Page 1

kurzępa: Zostań Demiurgiem-Sprawcą!

DUSZCZYK: Jakość albo ilość – oto jest pytanie

TRUSZCZYŃSKI: Po co komu „Mobilna młodzież”

Europa dla Aktywnych KWARTALNIK FRSE – WIOSNA 2011 – ISSN 2082-2375

Inicjatywa „Mobilna młodzież” wystartowała s. 3

Konkursy programu eTwinning coraz bliżej s. 5

Studenci-studentom: jak nie stracić głowy za granicą s. 7

Nowa strategia Narodowej Agencji

dokument Kilkaset godzin pracy, kilkadziesiąt litrów kawy, kilka ton papieru. Udało się. Strategia NA Programu „Młodzież w działaniu” do roku 2013 jest gotowa Mikołaj Różycki koordynator Akcji 1. programu „Młodzież w działaniu”  mikolaj.rozycki@frse.org.pl

T

o pierwszy tego rodzaju dokument w historii Narodowej Agencji. Nie ujrzałby światła dziennego bez pomocy dotychczasowych beneficjentów programu „Młodzież w działaniu”. To oni, w ramach przeprowadzonej w 2010 r. ewaluacji, subiektywnie ocenili pracę Agencji w latach 2007-2010. Ich wnioski, uwagi i przemyślenia stały się jednym z głównych punktów odniesienia. Autorzy brali jednak również pod uwagę zdanie innych: zespołu trenerskiego Narodowej Agencji, regionalnych konsultantów oraz pracowników Eurodesku Polska i Centrum Współpracy SALTO-EECA. Termin „strategia” pochodzi od greckiego słowa strategos, co oznacza kierowanie wojskami z pozycji naczelnego wodza. Dla instytucji takiej jak Narodowa Agencja, oznacza określenie celów i sposobów ich osiągnięcia w oparciu o możliwości i potencjał, jakim dysponuje. Co można przeczytać w dokumencie Agencji? – Wspólnie określiliśmy, że jako Agencja pełnimy równocześnie

trzy role: pomagamy instytucjom europejskim i rządowym w zakresie działań młodzieżowych, określonych w Europejskich Ramach Współpracy, administrujemy programem na terenie Polski oraz promujemy rozwój form pracy z młodzieżą w oparciu o metody edukacji pozaformalnej – mówi Tomasz Bratek, dyrektor Narodowej Agencji. – Dla każdej z ról określiliśmy główne cele. Potem je skonkretyzowaliśmy, ustaliliśmy szczegółowe zadania służące ich osiągnięciu oraz wskazaliśmy osoby odpowiedzialne za ich realizację. Określiliśmy również stopień ważności poszczególnych działań oraz wskaźniki do mierzenia ich efektów – dodaje Anna Olszówka, była zastępczyni dyrektora programu, która koordynowała prace nad strategią. Jak ta struktura wygląda w praktyce? Przedstawmy to na przykładzie: rolą Narodowej Agencji jest promowanie i docieranie z informacją na temat programu „Młodzież w działaniu” do konkretnych grup i środowisk, celem szczegółowym – nawiązanie współpracy z młodzieżowymi mediami, zaś wskaźnikiem efektywności – liczba publikacji i zamieszczonych informacji. Zadaniem szczegółowym będzie natomiast utworzenie bazy danych na

temat mediów i dziennikarzy, nawiązanie i utrzymywanie kontaktu z nimi oraz przygotowywanie materiałów prasowych. Do wszystkich tych zadań muszą być przypisane konkretne osoby. Ocena działań będzie podejmowana na koniec każdego roku. Pierwszym efektem oddziaływania strategii na sposób pracy Narodowej Agencji było zorganizowanie zgodnie z jej założeniami styczniowego Forum Wolontariatu Międzynarodowego. Oficjalne ogłoszenie dokumentu nastąpi jednak najprawdopodobniej w trakcie Europejskiego Tygodnia Młodzieży, który odbędzie się w całej Polsce w dniach 15-21 maja br. – Mamy nadzieję, że zmiany na lepsze już wkrótce odczują nasi beneficjenci w całym kraju – mówi Dominika Jagiełło z Akcji 3. Program „Młodzież w działaniu” ma na celu wspieranie działań edukacyjnych młodzieży w wieku 15-30 lat w czasie wolnym od nauki. Narodowa Agencja dysponuje rocznym budżetem na wsparcie projektów w wysokości około 7 mln euro.• Więcej o celach Agencji czytaj na stronie 9 Narodowa Agencja w internecie:  www.mlodziez.org.pl

Zgodnie z nową strategią, Narodowa Agencja ma jeszcze skuteczniej docierać do młodzieży

opinia

Udało się!

Tomasz Bratek, dyrektor programu „Młodzież w działaniu”

Z

satysfakcją mogę powiedzieć: przyjęliśmy strategię działania na lata 2011-2013. Dziękując mojemu zespołowi za intensywną pracę wykonaną jesienią 2010 r., mogę zapewnić, że strategia na pewno przyczyni się do jeszcze lepiej zorganizowanego i integralnego funkcjonowania Narodowej Agencji.

Horyzont roku 2013 dopinguje nas do wysiłku zarówno na rzecz tych, którzy już zetknęli się z programem „Młodzież w działaniu”, jak i tych, do których chcemy jeszcze dotrzeć. Na przykład poprzez kwartalnik „Europa dla Aktywnych”, którego trzeci numer trzymacie Państwo w rękach. Przyjemnej lektury!

Młodzieżowe priotytety przewodnictwa Polski w UE

polityka Promocja i wzmocnienie współpracy młodzieży z UE z jej rówieśnikami z krajów Europy Wschodniej i Kaukazu będzie jednym z celów prezydencji Klaudia Wojciechowska naczelnik Departamentu Komunikacji Społecznej w MEN  klaudia.wojciechowska@men.gov.pl

W NUMERZE AMBASADOROWIE MŁODZIEŻY WYBRANI Jan Mela i Marta Sziłajtis-Obiegło będą promować w Polsce unijną inicjatywę „Mobilna młodzież”. Strona 3 ROZCZAROWANIE Mimo akcji informacyjnej spadła liczba projektów w akcji Partnerskie Projekty Regio. Strona 5 WIZYTY STUDYJNE CORAZ CIEKAWSZE Polskie propozycje już trafiły do Salonik. Strona 11

W INTERNECIE RELACJA Z DEBATY Hall, Huebner, Truszczyński i Marczewski o wyzwaniach edukacji na www.mlodziez.org.pl

O

dnowione ramy współpracy z młodzieżą nadały europejskiej polityce młodzieżowej nowy kształt. Od 2010 r. wspólne cele tej polityki są realizowane w 18-miesięcznych cyklach przez trzy kolejne prezydencje, a zasadą stał się dialog z młodymi Europejczykami. Zmiany mają zapewnić bardziej spójną, efektywną i dostosowaną do potrzeb realizację celów. Polska zakończyła pierwsze konsultacje priorytetów prezydencji z partnerami z Danii i Cypru, Komisją Europejską oraz Europejskim Forum Młodzieży. Konsultacje odbyły się również na poziomie krajowym – z organizacjami pozarządowymi pracującymi z młodymi

ny podczas wrześniowej konferencji w Warszawie. Wezmą w niej udział przedstawiciele ministerstw ds. młodzieży oraz młodzi ludzie z UE, krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji. Polska przewiduje również, że podczas prezydencji Komisja Europejska ogłosi projekt decyzji w sprawie nowego programu dla młodzieży, co zapoczątkuje negocjacje na poziow polsce mobilność również przez wiele lat mie europejskim. Jest to szczególnie ważne dla była przywielejem. To czyni z nas wiarygodnego partnera dla młodzieży ze wschodu tych, którzy mieli okazję korzystać z programu także tych odnoszących się do aktyw„Młodzież w działaniu” i są przekonani, ności obywatelskiej. W Polsce również że przynosi on korzyści. przez wiele lat mobilność była tylko przyPodsumowaniem wszystkich działań wilejem, co czyni z nas wiarygodnego będzie przyjęcie rezolucji Rady na temat partnera dla młodzieży ze Wschodu. wschodniego wymiaru mobilności młoPrzyjęty priorytet będzie realizowa- dzieży i rekomendacji na temat uznawalny poprzez usystematyzowany dialog ności wyników uczenia się nieformalnez młodzieżą. Będzie też dyskutowa- go i pozaformalnego. •

ludźmi. Co z nich wynikło? Podczas polskiej prezydencji realizowany będzie priorytet „Młodzież i świat”. Jego głównym celem będzie promocja i wzmacnianie współpracy młodzieży z UE z jej rówieśnikami z krajów Europy Wschodniej i Kaukazu. Region ten, pomimo sąsiedztwa z Unią Europejską, „słynie” z wielu barier w mobilności młodych ludzi, ale


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 2

Druga strona Fundacji liczba numeru

1231

wniosków o dofinansowanie partnerskich projektów szkół złożyły szkoły i przedszkola.

W tegorocznej rundzie selekcyjnej Comeniusa 85 wniosków dotyczyło projektów dwustronnych, a 1146 – projektów wielostronnych. Ostateczne wyniki zostaną ogłoszone latem.

FELIETON

Na strategii zyska młodzież

RELACJA O umiędzynarodowieniu szkolnictwa wyższego i rozwoju mobilności studentów i pracowników naukowych rozmawiali w Łodzi szefowie uczelni z całej Polski Agnieszka Pietrzak koordynatorka Zespołu Promocji i Informacji FRSE  agnieszka.pietrzak@frse.org.pl

F Wawrzyniec Pater

C

zy organizacje i osoby zarządzające unijnymi funduszami zawsze na pierwszym miejscu stawiają jakość finansowanych działań? Mam wątpliwości. Czy nie jest tak, że przede wszystkim liczy się to, by wydać unijne środki, a na drugi plan schodzi, na co te środki są wydawane? A czy z działaniami prowadzonymi za unijne fundusze nie bywa podobnie? Czy zawsze zaspakajają one potrzeby faktyczne, a nie np. polityczne? Z tym większym uznaniem spojrzeć należy na dokument opracowany przez instytucję, która, co warto podkreślić, nigdy nie miała i nie ma najmniejszych problemów z rozdysponowaniem unijnych pieniędzy. Ten dokument to nowa strategia Narodowej Agencji Programu „Młodzież w działaniu”. Dokument robi wrażenie. Jest analityczny i kompleksowy. Agencja jasno i precyzyjnie zdefiniowała, co chce robić, jak, dla kogo, i w jaki sposób będzie mierzyć osiągnięte rezultaty. I choć na pierwszy rzut oka być może tego nie widać – nie ma wątpliwości, że w ostatecznym rozrachunku na strategii najwięcej zyska młodzież. I tak być powinno. W końcu to dla niej eksperci wymyślili program „Młodzież w działaniu”, politycy przeznaczyli na niego środki, a urzędnicy go realizują – i powinni starać się to robić, definiując cele, analizując potrzeby, określając możliwości. Aby jednak wysiłek włożony w opracowanie strategii, wypita kawa i tony papieru nie poszły na marne, jej założenia trzeba jeszcze wdrożyć. Czego kolegom i koleżankom z Narodowej Agencji, i sobie serdecznie życzę. Wawrzyniec Pater jest koordynatorem biura Eurodesk Polska

FELIETON

Wiosną wszystko się rozwija...

Jak promować z głową

Jacek Kurzępa

P

rzed nami kolejny Europejski Tydzień Młodzieży – feta, ale też podsumowanie wszystkiego tego, co dobre młodzież i młodość w sobie ma. Takie uroczystości z oczywistych względów zwykle koncentrują się w Warszawie, ale nie jest przecież tak, że na prowincji młodzież nie ma czym się pochwalić. Wszak to właśnie z małych miast i wioseczek zapraszani są często do stolicy kreatorzy najlepszych pomysłów. Przy doborze naszych gości nie ma znaczenia, kto z prowincji, a kto z centrali. Klucz jest inny: liczy się oryginalność, nieprzeciętność i pomysłowość. Nie sposób jednak do stolicy zaprosić wszystkich. Wielu z Was ma więc coś do zrobienia podczas ETM w swoich miejscowościach. Nie ukrywajmy – wśród Waszych rówieśników jest masa takich, którym nie chce poderwać tyłka. Dlatego też to, jak będzie wyglądał ETM w Biłgoraju czy Witnicy zależy od mieszkających tu młodych, którym się coś chce! Czyli od Was! Możecie sobie pomyśleć: „A dlaczego niby znów my mamy uszczęśliwiać świat?”. Niby racja. Bywa, że już ma się dość, gdy inni „tacy nijacy, nic im się nie chce”! Ale to się może zmienić, tak jak zmieniła się Twoja sytuacja, gdy zabrałeś się za projekty europejskie. Nie będę Ci kadził, że jesteś mądrzejszy, że na Tobie spoczywa „bryła świata”. Zrobisz jak uznasz. Ja myślę, że skoro wiem więcej, to jestem zobowiązany do większej liczby zadań. Nie odwrotnie. I dobrze mi z tym. Gdy patrzę na wiosenne ulice, na które wyległy ubrane jak motyle młode dziewczęta i kolorowi chłopcy, mam wrażenie, że ten pracowity, poszukujący rój często nie ma jeszcze świadomości celu, jaki mu przyświeca. Muszą się w tym tłumie znaleźć dowódcy. Czy staniesz się tym Kimś Ty sam? Czy nie wydaje Ci się wspaniała myśl, że jesteś DEMIURGIEM Jacek Kurzępa jest SPRAWCĄ?! A dlaczego by nie?

socjologiem młodzieży, wykładowcą SWPS we Wrocławiu

undacja Rozwoju Systemu Edukacji była partnerem ogólnopolskiej konferencji „Studenci zagraniczni w Polsce 2011”, zorganizowanej przez Fundację Edukacyjną „Perspektywy” w dniach 23-25 lutego w Łodzi. Spotkanie zgromadziło rektorów, prorektorów, władze dziekańskie oraz pracowników biur promocji i współpracy międzynarodowej polskich uczelni. Uczestnicy dyskutowali na tematy związane z umiędzynarodowieniem polskiego szkolnictwa wyższego. Wymieniali się doświadczeniami, w jaki sposób skutecznie promować polskie uczelnie za granicą, jak nawiązywać współpracę międzynarodową i pozyskiwać studentów z innych państw. Beata Skibińska, zastępca dyrektora programu „Uczenie się przez całe życie”, prowadziła panel „Jak wykorzystać środki z edukacyjnych programów UE do poprawy umiędzynarodowienia kształcenia w polskich szkołach wyższych?”. Uczestnicy tej sesji poznali przykłady uczelnianych

Przyciągnięcie zagranicznych studentów staje się dla polskich uczelni koniecznością

projektów, m.in. wspólnych studiów magisterskich Erasmus Mundus „GEMMA – Master’s Degree in Women’s and Gender Studies” realizowanych przez Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, Ośrodek Naukowo-Badawczy Problematyki Kobiet na UŁ. Podczas spotkania wręczono także nagrody w konkursie dla najlepszych studen-

tów zagranicznych w Polsce – otrzymali je Anton Komyza z Ukrainy, Anna Sugiyama z Japonii, Gianluca Olcese z Włoch i Paweł Juszkiewicz z Białorusi. •

Szczegóły na stronie:  www.frse.org.pl

nowa inicjatywa

Polsko-rosyjskie wymiany młodzieży już wkrótce! Podczas grudniowej wizyty prezydenta Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa w Polsce podpisano „Deklarację w sprawie intensyfikacji współpracy i wymiany młodzieży między Rzeczpospolitą Polską a Federacją Rosyjską”. Deklaracja służyć ma pogłębieniu wzajemnych kontaktów w zakresie polityki młodzieżowej, trwających od czasu podpisannia w 1996 r. w Moskwie „Porozumienia o współpracy młodzieżowej”.

Sygnatariusze deklaracji – podsekretarz stanu w MEN Mirosław Sielatycki oraz rosyjski wiceminister ds. młodzieży Oleg Rozhnov zobowiązali się do uruchomienia trwałego i długoterminowego programu wspierającego i finansującego polsko-rosyjskie wymiany młodzieżowe. Patronat nad inicjatywą sprawować mają prezydenci obu krajów. W przygotowaniu przyszłego programu polsko-rosyjskich wymian młodzieży resort edukacji wspiera Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.

Inicjatywa Komisji jest niezbędna

W

e wrześniu ubiegłego roku Komisja Europejska uruchomiła inicjatywę „Mobilna młodzież”. Jednym z jej głównych celów jest zwiększenie szans zatrudnienia młodych ludzi. Należy ułatwić im dostęp do edukacji i szkoleń umożliwiających zdobycie konkretnych umiejętności, które zwiększą ich szanse na rynku pracy. Szacuje się, że do 2020 roku 81 proc. miejsc pracy w Europie będzie wymagało wykształcenia co najmniej średniego lub wyższego. Mimo to wiele młodych osób przedwcześnie kończy edukację i w konsekwencji nie dysponuje nawet podstawowymi umiejętnościami. Aby zwiększyć szanse na zatrudnienie, powinniśmy skupić się na poprawie jakości edukacji w Unii Europejskiej oraz na promowaniu możliwości doskonalenia umiejętności zawodowych oferowanych w ramach programów edukacyjnych. Unia Europejska dążyć będzie do ograniczenia liczby osób, które przedwcześnie kończą naukę, zwiększenia do 40 proc. liczby absolwentów szkół wyższych, stworzenia narzędzi ułatwiających znalezienie pierwszej pracy oraz

wspierania i ułatwiania mobilności młodzieży. W Polsce sytuacja jest stosunkowo dobra – przedwcześnie naukę kończy jedynie 5 proc. młodych ludzi, podczas gdy unijna średnia wynosi 14,4 proc. Również liczba uczniów nieradzących sobie z czytaniem, matematyką czy naukami ścisłymi jest relatywnie niska. O polskich postępach w dziedzinie edukacji świadczy też zwiększenie liczby studentów uczelni wyższych. Polska w dalszym ciągu rozwija się i stawia przed sobą ambitne cele na nadchodzące lata. Na bieżąco wprowadzane są zmiany w systemie edukacyjnym dotyczące wzmocnienia kluczowych umiejętności, wspierania elastycznych form nauczania i szkoleń czy zapewnienia wszystkim obywatelom możliwości uczenia się przez całe życie. Będą one miały z pewnością znaczący wpływ na polskie społeczeństwo. Mobilność stanowiąca istotę inicjatywy „Mobilna młodzież” przekłada się także na możliwości zatrudnienia. Szansa bezpośredniego obcowania z innymi kulturami, uczenia się języków obcych czy pracy z Europejczykami

Pierwsze kroki zostały już podjęte. 28 lutego w Kaliningradzie spotkali się przedstawiciele resortów i instytucji edukacyjnych z obu krajów. Postanowili jeszcze w tym roku zorganizować posiedzenie Komisji Wspólnej ds. Współpracy Młodzieżowej oraz uruchomić pilotażowy program polsko-rosyjskich wymian młodzieży. • – Anna Samel Więcej szczegółów na stronie:  www.men.gov.pl

Jan Truszczyński

dyrektor generalny ds. edukacji i kultury Komisji Europejskiej

sprzyja rozwijaniu umiejętności niezwykle ważnych w rozwoju osobistym i cenionych na rynku pracy. Młodzi Polacy są tego świadomi: blisko 80 tys. z nich w latach 1998-2009 skorzystało z możliwości studiowania za granicą w ramach programu Erasmus, a dziesiątki tysięcy innych wyjechało w ramach innych programów lub na własną rękę. Sytuacja nie jest jednak w pełni satysfakcjonująca. Wielu absolwentów polskich uczelni, napotkawszy problemy w znalezieniu pierwszej pracy, decyduje się na rozpoczęcie kolejnego kierunku studiów. Dlatego właśnie „Mobilna młodzież”, nawet w tak dobrze radzących sobie krajach jak Polska, jest rozwiązaniem niezbędnym do wyposażenia młodych ludzi w umiejętności poszukiwane na zmieniającym się rynku pracy. •


Europejska Polityka Młodzieżowa ruszyła „mobilna młodzież”

dziesięć propozycji mobilnej młodzieży

Do nauki języków obcych i studiowania za granicą namawiali młodzież organizatorzy imprezy inaugurującej inicjatywę „Mobilna młodzież” w Polsce. Jej start ogłoszono podczas XV Międzynarodowego Salonu Edukacyjnego „Perspektywy”, który odbył się w Warszawie w dniach 3-5 marca 2011 r. Komisja Europejska, przy współpracy z Fundacją Rozwoju Systemu Edukacji, zorganizowała stoisko targowe i konferencję – wzięli w niej udział m.in. Jan Truszczyński z Komisji Europejskiej, minister edukacji Katarzyna Hall oraz poseł do PE Danuta Huebner.

