Issuu on Google+

‫جانێ‪:‬‬

‫«موچه‌مان‬

‫ب ‌ه جیاوازییه‌کانه‌وه‌ له‌ژێر چه‌تردا کۆده‌بینه‌و‌ه‬

‫بۆچییه‌ بکوژانى‬

‫با هونه‌ر‬

‫رۆڵه‌کانمان‬

‫نه‌خه‌ینه‌ خزمه‌تی‬ ‫ژمار ‌ه ‪93‬‬

‫دوژمنان‬ ‫ساڵی دووه‌م‬

‫نرخ‪ 750 :‬دینار‬

‫ل‪10‬‬

‫بسوڕێنه‌وه‌»‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی گشتی هه‌فتانه‌یه‌‪ ،‬کۆمپانیای چه‌تر ده‌ریده‌کات‬

‫دووشه‌ممه‌ ‪2012/2/20‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫ل‪5‬‬ ‫نرخی(‪)750‬دینار‬

‫(‪1‬ی ره‌شه‌مێی ‪)2711‬‬

‫چه‌کدار بۆ رووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی خه‌ڵک به‌کار ده‌هێنرێته‌وه‌‬

‫«ته‌نیا په‌رله‌مان ده‌توانێت هێز بجوڵێنێت»‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬

‫ئه‌گه‌رچى هیچ خۆپیشاندانێکى‬ ‫به‌ رێکخسته‌کراو له‌ (‪)17‬ى شوبات‬ ‫سه‌ریهه‌ڵنه‌دا‪ ،‬به‌اڵم باڵوکردنه‌وه‌ى‬ ‫چه‌کدارێکى زۆر خه‌ڵکى توشى‬ ‫سه‌رسوڕمان کردووه‌ و دۆخێکى‬ ‫نا ئاسایى الى خه‌ڵک دروست‬ ‫کردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى ده‌یان‬ ‫که‌سیش ده‌ستگیر کران و چه‌ندین‬ ‫رۆژنامه‌وانیش که‌وتنه‌به‌ر گرتن و‬ ‫لێدان و ئازاردان‪.‬‬

‫ل�ه‌ سلێمانى ره‌ح��م��ان غ�ه‌ری��ب رێکخه‌رى‬ ‫س �ه‌ن��ت �ه‌رى م��ی��ت��رۆ ل �ه‌گ �ه‌ڵ کۆمه‌ڵێک‬ ‫رۆژنامه‌نوس به‌ مه‌به‌ستى وێنه‌گرتن چووه‌‬ ‫س��ه‌را‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌ستکردن ب ‌ه وێنه‌گرتن‬ ‫هێرشى ک��راوه‌ت �ه‌س �ه‌ر و «(‪ 10‬ب��ۆ ‪)12‬‬ ‫که‌س په‌الماریان داوه‌ و ئازاریان داوه‌ زۆر‬

‫چه‌کداره‌وه‌ نه‌جیبه‌ عومه‌ر‪ ،‬هاوسه‌رۆکی‬ ‫دڕندانه‌ لێیاندراوه‌»‪.‬‬ ‫س �ه‌ر ل�ه‌ ئ��ێ��واره‌ى ه�ه‌م��ان رۆژ ل�ه‌ نزیک پارتى چاره‌سه‌رى دیموکراتى کوردستان‬ ‫سه‌راى سلێمانى په‌المارى (تاهیر تۆفیق) ب���ۆچ���ون���ی وای������ه‌‪« :‬ئ�������ه‌وه‌ى ده‌س�����ه‌اڵت‬ ‫په‌یامنێرى (چه‌تر) درا‪ ،‬تاهیر وتى‪ :‬کاتى گرتوویه‌تیه‌به‌ر له‌ ماوه‌ى ئه‌م چه‌ند رۆژه‌‬ ‫گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌م له‌ س��ه‌راى ئ���ازادى له‌ ج��اده‌ى تا هه‌نوکه‌ به‌ ب�ڵاوه‌ پێکردنى سه‌رباز و‬ ‫م�ه‌ول�ه‌وى له‌ الی �ه‌ن هێزه‌ چه‌کداره‌کانه‌وه‌ هێزێکى زۆر‪ ،‬ترس بووه‌ له‌ سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌‬ ‫بانگهێشت ک��رام و که‌لوپه‌له‌کانیان لێ و یادکردنه‌وه‌ى (‪)17‬ى شوباتى پارساڵ‬ ‫سه‌ندم و به‌ چه‌ندین که‌س هێرشیان کرده‌ وتیشی‪ :‬پێموایه‌ چه‌نده‌ هێزى سه‌ربازى‬ ‫هه‌بێت له‌ شاره‌کاندا ئه‌وه‌نده‌ش بارودۆخه‌که‌‬ ‫سه‌رم و زۆریان لێدام‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌کى تره‌وه‌ بورهان ره‌شید‪ ،‬ئه‌ندامى شلۆق تر ده‌کات‪ ،‬هه‌موو ئه‌مانه‌ش زیاتر‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان باس له‌وه‌ ده‌کات‪ :‬ل���ه‌وه‌ س���ه‌رچ���اوه‌ى گ��رت��ووه‌ ک �ه‌ ل �ه‌ ساڵى‬ ‫«ئ �ه‌و هێزانه‌ى جوڵه‌یان پێکراوه‌ ئه‌گه‌ر رابردوو دواى رووداوه‌کان و هه‌ڵوێستى هێزه‌‬ ‫مه‌به‌ست لێى خۆپیشاندانه‌‪ ،‬ده‌بێت به‌ یاساى ئۆپۆزسیۆنه‌کانى ناو په‌رله‌مان و ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆپیشاندان مامه‌ڵه‌ى ل�ه‌گ�ه‌ڵ بکرێت‪ ،‬له‌الیه‌کى تره‌وه‌ هه‌نگاوه‌کانى حکومه‌ت و‬ ‫له‌ یاساى خۆپیشاندانیش هاتووه‌ جگه‌ له‌ په‌رله‌مان و بۆ داواکاریه‌کانى خه‌ڵک تا‬ ‫داموده‌زگاى پۆلیس بۆ هیچ که‌سێک نی ‌ه ئێستا هیچ نه‌کراوه‌»‪.‬‬ ‫هێز بجوڵێنێت»‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ل���ه‌ ب�����اره‌ى ب��ڵ�اوه‌ پ��ێ��ک��ردن��ى ه��ێ��زى‬ ‫درێژه‌ بۆ الپه‌ڕه‌ ‪3‬‬

‫هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر‪:‬‬

‫«ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵت به‌م‬ ‫شێوه‌ی ‌ه بێت‪ ،‬ناڕه‌زایى‬ ‫ده‌گۆڕێت بۆ راپه‌ڕین»‬

‫‪n‬‬

‫سه‌رای سلێمانی (‪)17‬ی شوباتی (‪)2012‬‬

‫په‌یمان عیزه‌دین‪:‬‬

‫داوای هۆبه‌ی شوێنه‌وار ده‌که‌ن‬

‫نزیکه‌ی‬

‫(‪)500‬‬

‫شوێنه‌واری‬

‫مێژوویی ل ‌ه پشده‌ر و بیتوێن هه‌یه‌‬ ‫‌ ل‪4‬‬

‫‌ ل‪5‬‬

‫فۆتۆ‪Fb :‬‬

‫«کۆى سیستم ‌ه سیاسى‬ ‫و کۆمه‌اڵیه‌تیه‌که‌مان ل ‌ه‬ ‫کوشتنى ژنان تاوانبارن»‬

‫‌ ل‪8‬‬

‫«پارتى (‪ )27‬تۆمه‌تباری داوا‌کراوی دادگای داڵده‌ داوه‌»‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬ ‫هه‌فته‌ى یه‌که‌مى ساڵى (‪)2012‬‬ ‫به‌الى چه‌مچه‌ماڵییه‌کانه‌وه‌ رۆژێکى‬ ‫ره‌ش بوو‪ ،‬که‌ تێیدا به‌هۆى چه‌ند‬ ‫کێشه‌یه‌کى جیاجیاوه‌ چوار هاواڵتى‬ ‫کوژران و یه‌کێکى تریش بریندار‬ ‫بوو‪ ،‬گه‌رچى ئه‌م روداوانه‌ له‌‬

‫له‌ ساڵى رابردوودا ( ‪ )914‬کێشه‌ له‌ چه‌مچه‌ماڵ تۆمار کراوه‌‬ ‫روپه‌ڕى رۆژنامه‌کان و که‌ناڵه‌کانى‬ ‫راگه‌یاندندا ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کى‬ ‫گه‌وره‌ى لێکه‌وته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌الى‬ ‫چه‌مچه‌ماڵییه‌کانه‌وه‌ شتێکى نامۆ‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬چونکه‌ ئه‌م روداوانه‌ له‌‬ ‫شاره‌که‌دا به‌رده‌وامى هه‌یه‌ و سااڵنه‌‬ ‫چه‌ندین جار دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬

‫به‌پێی ئ��ام��ارێ��ک��ى پۆلیسى چه‌مچه‌ماڵ‬

‫«هێشتا کات بۆ خۆپیشاندان ماوه‌»‬ ‫چه‌تر ‪ -‬ئاسۆ گه‌اڵڵى‬ ‫سه‌ره‌ڕای رێگه‌گرتن ل ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌‌چوونی خۆپیشاندانه‌کانی‬ ‫یه‌که‌م ساڵیادی روداوه‌کانی‬ ‫(‪)17‬ی شوبات‪ ،‬چاالکوانانى‬ ‫کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى و هه‌ڵسوڕاوانى‬ ‫خۆپیشاندانه‌کان ئاشکراى ده‌که‌ن که‌‬ ‫هێشتا کات بۆ خۆپیشاندان ماوه‌‪.‬‬

‫وته‌بێژى پێشووى ئه‌نجومه‌نى کاتى سه‌راى‬ ‫ئ��ازادى له‌سلێمانى باس ل�ه‌وه‌ ده‌ک��ات ئه‌و‬ ‫هۆیانه‌ى بوونه‌ هۆى خۆپیشاندان له‌ ساڵى‬ ‫پاردا هێشتا ماون و تا ئه‌و هۆیانه‌ش بمێنێت‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رى ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ردن�ه‌وه‌ى خۆپیشاندان‬ ‫به‌کراوه‌یی ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌ندامێکى (ئه‌نجومه‌نى کاتى ئازادى)یش‬ ‫که‌ ئه‌نجومه‌نێکه‌ و بۆ خۆپشاندانه‌کانى‬ ‫ئه‌مساڵ راگ �ه‌ی �ه‌ن��راوه‌‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ ده‌خ��ات�ه‌ روو‬ ‫ئه‌مان خۆپیشاندان له‌ ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دى هیچ‬ ‫الیه‌نیک ناکه‌ن و ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌دات‪:‬‬ ‫«مه‌رج نییه‌ ته‌عبیر له‌ناره‌زایه‌تی ئیلال به‌‬ ‫خۆپیشاندان بێت!»‪.‬‬

‫چ��االک��ێ��ک��ى ک��ۆم�ه‌ڵ��ى م�ه‌ده‌ن��ی��ی��ش ئ �ه‌وه‌‬ ‫ده‌خاته‌ روو هیچ کاتێک به‌ به‌کارهێنانى‬ ‫هێز رێگرى له‌خۆپیشاندان ناکرێت‪.‬‬ ‫ناسک قادر‪ ،‬وته‌بێژى پێشووى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى سه‌راى ئازادى له‌سلێمانى به‌(چه‌تر)‬ ‫ى وت‪« :‬به‌دڵنیاییه‌وه‌ هه‌موو کاتێک‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رى ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ردن�ه‌وه‌ى خۆپیشاندان‬ ‫هه‌یه‌و ک��راوه‌ی��ه‪ ‌،‬ب�ه‌اڵم ئه‌نجومه‌نى کاتى‬ ‫ساڵى پار خۆپیشاندان به‌ڕێوه‌ نابات»‪.‬‬ ‫عومه‌ر شاوری‪ ،‬ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى کاتى‬ ‫ئازادى بۆ (چه‌تر) ئه‌وه‌ش باس لێوه‌ ده‌کات‬ ‫ک�ه‌ گ��وای�ه‌ س��اڵ��ى پ��ار خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫له‌الیه‌ن ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌ قۆرخکراوه‌‪.‬‬ ‫شاورى وتیشى‪ :‬ئێمه‌ سه‌ر به‌ده‌سه‌اڵت نیین و‬ ‫له‌گه‌ڵ خه‌ڵکین‪ ،‬به‌اڵم هیچ کات کارێکى‬ ‫وه‌ک خۆپیشاندان ناکه‌ین که‌ قازانجه‌که‌ى‬ ‫بچێته‌ گیرفانى الیه‌نێکى سیاسییه‌وه‌‪.‬‬ ‫هاوکات به‌هرۆز جه‌عفه‌ر‪ ،‬چاالکوانه‌که‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى وتى‪« :‬خۆپیشاندان به‌هێز‬ ‫کۆتایی پێناهێنرێت‪ ،‬من دڵنیام خه‌ڵک‬ ‫به‌خۆرسکى خۆپیشاندان ده‌کات و له‌سه‌ر‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش فه‌رزه‌ که‌ پشتگیرى خه‌ڵک‬ ‫بکات و بێته‌ به‌ره‌ى شه‌قامه‌وه‌»‪.‬‬

‫که‌ له‌الیه‌ن (عه‌دنان عوسمان) به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫پ��ۆل��ی��س��ى ش����اره‌ک����ه‌وه‌ ل���ه‌ ک��ۆن��گ��ره‌ی �ه‌ک��ى‬ ‫رۆژن��ام�ه‌وان��ی��دا ئاشکراى ک��رد‪ ،‬ک��ۆى ئه‌و‬ ‫روداوان���ه‌ى له‌ ساڵى (‪)2011‬دا روی��ان داوه‌‬ ‫(‪ )914‬روداوى ج����ۆراو ج���ۆر ب����ووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫تێیدا (‪ )12‬روداوى کوشتن ه�ه‌ب��ووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫(‪ )15‬ک �ه‌س ب �ه‌و تۆمه‌ته‌ ده‌ستگیرکراون‬ ‫و (‪ )6‬داواک�����راو ت��اوه‌ک��و ئێستا ل�ه‌الی�ه‌ن‬

‫هێزه‌ ئه‌منییه‌کانه‌وه‌ ن �ه‌ت��وان��راوه‌ ده‌ستگیر‬ ‫بکرێن‪ ،‬ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى (‪ )25‬هه‌وڵى‬ ‫کوشتنیش دراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ ئاماره‌که‌ى پۆلیسى چه‌مچه‌ماڵدا هاتووه‌‬ ‫له‌ ساڵى (‪)2011‬دا (‪ )68‬حاڵه‌تى دزیکردن‬ ‫و (‪ )212‬حاڵه‌تى هه‌ڕه‌شه‌کردن تۆمارکراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچى هاواڵتیانى ش��ارى چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫ه���ۆک���ارى خ��راپ��ى ب����ارى ئ�ه‌م��ن��ى ش��اره‌ک �ه‌‬

‫ده‌گێڕنه‌وه‌ بۆ الوازى ئه‌داى هێز‌ه ئه‌منییه‌کان‬ ‫و داواک��ارى گشتى‪ ،‬به‌اڵم (وه‌ستا ره‌سوڵ)‬ ‫لێپرسراوى مه‌ڵبه‌ندى چه‌مچه‌ماڵى یه‌کێتى‬ ‫نیشتمانى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬پ��ارت��ى دیموکراتى‬ ‫کوردستان به‌ به‌شێک له‌ کێشه‌کانى شاره‌که‌‬ ‫تۆمه‌تبار ده‌کات‪ ،‬له‌ چاوپێکه‌وتنێکدا له‌گه‌ڵ‬ ‫رۆژنامه‌ى (چه‌رموو) که‌ رۆژنامه‌یه‌که‌ له‌‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ ده‌رده‌چ��ێ��ت له‌ ژم��اره‌ (‪)47‬ى‬

‫(‪)2011/11/12‬دا ب�ڵاوک��راوه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫هێما بۆ ئ�ه‌وه‌ ده‌ک��ات که‌ له‌ چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫(‪ )27‬ت��ۆم �ه‌ت��ب��ار ک �ه‌ ل���ه‌الی���ه‌ن دادگ����اوه‌‬ ‫داوه‌کراون پارتى داڵده‌ى داون‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌که‌ له‌ سه‌ر زارى (وه‌ستا ره‌س��وڵ)‬ ‫ه‌وه‌ ده‌ڵێ «پارتى له‌ چه‌مچه‌ماڵ خه‌ریکى‬ ‫دروست کردنى هێزى میلیشیاییه‌»‪.‬‬ ‫درێژه‌ بۆ ل‪4‬‬

‫ب ‌ه ده‌ستێکی سیاسی رێگ ‌ه نادرێت چه‌ند که‌سایه‌تییه‌ک‬ ‫به‌شداری ل ‌ه کۆنفراسێک بکه‌ن بۆ هه‌ڵه‌بجه‌‬

‫چه‌تر ‪ -‬کلسوم حسێن‬ ‫بڕیاره‌ له‌ ساڵیادی‬ ‫کیمیابارانکردنی شاری‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬له‌ هۆڵی په‌رله‌مانی‬ ‫یه‌کێتی ئه‌وروپا کۆنفڕانسێک‬ ‫سازبکرێت‪ ،‬به‌اڵم هیچ یه‌ک له‌‬ ‫فه‌ڕه‌نسا و ئاڵمانیا ئاماده‌نین‬ ‫ڤیزا به‌ ژماره‌یه‌ک له‌ که‌سایه‌تی‬ ‫ئاکادیمی هه‌رێمی کوردستان‬ ‫بده‌ن و سه‌رچاوه‌یه‌ک ئاشکرای‬ ‫ده‌کات تورکیا و الیه‌نێکی‬ ‫باشوری کوردستان له‌ پشت ئه‌م‬ ‫رێگریه‌وه‌ن‪.‬‬

‫س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ک ل �ه‌ کۆنفڕانسه‌که‌و‌ه‬ ‫تایبه‌ت به‌ (چه‌تر)ی راگه‌یاند‪)18( :‬‬ ‫که‌سایه‌تى ئاکادیمى ناسراوى هه‌رێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان و وه‌زی�����رى ش �ه‌ه��ی��دان و‬

‫ئه‌نفالکراوان به‌مه‌به‌ستى به‌شداریکردن‬ ‫ل���ه‌و ک��ۆن��ف��ڕان��س�ه‌ داواى ڤ��ی��زای��ان ل ‌ه‬ ‫ک��ۆن��س��وڵ��ى ئ �ه‌ڵ��م��ان��ی��ا و ف �ه‌ڕه‌ن��س��ا‬ ‫ک���ردوه‌‪ ،‬ئه‌مانیش ب�ه‌ پ��اس��اوى ئ �ه‌وه‌ى‬ ‫کۆنفرانسه‌که‌ له‌ بروکسه‌لى پایته‌ختى‬ ‫به‌لژیکا به‌ڕێوه‌ ده‌چێت ڤیزایان پێنه‌داوه‌‬ ‫و دواى سه‌ردانیشیان ب��ۆ کۆنسولى‬ ‫به‌لژیکا له‌ ئ��ه‌رده‌ن نه‌یانتوانیوه‌ ڤیزا‬ ‫وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫راشیگه‌یاند‪ :‬ئ�ه‌م رێگریه‌ به‌تایبه‌تی‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ که‌ پاسپۆڕتی‬ ‫ئه‌وروپیان نیه‌ و تا ئاماده‌کردنى ئه‌م‬ ‫هه‌واڵه‌ هه‌وڵه‌کان بۆ وه‌رگرتنى ڤیزا‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ ک�ه‌ نه‌یویست ن��اوى‬ ‫ئاشکرا بکرێت راشیگه‌یاند‪« :‬گومانی‬ ‫ئه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌شێکی ئه‌م رێگریه‌ له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌بێت که‌ نه‌هێڵن ئ�ه‌و که‌سایه‌تیه‌‬ ‫ئاکادیمیان پ��ڕۆژه‌ی�ه‌ک��ی گرنگ له‌‬

