossen, een klant helpen, of een warmtepomp installeren. Je leert spelenderwijs, in je eigen tempo en in een veilige setting.

“We willen dat mensen leren zonder dat ze het doorhebben. Dat werkt motiverend én effectief”, zegt Katinka Kensen.

“Vooral jongeren vinden het leuk, het sluit perfect aan bij hun manier van werken en denken.”

Game-based learning maakt het leren volgens Katinka leuker, praktischer en beter toepasbaar.

“Ideaal in een branche waar tijd schaars is en vakkennis cruciaal.”

SEPTEMBER 2025 |

33

POWER THROUGH LIGHT

KLAAR OM OVER TE SCHAKELEN NAAR LED BUIZEN? ONTDEK DE NIEUWE 2-IN-1 LED BUIS

SUPERIOR CLASS

7 jaar garantie

5 jaar garantie

LEDVANCE introduceert T8 LED BUIZEN met MULTI LUMEN: twee lichtstroomniveaus in één buis. Dit helpt u om flexibeler te zijn in uw projecten. Met een indrukwekkende levensduur tot maximaal 100.000 uur, een hoge lichtstroom tot 4.100 lumen geniet u bovendien van tot 7 jaar garantie.

BENELUX.LEDVANCE.COM

D E O P L E I D I N G VA N

Waarom Pascal Kwakkel een allrounder wil zijn

Mijn leermeester laat me veel zelf doen Pascal Kwakkel (18) uit Kampen is bijna klaar met zijn niveau 2-opleiding elektrotechniek, via opleidings­bedrijf TOP in Genemuiden. Vier dagen per week werkt hij bij allround installateur Boer en Van Veen, ook onderdeel van Van der Sluis. “Het bevalt me enorm”, aldus Pascal.

Waarom koos je voor het vak techniek?

“Ik vond techniek altijd al interessant, vooral omdat je vaak

Hoe maken we techniek aantrekkelijker voor jongeren?

oplossingen moet bedenken voor dingen die je niet van

“Meer reclame op social media. Nu zie je alleen

tevoren weet. Ik heb nog naar andere richtingen gekeken,

maar advertenties voor kantoorbanen. Laat

zoals bouw en economie, maar dit past het beste bij mij.

zien hoe leuk en afwisselend dit werk is.”

Vooral de afwisseling. Iedere dag is anders.”

Waar ligt jouw uitdaging?

Waarom specifiek elektrotechniek?

“Ik vind het leuk om nieuwe dingen te proberen.

“Dat weet ik eigenlijk niet precies. Ik doe er nu ook al wat

Andere installatietechnieken of wat meer

werktuigbouwkunde bij. Uiteindelijk wil ik mezelf verbreden,

werken met laptops en automatisering. Ik hoop

zodat ik allround inzetbaar ben.”

na deze opleiding verder te gaan met niveau 3 elektrotechniek. Misschien daarna ook nog

Hoe bevalt de combinatie leren en werken?

een opleiding in werktuigbouwkunde, zodat ik

“Het is pittig. Op school heb je normaal vijf dagen om ergens

straks breed inzetbaar ben.”

aan te werken, nu maar één. Dus zit je vaak ’s avonds huiswerk te maken. Maar het is wel een goede manier om te leren.”

En jouw stip op de horizon?

“Misschien ooit voorman worden bij Van der

Wat leer je op school?

Sluis. Heel misschien een eigen bedrijf. Dat

“Vooral berekeningen: welke diameter kabel heb je nodig en

weet ik nog niet. Ik moet nog veel leren.”

hoeveel ampère kan erdoorheen. In de praktijk leer je meer de aansluitingen en hoe je dingen echt maakt.”

Wat vind je het voordeel van een bedrijfsschool zoals TOP? “Daar zijn we ook maandelijks een dag. Je kunt hier dingen oefenen die je tijdens het werk niet zo vaak tegenkomt. Aan het begin van je opleiding ben je hier ook vier weken elke dag aanwezig om de basis te leren. Daarnaast is het ook nog gezellig en helpen ze me op een manier die bij mij past.”

Hoe word je begeleid bij Boer en Van Veen?

“Goed. Mijn leermeester laat me veel zelf doen en stuurt bij waar nodig. Hij legt ook uit waarom iets op een bepaalde manier beter kan. Dat werkt fijn.”

SEPTEMBER 2025 |

35

36

| S EPTEMBER 2025

M O N T E U R VA N H E T J A A R

Monteur van het Jaar 2025: voorronde bij IW Amersfoort

Zenuwenspel om finaleplek De Monteur van het Jaar-wedstrijd van Henk & Fred werkt toe naar de climax.

Eén hobbel is al genomen. De 24 beste kandidaten strijden in de voorronde op dinsdag 7 oktober bij IW in Amersfoort om een plek in de finale.

D

e derde editie van Monteur van het Jaar is

buitenverlichting (3g2,5) tijdens werkzaamheden is

in volle gang. Na het invullen van een test

beschadigd. De tweede praktijkopdracht staat in het

op de website monteurvanhetjaar.nl

teken van het stekerbaar koppelen van verlichting

heb­ben de 24 beste deelnemers zich

met schakelingen.

geplaatst voor de voorronde. Bij de beoordeling is gekeken naar vakkennis en snelheid.

Opvolger van William

De voorronde wordt gehouden op dinsdag 7 oktober,

De zes kandidaten die hierbij als beste uit de bus

vanaf 17.00 uur, op de opleidingslocatie van IW in

komen, plaatsen zich voor de grote finale. Die is op

Amersfoort. Voor de editie van dit jaar werken we

donderdagavond 27 november bij Act Eventstudios

samen met IW Zuid & Midden. De technische opleider

in Arnhem. Die dag wordt de opvolger van William

is de bedenker van de opdrachten die de deelnemers

Terpstra, de winnaar van vorig jaar, bekendgemaakt.

krijgen voorgeschoteld. Tijdens de voorronde zijn dat

Naast de eretitel staat er wat op het spel. De Monteur

een case en twee praktijkopdrachten.

van het Jaar 2025 wint een cursus of training naar

Veilig en stekerbaar

keuze bij IW Zuid & Midden ter waarde van 1500 euro, een Carhartt-outfit voor harde werkers ter waarde van

De case staat in het teken van veiligheid. De 24

500 euro, een Makita-pakket ter waarde van 1325 euro

monteurs moeten duidelijk en compleet omschrijven

en een reischeque ter waarde van 500 euro.

hoe je met een installatietester of een tweepolige meter aantoont dat de installatie spanningsloos is,

Meer info: monteurvanhetjaar.nl

er veilig aan gewerkt kan worden en hoe je dit meet in de groepenkast. De inhoud van de eerste praktijkopdracht is ook bekend. De deelnemers moeten een kabel herstellen met een gietmof of kabelaftakmof.

Het gaat om een kabel waarvan de voeding van de

Hoofdsponsoren:

SEPTEMBER 2025 |

37

Douchen van de zon, zonder schuldgevoel

Henk en Fred rijden in Leerdam het erf op van een rietgedekte woonboerderij uit 1866. Het is de woonboerderij van Marjet Rutten, aanjager van vernieuwing in de bouwsector. “Denk je echt dat ze dit verwarmt met alleen een warmtepomp?”, vraagt Henk zich af. Fred knikt: “Marjet Rutten heeft hier bijna alles verduurzaamd.”

38

| S EPTEMBER 2025

OV E R D E V LO E R

MARJET RUTTEN BIJ DE NESTORE WARMTEBATTERIJ

M

arjet Rutten is specialist in innova-

Ze wilde direct helemaal gasloos worden, maar

tief, duurzaam en industrieel bou-

liep tegen praktische bezwaren aan. “Instal-

wen. Henk en Fred zien met Marjet

lateurs vonden in 2011 een warmtepomp voor

dat industrieel bouwen toeneemt

zo’n oude boerderij te spannend. Dus ik kocht

en het belang van duurzaamheid

een nieuwe cv-ketel. Maar ik heb wel loze

groeit. Daar willen de mannen meer van weten.

leidingen gelegd, zodat we een warmtepomp

Marjet ontvangt hen enthousiast. Als zelfver-

later eenvoudig zouden kunnen aansluiten.

klaard ‘transitieregelaar’ slaat ze bruggen tussen

Dat bleek een gouden greep. Inmiddels draait

innovatie en praktijk in de bouwsector. Naast

hier alweer jaren een hybride warmtepomp.

haar praktijkwerk geeft ze lezingen en adviseert

Die doet het zo goed dat we nauwelijks nog gas

ze organisaties over verduurzaming. “Ik vind het

gebruikten, alleen voor warm tapwater. Met de

leuk om in een sector te werken die tastbare

NEStore kunnen we helemaal van het gas af.”

dingen maakt en resultaatgericht is. Daarom ben ik in de bouw terechtgekomen”, vertelt Marjet.

Gasgebruik geminimaliseerd

Bekende oplossing kiezen Henk vraagt zich af wat de infraroodpanelen op de eerste verdieping dan nog toevoegen. Marjet:

In 2011 kocht ze samen met haar partner de

“Die voegen vooral comfort toe op momenten

woonboerderij. “Het huis was in slechte staat.

dat het echt nodig is. Ze geven directe stralings-

Je keek aan de binnenkant tegen het rieten dak

warmte af, zoals de zon, waardoor het snel aange-

aan. We hebben muren, dak en vloeren geïso-

naam aanvoelt, zonder dat je de hele ruimte hoeft

leerd, kozijnen vervangen en duurzame technie-

op te warmen. Ideaal voor kamers die je af en toe

ken geïnstalleerd, waaronder ledverlichting, een

gebruikt, zoals een werkkamer of badkamer.”

douche-wtw en infraroodverwarming boven. Op

Is ze de laatste jaren anders naar de bouw-

het dak zijn achttien oudere zonnepanelen

sector gaan kijken, vraagt Fred. “Weet je,

vervangen door 58 nieuwe, die jaarlijks

er is voldoende innovatiekracht, maar de

ongeveer 17.000 kWh opwekken.”

daadwerkelijke implementatie, oftewel de

“Is de thuisbatterij straks onmisbaar?”

SEPTEMBER 2025 |

39

NEDKAB powers your world Wanneer er grote vermogens gevraagd worden, wil je geen verassingen. Wél slimme oplossingen!

Met aluminium kabels bespaar je op je installatie zonder in te leveren op kwaliteit.

Onze kabelspecialisten adviseren over toepasbaarheid én geven praktische aansluitinstructies.

Kom in contact via 0412 - 21 30 30 of info@nedkab.nl

Smart cable solutions.

Minder installatietijd, meer efficiëntie Als installateur weet je hoe belangrijk snelheid en efficiëntie zijn. Daarom leveren we onze laadpalen voorgeprogrammeerd, zodat jij direct aan de slag kunt.

Geen gedoe met instellingen op locatie Snellere en eenvoudigere installatie Direct operationeel Meer weten? Scan de QR-code en ontdek meer!

OV E R D E V LO E R

INFRAROODPANELEN OP DE EERSTE VERDIEPING

toepassing, blijft lastig. Als er werk genoeg is, kiezen installateurs liever voor bekende oplossingen. Daar is nog werk te verzetten. Het begint allemaal met intrinsieke motivatie bij de installateur: liefde voor innovatie, maatschappelijke verantwoordelijkheid en toekomstgerichtheid.”

Douchewater door warmtebatterij Nog niet zo lang geleden zette Marjet een volgende stap naar gasloos wonen: het tapwater. Daarvoor koos ze de NEStore, een innovatieve warmtebatterij die zonne-energie omzet in warm water. Newton Energy Solutions adviseerde haar daarbij. Vic is heel nieuwsgierig. Marjet: “De NEStore is geen boiler, maar een slimme warmtebatterij die overtollige zonnestroom omzet in warm water van 110 graden. Dankzij vacuüm­isolatie blijft dat water dagenlang warm en kun je zelfs op bewolkte dagen douchen op zonnestroom die komt van de zonnepanelen. Je gebruikt het via een warmtewisselaar: koud leidingwater stroomt langs het hete water in de NEStore en wordt

Het gemak van loze leidingen Marjets belangrijkste tip bij verbouwen: leg loze leidingen aan! Marjet Rutten: “Het heeft me enorm veel gemak opgeleverd. We konden de zonnepanelen, de warmtepomp en de NEStore daardoor aansluiten zonder breekwerk. Dat scheelde enorm veel kopzorgen en kosten achteraf. Ook boven de kookplaat ligt een loze leiding, mocht ik ooit nog een afzuigkap willen ophangen. Boven hebben we leidingen klaargelegd voor eventuele radiatoren, voor het geval de infraroodpanelen niet voldoende zouden zijn. Zelfs naar de schuur ligt een dikke loze leiding voor elektra. Je weet nooit wat er nog komt. Je bent hiermee echt klaar voor de toekomst!”

zo direct opgewarmd tot douchetemperatuur.”

Marjet straalt: “Ik kan nu heerlijk lang douchen zonder schuldgevoel. Ik douche nu letterlijk van de zon.”

later op de dag, bijvoorbeeld voor de tv en het laden van

Fred is nieuwsgierig of ze nu ook helemaal van het

de auto. Overigens denk ik dat een batterij financieel al-

gas af kan. Marjet twijfelt niet: “Jazeker. We hebben

leen interessant is met een dynamisch energiecontract.”

de gasketel nog wel, maar ik verwacht hem binnen-

Henk vraagt of een thuisbatterij noodzakelijk wordt

kort definitief uit te schakelen.”

als de salderingsregeling stopt. “Ik zie niet altijd de

Opgeslagen stroom later gebruiken

oplossing in individuele batterijen per woning.