1.

2.

Ambasadorowie młodzieży

WYDARZENIE Marta Sziłajtis-Obiegło i Jan Mela – młodzi, a już słynni polscy podróżnicy – będą ambasadorami programu „Mobilna Młodzież”. Mają zachęcać Polaków do podejmowania wyzwań także poza krajem Agnieszka Pietrzak koordynatorka Zespołu Promocji i Informacji FRSE  agnieszka.pietrzak@frse.org.pl

D

laczego Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji wybrała właśnie ich? Jasiek mimo niepełnosprawności – będącej wynikiem tragicznego wypadku w wieku 13 lat – jest wzorem aktywności. Razem z polarnikiem Markiem Kamińskim zdobył oba Bieguny Polarne – najpierw północny, a później także południowy. Wszedł na Dach Afryki – Kilimandżaro, zdobył też Elbrus – najwyższy szczyt Kaukazu. Gdy nie podróżuje, stara się pomagać innym. W 2008 r. założył Fundację „Poza Horyzonty,” niosącą pomoc niepełnosprawnym. Marta Sziłajtis-Obiegło w wieku 23 lat ruszyła w samotny rejs dookoła świata. Podczas rocznej podróży miała okazję poznać niezwykle fascynujące miejsca i ich mieszkańców: Wenezuelę, wyspy Galapagos, Bora-Bora, Królestwo Tonga, Vanuatu, Mauritius, RPA i wiele innych. Zakończyła swój rejs w Puerto la Cruz i tym samym została najmłodszą Polką i jedną z nielicznych kobiet, którym udało się sprostać tak wielkiemu wyzwaniu. Ambasadorowie byli gośćmi honorowymi konferencji inauguracyjnej „Mobilna młodzież”, 4 marca w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. „Mobilna młodzież” (ang. „Youth on the move”) to nazwa nowej inicjatywy Komisji Europejskiej, która ma zachęcić młodych ludzi do studiowania oraz zdobywania doświadczenia zawodowego za granicą. Unia chce ułatwić dostęp do szkolnictwa wyższego i rynku pracy na poziomie europejskim oraz zmniejszyć poziom bezrobocia wśród wykształconych młodych ludzi. Każdy kraj Unii powołał ambasadorów inicjatywy – młode aktywne osoby, które mogą być wzorem dla innych. • Więcej o inicjatywie „Mobilna młodzież”:  http://europa.eu/youthonthemove

„Mobilna młodzież” (ang. „Youth on the move”) to jedna z siedmiu głównych inicjatyw strategii Europa 2020 – nowej strategii gospodarczej Unii Europejskiej. Projekt, ogłoszony 15 września 2010 r., zawiera 28 propozycji działań, które mają doprowadzić do tego, żeby w 2020 r. każdy młody Europejczyk mógł część swojej edukacji odebrać za granicą. Oto dziesięć z 28 zaproponowanych przez Komisję działań: Zachęcenie państw członkowskich do wprowadzenia programu gwarantowania młodzieży uzyskania miejsca pracy, udziału w szkoleniu lub stażu w ciągu czterech miesięcy od ukończenia nauki; Opracowanie rankingu uniwersytetów w Europie, w celu zapewnienia pełniejszego i bardziej rzeczywistego obrazu osiągnięć szkolnictwa wyższego; Wdrożenie nowego instrumentu mikrofinansowego Progress, w ramach którego Europejski Fundusz Inwestycyjny będzie udzielał gwarancji wybranym bankom oferującym młodym ludziom (zazwyczaj nie posiadającym zdolności kredytowej) mikrokredyty z niskim oprocentowaniem o wartości do 25 tys. euro; Wprowadzenie w UE finansowych bodźców do zatrudniania młodych pracowników – między innymi płacy minimalnej dla młodych ludzi oraz zachęt podatkowych dla pracodawców zastępujących umowy czasowe zawierane z młodymi ludźmi umowami na czas nieokreślony; Przeprowadzenie przeglądu wszystkich europejskich programów edukacyjnych (m.in. „Młodzież w działaniu”) oraz programów strukturalnych (m.in. Europejski Fundusz Społeczny) w celu opracowania zintegrowanego podejścia, które zostanie uruchomione w nowej perspektywie finansowej 2013-2020. Utworzenie we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym i krajowymi instytucjami finansowymi unijnego systemu pożyczek studenckich, ułatwiającego młodzieży dostęp do szkolnictwa wyższego i stanowiącego uzupełnienie programów krajowych; Zidentyfikowanie przeszkód utrudniających mobilność edukacyjną we krajach UE oraz systematyczne monitorowanie postępów poszczególnych państw członkowskich w ich usuwaniu; Stworzenie europejskiego paszportu umiejętności, w którym prezentowane będą kwalifikacje i e-umiejętności zdobyte w trakcie edukacji pozaformalnej; Opracowanie europejskiej karty/legitymacji „Youth on the move”, oferującej młodym ludziom korzyści i rabaty w całej UE; Uruchomienie projektu „Twoja pierwsza praca z EURES-em”. EURES, czyli europejska sieć publicznej służby zatrudnienia, ma zapewnić młodym ludziom doradztwo i pomoc w poszukiwaniu pracy lub rekrutacji oraz wsparcie finansowe (pokrywanie kosztów przeprowadzki do innego kraju lub szkoleń integracyjno-asymilacyjnych).

trzy pytania do...

Rozmowa z Martą Sziłajtis-Obiegło, najmłodszą Polką, która samotnie opłynęła świat

tylko uczą w sposób naturalny i bezbolesny posługiwania się językami obcymi, ale także rozwijają kreatywność i samodzielność. Możliwość podróżowania i studiowania w innych krajach uczy tolerancji i otwartości. Nie zapominajmy o tym, co zostanie po latach – smak niezapomnianej przygody.

Dlaczego zdecydowałaś się zostać ambasadorem inicjatywy „Mobilna młodzież”? To czysta przyjemność móc się podzielić doświadczeniami z kilku lat żeglowania po świecie. Inicjatywa „Mobilna młodzież” skierowana jest do osób, które mają duże oczekiwania, ambicję i potencjał. Mogąc uczestniczyć w projektach edukacyjnych oraz mając dostęp do zagranicznych rynków pracy, mło-

Czego się nauczyłaś podczas swoich podróży? Z każdym kolejnym powrotem do domu widzę, że i ta podróż była możliwa. Niełatwa, nie zawsze przyjemna, ale poradziłam sobie. Przesunęły się granice moich obaw i łatwiej jest mi uwierzyć, że człowiek niejedno może. Jeśli jesteśmy w stanie coś sobie wymarzyć i zaplanować, to jesteśmy także w stanie wcielić ten plan w życie. Mając coraz większe możliwości, jesteśmy wręcz zobligowani do korzystania z nich w pełni. •

Przesuwajmy granice

dzi ludzie znacznie przyspieszą swoje kariery. Podróżowanie i spotykanie się z młodzieżą z innych krajów bez wątpienia poszerzy horyzonty i urozmaici okres studiów. Dlaczego warto brać udział w zagranicznych projektach edukacyjnych? Doświadczenia i wspomnienia po takich wyjazdach są niezastąpione. Nie

trzy pytania do...

Uczę się ufać ludziom

z ludźmi z przeróżnych miejsc – żyjemy na styku kultur. Coś, co dla Japończyka jest nudną codziennością, dla mnie jest czymś wyjątkowym.

Dlaczego zdecydowałeś się zostać ambasadorem inicjatywy „Mobilna młodzież”? Sama propozycja zostania ambasadorem inicjatywy „Mobilna młodzież” była dla mnie wielką niespodzianką. Zgodziłem się, bo uznałem, że warto motywować innych do działania, a możliwości, jakie daje nam współczesny świat, są niemal nieograniczone! Dlaczego więc siedzieć w miejscu? Sam zresztą mam zamiar wyjechać na wymianę studencką w ramach unijnego programu Erasmus – marzy mi się wyjazd na Islandię. Bez sensu jest nic nie

Czego się nauczyłeś podczas swoich podróży? Co stanowi motywację do realizacji kolejnych marzeń? W podróżowaniu po Europie najbardziej kręcą mnie podróże autostopowe – w ten sposób uczę się elastyczności (bo nigdy nie wiadomo, z kim i dokąd pojadę) i radzenia sobie w różnych sytuacjach. Poza tym podczas podróży – choć może brzmi to nieco pompatycznie – uczę się pokory. Gdy stoję przed gigantyczną ścianą błękitnego lodowca, czuję się malutki wobec świata. Po trudnej wyprawie doceniam te codzienne rzeczy, które mam. Podróżując i będąc skazanym na innych ludzi, siłą rzeczy muszę im ufać. Poza tym wierzę, że gdy daje się coś dobrego od siebie, to te dobre uczynki do nas wracają. Dlatego czuję się bezpiecznie. •

Rozmowa z Janem Melą, niepełnosprawnym podróżnikiem, zdobywcą obu biegunów Ziemi, Kilimandżaro i Elbrusu robić, a potem narzekać na nudne życie. Dlatego warto wziąć się do działania. Ja sam każdego dnia uczę się dostrzegać nowe możliwości i je wykorzystywać. Dlaczego warto brać udział w zagranicznych projektach edukacyjnych? Ponieważ dzięki nim mamy dostęp do szerszej kultury, ale przede wszystkim pozwalają nam poznać fascynujących ludzi. Ja w podróżach zawsze najbardziej uwielbiałem poznawać nowych ludzi. Wyjeżdżając na studia czy do pracy za granicę, cały czas stykamy się

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 4

Edukacja szkolna FELIETON

Rok MariiSkłodowskiej-Curie

prof. Ryszard Górecki

27

stycznia 2011 r. Senat RP, podobnie jak wcześniej Sejm RP, podjął uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2011 Rokiem Marii Skłodowskiej-Curie. Ma to być wyraz szacunku za jej wielki wkład w rozwój nauki. Senat uznał, że Skłodowska-Curie powinna dziś być symbolem polsko-francuskiej współpracy w dziedzinie badań naukowych. Maria Skłodowska urodziła się 7 listopada 1867 r. w Warszawie. Będąc utalentowaną uczennicą z nauk ścisłych, w piętnastym roku życia ukończyła gimnazjum. Wtedy w Europie wschodniej nie było dla niej szans na studia. Wyjechała więc do Paryża i tam w 1881 r. – jako pierwsza w historii kobieta – zdała egzaminy wstępne na wydział fizyki i chemii Sorbony. W 1903 r. uzyskała stopień doktora i wraz z mężem Pierre otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za badania ciał radioaktywnych. Drugiego Nobla otrzymała w 1911 r. w dziedzinie chemii. Dokonując odkrycia polonu i radu oraz opracowując metodę pozyskiwania promieniotwórczego radu, odegrała kluczową rolę w rozwoju medycyny nuklearnej, będącej dziś podstawą radioterapii. Przyczyniła się też znacząco do organizacji służb radiologicznych. Dzięki niej powstały na świecie liczne instytuty radowe, znane jako instytuty Curie. Instytut Radowy w Warszawie otwarto w 1932 r. przy ul. Wawelskiej. W uznaniu zasług Skłodowskiej, jej szczątki, jako pierwszej kobiety w historii nauki, w 1995 r. złożono w paryskim Panteonie. W 100-lecie przyznania jej Nagrody Nobla hołd złożyli jej prezydenci: Polski – Bronisław Komorowski i Francji – Nicolas Sarcozy. W bieżącym roku zaplanowano też liczne uroczystości: m.in. IX Ogólnopolskie Sympozjum Chemii Organicznej (19-20 maja) i Sympozjum Naukowe pt. „Women in Science” (20 listopada). Wszystkie uroczystości zostaną podsumowane 25 listopada 2011 r. na Zamku Królewskim w Warszawie. •

prof. dr hab. Ryszard Górecki jest senatorem RP, wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk

Z

Ogrom możliwości

comenius / etwinning Europejska współpraca w szkole i w przedszkolu? Oto powody, dla których warto realizować edukacyjne projekty Comenius i eTwinning Julia Płachecka

program Comenius

Gracjana Więckowska

program eTwinning

E

FELIETON

Regio dla opornych

Dzięki projektom edukacyjnym Comeniusa nauczyciele mogą poznać nowe rozwiązania pedagogiczne

Joanna Sobotnik

ainteresowanie realizacją projektów Comenius Regio w Polsce było w ubiegłym roku stosunkowo małe. A szkoda. Mogę to stwierdzić po niemal dwóch latach realizacji naszego przedsięwzięcia – projektu dotyczącego poszukiwania rozwiązań problemów edukacyjnych w Walii i na Śląsku. W obu regionach są one podobne: poziom wykształcenia miejscowej społeczności jest bowiem stosunkowo niski, co wynika z przemysłowych tradycji. Jakie były moje najważniejsze doświadczenia? Po pierwsze, istotne było poznanie sposobu realizacji projektu „od podszewki” i doskonalenie kompetencji organizacyjnych – umiejętności planowania i przewidywania, organizacji pracy, optymalnego wykorzystania czasu, zapewnienia skuteczności działań. Bezcenna okazała się też umiejętność zarządzania zasobami ludzkimi – motywowania, wyznaczania celów i wykorzystywania kompetencji. Po drugie, niezwykle cenny był efekt –czyli zdefiniowanie nowych wyzwań edukacyjnych w regionie, takich jak: edukacja cudzoziemców, genderowy aspekt osiągnięć w zakresie umiejętności podstawowych, nauczanie języka polskiego polskich reemigrantów, inspirowanie do działań partnerów środowiskowych oraz poznanie pomysłów w tej dziedzinie partnera zagranicznego. W ciągu tygodniowej, intensywnej, znakomicie zorganizowanej wizyty w Wielkiej Brytanii zyskaliśmy możliwość spojrzenia na problemy z innej perspektywy. Po trzecie, projekt zwykle ma także wymiar czysto ludzki. My ulegliśmy czarowi położonego na nadmorskich wzgórzach miasta Swansea i wybrzeża Walii, nasi walijscy koledzy z kolei po dwóch wizytach w Polsce są zafascynowani kulturą Śląska i polską przyrodą. Wszystkich niezdecydowanych zachęcam. Znaleźć instytucję za granicą, gotową do współpracy naprawdę nie jest trudno, wystarczy nieco zaangażowania. Joanna Sobotnik pracuje w Kuratorium Oświaty w Katowicach

uropejskie międzyszkolne projekty edukacyjne – te dwuletnie, dofinansowane w ramach programu Comenius oraz niezwykle tanie w realizacji, opierające się na nieograniczonej w czasie, wirtualnej współpracy za pośrednictwem platformy internetowej projekty eTwinning – przynoszą korzyści uczniom, nauczycielom i całej społeczności szkoły i przedszkola. Zalety partnerskich projektów szkół w programach Comenius i eTwinning: – w zakresie podniesienia kompetencji kluczowych uczniów i nauczycieli: 1. Uczą poprzez działanie; 2. Motywują do poszerzania wiedzy i nauki języków obcych – dzięki praktycznemu wymiarowi i częstym kontaktom ze szkołami partnerskimi; 3. Uczą pracy w zespole – nie tylko klasowym, ale także z uczniami i nauczycielami szkół partnerskich z innego kraju; 4. Pozwalają na realizowanie treści objętych przedmiotowymi programami

znać nowe rozwiązania pedagogiczne nauczania w atrakcyjny i twórczy sposób; 5. Stwarzają nowe możliwości rozwoju, i europejskie systemy edukacyjne; pozytywnie wpływając na wzrost kompe- 6. W przypadku projektów eTwinning, tencji informatycznych, językowych, orga- dzięki dostępnym (i bezpiecznym!) narzędziom internetowym, jakimi nizacyjnych, a także przedsiębiorczości; 6. Umożliwiają wymianę doświadczeń dysponuje platforma www.etwinning. ze szkołami i przedszkolami z innych kra- net, umożliwiają mądre i ciekawe wykorzystanie multimediów i technolojów europejskich. gii informatyczno-komunikacyjnych – w zakresie organizacji zajęć: 1. Pozwalają na łączenie działań realizo- w codziennej pracy w szkole i nauce wanych podczas różnorodnych zajęć lek- języków obcych. cyjnych i w ramach kół niektóre projekty można rozpoczynać przedmiotowych; 2. Są dobrym pomysłem w dowolnym terminie, a czas ich trwania na twórcze wykorzysta- zależy wyłącznie od nauczycieli i uczniów nie dodatkowych dwóch godzin pracy nauczyciela ujętych w zno- – w innych zakresach: 1. Integrują kadrę nauczycielską, powelizowanej Karcie Nauczyciela; 3. Umożliwiają realizację zapisów nowej zwalają zacieśnić współpracę z orgapodstawy programowej, w myśl której nem prowadzącym szkołę, zwiększają każdy uczeń gimnazjum pracuje metodą zaangażowanie rodziców i społeczności lokalnej; projektu; 4. Projekty eTwinningowe można roz- 2. Podnoszą prestiż szkoły/przedszkopoczynać w dowolnym terminie, a czas la w środowisku lokalnym; trwania projektu i jego tematyka zależą 3. Są okazją do nawiązania trwałej wyłącznie od nauczycieli i ich uczniów. współpracy (a często także przyjaźni) Projekty można zmieniać i modyfikować ze szkołami oraz z władzami lokalnymi z innych krajów. • w zależności od potrzeb; 5. W przypadku projektów Comeniusa, dzięki dofinansowaniu wyjazdów do szkół Więcej na ten temat na stronach: partnerskich, nauczyciele mogą przyjrzeć  www.etwinning.pl się pracy swoich kolegów, w praktyce po-  www.comenius.org.pl