‫کۆنفڕانسه‌که‌دا پێشکه‌ش بکه‌ن»‪.‬‬ ‫ب��اس��ی ل �ه‌وه‌ش��ک��رد‪ :‬ب �ه‌ ه���ۆی ئ �ه‌وی‬ ‫ک��ۆن��گ��ره‌ی ن��ه‌ت��ه‌وه‌ی��ی ی�ه‌ک��ێ��ک�ه‌ له‌‬ ‫رێکخه‌رانی ئه‌و کۆنفرانسه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ری‬ ‫زۆر هه‌یه‌ تورکیا و پارتی دیمۆکراتی‬ ‫کوردستان له‌ پشت ئه‌م رێگریه‌وه‌ بن‬ ‫به‌تایبه‌تی که‌ له‌ ناو ئه‌و که‌سانه‌ی‬ ‫رێگریان لێکراوه‌ که‌سایه‌تی دیاری ناو‬ ‫کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی کوردستان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫زیاتر وتی‪ :‬کۆمه‌ڵێک له‌ نوێنه‌رانى‬ ‫پارتى که‌ ده‌س��ت رۆیشتوون رێگه‌رى‬ ‫ده‌که‌ن له‌ پێدانى ڤیزا به‌و که‌سانه‌‪.‬‬ ‫عه‌لی تۆفیق‪ ،‬په‌رله‌مانتاری پێشوو‬ ‫و ئه‌ندامی یه‌کێتی په‌رله‌مانتارانی‬ ‫ک���وردس���ت���ان ل���ه‌م���ب���اره‌ی���ه‌وه‌ وت���ی‪:‬‬ ‫«ب���ه‌ش���ێ���ک ل���ه‌ ب��ان��گ��ه��ێ��ش��ت��ک��راوان‬ ‫ناڕه‌زایه‌تی خۆیان ده‌رب��ڕی و ئاماده‌‬ ‫نه‌بوون بڕۆن بۆ ئ �ه‌رده‌ن و له‌وێ ڤیزا‬ ‫وه‌ربگرن‪ ،‬ئه‌وانه‌ی که‌ ده‌توانن ئاماده‌‬

‫بن‪ ،‬ته‌نیا وه‌زیری شه‌هیدانه‌ که‌ خه‌ڵکی‬ ‫دهۆکه‌ و له‌گه‌ڵ یه‌ک دوو که‌سیتر‬ ‫که‌ ئه‌وانیش که‌سوکاری شه‌هیدانی‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ نین‪ ،‬ته‌نیا ئ �ه‌و که‌سانه‌ی‬ ‫زۆر هاتوچۆی واڵتانی ده‌ره‌وه‌ ده‌که‌ن‬ ‫و پاسپۆڕتی ئه‌وروپایان هه‌یه‌ ده‌توانن‬ ‫ئاماده‌ بن»‪.‬‬ ‫ئه‌و ئه‌ندامه‌ی یه‌کێتی په‌رله‌مانتارانی‬ ‫ک���وردس���ت���ان وت��ی��ش��ی ‪ :‬ب���ڕی���ار ب��وو‬ ‫(‪ )2012/3/16‬ب �ه‌ ده‌ستپێشخه‌ری‬ ‫کۆنگره‌یه‌کی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی کوردستان‬ ‫(‪ )KNK‬ل���ه‌ ه���ۆڵ���ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ی‬ ‫ی �ه‌ک��ێ��ت��ی ئ���ه‌وروپ���ا ک��ۆن��ف��ڕان��س��ێ��ک‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر ک��ی��م��ی��اب��اران��ی ه �ه‌ڵ �ه‌ب��ج �ه‌ له‌‬ ‫الی �ه‌ن رژیمی له‌ ن��اوچ��ووی به‌عسه‌وه‌‬ ‫بکرێت‪ ،‬به‌اڵم دواتر دواخرا بۆ (‪،)4/8‬‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌ر ئ����ه‌وه‌ی ئ���ه‌م واڵت���ان���ه‌ ئ��ام��اده‌‬ ‫ن���ه‌ب���وون ڤ��ی��زه‌ ب��ده‌ن��ه‌ ب �ه‌ش��دارب��ووان��ی‬ ‫کۆنفڕانسه‌که‌‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫بۆچــوون‬ ‫ئۆپۆزسیۆنێکی هه‌لپه‌رست‪،‬‬ ‫ده‌سه‌اڵتێکی بێ ده‌ربه‌ست‬ ‫‪u‬محه‌مه‌د حه‌سه‌ن‪u‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی ک ‌ه له‌ چه‌ند رۆژی راب���ردوودا‬ ‫بینیمان و ب ‌ه پێچه‌وانه‌ی چاوه‌ڕوانی زۆر‬ ‫که‌س و الیه‌ن له‌ساڵیادی رووداوه‌کانی‬ ‫(‪ )17‬ی شوبات و رۆژانی دواتر ن ‌ه توانرا‬ ‫وه‌ک پێویست یادی قوربانیانی ساڵی‬ ‫راب����ردووی خۆپیشاندانه‌کان بکرێته‌و‌ه‬ ‫‪ ،‬نه‌ ت��وان��راش ج��ۆره‌ فشارێک ل ‌ه سه‌ر‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��داران دروس��ت بکرێت بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫مل ب��دات به‌ خواسته‌کانی ش�ه‌ق��ام‪ ،‬چ‬ ‫ئه‌و خواستانه‌ی به‌ر له‌ خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫هه‌بوون ‪ ،‬چ ئه‌و داواکاریانه‌ی ل ‌ه دوای‬ ‫خۆپیشاندانه‌کانه‌وه‌ هاتبوون ‌ه ئاراو‌ه ‪ ،‬له‌وان ‌ه‬ ‫گرتن و دادگایی کردنی ته‌قه‌که‌ران و‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ی ده‌ستیان هه‌بوو له‌ کوشتن‬ ‫و بریندارکردنی هاواڵتیان و نواندنی‬ ‫توندوتیژی به‌رامبه‌ر خۆپیشانده‌ران‪.‬‬ ‫ل�ه‌م نێوه‌دا ده‌س �ه‌اڵت به‌ بێ گوێدان ب ‌ه‬ ‫سه‌رجه‌م ماف و ئازادی ‌ه سروشتیه‌کانی‬ ‫ت���اک و ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ا ب��ۆ ئ�ه‌ن��ج��ام��دان��ی‬ ‫کۆبونه‌وه‌ و خۆپیشاندان‪ ،‬به‌چه‌ند رۆژ‬ ‫ب�ه‌رل� ‌ه ساڵیاده‌ک ‌ه سیمای سلێمانی و‬ ‫ب�ه‌ش��ێ��ک ل �ه‌ ش���ار و ش��ارۆچ��ک�ه‌ک��ان��ی‬ ‫م��ی��ل��ی��ت��اری��زه‌ ک������ردوو و ل����ه‌و پ���ه‌ڕی‬ ‫ئاماده‌باشیدا هێنده‌ی خۆپیشانده‌ران هێزی‬ ‫خزاند‌ه ناو شه‌قامه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل��������ه‌والوه‌ ئ���ۆپ���ۆزس���ی���ۆن ل�����ه‌و پ����ه‌ڕی‬ ‫ن��اب�ه‌رپ��رس��ی��اره‌ت��ی��دا پ��اک��ان�ه‌ی ب��ۆ خۆی‬ ‫ک��رد و خ��ۆی ل� ‌ه ه����ه‌ردووال ب��ێ ب �ه‌ری‬ ‫کرد و دیوارێکی به‌رزی ل ‌ه نێوان خۆی‬ ‫و خ�ه‌ڵ��ک��دا هه‌ڵچنی و رای��گ�ه‌ی��ان��د ل ‌ه‬ ‫گه‌ڵ هیچ ج��ۆره‌ خۆپیشاندانێکدا نیه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌ پێچه‌وانه‌ی میدیا و ده‌زگا‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانیان که‌ به‌ هه‌واڵ و تیزێر‬ ‫و پانۆڕامای رووداوه‌کانی ساڵی رابردوو‬ ‫‪ ،‬وه‌ک خ��اوه‌ن��ی راسته‌قینه‌ی خه‌ڵک‬ ‫به‌تایبه‌تی شه‌هیدانی ئه‌و کاره‌سات ‌ه خۆیان‬ ‫نیشان ئ �ه‌دا و به‌جۆرێک له‌ جۆره‌کان‬ ‫ن��اراس��ت�ه‌وخ��ۆ خه‌ڵکیان ه��ان ئ���ه‌دات بۆ‬ ‫یادکردنه‌وه‌ی ئه‌و یاد‌ه ‪ ،‬ئه‌ویش به‌ڕێگای‬ ‫جواڵندنی هه‌ستی خه‌ڵک‪ -‬دیاره‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫پیشه‌ی هه‌موو جارێکیان بوو‌ه و ئه‌وه‌نده‌ی‬ ‫ه�ه‌س��ت��ی خ�ه‌ڵ��ک��ی��ان ال م �ه‌ب �ه‌س��ت ب��وو‌ه‬ ‫هه‌رگیز هه‌وڵی ئه‌وه‌یان نه‌داوه‌ لۆژیکیان ‌ه‬ ‫مامه‌ڵ ‌ه ل� ‌ه گ �ه‌ڵ دۆخ �ه‌ک �ه‌دا ب��ک�ه‌ن و‬ ‫ببنه‌ پێشه‌نگی راسته‌قینه‌ی خه‌ڵک و‬ ‫هه‌مووکات دوای رووداوه‌کان که‌وتوون‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ک��ات��ێ��ک��دا ه �ه‌م��ووک �ه‌س ده‌ی��ان��زان��ی‬ ‫ده‌س������ه‌اڵت خ���ۆی ب���ۆ رێ���گ���ه‌ن���ه‌دان ب ‌ه‬ ‫ه����ه‌رج����ۆره‌ ج���وڵ���ه‌ و ن���اره‌زای���ه‌ت���ی���ه‌ک‬ ‫ئاماده‌کردوه‌ ‪ ،‬به‌اڵم دیسان ئه‌و که‌سانه‌ی‬ ‫داوای خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان��ی��ان ده‌ک����رد ‪ -‬ک ‌ه‬ ‫به‌دڵنیاییه‌وه‌ نوێنه‌رایه‌تی چینێکی زۆری‬ ‫کۆمه‌ڵگاش ده‌که‌ن‪ -‬له‌و رۆژه‌دا دیسان‬ ‫ل ‌ه به‌رامبه‌ر ده‌سه‌اڵت ‌ه بێ ده‌ربه‌سته‌ک ‌ه‬ ‫و ئۆپۆزسیۆن ‌ه هه‌لپه‌رسته‌که‌دا و ل ‌ه‬ ‫ت���ه‌ک خ���ودی «چ �ه‌م��ک��ی ده‌رب��ڕی��ن��ی‬ ‫ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ی» رووب���ه‌رووی خوێندنه‌وه‌ی‬ ‫هه‌ڵه‌ و چه‌قبه‌ستوویی ‌ یان باشتروای ‌ه‬ ‫بڵێین سوڕانه‌و‌ه له‌ بازنه‌ی داخراو بوون‪.‬‬ ‫ده‌س�������ه‌اڵت س����وارب����ووه‌ و دان����اب����ه‌زێ‪،‬‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش وه‌ک نیشانیدا ‌‪ ،‬هاو‬ ‫ک��ات ل� ‌ه ن��اڵ و ل�ه‌ بزماریشی ئ��ه‌دا و‬ ‫خۆی مت کردبوو ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ربارێکدا‬ ‫دۆخه‌ک ‌ه بشکێته‌و‌ه ئه‌و خۆی له‌گه‌ڵدا‬ ‫بگونجێنێت و دی��س��ان خ�ه‌ڵ��ک ناوکی‬ ‫خۆیان به‌ مناڵدانی ئۆپۆزسیۆن به‌ستو‌ه و‬ ‫به‌ چاوی پڕله‌ هیواوه‌ بۆیان روانی که‌ له‌م‬ ‫ملمالنێ نابه‌رابه‌ره‌دا پشتیان تێناکات و‬ ‫پشتیان ده‌گرێت‪ .‬ئه‌ویش ئۆپۆزسیۆنێک‬ ‫که‌ جاری پێشوو پشتی شه‌قام و خه‌ڵکی‬ ‫شکاندبوو‪.‬‬ ‫هه‌ڵه‌ی دووهه‌می داواکه‌رانی ئه‌نجامدانی‬ ‫خۆپیشاندان ئه‌وه‌بوو راهاتوون و قه‌تیس‬ ‫م��اون ل� ‌ه یه‌کجۆر ده‌رب��ڕی��ن��ی ن��اره‌زای��ی‬ ‫ته‌نیا و ته‌نیا به‌رێگای خۆپیشاندان – ل ‌ه‬ ‫بایه‌خی ئ�ه‌و‌ه که‌م ناکه‌مه‌وه‌‪ -‬ب�ه‌اڵم ل ‌ه‬ ‫وه‌ها دۆخێکدا و به‌له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌و‬ ‫دووالی �ه‌ن �ه‌ی یاریه‌ک ‌ه ده‌ب��وای�ه‌ خه‌ڵک‬ ‫بێ ئاڵته‌رناتیڤ و به‌دیل نه‌بوونایه‌و‌ه‬ ‫و رێگایتریان بۆ ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژاردای���ه‌‪ ،‬رێ���گ���ای م �ه‌ده‌ن��ی��ت��ر و‬ ‫سه‌رده‌میانه‌تر‪ ،‬ب ‌ه جۆرێک که‌ وێڕای‬ ‫ج�ه‌م��اوه‌ری��ب��وون��ی‪ ،‬ن �ه‌ده‌س �ه‌اڵت بتوانێت‬ ‫بێکاریگه‌ری بکات‪ ،‬نه‌ ئۆپۆزسیۆنیش‬ ‫بتوانێت س��ات و س���ه‌ودای پێو‌ه بکات‪،‬‬ ‫ل���ه‌وان���ه‌ داخ��س��ت��ن��ی دوک����ان وب����ازاڕ‪،‬‬ ‫کوژاندنه‌وه‌ی گڵۆپی مااڵن له‌ شه‌ودا‬ ‫و سه‌دان شێوازیتر‪.‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫باوکى شه‌هید بیالل‪« :‬یه‌کێتى ‌و پارتى نایانه‌وێ ته‌قه‌که‌ره‌کان بده‌نه‌ دادگا»‬ ‫چه‌تر‬ ‫دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫پاش تێپه‌ڕبونى ساڵێک به‌سه‌ر‬ ‫خۆپیشاندانه‌که‌ى (‪)25‬ى شوباتى‬ ‫شارى که‌الردا که‌تێیدا دوو که‌س‬ ‫شه‌هیدو زیاتر له‌ (‪ )25‬که‌سیتر‬

‫برینداربون‪ ،‬هێشتا هیچکام له‌‬ ‫ب���ه‌س���ه‌ر ش �ه‌ه��ی��د ب��ون��ى ک��وڕه‌ک��ه‌م��دا‬ ‫ته‌قه‌که‌ره‌کان ده‌ستگیر نه‌کراون‪ ،‬تێده‌په‌ڕێ ‌و هێشتا یه‌کێتى ‌و پارتى‬ ‫باوکى شه‌هید بیاللیش پێى‬ ‫ت �ه‌ق �ه‌ک �ه‌ره‌ک��ان��ی��ان راده‌س���ت���ى دادگ���ا‬ ‫‌وێ‬ ‫وایه‌ یه‌کێتى‌و پارتى نایانه‬ ‫نه‌کردوه»‪.‬‬ ‫ته‌قه‌که‌ره‌کان بده‌نه‌ دادگا‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا وت���ى‪« :‬ی�ه‌ک��ێ��ت��ى ‌و پ��ارت��ى‬ ‫ئ �ه‌ح��م �ه‌د ع �ه‌ب��دوڵ�ڵا‪ ،‬ب��اوک��ى شه‌هید نایانه‌وێ ته‌قه‌که‌ره‌کان بده‌نه‌ دادگا و‬ ‫بیالل له‌ که‌الر به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬حکومه‌تیش که‌ بۆخۆى بۆگه‌نى کردوه‌‬ ‫«ش �ه‌م��م �ه‌ى داه��ات��وو ساڵێکى ت��ه‌واو‬

‫دهوکێ ئێزدی نڤێژا دکه‌ن‬ ‫چه‌تر‬ ‫گار‌ه دهوکی‬ ‫لگور وان پێزانێن ده‌ست روژناما‬ ‫(چه‌تر) که‌فتین‪ ،‬هێزێن پولیسێن‬ ‫پارێزگه‌ها دهوکێ هه‌می روژێن‬ ‫ئه‌ینی د حاله‌تێ ئاماده‌باشیێ‬ ‫دانه‌ داکو خه‌لکێ ئازادیخواز‬ ‫خوه‌نیشاندانان ئه‌نجام نه‌ده‌ن‪.‬‬

‫پشتی ک��و م��ه‌ال ره‌ش��ی��د س��گ��ێ��ری ل‬ ‫مزگه‌فتا (س �ه‌الح �ه‌دی��ن) گ��وت��اره‌ک‬ ‫پێشکێشکری و تێدا راگه‌هاندی‪ ،‬کو‬ ‫ده��وک لسه‌ر ل��ێ��وارا ڤولکانێ یه‌ و‬ ‫ره‌نگه‌ ئ�ه‌و ڤولکانه‌ بته‌قیت‪ ،‬کو ب‬ ‫وی ئ �ه‌گ �ه‌ری ب ب��ری��اره‌ک��ا جێگرێ‬ ‫س��ه‌روک وه‌زی���رێ حکومه‌تا هه‌رێما‬ ‫کوردستانێ هاته‌ راکرن‪.‬‬ ‫هه‌ڤده‌م نه‌رازیبونه‌کا زور ژی ژ راکرنا‬ ‫م���ه‌ال ره‌ش��ی��د ژ ئ��ال��ی��ێ خ�ه‌ل��ک��ی ڤه‌‬

‫ژێ چێبوو‪ .‬بۆ ڤێ مه‌ره‌مێ هێزێن‬ ‫ئه‌منیێن پارێزگه‌ها دهوکێ هه‌می‬ ‫روژێن ئه‌ینی ب جل و به‌رگێن مه‌ده‌نی‬ ‫دچنه‌ نڤێژا ئه‌ینیێ‪.‬‬ ‫هه‌ر لگور وان زانیاریان و ژ ئالیه‌کێ‬ ‫دن ڤ�ه‌ هێزێن ئه‌منی و رێکخستێن‬ ‫پارتی دیمکراتی کوردستان ب جل و‬ ‫به‌رگێن مه‌ده‌نی دچنه‌ نڤێژا ئه‌ینیێ‬ ‫کو د ناڤا وان برایێن ئێزدی هه‌نه‌ و ب‬ ‫پلێن ئه‌فسه‌رن‪.‬‬

‫کورد و عێراقیه‌ رێکه‌وتون له‌سه‌ر مه‌رجه‌کانیان‬ ‫چه‌تر‬ ‫زانیار داقوقى‬

‫لیقا مه‌هدى وه‌ردى‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫لیستى عێراقیه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نى‬ ‫نوێنه‌رانى عێراق به‌ (چه‌تر)‬ ‫ی راگه‌یاند لیستى عێراقیه‌‬ ‫و کوردستانى رێکه‌تنیکى‬ ‫دووقۆڵیان واژۆکردوه‌ ده‌رباره‌ى‬ ‫(‪ )19‬خاڵه‌که‌ى کورد و مه‌سه‌له‌ى‬ ‫هاشمى و ساڵح موتڵگ‪.‬‬

‫لیقا وه‌ردى وتیشى‪ :‬هه‌رچه‌ند (‪)19‬‬ ‫خ��اڵ �ه‌ک �ه‌ى ک����ورد ده‌ب��ێ��ت ح��ک��وم�ه‌ت‬ ‫جێبه‌جێى بکات و ئێمه‌ بۆمان نیه‌ باسى‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬چونکه‌ هاوپه‌یمانى نشتیمانى‪،‬‬ ‫خاوه‌ن حکومه‌تن نه‌ک لیستى عێراقیه‌‬ ‫ب���ه‌اڵم ئێمه‌ ل �ه‌ ک��ۆن��گ��ره‌ى نشتیمانى‬

