VÍSINDAVØKAN 2023 verður í Sjóvinnuhúsinum 22. september
Kampus er fyritreyt fyri Suðuroyartunli
Gera vit ikki íløgur í gransking og nýskapan, fáa vit ikki ráð til ein Suðuroyartunnil. Tað sigur Jan Rasmussen, ið er ein av limunum í Ráðnum fyri gransking, menning og nýskapan Eftir Dagmar Joensen-Næs Nýggja kampusið, sum er í umbúna á Fróðskaparsetrinum, skal verða
eitt savningarstað fyri granskarar og nýskaparar á almennum gransk ingarstovnum og í privatu vinnuni. Ein depil skal setast á stovn á
kampusinum, ið eisini fevnir um granskarar og mennarar í privata geiranum, og í hesum depli skulu góð hugskot um nýggjar loysn ir loftast og verða til veruleika. Tað er eitt av høvuðstilmælunum í fyrstu ársfrágreiðingini hjá Ráðn um fyri gransking, menning og ný skapan, ið nú er løgd fram. Umleið 30 miljónir kr. eru fyri bils settar av á fíggjarlógini til at projektera nýtt kampus og umvæla verandi bygningar á Frælsinum.
Borgar stjór in í Vágs kommunu hevur ført fram, at hesar milliónir nar og allar tær, ið skulu til afturat fyri at fáa eitt kampus, høvdu verið betri farnar sum íkast til ein Suður oyartunnil. Jan Rasmussen, serlækni á Landssjúkrahúsinum, sum er limur í Ráðnum fyri gransking, menning og ný skap an, er alt annað enn samdur. – Eitt kampus er mett at kosta umleið eina milljard kr., men tað er ein íløga, ið vit ikki kunnu vera fyri utt an, um Fróðskaparsetrið skal ger ast eitt nýmótans universitet, sum kann veita okkum gransk ingargrundaða vitan. – Um vit skulu tryggja og menna okkara vælferðarsamfelag, verður neyðugt at vaksa um búskapin. Og tað fer ikki at bera til at halda fram at fiska meira og ala meira, tí talið av fiskastovnum og firðum er av markað. Vit verða noydd at gagn nýta okkara førleikar til fulnar og hugsavna okkum um økir, har vit eru sterk.
– At gera íløgur í eitt kampus er tí ein fyritreyt fyri, at vit kunnu fáa ráð til ein Suðuroyartunnil, sigur Jan Rasmussen.
GRANSKING ER ÍLØGA Í Føroyum stendur stuðul til gransking, menning og nýskapan sum ein útreiðsla í løgtingsfíggjar lógini. Tað merkir, at tær 7,5 millión ir nar til granskingarstuðul telja niður í tjóðarroknskapinum. Í londunum rundan um okkum verður stuðul til gransking, menn ing og nýskapan í staðin roknaður sum ein íløga, og tað verður eisini stað fest í altjóða handbókum, ið áseta mannagongdir fyri hagtals innsavning. Í USA og Evropa liggur árliga íløguavkastið frá alment fíggjaðari gransking, menning og nýskapan um um 20% í miðal. Í Føroyum vanta hagtøl á økinum, men um støðan er nakað tað sama í Føroy um, koma tær 7,5 milliónirnar til granskingarstuðul á fíggjarlógini aftur við einum virði á 9 miljónir kr. Les meira á s. 5
Grót úr Tindhólmi skal samanberast við royndir frá Mars Níggju granskarar úr USA, Noregi, Danmark, Týsklandi og Føroyum hava í eina viku síðst í august savnað jarðfrøðiligar royndir og dátur í Tindhólmi og í Suðuroynni, sum skulu gera tað møguligt hjá amerikanska rúmdarstovninum NASA at skilja jarðfrøðina á Mars betur. Jarðfrøðiligar royndir úr Føroy um hava fyrr víst, at føroyska jarð frøðin er sera lík jarðfrøðini á Mars. Eftir at rúmdarbilurin Perseverance er farin undir at taka borikjarnar á Mars, ber til at gera neyvari saman beringar og greiningar av ymiskum grótsløgum úr Føroyum og á Mars. AMASE verkætlanin, sum er heitið á kanningararbeiðinum í Føroyum,
hevur tí fingið enn størri týdning nú. – Vit vóna, at royndirnar, sum vit hava tikið nú, og tær greiningar, ið fara at verða gjørdar, fara at gera tað møguligt at skilja fleiri frábrigdi og smálutir í jarðfrøðini á Mars, sum í síðsta enda fara at geva okkum virðismikla vitan um vatn og lív á gongu stjørnuni, sigur Uni Árting, jarðfrøðingur á Jarðfeingi, sum er í partur av Mars 2020 vísindatoymin um hjá NASA. Granskararnir gjørdu kanningar í fýra dagar í Tindhólmi og tríggjar dagar í Suðuroynni. Við í arbeiðinum vóru eisini fjallaklintrarar og tyrlu flogskiparar. Les meira á s. 12.
Hevði verið betur at útbygt deildina
Norrøna er størsta granskingarskip í norðurhøvum
Fólk við lítlari skúlagongd fáa fleiri sjúkur
Síða
Síða
Síða
8-9
14-15
19