Collectieve opslag in de wijk biedt meer kansen. Maar

Sinds februari beschikt de familie ook over twee thuis­

opslagtechnologieën ontwikkelen zich razendsnel en

accu’s met een gezamenlijke opslagcapaciteit van 30

kunnen dan belangrijk worden.” Het bezoek zit erop.

kilowattuur. “In deze periode gebruiken we daardoor ’s

Cor en Vic vertrekken geïnspireerd. Fred: “Die duur-

avonds geen stroom meer van het net. Wat we overdag

zame toekomst komt wel goed, als iedereen zo denkt

opwekken, slaan we op in de accu’s en gebruiken we

als de familie Rutten.”

SEPTEMBER 2025 |

41

Ons nieuwe private label voor multimedia oplossingen: DYNAMIC Multimedia Bij Cable Partners zijn wij continu bezig met het verbeteren en uitbreiden van ons aanbod om aan de wensen en behoeften van onze klanten te voldoen. Daarom zijn wij trots om ons nieuwe private label DYNAMIC Multimedia te introduceren, waarmee wij een mooi afgestemd assortiment aan multimedia-oplossingen aanbieden.

DYNAMIC Multimedia staat voor kwaliteit en innovatie. Het assortiment is speciaal ontwikkeld om betrouwbare verbindingen en hoogwaardige prestaties te garanderen in alle multimediatoepassingen. Van geavanceerde netwerkproducten tot oplossingen voor internet, radio en televisie, voor thuis- en kantoorgebruik, Cable Partners biedt een breed scala aan slimme multimediaoplossingen die voldoen aan de hoogste normen.

Met de lancering van DYNAMIC Multimedia hebben wij een sterke basis gelegd om onze klanten te ondersteunen met toekomstbestendige oplossingen, waarbij gebruiksgemak, kwaliteit en betrouwbaarheid centraal staan. Wij zijn ervan overtuigd dat ons nieuwe private label een uitstekende aanvulling is op ons huidige aanbod en wij kijken ernaar uit om samen met onze klanten de mogelijkheden van dit assortiment te ontdekken.

Wilt u meer weten over DYNAMIC Multimedia en wat dit voor uw projecten kan betekenen? Neem contact met ons op via en ontdek de kracht van ons nieuwe private label.

www.cablepartners.nl/contact

INTERNET OVER UTP

INTERNET OVER COAX

INTERNET OVER WIFI

TELEVISIE OVER COAX

U I TG E L I C H T

Conex en Farfisa maken deur openen makkelijk

Een NederlandsItaliaanse intercombinatie Het gelouterde Italiaanse familiebedrijf Farfisa levert intercomsystemen “van superieure kwaliteit”. Het citaat komt van de Conex-eigenaren Igor Novitski en Maurice Toehpah. Conex is met Farfisa in zee gegaan. “We willen in Nederland een nieuwe standaard zetten voor intercomoplossingen.”

D

e vergelijking met een speld in een

kunnen worden”, schetst Novitski. Of het nu gaat

hooiberg dringt zich op. Novitski en

om draadloze systemen, of systemen voor tijdelijke

Toehpah hebben lang gezocht naar

of permanente bewoning: voor alle situaties

dat ene intercomsysteem dat voldoet

wil Conex een technische oplossing hebben.

aan de eisen van deze tijd. “Als je kijkt

“Stabiliteit en zekerheid bieden, over een lange

naar de bouw, zie je dat 80 procent renovatie

termijn, dat is ons doel”, zegt Toehpah.

is en 20 procent nieuwbouw. Wij komen veel

Met die gedachte in het achterhoofd klopte

in bestaande gebouwen, die draaien op oude

Conex bij Farfisa aan. Het Italiaanse bedrijf, van

techniek, waar je niet veel aan kunt veranderen”,

origine bouwer van muziekinstrumenten, is een

beschrijft Novitski. “Daar moesten we iets voor

geluidsexpert. Toehpah: “Farfisa, een familiebedrijf

bedenken. We deden ervaring op met verschil-

dat al bijna tachtig jaar bestaat, is onze ervaren

lende systemen. Daarbij liepen we tegen grenzen

technische back-up. Dit sluit perfect aan bij wat

aan. En wij willen geen nee verkopen.”

de Nederlandse markt nodig heeft. En bij waar

Kinderlijk eenvoudig systeem

wij voor staan: maatwerk leveren, verder gaan waar anderen stoppen.” Novitski: “Innovatieve

Er is een Farfisa-app waarmee de deur op afstand

toegangscontrole, goed afgebakende beveiliging:

geopend kan worden, gaat Novitski verder. “Door

alles komt samen in dit systeem.” Conex wil met

de app kun je de intercom regelen met de iPhone

deze troef de nummer 1 in intercom worden in

of Android. Een paar klikken en het is geregeld:

Nederland. Toehpah: “Een stevige ambitie. Maar het

kinderlijk eenvoudig.” Zo komen we vanzelf bij de

kan.” Een Nederlands-Italiaanse intercombinatie:

kern. Toehpah: “We leveren nu een intercomsys-

het klinkt de mannen van Conex als muziek in de

teem dat makkelijk in gebruik is, voor zowel kinde-

oren. “Bellissimo: niks meer aan doen.”

ren als ouderen. En bijvoorbeeld ook voor mensen met een handicap. Een systeem dat installateurs en monteurs net zo simpel met de Farfisa-app kunnen programmeren en configureren.”

Langer leven in gebouwen “Wij willen ervoor zorgen dat bewoners langer kunnen leven in gebouwen, dat ze er oud in

Meer info: conexholland.nl/farfisa-intercom-systemen

SEPTEMBER 2025 |

43

SPIEDEN NAAR ‘HOTSPOTS’ IN ZONNEPANELEN

Inspecteur op hoogte In de spanningzoeker reizen we kriskras door Nederland, op zoek naar bijzondere en spannende hobby’s van mensen uit de branche.

Vandaag bezoeken Henk en Fred dronepiloot Marc Schouten. Wat voor hem begon als een hobby, nam een nogal hoge vlucht…

H

enk en Fred werken vanmiddag mee met drone­ piloot Marc. Henk kijkt wat nerveus naar de enorme drone die Marc intussen klaarmaakt voor de vlucht. Henk heeft vaker last van zenuwen als hij iets niet zelf kan besturen. “Vlieg je nou op goed

geluk met zo’n drone?”, vraagt hij. “Natuurlijk niet Henk”, lacht Fred. “Marc heeft hiervoor een brevet gehaald.”

Henk: “Benieuwd of hij ook een looping kan.” “Laten we dat maar niet proberen”, reageert Marc professioneel.

“Daar is deze drone niet voor bedoeld.”

MOEILIJK BEREIKBARE PLEKKEN

Normaal nemen Henk en Fred een kijkje bij de hobby van iemand uit de installatiebranche. Bij Marc is dat iets anders, want Marc is juist door zijn hobby de technische wereld

“Toen ik de middelbare school had afgerond, wist ik niet

“ Bij schilderen ënhalf jaar geleden komt kocht veel ik daarom mijn eerste drone met een warmtebeeldcamera. techniek kijken ” Met drones kan ik snel, veilig en efficiënt

goed welke opleiding ik moest kiezen. In het tussenjaar

inspecties uitvoeren op plekken waar je met

deed ik steeds vaker klusjes met de drone en dat werd

een gewone camera niet of moeilijk kan

steeds meer. Zodoende ben ik nu ruim 3,5 jaar commer­

komen. Ik bied ondertussen een breed pallet

cieel actief als dronevlieger. Ik heb affiniteit met techniek

aan drone-inspecties aan.”

ingerold. Met zijn bedrijf UwDroneService maakt hij allerlei

en zo bedacht ik dat een drone ook veel kan

drone-opnames, met name voor (thermografische) inspec-

betekenen bij technische toepassingen. Twee-

ties. “Hoe zit dat precies?”, wil Fred weten. Marc vertelt hoe hij als jochie al een drone had en hobbymatig vloog.

44

| S EPTEMBER 2025

S PA N N I N G ZO E K E R

DE ENIGE MET LEVEL 3

Het kwam Marc niet aanwaaiom te mogen vliegen met de drones die hij heeft én om thermografische inspecties te kunnen doen. Inmiddels behoort Marc tot de best opgeleide dronepiloten van

MARC SCHOUTEN

en, want er is heel wat nodig

ons land, met onder andere een EU Specific-Certificering.

“Daarmee mag ik ook vluchten met hoger

is ook heel verschillend. Ik werk veel voor

risico uitvoeren, bijvoorbeeld op de Maasvlak-

vastgoedbeheerders, ingenieurs- en

te, of bij grote luchthavens. Daarnaast heb-

adviesbureaus en beheerders van zonne-

ben we ontheffing, zodat we ook ‘s nachts

parken. Maar we doen ook steeds vaker

mogen vliegen. En ik heb thermografische

ecologisch onderzoek voor bijvoorbeeld

opleidingen gevolgd. Na level 1 en level 2 wil

gemeentes of natuurbeheerders. Van-

ik dit jaar het certificaat ITC level 3 halen.

nacht vlogen we bijvoorbeeld in de buurt

Voor zover ik weet, is er in Nederland nog

van een kanaal om opwellende grondwa-

geen andere dronevlieger met een level 3.”

terstromen in beeld te brengen. Vandaag

Fred kent de term ITC nog niet, maar begrijpt

kijken jullie mee bij een onderzoek naar

het beter als Marc uitlegt dat ITC staat voor

hittestress en morgen staat er weer een

Infrared Training Centre, een opleidings-

klus om zonnepanelen te inspecteren

centrum dat de wereldwijd geaccepteerde

op de planning. In de winter voeren we

standaard is voor warmtebeeldcertificering.

juist weer veel thermische inspecties uit

“Je bent echt een specialist”, mompelt Henk.

bij vastgoed, om te zien waar gebouwen

INSTALLATEURS DIE TERUGKOMEN

kunnen verduurzamen. Met deze ‘warmtescans’ zie je heel goed waar de warmte

“Tegelijk is mijn werk heel gevarieerd”,

uit de gebouwen verloren gaat.”

reageert Marc. “Wie zijn je opdrachtgevers

Fred luistert gefascineerd en wil meer

bijvoorbeeld?”, wil Henk weten. Marc: “Dat

weten over de inspecties van zonnepanelen. “Met een warmtebeeldcamera boven een grote installatie zie je heel snel de ‘hotspots’. Dat zijn de cellen die opwarmen omdat ze niet of nauwelijks werken. Daar is het risico voor de brandveiligheid het grootst. Zeker bij grote installaties zie je soms dat hele strings niet meer werken. Het is ongelofelijk wat je soms tegenkomt…”

“Niet alle installateurs zullen blij met je zijn”, merkt Henk op. Marc

“Hele strings zonnepanelen werken soms niet”

knikt instemmend: “Na oplevering van een installatie worden we weleens door een opdrachtgever gevraagd voor een oplever­ inspectie. Dan blijkt regelmatig dat de installateur nog eens terug

SEPTEMBER 2025 |

45

© FOTOGRAAF: CONSTANTIN MEYER

Slimme tasters Met JUNG HOME comfortabel het licht bedienen en dimmen – met de app of via de tasters.

JUNG.GROUP/JUNGHOME

S PA N N I N G ZO E K E R

“De grootste drone weegt ruim 6 kilo”

LUCHTVAARTREGELS

Op goed geluk of voor de lol moet komen om het af te maken. Tegelijk

zit”, roept Marc. Hij

zijn er ook installateurs die de meerwaar-

geeft vervolgens een

de van zo’n drone-inspectie juist zien en

flinke duw tegen het

het zelfs aanbieden in het onderhouds-

onderstel, die de drone

contract. Dan is het van toegevoegde

moeiteloos stabiliseert.

waarde voor de installateur.”

Daarna laat Marc hem

ZES VERSCHILLENDE DRONES

beginnen aan zijn volautomatische vlucht

Voor al die verschillende toepassingen

om hittestress in kaart

heeft Marc andere drones, zes in totaal.

te brengen. Even later

“Dit is de grootste”, wijst hij naar het

is Henk bijgetrokken:

apparaat op de landingsplaats, tussen

hij maakt geen grap-

vier pionnen. “Deze weegt ruim 6 kilo en

jes meer over drones.

maakt vrij veel geluid. Voor de klus van-

“Marc is een vakman”,

daag boven een natuurgebied is dat geen

zegt hij beslist. Fred:

probleem, want we vliegen op 120 meter

“Hoor ik dit goed, geef

hoogte. De resolutie van deze camera is

jij jouw goedkeuring?”

daar hoog genoeg voor.” Na wat ‘in-flight

Lachend: “Dat moet de

checks’ kiest de drone het luchtruim.

ultieme erkenning voor

“Moet je opletten wat een techniek erin

een dronepiloot zijn.”

vliegen met een drone zit er niet in, vertelt Marc. “Je moet voldoen aan de wet- en regelgeving die voor alle luchtvaart geldt”, vertelt de dronepiloot, terwijl hij een dik boek vol protocollen laat zien. “Net als in de luchtvaart vliegen we daarom vaak met z’n tweeën: eentje voor de besturing en de inspectie, de ander voor het zicht rond de drone en de communicatie met de luchtverkeersleiding.” Ook voor de inrichting van de landingsplaats en, voor de piloot, het dragen van herkenbare kleding, gelden strenge regels.