‫پابه‌ندین به‌ رێکه‌وتننامه‌که‌ى هه‌ولێر و‬ ‫ئاماده‌ین‪ ،‬پشتگیرى له‌ (‪ )19‬خاڵه‌که‌ى‬ ‫ک��ورد بکه‌ین ب��ه‌اڵم م��اده‌ى (‪)140‬‬ ‫کێشه‌ى له‌سه‌ره‌ و ده‌بێت به‌رێکه‌وتنێکى‬ ‫ستراتیژی بکرێت‪.‬‬ ‫ئه‌وئه‌ندامه‌ى لیستى عێراقیه‌‪ ،‬ته‌ئکیدى‬ ‫ک�������ردوه‌ رێ��ک��ه‌وت��ن��ێ��ک ل���ه‌ ن��ێ��وان‬ ‫کوردستانى عێراقیه‌ هه‌یه‌‪ ،‬پشتگیرى‬ ‫له‌ یه‌کتر و مه‌رجه‌کانی ه�ه‌ر دووال‬ ‫بکه‌ن و فراکسیۆنه‌ کوردستانیه‌کان‬ ‫گفتیان پێداین که‌ ئه‌وان پشتگیرى له‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ى هاشمى و موتڵه‌گ بکه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی خسته‌ڕوو که‌ ئه‌م دوو الیه‌نه‌‬ ‫رێ��ک�ه‌وت��وون ل�ه‌ س �ه‌ر ئ���ه‌وه‌ی وه‌زاره‌ت���ه‌‬ ‫ئه‌منیه‌کان له‌ نێوان ه�ه‌ر سێ الیه‌ن‬ ‫ده‌بێت دابه‌ش بکرێن‬ ‫وه‌ردی راش��ی��گ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ئێمه‌ م�ه‌رج��ى‬ ‫س��ه‌ره‌ک��ی��م��ان م��ه‌س��ه‌ل��ه‌ى ه��اش��م��ى و‬

‫موتڵه‌گه‌ گ �ه‌ر رێ��گ��ا ن �ه‌درێ��ت باسى‬ ‫بکه‌ین ئ���ه‌وه‌ ک��ێ��ش�ه‌ک��ان‪ ،‬زۆر دووره‌‬ ‫چ��اره‌س��ه‌رب��ک��رێ��ن و ب���ه‌ دڵ��ن��ی��ای��ی �ه‌وه‌‬ ‫کێشه‌کان قوڵترده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫جێگای ئاماژه‌یه‌ له‌ ئێستادا الیه‌نه‌‬ ‫س��ی��اس��ی �ه‌ک��ان��ی ع���ێ���راق ب��ه‌ن��ی��ازن بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی قه‌یرانه‌کانی عێراق‬ ‫و کۆتاییهێنان ب �ه‌و دۆخ���ه‌ی ئێستا‬ ‫سه‌رجه‌م کێشه‌ که‌ڵه‌که‌بوه‌کانی خۆیان‬ ‫له‌ کۆنگره‌یه‌کی نیشتمانیدا بخه‌نه‌ڕوو‪،‬‬ ‫لیستی عێراقیه‌ چه‌ند مه‌رجێکی بۆ‬ ‫گونجاندن له‌ کارنامه‌ی کۆنگره‌که‌دا‬ ‫خستوه‌ته‌ڕوو که‌ گرنگترینیان په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌ دۆس��ی�ه‌ی ت��ارق هاشمی‪ ،‬جێگری‬ ‫س�ه‌رۆک کۆمار و ساڵح موتڵه‌گه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌ تا له‌ کۆنگره‌که‌دا باس بکرێت‬ ‫و الیه‌نی کوردیش پێداگری له‌ سه‌ر‬ ‫پڕۆژه‌ (‪ )19‬خاڵیه‌که‌ی ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬

‫له‌ سنورى هه‌ردوو قه‌زاى رانیه‌ و قه‌اڵدزێ (‪)60,000‬‬ ‫هاوبه‌ش هه‌یه‌ و (‪ )200‬ملیۆن دیناریش قه‌رز الى هاواڵتیانه‌‬ ‫کاره‌باى رانیه‌‪ ،‬که‌ هه‌ر دوو قه‌زایى رانیه‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫و قه‌اڵدزێ ده‌گرێته‌وه‌‪ .‬ئه‌ندازیار عه‌لى‬ ‫رێباز مام شۆرش‬ ‫محه‌مه‌د عه‌لى‪ ،‬ب�ه‌رێ��وه‌ب�ه‌رى کاره‌باى‬ ‫رانیه‌‪ ،‬به‌ (چ�ه‌ت��ر)ى راگه‌یاند‪ :‬به‌پێى‬ ‫به‌ پێی ئاماره‌کانی به‌ڕێوبه‌رایه‌تی دوا ئامار له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى کاره‌باى‬ ‫کاره‌بای رانیه‌‪ ،‬به‌شێکی‬ ‫ران��ی �ه‌‪ ،‬پ���اره‌ى ق���ه‌رزى ک��اره‌ب��ا (‪)200‬‬ ‫هه‌ره‌زۆری هاواڵتیان پاره‌ی‬ ‫ملیۆن دیناره‌‪ ،‬که‌ نزیکه‌ى (‪)60,000‬‬ ‫کاره‌بایان نه‌داو ‌ه و قه‌رزی‬ ‫هاوبه‌شمان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌م ژماره‌یه‌ش (‪)58,271‬یان هاوبه‌شى‬ ‫که‌ڵه‌که‌بووی سه‌ر ئه‌وان له‌و‬ ‫قه‌زایه‌ نزیکه‌ی (‪ )200‬ملیۆن دیناره‌ مااڵنن و له‌ ب��وارى پیشه‌سازى که‌ له‌‬ ‫حه‌دادێکه‌وه‌ تا غه‌ساله‌یه‌ک ده‌گڕێته‌وه‌‬ ‫و ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ش له‌‬ ‫(‪ )930‬ه��اوب�ه‌ش��م��ان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ل�ه‌ ب��وارى‬ ‫هه‌وڵی وه‌رگرتنه‌وه‌یدایه‌‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ى قه‌رزى کاره‌با له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى کشتوکاڵى (‪ )129‬هاوبه‌شمان هه‌یه‌‪،‬‬

‫بۆ ب��وارى میرى که‌ فه‌رمانگه‌کانن‪،‬‬ ‫(‪ )670‬ه��اوب �ه‌ش��م��ان ه �ه‌ی �ه‌ و ک��ۆی‬ ‫گشتی ئه‌م هاوبه‌شانه‌ش بڕی (‪)200‬‬ ‫ملیۆن دینار قه‌رزى کاره‌بایان الیه‌‪.‬‬ ‫تایبه‌ت ب�ه‌ چۆنیه‌تى وه‌رگ��رت��ن �ه‌وه‌ى‬ ‫پ��اره‌ى فه‌رمانگه‌کان ئه‌ندازیار عه‌لى‬ ‫وتى‪ :‬ئێمه‌ سه‌روى خۆمانى لێ ئاگادار‬ ‫ده‌ک���ه‌ی���ن���ه‌وه‌ ب �ه‌پ��ێ��ى ئ���ه‌و رێ��ن��م��ای��ی�ه‌ى‬ ‫وه‌زاره‌ت��ى کاره‌با ئیشى له‌ سه‌ر ده‌کات‬ ‫ه��ه‌وڵ��ى وه‌رگ���رت���ن���ه‌وه‌ى ئ���ه‌و ق��ه‌رزان��ه‌‬ ‫ده‌دات‪ ،‬وه‌زاره‌ت���ى ک��اره‌ب��اش له‌ هه‌وڵى‬ ‫چاره‌سه‌رکردنیدایه‌ له‌ رێگاى وه‌زاره‌تى‬ ‫دارایى‪.‬‬

‫ئێران رێگه‌ به‌ ئۆتۆمبێله‌کانى هه‌رێم نادات بچنه‌ ناو خاکه‌که‌ى‬ ‫حاجى ئۆمه‌ران‬

‫مه‌سعود ئه‌حمه‌د به‌ڕێوه‌به‌رى گومرگى‬ ‫حاجى ئۆمه‌ران به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪:‬‬ ‫ئێران رێنمایه‌کى هه‌یه‌ و به‌ پێى ئه‌و‬ ‫رێنمایه‌ ده‌بێت ئۆتۆمبێلى تایبه‌تى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان له‌ سنور بپه‌ڕنه‌وه‌‬

‫له‌داقوق (‪)50‬‬

‫ئه‌ویش بوونى بیمه‌ى (ته‌زمینى)یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و بیمه‌یه‌ش له‌ الی�ه‌ن (کۆمپانیاى‬ ‫ب��ی��م �ه‌ى ئ���ێ���ران) ده‌ک���رێ���ت و ده‌ب��ێ��ت‬ ‫ئه‌وانیش له‌ رێگه‌ى کۆمپانیاکانى‬ ‫گه‌شتوگوزارى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ئه‌و بیمه‌یه‌ بۆ ئۆتۆمبێله‌کان بکه‌ن‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬به‌ هۆى بوونى کێشه‌ له‌وه‌ى‬ ‫ک�ه‌ ئۆتۆمبێل کاتێک ل�ه‌ سنورى‬ ‫حاجى ئۆمه‌رانه‌وه‌ ده‌چێته‌ ئێران و له‌‬ ‫سنورێکى تره‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ و له‌ الیه‌ن‬

‫کاربه‌ده‌ستانى گومرگى ئێرانیشه‌و‌ه‬ ‫ئاماژه‌ به‌ گه‌ڕانه‌وه‌یان ن�ه‌دراوه‌ ئێران‬ ‫رێگه‌ى چوونى ئۆتۆمبێلى هه‌رێمى‬ ‫کوردستانى داخستوه‌‪.‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا ڕونیشى ک���رده‌وه‌‪ ،‬له‌ الیه‌ن‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستانه‌وه‌ هیچ‬ ‫گرفتێک له‌ ئارادانیه‌ بۆ په‌ڕینه‌وه‌ى‬ ‫ئۆتۆمبێلى ه �ه‌رێ��م ب��ۆ ئ��ێ��ران و به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌شه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو گرفته‌که‌ الى‬ ‫ئێرانه‌وه‌یه‌‪.‬‬

‫خانوى سه‌رپێچى‬

‫(ته‌جاوز) تێک ده‌درێت‬ ‫چه‌تر‬ ‫زانیار داقوقى‬

‫ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى داقوق‬ ‫به‌کۆى ده‌نگ بریاردرا (‪)50‬‬ ‫خانوى سه‌رپێچى له‌ قه‌زاکه‌‬ ‫به‌ ئاگادارى ئه‌نجومه‌ن‬ ‫پارێزگارى که‌رکوک‬ ‫تیک بدرێت وهۆکاری‬ ‫ئه‌م کاره‌شه‌یان بۆ ئه‌وه‌‬ ‫گه‌ڕانده‌وه‌ که‌ ئه‌م خانوانه‌‬ ‫ده‌بنه‌ هۆی په‌کخستنی پڕۆژه‌‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌کانی ئه‌و‬ ‫قه‌زایه‌‪.‬‬ ‫له‌مباره‌وه‌ دکتور ئه‌میرخودا که‌ره‌م‪،‬‬ ‫س�ه‌رۆک��ى ئه‌نجومه‌نى ق��ه‌زاى داق��وق‪،‬‬ ‫ب��ه‌ (چ���ه‌ت���ر)ى راگ���ه‌ی���ان���د‪ :‬ل �ه‌الی �ه‌ن‬ ‫ئه‌نجومه‌نى ق���ه‌زاى داق����وق‪ ،‬قایمقام‬ ‫و ش��اره‌وان��ى ب��ری��ارم��ان��دا (‪)50‬خ��ان��وى‬ ‫س �ه‌رپ��ێ��چ��ى ت��ێ��ک��ب��ده‌ی��ن‪ ،‬خ���وداک���ه‌ره‌م‬

‫وتیشى‪ :‬زۆرب �ه‌ى ئه‌وخانوانه‌ى له‌الیه‌ن‬ ‫هاواڵتیانه‌وه‌ به‌ شێوه‌ی سه‌رپێچی و‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ی پالنی شاره‌وانیه‌وه‌ دروست‬ ‫ک����راون و ده‌ب��ێ��ت �ه‌ ه���ۆى په‌کخستنى‬ ‫پ��رۆژه‌ خزمتگوزاریه‌کان‪ ،‬چونکه‌ ئه‌م‬ ‫زه‌ویانه‌ به‌بێ ئاگادارى ئیداره‌ى قه‌زاکه‌‬ ‫و ش��اره‌وان��ى دروس���ت ک���راوه‌ ن��وس��راوى‬ ‫فه‌رمانگه‌ى شاره‌وانیمان پێگه‌یشتوه‌‬ ‫گه‌ر ئه‌وخانوانه‌ تێکنه‌درێن پرۆژه‌کان‬ ‫په‌کده‌خرێت‪.‬‬ ‫سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی ق �ه‌زای داق��وق‬ ‫باسی له‌وه‌شکرد ئه‌نجومه‌نی پارێزگای‬ ‫که‌رکوکیان له‌ ب��اره‌ی روخاندنی ئه‌و‬ ‫(‪ )50‬خانوه‌ ئاگادار کردوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ل��ێ��دوان �ه‌ک �ه‌ی��دا ب��ۆ (چ���ه‌ت���ر) ئ �ه‌م‬ ‫ئ���ه‌ن���دام���ه‌ی ئ��ه‌ن��ج��وم��ه‌ن��ی ق����ه‌زای‬ ‫داق������وق ه��ی��چ ئ���ام���اژه‌ی���ه‌ک���ی ب���ه‌وه‌‬ ‫ن���ه‌ک���رد ئ��ای��ا ئ����ه‌و ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ه‌ ی��ان‬ ‫ش���اره‌وان���ی ئ��ه‌و ق �ه‌زای �ه‌ ل �ه‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ر‬ ‫رووخ��ان��دن��ی ئ �ه‌و خ��ان��وان�ه‌دا ق�ه‌ره‌ب��ووی‬ ‫خاوه‌نه‌کانیان ده‌کاته‌وه‌ یان نا‪.‬‬

‫که‌الر‪ ،‬ده‌ست ده‌گیرێت به‌ سه‌ر سێ‬ ‫ته‌ن و نیو خۆراکى ماوه‌ به‌سه‌رچوو‬ ‫خۆپاراستنى ته‌ندروستى که‌الر له‌ ماوه‌ى‬ ‫چه‌تر‬ ‫ی���ه‌ک م��ان��گ��دا ب��ۆ دوک����ان و ک��ۆگ��ا و‬ ‫پشتیوان وه‌نداوى‬ ‫شوێنه‌کانى سنوورى شارى که‌الر توانیان‬ ‫ده‌ست بگرن به‌ سه‌ر بڕى سێ ته‌ن و نیو‬ ‫به‌پێى ئامارێکى به‌شى چاودێرى له‌ خۆراکى به‌سه‌رچوو که‌ بریتى بوون له‌‬ ‫خ��ۆراک و شیرینى و م���ه‌وادى تر وه‌کو‬ ‫ته‌ندروستى له‌ مه‌ڵبه‌ندى‬ ‫خۆپاراستنى ته‌ندروستى گه‌رمیان م��ه‌وادى جوانکارى‪ ،‬دی��اره‌ ئه‌مه‌ش دواى‬ ‫ئ���ه‌وه‌ دێ��ت ک �ه‌ ئ��ه‌و خ���ۆراک و ک��ه‌ل و‬ ‫که‌ به‌ (چه‌تر) دراوه‌ ته‌نها له‌‬ ‫په‌النه‌ له‌ پشکنین ده‌رنه‌چوون و یان ماوه‌ى‬ ‫ماوه‌ى یه‌ک مانگدا له‌الیه‌ن‬ ‫مێژووه‌که‌یان به‌سه‌رچووه‌ ‪.‬‬ ‫لیژنه‌ى ئه‌و به‌شه‌وه‌ ده‌ست‬ ‫به‌رپرسى به‌شى چ��اودێ��رى ته‌ندروستى له‌‬ ‫گیراوه‌ به‌سه‌ر بڕى سێ ته‌ن‬ ‫مه‌ڵبه���ندنى خۆپاراستنى ته‌ندروستى که‌الر‬ ‫و نیو له‌ خۆراک و شیرینى و‬ ‫له‌ به‌امبه‌ر ئه‌و جێگا و شوێنانه‌ى که‌ ئه‌و‬ ‫مادده‌ى به‌سه‌رچوو‪.‬‬ ‫له‌م باره‌یه‌وه‌ (حه‌سه‌ن محه‌مه‌د) به‌رپرسى خۆراک و مادده‌ به‌سه‌رچووه‌یان لێ بووه‌‬ ‫به‌شى چاودێرى ته‌ندروستى له‌ مه‌ڵبه‌ندى ڕایگه‌یاند‪ :‬دی��اره‌ ئ �ه‌و شوێنانه‌ غه‌رامه‌‬ ‫خۆپاراستنى ته‌ندروستى که‌الر به‌ (چه‌تر) ک��ران‪ ،‬یان رووب �ه‌ڕى داخستن کراونه‌ته‌وه‌‬ ‫راگه‌یاند‪ :‬دواى ده‌رچوونى لیژنه‌ى به‌شى به‌ پێى به‌سه‌ر چووى ئه‌و خۆراکانه‌ى یان‬ ‫چ���اودێ���رى ت �ه‌ن��دروس��ت��ى ل���ه‌ م�ه‌ڵ��ب�ه‌ن��دى مه‌وادانه‌ى ک ‌ه هه‌یان بووه‌‪.‬‬

‫گه‌رمیان‪ ،‬ته‌ندروستى زیاتر له‌ (‪ )522‬ملیۆن‬ ‫دینار داهاتى فرۆشتنى پسوله‌ى هه‌بووه‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫به‌پێى ئامارێکى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫گشتى ته‌ندروستى‬ ‫گه‌رمیان ده‌رده‌که‌وێت ئه‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ له‌ساڵى (‪)2011‬‬ ‫دا زیاتر له‌ (‪ )522‬ملیۆن دینار‬ ‫داهاتى له‌ فرۆشتنى پسوله‌دا‬ ‫هه‌بوه‌‪.‬‬

‫زۆسک چۆمانى‬ ‫مانگێک زیاتره‌ کۆمارى‬ ‫ئیسالمى ئێران سنورى به‌‬ ‫رووى ئۆتۆمبێله‌ تایبه‌تیه‌کانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان داخستوه‌ و‬ ‫رێگه‌ به‌ گه‌شتیاران نادرێت به‌‬ ‫ئۆتۆمبێله‌کانیان گه‌شتى ئێران‬ ‫بکه‌ن و به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ رۆژانه‌‬ ‫ئۆتۆمبێلێکى زۆرى تایبه‌تى‬ ‫ئێران دێنه‌ هه‌رێمى کوردستان‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى گومرگیش ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫ئیران بوه‌ته‌ هۆى دروستبوونى‬ ‫ئه‌م کێشه‌یه‌‪.‬‬

‫چۆن ده‌توانێ ئه‌وکاره‌ بکات‪ ،‬ئه‌مانه‌‬ ‫ت�ه‌ن��ه��ا ده‌ت���وان���ن خ��ۆپ��ی��ش��ان��ده‌ر ب��گ��رن‌و‬ ‫راپێچی زیندانى بکه‌ن»‪.‬‬ ‫ب����اوک����ى ب���ی�ل�ال ئ���اش���ک���رای ک����رد‪:‬‬ ‫«دادگ��اک��ان��ى ک��وردس��ت��ان نه‌یانتوانى‬ ‫حه‌قمان بسێنن بۆیه‌ ئێستا سه‌رقاڵی‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ن که‌یسه‌که‌ ببه‌ینه‌ الى نه‌ته‌وه‌‬

‫یه‌کگرتوه‌کان ئه‌گه‌ر ئه‌وانیش نه‌توانن‬ ‫حه‌قمان بسێنن ئه‌وا ده‌یده‌مه‌ ده‌ستى خوا‬ ‫خۆى حه‌قمان بسێنێ»‪.‬‬ ‫جه‌ختیشی ک��رده‌وه‌ «به‌هیچ نرخێک‬ ‫له‌خوێنى کوڕه‌که‌مان خ��ۆش نابین ‌و‬ ‫ده‌م��ان�ه‌وێ��ت یاسا کێشه‌که‌ یه‌کالیی‬ ‫بکاته‌وه‌»‪.‬‬

‫ل�ه‌ ئ��ام��اره‌ک�ه‌ ک�ه‌ وێنه‌یه‌کى دراوه‌ت���ه‌‬ ‫(چ �ه‌ت��ر) ه��ات��وه‌‪« :‬ل�ه‌س��اڵ��ى (‪)2011‬‬ ‫دا به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گشتى ته‌ندروستى‬ ‫گه‌رمیان له‌رێگه‌ى فرۆشتنى پسوله‌وه‌‬ ‫ل �ه‌ن �ه‌خ��ۆش��خ��ان �ه‌و ب��ن��ک �ه‌و م �ه‌ڵ��ب �ه‌ن��ده‌‬ ‫ته‌ندروستیه‌کانیدا بڕى (‪ )522‬ملیۆن‬ ‫دینار و (‪ )299‬ه��ه‌زار دینار داهاتى‬ ‫هه‌بوه‌»‪.‬‬ ‫به‌پێى ئ��ام��اره‌ک �ه‌‪« :‬زۆرت���ری���ن پسوله‌‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌ى گشتى که‌الر فرۆشراوه‌‬ ‫که‌داهاته‌که‌ى (‪ )195‬ملیۆن دینار بوه‌و‬ ‫که‌مترین پسوله‌ش له‌بنکه‌ى ته‌ندروستى‬ ‫پێباز ف��رۆش��راوه‌ ک�ه‌داه��ات�ه‌ک�ه‌ى ته‌نها‬