Iwona Moczydłowska konsultantka w Mazowieckim Samorządowym Centrum Doskonalenia Nauczycieli, wydział w Siedlcach

Projekty eTwinning i Comenius funkcjonują w praktyce szkolnej jako innowacje programowe i stanowią integralną część szkolnych programów nauczania. Doświadczeni nauczyciele gimnazjów wpisują je też na listę projektów, które uczniowie obowiązkowo realizują na trzecim etapie edukacyjnym. Zapewniają oni przy tym autonomię uczniów, świadomie rezygnując z roli dostarczyciela wiedzy na rzecz organizatora procesu uczenia się, angażując uczniów nie tylko w proces realizacji projektu, ale również w proces planowania i ewaluacji. Dzięki temu nauczyciel skutecznie przyczynia się do spełniania głównego zadania szkoły, czy wręcz misji edukacyjnej szkoły, czyli przygotowania uczniów do życia w społeczeństwie wiedzy, w którym podstawą jest współpraca, kreatywność, posługiwanie się technologią oraz porozumiewanie się – w językach obcych – ponad podziałami kulturowymi. Autentyczny kontekst edukacyjny, w którym realizowane są projekty pozwala nauczycielowi wcielać w życie zapisy nowej podstawy programowej.


comenius Nie słabnie zainteresowanie ofertą projektów partnerskich programu Comenius. W tegorocznej rundzie selekcyjnej polskie szkoły i przedszkola złożyły 1231 wniosków o dofinansowanie

Partnerskich Projektów Szkół, z czego 85 dotyczyło projektów dwustronnych, a 1146 – projektów wielostronnych. 11 z 26 wniosków złożonych w tym roku w ramach Partnerskich Projektów Regio ma polskich koordynatorów.

Ostateczne wyniki oceny formalnej i merytorycznej oraz lista dofinansowanych projektów zostaną ogłoszone latem 2011 r. Realizacja partnerstw, które otrzymają granty z Comeniusa potrwa dwa lata.

konkurs z okazji roku lasu Rok 2011 jest Międzynarodowym Rokiem Lasu. Z tej okazji Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa oraz Konwencja o Różnorodności Biologicznej ogłosiły konkurs

rysunkowy dla uczniów w wieku od 6 do 20 lat. Zwycięży ten autor, który najlepiej zilustruje, dlaczego lasy są tak ważne dla naszego świata. Termin przyjmowania prac upływa 30 czerwca 2011 r. Szczegóły na stronie www.fao.org.

Odwrócić tendencję

comenius regio Mimo akcji informacyjnej, w roku 2010 spadła liczba projektów realizowanych w ramach akcji programu Comenius – Partnerskie Projekty Regio

Agnieszka Fijałkowska koordynatorka programu Comenius – Partnerskie Projekty Regio  agnieszka.fijalkowska@frse.org.pl

Projekty eTwinning mogą połączyć młodych ludzi zupełnie dosłownie

Konkursy coraz bliżej

etwinning Tylko do 12 kwietnia zgłaszać można projekty i kandydatów do nagród za rok 2011 Cele konkursu są następujące:

Gracjana Więckowska program eTwinning  gracjana.wieckowska@frse.org.pl

• rozwijanie umiejętności pracy w ze-

W

mów nauczania z tematem projektu eTwinning; • umiejętność zbierania i selekcji informacji; • rozwijanie kompetencji językowych, interkulturowych, przedmiotowych, technicznych;

roku szkolnym 2010/2011 Narodowe Biuro Kontaktowe Programu eTwinning w Polsce organizuje ogólnopolskie konkursy na przygotowanie i przeprowadzenie projektu w ramach programu eTwinning. Już po raz siódmy zorganizowany zostanie konkurs „Nasz projekt eTwinning – VII edycja 2011” wraz z konkursami tematycznymi: • konkurs dla nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych (matematyka, fizyka, chemia, przyroda, biologia, geografia); • konkurs „eTwinning w szkolnej bibliotece”; • konkurs językowy eTwinning dla nauczycieli języka francuskiego, niemieckiego, rosyjskiego, hiszpańskiego i włoskiego; • konkurs „Dyrektorzy szkół w eTwinning”. Do konkursów mogą zgłaszać się szkoły i przedszkola, które mają zarejestrowane partnerstwo w programie eTwinning, a projekt otrzymał Krajową Odznakę Jakości eTwinning. Konkurs „Nasz projekt eTwinning – VII edycja 2011” będzie prowadzony w następujących kategoriach wiekowych: przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne.

spole i współpracy z innym zespołem;

• łączenie treści wynikających z progra-

9142

szkoły zarejestrowały się w programie etwinning do końca stycznia 2011 roku

• poznawanie innych kultur i docenie-

nie kultury ojczystej, akceptacja różnorodności kulturowej; • stosowanie sprzętu komputerowego i technologii informacyjno-komunikacyjnych jako narzędzi edukacji; • rozwijanie kompetencji interkulturowych i językowych u nauczycieli. Projekty zgłaszać można do 12 kwietnia 2011 r. na portalu www.etwinning. pl. Tam też 20 maja ogłoszone zostaną wyniki konkursu. •1 Więcej o zasadach i laureatach:  www.etwinning.pl

W

2009 r. Partnerskich Projektów Regio było w Polsce 26, w roku 2010 – tylko 21. Spadek zainteresowania dofinansowaniem lokalnej i międzynarodowej współpracy na rzecz edukacji szkolnej to spore zaskoczenie. Dostępne środki mogłyby służyć wsparciu nawet 40 projektów rocznie! Partnerstwa w ramach programu Comenius Regio dają możliwość wzajemnego uczenia się, wymiany najlepszych praktyk, rozwijania struktur współpracy międzynarodowej poprzez integrowanie działań różnych organizacji na rzecz wspierania edukacji przedszkolnej i szkolnej. Projekty realizują jednostki samorządu terytorialnego oraz kuratoria oświaty we współpracy ze szkołami, przedszkolami i innymi instytucjami działającymi w regionie w obszarze edukacji – klubami młodzieżowymi, sportowymi, stowarzyszeniami rodziców, lokalnymi placówkami doskonalenia nauczycieli, przedsiębiorstwami, muzeami. Są to projekty dwustronne, trwające dwa lata. Partnerstwo składa się z dwóch konsorcjów z dwóch krajów uczestniczących w programie „Uczenie się przez całe życie”. Maksymalne dofinansowanie projektu dla jednego kraju może wynieść 45000 euro. Nieodłączną częścią projektu są wyjazdy do instytucji partnerskich i przyjmowanie partnerów u siebie. Tematyka projektów Comenius Regio powinna być związana z lokalnymi potrzebami w zakresie edukacji szkolnej. Projekty dotyczą między innymi: zarządzania szkołą, współpracy szkół z partnerami lokalnymi, przedsiębiorczości, integracji uczniów rodziców migrujących, prak-

Projekty Comenius Regio mogą dotyczyć m.in. zarządzania szkołą

tyk zawodowych uczniów, wzmocnienia powiązań między edukacją a światem pracy. Myśląc o realizacji projektu, należy przede wszystkim określić jego jasne, realistyczne i adekwatne do tematyki cele oraz zdefiniować budżet i odbiorców. Konieczny jest też plan działań, zakładający ten sam poziom zaangażowania w realizację projektu każdego z regionów partnerskich oraz efektywne narzędzia komunikacji. Nieodzowne jest również ustalenie metod oceny stopnia realizacji celów projektu i osiągniętych rezultatów, czyli ewaluacji. W końcu zaś – pomyśleć trzeba o upowszechnianiu i wykorzystaniu efektów projektu, określeniu działań za-

wyjątkowe projekty PROGRAMU etwinning

pewniających trwałość rezultatów, oraz o wprowadzeniu tych rezultatów do działań wzmacniających rozwój edukacji szkolnej. Rolę koordynatora projektu pełni przedstawiciel jednostki samorządu lub kuratorium oświaty. Osoba ta jest odpowiedzialna za stworzenie warunków dla sprawnej realizacji działań projektowych, zapewnienie efektywnej komunikacji między partnerami w regionie oraz z partnerem zagranicznym, a także monitorowanie realizacji projektu, zarówno jeśli chodzi o harmonogram, jak i budżet. • Więcej informacji pod adresem:  www.comenius.org.pl

NOWOŚCI Eurydice

Jak zainteresować młodych ludzi astronomią? W Gorzowie odpowiedź znaleziono w „Małym Księciu”

Polsko-włoska podróż po sześciu planetach Rafał Raćko współpracownik FRSE  eurodesk@eurodesk.pl

Popularna książka Antoine’a de SaintExupery’ego stała się inspiracją do innowacyjnego projektu współpracy uczniów z gorzowskiego Gimnazjum nr 16 i ich rówieśników ze szkoły „Mario Rapisardi” z włoskiej miejscowości Caltanissetta. Efekty współpracy były tak dobre, że projekt zajął

pierwsze miejsce w konkursie „Nasz projekt Twinning – VI edycja 2010” w kategorii wiekowej 13-15 lat. Co zachwyciło komisję oceniającą? Przede wszystkim umiejętne połączenie treści nauczania z różnych przedmiotów. Uczestnicy projektu przedstawili słynnych astronomów ze swoich krajów (Kopernik, Galileusz), przygotowali prezentację na temat śladów pobytu Kopernika w Polsce i we Włoszech oraz poznawali Układ Słoneczny – obserwo-

Uczestnicy projektu z gorzowskiego gimnazjum

wali niebo nad swoim miastem o wyznaczonych porach. W drugiej części projektu skupiono się na międzyplanetarnej podróży Małego Księcia – uczniowie wykonywali zadania tematycznie związane z odwiedzonymi przez niego miejscami: planetą Króla,

Próżnego, Pijaka, Bankiera, Geografa i Latarnika. Uczestnicy projektu kontaktowali się za pomocą poczty elektronicznej oraz komunikatorów. Koordynatorem projektu był Rafał Zelek, nauczyciel języka angielskiego. •

Które kraje dopuszczają powtarzanie klasy przez uczniów? Jak często się to zdarza? Odpowiedź na te pytania znaleźć można w najnowszej publikacji Eurydice: Grade Retention during Compulsory Education in Europe: Regulations and Statistics. Broszurę zamówić można w biurze sieci Eurydice: www.eurydice.org.pl


Europa Dla AKtywnych - kwartalnik FRSE - strona 6

Szkolnictwo wyższe FELIETON

Konkurencja z zagranicy? Maciej Duszczyk

O

środek Badań nad Migracjami, którego jestem członkiem, zakończył badania na temat studentów cudzoziemskich w Polsce. Przyniosły one zaskakujące wyniki. Otóż większość cudzoziemców generalnie dobrze ocenia zarówno warunki studiowania, jak i pobytu w naszym kraju. Dużo gorzej wypada administracja uczelni. Możemy powiedzieć – mają ten sam problem, co my. Niestety, dane statystyczne pokazują, iż cudzoziemcy o wiele rzadziej wybierają Polskę niż Czechy czy Węgry. Prym wiodą uczelnie amerykańskie, australijskie, a z Europy – brytyjskie. Ich przewagą jest jednak wykładowy angielski i tradycja migracji edukacyjnych. W czasie dyskusji na temat wyników badań pojawiły się kontrowersje. Część dyskutantów dowodziła, że ze względu na procesy demograficzne, które doprowadzą już za kilka lat do spadku liczby studentów, konieczne są zdecydowane działania zarówno rządowe, jak i samych uczelni, aby stawać się coraz bardziej atrakcyjnym dla cudzoziemców, i to nie tylko z Ukrainy czy Białorusi, ale również z krajów afrykańskich czy azjatyckich. Inni przekonywali, że spadek liczby studentów polskich nie powinien być uzupełniany cudzoziemcami, ponieważ może to spowodować zahamowanie procesu poprawy jakości polskiej edukacji wyższej. Liczba studentów w ostatnich latach przerosła możliwości nie tylko uczelni publicznych, ale również i wielu prywatnych, co wpłynęło na pogorszenie jakości kształcenia. Teraz istnieje szansa na odwrócenie tego trendu. Chociaż w dyskusji zapisałem się do pierwszej opcji (jestem zwolennikiem otwierania się uczelni na świat), to jednak docenić należy troskę o jakość kształcenia i wartość dyplomu uniwersyteckiego. Poprawy nie da się jednak osiągnąć, przymykając wrota uczelni dla tych, którzy wybierają Polskę jako miejsce do studiowania. •

Maciej Duszczyk jest zastępcą dyrektora Instytutu Polityki Społecznej UW, członkiem Zespołu Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów

trzy pytania do...

Erasmus? Tak! Rozmowa z Krzysztofem Dziwiszem, studentem Wydziału Zarządzania UW, stypendystą Erasmusa w Solvay Brussels School of Economics and Management, lauretatem nagrody Fundacji Marie-Christine Adam dla najlepszego studenta zagranicznego Czy gdyby nie mógł Pan skorzystać z Erasmusa, także mógłby Pan wyjechać na studia zagraniczne? Tak, mógłbym zorganizować wyjazd indywidualnie w porozumieniu z wybraną uczelnią zagraniczną lub korzystając z umów bilateralnych mojej uczelni. Jednak program Erasmus zasadniczo ułatwił mi wyjazd i jestem z niego bardzo zadowolony. Jaka była najważniejsza różnica między uczelnią macierzystą a tą zagraniczną? Na Wydziale Zarządzania UW istnieją niewielkie grupy ćwiczeniowe, co pozwala na dobrą integrację z innymi studentami. W Brukseli natomiast wszyscy spotykali się na ćwiczeniach w olbrzymiej auli. Sprzyjało to co prawda poznawaniu bardzo wielu osób, ale w mniejszym stopniu pozwalało na zawiązywanie przyjaźni. W polskich warunkach łatwiej jest przyswoić materiał na zajęciach, natomiast w Belgii trzeba dużo więcej pracować w domu. Jakie praktyczne rady miałby Pan dla osób, które wyjeżdżają na stypendium zagraniczne? Przed wyjazdem warto poczytać o kulturze i obyczajach danego kraju. Pozwoli to uniknąć nieporozumień, przyczyni się też do szybszego zintegrowania z nowym środowiskiem. Osoby, które decydują się na studia za granicą powinny zwrócić szczególną uwagę na doskonalenie znajomości języków obcych. Skraca to czas potrzebny na naukę i ułatwia kontakty ze studentami z różnych krajów. –Rozmawiały Małgorzata Członkowska-Naumiuk, Joanna Ścisłowska

Dwanaście miesięcy w nowej rzeczywistości

mobilnoŚĆ studentÓw W marcu mija pierwsza rocznica utworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. Politycy świętują – niestety, wydaje się, że przedwcześnie

Stworzenie EOSW miało usunąć bariery utrudniające studentom zmianę uczelni

Beata Skibińska zastępca dyrektora programu „Uczenie się przez całe życie”  beata.skibinska@frse.org.pl

P

omysł na zbudowanie EOSW pojawił się po raz pierwszy w roku 1987, kiedy to – po miesiącach politycznych zmagań o zabezpieczenie odpowiedniego finansowania – powstał program ERASMUS. Jego nazwa stanowi akronim angielskiego sformułowania „EuRopeAn Scheme for Mobility of University Students”. Ten bardzo popularny dziś program wspiera już nie tylko wymianę studentów, ale szereg działań szkół wyższych związanych ze współpracą międzynarodową i tzw. internacjonalizacją kształcenia. Rosnące wśród studentów zainteresowanie wyjazdami do zagranicznych uczelni europejskich pokazało, iż w celu dalszego rozwoju mobilności potrzebne jest wdrożenie mechanizmów i narzędzi, które by ją ułatwiały. W 1999 roku ministrowie odpowiedzialni za szkolnictwo wyższe z 29 krajów Europy zdecydowali się podpisać tzw. Deklarację Bolońską, która rozpoczęła proces reformy szkolnictwa wyższego określany mianem Procesu Bolońskiego. Wizja polityków podpisujących Deklarację Bolońską była następująca: doprowadzić do takiej harmonizacji struktur szkolnictwa wyższego w państwach Europy oraz takiej przejrzystości i porównywalności wydawanych dyplomów (potwierdzających zdobyte przez absolwentów kwalifikacje), aby zlikwidować przeszkody utrudniające studentom tymczasową lub trwałą zmianę uczelni, a obywatelom Europy – poszukiwanie zatrudnienia i kontynuację kształcenia w innym kraju Unii. Politycy postanowili utworzyć do roku 2010 Europejski Obszar Szkolnictwa Wyższego (z ang. European Higher Education Area), w którym przemieszczanie się w celach związanych z kształceniem i pracą przestałoby być kłopotliwe. Czy ten bardzo ambitny i szczytny cel został osiągnięty? Mimo że na jubileuszowej konferencji w Budapeszcie i Wiedniu

w marcu 2010 r., w czasie której świętowano 10-lecie podpisania Deklaracji Bolońskiej, ministrowie odpowiedzialni za szkolnictwo wyższe ogłosili utworzenie EOSW, to jeśli przyjrzymy się europejskiej rzeczywistości roku 2011, wydaje się to przedwczesne. Dlaczego? W teorii EOSW to obszar, w którym istnieje szeroki dostęp do wysokiej jakości kształcenia na poziomie wyższym, zapewnione są odpowiednie warunki dla mobilności studentów, absolwentów i pracowników uczelni, a uczelnie i kraje współpracują ze sobą w zakresie rozwiązań stosowanych w obszarze szkolnictwa wyższego. W praktyce – mimo iż obecnie w Polsce liczba studiujących zwiększyła się czterokrotnie w stosunku do roku 1999, można mieć wątpliwości, czy wszystkim studiującym oferuje się kształcenie wysokiej jakości. Czy wszy-