“Alles voor de veiligheid!”

SEPTEMBER 2025 |

47

ONBEGRENSDE INTERCOMSYSTEMEN NEEM CONTACT OP MET IGOR NOVITSKI - WWW.FARFISA-NEDERLAND.NL

U I TG E L I C H T

‘Goeiegast, het Event’: sturen op goed gevoel

Martijn Verspeek over de kunst van fans maken Het evenement van Martijn Verspeek op maandag 27 oktober in het Parktheater in Eindhoven laat zich volgens hemzelf het best omschrijven als “een mix van theater, een goed gesprek bij het kampvuur en een flinke schop onder je ondernemerskont”.

V

oor wie het niet weet: Martijn Verspeek

wereldklasse” uitgenodigd. Hun namen worden

is de eigenaar van Installatiebedrijf

vlak voor het evenement bekendgemaakt.

Verspeek uit Valkenswaard. Al noemt hij

Ze zijn essentieel geweest voor de manier waarop

zich liever aanvoerder. Zijn evenement

Verspeek zijn bedrijf leidt. De sprekers delen hun

wordt “een dag vol échte verhalen, scherpe

eigen lessen: hoe maak je van klanten fans,

inzichten, goeie humor en vooral: veel passie”, is de

waarom werkt vertrouwen beter dan controle

belofte. “Want als je ergens energie van krijgt, dan

en wat gebeurt er als je jezelf en je collega’s laat

is het van mensen die doen waar ze in geloven.”

“kwispelen in hun kracht”? Andere attracties,

Geen klanten, maar fans

deze dag: kampvuurgesprekken met Martijn, meerdere Verspeek-bussen, een muur met

Verspeek is er zo eentje. Hij is een veelgevraagd

fanmail die het bedrijf door de jaren heen heeft

spreker, blogger van De Ondernemer en colum-

ontvangen en er zijn springkussens.

nist van dit magazine. Hij is ook hoofdspreker tijdens het Henk & Fred-event op 27 november

‘Ervaar het liever zelf’

bij Act Eventstudios in Arnhem, waar de winnaars

Bezoekers kunnen rekenen op een “persoonlijke

van Installatiebedrijf van het Jaar en Monteur van

knuffel zonder kloppen”, het handelsmerk van

het Jaar worden onthuld. Maar Verspeek is eerst

Verspeek. Maar ook op kleine verrassingen tussen­

en vooral bezeten van het installatievak. Met zijn

door, “van spontane mini-optredens tot momen­

alternatieve kijk op ondernemen trekt hij de aan-

ten die je liever zelf ervaart dan dat je ze van

dacht. Zo ziet Verspeek zijn werknemers als ‘goeie

tevoren leest”. Dagvoorzitter is Frans Reichardt,

gasten’ en zijn klanten als ‘fans’. “Mensen moeten

radiomaker Koen Wijn maakt een live podcast-

een goed gevoel krijgen als ze onze bussen zien

opname. 25 procent van de opbrengst van het

rondrijden”, legt hij uit.

evenement gaat naar Stichting Vrienden van

Kwispelen in je kracht

Valkenhof in Valkenswaard. Kaarten zijn verkrijgbaar via martijnverspeek.nl/goeiegast-het-event

Verspeek vertelt waarom die visie aanslaat, tijdens zijn evenement in het Eindhovense Parktheater, toepasselijk omgedoopt in ‘Goeiegast, het Event’.

Het vindt plaats op maandag 27 oktober en begint om 13.13 uur. Verspeek heeft drie sprekers “van

Meer info: martijnverspeek.nl SEPTEMBER 2025 |

49

Nieuwe hoofdkantoor Fugro gaat voor BREEAM Outstanding

Alle installaties communiceren met elkaar Het nieuwe hoofdkantoor van Fugro in Nootdorp wordt extreem duurzaam: volledig led, slimme monitoring via EMS en 56 laadpunten met load balancing. Henk en Fred zijn benieuwd hoe Van Doorn Totaalinstallateurs dit ‘klusje’ aanpakt.

50

| S EPTEMBER 2025

P R OJ E C T

SEPTEMBER 2025 |

51

SANDER NEDEREND (LINKS) EN JAN VAN DER SCHOOT

M

et de werkbus in de vijfde versnelling stuurt Henk zijn werkbus

richting Nootdorp. “Fugro, is dat niet van de grond­ onderzoeken?”, vraagt Fred.

Jan: “Het is de grootste op­

“Ja, dat klopt. En hier gaan

dracht die wij tot dusver als

ze de grond in voor eigen

Den Doorn mogen uitvoeren.

gebruik”, grijnst Henk.

techniek maar kunt bedenken samen. En

hier allemaal uit de kast trekt.”

het project is duurzaam. Het gebouw werkt

Op de bouwplaats is het een drukte van

aan het predicaat BREEAM Outstanding.

jewelste. Hier bouwt hoofdaannemer De Vries

Het ontwerp is beloond met een BREEAM

en Verburg Bouw in opdracht van Fugro aan

Outstanding certificaat en heeft al een

een toekomstbestendig hoofdkantoor voor

award ontvangen.”

550 medewerkers.

Henk is nog even benieuwd hoe het ook

Het ontwerp van het nieuwe hoofdkantoor is

alweer zat met BREEAM Outstanding. Sander:

opvallend, met vier bouwdelen die met elkaar

“BREEAM is een internationaal keurmerk

verbonden zijn door een centraal atrium. Dit

voor duurzame gebouwen. Outstanding is de

atrium fungeert als ontmoetingsruimte en

zwaarste categorie en slechts weggelegd voor

zorgt voor natuurlijke lichtinval en ventilatie.

gebouwen die op álle vlakken uitblinken.”

Grootste opdracht

52

Hier komt alles wat je aan

“Benieuwd wat Den Doorn Totaalinstallateurs

Jan: “Dat betekent dat we hier over elk detail nadenken. Zelfs de verlichting rondom het

Namens Van Doorn Totaalinstallateurs staan

terrein wordt 's nachts gedimd, in verband

Jan van der Schoot en Sander Nederend

met lichthinder voor omwonenden, vogels en

de bezoekers op te wachten. Jan is team­

vleermuizen.” In september moet het nieuwe

leider/projectmanager op het gebied van

hoofdkantoor van Fugro klaar zijn. Er liggen

de elektrotechniek. Sander is projectleider

inmiddels al zonnepanelen op het dak, die

voor de W-installaties.

zijn door een andere partij geplaatst.

| S EPTEMBER 2025

P R OJ E C T

WERKNEMERS STELLEN WERKPLEK NAAR WENS IN Het nieuwe hoofdkantoor van Fugro denkt mee met wie er werkt en hoe het gebruikt

Ledverlichting Fred wil alles weten over de E-installaties in het pand. Jan: “Het gebouw is volledig voorzien van ledverlichting, aangestuurd via bewegingsdetectie en individueel instelbaar via QR-codes per ruimte. Alle armaturen zijn geko­ zen op basis van een lage verblindingsfactor. Dat betekent: veel licht, weinig hinder. Goed voor de ogen én het werkcomfort.”

Naast verlichting speelt energie­ management een hoofdrol. Jan: “We

Wat Den Doorn hier realiseert gaat verder dan standaard domotica

installeren hier een energiemanagementsysteem (EMS) dat per gebruikersfunctie en per zone het verbruik bijhoudt, analyseert én bijstuurt.”

Oplaadpunten In de parkeergarage op het terrein komen 56 oplaadpunten voor elektri-

wordt. Via het slimme gebouwbeheersysteem BGrid worden bezetting, verlichting, temperatuur en CO₂-waarden per ruimte gemonitord. Medewerkers zien straks via een scherm waar vrije werkplekken zijn én kunnen vervolgens hun eigen werkplek naar wens instellen.

“Dat is niet alleen comfortabel, maar ook energiezuinig”, zegt Jan van der Schoot. Het gekoppelde EMS-systeem stuurt verlichting, zonwering, ventilatie en temperatuur centraal én lokaal aan. De zonwering reageert daarnaast automatisch op weersomstandigheden. “Zo ontstaat een slimme wissel­ werking tussen elektrotechniek, klimaat en gebruikersgemak.”

sche auto’s. Daar moeten de werkzaamheden nog voor beginnen. “Die laadpalen krijgen load balancing”, legt Jan uit. “Dat betekent dat de stroom

niemand is op kantoor, gaan de scher-

automatisch verdeeld wordt over de

men automatisch dicht, de ventilatie

auto's, afhankelijk van beschikbaar-

omlaag en de verlichting uit.”

heid van stroom.”

Het gebouw is nog niet voorzien

“Is het gebouw voorzien van domoti-

van batterijen. Maar er zijn al wel

ca”, vraagt Fred? “Wat Den Doorn hier

voorwaarden gecreëerd om die in

realiseert, gaat verder dan standaard

de toekomst aan te kunnen slui-

domotica”, antwoordt Jan. “Alles

ten. Net als een koppeling voor een

communiceert met elkaar. Van licht

noodstroomaggregaat, zodat bij

en zonwering tot luchtkwaliteit en

stroomuitval alles door kan draaien.

bezetting. En als de zon schijnt en

Jan: “We bouwen een kantoor dat

SEPTEMBER 2025 |

53

Goeiegast-event over leven en ondernemen vanuit passie en vertrouwen!

Een installateur die in een groot theater zijn visie over klantgerichtheid, medewerkergerichtheid en marketing uitdraagt. Op maandag 27 oktober is het Parktheater in Eindhoven het decor voor Goeiegast het Event, georganiseerd door Installatiebedrijf Verspeek.

Verwacht humor, scherpe inzichten en een volle tank inspiratie, waarmee je de volgende dag al aan de slag kunt. fo over Meer in nt! het Eve erbij?

Ben jij

Datum: 27 oktober 2025 Tijd:

13:13 – 22:00 uur

Locatie: Parktheater Eindhoven

WWW.MARTIJNVERSPEEK.NL

Jij maakt ontwikkeling mogelijk Wij geven je de middelen Ontdek ons aanbod voor leidinggevenden.

Ga naar www.wij-techniek.nl/leidinggevenden

P R OJ E C T

niet alleen duurzaam is, maar ook

gebruiken we vloerverwarming en

bedrijfszeker. En alles is modulair,

-koeling, maar alle kantoor- en lab­

stekerbaar, en ontworpen voor

ruimtes krijgen klimaatplafonds.”

flexibiliteit. Veel hebben we ook

Fred wijst omhoog. “Die zitten er

prefab in onze eigen werkplaats

deels al in, zie ik.” Sander: “Klopt.

voorbereid.”

Die zorgen straks voor verwar-

Klimaat

ming, koeling én ventilatie. En het mooie is: elke ruimte is apart

Ook op klimatologisch gebied

regelbaar. Alles is flexibel opgezet,

gebeurt er veel in dit nieuwe

dus als er ooit wandjes verschoven

gebouw, vertelt Sander Nederend.

worden, schuift de techniek

“Wat hier allemaal aan klimaat- en

gewoon mee.” Ook aan ventilatie

W-techniek samenkomt, zie je

is gedacht: vier luchtbehandelings-

zelden in één gebouw. We werken

kasten met warmteterug­winning

Jan: “Het einddoel is een kantoor

met een WKO-installatie op aard­

bedienen de verschillende bouw-

dat meedenkt. Dat zich aanpast

energie, met vier open bronnen

delen. Sander: “Zelfs het regen­

aan gebruik, leert van bezetting

van elk 115 meter diep, gekoppeld

water wordt hergebruikt voor

en rekening houdt met comfort

aan twee grote warmtepompen.

toiletspoeling en het bewateren

én energie.” Henk en Fred knik-

Samen goed voor een vermogen

van de groendaken en het dak-

ken. “De techniek is hier nu al zijn

van circa 700 kW. In het atrium

terras.”

tijd ver vooruit.”

Op de terugweg

OP de terugweg hebben HENK en FRED veel te bespreken.

FRED: “Het is indrukwekkend hoeveel techniek hier samenkomt, zonder dat je het ziet.” HENK: “Ja, alles is slim, efficiënt en duurzaam geregeld. Echt een gebouw van de toekomst.” FRED: “En toch voelt het straks gewoon comfortabel en logisch aan. Daar zit de klasse in.” HENK: “Wat mij betreft verdienen ze die BREEAM Outstanding dubbel en dwars.” FRED: “Nu alleen nog een sensor die herkent wanneer ik koffie nodig heb.” HENK: “Of eentje die de vergadering overneemt als jij afdwaalt, haha.”

SEPTEMBER 2025 |

55

U I TG E L I C H T

Thuisbatterij en omvormer ineen: xStorage Hybrid van Eaton

Zo haal je alles uit je eigen zonne-energie Eaton, al jaren kennispartner op het gebied van energie­verdeling,

Z

brengt als een van de weinige bekende fabrikanten een thuisbatterij elfvoorzienend zijn. Veel mensen

op de markt. Het xStorage Hybrid energie­opslagsysteem moet mensen meer regie geven over hun opgeslagen zonne-energie.

streven ernaar.