‫(‪ )200‬ه �ه‌زار دینار ب��وه‌ ل�ه‌م��اوه‌ى ئه‌و‬ ‫س��اڵ �ه‌دا ب�ه‌ه��ۆى راوه‌س��ت��ان��ى کاره‌کانى‬ ‫بنکه‌که‌ به‌مه‌به‌ستى نۆژه‌نکردنه‌وه‌ى»‪.‬‬ ‫ئ���ام���اره‌ک���ه‌ ده‌ری�����ده‌خ�����ات «داه���ات���ى‬ ‫ئ����ه‌و پ��س��ول �ه‌ی � ‌ه ب �ه‌پ��ێ��ى ی��اس��ا داب����ه‌ش‬ ‫ده‌ک��رێ��ت ب�ه‌ڕێ��ژه‌ى (‪ )%40‬بۆ هاندانى‬ ‫ف���ه‌رم���ان���ب���ه‌ران‌و(‪ )%40‬وه‌ک���و ب��ودج�ه‌ى‬ ‫په‌ره‌پێدانى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌کان به‌ مه‌ڵبه‌ند‬ ‫و نه‌خۆشخانه‌کانیه‌وه‌ به‌ کارده‌هێنرێت‬ ‫‌و(‪)%20‬ى داهاته‌که‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫حکومه‌ت»‪.‬‬ ‫هه‌ربه‌پێى ئه‌و ئاماره‌‪« :‬داهاتى ساڵى‬ ‫(‪ )2011‬نزیکه‌ى (‪ )121‬ملیۆن دینارى‬ ‫له‌ساڵى (‪ )2010‬زیاتره‌ ئه‌وه‌ش بۆ کردنه‌وه‌ى‬ ‫ب �ه‌ش ‌و سه‌نته‌رى ن��وێ ‌و پێشکه‌وتنى‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌ سنورى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌که‌دا»‪.‬‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی گشتى ت�ه‌ن��دروس��ت��ى‬ ‫گه‌رمیان‪ ،‬له‌ سنورى قه‌زاکانى که‌الر‪،‬‬ ‫کفری‪ ،‬خانه‌قین‌و ناحیه‌ و گونده‌کانیان‪،‬‬ ‫س��ێ نه‌خۆشخانه‌ و (‪ )12‬مه‌ڵبه‌ندى‬ ‫ته‌ندروستى و (‪ )50‬بنکه‌ى ته‌ندروستى‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬


‫راپۆرت‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫ده‌سه‌اڵت چه‌کدار بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى خه‌ڵک به‌کار ده‌هێنێته‌وه‌‬

‫‪3‬‬

‫رووداوه‌کان دووبار‌ه ده‌بنه‌وه‌‪........‬رۆژنامه‌نوسان ده‌گیرێن و سوکایه‌تیان پێده‌کرێت‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫چه‌تر‬ ‫دواى ئه‌وه‌ى ل ‌ه تۆڕى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫(‪ )facebook‬بانگه‌شه‌ى‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى خۆپیشاندان‬ ‫باڵوکرایه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش وه‌ک‬ ‫بیرهێنانه‌وه‌ى (‪)17‬ى شوباتى ساڵى‬ ‫رابردوو‪ ،‬به‌اڵم چه‌ند رۆژێک پێش (‪)17‬‬ ‫ى شوبات‪ ،‬هێزێکى زۆرى چه‌کدار‬ ‫ل ‌ه شار و شارۆچکه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان باڵوکرانه‌وه‌‪.‬‬

‫ئ��ه‌گ��ه‌رچ��ى ه��ی��چ خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان��ێ��ک��ى ب ‌ه‬ ‫رێ��ک��خ��س��ت��ه‌ک��راو ل��� ‌ه (‪)17‬ى ش��وب��ات‬ ‫س���ه‌ری���ه���ه‌ڵ���ن���ه‌دا‪ ،‬ب�����ه‌اڵم ب�ڵ�اوک���ردن���ه‌وه‌ى‬ ‫چه‌کدارێکى زۆر خه‌ڵکى توشى سه‌رسوڕمان‬ ‫ک��ردووه‌ و دۆخێکى نا ئاسایى الى خه‌ڵک‬ ‫دروس��ت ک���ردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگ ‌ه ل �ه‌وه‌ى ده‌ی��ان‬ ‫ک �ه‌س��ی��ش ده‌س��ت��گ��ی��ر ک�����ران و چ �ه‌ن��دی��ن‬ ‫رۆژنامه‌وانیش که‌وتنه‌به‌ر گرتن و لێدان و‬ ‫ئازاردان‪.‬‬ ‫ه��ێ��زى چ �ه‌ک��دار ل �ه‌ ش��اره‌ک��ان��ى ده���ۆک و‬ ‫هه‌ولێر و سلێمانى و شارۆچکه‌کانى رانی ‌ه‬ ‫و چه‌مچه‌ماڵ و هه‌ڵه‌بج ‌ه و ده‌ربه‌ندیخان‬ ‫و سه‌یدسادق و ده‌ڤ��ه‌رى گه‌رمیان ‪...‬هتد‬ ‫باڵوکرانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه چه‌ندین ناوچه‌ خه‌ڵک ده‌ستگیر کران‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ له‌ سلێمانى زیاتر ل ‌ه (‪ )50‬که‌س‬ ‫و له‌ هه‌ڵه‌بج ‌ه پێنج که‌س و له‌ رانی ‌ه (‪)22‬‬ ‫ک�ه‌س و ل ‌ه سه‌یدسادق (‪ )15‬ک�ه‌س و ل ‌ه‬ ‫ده‌ربه‌ندیخان حه‌وت که‌س و له‌ زۆر ناوچه‌ى‬ ‫تریش خه‌ڵک ده‌ستگیر ک��ران‪ ،‬ئه‌مه‌ جگ ‌ه‬ ‫له‌ گرتن و لێدان له‌ رۆژنامه‌نوس و پارێزه‌ر‪.‬‬ ‫دوا نیوه‌ڕۆى رۆژى (‪17‬ى شوباتى ‪)2012‬‬ ‫له‌ شارى دهۆک‪ ،‬دوو خوێندکارى زانکۆ‬ ‫ده‌س��ت��ب�ه‌س�ه‌ر ک���ران و دواى دوو کاتژمێر‬ ‫«لێپرسینه‌و‌ه و سوکایه‌تى ئ��ازاد ک��ران»‪.‬‬ ‫یه‌کێک له‌و خوێندکاران ‌ه ب ‌ه ناوى (ش‪.‬د)‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬ل ‌ه ساڵیادى رووداوه‌کانى (‪)17‬‬ ‫ى ش��وب��ات��دا ب �ه‌ مه‌به‌ستى خۆپیشاندان و‬ ‫ده‌ربڕینى ناڕه‌زایه‌تی‪ ،‬ل ‌ه مه‌یدانى (ئه‌حمه‌دى‬ ‫خانى) شاره‌که‌ گردبوونه‌وه‌‪ ،‬ده‌ستبه‌جێ ل ‌ه‬

‫الیه‌ن هێزه‌کانى ئاماده‌و‌ه ده‌ستگیر کراون و‬ ‫گوازراونه‌ته‌و‌ه بنکه‌ى پۆلیسى ئاماده‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و خ��وێ��ن��دک��ار‌ه راش��ی��گ�ه‌ی��ان��د‪ ،‬ب��ۆ م��اوه‌ى‬ ‫دوو کاتژمێر لێپرسینه‌وه‌یان ل��ێ��ک��راوه‌ و‬ ‫دواى سوکایه‌تییه‌کى زۆر ئ���ازاد ک��راون‪،‬‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌شیان لێکراو‌ه ک ‌ه ئه‌گه‌ر جارێکى تر‬ ‫گردبوونه‌وه‌ رێکبخه‌ن رووب �ه‌ڕووى سزایه‌کى‬ ‫زیاتر ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر هه‌مان رۆژ له‌ به‌رده‌رکى سه‌راى سلێمانى‬ ‫ده‌نگى ته‌ق ‌ه بیسترا و دیار نه‌بوو له‌ الیه‌ن چ‬ ‫که‌س یان هێزێکه‌و‌ه کراوه‌‪ ،‬دواى ئه‌و ته‌قان ‌ه‬ ‫به‌ر ده‌رک��ى سه‌را و ده‌وروب��ه‌رى گرژییه‌کى‬ ‫زیاتر به‌ خۆیه‌وه‌ بینى‪ .‬هه‌روه‌ها کۆمه‌ڵێک‬ ‫گ �ه‌ن��ج ب��� ‌ه م �ه‌ب �ه‌س��ت��ى ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ردن �ه‌وه‌ى‬ ‫خۆپیشاندان له‌ گۆشه‌یه‌کى سه‌راى ئازادى‬ ‫دروشمى خۆپیشاندانیان وتووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن هێز‌ه ئه‌منییه‌کانه‌وه‌ رێگریان لێ کرا‬ ‫و هه‌ڵمه‌تى ده‌ستگیرکردنیان ده‌ستى پێکرد‬ ‫و له‌ نێوان خۆپیشانده‌ران و هێزه‌کان گرژى‬ ‫لێکه‌وته‌وه‌ و پێکدادان رووی���دا‪ .‬ل ‌ه ب �ه‌رده‌م‬ ‫ت���ه‌الرى نه‌قیب و نزیک س���ه‌راى ئ���ازادی‪،‬‬ ‫هه‌ڵمه‌تێکى ره‌شبگیرى ده‌ستى پێ کرد و‬ ‫ژماره‌یه‌ک زۆر ل‌ه هاواڵتیان ده‌ستبه‌سه‌ر‬ ‫کران‪.‬‬ ‫هه‌ر هه‌مان رۆژ ژماره‌یه‌کى زۆر ئۆتۆمبێلى‬ ‫ئ��اس��ای��ش ده‌ڕژێ��ن � ‌ه ن��او ب����ازاڕى هه‌ڵه‌بجه‌‪،‬‬ ‫شوێنى گردبوونه‌وه‌ى خۆپیشانده‌ران و باڵو‌ه‬ ‫ب �ه‌ ج���ه‌م���اوه‌ر ده‌ک����ه‌ن‪ .‬چ �ه‌ن��د که‌سێکیش‬ ‫ده‌ستگیر کران‪ .‬جه‌ماوه‌رى هه‌ڵه‌بج ‌ه دروشمى‬ ‫«برایم برایم‪ ،‬برایم ئازاد بکه‌ن»‪« ،‬ئازادى‬ ‫ئازادی»یان ده‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر ل ‌ه سلێمانى ره‌حمان غه‌ریب رێکخه‌رى‬ ‫س��ه‌ن��ت��ه‌رى م��ی��ت��رۆ ل���ه‌گ���ه‌ڵ ک��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ک‬ ‫رۆژنامه‌نوس ب ‌ه مه‌به‌ستى وێنه‌گرتن چوون ‌ه‬ ‫س���ه‌را‪ ،‬ل �ه‌گ �ه‌ڵ ده‌س��ت��ک��ردن ب �ه‌ وێنه‌گرتن‬ ‫هێرشى کراوه‌ته‌سه‌ر و «(‪ 10‬بۆ ‪ )12‬که‌س‬ ‫په‌الماریان داوه‌ و ئازاریان داوه‌ زۆر دڕندان ‌ه‬ ‫لێیانداوه‌«‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها هیالل ئیبراهیم پارێزه‌ر‪ ،‬ل ‌ه به‌رده‌رکى‬ ‫سه‌را ده‌ستگیرکرا و «ب ‌ه چه‌ندین سه‌رباز‬ ‫لێیاندا و جله‌کانى به‌ریان دڕان��د‪ ،‬پێشیان‬ ‫وتبوو له‌م ناو‌ه بمێنێ ده‌تکوژین»‪.‬‬

‫‪ n‬تاهیر تۆفیق‪ ،‬په‌یامنێری (چه‌تر)‬ ‫سه‌ر ل ‌ه ئێواره‌ى هه‌مان رۆژ ل ‌ه نزیک سه‌راى‬ ‫سلێمانى په‌المارى (تاهیر تۆفیق) په‌یامنێرى‬ ‫(چه‌تر) درا‪ ،‬تاهیر وتى‪ :‬کاتى گه‌ڕانه‌وه‌م‬ ‫ل ‌ه س��ه‌راى ئ���ازادى ل ‌ه ج��اده‌ى م�ه‌ول�ه‌وى ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن هێز‌ه چه‌کداره‌کانه‌وه‌ بانگهێشت کرام‬ ‫و که‌لوپه‌له‌کانیان لێ سه‌ندم و به‌ چه‌ندین‬ ‫که‌س هێرشیان کرده‌ سه‌رم و زۆریان لێدام‪.‬‬ ‫وتیشى «م��ن قاچێکم ت���ه‌واو نییه‌ و له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى واڵت نه‌شته‌رگه‌ریم ب��ۆ ک���ردوه‌‪،‬‬ ‫زۆرب�����‌ى لێدانه‌که‌ش ب �ه‌ر قاچم ک�ه‌وت��وه‌ و‬ ‫توشى ئازارێکى زۆر بووم»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها رزگار سابیر مامۆستا له‌ ئاماده‌یى‬ ‫سه‌اڵحه‌دین‪ ،‬له‌گه‌ڵ چه‌ندین که‌سى تر ل ‌ه‬ ‫سلێمانى ده‌ستگیرکران و باسى له‌و‌ه کرد‪:‬‬ ‫«جگ ‌ه ل�ه‌ ل��ێ��دان و ئ����ازاردان زۆر جنێوى‬ ‫ناشرینیان پێداوین»‪ .‬هه‌روه‌ها کاروان ره‌حمان‬ ‫پ�ه‌ی��ام��ن��ێ��رى ک �ه‌ن��اڵ��ى (‪ )NRT‬ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫کامێرامانی هه‌مان که‌ناڵدا ده‌ستگیر کران‪،‬‬ ‫کاروان وتى‪ :‬سوکایه‌تیان پێکردین و جنێویان‬ ‫پێداین»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها چه‌ندین رۆژنامه‌نوس و هاواڵتى تر‬ ‫رووب �ه‌ڕووى ئاسته‌نگى و فشارى هێزه‌کانى‬ ‫حکومه‌ت بوونه‌وه‌‪.‬‬

‫ره‌حمان غه‌ریب‪ ،‬رێکخه‌ری سه‌نته‌ری میترۆ‬ ‫هه‌ر هه‌مان رۆژ ب ‌ه مه‌به‌ستی به‌رزڕاگرتنی‬ ‫گیانی پاکی شه‌هید رێ��ژوان و شه‌هیدانى‬ ‫تر‌و ساڵێک تێپه‌ڕبون به‌سه‌ر شه‌هیدکردنی‬ ‫رێژوانى خوێندکاردا‪ ،‬ل ‌ه گردی شێخ مارفی‬ ‫شاری سلێمانی یادکردنه‌وه‌یه‌ک رێکخرا‪.‬‬ ‫حاجی عه‌لی‪ ‌،‬باوکی شه‌هید رێژوان وتى‪:‬‬ ‫خوێنی شه‌هید رێ���ژوان ماڵه‌ ل�ه‌س�ه‌ر لقی‬ ‫چوار ‌و به‌رپرسانی ئه‌و لقه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه شتێک‬ ‫نییه‌ شاردنه‌وه‌ی هه‌بێت ‌و هه‌میشه‌ وتومان ‌ه‬ ‫و ده‌یڵێین‪ ،‬ده‌بێت به‌رپرسی لقی چ��وار ‌و‬ ‫ت �ه‌ق �ه‌ک �ه‌ره‌ک��ان ‌و ئ �ه‌و ک�ه‌س��ان�ه‌ی له‌پشت‬ ‫ته‌قه‌کردنه‌و‌ه بوون له‌و پۆله‌ گه‌نج ‌ه بدرێن ‌ه‬ ‫دادگا‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬باڵوکرنه‌وه‌ى هێز بێ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫حکومه‌ت ‌ه ک ‌ه ‌ده‌یه‌وێت به‌هێز چاکسازی‬ ‫بکرێت‪ ،‬به‌هێز چاکسازی ناکرێت»‪.‬‬ ‫ف��اروق عوسمان‪ ،‬باوکی شه‌هید هه‌ردیش‬ ‫وتى‪« :‬ئه‌م دۆخه‌ بێده‌سه‌اڵتی حکومه‌ت ‌و‬ ‫داموده‌زگا حکومییه‌کان ده‌رده‌خات به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ حزب»‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌و باره‌یه‌وه‌ فیدراسیۆنى رێکخراوه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ى م �ه‌ده‌ن��ى ل�ه‌ به‌یاننامه‌یه‌کدا‬ ‫ن���ی���گ���ه‌ران���ى خ����ۆى ده‌رب�������ڕى و گ���رت���ن و‬

‫هیالل ئیبراهیم‪ ،‬پارێزه‌ر و رۆژنامه‌نوس‬

‫فه‌القه‌کردنى رۆژنامه‌نوسانى شه‌رمه‌زار کرد خ��اوه‌ن��داری �ه‌ک��ى راس���ت ل � ‌ه ج �ه‌م��اوه‌ر بکه‌ن‬ ‫و داواى ل ‌ه په‌رله‌مان و داواک���ارى گشتى و ج �ه‌م��اوه‌ر ب� ‌ه شێوه‌یه‌کى راس��ت ئاراست ‌ه‬ ‫کرد‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و پێشێلکاریانه‌ بێده‌نگ بکه‌ن»‪.‬‬ ‫نه‌بن و دی��ارده‌ى ب ‌ه سه‌ربازگه‌کردنى شارى ئه‌نجومه‌نى کاتى خۆپیشاندانه‌کانى مه‌یدانى‬ ‫ئ��ازادى رانیه‌ش رایگه‌یاند‪« :‬رۆژى (‪)17‬‬ ‫سلێمانى کۆتایى بێت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌سته‌ى کارگێڕى پارتى چاره‌سه‌رى ى شوبات ب ‌ه رۆژێکى پیرۆز و مێژوویى‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان��ی��ش رای��گ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ده‌زان��ی��ن‪ .‬ک ‌ه رۆژى راچڵه‌کین ‌ه به‌ ڕووى‬ ‫«ده‌توانین (‪17‬ى شوبات) و رووداوه‌کانى ده‌سه‌اڵتێکى زۆرداردا»‪.‬‬ ‫دوات�����ر ب���ه‌ ئ �ه‌زم��وون��ێ��ک��ى س �ه‌رن �ه‌ک �ه‌وت��وو ه �ه‌ر ل �ه‌ب��اره‌ى (‪)17‬ى شوباته‌و‌ه د‪.‬که‌مال‬ ‫ل���ه‌پ���رۆس���ه‌ى ح��وک��م��ڕان��ى و ت��ێ��ک��ۆش��ان��ى م��ی��راوده‌ل��ی ن��وس�ه‌ر و مامۆستای زانکۆ‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��دا ب �ه‌ن��او ب��ک�ه‌ی��ن ل �ه‌ هه‌رێمى ل�ه‌پ�ه‌ی��ام��ێ��ک��دا پێشنیار ده‌ک����ات رۆژان���ی‬ ‫ک��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬ل �ه‌م ئ �ه‌زم��وون �ه‌دا ل�ه‌الی�ه‌ک یادکردنه‌وه‌ی راپه‌ڕینی خه‌ڵکی کوردستان‬ ‫ده‌سه‌اڵت سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو‪ ،‬چونک ‌ه نه‌یتوانى دژی رژێمه‌که‌ی س �ه‌دام حسێن‪ ،‬راپه‌ڕین‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌کى ته‌ندروست و دیموکراتیان ‌ه و خۆپیشاندانی سه‌رتاسه‌ریى ل ‌ه هه‌رێمی‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆپیشاندان و خۆپیشانده‌راندا بکات کوردستان ئه‌نجام بدرێت‪.‬‬ ‫و الی�ه‌ن��ى که‌مى داخ��وازی�ه‌ک��ان��ى ج�ه‌م��اوه‌ر ئ�ه‌وه‌ش��ى وت���ووه‌‪« :‬ب��ا رۆژى (‪)5‬ى ئ��ازارى‬ ‫جێبه‌جێ بکات‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه به‌ کاردانه‌و‌ه راپه‌ڕین تا (‪)21‬ى ئ��ازارى ن�ه‌ورۆز بکه‌ین ‌ه‬ ‫مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ ‌ڵ رووداوه‌کان کرد و ئه‌مه‌ش رۆژه‌کانى خۆپیشاندان و راپه‌ڕینى هه‌موو‬ ‫بووه‌ هۆى ئه‌وه‌ى قوربانى له‌و خۆپیشاندانان ‌ه خه‌ڵکى ناڕه‌زایى ب ‌ه شه‌قام و ئۆپۆزیسیۆنه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ به‌شدارى و پشتیوانى هێزه‌کانى پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫بکه‌وێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫راشیگه‌یاند‪« :‬ل ‌ه هه‌مانکاتدا ئۆپۆزسیۆنى و پۆلیس و ئاسایشیشه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وان ‌ه‬ ‫ن��او په‌رله‌مانیش که‌ کاریگه‌رترین هێزى دارده‌ستى ده‌ستى ده‌سه‌اڵتى گه‌نده‌ڵ نین و‬ ‫ن��او ج�ه‌م��اوه‌رى خۆ نیشانده‌ر ب��وو نه‌یتوانى کوڕى ئه‌م میلله‌ته‌ن»‪.‬‬