Mobilność studentów na terytorium obecnej Unii Europejskiej pomiędzy rokiem 1987 a 2008 wzrosła ponad 60-krotnie (z 3244 studentów w roku 1987/88 do 198 568 studentów w roku 2008/09). Mimo to możliwość zrealizowania części kształcenia w innym kraju europejskim wciąż przysługuje jedynie około 1 proc. populacji europejskich studentów. Jak ten wynik ma się do politycznych postulatów, by szansę na zmianę miejsca kształcenia miało 20 proc. europejskiej młodzieży? Trwająca już prawie 25 lat wymiana studentów w programie Erasmus doprowadziła do wypracowania i wdrożenia wielu narzędzi sprzyjających mobilności obywateli Europy, np: Europejskiego Systemu Transferu i Akumulacji Punktów – ECTS, ułatwiającego zaliczanie przez macierzystą uczelnię okresu studiów odbytego przez studenta za granicą, a także suplementu do dyplomu, ułatwiającego uznawanie kompetencji zdobytych przez studenta w innej uczelni przez jednostkę, w której student zamierza kontynuować naukę. Jednak w badaniu przeprowadzonym w 2009 r. przez Stowarzyszenie Erasmus Student Network ponad 50 proc. studentów odpowiedziało, że miało duże lub pewne problemy z zaliczeniem zagranicznego okresu studiów na macierzystej uczelni. Obecnie zasięg Procesu Bolońskiego znacznie się powiększył i obejmuje aż 47 państw – nie tylko Europy – które dobrowolnie reformują swoje systemy szkolnictwa wyższego w oparciu o wspólnie uzgadniane założenia i wytyczne. Mimo wciąż istniejących trudności, nie należy rezygnować z dążenia do realizacji ambitnego i korzystnego dla studentów

Polska jest jednym z 47 państw należących do EOSW

stkie szkoły wyższe w Europie przestrzegają wypracowanych w 2005 r. standardów i wskazówek dotyczących badania i zapewniania jakości kształcenia? Czy wszystkie uczelnie wdrożyły i stosują wewnętrzne systemy zapewniania jakości? Czy wszystkie oferowane przez uczelnie programy studiów mogłyby uzyskać najwyższe oceny organów akredytacyjnych? Odpowiedź na te pytania nie zawsze jest pozytywna.

projektu, jakim jest EOSW. Projektu tego zazdroszczą nam inne kontynenty. Wszystkim pracującym nad wdrażaniem założeń EOSW życzymy powodzenia, bo jest to projekt zapewniający satysfakcję i wysoką jakość życia obywateli Europy. • Więcej o Procesie Bolońskim:  www.ekspercibolonscy.org.pl


erasmus mundus Już 29 kwietnia upływa najbliższy termin przyjmowania wniosków o dofinansowanie w programie Erasmus Mudus. Uczelnie mogą starać się o granty na: wspólne programy studiów magister-

skich i doktoranckich wraz z partnerami z innych krajów; projekty partnerskie, których głównym elementem jest wymiana studentów i pracowników, oraz projekty promujące Europę jako miejsce studiowania.

ERASMUS student network Sieć Studentów Erasmusa (The Erasmus Student Network, ESN) rozpoczęła drugę edycję projektu badawczego PRIME (Problems of Recognition In Making Erasmus). Ma on dać odpowiedź na pytanie,

gdzie i dlaczego studenci mogą napotykają jeszcze problemy z uznawalnością zdobytego wykształcenia oraz wskazać dobre praktyki i sposoby radzenia sobie z barierami. Byli studenci Erasmusa oraz przedstawiciele instytucji edukacyj-

nych mogą opisać swoje doświadczenia w specjalnym formularzu dostępnym na stronie www.prime.esn.org/content/ questionnaires. Opinie zbierane będą do końca kwietnia 2011 r. Projekt PRIME wspiera Komisja Europejska.

Studenci studentom erasmus Pierwsze chwile w Polsce to dla obcokrajowców często

ogromne przeżycie. Członkowie ESN pomagają im nie stracić głowy Piotr Sosnowski członek zarządu ESN Polska ds. promocji  pr@esn.pl

Wyjątkowe studia w wyjątkowych miejscach – oto oferta Erasmusa Mundusa

Wyprzedzić Azję i Amerykę

erasmus mundus W ramach programu od października realizowanych będzie ponad 120 unikalnych kierunków studiów i doktoranckich. W roku 2011/12 w Europie będzie realizowanych ponad 100 programów wspólnych studiów magisterskich i 23 programy wspólnych studiów doktoranckich, spełniających wysokie kryteria jakościowe. Niestety, miejsc na takich studiach jest niewiele, jeszcze mniej jest możliwości zdobycia dobrego stypendium umożliwiającego pokrycie części kosztów nauki i utrzymania. Te ostatnie bywają wysokie, bo studia Mundusowe wy-

Beata Skibińska zastępca dyrektora programu „Uczenie się przez całe życie”  beata.skibinska@frse.org.pl

Gdy w 2004 roku Unia Europejska zaproponowała szkołom wyższym nowy program, jego nazwa – Erasmus Mundus – wprowadziła nieco zamieszania. Część studentów, znająca Erasmusa, mogła pomyśleć, że Erasmus Mundus umożliwi wyjazdy na część studiów do uczelni zlokalizowanych na całym świecie. Pomysł był jednak inny. Erasmus Mundus to unijny pomysł na to, jak wygrać wyścig o najlepszych studentów z wysoko uprzemysłowionymi krajami pozaeuropejskimi. „Konkurencyjnym produktem” są wysokiej jakości wspólne studia magisterskie i doktoranckie, które mają przyciągnąć do Unii utalentowanych studentów i badaczy z innych kontynentów. Mają też pomóc w promowaniu Europy jako rejonu atrakcyjnego pod względem studiowania i prowadzenia badań. Wspieranie wyjątkowej oferty edukacyjnej, jaką są wspólne studia przygotowane i realizowane przez co najmniej trzy uczelnie z trzech różnych państw Europy, było podstawowym założeniem programu. Z biegiem lat Erasmus Mundus nieco się zmienił i od roku 2009 ma on dla europejskich, w tym także polskich studentów, dwojakiego rodzaju ofertę: • możliwość podjęcia nauki na naprawdę wyjątkowych studiach magisterskich

1800

osób rozpoczęło studia w europie dzięki erasmus mundus w roku 2011

magają przemieszczania się między europejskimi uczelniami; • możliwość wyjazdu na część studiów do uczelni partnerskiej w kraju pozaeuropejskim; takie możliwości oferowane są w ramach partnerstw pomiędzy uczelniami z Unii i innych rejonów świata. Niektóre partnerstwa przewidują mobilność jedynie z innych rejonów świata do Unii Europejskiej. • Więcej przydatnych informacji na stronie:  http://eacea.ec.europa.eu/ erasmus_mundus

S

towarzyszenie Erasmus Student Network Polska już od 2005 roku wprowadza w życie w naszym kraju motto – students helping students. Celem organizacji jest przede wszystkim wspieranie międzynarodowych wymian studenckich, a w szczególności najbardziej znanego programu stypendiów zagranicznych – Erasmus. Młodzi Polacy są bardzo blisko europejskiej wielokulturowości i przez swoje projekty oraz działalność lokalną pokazują jak ważna jest dla nich wymiana doświadczeń oraz wspólna nauka. Czy można wyobrazić sobie piękniejszy obraz edukacji w Zjednoczonej Europie? Oczywiście, że można! Wyobraźnia to jedyne ograniczenie – szczególnie gdy jest się młodym. Stale poszerzany wachlarz działań polskich studentów wydaje się nie mieć końca. W procesie integracji studentów zagranicznych ze środowiskiem lokalnym pierwszy etap nawiązania relacji dzięki ESN następuje przez projekt Mentor. Każdy obcokrajowiec, który przybywa do Polski otrzymuje swojego opiekuna z ramienia tej organizacji. Pierwsze chwile w obcym kraju często są ogromnym przeżyciem, którego częścią stają się Polacy pomagający odnaleźć się w nowym środowisku. Najciekawszy w tym projekcie jest fakt, że nie ogranicza się on jedynie do doraźnej pomocy, ale często przeradza się w przyjaźń. To tak, jakby można było zamiast książek w bibliotece „wypożyczać” ludzi i uczyć się od nich o ich kulturze. Oczywiście – uczyć wszystkimi zmysłami i na wszystkich polach. To właśnie dzięki projektowi Mentor w ruinę obracają się wszystkie stereotypy dotyczące każdego kraju, a do głosu dochodzi wzajemna bliskość i prawdziwa wymiana kulturalna oraz integracja.

W najważniejszych miastach akademickich w Polsce działa 31 sekcji ESN

Jak sprawić by wymiana studencka była owocna pod każdym kątem? Przeżyć ją razem z ESN! 31 sekcji ESN w najważniejszych akademickich miastach dba o promowanie polskiej kultury wśród obcokrajowców studiujących w Polsce. Organizowane przez młodych studentów sekcje Culture pomagają odkrywać przed przyjezdnymi bogactwo polskiej kultury. Wystawy, happeningi, wyjścia do teatru czy na balet albo koncert jazzowy pokazują, że kultura nie zna granic i może tym samym uniwersalnym językiem przemawiać do każdego, niezależnie od narodowości. Polskie filmy z napisami po angielsku oraz wspólne dyskusje po projekcjach to rdzeń działania ESN Film. Dzięki wspólnym seansom można spojrzeć na

wyjątkowe projekty PROGRAMU fss

Seminaria Ekspertów Bolońskich

Wolna przestrzeń dostępu do mądrości Barierą w dostępie do tekstów naukowych w Polsce są bardzo często ich niewielkie nakłady. Niektóre prace istnieją tylko w pojedynczych egzemplarzach, wiele innych dostępnych jest jedynie w wybranych bibliotekach naukowych. Przeszkadza to w pracy zarówno badaczom, jak i studentom.

Pracownicy Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania na Uniwersytecie Warszawskim – idąc za światowym przykładem – postanowili rozwiązać ten problem i stworzyć wirtualną bibliotekę. Pod adresem www.otworzksiazke.pl powstała przestrzeń wolnego dostępu do książek i czasopism naukowych. Jej twórcy wierzą, że wydane przed laty drukiem książki mogą w postaci cyfrowej odżyć na nowo, a fakt wydania w małym nakładzie przestanie być już problemem.

Więcej o stowarzyszeniu:  www.esn.pl

aktualnoŚci

Cyfrowa kolekcja współczesnych książek naukowych ułatwi życie nie tylko naukowcom

Anna Pavlovych Fundusz Stypendialy i Szkoleniowy  anna.pavlovych@frse.org.pl

niektóre sprawy o wiele szerzej niż opierając się tylko na szablonowym kinie mainstreamu z Hollywood. Pomaganie potrzebującym poprzez projekt SocialErasmus pokazuje, że Europa ma takie same problemy, w których rozwiązaniu młodzi mogą być pomocni. Wsparcie środowiska lokalnego przez stypendystów to również element poznania. Małe różnice to chyba najciekawszy element takiego odkrywania, w którym zawsze można odnaleźć pewien wspólny ludzki pierwiastek europejski. Z takich działań najbardziej zadowolone są dzieci w domach dziecka dla których Europa staje się bliższa. •

Koordynatorem projektu był dr Aleksander Tarkowski z Uniwersytetu Warszawskiego

Dla autorów umieszczenie w sieci ich publikacji oznacza większą widoczność efektów ich pracy, co z kolei wpływa na wzrost cytowalności oraz reputacji w świecie nauki. Do tej pory w kolekcji umieszczono już 83 książki. Honorowy patronat nad

projektem objęła Polska Akademia Nauk, a partnerami projektu są Biblioteka Narodowa oraz Muzeum Historii Polski. Projekt został zrealizowany w ramach Działania V – Rozwój Polskich Uczelni Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego. •

Zielona Góra (7 IV), Kraków (12 IV), Gdańsk (14 IV) i Bydgoszcz (20 IV) to miasta, w których odbędą się w kwietniu seminaria Ekspertów Bolońskich. Spotkania dotyczyć będą m.in. uczenia się przez całe życie, krajowych ram kwalifikacji i nowych perspektyw dla szkolnictwa wyższego. W maju podobne seminarium zaplanowano w Bielsku-Białej – w Akademii Techniczno-Humanistycznej. Uczelnie zainteresowane spotkaniami mogą zgłaszać się do Katarzyny Lasoty (katarzyna.lasota@frse.org.pl). Prezentacje z dotychczasowych spotkań obejrzeć można na stronie internetowej www.ekspercibolonscy.org.pl.


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 8

Edukacja pozaformalna młodzieży trzy pytania do...

Subtelne różnice między promocją a DEOR Rozmowa z Eweliną Miłoń odpowiedzialną za promocję programu „Młodzież w działaniu”

Widoczne efekty wykorzystania wiedzy

młodzież w działaniu Lepsze rozumienie definicji pomoże w marketingu projektów – uznali uczestnicy spotkania liderów projektów młodzieżowych Akcji 1.

Co oznacza tajemniczy skrót DEOR? Trudno to wyjaśnić w jednym zdaniu. Pełne rozwinięcie skrótu brzmi: Dissemination and Exploitation of The Results. Najprościej mówiąc, to promocja rezultatów wypracowanych podczas projektów młodzieżowych, z podkreśleniem wyrazu „rezultatów” oraz rozpowszechnianie ich wśród innych organizacji, instytucji, osób indywidualnych – tak, by mogły je później wykorzystać. Jaka jest zatem różnica między działaniami promocyjnymi a działaniami związanymi z DEOR-em? W promocji chodzi o informowanie o projekcie: jego organizatorach, przebiegu. DEOR natomiast odnosi się stricte do tego, co grupa wypracowała – rezultatów. Kluczowe znaczenie ma dobre zrozumienie słowa rezultat. DEOR ma w jasny sposób informować o tym, co uczestnicy osiągnęli dzięki projektowi. Dlatego każdy DEOR to promocja, bo także informuje, ale nie każda promocja to DEOR, bo nie mówi o rezultatach. Przykładem jest wystawa fotograficzna, która, jeżeli składa się tylko ze zdjęć, to informuje o projekcie. Jeżeli natomiast opatrzymy ją konkretnymi komentarzami na temat rezultatów, będzie narzędziem DEOR-owym. Czy program „Młodzież w działaniu” przewiduje środki na działania upowszechniające? Tak, każda organizacja może się o nie starać. Należy jednak pamiętać, że pieniądze te nie są przeznaczone na działania promocyjne. Na te aktywności należy przeznaczyć środki z działań projektowych, które beneficjent również otrzymuje. —Rozmawiała N.N. REKLAMA

W lepszym zrozumieniu pojęć liderom projektów pomogły warsztaty

Łukasz Kaźmierczak trener przy Narodowej Agencji Programu „Młodzież w działaniu”  eurodesk@eurodesk.pl

S

potkanie liderów „Na fali” w Konstancinie Jeziornej (2-5 grudnia 2010 r.) było okazją do refleksji nad widocznością, upowszechnianiem i wykorzystywaniem rezultatów inicjatyw podejmowanych przy wsparciu programu „Młodzież w działaniu”. Okazało się, że zalecenia Narodowej Agencji dotyczące promocji projektów i programu nie są wcale łatwe do zrozumienia. Problemy z tym mieli nawet liderzy z niejednym zrealizowanym projektem na koncie.

Do trzech razy sztuka

By ułatwić orientację, czym różni się widoczność projektu od rozpowszechniania i wykorzystywania jego rezultatów, trenerzy zorganizowali warsztaty. Zaproponowali uczestnikom, by po zapoznaniu się z definicjami spróbowali podzielić działania, jakie w ramach swoich projektów podejmowali, na trzy powyższe kategorie. Dodatkowo – by było jeszcze trudniej – poprosili o podzielenie inicjatyw na te o wymiarze lokalnym, krajowym i międzynarodowym. Jak sobie poradzili uczestnicy? Najłatwiej poszło z widocznością. Znalazły się w niej takie elementy jak: • opis projektu na stronie internetowej; • reklama w mediach; • gadżety z logo projektu; • promocja projektu w szkołach. Więcej trudności przysporzyło liderom przyporządkowanie działań do dwóch pozostałych grup: rozpowszechniania rezultatów i ich wykorzystywania. Najpierw trzeba było sobie przypomnieć, czym w ogóle jest rezultat projektu. Według definicji to bezpośredni i natychmiastowy efekt inicjatywy. Rezultaty dostarczają informacji o zmianach, jakie nastąpiły w wyniku wdrożenia projektu u ostatecznych beneficjentów, bezpośrednio po uzyskaniu przez nich wsparcia. Można je podzielić na tzw. miękkie i twarde. Te pierwsze będą miały postać niematerialną

i niemożliwą do szczegółowej weryfikacji. Te drugie odwrotnie – są mierzalne. Do rozpowszechniania rezultatów zaliczono więc m.in.: • folder o projekcie z informacjami, co uczestnikom projektu udało się osiągnąć w czasie jego trwania; • ulotki zawierające opisy konkretnych gier przeprowadzonych podczas projektu; • udostępnienie w internecie filmu z lekcjami tańca. Do wykorzystywania rezultatów uczestnicy zaliczyli m.in. powstanie grupy projektowej na Facebooku czy grupy zainteresowanej tańcem po warsztatach tanecznych zorganizowanych w ramach projektu. Uczestnicy zauważyli również, że wykorzystywanie rezultatów może się odbywać na poziomie indywidualnym. Na przykład,

Warsztat na temat pojęć miejscami przypominał akademicki spór, ale był istotny dla prawidłowego zrozumienia zagadnień. – Usystematyzowałam swoją wiedzę – napisała w ankiecie ewaluacyjnej jedna z uczestniczek. Nie zabrakło jednak również słów krytyki: – Duży nacisk na rozróżnienie pojęć, ale trochę za długo to trwało – skomentował uczestnik. Wątpliwości, co do sensu dyskusji nie miała Ewelina Miłoń, odpowiedzialna za promocję i informację programu „Młodzież w działaniu”. Jej zdaniem prawidłowe zrozumienie definicji zapewni beneficjentom korzyści – projekt przyniesie więcej efektów, oni sami zaoszczędzą czas i pieniądze, a ich organizacje zyskają dobrą reputację i rozpoznawalność. Dobry plan marketingowy projektu może też zwiększyć wpływ uczestników inicjatywy na lokalną lub regionalną politykę młodzieżową. Czy liderzy dobrze zrozumieli te definicje? Pracownicy NA przekonają się o tym szybko – przy kolejnym terminie składania wniosków.