“Mensen willen minder afhankelijk zijn van de energie­

stroomverbruik zitten in de avond en ochtend.

markt. Een thuisbatterij kan dat proces helpen

In die periodes zijn de tarieven duurder. Je kunt

sturen”, zegt key accountmanager Paul Van Lümich

hier op inspelen door het afsluiten van een

van Eaton. Met het xStorage Hybrid energie­

dynamisch energiecontract, dat je aan de thuis-

opslag­systeem blijft alle energie die je hebt op­

batterij koppelt. Of dat de beste oplossing is,

gewekt van jou, legt hij uit. “Door het verdwijnen

hangt af van de persoonlijke situatie van de

van de salderingsregeling wordt het optimaal

gebruiker. Die moet je goed in kaart brengen.”

benutten van eigen stroom interessanter. Met een thuisbatterij kun je de overtollige energie

Oriëntatie zonnepanelen

die je nu opwekt later gebruiken. Het maakt je

De xStorage Hybrid kan binnen en buiten geplaatst

flexibeler en helpt je verder met verduurzamen.”

worden, gekoppeld worden aan bestaande en nieu-

Mikken op lage tarieven

we zonne-installaties en is geschikt voor 1-fase en 3-fasen aansluitingen. Van Lümich: “Dit is een AC-

Op welk moment je die opgeslagen voorraad

en DC-gekoppeld batterijsysteem en omvormer

aanboort? Als de vraag naar energie hoog is, of de

ineen, met een lange levensduur, van 10.000 cycli.”

productie van hernieuwbare energie laag, vertelt

Hoe groot de thuisbatterij moet zijn, is mede

Van Lümich. “In de winter kun je bijvoorbeeld het

afhankelijk van de oriëntatie van de zonnepanelen

beste laden in de nacht, tussen 1 en 6. De daluren.

in een gebouw. Van Lümich: “Zijn de panelen op

Dan zit je voor 90 procent op de laagste tarieven.

het zuiden gericht, dan vang je meer zonneschijn.

In de zomer is dat tussen 1 en 3. De pieken in

Je kunt het formaat van de thuisbatterij daar op aanpassen.” De batterij is ontworpen voor huizen, appartementen en lichte commerciële gebouwen.

Hij is goed beveiligd, smart grid ready en draait zowel on- als off-grid. Eatons thuisbatterij heeft ook een solide back-upfunctie. “Mocht de spanning wegvallen omdat er geen verbinding is met een netwerk, dan houd je toch stroom.”

PAUL VAN LÜMICH

56

| S EPTEMBER 2025

Meer info: eaton.nl/xstoragehybrid

U I TG E L I C H T

Bij Oosterberg Beveiliging zijn ze altijd in beweging

Slimme keuzes, blijven leren, stevige groei JIM VAN HEUMEN (LINKS) EN LEO HOUWINK

Jim van Heumen en Leo Houwink zijn accountmanagers bij de Businessunit Beveiliging van Koninklijke Oosterberg.

Samen met hun collega’s weten ze wat er speelt in de markt

B

én wat installateurs nodig hebben om hun werk goed te doen. ij Oosterberg snappen

“We willen niet alleen spullen verkopen, maar meedenken en

ze het spel. Al 132 jaar

écht van toegevoegde waarde zijn”, zegt Jim.

levert het familiebedrijf elektrotechnische producten. En niet alleen dat: met 21

omdat de één beter is dan de ander”, benadrukt Jim.

vestigingen en ruim vierhonderd collega’s is het

“Maar je ziet dat er binnen de overheid en semi-

bedrijf een van de grotere spelers. Toch voelt

overheid andere eisen ontstaan. Dan is het slim

het nergens log of stroperig. “We werken met

om een breder aanbod te hebben. Zo kunnen we

businessunits, ieder met zijn eigen specialisatie.

iedereen goed blijven bedienen.”

Daardoor zit je veel dichter op de klant”, vertelt Leo. “Bij ons geen eenheidsworst.”

Beveiliging met visie

Doeners en denkers Oosterberg werkt vooral met VEB- en BORGgecertificeerde installateurs – vakmensen die weten

Drie jaar geleden ging de Businessunit

wat ze doen. En die krijgen bij Oosterberg geen

Beveiliging van start. Inmiddels weten klanten

standaard praatje. “We geven ook trainingen, bij

en leveranciers de weg te vinden. En dat biedt

onze vestigingen, samen met leveranciers”, zegt Leo.

kansen. “We kunnen nu zelf kiezen met wie

“Dat wordt gewaardeerd. Je helpt klanten vooruit.”

we samenwerken”, vertelt Jim. “Dat betekent:

Beveiliging is trouwens allang niet meer alleen een

merken die bij onze klanten passen. Betrouw­

kwestie van een doos met een camera. “Het gaat

baar, innovatief én toekomstgericht.” Waar

steeds vaker om systemen met een simkaart of

vroeger veel gewerkt werd met grote merken

cloudoplossing”, zegt Jim. “Wij regelen de eerstelijns

uit China, kijkt Oosterberg nu nadrukkelijk ook

support, de rest pakken we samen op met de

naar leveranciers die niet uit China komen. “Niet

leverancier. Zo houd je het simpel voor de installateur.”

Familiebedrijf in hart en nieren Wat je volgens Leo vooral merkt bij Oosterberg? “Dat we een familiebedrijf zijn. Geen poeha, gewoon met beide benen op de grond. En altijd blijven leren en groeien.” Jim knikt: “We investeren in mensen, in relaties en in kennis. Zo blijven we relevant, ook in een wereld die razendsnel verandert.”

Meer info: webshop.oosterberg.nl/beveiliging SEPTEMBER 2025 |

57

NEE, IK HEB ZELF NOG GEEN ELEKTRISCHE AUTO

DE DAG VAN

SERVICEMONTEUR

Arjen Koster Hij heeft zich nu drie jaar ondergedompeld in de wereld van laadpalen.

Arjen Koster (25) uit Enter vindt zijn werk als servicemonteur bij Lanova Laadpalen in Enter fantastisch. “Iedere dag ziet er weer anders uit.”

8.00 UUR 7.00 UUR “Ik woon in Enter bij mijn ouders, drie broertjes

“Nee, ik heb zelf nog geen elektrische auto.

en zusje. Dat is vijf minuten rijden van het

Dat komt vast nog. Lanova Laadpalen is een

werk. Ik ontbijt en rijd naar de zaak. Ik werkte

Nederlandse groothandel van laadoplossingen

eerst als kraanmachinist in de bouw. Totdat de

voor elektrische voertuigen. We leveren voorge-

directeur van Lanova Laadpalen me vroeg of ik

programmeerde AC- en DC-laadpalen aan installa-

daar wilde komen werken. Ik heb er geen spijt

teurs, met ondersteuning van advies tot service

van gehad.”

op locatie. Mijn werkdag begint steevast met een kop koffie en het doornemen van de e-mails.”

58

| S EPTEMBER 2025

D E DAG VA N

10.30 UUR

9.15 UUR “Hier werken ongeveer tien mensen. Als service­

“In de werkplaats inspecteer ik een grote DC-lader.

manager ben ik het aanspreekpunt voor

Deze snelladers worden vooral gebruikt in de trans-

installateurs die onze laadpalen installeren. We

portsector. Lanova levert laadoplossingen voor uit-

scholen ze soms ook bij. Na het checken van

eenlopende toepassingen: van bedrijfspanden tot

mijn mail overleg ik met een collega over een

logistieke hubs. We zorgen dat alles werkt zoals het

specifieke serviceaanvraag: wat is het probleem,

hoort, zodat de installateur op locatie snel kan in-

pakken wij het op, of de installateur?”

stalleren en de eindgebruiker zorgeloos kan laden.”

12.45 UUR

15.00 UUR

“Rond de middag rijd ik naar een locatie

“Ik loop even naar beneden, de hal in. Daar stel

in de buurt waar een laadpaal niet goed

ik een paar laders in die vandaag nog verstuurd

functioneert. Ik meet ter plekke alles door en

worden. Elke laadpaal krijgt instellingen op

controleer de instellingen. Soms ligt het aan

maat, afhankelijk van de wensen van de klant.

de aansluiting, soms aan de configuratie. Door

Zo zorgen we ervoor dat de installateur ze direct

snel te schakelen, helpen we de installateur

kan plaatsen, zonder gedoe of extra werk.”

én klant weer vooruit.”

16.30 UUR

JIJ

IN HENK & FRED?

Wil jij ook eens een werkdag gevolgd worden door Henk & Fred?

“Nog een kop koffie met een collega. Ik geniet van mijn werk omdat het zo afwisselend is. Op kantoor, onderweg, installeren, programmeren, storingen oplossen. Ik mag alles doen. Rond vijf uur eindigt de dag. Naar huis. Ik heb niet veel

Of wil je met je bus of hobby in ons blad? Mail ons dan op redactie@henkenfred.nl.

Misschien sta jij de volgende keer dan wel in ons magazine!

hobby’s, maar ik geniet ’s avonds wel van een goede film of een avond met vrienden.”

SEPTEMBER 2025 |

59

Puur.

Tijdloos.

Functioneel.

partner.gira.nl

De Gira F100 wordt gekenmerkt door zijn robuuste uiterlijk, die optimaal in harmonie is met moderne architectonische stijlen. Het combineert functionaliteit met een elegante uitstraling die het verfijnde ontwerpconcept benadrukt.

Meer informatie: partner.gira.nl/f100

Gira / Design & Functie /

213306_Anz_Gira-Flächenschalter_190x136_NL.indd 1

Als bedrijf gratis en veilig afgedankte apparaten, lampen en batterijen kwijt? wecyclevoorbedrijven.nl

Gira F100 12.08.25 08:51

@HENK

Begeleid leerlingen op slimmere wijze

Leg de nadruk op behoud personeel Henk kreeg afgelopen zomer twee interessante rapporten op zijn bureau. De Salarismonitor van Techniek Nederland en de Arbeidsmarktprognose voor de komende vijf jaar van Wij Techniek.

Hoe ontwikkelen de lonen zich? En hoe zit het met de krapte, kansen en groei van de markt. Henk zocht het voor je uit.

A

ltijd leuk, die rapportjes

Gelijk maar het bruggetje naar de

over de installatiemarkt. Ik

prognoses voor de arbeidsmarkt

kreeg er afgelopen zomer

tot 2029. Uit een recent rapport van

weer twee op mijn bureau,

Wij Techniek blijkt dat we de komen­

via Marjolein die bij ons

de vijf jaar 121.000 nieuwe mensen

op de administratie werkt. Allereerst

nodig hebben in onze markt. Dus

de Salarismonitor van Techniek

die nieuwe leerlingen zijn meer

Nederland. Opvallend daarin is dat de

dan welkom. Maar ik merk daarbij

salarissen in de markt de afgelopen

ook dat het probleem zich aan het

twee jaar gemiddeld niet zo hard

verplaatsen is. Want de meeste

gestegen zijn dan verwacht. Ga je

installatiebedrijven beschikken over

uit van de cao dan moet die stijging

te weinig praktijkbegeleiders om

minimaal 11 procent zijn, maar dat is

al die nieuwe leerlingen wegwijs te

slechts 9 procent. Ik heb navraag

maken en in te werken. Organiseer

gedaan waardoor dat komt. Reden:

die begeleiding daarom wat slim-

aandringt op extra inspanningen

aan de onderkant komen er weer

mer, is mijn tip. Bijvoorbeeld door

om te voorkomen dat werknemers

meer nieuwe leerlingen binnen. De

een paar middagen of avonden te

de markt verlaten. Als concrete

schoolbankjes voor de techniek zitten

plannen, waarbij je alle leerlingen

actiepunten worden genoemd:

voller dan voorheen. En dat is goed

binnen je bedrijf gezamenlijk een

houd jongeren binnen, investeer

nieuws! Als gevolg daarvan is ook het

aantal basisvaardigheden bijbrengt.

gericht in opleiding en zij-instroom

gemiddelde salaris in de markt minder

Daardoor ontlast je de bestaande

en wordt én blijf een aantrekkelijke

hard gestegen. Een nieuwe jonge

monteurs. Maar je zou die interne

werkgever. Dat laatste doe je bij-

leerling kost verhoudingsgewijs nou

opleiding ook samen met een

voorbeeld door slimme oplossingen

eenmaal minder dan een ervaren rot.

aan­tal collega-installateurs kunnen

te bedenken rondom werktijden.

oppakken. Goed voorbeeld is Duo

Of door starters op de arbeidsmarkt

Elektro in Brabant, waar een aantal

als werkgever te helpen bij huisves-

installateurs uit de regio hun krach-

ting of hun studieschuld. Maar het

ten hebben gebundeld en samen

belangrijkste voor een monteur is

een bedrijfsschool runnen.

dat er voldoende doorgroeikansen

Maar hoe zorg je dat een jonge monteur ook blijft?

zijn binnen het bedrijf. En met die

Concrete acties

werkgelegenheid in de installatie-

De verwachte uitstroom is de

branche zit het voorlopig wel goed.

komende vijf jaar 118.000 mede­

Los van een kleine dip in 2025 is de

werkers. Best veel. Het is niet

verwachting dat deze tot 2029 jaar-

voor niks dat Wij Techniek in de

lijks groeit met 0,5 procent. Genoeg

Arbeids­marktprognose 2025-2029

werk dus, nu de mensen nog!