‫ته‌نیا په‌رله‌مان ده‌توانێت هێز بجوڵێنێت‬

‫«تا هێزى سه‌ربازى له‌ شاره‌کاندا باڵو بکرێنه‌و‌ه دۆخه‌ک ‌ه ئاڵۆزتر ده‌بێت»‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫ئاراس عوسمان‬ ‫ئه‌ندامێکى په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫باس له‌و ‌ه ده‌کات‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌رێمى‬ ‫کوردستان له‌ژێر مه‌ترسیدا بێت‬ ‫ئه‌مجاش ب ‌ه بڕیارى په‌رله‌مان‬ ‫ده‌بێت هێز بجوڵێنرێت‪،‬‬ ‫هاوسه‌رۆکى پارتى چاره‌سه‌ریش‬ ‫ئه‌و ‌ه ده‌خاته‌ڕوو‪ :‬بۆ ئه‌وه‌ى دۆخه‌ک ‌ه‬ ‫ئاڵۆزتر نه‌بێت ده‌بێت هێزى چه‌کدار‬ ‫ببرێن ‌ه ده‌ره‌وه‌ى شاره‌کان‪.‬‬

‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ نزیکبوونه‌وه‌ ل�ه‌ ساڵیادى (‪)17‬‬ ‫ى ش���وب���ات و ب��ڵ�اوب����وون����ه‌وه‌ى ده‌ن��گ��ۆى‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى خۆپیشاندان‪ ،‬له‌ ته‌واوى شار‬ ‫و شارۆچکه‌کانى هه‌رێمى کوردستان هێزى‬ ‫پێشمه‌رگه‌ و پۆلیس و ئاسایش باڵوه‌یان‬ ‫پ��ێ��ک��راوه‌‪ ،‬ب���ه‌م ه��ۆی �ه‌وه‌ چ���اودێ���ران ده‌ڵ��ێ��ن‬ ‫دۆخه‌که‌ ئاڵۆزتر ب��ووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها چه‌ندین‬ ‫که‌س ده‌ستگیر کران له‌ (‪)17‬ى ئه‌مساڵ‬ ‫و «ل��ێ��دان و سوکایه‌تى و جنێویان» له‌‬ ‫به‌رامبه‌ریان په‌یڕه‌و کردووه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رک���رده‌ی���ه‌ک���ى ی �ه‌ک��ێ��ت��ی��ش ل���ه‌ ب����اره‌ى‬

‫‪n‬‬

‫به‌رده‌رکی سه‌رای سلێمانی (‪17‬ی شوباتی ‪)2012‬‬

‫سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى خۆپیشاندان و هێرشکردن ‌ه‬ ‫سه‌ر باره‌گا و ده‌زگ��اى حکومى‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش به‌رنامه‌ى خۆپیشاندانیان‬ ‫هه‌بوه‌ له‌ رێگه‌ى راگه‌یاندنه‌کانیانه‌وه‌‪.‬‬

‫به‌رپرسێکى یه‌کێتى‪ :‬ده‌رفه‌ته‌ک ‌ه زۆر گونجاو‬ ‫بوو ئه‌گه‌ر ئۆپۆزسیۆن یان الیه‌نه‌کان بیان‬ ‫قۆستایه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم دیار‌ه ئه‌وان ب ‌ه گونجاویان‬ ‫نه‌زانیو‌ه بۆیه‌ هیچیش رووینه‌داوه‌‬

‫ئه‌و به‌رپرسه‌ى یه‌کێتى که‌ نه‌یویست ناوى‬ ‫ب�ڵاوک��ردن �ه‌وه‌ى ئ �ه‌و ه��ێ��زه‌ چ �ه‌ک��داران �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاشکرا بکرێت‪ ،‬له‌سه‌ر جواڵندنى هێز به‌‬ ‫ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات‪ ،‬که‌ ترس هه‌بوو‌ه له‌‬ ‫(چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬ترسێک هه‌بوو ئه‌و‬

‫یادکردنه‌وه‌یه‌ى (‪)17‬ى شوبات بقۆزرێته‌و‌ه‬ ‫بۆ دوو شت‪ .‬یه‌کێکیان‪ ،‬بۆ ده‌ستپێکردنه‌وه‌ى‬ ‫خۆپیشاندان وه‌ک پ��اڵ��ى پێشوو‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ى‬ ‫دی��ک��ه‌ی��ان ب���ۆ پ���ه‌الم���اردان���ى ه�ه‌ن��دێ��ک‬ ‫باره‌گاى پارتى یان یه‌کێتى یاخود ده‌زگاى‬ ‫حکومى‪ ،‬له‌الیه‌کى تریشه‌وه‌ ئۆپۆزسیۆنیش‬ ‫رایانگه‌یاند‪ ،‬که‌ هیچ به‌رنامه‌یه‌کیان نیه‌‬ ‫بۆ خۆپیشاندان‪ ،‬به‌اڵم به‌رنامه‌یان هه‌بوو له‌‬ ‫رێگه‌ى میدیاکانیانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و س�ه‌رچ��اوه‌ی�ه‌ هێماى بۆ ئ �ه‌وه‌ش کرد‪:‬‬ ‫«هه‌لومه‌رجى ناوچه‌که‌ ره‌نگه‌ له‌م کاته‌دا‬ ‫مه‌ترسیدار بووبێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ دواى ئه‌و‬ ‫رووداوان �ه‌ى به‌رامبه‌ر یه‌کگرتوو کرا‪ ،‬له‌م‬ ‫کاته‌دا یه‌کگرتوو بتوانێت تۆڵه‌ بکاته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ الیه‌کى ت��ره‌وه‌ حکومه‌ت پێکنه‌هاتوه‌‪،‬‬ ‫جۆرێک له‌ شێواوى دروستکردوه‌‪ ،‬به‌وه‌ى‬ ‫ئه‌گه‌ر رووداوێ��ک بێته‌ پێشه‌وه‌ کێ بڕیار‬ ‫ده‌رده‌کات و تواناى به‌رپرسیارێتى ده‌گرێته‌‬

‫ئێستاوه‌ خ��ۆى بۆ مانگى ئه‌یلول ئاماد‌ه‬ ‫کردوه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى له‌ کاتى هه‌ڵبژاردنه‌کاندا‬ ‫ئه‌وه‌ى له‌ خۆپیشاندانه‌کاندا نه‌هاته‌دى له‌و‬ ‫کاته‌دا بۆیان بێته‌دى»‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌کى ت��ره‌وه‌ بورهان ره‌شید‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان باس ل�ه‌وه‌ ده‌ک��ات‪:‬‬ ‫«ئ �ه‌و هێزانه‌ى جوڵه‌یان پێکراوه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫مه‌به‌ست لێى خۆپیشاندانه‌‪ ،‬ده‌بێت به‌ یاساى‬ ‫خۆپیشاندان م��ام�ه‌ڵ�ه‌ى ل�ه‌گ�ه‌ڵ بکرێت‪،‬‬ ‫له‌ یاساى خۆپیشاندانیش هاتووه‌ جگه‌ له‌‬ ‫داموده‌زگاى پۆلیس بۆ هیچ که‌سێک نیه‌‬ ‫هێز بجوڵێنێت»‪.‬‬ ‫جه‌ختى ل���ه‌وه‌ش ک����رده‌وه‌‪ :‬ه �ه‌ر که‌سێک‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌رۆکى حکومه‌ت یان وه‌زیرى ناوخۆ‬ ‫بێت و جگه‌ له‌ پۆلیس هێزى جواڵندبێت‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وا ده‌بێت به‌پێى م��اده‌ى (‪ 329‬ـ ‪)330‬‬ ‫له‌ یاساى (‪)111‬ى ساڵى (‪ )1969‬بۆ‬ ‫داواکارى گشتى و خه‌ڵکیش هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫فۆتۆ‪ :‬ماڵپه‌ری هاواڵتی‬ ‫زیانى پێبگات له‌الیه‌ن ئه‌و هێزانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ئه‌ستۆ ل �ه‌ رووى ی��اس��ای��ی �ه‌وه‌‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ ده‌توانێت سکااڵ تۆمار بکات‪ ،‬داواکاری‬ ‫ده‌رف���ه‌ت���ه‌ک���ه‌ زۆر گ��ون��ج��او ب���وو ئ�ه‌گ�ه‌ر گشتیش بڕیار ده‌ربکات له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن یان الیه‌نه‌کان بیان قۆستایه‌ته‌وه‌‪ ،‬که‌سه‌ى هێزى جواڵندوه‌‪ ،‬ئه‌م جۆره‌ جواڵندنه‌‬ ‫ب�ه‌اڵم دی��اره‌ ئ �ه‌وان به‌ گونجاویان نه‌زانیو‌ه به‌پێى یاساى سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم له‌کاتێکدا‬

‫*په‌رله‌مانتارێک‪ :‬هه‌رکه‌سێک له‌الیه‌ن ئه‌و هێزه‌‬

‫چه‌کدارانه‌وه‌ ئازار درابێت ده‌توانێت سکااڵ تۆمار بکات‬

‫*هاوسه‌رۆکى پارتى چاره‌سه‌رى‪ :‬له‌ هه‌رێمى کوردستان‬ ‫حزب له‌ یاسا بااڵده‌ستره‌‬

‫بۆیه‌ هیچیش رووینه‌داوه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌رپرسه‌ى یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان‬ ‫ئاماژه‌ ب �ه‌وه‌ش ده‌ک��ات‪« :‬ئۆپۆزسیۆن له‌‬

‫مه‌ترسى ده‌ره‌کى له‌سه‌ر هه‌رێمى کوردستان‬ ‫هه‌بێ��‪ ،‬ئه‌و کاته‌ش به‌ بڕیارى په‌رله‌مانیش‬ ‫ده‌توانرێت ئه‌م هێزانه‌ بجوڵێنرێت‪.‬‬

‫ه���ه‌ر ل���ه‌ ب�����اره‌ى ب��ڵ�اوه‌ پ��ێ��ک��ردن��ى ه��ێ��زى‬ ‫چه‌کرداره‌وه‌ نه‌جیبه‌ عومه‌ر‪ ،‬هاوسه‌رۆکی‬ ‫پارتى چ��اره‌س�ه‌رى دیموکراتى کوردستان‬ ‫ب���ۆچ���ون���ی وای������ه‌‪« :‬ئ�������ه‌وه‌ى ده‌س�����ه‌اڵت‬ ‫گرتوویه‌تیه‌به‌ر له‌ م��اوه‌ى ئه‌م چه‌ند رۆژه‌‬ ‫تا هه‌نوکه‌ به‌ ب�ڵاوه‌ پێکردنى س�ه‌رب��از و‬ ‫هێزێکى زۆر‪ ،‬ترس بووه‌ له‌ سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌‬ ‫و یادکردنه‌وه‌ى (‪)17‬ى شوباتى پار ساڵ‪،‬‬ ‫پێموایه‌ چه‌نده‌ هێزى س�ه‌رب��ازى هه‌بێت له‌‬ ‫شاره‌کاندا ئ�ه‌وه‌ن��ده‌ش بارودۆخه‌که‌ شلۆق‬ ‫تر ده‌ک���ات‪ ،‬هه‌موو ئه‌مانه‌ش زیاتر له‌وه‌‬ ‫س�ه‌رچ��اوه‌ى گرتووه‌ که‌ له‌ ساڵى راب��ردوو‬ ‫دواى رووداوه‌ک��������ان و ه�ه‌ڵ��وێ��س��ت��ى هێزه‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆنه‌کانى ناو په‌رله‌مان و ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌الیه‌کى تره‌و‌ه هه‌نگاوه‌کانى حکومه‌ت و‬ ‫په‌رله‌مان و بۆ داواکاریه‌کانى خه‌ڵک تا‬ ‫ئێستا هیچ نه‌کراوه‌»‪.‬‬ ‫نه‌جیبه‌ ع��وم�ه‌ر وتیشى‪ :‬ئێمه‌ ل�ه‌ ساڵى‬ ‫رابردوش باسمان له‌وه‌ کرد هه‌ڵسوکه‌وت و‬ ‫مامه‌ڵه‌ى ده‌س�ه‌اڵت هۆکارى شه‌هیدکردن‬ ‫و برینداربوونى هاواڵتیان ب��ووه‌ له‌ (‪17‬ى‬ ‫ش��وب��ات��ى ‪ ،)2011‬ل �ه‌ الی �ه‌ک��ى ت��ری��ش�ه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵوێستى س��ێ الی�ه‌ن�ه‌ک�ه‌ى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫نائارامى دروستکرد به‌ دروشمى رووخاندن‬ ‫و ب �ه‌و شێوه‌یه‌ خه‌ڵکى زیاتر پێسه‌رکوت‬ ‫ک��را‪ ،‬بۆیه‌ گ��ۆڕان��ک��ارى پێویسته‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫ئ�ه‌و قوربانیانه‌ى دراون له‌پێناو ئ��ازادى و‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کاندا‪ ،‬به‌ داخه‌وه‌ تا‬ ‫ئێستا کێشه‌کان به‌ ئاقارى ئه‌وه‌دا چووه‌ که‌‬ ‫کێشه‌کان له‌نێوان ئۆپۆزسیۆنى ناو په‌رله‌مان‬ ‫و ده‌س���ه‌اڵت���دا ه �ه‌ب��ووب��ێ��ت‪ ،‬ک��ه‌ ئ �ه‌م �ه‌ش‬ ‫نیگه‌رانى له‌الى خه‌ڵکى دروستکردوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شى وت‪ :‬بۆیه‌ له‌ کوردستان حزب له‌‬ ‫یاسا بااڵده‌ستره‌ و داوا ده‌که‌ین ئه‌و هێزانه‌‬ ‫بکشێنه‌وه‌‪ ،‬ت��ا گرفته‌کان زی���اد نه‌بێت‪،‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ خۆپیشاندانى ب �ه‌رده‌وام��دای��ن له‌‬ ‫چوارچێوه‌ى دیموکرتیدا‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫راپۆرت ‌ه هه‌واڵ‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دوو شه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫له‌ ساڵى رابردوودا (‪ )914‬کێشه‌ له‌ چه‌مچه‌ماڵ تۆمار کراوه‌‬

‫به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى چه‌مچه‌ماڵى (‪ :)YNK‬له‌ چه‌مچه‌ماڵ (‪ )27‬تۆمه‌تبار که‌ له‌الیه‌ن دادگاوه‌ داوا‌کراون پارتى داڵده‌ى داون‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫سه‌نگه‌ر بیالل‬ ‫هه‌فته‌ى یه‌که‌مى ساڵى (‪)2012‬‬ ‫به‌الى چه‌مچه‌ماڵییه‌کانه‌وه‌‬ ‫رۆژێکى ره‌ش بوو‪ ،‬که‌ تێیدا‬ ‫به‌هۆى چه‌ند کێشه‌یه‌کى‬ ‫جیاجیاوه‌ چوار هاواڵتى‬ ‫کوژران و یه‌کێکى تریش‬ ‫بریندار بوو‪ ،‬گه‌رچى‬ ‫ئه‌م روداوانه‌ له‌ روپه‌ڕى‬ ‫رۆژنامه‌کان و که‌ناڵه‌کانى‬ ‫راگه‌یاندندا ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کى‬ ‫گه‌وره‌ى لێکه‌وته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌الى چه‌مچه‌ماڵییه‌کانه‌وه‌‬ ‫شتێکى نامۆ نه‌بوو‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئه‌م روداوانه‌ له‌ شاره‌که‌دا‬ ‫به‌رده‌وامى هه‌یه‌ و سااڵنه‌‬ ‫چه‌ندین جار دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬

‫دواب������ه‌دواى روداوه‌ک������ان کۆمه‌ڵێک‬ ‫مامۆستا و رۆژن��ام �ه‌ن��وس و چه‌ند‬ ‫رۆشنبیرێکى شاره‌که‌ به‌یاننامه‌یه‌کیان‬ ‫ئاراسته‌ى هه‌ر سێ سه‌رۆکایه‌تییه‌که‌ى‬ ‫هه‌رێم کرد‪ ،‬له‌ به‌یاننامه‌که‌دا هاتووه‌‬

‫که‌ (ئێمه‌ له‌ کاتێکدا ئه‌م ناڕه‌زایه‌تیه‌‬ ‫راده‌گه‌یه‌نین له‌وپه‌ڕى نیگه‌رانیداین‪،‬‬ ‫ن��ی��گ�ه‌ران��ی��ن ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب �ه‌ دۆخێکى‬ ‫ن�ه‌خ��وازراوى ئه‌منى که‌ ناو به‌ ناو له‌‬ ‫شاره‌که‌دا دروست ده‌بێ)‪ ،‬له‌ به‌شێکى‬ ‫ت��رى به‌یاننامه‌که‌دا ه��ات��ووه‌ «ئه‌گه‌ر‬ ‫هێزه‌کانى پۆلیس و ئاسایشى سنوره‌که‌‬ ‫له‌وه‌ گه‌یشتوون که‌ تواناى کۆنترۆڵ‬ ‫کردنى الیه‌نى ئه‌منى شاره‌که‌یان نییه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا هه‌موومان داوا ده‌که‌ین که‌ وه‌زاره‌تى‬ ‫ناوخۆ هێزى زیاتر ره‌وانه‌ى چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫بکات»‪ ،‬ئه‌گه‌ر چى وه‌زاره‌ت��ى ناوخۆ‬ ‫پێشتریش له‌ دروس��ت بوونى دۆخێکى‬ ‫له‌و جۆره‌دا هێزى ره‌وانه‌ى چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم پاش کشانه‌وه‌ى ئه‌و هێزه‌‬ ‫بارى ئه‌منى شاره‌که‌ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ دۆخى‬ ‫ناله‌بارى خۆى‪.‬‬ ‫به‌یاننامه‌ ناڕه‌زایه‌تییه‌که‌ ئه‌گه‌رچى‬ ‫ل���ه‌الی���ه‌ن ک��ۆم �ه‌ڵ��ێ��ک م��ام��ۆس��ت��ا و‬ ‫رۆژنامه‌نوس و رۆشنبیره‌وه‌ ده‌رک��راوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم سیاغى ئه‌و به‌یاننامه‌ی ‌ه ته‌عبیره‌‬ ‫له‌ بۆچونى ت �ه‌واوى خه‌ڵکى شاره‌که‌‪،‬‬ ‫که‌تێیدا هاتووه‌ هۆکارى زی��اد بوونى‬ ‫کێشه‌کان بریتین له‌‪:‬‬ ‫یه‌که‌م‪ /‬الوازى رۆڵى دادگا و داواکارى‬ ‫گشتى له‌ روداوه‌کانى تایبه‌ت به‌م سنوره‌‪،‬‬

‫ئه‌مه‌ش به‌پله‌ى یه‌که‌م ده‌یگێڕینه‌وه‌ بۆ‬ ‫بااڵده‌ستبوونى حزب و عه‌شیره‌ت ک ‌ه‬ ‫رۆڵى خراپیان گێڕاوه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ /‬ده‌ستگیرنه‌کردنى ژماره‌یه‌ک له‌‬ ‫داواک��راو‪ ،‬که‌ رێخۆشکه‌ره‌ بۆ دووباره‌‬ ‫بونه‌وه‌ى روداوى ن�ه‌خ��وازراوى کوشتن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌سه‌اڵتى هێزه‌ ئه‌منییه‌کانى‬