Szukaj i ucz się

Krystyna Marcinkowska, jedna z trenerek prowadzących spotkanie zauważa, że służyło ono przede wszystkim wymianie doświadczeń, ale dzięki kilku warsztatom, stało się jeszcze bardziej atrakcyjne. – W ankietach uczestnicy chwalili ten pomysł i zauważali, że było to im potrzebne. Zwłaszcza, że pracowali w oparciu o swoje doświadczenia – tłumaczy Marcinkowska. Podczas spotkania uczestnicy nauczyli się lepiej współpracować z mediami. Występowali przed kamerą telewizyjną, uczyli się pisać teksty prasowe i dowiedzieli się, co jest istotą współpracy z radiem.

Po zajęciach był czas na relaks – i sprawdzenie, jak promują się inni

kiedy po zakończeniu projektu któryś z uczestników podejmuje naukę języka obcego. – Takie sytuacje mają często miejsce – np. kilkoro moich podopiecznych mocno zainteresowało się fotografią. Kto wie, może kiedyś będą uprawiać taki zawód? To olbrzymia wartość projektów, z której często nie zdajemy sobie sprawy. Zapominamy, by takie fakty wychwytywać i śledzić – mówi jedna z liderek projektu wymiany młodzieży.

Następne spotkanie ewaluacyjne za rok. Nie trzeba jednak czekać tak długo, żeby dowiedzieć się więcej o marketingu projektu czy współpracy z mediami. Wystarczy skorzystać z publikacji Narodowej Agencji oraz uczestniczyć w szkoleniach, w których te tematy są często poruszane. • Więcej o marketingu projektów na stronie:  www.mlodziez.org.pl


młodzieżowa stolica europy Tylko do 1 maja zgłaszać można kandydatury miast, chcących zdobyć tytuł Młodzieżowej Stolicy Europy 2014. Miano to uzyska miasto, które zaproponuje najciekawsze przedsięwzięcia o cha-

rakterze kulturowym, socjologicznym, politycznym i ekonomicznym. Inicjatywa ma przyczynić się do rozwoju nowych pomysłów i innowacyjnych projektów, dzięki którym młodzież zacznie bardziej aktywnie uczestniczyć w życiu społecz-

Przekraczanie granic nie boli!

wolontariat Prawie 200 gości przybyło na pierwsze w Polsce Forum Wolontariatu Międzynarodowego Agnieszka Moskwiak koordynatorka Akcji 2. programu „Młodzież w działaniu”  agnieszka.moskwiak@frse.org.pl

konkurs dla myślących Pokaż, co myślisz o zmianach klimatycznych i wpływie ludzi na środowisko.

czy doświadczenia odbiorców. Podczas Forum pokazano przykłady: od wolontariatu dla seniorów w ramach programu Grundvig, przez Salezjański Wolontariat Misyjny i międzynarodowy wolontariat sportowy, po Wolontariat Europejski, z którego skorzystać może każdy młody człowiek niezależnie od doświadczenia i znajomości języka. – Głęboko wierzę, że tego typu wydarzenia pozwolą wykreować w Polsce modę na wolontariat – podsumował Forum Tomasz Bratek. Imprezę organizowała Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, partnerem strategicznym było Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej. •

Sprawniejsze zarządzanie pieniędzmi powierzonymi na projekty i działania szkoleniowopromocyjne. Chodzi m.in. o efektywniejsze zarządzanie zespołem programu, uproszczenie procedur wewnętrznych i wykorzytanie danych zawartych w raportach końcowych beneficjentów w celu upowszechniania i wykorzystywania rezultatów projektów. Skuteczniejsze promowanie programu oraz idei edukacji pozaformalnej. Dokument przewiduje m.in. stworzenie strategii marketingowej, nawiązanie systematycznej współpracy z mediami i partnerami strategicznymi oraz stworzenie spójnej identyfikacji wizualnej programu. Ruszy też „Program Ambasadorski”, jako żywy nośnik promocji i informacji „Młodzieży w działaniu”. Wzmocnienie roli NA w debacie publicznej dotyczącej młodzieży. Do roku 2013 NA zbuduje swój zasób wiedzy – zbierze i usystematyzuje publikacje własne i zewnętrzne: opracowania, raporty i ewaluacje. Przeprowadzi też badania wśród beneficjentów na temat wpływu programu na ich kompetencje. Wyniki tych badań mają być udostęp-

nione i promowane podczas konferencji i spotkań, m .in. z pracodawcami. NA chce również rozpocząć systematyczną współpracę z sektorem edukacji formalnej oraz dbać o to, by osoby pracujące z młodzieżą doceniały efekty uczenia się młodzieży w projektach „Młodzieży w działaniu”. Prowadzenie działań zmierzających do większego powiązania edukacji pozaformalnej z oczekiwaniami rynku pracy.

4

15%

2

3

o tyle wzosnąć ma liczba medialnych informacji na temat programu

Edukacja pozaformalna ma być promowana przez NA jako ważne narzędzie dla młodzieży o niskich kwalifikacjach. Młodzi ludzie mają też częściej słyszeć o certyfikacie Youthpass. Strategia przewiduje również działania zwiększające wiedzę na temat tego, jak wykorzystać kompetencje nabyte w programie na rynku pracy. Wzmocnienie i rozwój poszczególnych grup młodzieży. Chodzi tu o trzy grupy młodych ludzi: młodzież aktywną (realizującą projekty, mającą potencjał do bycia lokalnym liderem), młodzież potrzebującą wsparcia

5

projekt kwartału – za co trzyma kciuki komitet ewaluacyjny

ZAPOWIEDŹ

Dziurawa skarpeta, czyli odpowiedź na realne potrzeby

Europejski Tydzień Młodzieży

Jest ich pięcioro. Mieszkają na Osiedlu Mickiewicza w Ełku. Rzeczywistość im się nie podoba – chcą to zmienić. Będą kręcić film o życiu bezdomnych. Cel? Przestrzec rówieśników przed „piciem i braniem”, bo te najczęściej prowadzą do bezdomności. I choć przyznają że problem jest „mocno ukryty”, sami dobrze go znają. Niektórzy okoliczni bezdomni

to… znajomi ich rodziców, a jeden z nich „to tata koleżanki”. Zanim złapią kamerę, nauczą się ją obsługiwać, pisać scenariusze, poznają programy komputerowe. Wszystko pod okiem profesjonalistów i opiekuna – pedagoga ulicznego. Film ma trafić do szkół i poradni dla narkomanów. – Może część ludzi zrozumie, że nie warto pić i brać – uzasadniają. •

opinia

o zatrudnieniu, wolontariacie i walce z wykluczeniem Europejski Tydzień Młodzieży (ETM) odbędzie się po raz piąty w historii, w dniach od 15 do 21 maja 2011 roku. Organizowane w jego ramach wydarzenia związane będą głównie z priorytetami strategii Unii Europejskiej na rzecz młodzieży. Mowa będzie więc o zatrudnieniu, włączeniu społecznym, wolontariacie i uczestnictwu młodzieży w życiu publicznym. Szczególnie dużo uwagi organizatorzy poświęcą zwiększaniu oddziaływania programu „Młodzież w działaniu” na beneficjentów i otoczenie realizowanych projektów. W trakcie ETM omawiana będzie przyszłość programu. Sam Tydzień ma być częścią zainicjowanego przez UE usystematyzowanego dialogu z młodzieżą. Wydarzenia w trakcie ETM zaplanowano na trzech poziomach: regionalnym (projekty w Akcji 5.1), ogólnokrajowym (spotkanie w Warszawie) i ogólnoeuropejskim. Te ostatnie obejmują spotkania w Brukseli i Antwerpii. W stolicy Belgii planowana jest debata z udziałem młodzieży w ramach dialogu usystematyzowanego, w Antwerpii zaś – w związku z inicjatywą „Youth on the move” i Europejskim Rokiem Wolontariatu – spotkają się koordynatorzy projektów i wolontariusze wybranych projektów Akcji 2. —Zofia Ślęzakowska, koordynatorka Akcji 4.3, 5.1, program „Młodzież w działaniu”

tycznych, tzw. śladu ekologicznego oraz liczby 350, symbolizującej dopuszczalną zawartość CO2 w atmosferze. Zgłoszenia przyjmowane będą do 15 kwietnia 2011 r. Szczegóły na stronie http://gg.tigweb.org/tig/imprint.

ciĄg dalszy ze strony 1 W trakcie najbliższych trzech lat Narodowa Agencja (NA) Programu „Młodzież w działaniu” chce wprowadzić zmiany w siedmiu dziedzinach

1

Forum poprowadził Michał Olszański

Weź udział w konkursie TakingItGlobal Imprints Art Contest. Zadaniem uczestników – w wieku od 15 do 30 lat – jest stworzenie grafiki komputerowej, obrazu, kolażu, rzeźby, fotografii, nagrania wideo lub animacji flash na temat zmian klima-

Cele nowej strategii NA Mikołaj Różycki koordynator Akcji 1. programu „Młodzież w działaniu”  mikolaj.rozycki@frse.org.pl

K

onferencję organizujemy po to, by idea wolontariatu międzynarodowego była tak powszechna, jak wolontariatu w ogóle – powiedział otwierając spotkanie dyrektor programu „Młodzież w działaniu”, Tomasz Bratek. Forum było pierwszą tego typu imprezą, która odnosiła się bezpośrednio do mniej znanej, ale coraz bardziej popularnej formy ochotniczej pomocy – wolontariatu międzynarodowego. Z badań organizacji KLON/JAWOR wynika, że tylko 16 proc. Polaków poświęciło bezinteresownie swój czas dla innych. W przeważającej większości były to inicjatywy krajowe. Wolontariat międzynarodowy wciąż przez młodych ludzi postrzegany jest jako elitarny, skierowany wyłącznie do specjalistów, ludzi młodych czy osób posiadających określone wykształcenie. Wyjazdy nie mają więc charakteru masowego, choć akurat statystyki unijne są krzepiące – Polska jest w ścisłej czołówce krajów goszczących i wysyłających wolontariuszy w ramach programu „Młodzież w działaniu”, a tendencja wzrostowa utrzymuje się od 2000 r. Problem w tym, że to tylko jeden z wielu sposobów na ochotniczą pracę w innym kraju. Celem Forum było pokazanie, że wolontariat międzynarodowy nie jest elitarny – jest dla wszystkich, choć programy i oferty są dopasowane do wieku

nym. Tytuł przyznaje jury wybrane przez Europejskie Forum Młodzieży.

P

o monotonii lektury projektów wymian młodzieży (ile można czytać o przełamywaniu stereotypów i wieczorach międzykulturowych?) zawsze z przyjemnością przechodzę do inicjatyw młodzieżowych. Tu wnioskodawcy wykazują się największą kreatywnością i fantazją. Tym większy żal, że los tej akcji od kilku lat wisi na włosku – Komisja Europejska chce ją zlikwidować, bo ponoć ma za słaby wymiar europejski. Strata byłaby to niepowetowana – wiele cennych inicjatyw młodzieży nie miałoby szans na realizację. Np. takich jak powyższy „projekt kwartału” – dla mnie perełka wśród projektów. Przede wszystkim ze względu na autentyczność. „Dziurawa skarpeta” to prawdziwie młodzieżowy projekt! Nawet jeśli jego tematyka nie jest na wskroś innowacyjna (projektów mających na celu przeciwdziałanie alkoholizmowi, narkomanii czy bezdomności jest sporo), to na pierwszy rzut oka widać, że jest on odpowiedzią na rzeczywiste potrzeby lokalnego środowiska – w tym wypadku zaniedbanego

Wawrzyniec Pater członek Komitetu Ewaluacyjnego programu „Młodzież w działaniu”

ełckiego osiedla. Nie ma też wątpliwości, że projekt – co tak ważne w programie „Młodzież w działaniu”, opracowała młodzież. Niektóre zdania z opisu projektu nadają się co prawda do „humoru wniosków” („nie jesteśmy pochłonięci w głębszych nałogach oprócz nikotyny, z którą walczymy”), ale to jeszcze zwiększa wiarygodność wnioskodawców. Tym większe uznanie dla opiekuna grupy, który nie „zabił” młodzieżowego ducha tej inicjatywy. •

w zakresie edukacyjnym, kulturowym i społecznym (z ośrodków wychowawczych, resocjalizacyjnych i opiekuńczych) oraz młodzież wiejską, często bierną, mało mobilną i ubogą. Wobec każdej z tych grup NA planuje inne działania – generalnie chodzi jednak o wsparcie w rozwoju, profesjonalizacji i pokonywaniu barier. Rozwijanie umiejętności osób pracujących z młodzieżą. Agencja planuje działania, które mają podnieść wiedzę i umiejętności nauczycieli i edukatorów w zakresie pracy z młodzieżą metodami edukacji pozaformalnej. Na szczególne wsparcie będą mogli liczyć liderzy organizacji młodzieżowych uczestniczących w programie – NA liczy, że dzięki ich aktywności uda się zwiększyć liczbę i jakość zgłaszanych projektów. Współtworzenie, wspieranie i inicjowanie zmian systemowych i administracyjnych w obszarze polityki młodzieżowej na poziomach lokalnym regionalnym oraz krajowym. Agencja chce zadbać o to, by liderzy organizacji młodzieżowych mogli wywierać wpływ na politykę w tej dziedzinie. NA ma być nadal ich rzecznikiem i pośrednikiem w kontaktach z decydentami. •

6

7

Pełna wersja strategii już wkrótce na:  www.mlodziez.org.pl

ośrodek salto eeca

Polski ośrodek otwiera bramę do Europy 82 organizacje młodzieżowe z krajów Europy Wschodniej i Kaukazu starające się o unijną akredytację odwiedzili w ubiegłym roku akredytorzy warszawskiego Centrum Współpracy SALTOEECA. Akredytacje umożliwiają udział w projektach Wolontariatu Europejskiego (EVS). Decyzję o wdrożeniu akredytacji podjęła w ubiegłym roku Komisja Europejska. Jesienią Centrum SALTO EECA ogłosiło nabór wniosków, a przydzielanie akredytacji wystartowało w tym roku. Jednocześnie organizowane są również cykle szkoleń dla wolontariuszy z krajów Europy Wschodniej i Kaukazu. Organizacje zainteresowane EVS powinny przesłać swój Expression of Interest do Centrum SALTO EECA. Więcej informacji na www.salto-youth.net/rc/eeca


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 10

Edukacja dorosłych trzy pytania do...

Pożyczanie książek to za mało Rozmowa z Marią Jedlińską, z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie, która zwyciężyła w konkursie Pierwsza Liga Grundtviga w kategorii organizacji

Dekada Grundtviga w Europie i Polsce

grundtivg 10 lat temu złożono pierwsze wnioski w startującym wówczas programie. Dziś nikt nie ma wątpliwości, że w niezawodową edukację dorosłych warto inwestować

Jakie były najmocniejsze strony Państwa projektu? Nagrodę dostaliśmy za całokształt działań prowadzonych w ramach programu „Szkola @ktywnego Seniora S@S”. Jest to nowatorski w skali Polski program realizowany od 2007 roku w partnerstwie z Towarzystwem Polsko-Niemieckim w Krakowie, skierowany do osób starszych. Osią działań jest promocja nowoczesnych technologii na bazie integracji pokoleniowej. Jaki był Państwa sposób na aktywne zaangażowanie seniorów do tego przedsięwzięcia? Po pierwsze staramy się pracować z seniorami, a nie dla seniorów. A czynimy to przy współpracy z młodymi ludźmi, pracownikami biblioteki. Chętnych seniorów od początku nie brakowało. Staraliśmy się jednak stworzyć nowy wizerunek biblioteki jako centrum edukacji i kultury, również wśród bibliotekarzy. Przeszliśmy drogę od placówki, która tylko wypożycza książki, do miejsca integrującego środowiska lokalne. Co zyskali seniorzy, którzy zaangażowali się w projekt? Przede wszystkim na wielu twarzach pojawił się uśmiech – znaleźli miejsce, w którym czują się dobrze. Poza tym wzrosła ich motywacji do działań. Z dużym zaangażowaniem włączają się w proponowane przedsięwzięcia, często na zasadzie wolontariatu. Nawiązują kontakty międzynarodowe, uczą się języków, dzielą się swoimi pasjami. Podsuwają nam pomysły, a my już nie nadążamy ich realizować. —Rozmawiała Joanna Ścisłowska

statystycy policzyli

Grundtvig w liczbach

C

hoć program Grundtvig jest najmniejszą częścią inicjatywy „Uczenie się przez całe życie”, trzeba pamiętać, że w ciągu 10 lat jego istnienia budżet programu wzrósł niemalże 14-krotnie – ze 180 tys. euro do ponad 2,5 mln! Jesteśmy dumni z tej kwoty, choć to nadal jedynie około 4 proc. budżetu całego programu „Uczenie się przez całe życie”. Grundtvig rozrastał się nie tylko budżetowo – systematycznie rosła też jego popularność wśród beneficjentów, co miało swoje odzwierciedlenie w liczbie nadsyłanych aplikacji. W 2001 roku, gdy odbyła się pierwsza selekcja wniosków, do Narodowej Agencji wpłynęło łącznie 71 aplikacji w trzech akcjach. W 2010 roku natomiast spłynęło w sumie aż 600 wniosków. W tym czasie oferta prow ciągu minionych 10 lat gramu powiększyła się do liczba wniosków składanych aż 7 akcji. Z przyjemnoco roku wzrosła z 71 do 600, ścią, dzięki zwiększającej a budżet programu ze 180 się wielkości dostępnych tys. d0 2,5 mln euro środków, z roku na rok akceptowaliśmy coraz więcej wniosków naszych beneficjentów. Ale to nie wszystko – w ciągu 10 lat istnienia programu Grundtvig pracownicy zorganizowali dziesiątki spotkań dla beneficjentów, setki konsultacji, krajowe i międzynarodowe konferencje oraz seminaria kontaktowe. –opracowała Joanna Grzegorczyk

10-lecie programu celebrowano nie tylko w oficjalny spósób

Alina Respondek zastępca dyrektora programu „Uczenie się przez całe życie”  alina.respondek@frse.org.pl