SEPTEMBER 2025 |

61

EEN

GOED GESPREK MET

LUUK LAARVELD AI-ENGINEER QIAI

62

| S EPTEMBER 2025

GOED GESPREK MET

“AI is een slimme collega waar je op kunt bouwen” Installateurs maken steeds vaker gebruik van AI. Het levert direct voordeel op: je werkt slimmer, plant efficiënter en maakt minder fouten. Luuk Laarveld, zelfstandig AI-engineer en oprichter van QIAI, helpt bedrijven met het toepassen van kunstmatige intelligentie. Welke stappen kun je zetten?

En waar begin je als installatiebedrijf?

KUN JE ALS ONDERNEMER ANNO 2025 NOG

uit documenten te halen, zoals inkoop­

ZONDER AI?

facturen of productgegevens. Dat scheelt

“Ja, je kúnt nog zonder AI, maar ik zou het

veel tijd en voorkomt fouten.”

niet aanraden als je concurrerend wilt blijven.

AI helpt je om processen slimmer en efficiën-

WAT LEVERT HET EEN INSTALLATIEBEDRIJF OP?

ter in te richten. Over vijf jaar is het ook niet

"Voor een installatiebedrijf levert AI vooral

meer de vraag óf je AI inzet, maar hóe. Onder-

duidelijkheid en snelheid op. Je verzamelt alle

nemingen die het negeren, lopen het risico

kennis over je bedrijf op één plek, zodat ieder-

zichzelf uit de markt te prijzen.”

een dezelfde informatie gebruikt. Je borgt al jouw kennis. Veel informatie zit nu in hoofden

WAT LEVERT HET WERKEN MET AI OP VOOR

of in losse mails. Zorg dat je die kennis op één

EEN BEDRIJF?

plek opslaat. Geen verschillende antwoor-

“AI helpt je om overzicht te houden en sneller

den meer op klantvragen, maar één lijn in je

te werken. Het neemt je saaie taken die

communicatie. Dat maakt je werk niet alleen

steeds weer terugkomen uit handen en

efficiënter, maar ook professioneler. Klanten

zorgt dat belangrijke informatie goed

merken dat meteen.”

wordt vastgelegd. Je kunt snel telefoontjes omzetten naar een offerte. Je klanten worden sneller geholpen, offertes gaan vlotter de deur uit en je bespaart tijd op de administratie. Zo kun je meer werk doen met dezelfde mensen en

“AI neemt je saaie taken uit handen”

beter ook.”

ALS EEN BEDRIJF HET WIL PROBEREN, HOE GA JE AAN DE SLAG? “Veel bedrijven willen alles tegelijk aanpakken, maar dan loop je vast. AI is nieuw en vraagt om gewenning. Als je

klein begint, kun je rustig wennen, mede­ werkers meenemen en ontdekken wat voor

KUN JE VOORBEELDEN GEVEN WAARBIJ EEN

jullie werkt.”

INSTALLATIEBEDRIJF AI KAN INZETTEN? “Een goed voorbeeld is een chatbot op

WAARMEE BEHAAL JE ALS INSTALLATEUR

je website, die veelgestelde klantvragen

SNEL WINST?

automatisch beantwoordt, ook buiten

“Bijvoorbeeld met het omzetten van spraak

kantooruren. Veel beter dan de ‘robotbots’

naar tekst. Monteurs kunnen gewoon inspre-

die nu vaak worden gebruikt. Of het

ken wat ze hebben gedaan en AI zet dat om

om­zetten van klanttelefoontjes naar

naar duidelijke notities of werkbonnen. Dat

gestructureerde tekst, die direct als

scheelt veel tijd én fouten. Zeker voor installa-

offerteaanvraag kan worden verwerkt.

teurs op de werkvloer is dat een makkelijke en

Op kantoor zet je AI in om snel informatie

waardevolle stap.”

SEPTEMBER 2025 |

63

JIJ WERKT AL VOOR

MONTEUR VAN DE TOEKOMST

INSTALLATIEBEDRIJVEN. HOE GA JIJ AAN DE SLAG? “Ik begin met goed kijken en luisteren. Hoe werkt het bedrijf

Een AI-assistent die live

nu? Wat doen de medewerkers

meedenkt op locatie? Dat is

precies? Waar zitten de knel­

volgens Luuk Laarveld geen

punten? Pas als ik dat weet,

sciencefiction meer. Hij

kan ik slimme oplossingen

schetst het beeld van een

bedenken. Zo zorg ik dat AI echt

monteur die zijn telefoon

iets oplost en niet alleen ‘nieuw

op een installatie richt en

speelgoed’ is. Ik ontdek zo welke

aan AI vraagt: wat is dit?

taken sneller of slimmer kunnen.”

“De AI-assistent herkent het onderdeel, signaleert

WAT HEB JE GEDAAN BIJ

een defect en stelt voor het

MICHORIUS INSTALLATIEBEDRIJF

direct te bestellen. Geen

IN HAAKSBERGEN?

handleidingen meer door-

“Bij Michorius zijn we bijvoorbeeld

zoeken of collega’s bellen, je

begonnen met het verzamelen

krijgt meteen antwoord. Dat

van bedrijfsinformatie en het in-

gaat binnen vijf jaar gewoon

richten van een eigen AI-assistent.

gebeuren. En het werkt niet

We hebben gegevens over projec-

alleen sneller, maar ook

ten, materialen en klantvragen op

met minder fouten. Slim-

één plek verzameld. Daarna zijn

mer werken begint straks

we gaan kijken waar AI het meeste

woning heeft en vloerverwarming,

gewoon op de werkvloer,

kon opleveren. Een concreet

maar twijfelt tussen twee typen

met je camera en AI in je

voorbeeld is dat het wagenpark in

warmtepompen. Dan kan die

broekzak.”

kaart is gebracht. Michorius wilde

klant direct vragen: ‘Wat is het

de kosten en inkopen per ken­

verschil tussen type A en B?’ De

teken in kaart brengen. Normaal

chatbot weet waar de klant in het

moest iemand dat handmatig uit

proces zit en geeft direct een hel-

verschillende systemen halen en

der antwoord. Dat zorgt ervoor dat

in een overzicht zetten. Dat kost

mensen niet afhaken, maar door-

gerust een dag werk. AI doet dat

gaan. De chatbot neemt twijfels

in minder dan een uur. Je voert

weg, geeft duidelijkheid en leidt

één opdracht en documenten in

sneller naar een offerte-aanvraag.”

en krijgt een duidelijk overzicht: per auto, per aankoop, netjes in

VEEL INSTALLATEURS WERKEN

een tabel.”

MET EEN ERP-SOFTWAREPAKKET. STAAN DE LEVERANCIERS

64

| S EPTEMBER 2025

JE HEBT VOOR MICHORIUS OOK

DAARVAN OPEN VOOR AI?

EEN CHATBOT GEMAAKT?

“Nee, vaak zijn dat gesloten syste-

“Op de website van Michorius

men. Je kunt er geen AI aan kop-

staat een warmtepompvergelijker.

pelen en dat is jammer. Want juist

Klanten vullen daar stap voor stap

door systemen met elkaar te laten

hun gegevens in, om te zien welke

praten, kun je veel werk besparen.

warmtepomp bij hun situatie past.

AI kan al een complete offerte

Maar we zagen dat veel mensen

klaarzetten, maar je moet hem dan

halverwege afhaakten, bijvoor-

alsnog handmatig overnemen in

beeld omdat ze twijfelden of iets

zo’n pakket. Dat is zonde. Ik hoop

niet snapten. Daarom hebben we

dat dergelijke leveranciers zich

een slimme chatbot toegevoegd

meer gaan openstellen. En dat zou

die in dat proces meedenkt. Stel:

henzelf ook iets opleveren. Door

iemand vult in dat hij een tussen-

samen te werken, houd je klanten

GOED GESPREK MET

tevreden en voorkom je dat ze overstappen naar flexibelere systemen. Daar kunnen ze als leverancier zelfs aan verdienen, bijvoorbeeld met licenties. Maar belangrijker: je helpt bedrijven echt vooruit.”

“Praat in je telefoon, AI maakt er een werk­bon Van”

HOE ZIET HET WERK ER OVER VIJF JAAR UIT? “Dan werk je nog steeds met men­ sen, maar wel anders. Nu is AI nog een gereedschap, maar straks is het echt een slimme collega waar je op kunt bouwen. Monteurs pra­ten in hun telefoon, zeggen wat ze

ge­daan hebben en AI maakt er een nette werk­bon van. Klantvragen worden deels af­ gehandeld door een slimme assistent en offertes staan snel klaar. Met hetzelfde team kun je twee of drie keer zoveel werk doen. Niet omdat je harder werkt, maar omdat je slimmer werkt.”

EN WAT IS JE TOEKOMST ALS JE NU NIET INSTAPT? “Dan loop je op termijn echt achter. AI is

“AI MAAKT JE BEDRIJF MINDER KWETSBAAR” In veel bedrijven zit cruciale kennis verstopt in hoofden van medewerkers, oude mailtjes of verspreide Excel-bestanden. “Als die mensen ziek zijn of vertrekken, ben je die informatie kwijt”, zegt Luuk Laarveld. “AI helpt om die kennis te verzamelen, te ordenen en toegankelijk te maken voor iedereen in het bedrijf. Denk aan projectgegevens, productinfo of standaardantwoorden op klantvragen. Alles op één plek, direct doorzoekbaar. Dat zorgt niet alleen voor rust en overzicht, maar maakt je bedrijf minder afhankelijk van losse personen. Je bouwt aan een slimme, stabiele kennisbasis, dat is goud waard.”

geen hype, het verandert hoe we werken.

Bedrijven die het nu goed aanpakken, pakken een voorsprong. En klanten merken het ook: die verwachten snelheid, duidelijkheid en gemak. Als jij dat niet biedt, doet een ander het wel.”

SEPTEMBER 2025 |

65

Wij staan voor je klaar, op locatie Als installateur wil je snel en zonder zorgen aan de slag. Loop je ergens tegenaan? Onze servicemonteurs staan voor je klaar en lossen het snel en vakkundig op, zodat jij én je klant probleemloos verder kunnen.

Meer weten? Scan de QR-code en ontdek de mogelijkheden!

Innovatie en betrouwbaarheid voor elke installatie GEWISS Nederland is uw partner voor innovatieve, veilige en duurzame oplossingen op het gebied van energie, installatie en mobiliteit.

Bezoek www.gewiss.nl en volg ons op:

GEWISS NEDERLAND Ronde Tocht 1 C - 1507 CC Zaandam - Nederland Tel: + 31 75 6708 706 - Email: info-nl@gewiss.com

Advertorial

DAEL kiest voor snelheid en kwaliteit met kabeldraagsystemen van Stago In het Westland bouwde technisch dienstverlener DAEL een nieuw bedrijfspand dat past bij hun groeiambitie. Voor de elektrotechnische installatie zocht DAEL een partner die niet alleen hoogwaardige materialen levert, maar ook actief meedenkt en ontzorgt. Die partner vonden ze in Stago.

De uitdaging: betrouwbaarheid onder tijdsdruk

De oplossing: samenwerken met een flexibele specialist

DAEL is actief op uiteenlopende technische gebieden. Bij de bouw van het nieuwe pand waren snelheid, kwaliteit en betrouwbaarheid essentieel.

“Onze werkzaamheden gaan altijd door, dus vertraging was geen optie,” zegt Owen, Junior Projectleider bij DAEL. Het kabeldraagsysteem moest snel te monteren, robuust, flexibel en betrouwbaar zijn, én passen binnen een efficiënt logistiek proces.

Eerdere samenwerking tussen DAEL en Stago, zoals bij Stolze Installatietechniek, zorgde voor vertrouwen. “We denken altijd mee met de klant,” vertelt Simon van Stago. “En via onze betrouwbare montagepartners kunnen we de volledige montage uit handen nemen.” Dankzij deze aanpak en het volledig schroefloze systeem verliep de installatie snel en strak volgens planning.

Het installatieproces: soepel, snel en zonder concessies Tjarko, bedrijfsleider bij DAEL: “Montagegemak en betrouwbaarheid zijn bij ons leidend.

De systemen van Stago zijn robuust en doordat ze schroefloos zijn, besparen we veel tijd.” Ook het brede portfolio van Stago draagt bij aan efficiëntie en werkplezier voor de installateurs.

Lees hier het hele verhaal

Het resultaat: een strak afgewerkt pand én een sterk partnerschap De samenwerking resulteerde in een modern pand dat binnen de gestelde deadlines in gebruik is genomen. “Het resultaat maakt ons trots,” zegt Simon.

Owen vult aan: “We zijn zeer tevreden met Stago als partner en kijken uit naar toekomstige projecten samen.”

Blijde boodschap voor technische vrouwen

WAAROM WE ‘INCLUSIEF’ MOETEN ZIJN

A

ls ik iemand over inclusie hoor

der. Goeie zaak, natuurlijk. Op de middelbare

praten, krijg ik de bibbers. Ik kan

school kiezen meisjes tegenwoordig even vaak

er niks aan doen. De boodschap

voor een natuurprofiel als jongens. Toch blijft

steun ik. We sluiten niemand uit,

de doorstroom naar technische opleidingen

iedereen is welkom, kom erbij.

en beroepen achter. Tot vorig jaar werkten

Wie kan daar tegen zijn? Maar dat woord.

zo’n 17.000 vrouwen in onze sector. Nog altijd

Inclusie. Klinkt als een chirurgische ingreep. Daar dacht ik aan toen ik las dat aannemer Mourik zich heeft verbonden aan het landelijke programma Techniek Inclusief.