‫ل �ه‌ ک��ۆت��ای��ی ب�ه‌ی��ان��ن��ام�ه‌ک�ه‌دا ه��ات��ووه‌‬ ‫«داواک��اری��ن یاداشته‌که‌مان به‌ هه‌ند‬ ‫وه‌ربگرن‪ ،‬ئه‌گه‌ر نا ئه‌وه‌ ئێمه‌ رێگه‌ى‬ ‫مه‌ده‌نیانه‌ى تر ده‌گرینه‌ به‌ر»‪.‬‬ ‫به‌پێی ئامارێکى پۆلیسى چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫ک���ه‌ ل���ه‌الی���ه‌ن (ع����ه‌دن����ان ع��وس��م��ان)‬ ‫ب��ه‌رێ��وه‌ب��ه‌رى پۆلیسى ش���اره‌ک���ه‌وه‌ له‌‬

‫س��ن��وره‌ک �ه‌ى خستوه‌ته‌ ژێ��ر پرسیارى‬ ‫جدییه‌وه‌‪.‬‬ ‫سێیه‌م‪ /‬بوونى دی��اری��ده‌ى چه‌کدارى و‬ ‫چه‌ک هه‌ڵگرتن‪ ،‬که‌ به‌شێکى زۆرى‬ ‫ل �ه‌وان �ه‌ى چ �ه‌ک ه�ه‌ڵ��ده‌گ��رن ن��وس��راوى‬ ‫فه‌رمیان بۆ کراوه‌‪ ،‬له‌ کاتێکدا پاساوى‬ ‫الوازیان هه‌یه‌ بۆ هه‌ڵگردنى چه‌ک‪.‬‬

‫کۆنگره‌یه‌کى رۆژنامه‌وانیدا ئاشکراى‬ ‫ک��رد‪ ،‬ک��ۆى ئ �ه‌و روداوان����ه‌ى له‌ ساڵى‬ ‫(‪)2011‬دا رویان داوه‌ (‪ )914‬روداوى‬ ‫ج���ۆراو ج��ۆر ب���ووه‌‪ ،‬ک �ه‌ تێیدا (‪)12‬‬ ‫روداوى کوشتن ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ک�ه‌ (‪)15‬‬ ‫ک�ه‌س ب�ه‌و تۆمه‌ته‌ ده‌ستگیرکراون و‬ ‫(‪ )6‬داواک���راو تاوه‌کو ئێستا له‌الیه‌ن‬

‫*چه‌مچه‌ماڵ ب ‌ه چوار کوژراو و‬ ‫بریندارێک پێشوازى ل ‌ه ساڵى تاز‌ه کرد!‬ ‫*پارتى ل ‌ه چه‌مچه‌ماڵ خه‌ریکى‬ ‫دروست کردنى هێزى میلیشیاییه‌‬

‫هێزه‌ ئه‌منییه‌کانه‌وه‌ نه‌توانراوه‌ ده‌ستگیر‬ ‫بکرێن‪ ،‬ئه‌مه‌ س���ه‌ره‌ڕاى ئ �ه‌وه‌ى (‪)25‬‬ ‫هه‌وڵى کوشتنیش دراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ ئاماره‌که‌ى پۆلیسى چه‌مچه‌ماڵدا‬ ‫ه��ات��ووه‌ ل �ه‌ س��اڵ��ى (‪)2011‬دا (‪)68‬‬ ‫حاڵه‌تى دزی��ک��ردن و (‪ )212‬حاڵه‌تى‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌کردن تۆمارکراوه‌‪ .‬ئه‌گه‌رچى‬ ‫هاواڵتیانى شارى چه‌مچه‌ماڵ هۆکارى‬ ‫خراپى بارى ئه‌منى شاره‌که‌ ده‌گێڕنه‌وه‌‬ ‫بۆ الوازى ئ�ه‌داى هێزه‌ ئه‌منییه‌کان و‬ ‫داواکارى گشتى‪ ،‬به‌اڵم (وه‌ستا ره‌سوڵ)‬ ‫ل��ێ��پ��رس��راوى مه‌ڵبه‌ندى چه‌مچه‌ماڵى‬ ‫یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان‪ ،‬پارتى‬ ‫دیموکراتى کوردستان به‌ به‌شێک له‌‬ ‫کێشه‌کانى شاره‌که‌ تۆمه‌تبار ده‌کات‪،‬‬ ‫ل ‌ه چاوپێکه‌وتنێکدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ى‬ ‫(چ���ه‌رم���وو) ک��ه‌ رۆژن��ام��ه‌ی��ه‌ک��ه‌ له‌‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ ده‌رده‌چێت له‌ ژماره‌ (‪)47‬‬ ‫ى (‪)2011/11/12‬دا باڵوکراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ن��اوب��راو هێما بۆ ئ �ه‌وه‌ ده‌ک��ات که‌ له‌‬ ‫چ�ه‌م��چ�ه‌م��اڵ (‪ )27‬ت��ۆم�ه‌ت��ب��ار که‌‬ ‫له‌الیه‌ن دادگاوه‌ داوا‌کراون پارتى داڵده‌ى‬ ‫داون‪.‬‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ک �ه‌ ل �ه‌ س���ه‌ر زارى (وه‌س��ت��ا‬ ‫ره‌س�����������وڵ)ه‌وه‌ ده‌ڵ������ێ «پ����ارت����ى ل�ه‌‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ خه‌ریکى دروست کردنى‬

‫هێزى میلیشیاییه‌» له‌ به‌شێکى ترى‬ ‫چاوپێکه‌وتنه‌که‌یدا لێپرسراوى مه‌ڵبه‌ندى‬ ‫یه‌کێتى له‌ چه‌مچه‌ماڵ ده‌ڵێ «ئێمه‌‬ ‫زانیاریمان الی �ه‌ ئ �ه‌و که‌سانه‌ى ته‌قه‌‬ ‫ده‌ک�ه‌ن‪ ،‬ئه‌وانه‌ن که‌ تازه‌ له‌ هه‌ولێره‌وه‌‬ ‫هاتونه‌ته‌وه‌ ئاشنانین به‌ ج �ه‌وى ئێره‌‪،‬‬ ‫هاتوونه‌ته‌وه‌ به‌حساب له‌وێ چیانکردووه‌‬ ‫لێره‌ش بیکه‌ن»‪ ،‬به‌ گشتى هاواڵتیانى‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ نیگه‌رانن له‌وه‌ى که‌ ناوى‬ ‫شاره‌که‌یان بووه‌ته‌ مانشێتى ده‌زگاکانى‬ ‫راگ�ه‌ی��ان��دن و ک��ۆڕ و کۆبونه‌وه‌کان‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئه‌مه‌ جگه‌له‌ واقیع شتێکى تر‬ ‫نییه‌‪.‬‬ ‫به‌پێى ئامارێکیش له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫پۆلیسى ه��ات��وچ��ۆى چه‌مچه‌ماڵ له‌‬ ‫ساڵى (‪)2011‬دا به‌ هۆى سه‌رپێچیه‌وه‌‬ ‫(‪ )1145‬شۆفێر سزا دراون‪ ،‬هه‌ڵگرتنى‬ ‫چه‌ک فاکته‌رێکى سه‌ره‌کى دروست‬ ‫ب��وون��ى کێشه‌کانه‌‪ ،‬ل �ه‌ چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫ه���اواڵت���ی���ان ب���ه‌ڕێ���ژه‌ی���ه‌ک���ى ب��ه‌رچ��او‬ ‫مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ چه‌کدا ده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫س��ه‌ره‌ڕاى بوونى دوو ب��ازاڕى کڕین و‬ ‫فرۆشتنى چه‌ک‪ ،‬له‌ دوایین هه‌وڵیشیدا‬ ‫قائیمقامى قه‌زاکه‌ بڕیارى داخستنى‬ ‫ئه‌و دوو بازاڕه‌ى داوه‌ و مۆڵه‌تى چه‌ک‬ ‫هه‌ڵگرتنیش نادرێته‌ هاواڵتیان‪.‬‬

‫هاواڵتیانی بیتوێن و پشده‌ر داوای کردنه‌وه‌ی هۆبه‌ی شوێنه‌وار ده‌که‌ن‬ ‫نزیکه‌ی (‪ )500‬شوێنه‌واری مێژوویی ل ‌ه ناوچه‌که‌دا هه‌یه‌‬ ‫هۆبه‌ى شوێنه‌وارى دابمه‌زرێنێ به‌تایبه‌تى‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫پشده‌رو بیتوێن که‌ کۆمه‌لێک ناوچه‌ى‬ ‫رێباز مام شۆرش‬ ‫شوێنه‌وارى گرنگى تێدایه‌‪ ،‬که‌ ده‌رچوى‬ ‫شوێنه‌واریش هه‌یه‌ ده‌توانن به‌ڕێوه‌ى به‌رن‪،‬‬ ‫سه‌ره‌ڕای هه‌بوونی چه‌ند‬ ‫پۆلێنک ب��ۆ ش��وێ��ن �ه‌واره‌ک��ان ب��ک�ه‌ن و‬ ‫شوێنه‌وارێک له‌و ناوچه‌یه‌دا‬ ‫ئامارێکیان بۆ بکات و خولێکى پاراستن‬ ‫که‌ هه‌ندێکیان مێژووه‌که‌یان به‌‬ ‫و له‌رووى سیاج و شوره‌و دانانى پاسه‌وان‬ ‫چه‌ندین هه‌زار ساڵ ده‌گه‌رێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى به‌ هه‌ده‌ر نه‌برێن‪.‬‬ ‫به‌اڵم تا ئێستا هۆبه‌ی شوێنه‌وار‬ ‫ع��وس��م��ان ع��وم �ه‌ر‪ ،‬م��ام��ۆس��ت��اى مێژوو‬ ‫له‌ ناوچه‌ی پشده‌ر و بیتوێن‬ ‫وتى‪ :‬ئه‌مه‌ گرفتێکى گه‌وره‌یه‌ له‌ رووى‬ ‫نه‌کراوه‌ته‌وه‌ و هاواڵتیان داوای‬ ‫نه‌بوونى پاڵنى زانستى بۆ گرنگى دان‬ ‫کردنه‌وه‌ی ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫به‌و سه‌رمایه‌ مادى و مرۆییه‌ى که‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌ وواڵته‌که‌مان‪ ،‬بۆیه‌ زۆر پێویست بوو‬ ‫لێکۆله‌ر مۆفه‌ق میراوده‌لى ده‌رب��اره‌ى‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێم زۆر به‌جدى و بابه‌تیانه‌‬ ‫نه‌بوونى هۆبه‌ى شوێنه‌وار وتى‪ :‬ئه‌م ‌ه بۆ‬ ‫پاڵن و به‌رنامه‌ى گونجاو و سه‌رده‌مى بۆ‬ ‫که‌مته‌رخه‌مى حکومه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌رخستن و گرینگى دان به‌و سه‌رمایه‌‬ ‫پێویسته‌ له‌ هه‌موو ناوچه‌یه‌کى شوێنه‌وارى‬

‫به‌نرخه‌‪.‬‬ ‫مامۆستا عوسمان وتیشى‪ :‬کوردستان‬ ‫ده‌وڵ���ه‌م���ه‌ن���ت���ری���ن ن���اوچ���ه‌ی���ه‌ ل���ه‌ رووى‬ ‫ش��وێ��ن�ه‌وارى دێ��ری��ن ک�ه‌ ئ�ه‌م�ه‌ش ده‌بێته‌‬ ‫ده‌رخستنى دێریترین الی�ه‌ن��ى ژی���ارى و‬ ‫شارستانى گه‌لى کورد له‌ ناو میلله‌تانى‬ ‫دنیادا‪ ،‬ئه‌م شوێنه‌وه‌رانه‌ جێگاى شانازى‬ ‫و پ��رس �ه‌روه‌رى هه‌موو تاکێکى ک��ورده‌‪،‬‬ ‫ک�ه‌ س��ااڵن�ه‌ گه‌شتیاران رووى تێبکه‌ن‬ ‫و ده‌ب��ێ��ت �ه‌ الی�ه‌ن��ێ��ک��ى گ��رن��گ��ى داه��ات��ى‬ ‫ئابوورى بۆ هه‌رێمه‌که‌مان و ناساندنى‬ ‫مێژووى شوێنه‌واره‌کان به‌ خه‌ڵکى وواڵته‌‬ ‫جۆربه‌جۆره‌کان‪.‬‬ ‫ده‌رب��اره‌ى نه‌بوونى هۆبه‌ى شوێنه‌وار له‌‬ ‫پشده‌ر و بیتوێن‪،‬مه‌ال سمایلى نوره‌دینى‬ ‫نوێنه‌رى ش��وێ��ن�ه‌وار ل�ه‌ س��ن��ورى پشده‌رو‬

‫بتوێن وت��ى‪ :‬ه��ۆک��اره‌ک�ه‌ى بۆ که‌مته‌ر‬ ‫خه‌مى حکومه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌م بواره‌‪.‬‬ ‫ده‌رب�����اره‌ى ژم����اره‌ى ش��وێ��ن �ه‌واره‌ک��ان له‌‬ ‫بیتوێن و پشده‌ر مه‌السمایڵ وتى «خاڵه‌‬ ‫شوێنه‌وارییه‌کان له‌ سنورى پشده‌رو بیتوێن‬ ‫و مه‌رگه‌ ده‌ک��ات�ه‌ (‪ ،)500‬شوینه‌وار‪،‬‬ ‫به‌اڵم تائێستا ئه‌وانه‌ى روپێوکراوین که‌‬ ‫حکومه‌تى ع��ێ��راق ل�ه‌ سالى (‪)1956‬‬ ‫ک��ردوی��ان��ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل �ه‌و ک��ات�ه‌وه‌ تائێستا‬ ‫روپ��ێ��ون �ه‌ک��راون �ه‌ت �ه‌وه‌ ب���ڕی���اره‌ تیمێکی‬ ‫فه‌ڕه‌نسى بێت بۆ روپێوکردنى هه‌موو‬ ‫خاڵه‌ شوێنه‌وارییه‌کانى بیتوێن به‌هاوکارى‬ ‫شوێنه‌وارى سلێمانى هه‌روه‌ها له‌ مانگى‬ ‫(‪ ،)9‬ئه‌مساڵیش تیمێکى شوێنه‌وارناسى‬ ‫به‌ریتانى به‌گرێبه‌ست دێن بۆ لێکۆڵینه‌وه‌‬ ‫له‌ شوێنوارى گ��ردى شمشاره‌ له‌ رانیه‌‬

‫ک�ه‌ م��ێ��ژوه‌ک�ه‌ى ب��ۆ (‪ )10‬ه���ه‌زار ساڵ‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌رب������اره‌ى ئ����ه‌وه‌ى تاکوئێستا ه �ه‌ب��ووه‌‬ ‫شوێنه‌واره‌کان هه‌ڵ دراب��ن�ه‌وه‌و بردرابن‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و نوێنه‌ره‌ى شوێنه‌وار وت��ى‪ :‬له‌ دواى‬ ‫راپ �ه‌ڕی��ن و ش���ه‌ڕى ن��اوخ��ۆ کۆمه‌ڵێک‬ ‫نه‌خشه‌ى شوێنه‌واره‌کان له‌ تورکیا هێنران‬ ‫و ب�ڵ�اوک���ران���ه‌وه‌‪ ،‬ه�ه‌ن��دێ��ک ش��وێ��ن�ه‌وار‬ ‫ده‌رهێنران و ب��ران که‌ هه‌یان ب��ووه‌ گران‬ ‫به‌ها م��ن داواک����ارم حکومه‌ت ل�ه‌ هه‌ر‬ ‫ناحیه‌ک دوو پاسه‌وان دابمه‌زرێنێ بۆ‬ ‫پاراستنى شوێنه‌واره‌کان‪.‬‬ ‫رۆژن����ام����ه‌وان ج���وان���رۆ خ���در پ��ێ��ی��وای�ه‌‪:‬‬ ‫ئه‌گه‌ر شوێنه‌وار ک��ارى له‌ سه‌ر بکرێ‬ ‫به‌کردنه‌وه‌ى هۆبه‌یه‌کى شوێنه‌وار ناسى‬ ‫ده‌توانین توێژینه‌وه‌یه‌کى ووردیان له‌ سه‌ر‬

‫بکه‌ین ده‌توانین کۆمه‌ڵێک شوێنه‌وارى‬ ‫ترى زۆر گرنگتر بدۆزینه‌وه‌‪ ،‬له‌ الیه‌ن‬ ‫شوێنه‌وارناسان و رۆژنامه‌نوسان و له‌‬ ‫س���ه‌ر ه �ه‌ن��دێ��ک ن��اوچ��ه‌ ک����ارى تاکه‌‬ ‫که‌سى ک��راوه‌‪ ،‬به‌اڵم هێشتا زۆرى ماوه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى بتوانین بیانکه‌ین به‌ شوێنێک‬ ‫که‌ خه‌ڵکى ناوخۆیى و بیانى سه‌ردانیان‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژنامه‌وانه‌ وتیشى‪ :‬ئه‌مه‌ پێویستى‬ ‫ب���ه‌وه‌ ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬حکومه‌ت ک���ارى ل�ه‌ سه‌ر‬ ‫بکات به‌کردنه‌وه‌ى هۆبه‌ى شوێنه‌وار ناسى‬ ‫هاوکاریکردنى ئه‌و که‌سانه‌ى ده‌رچووى‬ ‫ش��وێ��ن �ه‌وارن و خ��ول��ی��اى ب �ه‌دواگ �ه‌ڕان��ى‬ ‫ش��وێ��ن��ه‌وارن‪ ،‬ده‌ڤ����ه‌رى پ��ش��ده‌رو بیتوێن‬ ‫شوێنه‌وارى سه‌رنج راکێشى تێدایه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ چاوى خۆت نه‌یبینى بروا ناکه‌ى ‪.‬‬

‫ژنانی باشور پشتیوانی ل ‌ه ژنانی‬ ‫مانگرتووی باکور ده‌که‌ن‬ ‫چه‌تر‬

‫له‌ به‌یاننامه‌ی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌دا هاتوه‌‪:‬‬ ‫«ل�ه‌ باکوری کوردستاندا گه‌له‌که‌مان‬ ‫رۆژان��ه‌ روب���ه‌ڕوی هێرشی پاکتاوکاری‬ ‫ده‌بێـته‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و هێرشانه‌دا ل ‌ه‬ ‫لوتکه‌دا به‌رخودانیه‌کی شکۆدارو بێ وێن ‌ه‬ ‫به‌رێوه‌ده‌چێت»‪.‬‬ ‫راش��ی��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت ‪ :‬ئ��اک�ه‌پ� ‌ه ه�ه‌م��وورێ��و‬ ‫ش����ێ����وازێ����ک����ی ت����ون����دوت����ی����ژ دورل������� ‌ه‬ ‫هه‌مووئه‌خالقێکی مرۆیان ‌ه به‌کار ده‌هێـنێت‬ ‫بۆسه‌رکوتکردنی خه‌ڵک ب�ه‌اڵم ناتوانن‬ ‫ی ئ��ازادان�ه‌ی‬ ‫به‌ئاسته‌نگیه‌کانیان ئ��ی��راد ‌‬ ‫گه‌ل بشکێنن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ه‌ک � ‌ه ت��ی��ش��ک ده‌خ���ات��� ‌ه س �ه‌ر‬

‫زمانی کاریکاتێر‬

‫ئه‌نجومه‌نی ژنانی ئازادی‬ ‫کوردستان به‌ ده‌رکردنی‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌ک پیشتیوانی‬ ‫خۆی بۆ په‌رله‌مانتار و ژنانی‬ ‫مانگرتوی باکوری کوردستان‬ ‫راگه‌یاند و هه‌ڵسوکه‌وتی‬ ‫نادیمۆکراتیک و گوشاره‌کانی‬ ‫حکومه‌تی تورکیای بۆ سه‌ر گه‌لی‬ ‫کورد شه‌رمه‌زار کرد‪.‬‬