P

rogram Grundtvig – mimo, że dotyczy uczenia się dorosłych, czyli największej grupy osób (80 proc. populacji Europy) – był ostatnim programem edukacyjnym wdrożonym przez Komisję Europejską. Powstał w 2000 r., gdy inne programy rozwoju edukacji: wyższej (Erasmus), szkolnej (Comenius) i zawodowej (Leonardo da Vinci) działały już w najlepsze. Grundtvig wziął swą nazwę od duńskiego duchownego, filozofa i pedagoga, twórcy koncepcji uczenia się przez całe życie i autora idei uniwersytetu ludowego Mikołaja Grundtviga. Co leżało u podstaw decyzji o stworzeniu tego programu, oprócz oczywistych idei Grundtviga, że każda osoba powinna mieć przez całe życie możliwość rozwoju i nabywania nowych kompetencji? Otóż policzono, jak wiele osób dorosłych w Europie nie ukończyło szkoły, ma braki w wykształceniu ogólnym, nie zna nie tylko języków obcych, ale nawet języka kraju,

w którym mieszka, ma trudności w liczeniu i normalnym funkcjonowaniu we współczesnym społeczeństwie. Dodano do tego wyzwania związane z problemami starzejącego się społeczeństwa Europy i z migracjami oraz potrzebę zwalczania poprzez edukację wszelkiego rodzaju wykluczenia społecznego i biedy. I okazało się, że szansą na rozwiązanie tych problemów jest tworzenie możliwości uczenia się w obszarze niezwiązanym z żadnym zawodem. I właśnie na te potrzeby i wyzwania przez ostatnie 10 lat odpowiadał program Grundtvig. W roku 2010 w całej Europie uroczyście celebrowano 10-lecie programu, zarówno na wspólnych europejskich konferencjach jak i w każdym kraju uczestniczącym w programie. Obchody zainaugurowała w styczniu w Brukseli europejska konferencja podsumowująca dokonania programu „Dekada europejskich innowacji w edukacji dorosłych”. Kolejna konferencja, w lutym w Budapeszcie, upowszechniała tematykę edukacji w więzieniach „Wzmacnianie współpracy europejskiej w obszarze edukacji w więzieniach”. Trzecia i najważniejsza europejska konferencja odbyła się

we wrześniu w Kopenhadze, mieście Mikołaja Grundtviga – „Współpraca europejska w uczeniu się dorosłych – kształtowanie przyszłości”. W jej trakcie opracowano konkretne propozycje na przyszłość, omawiano wyzwania stojące przed uczeniem się dorosłych w najbliższych latach oraz rozważano najlepsze rozwiązania dla kształtu przyszłego unijnego programu edukacyjnego w tym obszarze. Polska Narodowa Agencja (NA) jubileuszową konferencję zorganizowała w Warszawie. Uczestniczyli w niej beneficjenci programu, jego przyjaciele, przedstawiciele decydentów i osoby współpracujące z programem. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Mirosław Sielatycki podkreślił znaczenie niezawodowej edukacji dorosłych. Podczas pierwszej części spotkania wspominano kolejne etapy rozwoju programu Grundtvig i przedstawiano typowe działania wspierane przez program w Polsce przez ostatnie 10 lat: uczenie się seniorów, rodziców i rozwój rodzin, uczenie się dorosłych na terenach wiejskich, w zakładach karnych oraz w placówkach takich jak biblioteki publiczne. Druga część spotkania poświęcona była rozstrzygnięciu konkursu dla beneficjentów „Pierwsza Liga Grundtviga”, jaki NA ogłosiła w czterech kategoriach: najlepszy słuchacz, pracownik, organizacja oraz plakat. Zarówno podczas wręczania nagród, jak i wcześniejszych wspomnień i prezentowania przykładów najlepszych praktyk, uczestnicy konferencji usłyszeli wiele ciepłych słów na temat znaczenia programu Grundtvig. Nie zabrakło też wzruszeń i łez radości. 10-latkowi odśpiewano „Sto lat”, a uczestnicy spotkania częstowali się specjalnie udekorowanym tortem. • Więcej o programie:  www.grundtvig.org.pl

Pierwsza Liga Grundtviga – zwycięzcy A.D. 2010

grundtvig Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie oraz Grażyna Rejak, Ewa Panocha i Małgorzata J. Komarnicka triumfowały w prestiżowym konkursie programu Joanna Grzegorczyk program Grundtvig  joanna.grzegorczyk@frse.org.pl

K •

onkurs został ogłoszony w czterech kategoriach: najlepsza organizacja – pod kątem wpływu programu Grundtvig na organizację działającą w obszarze edukacji dorosłych; • najlepszy pracownik – pod kątem wpływu programu na pracownika działającego w obszarze edukacji dorosłych; • najlepszy słuchacz – pod kątem wpływu programu Grundtvig na dorosłego słuchacza; • najlepszy plakat dotyczący programu. Konkurs przeznaczony był dla osób oraz organizacji – ich dorosłych słuchaczy i pracowników, które w latach 2000-2010

korzystały z dofinansowania z programu Socrates-Grundtvig oraz „Uczenie się przez całe życie” – Grundtvig. W sumie napłynęło 49 zgłoszeń. Kilkuosobowa komisja konkursowa podczas dwudniowych obrad dokładnie je przestudiowała i po długich oraz burzliwych naradach wybrała laureatów. W kategorii najlepsza organizacja wygrała Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie (rozmowa z jej przedstawicielą na stronie u góry). Zdaniem jury placówka udowodniła, że jako instytucja publiczna może być centrum rozwoju osobistego, intelektualnego i kulturowego osób dorosłych, a także miejscem integracji międzypokoloniowej. W kategorii najlepszy słuchacz pierwsze miejsce zdobyły ex aequo Ewa Panocha z Przedsiębiorstwa Usługowo-Edukacyjnego „Enter and go” oraz Grażyna Rejak

z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie. Obie panie interesująco opisały swoje doświadczenia z Grundtvigiem – budzenie się ducha przedsiębiorczości oraz potrzeby zmiany stylu życia. W kategorii najlepszy pracownik triumfowała Małgorzata Jolanta Komarnicka z Międzynarodowego Związku Nauczycieli Esperantystów ILLEJ – Polska, która opisała doświadczenia zdobyte podczas Asystentury Grundtviga. Dyplomy i nagrody rzeczowe wręczono 10 grudnia 2010 r. w Warszawie, podczas uroczystej konferencji z okazji 10-lecia programu Grundtvig. • Nazwiska pozostałych laureatów oraz dodatkowe informacje na stronie :  www.grundtvig.org.pl


liczba szkoleń rośnie Od 2004 r. organizacje z Polski zgłosiły już 53 kursy dotyczące różnych aspektów edukacji dorosłych do europejskiego Katalogu Szkoleń: http://ec.europa. eu/education/trainingdatabase. Szko-

NOWOŚCI Eurydice „Dorośli w systemie edukacji formalnej: polityka i praktyka w Europie” to nowa broszura przygotowana przez sieć Eurydice. Raport przedstawia możliwości zdobycia formalnych kwalifikacji przez osoby, które przedwcześnie zakończyły naukę, jak również opisuje stosowaną politykę i środki podejmowane w krajach europejskich w celu zwiększenia udziału dorosłych w szkolnictwie wyższym.

Najwięcej miejsca w raporcie poświęcono na to: – jakie możliwości „pójścia o krok wyżej” w karierze edukacyjnej stwarzają dorosłym krajowe systemy edukacyjne; – w jakim stopniu elastyczność oferty edukacyjnej zwiększa szanse uzyskania formalnych kwalifikacji przez dorosłych; – w jaki sposób zachęca się dorosłych do powrotu na ścieżkę edukacji formalnej; – jakie środki wsparcia dla słuchaczy stosuje się w systemie edukacji formalnej. Angielska wersja raportu i streszczenie w języku polskim: www.eurydice.org.pl

NOWOŚCI European language label

X edycja konkursu European Language Label Ruszyła jubileuszowa edycja konkursu na najlepszy projekt propagujący nauczanie języków obcych w atrakcyjny i nowoczesny sposób. Nagrodą są prestiżowe europejskie certyfikaty ELL, które zostaną przyznane w trzech kategoriach: dla instytucji, nauczycieli i osób samodzielnie uczących się języków obcych. Szczegóły na www.ell.org.pl

lenia cieszą się dużym zainteresowaniem, coraz bardziej różnorodna staje się również ich tematyka. Obok kursów dotyczących umiejętności trenerskich w Katalogu znalazły się również szkolenia dotyczące metodyki nauczania

języka polskiego oraz metod wspierania osób bezrobotnych. grundtvig – terminy Najbliższe terminy wnioskowania w programie Grundtvig to: 29 kwietnia 2011 r.

dla akcji Kursy doskonalenia zawodowego kadry dla edukacji dorosłych oraz 30 maja 2011 r. dla akcji Wizyty i wymiana kadry dla edukacji dorosłych. Zachęcamy do ubiegania się o dofinansowanie wyjazdów na szkolenia!

konkurs EDUInspiracje Już 15 czerwca poznamy wyniki konkursu „Mobilność od juniora do seniora” na najlepsze projekty ukazujące znaczenie mobilności. Lista laureatów pojawi się na stronie waloryzacja.llp.org.pl.

Wizyty: będzie coraz ciekawiej

wizyty studyjne Polskie propozycje do unijnego katalogu zaskakują różnodną tematyką i innowacyjnością Anna Dębska koordynatorka programu Wizyty Studyjne  anna.debska@frse.org.pl

Z

roku na rok rośnie liczba wniosków napływających do Narodowej Agencji dotyczących indywidualnych wyjazdów w ramach Wizyt Studyjnych. Okazuje się jednak, że również organizowanie wizyt przez polskie instytucje staje się ważnych sposobem promocji osiągnięć wśród ekspertów z zagranicy. W grudniu 2010 r. Narodowa Agencja programu „Uczenie się przez całe życie” rozstrzygnęła konkurs na najlepsze propozycje wizyt studyjnych zgłoszone na rok 2011/2012. Siedemnaście najciekawszych inicjatyw trafiło do CEDEFOP – Europejskiego Centrum Kształcenia Zawodowego w greckich Salonikach, które gromadzi propozycje ze wszystkich narodowych agencji. Spośród polskich propozycji trzy zasługują na szczególną uwagę. Pierwsza z nich, organizowana przez Fundację „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego, nosi tytuł Handeln für Andere – Schlüsselkompetenzen stärken i związana jest z obchodzonym właśnie Europejskim Rokiem Wolontariatu. W trakcie wizyty uczestnicy otrzymają praktyczne wskazówki dotyczące przygotowania i przebiegu projektów, których celem jest rozwój wolontariatu i działalności na rzecz innych. Drugą ciekawą inicjatywą jest wizyta studyjna organizowana przez Urząd Miejski w Bytomiu, związana z ogłoszonym przez Parlament Europejski i Radę Europejskim Rokiem Aktywności Seniorów 2012. Szczególne miejsce wśród proponowanych wizyt zajmuje jednak

projekt pod tytułem Raising quality of VET in cooperation with employers and higher education, skierowany do wysokiej rangi ekspertów i decydentów, organizowany we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej i Krajowym Ośrodkiem Kształcenia Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej w Warszawie. Wizyta ta będzie jednym z elementów promocji polskiej edukacji podczas naszej prezydencji w II półroczu 2011 r. Uczestnicy wizyty będą mogli wziąć udział w międzynarodowej konferencji pod nazwą Rozwijanie współpracy pomiędzy kształce-

97%

wyjeżdżających na wizyty studyjne chce skorzystać z programu powtórnie

niem zawodowym, szkolnictwem wyższym i uczeniem się dorosłych jako jeden ze standardów jakości kształcenia w odpowiedzi na wyzwania uczenia się przez całe życie, planowanej na 23 września 2011 r. Narodową Agencję najbardziej cieszy różnorodność tematyczna zgłaszanych wizyt. Organizatorzy – głównie kurato-

Uczestniczki szkolenia pracowników pedagogicznych na temat animacji językowej

wiadają się też wizyty dotyczące wspierania uczniów zdolnych oraz edukacji zdrowotnej, profilaktyki i promocji zdrowia wśród uczniów i studentów. Nie braknie również wizyt poświęconych nauce języków obcych. Będą one dotyczyć zarówno nowatorskich i efektywnych metod nauczania, jak i nauczania w szkołach dwujęzycznych, tolerancji międzykultu-

Narodową Agencję najbardziej cieszy różnorodność zgłaszanych wizyt. Organizatorzy zaproponowali inicjatywy związane m.in. z zastosowaniem ICT w edukacji i kształceniu zawodowym.

ria oświaty, szkoły i ośrodki doskonalenia nauczycieli – zaproponowały inicjatywy związane m.in. z ewaluacją i kontrolą w szkołach, zastosowaniem ICT w edukacji i kształceniu zawodowym lub z podnoszeniem kluczowych kompetencji wśród uczniów. Ciekawie zapo-

rowej i kreatywnego podejścia do uczenia i nauczania. W ramach programu Wizyty Studyjne organizowane są również wyjazdy adresowane do wąskiego kręgu specjalistów. W tym roku – do bibliotekarzy. Eksperci w tej dziedzinie będą mogli po-

dyskutować, jak umiejętność korzystania z różnych form nowych mediów służy podnoszeniu zawodowych umiejętności bibliotekarzy, kształtuje ich odpowiedzialność za proces uczenia się i doskonalenia, a także podnosi atrakcyjność oferty zajęć w bibliotece dla czytelników. Inna wizyta zgromadzi profesjonalistów zajmujących się agroturystyką i gospodarstwami ekologicznymi, którzy będą starali się odpowiedzieć na pytanie, jak uczyć przedsiębiorczości uczniów szkół rolniczych i leśnych. Organizatorami wizyt studyjnych mogą być wszelkie instytucje i organizacje edukacyjne, które chciałyby podzielić się doświadczeniami z przedstawicielami z innych krajów. • Lista wizyt studyjnych, organizowanych w Polsce w roku 2011/2012:  www.sv.org.pl

wyjątkowe projekty PROGRAMU grundtvig

Nie pytali, co Unia może zrobić dla nich. Zrobili coś dla Unii. Utrwalili cenne wspomnienia z czasów wojny i komunizmu

Internetowy pomost między pokoleniami Jagna Kaczanowska współpracownik FRSE  eurodesk@eurodesk.pl

E

dukacja i rozwój – to nie dziedziny zastrzeżone dla młodych ludzi. Dzięki programowi Grundtvig inspirującą przygodę przeżyli słuchacze Towarzystwa Warszawskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku im. Fryderyka Chopina.

Już wcześniej regularnie spotykali się, by słuchać wykładów z historii, sztuki, poświęconych współczesnym zagadnieniom społecznym, brali udział w imprezach muzycznych. Teraz postanowili, że to oni wystąpią w roli mentorów i wykładowców. W ramach projektu „MEMENTO – sztuka odbiciem wspomnień i kultury” spisali swoje wspomnienia z lat 1939-89 i opublikowali je w dwóch wersjach (po polsku i po angielsku) na stronie interne-

Słuchacze Towarzystwa postanowili tym razem wystąpić w roli wykładowców

towej, przygotowanej przez belgijskich specjalistów. Co kilka miesięcy członkowie grupy odwiedzali także zaprzyjaźnione instytucje kulturalne i społeczne, by podzielić się swoimi doświadczeniami i zdobytą przez wiele lat wiedzą – byli m.in. w Anglii, Belgii, Hiszpanii i Estonii.

Nie pytali, co Unia Europejska może zrobić dla nich. To oni sami postanowili zrobić coś bardzo cennego dla Unii, a przede wszystkim: dla jej młodych mieszkańców. Koordynatorem projektu była Maryla Metelska. •


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 12

Kształcenie zawodowe REKLAMA

Staże

w przedsiębiorstwach W najnowszym biuletynie programu Leonardo da Vinci znajdziesz:

� przykłady wyróżniających się projektów � wypowiedzi uczestników i koordynatorów � inspiracje…

Twarde dowody na sens miękkich kompetencji

leonardo da vinci Zanim zabierzesz się za realizację skomplikowanego projektu, pomyśl o swoich miękkich kompetencjach. Jeśli ci ich brakuje, możesz mieć kłopoty Edward Torończak program Leonardo da Vinci  edward.toronczak@frse.org.pl

T

Sięgnij po elektroniczną wersję biuletynu dostępną w zakładce Publikacje na stronie programu:

www.leonardo.org.pl REKLAMA

POLECA Twoja przepustka do przyszłości!

Najnowsze wydanie płyty CD dla nauczycieli języka angielskiego, niemieckiego i francuskiego.

egoroczny konkurs o dofinansowanie projektów jest już za nami. Wnioski właśnie są oceniane, a wielu wnioskodawców z zapartym tchem czeka na publikację wyników. Być może jak echo przypomina im się szekspirowskie „Być, albo nie być…”. I nie chodzi tylko o to, czy dofinansowanie będzie, czy nie. Idzie również o to, by planowany projekt w programie Leonardo da Vinci zakończył się sukcesem. Co zrobić, by tak się stało? Na co należy zwrócić szczególną uwagę? Trudności podczas realizacji projektów wynikają często z deficytu tzw. miękkich kompetencji. Beneficjenci koncentrują się na sprawach administracyjnych, technicznych i finansowych (wykazując się – lub nie – wiedzą i umiejętnościami), a pomijają wagę tego, co określa się mianem kompetencji psychospołecznych: osobistych i społecznych. Te pierwsze pomagają efektywniej zarządzać sobą, a drugie zapewniają wysoką skuteczność interpersonalną. Chodzi tu przede wszystkim o komunikację oraz umiejętności: zarządzania zespołem, pracy w grupie, negocjacji czy rozwiązywania konfliktów. Beneficjenci rozpoczynający projekty muszą pamiętać o podstawowej zasadzie: to ludzie robią projekty. To nie procedury, metody i narzędzia decydują o powodzeniu inicjatyw, ale osoby przy nich pracujące. W projekcie liczy się „gra” całego zespołu, a nie pojedynczych postaci. Każda z nich ma niepowtarzalną rolę do spełnienia, ważna jest więc identyfikacja i dopasowanie tych ról do pełnionych w projekcie zadań. Nazwanie i rozdzielenie ról to podstawowy obowiązek koordynatora. Jeśli dobrze go wypełni, ma szansę na efektywne wykorzystanie umiejętności każdej osoby, a także prawidłową współpracę w grupie. Zdaniem Seweryna Spałka z Politechniki Śląskiej, już samo ustanowienie kierowni-

sonda

Płyta zawiera m.in.: > materiały na temat możliwości wykorzystania Paszportu Językowego i CV podczas lekcji języków obcych w szkołach różnego typu, > przykładowe scenariusze i konspekty lekcji, > informacje na temat polityki językowej w Europie.