Bij het programma, dat wordt uitgevoerd in vijf regio’s, zijn

68

maar 11,4 procent van het to-

HET KAN OOK AAN MIJ LIGGEN

taal. Laat die inhaalrace maar komen. Alleen al omdat je met meer vrouwen in huis een deel van het personeelstekort in de techniek kunt wegwerken. Toch, even nog: inclusie. Mijn reserves komen misschien omdat het zo’n

twaalf bedrijven en organisaties aangesloten,

woord voor de bühne lijkt. Kijk ons eens inclusief

waaronder Techniek Nederland. Techniek

zijn. Die gedachte. Maar wat verandert er echt?

Inclusief wil groepen die op dit moment on-

Ik geef toe: het kan ook aan mij liggen. Wat vin­

dervertegenwoordigd zijn in de technieksector

den jullie? Mail me op redactie@henkenfred.nl,

er meer bij betrekken. Vrouwen in het bijzon-

onder vermelding van @Daan.

| S EPTEMBER 2025

@ DA A N

AIRCO IS ‘HOT’

Daan: “Kleine onthulling: ik heb nog geen airco. Hij staat wel op mijn verlanglijstje. Han-

dig in de hitte. Maar dat niet alleen. Ik denk goed na over het type dat bij mijn situatie past. Misschien een lucht-lucht warmtepomp, waarmee ik

OP WEG NAAR 300.000 AIRCO’S

mijn huis ook kan verwarmen.

Met zo’n aankoop zou ik een trend volgen. In 2025 doorbreken we waarschijnlijk de grens van 300.000 verkochte airco’s: een record. Goed nieuws voor de branche. Het zegt ook veel over de eisen die we stellen aan comfortabel wonen.”

LOTEC STAPT OVER NAAR VDK GROEP

De VDK Groep heeft Lotec over­

genomen. Lotec is in de Benelux een gerenommeerde speler op het gebied van installatie- en zwembadtechniek. Lotec, opgericht in

NEFIT BOSCH OPENT KENNISCENTRUM

Twello en het Belgische Heverlee.

Nieuw, aan de Mollerusweg 2-6 in Haarlem:

het bedrijf maken ook de overstap.

het eerste Nefit Bosch Experience Center.

Het is een van de recente overnames

In het centrum vind je de laatste innovaties

van de VDK Groep, die uit meer dan

1843, heeft vestigingen in Eindhoven, De meer dan 75 werknemers van

op het gebied van warmtepompen,

honderd installatiebedrijven bestaat.

cv-ketels en hybride systemen. Beoogd

De VDK Groep zetelt in Zwolle en

publiek: consumenten en installateurs.

heeft een jaaromzet van meer dan

Voor installateurs moet de plek fungeren als

een miljard.

kenniscentrum. Er worden praktijkgerichte demonstraties van de nieuwste installatietechnieken en installateursdagen rond een actueel thema gehouden.

STROOMSLURPER Daan: “Nederland heeft zo’n 2,2

miljoen airco’s. De komende vijf jaar komen er miljoenen bij. Dat kost bakken met stroom. Kunnen

MEER TURBOFLUSH

we dat aan? Ik weet het eerlijk gezegd niet.

Geberit heeft nu ook zijn iCon-modellen

Netbeheerders zitten

en driehonderd basis-wc’s uitgerust met

met de handen in het

de TurboFlush spoeltechnologie. Andere

haar. Slimme oplos-

wc’s van het bedrijf, zoals de Geberit ONE,

singen zijn nodig.

waren al zover. Door de TurboFlush ‘stuurt

De stroomloze airco

de asymmetrische binnenvorm van het

bestaat al. Zelf goed

closet het spoelwater met maximale

koelen door het sluiten

precisie in een krachtige draaikolk door

van gordijnen en het

het randloze keramiek’. Volgens Geberit

gebruik van een zonwering

zorgt de techniek er ook voor dat het

en ventilator, dat scheelt

spoel­geluid wordt geminimaliseerd.

natuurlijk ook.”

SEPTEMBER 2025 |

69

De groei zit erin bij Big Ass Battery

Ons grootste product is de 10 voetcontainer Big Ass Battery: de naam verraadt al veel.

Voor dit bedrijf uit Helmond is groot de norm.

De batterijsystemen van het bedrijf worden zowel ‘on-grid’ als ‘off-grid’ gebruikt en hebben een bufferfunctie die netcongestie tegengaat. Henk en Fred trekken hun grootste schoenen aan. Op naar Helmond.

70

| S EPTEMBER 2025

O P S TA P

JELLE VAN BEEK (LINKS) EN ALEX OOSTERBOSCH

H

et is druk op de weg. Met enige

uit. Fred is benieuwd welke soorten batterij­

vertraging arriveren Henk en Fred

systemen precies door Big Ass Battery worden

bij Big Ass Battery in Helmond. Om

geleverd. Jelle wijst naar een grote container.

een kijkje te nemen in de keuken

“Dit is ons grootste product, de 10 voetcontai-

van een batterijproducent. “Ik ben

ner. Deze containers zijn beschikbaar in 200,

benieuwd naar de kracht en mogelijkheden

400, 600 en 800 kWh. De 10 voetcontainer is

van grote batterijen”, zegt Fred. Henk denkt er

ongeveer drie bij drie bij drie meter en wordt

het zijne van. “Ze zullen best beter zijn dan die

ingezet in bijvoorbeeld de bouw en infra

van Duracell, maar hoe lang gaan ze mee?”

en zonne- en windparken en op agrarische

De mannen worden ontvangen door marketeer

bestemmingen. De batterijen zijn duurzaam.

Annicke Kleve. Ook twee techneuten sluiten

Big Ass Battery geeft een garantie van tien

aan: Jelle van Beek is qualification test

jaar of 10.000 cycli.”

engineer en Alex Oosterbosch teamcaptain final assembly.

Zij vertellen het verhaal van Big Ass Battery, dat begon in 2021 toen Guido de Jong het bedrijf oprichtte.

Garantie van tien jaar

Het batterijsysteem

“Grote batterijen worden steeds vaker mobiel gebruikt”

Annicke: “Guido wilde een

bestaat volgens Alex in drie varianten: basic, fast charger en de energie trading.

“De basic is een standaard energieopslagsysteem, dat zowel vast als mobiel kan worden ingezet. Sommige klanten plaatsen hem op

grote, mobiele batterij ontwikkelen voor de

een permanente locatie, terwijl anderen hem

evenementenbranche. Alleen kregen we

verplaatsen met zogenaamde power locks.

plotseling te maken met corona en is Big Ass

Dat zijn speciale stekkers voor tijdelijke aan-

Battery zich toen gaan focussen op andere

sluiting. Grote batterijen worden steeds vaker

sectoren. Anno 2025 richt Big Ass Battery

mobiel gebruikt.”

zich hoofdzakelijk op grote en hoogwaardige lithium-ijzer-fosfaat batterijsystemen voor het

Laadpaal voor hijskraan

bedrijfsleven.”

De fast charger is een mobiele laadpaal, die

Jelle en Alex nemen de gasten meteen mee

vooral in de bouw en infra wordt ingezet. Alex:

voor een rondje door de fabriek. Op verschil-

“Bijvoorbeeld voor het opladen van zwaar

lende plekken wordt druk gewerkt. Jelle en

materieel, zoals graafmachines en hijskranen

Alex zijn liefhebbers want ze praten honderd-

op bouwplaatsen. Dit model is te leveren met

SEPTEMBER 2025 |

71

“ Kunnen installateurs hiermee werken?”

één of twee geïntegreerde laadkabels tot 360kW, de standaard laadkabel voor elektrische voer­ tuigen. Tenslotte hebben we de ‘energy trading’.

Die wordt gebruikt om energie te verhandelen met het net. Bijvoorbeeld bij zonneparken of bedrijven met veel zonnepanelen. Daar wordt de batterij opgeladen met zonne-energie. De opgeslagen stroom wordt vervolgens teruggeleverd aan het net wanneer de prijs hoog is.”

Nieuw en ‘klein’: The Box Fred heeft gehoord over een nieuwe, kleinere batterijvariant. Alex: “Dat is The Box. Die is nog gloednieuw en binnenkort beschikbaar. The Box is ontworpen om op een aanhanger vervoerd te kunnen worden. Hij is geschikt voor bedrijven die tot 200 kWh nodig hebben.”

De batterijsystemen kunnen volgens Jelle zowel on-grid als offgrid gebruikt worden. Jelle: “De batterij verovert de bouwplaats.

Fast chargers worden vaak off-grid ingezet. De andere modellen kunnen zowel on-grid als off-grid werken. Je sluit de batterij dus aan op het net, of je gebruikt hem los en laadt hem steeds opnieuw op.”

Henk is benieuwd wat Big Ass Battery kan betekenen voor de installatiebranche. Jelle: “Installateurs kunnen prima met onze systemen werken. Ze zijn namelijk eenvoudig te installeren.

Voor de installateur werkt het als een plug en play systeem.”

Overbelasting vermijden Batterijsystemen zijn volgens Alex heel zinvol bij netcongestieproblemen. Het volle energienetwerk zorgt ervoor dat bedrijven niet altijd meer de aansluiting kunnen krijgen die ze willen. Alex: “Dit

72

| S EPTEMBER 2025

PERSONEELSWERVING MET EEN KNIPOOG Ook voor Big Ass Battery is het lastig technisch personeel te vinden.

Toch groeide het bedrijf vorig jaar met 35 mensen, naar een totaal van 75 medewerkers. Chief growth Ivo Munsters: “Wij trekken mensen aan met technische affiniteit, maar kijken ook naar mensen die passen bij Big Ass Battery. We leiden ze zelf op en kijken naar standaardisatie van werkprocessen, zodat minder technisch opgeleiden kunnen doorgroeien binnen het bedrijf.”

Big Ass Battery wil mensen binden door een ander geluid te laten horen. “We onderscheiden ons met een knipoog en een beetje humor.

Kijk naar onze kernwaarden: ‘We are one ‘Bad ass team’, ‘We get sh*t done’ en ‘We are *** awesome’. We doen het net even anders.”

O P S TA P

kan problematisch zijn bij piekbelastingen,

verhuizing plaatsvond. Jelle: “We

bijvoorbeeld wanneer meerdere machines

begonnen in Nuenen, maar groeiden

tegelijkertijd worden ingeschakeld. Een batterij­

snel uit ons pand. In Helmond be­

opslagsysteem zoals dat van Big Ass Battery

schikken we over een grotere fabriek.

fungeert als een buffer: er wordt energie

Hier produceren we elk jaar een flink

opgeslagen tijdens periodes van lage vraag en

aantal systemen.”

er wordt teruggeleverd tijdens piekmomenten.

Waar de ambities van het bedrijf liggen?

Hierdoor kunnen bedrijven hun energiever-

Annicke: “We zien dat de energiemarkt

bruik stabiliseren, onnodige kosten voor net-

volop in beweging is. De vraag naar

verzwaring vermijden en efficiënter omgaan

flexibele energieopslag groeit en

met hun stroomvoorziening. Bovendien helpt

bedrijven willen steeds vaker off-grid

de batterij bij het integreren van duurzame

werken. Wij anticiperen hierop door onze

energiebronnen, door overtollige zonne- of

systemen steeds flexibeler en efficiënter

windenergie op te slaan en deze op een later

te maken.” Henk en Fred zijn onder de

moment in te zetten. Dit maakt bedrijven

indruk. Zelfs Henk! “Toch wel handig,

minder afhankelijk van het overbelaste net en

een batterij die de energie overdag

draagt bij aan een duurzamere bedrijfsvoering.”

opslaat om ‘s avonds te gebruiken of

Flexibele energieopslag is in

pieken af te vlakken. Die zou ik zelf ook wel willen hebben”, zegt hij. Fred lacht:

De groei zit erin bij Big Ass Battery. Dat

“Helaas voor jou kunnen bij Big Ass

betekent ook dat in december 2023 een

Battery alleen bedrijven terecht.”

SEPTEMBER 2025 |

73

I N N OVAT I E

INTERLIGHT EDGE PLUS

Past op elke plek, nachtdierveilig Interlight Edge Plus armaturen combineren moderne vormgeving met hoge energieefficiëntie. Veelzijdig toe te passen als portiek­ verlichting en als plafonnière. Leverbaar in twee formaten en in de kleuren wit en zwart.

Dankzij de robuuste behuizing van slagvast (IK10) en vlamdovend

noodverlichting. De sensor biedt hierbij

polycarbonaat bieden deze armaturen een optimale bescherming

een comfortabele stand-by stand. Daar-

tegen omgevingsinvloeden, zoals stof en stoten, wat ze perfect

naast is de sensor volledig instelbaar op

maakt voor veeleisende (werk)omgevingen. Daarnaast zijn de

het gebied van gevoeligheid, nalooptijd,

armaturen ook IP54 spatwaterdicht.

stand-by periode en minimaal Lux level.