‫هه‌ڵمه‌تی ره‌شبگیری حکومه‌تی ئاکه‌پ ‌ه‬ ‫ل ‌ه دژی چاالکانی مه‌ده‌نی و سیاسی و‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌رکردنی زیاتر له‌ هه‌شت هه‌زار‬ ‫ک��ه‌س ل � ‌ه ب��اک��وری ک��وردس��ت��ان و وه‌ه��ا‬ ‫ده‌نوسێت‪ :‬له‌وانه‌ژماره‌یه‌کی زۆریان ژنه‌‪.‬‬ ‫ئاشکرای ‌ه له‌سه‌رتاسه‌ری جیهاندا تورکیا‬ ‫‌ته ک ‌ه به‌رێژه‌یه‌کی زۆر‬ ‫یه‌که‌مین ده‌وڵه ‌‌‬ ‫ژنانی سیاسی زیندان ک��ردووه‌‪ ،‬له‌دژی‬ ‫داسه‌پاندنی کۆمه‌ڵکوژی له‌سه‌ر گه‌ل‬ ‫و راگ��رت��ن��ی ئ��ۆپ�ه‌راس��ی��ۆن��ی سیاسی و‬ ‫سه‌ربازی و ئازادکردنی هه‌مووزیندانیانی‬ ‫سیاسی‪ ،‬ژنانی سیاستمه‌دا له‌زینداندا‬ ‫ده‌ستیان به‌ چاالکی مانگرتنی تامردن‬ ‫کردووه‌و ‪.‬له‌ ده‌ره‌وه‌ش له‌الیه‌ن ته‌اوی ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مانه‌کانی (به‌ره‌ی ره‌نج و ئازادی و‬ ‫دیموکراسی) پشگیریان لێده‌کرێت‪.‬‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ی ژن��ان��ی ئ����ازاد پشتگیری‬ ‫خۆیان بۆ ئه‌م ژنه‌ مانگرتوان ‌ه به‌مشێوه‌ی ‌ه‬ ‫راده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت‪ :‬ئێم ‌ه وه‌ک ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ژنانی ئازاد پشتیوانی خۆمان ده‌رده‌بڕین بۆ‬ ‫ئه‌و چاالکی مانگرتن و به‌رخۆدانیانه‌ی‬ ‫به‌ڕێو‌ه ده‌چێت‪.‬‬ ‫ئه‌م ئه‌نجومه‌نه‌ داواش ل ‌ه ژنانی باشوری‬ ‫کوردستان ده‌کات وه‌ک ئه‌رکی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و هاوره‌گه‌زی پشتیوانی خۆیان بۆ ئه‌م ژن ‌ه‬ ‫سیاسه‌تمه‌داره‌ مانگرتوان ‌ه ده‌رببڕن‪.‬‬


‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫چاوپێکه‌وتن‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫«موچه‌مان بۆچیی ‌ه ل ‌ه کاتێکدا بکوژانى رۆڵه‌کانمان بسوڕێنه‌وه‌»‬

‫‪5‬‬

‫باوکى شه‌هید سورکێو‪ :‬باڵوکردنه‌وه‌ى هێز به‌م شێوه‌یه‌ کارێکى دیکتاتۆرییه‌ و دژى یاساشه‌‬ ‫سازدانی‬

‫زاهیر مه‌حمود‪ ،‬باوکى شه‌هید‬ ‫سورکێو‪ ،‬باس له‌وه‌ ده‌کات‪،‬‬ ‫ته‌نها داواکارى ئه‌وان ئه‌وه‌یه‌‬ ‫که‌ یاسا سه‌روه‌ر بێت و بکوژانى‬ ‫رۆڵه‌کانیان بدرێنه‌ دادگا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بێ هیوایى خۆیشى ده‌رده‌بڕێت‬ ‫و ده‌ڵێت‪ :‬یاسا سه‌روه‌ر نییه‌‬ ‫و هه‌ردوو حزب یاسایان قۆرخ‬ ‫کردووه‌‪...‬‬

‫باوکى شه‌هید سورکێو‪ ،‬ئه‌و گه‌نجه‌ى ساڵى‬ ‫پار له‌ خۆپیشاندانه‌کانى (‪)17‬ى شوبات‬ ‫و رۆژان��ى دوای��ى له‌گه‌ڵ نۆ گه‌نجى تردا‬ ‫شه‌هید بوون‪ ،‬له‌م چاوپێکه‌وتنه‌ى (چه‌تر)‬ ‫دا ده‌ڵێت‪ :‬له‌و رۆژه‌وه‌ى رۆڵه‌کانمان شه‌هید‬ ‫ک��راون ده‌ڵێن موچه‌تان بۆ س�ه‌رف ک��راوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم من هیچم نه‌بینیوه‌‪...‬‬ ‫ئه‌و پیاوه‌ به‌ته‌مه‌نه‌ که‌ له‌ دواى شه‌هیدبوونى‬ ‫ک��وڕه‌ک�ه‌ی�ه‌وه‌ ب���ه‌رده‌وام له‌ ن��او ج�ه‌م��اوه‌ردا‬ ‫ده‌رده‌ک�ه‌وێ��ت و بۆته‌ نوێنه‌رێکى خه‌ڵک‪،‬‬ ‫له‌م چاوپێکه‌وتنه‌دا وه‌اڵم��ى پرسیاره‌کانى‬ ‫(چه‌تر) ده‌داته‌وه‌‪...‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬هۆکار چییه‌ تا ئێستا بکوژانى‬ ‫رۆڵه‌کانتان ده‌ستگیر نه‌کراون؟‬ ‫ـ له‌به‌رئه‌وه‌ى یاسا س �ه‌روه‌ر نییه‌‪ ،‬ه�ه‌ردوو‬ ‫حزب ده‌ستیان به‌سه‌ر ده‌سه‌اڵتدا گرتووه‌‪،‬‬ ‫یاسایان قۆرخ کردووه‌‪ ،‬هه‌رچییان بوێ له‌‬ ‫حکومه‌ت و یاسا ده‌یکه‌ن و به‌ پێى ویستى‬ ‫خۆیان به‌کاریان دێنن‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬ب��ڕی��ار ب��وو رۆڵ�ه‌ک��ان��ت��ان حیسابى‬ ‫شه‌هیدیان بۆ بکرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ جێبه‌جێ کراوه‌؟‬ ‫ـ به‌ڵێ جێبه‌جێ ک���راوه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم م��ن خۆم‬

‫‪n‬‬

‫باوکی شه‌هید سورکێو‪ :‬خه‌ڵکی هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان هاوسۆزمانن‬

‫ن�ه‌م��دی��وه‌‪ ،‬ئه‌ڵێن ل �ه‌و رۆژه‌وه‌ ک�ه‌ شه‌هید‬ ‫ک��راون پاره‌شیان بۆ حساب ک��راوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێمه‌ ب��ک��وژان��ى ک��وڕه‌ک��ان��م��ان ب��ۆ خۆیان‬ ‫بسوڕێنه‌وه‌‪ ،‬موچه‌مان بۆچییه‌؟‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬ل����ه‌و ک���ات���ه‌وه‌ ده‌س������ه‌اڵت هیچ‬ ‫قه‌ره‌بوویه‌کى کردوونه‌ته‌وه‌؟‬ ‫ـ ن�ه‌خ��ێ��ر‪ ،‬ت��ا ئێستا هیچ ق�ه‌ره‌ب��ووی�ه‌ک��ى‬ ‫نه‌کردووینه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئێوه‌ له‌ چاالکیه‌کاندا هه‌میشه‌ له‌‬ ‫پێش خه‌ڵکه‌وه‌ بوون‪ ،‬هاوسۆزیی خ��‌ڵک بۆ‬ ‫ئێوه‌ چۆن بووه‌؟‬ ‫ـ ئ��ێ��م�ه‌ زۆر س��وپ��اس��ى خ �ه‌ڵ��ک��ى ش���ارى‬

‫*ب�������ه‌رپ�������رس�������ان الس����ای����ی‬ ‫دی���ک���ت���ات���ۆره‌ک���ان���ی ن���اوچ���ه‌ک���ه‌‬ ‫ده‌که‌نه‌وه‌‪...‬‬

‫سلێمانى و ده‌وروبه‌رى و هه‌ر چوار پارچه‌ى‬ ‫کوردستایش ده‌که‌ین‪ ،‬به‌ راستى هاوسۆزمان‬ ‫بوون‪ ،‬سوپاسى ئه‌و رێز و حورمه‌ته‌ زۆره‌یان‬ ‫ده‌ک �ه‌م که‌ هه‌یانه‌ بۆمان‪ ،‬هه‌موویان به‌‬ ‫ش��ێ��وه‌ى ج��ی��اواز خه‌مخۆرییان ل�ه‌ شوێنى‬ ‫ج��ی��اواز ده‌رب��ڕی��وه‌ ب��ۆم��ان‪ ،‬ب�ه‌ راس��ت��ى من‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریاندا خۆم به‌ شه‌رمه‌زار ده‌زانم‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬له‌ ئێستادا ده‌سه‌تى ک��وردى چۆن‬ ‫ده‌بینیت؟‬ ‫ـ ب �ه‌داخ �ه‌وه‌ ئێمه‌ ده‌سه‌اڵتێکمان هه‌یه‌ له‌‬ ‫زه‌م��ان��ى س����ه‌ددام حسێندا وه‌ک ئه‌مه‌ى‬ ‫ئه‌مان نه‌کراوه‌‪ ،‬جاران ئه‌گه‌ر سه‌دام هێزى‬

‫دابه‌زاندایه‌ته‌ ناوشار هه‌ر (‪ )10‬مه‌ترێک‬ ‫که‌سێکى به‌رده‌که‌وت‪ ،‬به‌اڵم ئێستا به‌و هێزه‌‬ ‫زۆره‌ى هاتۆته‌ ناو شار هه‌ر هاواڵتییه‌ک‬ ‫دوو که‌سى له‌وان به‌رده‌که‌وێت‪ ،‬که‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫کارێکى دیکتاتۆرییه‌ و دژى یاساشه‌‪،‬‬ ‫ئێمه‌ ئه‌بێت دانى پێدا بنێین ده‌سه‌اڵتێکى‬ ‫فاشیلمان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ل�ه‌ ه�ه‌م��وو رووی �ه‌ک �ه‌وه‌‬ ‫جگه‌ له‌ گه‌نده‌ڵى که‌ له‌ رووى گه‌نده‌ڵییه‌وه‌‬ ‫بااڵده‌ستن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئ�ه‌ى داه��ات��ووى ده‌س�ه‌اڵت��ى ک��وردى‬ ‫چۆن ده‌بینیت؟ پێتوایه‌ چییان لێ دێ؟‬ ‫ـ داهاتووى ده‌سه‌اڵتى کوردى به‌و شێوه‌یه‌‬ ‫ده‌بینم وه‌ک (حوسنى موباره‌ک و عه‌لى‬ ‫عه‌بدواڵ ساڵح و موعه‌ممه‌ر قه‌زافى)ییه‌ و‬ ‫وه‌ک ئه‌وان سه‌رگه‌ردان ده‌بن و ده‌چنه‌ ناو‬ ‫زبڵدانى مێژووه‌وه‌‪ .‬هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌گه‌ر وابن و‬ ‫وه‌ک ئێستا ره‌فتار و حوکم بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر فریاى خۆیان بکه‌ون و حوکمیان‬ ‫بگۆڕن ئه‌وه‌ زۆر باشه‌ که‌ ئه‌مه‌ش زه‌حمه‌ته‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬که‌واته‌ پێتوایه‌ به‌رپرسانى کورد‬ ‫په‌ندییان له‌ دیکتاتۆره‌کانى رۆژهه‌اڵتى‬ ‫ناوه‌ڕاست وه‌رگرتووه‌؟‬ ‫ـ نه‌خێر‪ ،‬تا ئێستاش الساییان ده‌ک�ه‌ن�ه‌وه‌‬ ‫و بگره‌ شانازییان پێوه‌ ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌تا له‌‬ ‫عێراقه‌وه‌ تا ئێسته‌ش نامه‌ى پشتگیرییان بۆ‬ ‫ده‌نێرن‪ ،‬من به‌ دڵنیاییه‌وه‌ پێت ده‌ڵێم ئه‌گه‌ر‬ ‫ئاوا بڕوات ئه‌مان پێش دیکتاتۆره‌کانى تر‬ ‫ده‌بنه‌ په‌ندى زه‌مانه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬دواى ساڵێک له‌ مه‌رگى رۆڵه‌کانتان‬ ‫داخوازیتان چییه‌؟‬ ‫ـ داخ��وازى و داواکاریی ئێمه‌ ته‌نها یاسا‬ ‫س������ه‌روه‌رى و ده‌س��گ��ی��رک��ردن��ى ب��ک��وژه‌ى‬ ‫کوڕه‌کانمانه‌‪ ،‬ئێمه‌ جگه‌ له‌م داواکارییه‌‬ ‫هیچى ترمان داوا نه‌کردووه‌ و له‌ ئێستادا‬ ‫هیچى تریشمان ناوێ‪.‬‬

‫«ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵت به‌م شێوه‌ی ‌ه بێت‪ ،‬ناڕه‌زایى ده‌گۆڕێت بۆ راپه‌ڕین»‬

‫د‪.‬هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر‪ :‬کاتێک داواى خه‌ڵک به‌ گولله‌ وه‌اڵم ده‌درێته‌وه‌‪ ،‬واتایه‌ک نامێنێ بۆ خه‌باتى مه‌ده‌نى‬ ‫سازدانى‬

‫د‪.‬هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر‪ ،‬مامۆستاى‬ ‫زانکۆ‪ ،‬له‌م چاوپێکه‌وتنه‌ى (چه‌تر)‬ ‫دا باس له‌ ره‌وشى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و ناڕه‌زایه‌تییه‌کانى‬ ‫(‪)17‬ى شوبات ده‌کات و ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫کاتێک داواى خه‌ڵک به‌ گولله‌‬ ‫وه‌اڵم ده‌درێته‌وه‌‪ ،‬مانایه‌ک نامێنێ‬ ‫بۆ خه‌باتى ره‌واى مه‌ده‌نى‪...‬‬

‫ئ�ه‌وه‌ نیم (‪)17‬ى شوبات ببێت به‌ رۆژى‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان‪ ،‬ئ�ه‌ب��ێ��ت ب�����ه‌رده‌وام ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫ناڕه‌زایه‌تیه‌کاندا بین‪ ،‬واته‌ هه‌ر کاتێک‬ ‫ئێمه‌ درک به‌وه‌ بکه‌ین که‌ شتێک ناچێته‌‬ ‫پێشه‌وه‌‪ ،‬یان ده‌سه‌اڵت خه‌مساردى ئه‌نوێنێت‬ ‫ده‌بێ ئێمه‌ بیبزوێنین‪ .‬داوا ده‌که‌م (‪)17‬ى‬ ‫شوباتى ئه‌م ساڵ دوو شتى گرنگ بکات‪.‬‬ ‫یه‌که‌م‪ :‬ئاراسته‌ى ناڕه‌زایى و خۆپیشاندان‬ ‫له‌ ئاراسته‌ى چونه‌ سه‌ر باره‌گا و به‌ریه‌ک‬ ‫که‌وتنى کۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌ بگۆڕێت بۆ‬ ‫فشار خستنه‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نى نیشتمانى‬ ‫عێراق‪ ،‬چونکه‌ ده‌بێت ئ�ه‌وان شه‌ڕى ئێمه‌‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬ئه‌وان نوێنه‌رى ئێمه‌ن‪ ،‬ناکرێ شه‌ڕى‬ ‫خۆمان له‌سه‌ر شه‌قام بکه‌ین‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫له‌په‌رله‌مان هه‌ر کۆببنه‌وه‌‪ .‬دووه‌م‪ :‬هه‌قه‌‬ ‫ئه‌م رۆژه‌ بکه‌ین به‌ رۆژى دروستکردنى‬ ‫متمانه‌ و کۆتایى هێنان بێت به‌ کلتورى‬ ‫رق و نه‌چینه‌ سه‌ر حزب و هێزه‌کان‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ره‌خ��ن �ه‌م��ان ل�ه‌ هه‌ڵسوکه‌وتیان هه‌بێت‪،‬‬ ‫کوشتن و بڕین کۆتایى بێت‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬تێڕوانینى تۆ بۆ خۆپیشاندانه‌کانى‬ ‫(‪)17‬ى شوبات چییه‌؟‬ ‫ـ (‪)17‬ى ش���وب���ات���ى س���اڵ���ى راب������ردوو‬ ‫گوزارشتکردن بوو له‌ کۆى ئه‌و رقانه‌ى که‌‬ ‫حزبى سیاسى و هێزى سیاسى و رۆشنبیر‬ ‫و میدیا و هه‌ندێک ج��ار پ����ه‌روه‌رده‌ له‌‬ ‫کوردستاندا به‌رهه‌میان هێناوه‌‪ ،‬له‌ ئه‌نجامدا‬ ‫ئه‌و رقانه‌ به‌ریه‌ک که‌وتن که‌ نه‌یانتوانى‬ ‫گونجان و پێکه‌وه‌ژیانێکى کۆمه‌اڵیه‌تى و‬ ‫ئارامى بێننه‌ کایه‌وه‌‪ ،‬له‌ هه‌موو ئه‌مانه‌‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت به‌رپرسه‌‪ ،‬چونکه‌ نه‌یتوانیوه‌ له‌‬ ‫(‪ )20‬ساڵى رابردوودا کلتورى رق بگۆڕێت‬ ‫بۆ کلتورى ره‌خنه‌‪ ،‬بۆئه‌وه‌ى نه‌ خۆپیشانده‌ر‬ ‫به‌رد بگرێته‌ باره‌گاى حزب و نه‌ حزبیش به‌‬ ‫گولله‌ وه‌اڵمى خۆپیشانده‌ر بداته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬دواى ساڵێک له‌ تێپه‌ڕبوون به‌سه‌ر‬ ‫(‪)17‬ى شوباتدا‪ ،‬خوێندنه‌وه‌ت چیه‌ بۆ‬ ‫ره‌وشى ئێستاى هه‌رێمى کوردستان؟‬ ‫ـ ره‌وشى هه‌رێمى کوردستان نه‌ک وه‌ک‬ ‫(‪)17‬ى شوبات نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو وه‌ک پێش‬ ‫(‪)17‬ى شوباتیشه‌‪ ،‬چونکه‌ حکومه‌تى‬ ‫ه���ه‌رێ���م‪ ،‬س���ه‌رۆک���ای���ه‌ت���ى پ���ه‌رل���ه‌م���ان و‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم و ده‌سه‌اڵتى دادوه‌رى‬ ‫و ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن و ش���ه‌ق���ام‪ ،‬رۆش��ن��ب��ی��ر و‬ ‫مامۆستاى ئایینى‪ ،‬ه �ه‌م��وو دان��ی��ان به‌‬ ‫ره‌وای �ه‌ت��ى داواک��ان��ى خۆپیشانده‌راندا نا‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ت��ا ئێستا جێبه‌جێ ن �ه‌ک��راون‪ ،‬ئه‌و چه‌تر‪ :‬بۆچى تا ئێستا ده‌سه‌اڵت هه‌نگاوى‬ ‫وه‌اڵمانه‌ به‌ الفیته‌ و دروشم و قسه‌کردنى چاکسازى ریشه‌یى نه‌ناوه‌ و رووداوه‌ک���ان‬ ‫تیۆرى نه‌بووه‌ به‌ پراکتیکى‪ ،‬بۆیه‌ له‌گه‌ڵ دووبار‌ه ده‌کاته‌وه‌؟‬

‫ـ له‌به‌رئه‌وه‌ى ئێمه‌ گرفتى کاره‌کته‌رمان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌ داخ��ه‌وه‌ حزبى سیاسى له‌ شاخ‬ ‫و له‌ شاردا جۆرێ که‌سى به‌رهه‌م هێناوه‌‬ ‫که‌ به‌ ئاسانى به‌رهه‌میان دێنێ و ناتوانێت‬ ‫فۆرماتیان بکات و بیانگۆڕێت‪ ،‬که‌سى‬ ‫چ���ه‌ق ب �ه‌س��ت��وو ب���ه‌ره���ه‌م دێ��ن��ێ��ت‪ ،‬ئێستا‬ ‫ب��ڕی��ارى ش��ی��او ه �ه‌ی �ه‌ ب��ۆ گ��ۆڕان��ک��ارى‪،‬‬ ‫(‪ )17‬خاڵى په‌رله‌مانمان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬چ��وار‬ ‫خاڵه‌که‌ى سه‌رۆکایه‌تى ه�ه‌رێ��م و بڕیار‬ ‫ب���ۆ ده‌س��ت��گ��ی��رک��ردن��ى ت���ه‌ق���ه‌ک���ه‌ران و‬ ‫سه‌رپێچیکاران‪ ،‬ب��ڕی��ار هه‌یه‌ ک�ه‌ نابێت‬ ‫خوێنى کورد به‌ ده‌ستى یه‌ک بڕێژرێت‪،‬‬ ‫ئه‌مانه‌ هه‌نگاون بۆ چاکسازى‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬هۆکار چییه‌ ئ�ه‌و داواک��اری��ان�ه‌ى‬ ‫خ �ه‌ڵ��ک ه �ه‌ی �ه‌ت��ى ل���ه‌ ده‌س��ت��گ��ی��رک��ردن��ى‬ ‫ته‌قه‌که‌ران و دروستکردنى هێزى پۆلیس‬ ‫و سوپاى نیشتمانى و نه‌هێشتنى ده‌ستى‬ ‫حزب له‌ناو کاره‌کانى حکومه‌ت ‪ ...‬هتد‪،‬‬ ‫ده‌سه‌اڵت جێ به‌جێى ناکات؟‬ ‫ـ من ئه‌ڵێم ده‌سه‌اڵت به‌م کارانه‌ى کۆتاى‬