Bezpłatne CD można zamówić w Krajowym Centrum Europass: ���. 22 46 31 510 �-����: europass@frse.org.pl

Błędy w komunikacji stanowią największy obszar ryzyka w projektach międzynarodowych

ka projektu ma 93 proc. wpływu na sukces, a jego kompetencje mają 88 proc. wpływu na powodzenie przedsięwzięcia. Koordynator jest jak morska latarnia, która wskazuje drogę do celu. Czyni to przez sprawne zarządzanie zespołem w projekcie. Jeśli jest niekompetentny to prędzej czy później zespół czekają burze: problemy, nieporozumienia, konflikty. Znaczenie miękkich umiejętności wzrasta, gdy projekt realizowany jest przez osoby pochodzące z różnych krajów o odmiennych kontekstach językowych i kulturowych. W takich sytuacjach kluczowy wpływ na sukces projektu ma przepływ informacji. Wielowymiarowa komunikacja to jednak wciąż „nieznany ląd” dla wielu beneficjentów. Dlaczego? Nie widzą oni prostej zależności między wysiłkiem w nią włożonym, a realizacją celów i rezultatów projektu.

Błędy w komunikacji stanowią największy obszar ryzyka. Prowadzą do opóźnień, konfliktów i strat w projekcie. Właśnie wskutek nieporozumień menadżerowie projektów spędzają przeciętnie 80 proc. swojego czasu pracy na komunikowaniu się z członkami zespołu. Warto pamiętać o podstawowej zasadzie w komunikacji: to, co jest oczywiste dla mnie, nie jest oczywiste dla mojego partnera. Nie jest oczywiste, ilu wnioskodawców otrzyma dofinansowanie, ilu beneficjentów ostatecznie zakończy projekt. Oczywiste jest jedynie to, że miękkie kompetencje umożliwiają osiągnięcie sukcesu w międzynarodowych projektach. • Więcej o miękkich kompetencjach:  www.leonardo.org.pl

Co dały Państwu „miękkie kompetencje” w realizacji projektu?

Joanna Szczecińska kierownik działu pozyskiwania funduszy, SWSPIZ w Łodzi

Łukasz Dąbrówka koordynator, trener, Polski Instytut NLP

Katarzyna Lubiewska Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Każdy udział w projekcie unijnym oznacza rozwój osobistych kompetencji miękkich. Pomagają one stawić czoło problemom i znaleźć rozwiązanie, które będzie satysfakcjonowało wszystkich partnerów. Kompetencje miękkie przydają się np. w łagodzeniu różnic kulturowych. Włosi najczęściej nie przywiązują wagi do punktualności, Niemcy nie umieją robić dwóch rzeczy w tym samym czasie itp. – trzeba o tym pamiętać. Kontakty międzynarodowe prowadzą również do tzw. obycia. Oznacza ono umiejętność znalezienia się w nowych sytuacjach.

Powodzenia projektu należy upatrywać w dobrej komunikacji interpersonalnej w warunkach, gdzie język angielski jest językiem obcym dla wszystkich uczestników projektu. Umiejętności osobiste i interpersonalne – szczególnie umiejętność pracy w grupie – stanowią często kluczowy element pozwalający na osiągniecie nadzwyczajnych rezultatów. Efektywne stosowanie „miękkich umiejętności” pozwala zapobiegać konfliktom interpersonalnym, a gdy się pojawią – szybko ostrzegać i łagodzić. Bez tych umiejętności osiągnięcie celów byłoby trudniejsze.

Bierzemy się do pracy a tu nagle okazuje się, że to, co dla nas jest oczywiste, w innym kraju brzmi jak czarna magia. Jeżeli zabierasz się do projektu musisz stać się elastyczny, otwarty na bardzo wiele rzeczy, ostrożny i nastawiony na odbiór. Zaakceptuj to, że ludzie się spóźniają, zaskakują Cię w ostatniej chwili, nie informują o ważnych dla ciebie sprawach. W projekcie trzeba nauczyć się: zarządzać sobą oraz dobierać współpracowników, jasno przypisując im zadania, kontrolując ich realizację. Bez tych kompetencji wszystko prędzej czy później zacznie się sypać.


nowa publikacja cedefop Europejskie Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego (CEDEFOP) opublikowało nowy słownik terminów związanych z jakością edukacji i szkoleń. Ma on pomóc z usprawnieniu komunikacji

i lepszym zrozumieniu między krajami. W publikacji uwzględniono ostatnie zmiany w unijnej polityce edukacyjnej, m.in. utworzenie ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie. Więcej na stronie www.cedefop.europa.eu.

openaire – nowość w sieci Na co wydają unijne pieniądze europejscy naukowcy? Co będziemy z tego mieć? Odpowiedzi na te pytania znaleźć można na stronie openaire.eu. OpenAIRE to internetowa baza danych

kampania na rzecz staży Youth Forum opublikowało „Interview” – film dokumentalny stworzony w ramach kampanii na rzecz podniesienia jakości staży zawodowych. Dostępny jest na stronie www.vimeo.com/channels/95828

gromadząca informacje na temat najnowszych odkryć naukowych, będących dziełem naukowców otrzymujących unijne dotacje. Strona powinna szczególnie zainteresować badaczy i przedstawicieli biznesu.

przełamać schematy

Projekt pt. „Absolwenci na międzynarodowym rynku pracy III” był szansą dla absolwentów publicznych uczelni ekonomicznych woj. śląskiego, którzy nie mogli doprosić się na własnych uczelniach o organizację staży. Pomogła im Katowicka Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny). Udowodniła, że można zwiększyć liczbę firm przyjmujących polskich stażystów, jednocześnie nie ograniczając się do osób z jednej uczelni. W projekcie wzięli udział absolwenci administracji, marketingu, finansów i public relations. Staże odbywały się w czternastu firmach m.in. z Belgii, Niemiec i Hiszpanii.

NOWOŚCI Eurydice Raport „Nowe zawody dla nowych miejsc pracy. Inicjatywy w zakresie polityki edukacyjnej: krótki przegląd sytuacji w Europie)” to nowa publikacja sieci Eurydice. Zawiera dane z 24 państw Unii Europejskiej dotyczące m.in tego, jak prognozuje się umiejętności potrzebne na rynku pracy oraz jak wykorzystuje się wyniki tego prognozowania w procesie edukacji. Angielska wersja raportu i streszczenie w języku polskim na stronie: www.eurydice.org.pl

Cała prawda o stażach

DOKUMENTY EUROPASS – CZ. II

Znasz języki obce? Wykorzystaj Paszport Językowy!

leonardo da vinci Co roku na zagraniczne staże zawodowe wyjeżdżają tysiące osób. Po co to robią? Badania ewaluacyjne przyniosły odpowiedź na to pytanie Anna Kowalczyk program Leonardo da Vinci  anna.kowalczyk@frse.org.pl

O

dpowiedź znaleźć można w raporcie oceniającym realizowany w latach 2008-2009 projekt „Indywidualne staże w przedsiębiorstwach – faza testowa”. Brały w nim udział osoby, które już posiadały pewne kwalifikacje zawodowe: uczniowie ostatnich klas szkół zawodowych i młodzi czeladnicy reprezentujący różne branże rzemieślnicze. Badanie ewaluacyjne pokazało, że powodem, dla którego ankietowani zdecydowali się wziąć udział w projekcie, była przede wszystkim chęć rozwoju osobistego i poznanie odmiennych standardów pracy. Ważne też było poznanie kultury innego kraju. Dopiero na kolejnym miejscu pojawiła się chęć rozwoju zawodowego i zdobycia nowych umiejętności i wiedzy. Okazuje się, że wyjazdy miały jednak bardzo duże znaczenie dla rozwoju zawodowego stażystów. Zdecydowana większość uczestników zadeklarowała,

praca w grupie, umiejętność działania| w trudnych sytuacjach, samodzielność, odpowiedzialność, pokonanie bariery językowej i kulturowej, otwarcie na inne zwyczaje i przełamanie stereotypów. „Wydoroślałam i nabyłam pewności siebie, bo wiem, że poradzę sobie w każdej sytuacji”, „stałem się bardziej zaradny życiowo i zorganizowany” – to inne cytaty z ankiet przeprowadzonych w ramach badania. Autorzy badania o zdanie zapytali też pracodawców. Dla zdecydowanej większości z nich organizacja pobytu młodych pracowników nie była pierwszym tego typu przedsięwzięciem. Okazało się też, że ich zaangażowanie nie wynika z chęci uzyskania materialnych korzyści. Większość deklarowała, że przyjęła stażystów, bo chciała po prostu przekazać młodzieży wiedzę. Ponad połowa przyznała też, że wzięła udział w projekcie , by budować dobrą opinię o firmie. Zapytani o najbardziej istotne cechy stażysty, pracodawcy wskazali wprawdzie na kompetencje językowe, lecz zdecydowanie ważniejsze okazały się być dla nich

czasem trudno było dogadaĆ siĘ w języku niemieckim, ale wtedy porozumiewaliśmy się w inny sposób: trochę po angielsku, polsku czy na migi. Z czasem było tych problemów coraz mniej – stwierdził jeden z uczestników

że dzięki projektowi zyskała nową wiedzę i umiejętności zawodowe. Ponad 90 proc. uczestników potwierdziło, że wzrosła ich motywacja do dalszego rozwoju zawodowego oraz do nauki języka obcego. – Staż zmobilizował mnie do dalszej pracy nad kwalifikacjami zawodowymi. Po powrocie wykonuję swoją pracę pewniej i mam wrażenie, że mogę wykonywać więcej czynności niż inni – stwierdził jeden z uczestników. Niezwykle ważnym skutkiem udziału w projekcie było także zdobycie doświadczeń i umiejętności, które przekładają się na ogólny rozwój osobisty uczestników, takich jak: większa asertywność i poczucie własnej wartości, lepsza

referencje od organizacji pracodawców, z którą firma współpracuje oraz ambicja i motywacja stażysty do pracy. Co ciekawe, ponad jedna czwarta badanych pracodawców stwierdziła, iż słaba znajomość języka nie jest decydującą barierą czy okolicznością wykluczającą z udziału w tego typu praktykach. Te wyniki warto porównać z odczuciami samych stażystów – aż 40 proc. z nich stwierdziło, że barierę językową odczuwało w dużym lub bardzo dużym stopniu. Jednocześnie jednak większość badanych zaprzeczyła, by wspomniana bariera była powodem istotnych problemów we współpracy z pracodawcą. Uczestnicy bardzo wysoko ocenili zaan-

Małgorzata Turek

koordynatorka Krajowego Centrum Europass

staż za granicą? zdecydowanie polecam!

 malgorzata.turek@frse.org.pl

C

oraz więcej pracodawców wymaga od pracowników płynnego posługiwania się co najmniej jednym językiem obcym. Tę umiejętność warto

Czy polecił(a)by Pan(i) komuś udział w wyjeździe tego typu?

3% 1% 3% 10%

Europa

NAZWIS

KO (A),

IMIĊ (IMIO

Data ur odze JĊzyk(i) oj

83 %

CzĊĞü Eu ropejskie go

NA)

nia (*)

czysty(e

)

Kowalsk a Elībiet a Maria

rosyjski,

nie wiem / trudno raczej nie zdecydowanie nie

brak

Nazwa dyplo

angielsk

nego pr

zez RadĊ

Europy

KI

Czytanie B2 pozio m sa

modziel noĞc

Dyplom certyfikatu

i C2

jċzykow ych (**) Mówieni e

Porozum iewanie siĊ poziom biegáoĞc i

y, zağw

iadczeni

Samodz iel

C2

a lub ce

rtyfikat

Nazw

ne wypo wiadanie siĊ poziom biegáoĞc i

y (*)

a instytuc brak ji wydając ej CzĊĞü ro Doğwia Nauka jĊzdziny pochodzi dc zenia jċ z Rosji, . rosyjsk Opis zy ro ko iego w sz zm we (*) kole po awiam z nimi dstawowe wy j, Ğrednie áącznie po rosy jsku j i na stu diach

Źródło: Raport „Indywidualne staże w przedsiębiorstwach – faza testowa”

y

i

Samoo cena um iejċtnoğ ci

ienie

mu, zaĞw iadczen ia lub

Jċzyko w

racowa

ROSYJS

Rozum

C2

szport

wego op

polski

ki

Sáuchan ie poziom biegáoĞc i

ss - Pa

Portfolio JĊzyko

17.11.19 66

Inne jĊzy

zdecydowanie tak raczej tak

wej” posiadacza dokumentu, czyli etapów i form kształcenia oraz informacji na temat najważniejszych doświadczeń językowych i kulturowych związanych

Pisanie B2 pozio m samo dz

Rok

brak

Poziom europejsk (*** i )

brak

Od Dokument pozwala na przejrzystą językowych ANGIELi pełną prezentację umiejętności Do SK

gażowanie i pomoc pracodawców w tej kwestii. – Czasem trudno było dogadać się w języku niemieckim, ale wtedy porozumiewaliśmy się w inny sposób: trochę po angielsku, polsku czy na migi. Z czasem było tych problemów coraz mniej – stwierdził jeden z uczestników. W sumie w ramach projektu „Indywidualne staże w przedsiębiorstwach – faza testowa” na staże wyjechało 69 osób – najwięcej do Niemiec (46), ale praktyki zawodowe realizowane były również we m.in. we Francji, Wielkiej Brytanii i Austrii. Dla większości stażystów był to pierwszy wyjazd zagraniczny w życiu. Związane z tym przeżycia były niejednokrotnie ważniejsze aniżeli samo doskonalenie zawodowe. •

Sáuch

I Samoo cena um iejċtnoğ ci

Rozum

anie B2 pozio m sa

ienie

1978

jċzykow

1991

ych Mówieni dobrze zaprezentować już na etapie skłaB2 e z danym językiem, tj. mogących wyjaB1 sanie posiadacz dokumendania CV, precyzyjnieDyokreślając stopieńB1 śnić, w jaki Pisposób plomy, brak iadczeni tu osiągnął obecny poziom znajomości a lub ce znajomości danego języka.zağwPracodawca B2 rtyfikat y brak zyska dzięki temu pełny obraz naszych języka. Jeżeli osoba wypełniająca PaszNauka jĊz Doğwia Pobyt pr . angielskiego i doceni profesjonalną port bruczęszczała na kursy językowe, dczenia kwalifikacji w liceum yw jċzykowprerestaurac atny w USA ak i na stu e - poro diach ji, a ta brak to w dokumencie jest miejsce także na zentację.kĪe ze znajomymzuimAmieweranykieansiĊamwi. codziennym Īyciu , w sklep ie, w ho wymienienie uzyskanych dyplomów, telu, w Jak to zrobić? Najlepiej skorzystać 1981 02.01.20 03 01 1991 .03.2003lub certyfikatów potwierz jednego z dokumentów Europass zaświadczeń – Paszportu Językowego. To dokument dzających naukę. Co równie ważne, dokument umożprezentujący poziom znajomości języków obcych w bardzo przejrzysty liwia też wykazanie się umiejętnościai szczegółowy sposób – do formularza mi, które zdobyliśmy dzięki własnym wpisuje się informacje na temat stopnia doświadczeniom czy samokształceniu. znajomości wszystkich języków, jakimi Jest więc szczególnie przydatny dla się włada, nawet jeśli są to jedynie kom- osób niemogących potwierdzić swojej znajomości języka obcego zdanymi petencje cząstkowe. Oceny umiejętności dokonuje się egzaminami czy odpowiednimi certyna podstawie tabeli samooceny, opra- fikatami. Dokument wypełnić można w docowanej przez Radę Europy. Zdefiniowolnym z języków Unii. • wano w niej sześć poziomów biegłości językowej w zakresie czytania, pisania, rozumienia i samodzielnego formuło- Formularz Europass – Paszport Językowy wania wypowiedzi. można pobrać ze stron: Paszport Językowy pozwala na przed-  www.europass.org.pl stawienie także całej „biografii języko-  europass.cedefop.europa.eu modziel noĞc

Nazwa dyplo

i

Czytanie

poziom samodz ielnoĞc

mu, zaĞw iadczen ia lub

i

Porozum iewanie siĊ poziom samodz ielnoĞci

certyfikatu

Nazwa ins

Opis

(*) Wyp

(**)

Samodz iel

ne wypo wiadanie siĊ poziom samodz ielnoĞci (*)

tytucji wy dającej

Rok

(*)

poziom samodz ielnoĞc Poziom europejsk (*** i )

eánianie rubryk oz Od naczon ych gwiaz Do dką nie Nota ob jest obow jağniajĆ iązkowe Europas ca (**) Patrz s - Pasz Ta bela Sa szeĞcio moocen stopniow port JĊzykowy y na od sta znajomo ą wrocie (** Ğci jĊzyk skalĊ poziomó nowi czĊĞü Eu *) Pozio WiĊcej w biegáo rop a. inf m biegáo Ğci Europ ejskiego Portf Europejs ormacji na tem Ğci jĊzyk olio ejskiego at Euro owej Systemu JĊzykowego pa Formula kiego Portfolio opracowa Opisu Ks JĊzykowe ss - Paszport rz Euro ne zta go prze pa JĊ © 2004 ácenia JĊ z RadĊ Rada Eu ss - Paszport go - www.coe.i zykowy znajd zy ko we Euro JĊ ziesz na nt/ ropy i W go, by, w ujedn py. Wykorzystu stronie spólnoty zykowy moĪna portfolio. interneto oliconej po Europejs formie, je siĊ w nim wej http:/ kie 2006 braü bezpáatnie okreĞliü /europas z powyĪs 0628 uzyskany s.cedefo zych str poziom p.europa on inter .eu WiĊc netowyc h. ej informa cji na tem at