Flicker-free driver

Nachtdiervriendelijk

Een van de belangrijkste voordelen van de Edge Plus-serie is

Het Edge Plus verlichtingsarmatuur voor

de geïntegreerde flicker-free driver, die zorgt voor een stabiele,

portieken en trappenhuizen combineert

comfortabele verlichting, zonder flikkeringen. Dit draagt bij aan

veiligheid en comfort met respect voor

een verbeterd visueel comfort en vermindert vermoeidheid van

de natuur. Door te kiezen voor warmwitte

de ogen, wat vooral belangrijk is in werkruimtes waar langdurige

tinten van 2700K of lager, wordt hinder-

verlichting vereist is.

lijk blauw en wit licht vermeden, waar vleermuizen bijzonder gevoelig voor zijn.

Drie beschikbare lichtkleuren

Bovendien maakt het armatuur gebruik

Om maximale flexibiliteit te bieden, zijn de armaturen uitgerust

van amberkleurige verlichting met een

met instelbaar wattage en lichtkleur. Dit stelt je in staat om de

specifieke golflengte (ideaal rond 593nm).

verlichting volledig af te stemmen op jouw specifieke behoeften

Dit type licht is nachtdiervriendelijk en

en voorkeuren. De beschikbare lichtkleuren zijn 3000K, 3500K

zorgt ervoor dat vleermuizen zich vrij kun-

en 4000K.

nen verplaatsen, zonder dat hun navigatie

De armaturen zijn leverbaar in aan/uit versie, met bewegings-

of voedselzoekgedrag worden verstoord.

sensor, met noodverlichting of een combinatie van sensor en De nachtdiervriendelijke uitvoering van de Edge Plus (1800-2200K) voldoet aan beide voorgaande belangrijke punten. Zo biedt de verlichting niet alleen een prettige en veilige omgeving voor bewoners, maar draagt ze ook bij aan de bescherming van

FREEPIK

kwetsbare nachtelijke dieren.

74

| S EPTEMBER 2025

interlightled.com/edgeplus

I N N OVAT I E

KABELINNOVATIE VOOR JOUW PROJECT

Slimmer installeren begint hier Ontdek de Draka EVCS Hybrid Cable: één kabel voor stroom én data. Geen dubbele bekabeling meer, wel sneller, veiliger en netter installeren. Ideaal voor elke slimme laadoplossing en een flinke stap vooruit in jouw werk.

Wat als één kabel alles verandert aan hoe we de ev-infrastructuur voor laadpalen bouwen? De energietransitie versnelt, en daarmee groeit de vraag naar slimme laadoplossingen. Als installateur weet je hoe belangrijk het is om snel, veilig en netjes te kunnen werken. De Draka EVCS Hybrid Cable is speciaal ontwikkeld om jouw werk eenvoudiger te maken.

Deze innovatieve kabel combineert stroom en data in één. Een primeur op de Nederlandse markt. Geen dubbele bekabeling meer. Geen overspraak. Geen rommelige installaties. Je trekt één kabel en bent klaar. Dat bespaart tijd, voorkomt fouten en zorgt voor een strakke afwerking.

Slim, veilig en toekomstbestendig De kabel is halogeenvrij, brandveilig en bestand tegen vocht,

Cable bespaar ik tijd. Geen aparte ka-

hitte en mechanische belasting. Dankzij de afscherming blijft de

bels meer trekken voor data en stroom,

dataverbinding storingsvrij. Dit is essentieel bij slimme laadpalen.

gewoon één kabel, netjes en veilig. Dit is

Je sluit de kabel eenvoudig aan met standaard connectoren en

precies het soort slimme oplossing waar

voldoet direct aan de NEN 8012-normen. “Met de EVCS Hybrid

wij in het veld op zitten te wachten.” – Erik, EV-installateur uit Utrecht.

Waarom jij dit wilt gebruiken De EVCS Hybrid Cable is ontworpen met jouw gewenste praktijk in gedachten.

Minder materiaal, minder handelingen, meer resultaat. Of je nu werkt aan een woning, bedrijfspand of parkeergarage: deze kabel past in elk project waar effi­ ciëntie en betrouwbaarheid voorop staan.

nl.prysmian.com/draka

SEPTEMBER 2025 |

75

Stago: kampioen in duurzaamheid

Het is onze plicht om hierin mee te gaan Wibe Group, de Europese aanbieder van kabelmanagement­ oplossingen, heeft afgelopen voorjaar de prestigieuze EcoVadis Gold Rating ontvangen. Een hoge internationale onderscheiding voor duurzame, maar ook sociale en ethische prestaties. Het Nederlandse Stago is, als onderdeel van Wibe Group, dan ook apetrots om een topbedrijf in duurzaamheid te zijn.

S

ustainability', oftewel duurzaam onderne-

van onze toeleveranciers. En hoe zij grondstoffen

men, zit diep in het DNA van Wibe Group

als staal en aluminium winnen en produceren”,

en dus ook van Stago verankerd, zegt

noemt commercieel manager Jasper Cohen van

Maarten Schotanus, verantwoordelijk voor

Stago voorbeelden. “We hebben sinds kort een

de productmarketing van Wibe Group

nieuwe aluminium wandgoot met de laagst

wereldwijd. “In de kern zijn wij een onderneming

mogelijke CO2-footprint. We kijken ook naar

met een bedrijfsvoering waarop niet alleen wij,

nieuwe oppervlaktebehandelingen en in onze

maar onze hele community, heel trots is. Het gaat

productontwikkeling zijn duurzaamheid en

ons niet om het nu, maar vooral om de generaties

hergebruik essentiële onderdelen.”

na ons. Die willen we een duurzame wereld nalaten.

76

We zijn vereerd dat we tot de internationale top van

Inzicht

duurzame bedrijven in onze sector behoren.”

Met deze duurzame bedrijfsvoering anticipeert

Schotanus doelt op het feit dat wereldwijd slechts

Wibe Group op nationaal en Europees beleid, zegt

vijf procent van de door EcoVadis beoordeelde

Cohen. “De overheid stuurt enorm op duurzaam-

bedrijven de Gold Rating heeft ontvangen. Van

heid en dus vraagt de markt er ook steeds meer

de producenten van stalen goederen, waartoe

om. Het is onze plicht om daarin mee te gaan.”

Wibe Group gerekend wordt, is dit zelfs maar één

Zo heeft Wibe Group een ‘sustainability leader’

procent. Kortom, met ‘internationale top’, zegt

aangesteld. Die meet voortdurend hoe duurzaam

Schotanus niets te veel.

er bij het bedrijf wordt geproduceerd. Cohen:

De duurzaamheid zit hem in een veelheid aan

“Het begint bij inzicht. Van daaruit gaan we waar

factoren. Denk aan duurzaam transport, het ge-

mogelijk verder verduurzamen.” Schotanus: “We

bruik van zoveel mogelijk groene energie en van

willen daarin transparant zijn, ook naar buiten toe.

duurzame productiematerialen en -behandelin-

De resultaten leggen we vast in zogeheten EPD's;

gen. “We kijken naar de duurzaamheidsprestaties

Environmental Product Declarations.”

| S EPTEMBER 2025

S P OT L I G H T

STAGO Stago produceert kabelgoten, ladderbanen en draad- en wandgoten van de merken Wibe, Defem, Mita en Stago. Het in Hoorn gevestigde bedrijf is sinds 2021 onderdeel van de Zweedse Wibe Group, een bedrijf dat bijna honderd jaar bestaat. In Zweden én in Hoorn worden volop kabeldraagsystemen geproduceerd, die over de hele wereld worden geleverd. Er werken in Hoorn ongeveer negentig mensen. Wibe Group is eigendom van Störskogen. Een Zweedse investeringsmaatschappij, bestaande uit solide bedrijven die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan.

MAARTEN SCHOTANUS (LINKS) EN JASPER COHEN

Bij grote projecten is je footprint al belangrijk

Materiaalstaat

een project. Een duurzaamheidof-

Installateurs moeten deze duurzaam-

ferte noemen we dat. Ook voor de

heidsslag ook gaan maken. Simpel-

opdrachtgever heel helder. Daarnaast

weg omdat het van overheidswege

kun je op onze website per artikel

vereist wordt. In grote projecten is dat

exact aflezen wat daarvan de CO2-

al gebruikelijk, daarom zijn grotere

footprint is.”

installatiebedrijven er al mee bezig. De kleinere nog wat minder, zegt Cohen.

Korte lijnen

“Bij grote projecten is je footprint al

Jasper Cohen voegt eraan toe dat

belangrijk, anders mis je simpelweg de

Stago nog altijd in Nederland produ-

opdracht. Bij kleine klussen is het min-

ceert. "Korte lijnen, flexibiliteit, geen

der aan de orde. Maar dat gaat komen.”

enorme transportbewegingen en

Stago wil alle installateurs, de grote,

zoveel mogelijk lokale inkoop. Ook dat

maar zeker ook de kleine bedrijven,

is duurzaam. Daarbij betrekken we de

daarin ondersteunen. Met hulp en

installateurs altijd bij productontwik-

advies, maar ook met een nieuwe

keling. We zijn in gesprek, laten hen

service: de ‘bill of material’, in goed

nieuwe producten uitproberen. De

Nederlands ‘een materiaalstaat’. “Deze

installateur weet het tenslotte net iets

toont precies wat de footprint is van

beter dan wij. Zo komen we tot het

de benodigde Stago-materialen voor

beste resultaat."

SEPTEMBER 2025 |

77

zeker:veilig

Vergroot jouw kennis over veiligheid in de groepenkast Veiligheid in de meterkast is van essentieel belang voor een betrouwbare elektrische installatie. Van het voorkomen van stroomlekken tot het waarborgen van de juiste ruimte en brandbeveiliging, het goed inrichten van de meterkast is essentieel voor de veiligheid van het hele systeem.

Hoe maak je de groepenkast veilig?

• •

Kies voor de juiste componenten: aardlekbeveiliging, zekeringen, brandveilige materialen.

Volg geldende normen en richtlijnen voor de installatie van elektrische componenten.

Versterk je kennis over veilige elektrotechniek Download nu de kennisserie van Hager!

NIEUWE C ATALOGUS N BESCHIKBAARU

• Nieuwe producten & slimme oplossingen

BEKIJK ONLINE OF BESTEL DE PRINTVERSIE:

• Duidelijke maattekeningen, lichtverdelingen & specificatietabellen • QR-codes voor directe online info • Klikbare artikelnummers & handige index • Alles gericht op snel en eenvoudig kiezen

PROLUMIA W H E N L I G H T I N G M A T T E R S

WWW.PROLUMIA.NL

@FRED

Over het dumpen van grondstoffen

Miljoenen vapes op een hoop Vapen? Fred heeft er niets mee. Hij kan toe met een bak koffie.

Noem dat maar zijn verslaving. Wat zijn gevoel versterkt, is de gedachte dat dagelijks 28.000 vapes bij het restafval belanden.

28.000? Fred kan er met zijn kop niet bij.

E

sther Musch leunt tegen

Dat zijn er 28.000 per dag (!). Deze

naartoe komen, dreigt. Wat te

een bak met afgedankte

vapes bevatten lithium, kobalt,

doen? Laten we beginnen met

vapes. Alle kleuren van de

koper – grondstoffen die we hard

het beter recyclen van de stoffen

regenboog komen samen

nodig hebben. Maar in plaats van

die al circuleren.

op een netjes geordende

ze netjes in te leveren, verdwijnen

“Vapes bevatten lithiumbatterijen.

schroothoop. Groene kabouters

ze in de vuilnisbak. En dus in de

In een vuilniswagen of sorteer­

met potten goud zijn hier ver te

verbrandingsoven. Recycling is

installatie kunnen ze onder druk

zoeken. Dit is geen vrolijk fabeltje.

dan niet meer mogelijk.”

komen te staan, beschadigd raken

Het is een maar al te echt plaatje, waar je heel somber van kunt worden. Ik zie dit plaatje, omdat

VERBODEN SMAAKJES

en vlam vatten. Afvalbranden komen helaas meerdere malen

“Tachtig procent van die vapes is

per week voor”, geeft Esther mee.

Esther, werkzaam bij Stichting

illegaal. Dat weten we, omdat ze

Ook daarom vraagt ze of mensen

OPEN (bekend van Wecycle), er

smaakjes bevatten die in Neder-

hun vapes willen inleveren bij een

een LinkedIn-bericht van heeft

land verboden zijn. Toch liggen ze

Wecycle-inleverpunt.

gemaakt.

overal in de schappen – en belan-

Ze schrijft: “In 2024 belandden

den uiteindelijk op straat of in het

10 miljoen vapes in het restafval.

restafval”, gaat Esther verder.

RECYCLE ALS EEN BAAS

Veel scholieren vapen. We kunnen

Man man man, denk ik. Wát een

niet verwachten dat ze er allemaal

verspilling. Omdat roken slecht is.

op commando mee stoppen.

Maar ook hierom. Lithium, kobalt

Eerste actiepunt: zorg voor meer

en koper zitten in accu’s en batte-

inleverpunten. En verder? Voed

rijen en kunnen dienen voor de

de rokers beter op. Laat mensen

opslag van energie. Elektrische

als Esther dit verhaal vertellen

auto’s zitten er vol mee. Brand-

op scholen. Geef lessen ‘stop de

stof voor de energietransitie. Een

dump’ en ‘recycle als een baas’.

tekort aan deze grondstoffen, die

Henk zou zeggen: verbeter de

vooral van buiten Europa hier-

wereld, begin met vapes.

SEPTEMBER 2025 |

79

Draadloos schakelen makkelijk installeren Ontdek hét centraaldoosdeksel voor actoren van Busch-free@home® wireless. Met de CD/RVI wordt installatie eenvoudiger dan ooit. Het slimme ontwerp biedt ruim voldoende plek voor de actor en bedrading, waardoor proppen in de doos verleden tijd is. De actor klikt u eenvoudig vast, direct op het deksel. Deze slimme positionering zorgt voor een optimaal draadloos signaal. Ook bedraden is efficiënt dankzij de handige steekklemmen voor alle elektrische aansluitingen. Ervaar hoe de CD/RVI bijdraagt aan het makkelijk installeren van draadloos schakelen. Gewoon klikken en klaar! to.abb/Jm9y0gQJB

Jij ontwikkelt talenten van anderen Wij ontwikkelen talenten van jou Ontdek ons aanbod voor praktijkbegeleiders.

Ga naar www.wij-techniek.nl/praktijkbegeleiders

T E S T PA N E L

TESTPANEL

PRODUCT

Norton DVL-SV ledarmatuur Merk:

BEOORDELING

DVL-SV: robuust waterdicht armatuur

Norton

Dit IP65/IK10 ledarmatuur met een slagvaste, eendelige

Fabrikantnummer:

behuizing en homogeen lichtbeeld is ideaal voor diverse

3153703266

industriële toepassingen. Dankzij de zeer hoge efficiëntie

Productgroep:

(tot 160 lm/W 50.000 u L80/B10) en reparabele constructie

Waterdichte armaturen

is dit multilumen armatuur bovendien heel duurzaam.

Snelle montage kan dankzij de draaibare M25 wartel.

SPECificaties Energie-efficiëntie:

tot 160 lm/W

Levensduur:

50.000 uur (L80/B10)

Lichtkleur:

4000K

Lichtstroom:

van 3.250 tot 6.250 lumen

Beschermingsgraad : IP65 Slagvastheid:

IK10

Kleurweergave:

CRI > 80

Profiel:

slagvast polycarbonaat

met opale diffuser

R. Gerritsen

M. Udo

+ Makkelijk aan te sluiten + Makkelijk te monteren − Bij dit model geen doorvoerbedrading* − Wartel in afwijkende kleur ten opzichte

+ Compact en licht armatuur + Snel te monteren

IP Groep

van kleur armatuur

Van Eck Elektro

Wat vind je van het installatiegemak?

Twee beugels vastschroeven en je klikt het armatuur vast en dan via een handige

Gebruikstemp.:

-20 °C tot +40 °C

Wat vind je van het installatiegemak?

Montagewijze:

opbouw of pendel

Zeer gemakkelijk en snel te monteren, aan-

Opties:

3-fase doorvoerbedrading

gezien de montagebeugels niet op een vaste

Wat is je licht- en kwaliteitsbeleving van

maat gemonteerd hoeven te worden.

dit armatuur?

Afmetingen

draaiaansluiting de kabels aansluiten.

Armatuur geeft standaard al veel licht, maar

Lengte:

1230 mm

Wat is je licht- en kwaliteitsbeleving van

met de ingebouwde schakelaar bij de kabel­

Breedte:

74 mm

dit armatuur?

aansluiting is deze nog in twee stappen

Hoogte:

72 mm

Prima licht- en kwaliteitsbeleving.

feller te zetten.

Zou je dit armatuur aanbevelen?

Zou je dit armatuur aanbevelen?

Ja, indien als enkel armatuur toegepast.

Ik zou dit armatuur zeker aanbevelen in

J. Wallenburg

Klussenbedrijf Wallenburg

+ Slagvast + Waterdicht + Zeer robuust − Ophangbeugels gaan snel los Wat vind je van het installatiegemak?

Draden zijn makkelijk aan te sluiten, omdat de aansluiting naar buiten te schuiven is.

Snel te monteren door draaibare inzetwartel.

vochtige ruimtes waar veel licht nodig is.

G. Barends

Piet Brouwer Elektrotechniek

J. Lefferts

W&S NEN Keuringen

+ Strak en slank + Goede lichtopbrengst − De manier van aansluiten is anders dan

+ Makkelijk aansluiten + Meegeleverde beugels

−

Wat vind je van het installatiegemak?

gebruikelijk

Geen doorvoerbedrading*

Wat vind je van het installatiegemak?

Wat is je licht- en kwaliteitsbeleving van

Het installeert anders dan je gewend bent.

dit armatuur?

Je moet eerst de kabel in het armatuur aan-

Zeer hoge lichtopbrengst en solide,

sluiten voordat je het armatuur kan plaatsen

eendelige behuizing.

en de kabel in een buis kan installeren.

Zou je dit armatuur aanbevelen?

Wat is je licht- en kwaliteitsbeleving van

Ja, met schakelaar ook in te stellen op

dit armatuur?

50/75/100 procent lichtsterkte. Hoge

Prima licht- en kwaliteitsbeleving.

Montage van ledbalk met meegeleverde beugels en aansluiting van de bekabeling aan de zijkant van van het armatuur is gemakkelijk.

Wat is je licht- en kwaliteitsbeleving van dit armatuur?

beschermingsgraad (IP65) en verhoogde slagvastheid (IK10).

Zou je dit armatuur aanbevelen?

Kwaliteit is goed en geeft voldoende licht.

Zou je dit armatuur aanbevelen?

Ik ga dit armatuur zeker aanbevelen bij klanten.

Niet voor alle toepassingen. Maar als het armatuur met een stekker/snoer kan

*) Optioneel is dit armatuur af fabriek

worden aangesloten prima toepasbaar.

met doorvoerbedrading leverbaar.

SEPTEMBER 2025 |

81

DE KNIEËN ONTLASTEN Superlicht zijn ze. En ze hebben een ergonomische kniepasvorm. De Interoperable Knee Pads van Carhartt moeten comfort, demping en bescherming bieden. De kniebeschermers zijn EN 14404-4:2024 gecertificeerd.

De Carhartt werkbroeken met knie­ beschermerzakken zijn ontworpen voor het stevige werk. Gemaakt van robuust stretch ripstop, met rugged flex technologie en versterkt met een Flex Cordura kruis en Comfortflex tailleband.

Zo geconstrueerd dat je nooit een lus of zak kapottrekt, belooft Carhartt.

CARHARTT.COM

GPS MET OOG VOOR DETAILS Garmin introduceert de Edge® MTB, een nieuwe GPS-fietscomputer voor mountainbikers. Hij heeft full colour kaarten, nieuwe enduro- en downhill-ritprofielen en 5 Hz GPS-registratie, zodat rijders hun traillijnen gedetailleerder kunnen zien tijdens afdalingen. Met een batterijlevensduur

EEN PANEEL DAT JE KUNT OPVOUWEN Voor op vakantie: een opvouwbaar zonnepaneel. Ja, het bestaat. Met een vermogen van 100W en een 12V controller zou je er batterijen of apparaten mee moeten kunnen opladen, van smartphones tot laptops. Dit is een set, er zitten ook aansluit­ kabels bij. Handig op plekken waar stopcontacten schaars zijn, zoals campings, zo klinkt het.

van 14 uur bij veeleisend gebruik en tot 26 uur in de batterijspaarstand.

GARMIN.COM/NL-NL

EEN REINIGER DIE DWEILT EN ZUIGT Twee voor de prijs van één: de X-Clean 10 van Rowenta is een vloerreiniger die tegelijkertijd stofzuigt en dweilt. De reiniger is volgens Rowenta geschikt voor alle harde vloeren. Met een handgewicht van 0,8 kilo en een zelfaangedreven

BOL.COM

rollersysteem glijdt hij licht en makkelijk over de vloer. Rowenta noemt de X-Clean 10 ideaal voor gezinnen met kinderen, huisdiereigenaren en alle andere mensen die houden van een schone vloer in huis.

ROWENTA .NL 82

| S EPTEMBER 2025

GADGETS

EEN BUDDY VOOR HET SLAPENGAAN Tegen slaap- en stressproblemen bij kinderen: de moonbuddy. De ademhalingsbuddy moet kinderen speels en schermvrij helpen ontspannen en beter slapen. Gecreëerd met hulp van gezinnen in België en Nederland. Met focus op intuïtief gebruik, integratie in dagelijkse routines en een emotionele connectie (een ontwerp met oogjes).

MOONBIRD.LIFE

SPEAKERS IN HET NIEUW

SNEAKERS VOOR DE VEILIGHEID

De AT-SP3x-serie draadloze boekenplankspeakers van Audio-Technica is uitgebreid met een witte uitvoering. De

De nieuwste Safety Sneakers

speakers zijn gemakkelijk te

van Redbrick hebben zolen van

installeren en gebruiken. Ze

ProTec Foam. Ze bieden een

hebben geen externe ont­

com­binatie van een flexibele

vanger of versterker nodig en

ETPU-tussenzool en een sterke

brengen alle muziek tot leven,

TPU-loopzool. Dit moet zorgen

stelt Audio-Technica vast.

voor draagcomfort en goede

AUDIO-TECHNICA .COM

demping.

REDBRICK.EU

DOOR HET DOOLHOF NAVIGEREN De A-maze-ing safe puzzelbox is een houten spaarpot met een doolhofslot.

Activeer het spel met een munt, navigeer door het doolhof en ontwijk valstrikken. Als je slaagt, open je de doos en verzamel je de munten. Maar er is ook een snelle ontsnappingsroute.

COOLGIFT.COM

SEPTEMBER 2025 |

83

TRILUX TWENTY3 LED-ARMATUREN. KWALITEIT VOOR EEN VERRASSEND LAGE PRIJS. FEEL FREE. TWENTY3

Ontdek het complete TRILUX twenty3 armaturenportfolio op trilux-twenty3.com

Uitstekende prijs-kwaliteitverhouding

5 JAAR GARANTIE

5 jaar garantie

Ruimschoots op voorraad

Maximale veiligheid

M I J N FAVO R I E T E N

De Favorieten van

Harm Edens radio en tvpresentator

Annie M.G. schreef al over het laatste groen”

Documentaire “Ja, duurzaamheid is echt mijn ding.

Aanrader op het gebied van documentaires is ‘Beyond Zero’. Over de vervuilende tapijt­ fabriek Interface, die in de jaren negentig het roer drastisch omgooide. Inmiddels nemen hun tapijten meer CO2 op dan de productie aan uitstoot veroorzaakt. Een

Musical

indrukwekkende documentaire!”

“Volgend jaar keert de iconische musical Foxtrot van

FREEPIK

Films

Annie M.G. Schmidt terug in

“De films ‘Silent Snow’ en ‘Chasing

de Nederlandse theaters. Het

Ice’ zijn misschien wat moeilijk te

is één al klimaatverandering

vinden op internet. Maar ze gaan

wat daarin zit. Annie M.G.

beide over de smeltende gletsjers.

Schmidt schreef in de jaren

De eerste film toont ook aan hoe

70 al over de laatste vogel, de

chemicaliën en pesticiden via

laatste lente en het laatste

oceaanstromen op Groenland

stukje groen dat nu ook

terechtkomen. Beide films roepen

beton geworden is.”

op tot actie en bewustwording.”

Boek Documentaire

“Haha. In dit rijtje mag natuurlijk mijn nieuwe boek ‘De belang­

“Nog een tip op het gebied

rijkste vragen van je leven’ niet

van documentaires: De erfenis

ontbreken. Daarin interview ik

van de Groene Musketier. Over

zestien jonge groene denkers

lelieteler Pieter Hoff die zijn

over klimaatverandering.

leven compleet omgooide en

Of het goed komt met

ging werken aan het groot­ schalig herbebossen van de planeet. Daarmee wist hij in maar liefst 43 landen erosie en verwoestijning tegen te gaan.”

“Lelieteler het klimaat? Nou, we er met z’n allen Pieter Hoff zullen echt alles aan moeten ging de planeet doen om die positieve herbebossen” omslag te maken.”

SEPTEMBER 2025 |

85

PUZZEL

WOORD ZOEKER In deze woordzoeker staan woorden verborgen.

Sommige letters worden vaker gebruikt. De overgebleven letters vormen een woord. Hoe luidt dit woord?

AARDING

KLEMMEN

DIMMER

METER

DIODE

RELAIS

L H T O R E N

DRADEN

SCHEMA

I

GELIJKSTROOM

SENSOR

KABEL

SOLDEREN

G S M D A O S E C E

I

A V E

E E D D S

J M R E

I

S

S O

Win een Dag Cadea je Uit ukaar t t.w .v.

€ 100,

K A K A N O R S

L

L A G L R

T E E B B D E R D

I M M E R

O L A S M R L O D R A D E N M T

I

N G N N © Persbelangen

OPLOSSING:

Stuur de oplossing met je naam en adres naar info@henkenfred.nl o.v.v.

Puzzel Editie 4-2025 en maak kans op een Dagje Uit Cadeaukaart t.w.v. 100 euro.

Winnaar Editie 3 - 2025: Sandro Eversdijk 86

| S EPTEMBER 2025

-

Kiezen. Installeren. Klaar.

Ga voor energie-efficiënte LED verlichtingsoplossingen met hoge prestaties van Signify

Voor meer info scan de QR

Official Lighting Partner of Mercedes-AMG Petronas F1 Team

M AT Z W A R T M AT A L P I N W I T ALPIN WIT

Wandcontactdozen van in alle soorten en kleuren Kies wat bij jou past: met of zonder randaarde, met aanraakbeveiliging, met klapdeksel of handige USB-poorten. Geschikt voor ieder project!

WWW.IONINDUSTRIES.COM