Więcej na temat projektu i badania w biuletynie programu Leonardo da Vinci „Staże w przedsiębiorstwach”  http://leonardo.org.pl/ index.php/ida/7

ielnoĞci

i


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 14

Informacja młodzieżowa FELIETON

Mów Pan wszystko, co Pan wiesz

Łukasz Smogorowski

N

ad moim biurkiem wisi rysunek przedstawiający podejrzanego jegomościa, zwracającego się tymi słowami do pracownika biura informacji. Nie przychodzą do mnie tajniacy, żaden uroczy agent Tomek, ani urocze agentki. Przychodzą za to młodzi ludzie, którzy czasami pytają mnie o wszystko, co wiem… o nich. „Co pan radzi – studiować, czy zrobić sobie gap year?”, „Jeśli studiować, to w Polsce, czy za granicą?”, „Zarządzanie czy prawo?”. I nierzadko oczekują, że zajrzę im w głąb duszy i zarządzę – w prawo czy w lewo. Wydaje się to tak „proste”, jak kupno drzwi w pewnym kabaretowym skeczu: „Jak te drzwi mają się otwierać, na prawo czy na lewo? – Na oścież! – Ale na prawą oścież czy na lewą oścież?!” W tym sęk. Młodzi ludzie przychodzą do informacji młodzieżowej, żeby nie wyważać drzwi otwartych na oścież – nie szukać na własną rękę informacji, które ktoś zawodowo znalazł i opracował. przychodzą do mnie młodzi ludzie, którzy ocekują, że zajrzę Za informacjami im w duszę i zarządzę – w prawo kryją się jednak możlub w lewo liwości: różne kierunki studiów, projekty młodzieżowe… Nie dość, że jest ich dużo, to jeszcze mnożą się jak infokróliki, z deadline’ami przyczepionymi do ogonków. Nie wiadomo – goni się je, czy przed nimi ucieka, dość, że młodzież często wpada do króliczej nory. Świat po drugiej stronie nie zawsze zachwyca: nie ten przedmiot maturalny, studia, wolontariat. Dlatego pracownikowi informacji młodzieżowej łatwo przekroczyć granice informowania, zabrać się za sugerowanie, aż w końcu za doradzanie. Otworzyć drzwi na lewą lub prawą oścież. Doradztwo z natury nie jest obiektywne – bierze pod uwagę predyspozycje młodego człowieka. Doradca zawodowy przychodzi na konsultacje uzbrojony w testy, szeroką, ogólną wiedzę, otwarty na rozmowę – niekiedy na trudne tematy. Informacja młodzieżowa jest jak hydra – tu jednak głowy pożerają się nawzajem, bo nowe informacje unieważniają te stare. Czasem jednak na miejscu starych wyrastają trzy jeszcze nowsze – i też zaczynają pożerać. Udaje się nieraz te głowy-informacje policzyć, opisać i młodzież ma z tego pożytek, tylko trzeba być z nimi na bieżąco. Tutaj wkracza dzielnie pracownik informacji młodzieżowej. Czasami jednak trzeba te głowy oswoić, tak, żeby młody człowiek spojrzał w jedne, drugie, dziesiąte ślepia i w którychś z nich zobaczył siebie. To zadanie dla doradcy zawodowego. Dobrze, gdy jeden korzysta z pomocy drugiego: obaj starają się, żeby młodzież nie wychodziła od nich z poczuciem, że jedyne, co pozostało, to samemu, jak baron von Münchhausen wyciągnąć się za włosy z bagna (szumu) – informacyjnego. • Łukasz Smogorowski jest nauczycielem-instruktorem,

doradcą zawodowym w Regionalnym Centrum Informacji Młodzieżowej przy Centrum Młodzieży im. dr. H. Jordana w Krakowie, konsultantem sieci Eurodesk Polska

Im więcej sposobów, tym więcej efektów

jak to robiĄ w finlandii – Prowadzimy 42 centra informacyjne i 36 stron w sieci. Dzięki temu aż 87 proc. młodych ludzi ma dostęp do naszych usług – piszą Jaana i Mika Jaana Fedotoff, Mika Pietila Narodowe Centrum Koordynacji i Rozwoju Informacji Młodzieżowej i Usług Doradczych, Oulu, Finlandia

I

nformacja młodzieżowa w Finlandii działa na podstawie trzech istotnych dokumentów: unijnej strategii „Inwestowanie w młodzież i mobilizowanie jej”, uchwalonego w 2006 r. Fińskiego Aktu o Młodzieży oraz karty sieci ERYICA. Wszystkie one podkreślają prawo młodych ludzi do uzyskania informacji i wyrażania swojego zdania oraz znaczenie aktywnego udziału młodzieży w tworzeniu skierowanych do niej informacji. Dokumenty te kładą również nacisk na promowanie idei komunikowania „równych z równymi” (peer-to-peer) oraz zwracają uwagę, iż istotne jest to, by informacje były wiarygodne i zrozumiałe dla odbiorców. Odpowiedzialne w Finlandii za informację młodzieżową Narodowe Centrum Koordynacji i Rozwoju Informacji Młodzieżowej i Usług Doradczych powstało w 2006 roku. Jego głównym celem jest zagwarantowanie młodym ludziom równych szans w dostępie i wykorzystywaniu usług informacyjnych. Pracownicy Centrum starają się ciągle doskonalić wszystkie rodzaje świadczonych usług, wspierają również inne osoby i organizacje zajmujące się informacją młodzieżową i doradztwem. Od początku 2008 r. w internecie działa koordynowany przez Centrum Kanał Inicjatyw (Initiative Channel) – młodzi ludzie mogą za jego pośrednictwem opowiedzieć o swoich pomysłach na pozytywne zmiany w ich otoczeniu. Decydenci mogą natomiast wysłuchać postulatów młodzieży. W sumie dostęp do usług informacyjnych ma w Finlandii 87 proc. osób w wieku od 13. do 24. roku życia. Informacje trafiają do nich różnymi kanałami i z wykorzystaniem nowoczesnych metod. W tym słabo zaludnionym kraju działają aż 142 centra informacji i 36 internetowych serwisów. •

Centrum informacji młodzieżowej w Oulu – fiński spokój i porządek

Kimmo Aaltonen Departament Polityki Kuluralnej, Sportowej i Młodzieżowej w Ministerstwie Edukacji i Kultury Finlandii

Fiński Akt o Młodzieży ma za zadanie wspierać młodych ludzi w radzeniu sobie z życiowymi wyzwaniami, zachęcać ich do aktywnego uczestnictwa w społeczeństwie i mobilizować do społecznej aktywności. Służy też poprawie warunków życia młodych ludzi. Informacja młodzieżowa oraz usługi doradcze, a także Kanał Inicjatyw służący większemu zaangażowaniu młodzieży, odgrywają istotną rolę w realizowaniu Fińskiego Aktu o Młodzieży. Powołane przez Ministerstwo Edukacji Narodowe Centrum Koordynacji i Rozwoju Informacji Młodzieżowej i Usług Doradczych również stało się istotnym elementem krajowego systemu pracy z młodzieżą. Znaczenie informacji młodzieżowej, doradztwa i oddziaływania na młodzież zostało podkreślone w Programie Polityki na rzecz Dzieci i Młodzieży na lata 2007-11. Ministerialny Departament Młodzieży z satysfakcją ocenia poziom koordynacji informacji młodzieżowej i zamierza dalej aktywnie wspierać działalność Narodowego Centrum.

malin w internecie Z małą pomocą cioci WIkipedii

– Marcin Malinowski – http://malin.net.pl

europeana.eu się rozrasta

isitfair.eu

ombudsman.europa.eu

cleanvehicle.eu

Uruchomiona w 2008 roku największa europejska składnica obiektów cyfrowych ma już w swoich zasobach ponad 14 mln dokumentów. Najwięcej jest francuskich i niemieckich, ale my też nie mamy się czego wstydzić. Polskie zasoby – prawie pół miliona obiektów – zebrane z niemal sześćdziesięciu bibliotek cyfrowych są dziesiątym pod względem liczebności zbiorem w Europeanie. I naprawdę ciekawe rzeczy można tam znaleźć. Przykład? Teledysk The Jacksons Five albo ponad 4500 (sic!) zdjęć Warszawy.

Pod adresem isitfair.eu uruchomiono stronę dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych. Jest czarna lista zabronionych praktyk (piramidy finansowe, promocje typu „Gratulujemy! Odbierz DARMOWĄ nagrodę!” – jak ja tego nie cierpię), jest sposób uzyskania pomocy, jest quiz. Niby nic, ale jednak coś. Proste, zwięzłe, na temat. Jestem na tak.

Strona unijnego Rzecznika Praw Obywatelskich. Ciocia Wikipedia mówi: Ombudsman – określenie pochodzące z języka szwedzkiego, określające niezależnego urzędnika, do którego można się odwoływać po wyczerpaniu możliwości prawnych. Trudniejszej domeny nie było? Do tego wali żółtym po oczach, a połowa strony jest po angielsku. Nie ogarniam.

Komisja Europejska zainteresowała się ekologicznymi autami. Strona cleanvehicle.eu (brak polskiej wersji językowej) to baza danych o autach, pozwalająca na znalezienie czegoś przykrojonego do konkretnych wymagań. Pogrzebałem, pooglądałem obrazki aut w wynikach wyszukiwania i bez żalu opuściłem stronę. Może i ciekawa, ale nie dla mnie.


Nie przegap terminów wydarzenia organizowane przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji oraz terminy przyjmowania wniosków w programach w okresie 01.04 – 11.06.2011 r. pełna, systematycznie uzupełniana i aktualizowana lista znajduje się w bazie eurodesk polska - www.eurodesk.pl/nieprzegap

termin

program/akcja

opis

Kontakt

11 kwietnia (zgłoszenia)

konkurs_llp_2011@frse.org.pl Konkurs EDUinspiracje 2011 Konkurs jest skierowany do beneficjentów programu „Uczenie się przez całe życie” (programy sektorowe: Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci, Grundtvig oraz program http://waloryzacja.llp.org.pl/konkurs-eduinpod hasłem „Mobilność międzysektorowy Wizyty Studyjne). Wyniki zostaną ogłoszone 15 czerwca 2011 r. od juniora do seniora” spiracje-2011

29 kwietnia

Comenius – wyjazdy kadry nauczycielskiej

Dotacje na projekty związane z wyjazdami nauczycieli i dyrektorów szkół.

Aleksandra Długosz adlugosz@frse.org.pl; tel: 22-46-31-352; www.comenius.org.pl

29 kwietnia

Grundtvig – Kursy doskonalenia zawodowego kadry nauczycielskiej

Kursy za granicą dla przedstawicieli kadry edukacyjnej pracującej w obszarze niezawodowej edukacji osób dorosłych.

Karolina Milczarek kmilczarek@frse.org.pl; tel: 22-46-31-233; www.grundtvig.org.pl

29 kwietnia

Erasmus-Mundus – Wspólne programy, Programy partnerskie, Projekty promocyjne

Dofinansowanie współpracy i mobilności w dziedzinie szkolnictwa wyższego.

Beata Skibińska mundus@frse.org.pl; tel: 22-46-31-247;

6 maja

European Language Label

Konkurs European Language Label dla instytucji zajmujących się kształceniem językowym, nauczycieli języków obcych i osób samodzielnie uczących się języków.

Anna Grabowska anna.grabowska@frse.org.pl; tel: 22-46-31-263; ell.org.pl

25 maja

Konferencja „Rozwijanie kompetencji społecznych i obywatelskich”

Konferencja tematyczna przygotowana w ramach Europejskiego Roku Wolontariatu promującego aktywność społeczną i postawy obywatelskie. Wśród uczestników m.in. przedstawiciele ośrodków doskonalenia nauczycieli, uczelni wyższych kształcacych nauczycieli, dyrektorów szkół, organizacji pozarządowych

Ewa Koźbiał ekozbial@frse.org.pl; el. 22-46-31-268; Ewa Orzeszko eorzeszko@frse.org.pl; tel: 22-46-31-237; www.grundtvig.org.pl

www.erasmusmundus.org.pl

http://waloryzacja.llp.org.pl

30 maja

Grundtvig – Wizyty i wymiana kadry dla edukacji dorosłych

Indywidualne wyjazdy zagraniczne przedstawicieli kadry edukacyjnej, pracującej w obszarze niezawodowej edukacji osób dorosłych, na konferencje, seminaria i praktyki typu „job shadowing”.

31 maja

Europass

„Dokumenty Europass w procesie rekrutacji pracowników” – seminarium informacyj- Małgorzata Turek ne dla przedstawiceli agencji zatrudnienia i firm doradztwa personalnego (czerwiec europass@frse.org.pl; tel: 22-46-31-511; europass.org.pl 2011 r., Warszawa).

1 czerwca

„Młodzież w działaniu” – Akcja 2. Wolontariat europejski

Wsparcie projektów dla młodych ludzi, którzy chcą pracować społecznie za granicą oraz dla organizacji, które chcą przyjąć wolontariusza z zagranicy.

Agnieszka Moskwiak amoskwiak@frse.org.pl; tel: 22-46-31-420; www.mlodziez.org.pl

1 czerwca

„Młodzież w działaniu” – Akcja 3. Młodzież w Świecie

Dofinansowanie wymian młodzieży, projektów szkoleniowych (m.in. Wizyt studyjnych, seminariów i szkoleń), które chcą przyjąć wolontariusza z zagranicy.

Karolina Suchecka ksuchecka@frse.org.pl; tel: 22-46-31-430; www.mlodziez.org.pl

1 czerwca

„Młodzież w działaniu” – Akcja 4.3 Szkolenie i Tworzenie sieci

Dofinansowanie staży, wizyt studyjnych, seminariów, kursów szkoleniowych i innych działań, służących tworzeniu partnerstw, wymianie doświadczeń i podnoszeniu kompetencji osób pracujących z młodzieżą.

Zofia Ślęzakowska zslezakowska@frse.org.pl; tel: 22-46-31-440; www.mlodziez.org.pl

1 czerwca

„Młodzież w działaniu” – Akcja 5.1 Spotkania młodzieży i osób odpowiedzialnych za politykę młodz.

Wsparcie krajowych i międzynarodowych seminariów służących wymianie doświadczeń i poglądów między młodzieżą, osobami pracującymi z młodzieżą i politykami odpowiedzialnymi za politykę młodzieżową.

Zofia Ślęzakowska zslezakowska@frse.org.pl; tel: 22-46-31-440; www.mlodziez.org.pl

1 czerwca

„Młodzież w działaniu” – Akcja 1. Młodzież dla Europy

Dofinansowanie międzynarodowych wymian młodzieży i lokalnych projektów młodzie- Wiesława Krasuska żowych o wymiarze europejskim. wkrasuska@frse.org.pl tel: 22-46-31-390; www.mlodziez.org.pl

11 czerwca (zgłoszenia)

Comenius

Spotkanie organizacyjne dla asystentów Comeniusa, odbywających praktyki nauczycielskie w europejskich szkołach w roku szkolnym 2011/2012 (Warszawa, 8 lipca 2011 r.)

REKLAMA

Michał Wodzisławski mwodzislawski@frse.org.pl; tel: 22-46-31-203; www.comenius.org.pl


Europa Dla Aktywnych - kwartalnik FRSE - strona 16

Na zakończenie dzieje się w fundacji...

FRSE do usług – w sieci i na żywo

prezentacje w całej polsce ►Wiosna to tradycyjny czas targów

edukacyjnych w całej Polsce. FRSE jak co roku odwiedza ze swoją ofertą programową różne miejsca w Polsce. Tym razem byliśmy w Sanoku, Krośnie, Lublinie, Katowicach, Częstochowie i Warszawie. W czasie imprez zainteresowani otrzymali informacje temat możliwości dofinansowania projektów oraz pakiety bezpłatnych materiałów promocyjnych. Fundacja organizuje także spotkania tematyczne z ekspertami, podczas których można poznać zasady otrzymania dofinansowania i skonsultować swoje pomysły na projekt. Biblioteka FRSE ► Przypominamy – wszystkie pu-

blikacje edukacyjne wydawane przez FRSE można bezpłatnie pobrać ze strony www.frse.org.pl (zakładka publikacje). Pod tym adresem dostępne są nie tylko małe broszurki informacyjne, ale również książki tematyczne i szkoleniowe. Publikacje są źródłem wiedzy, wsparciem i inspiracją przy planowaniu własnych działań.

ostatnia kreska ratunku

michał narojek

Bezpłatne szkolenia ►FRSE organizuje bezpłatne spo-

tkania, szkolenia i warsztaty dotyczące programów europejskich. Tematyka jest tak różnorodna, że każdy znajdzie coś dla siebie. Konferencja programu eTwinning dla nauczycieli historii i WOS, seminarium bolońskie „Uczymy się przez całe życie”, seminarium językowe dla germanistów, szkolenie „Wymiana młodzieży dla początkujących” – to tylko kilka przykładów ciekawych zajęć. Ich uczestnicy dostają nie tylko solidną porcję wiedzy, ale także materiały szkoleniowe. By otrzymywać informacje o takich wydarzeniach, wystarczy zaprenumerować e-newsletter na stronie www.frse.org.pl. Ostrzegamy natomiast przed korzystaniem z płatnych szkoleń i konsultacji oferowanych na rynku edukacyjnym. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji nie jest związana z jakąkolwiek firmą komercyjną, która oferuje usługi z zakresu pośrednictwa w uzyskiwaniu dofinansowania, a także nie ponosi odpowiedzialności za działalność tego typu przedsiębiorstw. •

REKLAMA

Chcesz być na bieżąco? Szukaj

Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji w internecie, na portalach:

EUROWOLONTARIAT – WYJĄTKOWE WARSZTATY eurodesk POLSKA CZYTAJ STR. 15

Europa dla Aktywnych

Koordynatorzy „EdA”: Wawrzyniec Pater, Agnieszka Pietrzak, Krzysztof Szwałek, Joanna Ścisłowska. Koordynatorzy działów: Druga strona FRSE: Agnieszka Pietrzak, Polityka młodzieżowa, Informacja młodzieżowa: Wawrzyniec Pater, Edukacja szkolna: Alicja Pietrzak, Julia Płachecka, Gracjana Więckowska, Szkolnictwo wyższe: Beata Skibińska, Katarzyna Aleksandrowicz, Edukacja pozaformalna: Ewelina Miłoń, Edukacja dorosłych: Karolina Milczarek, Alina Respondek, Kształcenie zawodowe: Izabela Laskowska, Edward Torończak, Anna Kowalczyk, SALTO: Andriy Pavlovych, ELL: Anna Grabowska, EURYDICE: Anna Smoczyńska. Korekta: Weronika Walasek Fotografie: zasoby FRSE oraz www.flickr.com. Rysunki: Michał Narojek. Stale współpracują: Marcin Malinowski, Klaudia Wojciechowska, dr hab. Jacek Kurzępa, dr Maciej Duszczyk. E-mail redakcji: eda@eurodesk.pl Wydawca: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, ul. Mokotowska 43, 00-551 Warszawa; tel. 22 622 66 70. Przedruk, kopiowanie i wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) w innych mediach wymaga zgody autora. Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko autora i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w niej zawartość merytoryczną. Projekt został zrealizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię, poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego w ramach Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego.

Europa dla Aktywnych wiosna 2011  

„Europa dla Aktywnych” to 16-stronicowy kwartalnik Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Jest połączeniem dziennika informacyjnego, poradnika i...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you