‫ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵتێک نه‌توانێت داواى‬ ‫خۆپیشانده‌ران جێبه‌جێ بکات و پارێزگارى‬ ‫له‌ باره‌گاکان و که‌ناڵه‌کانى راگه‌یاندن‬ ‫ب��ک��ات و ب��ک��وژان س��زا ب���دات‪ ،‬ئ���ه‌وا ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ ره‌وایه‌تى نه‌ماوه‌‬

‫‪n‬‬

‫د‪.‬هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر‪ :‬بڕیار هه‌یه‌ که‌ نابێت خوێنى کورد به‌ ده‌ستى کورد بڕێژرێت !‬

‫که‌ ئه‌و داوایانه‌ جێبه‌جێ بکات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ده‌سه‌اڵتێک نه‌توانێت داواى خۆپیشانده‌ر‬ ‫به‌دیبێنێت و ن�ه‌ت��وان��ێ��ت پ��ارێ��زگ��ارى له‌و‬ ‫ب��اره‌گ��ای��ان �ه‌ ب��ک��ات ک �ه‌ س��وت��ێ��ن��ران‪ ،‬ی��ان‬ ‫که‌ناڵه‌کانى راگ�ه‌ی��ان��دن ک�ه‌ هه‌موومان‬ ‫ده‌زانین له‌ کاتى خۆپیشاندانه‌کدا رویدا‪،‬‬ ‫یان نه‌توانێت ته‌قه‌که‌ران و بکوژانى (‪)17‬‬ ‫ى شوبات سزا ب��دات‪ ،‬ئ�ه‌وا ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌‬ ‫شه‌رعیه‌تى نامێنێت وا ده‌کات جارێکى تر‬ ‫به‌ ده‌ستى خۆى خه‌ڵک بێنێته‌وه‌ سه‌ر شه‌قام‬ ‫و دژى خۆى ده‌وه‌ستن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬کارى دادگا له‌ هه‌رێمى کوردستان‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌ چۆن ده‌بینى؟‬ ‫ـ دادگا کارى خۆى کردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ ئه‌رکى‬ ‫ده‌سه‌اڵتى جێبه‌جێ کردنه‌ که‌ ئه‌و بکوژانه‌‬ ‫ده‌ستگیر بکات‪ ،‬چونکه‌ دادگ��ا بڕیارى‬ ‫بێنێت به‌ کلتورى رق و کینه‌ و توندوتیژى‬ ‫ده‌ستگیرکردنى ده‌رکردووه‌ و ته‌نها ده‌توانێت‬ ‫دژى خۆپیشانده‌ران و جێبه‌جێکردنى ئه‌و‬ ‫بڕیار ده‌رب��ک��ات‪ ،‬حکومه‌ت و ده‌سه‌اڵتى‬ ‫داوایانه‌ى خه‌ڵک‪ ،‬چونکه‌ ئه‌رکى ده‌سه‌اڵته‌‬

‫دادوه‌رى به‌ بڕیارى ئ�ه‌وان ئیشى ک��ردووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ده‌س �ه‌اڵت��ى جێبه‌جێکردن جێبه‌جێى‬ ‫نه‌کردووه‌‪ ،‬ته‌نها ده‌سه‌اڵتى دادوه‌رى تاوانبار‬ ‫نییه‌‪ ،‬ده‌ب��ێ ئه‌م ده‌سه‌اڵتانه‌ یه‌کتر ته‌واو‬ ‫بکه‌ن و س���ه‌روه‌رى یاسا جێبه‌جێ بکه‌ن‪،‬‬ ‫ره‌وایه‌تى یه‌کتر به‌هێز بکه‌ن‪ ،‬ناکرێ ئه‌و‬ ‫خااڵنه‌ جێبه‌جێ نه‌کرێن‪ ،‬چونکه‌ ئێستا‬ ‫برینه‌که‌ قوڵتره‌‪ ،‬شه‌هیده‌کانمان هه‌قیان‬ ‫ن �ه‌س �ه‌ن��راوه‌‪ ،‬ب��ک��وژه‌ک��ان ن���اس���راون‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ده‌ستگیر نه‌کراون‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئایا بێده‌نگى خه‌ڵک نیشانه‌ى ئه‌وه‌یه‌‬ ‫هیچ ناڕه‌زایى و توڕه‌ییه‌کى نیه‌؟‬ ‫ـ پێموایه‌ خ�ه‌ڵ��ک ب����ه‌رده‌وام ن��اڕه‌زای��ى و‬ ‫داواک��ارى هه‌یه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌مه‌ نیشانه‌ى‬ ‫ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ ئیتر خه‌ڵک بێده‌نگه‌ و هیچ‬ ‫داواکاریشى نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵت‬ ‫به‌و شێوه‌یه‌ بمێنێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا شتێک نابێت‬ ‫ناوى خۆپیشاندان بێت‪ ،‬ئه‌م ناڕه‌زاییه‌ ده‌بێت‬

‫به‌ راپه‌ڕینێکى گ �ه‌وره‌ که‌ ه��ی��وادارم ئه‌و‬ ‫ره‌وشه‌ نه‌یه‌ته‌ پێش بۆ کوردستان‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬سیاسه‌تى هێزه‌کانى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫چ���ۆن ده‌ب��ی��ن��ى؟ ئ��ای��ا پ��ێ��وس��ت ن��ی�ه‌ ئ���ه‌وان‬ ‫خۆپیشاندان ده‌ست پێبکه‌نه‌وه‌؟‬ ‫ـ ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ (‪)17‬ى ش��وب��ات رۆژێ��ک��ى‬ ‫نه‌خوازراو بوو‪ ،‬به‌رنامه‌ى نیه‌‪ ،‬له‌ شێوازى‬ ‫م�ه‌ده‌ن��ی�ه‌وه‌ ده‌گ��ۆڕی��ت بۆ توندوتیژى‪ ،‬له‌‬ ‫دواى ئه‌مه‌وه‌ که‌ ده‌سه‌اڵت ده‌ستى ده‌چێته‌‬ ‫خوێنى هاونیشتمانیانى خۆى‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و شه‌قام‪ ،‬خه‌ڵک‪ ،‬بازاڕ‪ ،‬زانکۆ ناتوانێت‬ ‫له‌مه‌ بێده‌نگ ببێت‪)17( ،‬ى شوبات زۆر‬ ‫به‌ ئاسایى تێپه‌ڕى و نه‌یتوانى وانه‌یه‌ک بێت‬ ‫که‌ خێرا داواکارییه‌کان جێبه‌جێ بکات‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم کاتێک داواى تۆ به‌ گولله‌ وه‌اڵم‬ ‫ده‌درێته‌وه‌‪ ،‬مانایه‌ک نامێنێ بۆ خه‌باتى‬ ‫ره‌واى مه‌ده‌نى‪ ،‬بێگومان ده‌بێت ئۆپۆزسیۆن‬ ‫له‌‌پشت خه‌ڵک بێت و هه‌ڵوێستى هه‌بێت‪.‬‬


‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫ـــه‌رله‌مانى تورکیا داخوازى گۆڕینى یاسا تاوتوێ ده‌کات‬

‫‪7‬‬

‫ڵ (‪ )PKK‬کردوو‌ه نه‌ک (‪)MIT‬‬ ‫چاوپێکه‌وتنى له‌گه‌ ‌‬

‫په‌سه‌نده‌ کرا‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئ�ه‌و یاسایه‌ له‌الیه‌ن س �ه‌رۆک کۆمار‌ه‬ ‫ئه‌رێ بکرێت‪ ،‬ئه‌وا له‌مه‌ودوا هیچ ئه‌ندامێکى‬ ‫(‪ )MIT‬ناتوانن بێ مۆڵه‌تى ئه‌ردۆگان له‌گه‌ڵ‌‬ ‫هیچ که‌س و الیه‌نێکى ده‌ره‌کیدا چاوپێکه‌وتن‬ ‫ئه‌نجام بده‌ن‪.‬‬ ‫ب�ه‌گ��وێ��ره‌ى بۆچونى (‪ )BDP‬و الیه‌نه‌کانى‬ ‫دی��ک �ه‌‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ی��اس��اک �ه‌ ل �ه‌ الی���ه‌ن س���ه‌رۆک‬

‫ه����ه‌روه‌ه����ا ل����ه‌و چ���وارچ���ێ���وه‌ی���ه‌دا ئ �ه‌ن��دام��ان��ى کورکچوو) وتیشی‪ :‬هه‌موو شتێک ئاشکرایه‌‬ ‫کۆمیسیۆنی قالبانی په‌رله‌مانى تورکیا‪)15( ،‬ی ته‌نیا وه‌اڵم���ى ی �ه‌ک پرسیار م���اوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ئایا‬ ‫مانگ سه‌یری دیمه‌نه‌کانى کۆمه‌ڵکووژییه‌که‌ى فه‌رمانى ئه‌و کۆمه‌ڵکووژه‌یه‌ کێ داویه‌تى و به‌‬ ‫رۆبۆسکیان ک��رد‪( ،‬ئ�ه‌رت��ۆغ��ڕۆڵ کورکچوو) چ ئامانجێک ئه‌و فه‌رمانه‌ى داوه‌؟‪.‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ وتی‪ :‬ئه‌وه‌ى که‌ گوندنشینان باسیان کورکچوو‪ ،‬له‌ لێدوانێکیدا بۆ ئاژانسی فورات‬ ‫ده‌کرد‪ ،‬هه‌مووی راست بوون‪ ،‬ئێستا ته‌نها ئه‌وه‌ ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌کرد زۆر به‌ شێوه‌یه‌کى ئاشکرا‬ ‫م��اوه‌ ک�ه‌ ک��ێ فه‌رمانى کۆمه‌ڵکووژیه‌که‌ى دی��ار‌ه که‌ له‌سه‌ر سنوور بازرگانى ده‌ک��رێ له‌‬ ‫داوه‌ به‌ پێى لێدوانی ئه‌ندامانى کۆمیسیۆنه‌که‌‪ ،‬الیه‌ک هه‌شت کامیۆن و هێسترى گوندنشینان‬ ‫دیاره‌ و له‌ الیه‌کى دیکه‌ شتوومه‌ک و کااڵى‬ ‫بازرگانى له‌ هێستر بار ده‌کرێن‪ ،‬به‌ ئاسانى له‌‬ ‫دیمه‌نه‌کاندا دی��اره‌ که‌ ئ�ه‌و که‌سانه‌ى له‌وێن‪،‬‬ ‫که‌سانى مه‌ده‌نین یان گه‌ریالن و له‌و باره‌یه‌وه‌‬ ‫وت���ی‪ :‬ل �ه‌ رۆب��ۆس��ک��ى چ��ی��ان ب �ه‌ ئێمه‌ وت له‌‬ ‫دیمه‌نه‌کانیشدا هه‌مان شت دیاره‌‪ ،‬کاتێک من‬ ‫گوێ بیستى قسه‌کانى گوندنشینان ب��ووم‪ ،‬به‌‬ ‫هیچ شێوه‌یه‌ک گومانم نه‌ده‌کرد‪ ،‬ئێمه‌ هه‌مان‬ ‫ئاشکرایه‌ که‌ گوندنشینان بازرگانى سه‌ر سنوور شتمان له‌ دیمه‌نه‌کاندا بینی‪ ،‬چ��وار ج��ار ئه‌و‬ ‫ده‌که‌ن‪ .‬سه‌ره‌ڕاى داواکارییه‌کان بۆ ئه‌وه‌ى هه‌موو شوێنه‌ هێرشى کراوه‌ته‌ سه‌ر‪ ،‬ئێستا ته‌نیا وه‌اڵمى‬ ‫ئه‌ندامانى په‌رله‌مان دیمه‌نه‌کان ببینن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و پرسیاره‌ ماوه‌ته‌وه‌ کێ فه‌رمانیدا؟ بۆچى‬ ‫رێگا نه‌درا بێجگه‌ له‌ ئه‌ندامانى کۆمسیۆنه‌که‌‪ ،‬ئ �ه‌و ف�ه‌رم��ان�ه‌ی��دا؟ ئێمه‌ ب�ه‌ دواى وه‌اڵم���ى ئه‌و‬ ‫پرسیارانه‌دا ده‌گرێین‪.‬‬ ‫که‌سى دیکه‌ ئه‌و دیمه‌نانه‌ ببینێت‪.‬‬ ‫ئ��ه‌ن��دام��ی ک��ۆم��ی��س��ی��ۆن �ه‌ک �ه‌ (ئ���ه‌رت���ۆغ���ڕۆڵ هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا حکومه‌تى‬

‫حه‌سیب کاپاڵن‪ :‬ل ‌ه دیالۆگ و دانوستان‬ ‫مه‌ترسن‪ ،‬بێترس بچن ‌ه ئیمرالى و قه‌ندیل‬ ‫کۆماره‌وه‌ ئه‌رێ بکرێت‪ ،‬ئه‌وا ئه‌رکى دۆزگه‌رانى‬ ‫تایبه‌ت زیاتر ده‌کات و رێگریش ده‌بێت له‌به‌رده‌م‬ ‫به‌ سزاگه‌یاندنى ئه‌نجامده‌رانى کۆمه‌ڵکوژى‬ ‫رۆب��ۆس��ک��ی��دا‪ ،‬ئ����ه‌وه‌ی گ��ون��دن��ش��ی��ن��ان ل �ه‌س �ه‌ر‬ ‫کۆمه‌ڵکوژى رۆبۆسکى وتیان هه‌مووى راست‬ ‫بوون‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫ه‬ ‫هێرش و گرتنه‌کانی ده‌وڵه‌تی تورک به‌رده‌وام ‌‬

‫(‪ )AKP‬ئۆپه‌راسیۆنى ده‌ستگیرکردنه‌کانى‬ ‫ل �ه‌ ژێ��ر ن���اوى (‪)KCK‬دا ب��ه‌رده‌اوام��ده‌ک��ات‬ ‫رۆژى (‪)15‬ی ش��وب��ات (‪ )431‬ک���ه‌س له‌‬

‫فۆتۆ‪FiRAT/‬‬

‫ه��اواڵت��ی��ان��ى ک���ورد و چ��االک��وان��ان��ى م �ه‌ده‌ن��ى‬ ‫و ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ى ب �ه‌ده‌س��ت��ى پ��ۆل��ی��س��ى ده‌وڵ��ه‌ت��ى‬ ‫تورکیا ده‌ست به‌سه‌رکران‪.‬‬

‫ مه‌ترسییه‌کی گه‌وره‌یه‌» ‪ )Roj( ...‬ئاوا بوو (‪ )Stêrk‬هات‬ ‫ک��اره‌ ئ�ه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت هه‌ر له‌الیه‌نی ده‌وڵه‌تی ده‌کات»‪.‬‬ ‫تورکه‌وه‌ په‌یڕه‌و ناکرێت‪ ،‬به‌ڵکو له‌الیه‌ن سه‌رجه‌م هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر‪ ،‬مامۆستای زانکۆ به‌شی‬ ‫ده‌وڵه‌ته‌ زلهێزه‌کانی جیهانه‌وه‌ په‌یڕه‌و ده‌کرێت‪ ،‬راگه‌یاندن‪ ،‬پێیوایه‌ ئه‌و که‌نااڵنه‌ گوزارشت له‌‬ ‫بۆیه‌ ئه‌و هێزانه‌ی له‌به‌ر چاوچنۆکی چاویان نه‌ته‌وه‌یه‌ک ده‌که‌ن‪ ،‬چونکه‌ ئه‌و که‌نااڵنه‌ باس‬ ‫هیچ شتێک نابینێت ته‌نانه‌ت پێشێلی په‌یڕه‌وی له‌ پێکه‌وه‌ ژیان و ژیانی دیموکراسیه‌ت ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫یاسای خۆشیان ده‌که‌ن هه‌موویان به‌شدارن له‌و ده‌بێت الیه‌نی که‌م ده‌رفه‌تی «گوزارشتکردن و‬ ‫سیاسه‌تی قڕکردن و له‌و ره‌فتاره‌ وه‌حشیگه‌ریه‌ی شانازی به‌ زمانی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان هه‌بێت»‪،‬‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ گه‌لی ک��ورد ده‌ک��رێ��ت پێموابێت ب��ۆی�ه‌ داخستنی رۆژ تیڤی «مه‌ترسیه‌کی‬ ‫«هه‌مو هاوبه‌شن» و ده‌یانه‌وێت به‌داخستنی گه‌وره‌یه‌»‪.‬‬ ‫که‌ناڵی رۆژ تیڤی ده‌نگی ره‌وای میلله‌تی کورد ئه‌و مامۆستایه‌ی زانکۆ ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شکرد‬ ‫و ده‌نگی ئازاد ببڕن‪ ،‬به‌اڵم ئیستا گه‌لی کورد ئ �ه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی گ �ه‌وره‌ی �ه‌ له‌سه‌ر‬ ‫به‌تایبه‌تی له‌ باکوری کوردستان له‌ ئاستی دیموکراسی پێویسته‌ کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫هۆشیاری و فیکری و ئیراده‌یه‌کی به‌هێزدایه‌‪ .‬هه‌ڵوێستی له‌سه‌ر وه‌ربگرێت‪ ،‬وتیشی‪« :‬پێویسته‌‬ ‫ناوبراو وتیشی‪ :‬به‌داخستنی که‌ناڵێکی وا ئه‌و ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی له‌پشت داخستنی ئه‌و که‌ناڵه‌وه‌ن‬ ‫گه‌له‌ سارد نابێته‌وه‌ دوژمنان و هێزه‌ چاوچنۆک به‌خۆیاندا ب��چ��ن�ه‌وه‌«‪ ،‬چونکه‌ ده‌ب��ێ��ت نه‌ته‌وه‌‬ ‫و به‌رژه‌وه‌ندی خوازه‌کانیش ناتوانن به‌داخستنی چۆنی ده‌وێ��ت ب�ه‌و شێوه‌یه‌ گ��وزارش��ت له‌خۆی‬ ‫رۆژ تیڤی ده‌نگی گه‌لی ک��ورد ببڕن ئه‌وه‌تا بکات‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ چۆن بیرده‌کاته‌وه‌ ده‌بێت به‌و شێوه‌‬ ‫ئێستا (‪ )sterk tv‬تازه‌ ده‌ستی به‌په‌خشکردوه‌ قسه‌ بکات‪ ،‬چونکه‌ ئێمه‌ «چه‌کمان وه‌الوه‌‬ ‫بێگومان ئه‌وه‌ش ده‌توانێت به‌هه‌مان شێوه‌ی رۆژ ناوه‌ ئێستا سه‌رده‌می قسه‌ و دیالۆگه‌»‪ ،‬نابێت‬ ‫تیڤی ده‌ست بکات به‌په‌خشی خۆی و ده‌نگی ئ �ه‌و گفتوگۆیه‌ له‌به‌شێک ل�ه‌ن�ه‌ت�ه‌وه‌ک��ان یان‬ ‫خ���ۆی بگه‌یه‌نێت ب����ه‌رای گشتی جیهانی‪ ،‬نه‌ته‌وه‌کانی تر بسه‌نینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ره‌فتاری فاشیانه‌ و هێرش و کوشتن و بڕین و نه‌جیبه‌ ق���ه‌ره‌داغ���ى‪ ،‬ب��ێ��ژه‌رى ئ �ه‌و ته‌له‌فزیۆنه‌‬ ‫سیاسه‌تی نکوڵی کردنی رژێمی (‪ )AKP‬و ب���ه‌(چ���ه‌ت���ر)ى راگ���ه‌ی���ان���د‪ :‬دواى ئ�����ه‌وه‌ى که‌‬ ‫به‌رای گشتی گه‌له‌که‌مانی ده‌گه‌یه‌نێت «رۆژ کۆمپانیاى ف �ه‌ڕه‌ن��س��ى یوتێل س��ات په‌خشى‬ ‫تیڤی هه‌بێت ی��ان نه‌بێت ه �ه‌ر ده‌س���ت به‌کار (‪)ROJ TV‬ب�����ه‌ ش��ێ��وه‌ی �ه‌ک��ى ی�ه‌ک�لای�ه‌ن�ه‌‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫ دانیشتوانی کوبانی کوشتنی گه‌نجێکی‬ ‫کورد ئیدان ‌ه ده‌که‌ن‬

‫پێشنیارێک بۆ هه‌ر دوو دیموکرات‬

‫گه‌لی کورد له‌ کوبانی رۆژی (‪)15‬ی ئه‌م مانگه‌‬ ‫ئیدانه‌ی کوشتنی گه‌نجێکی کورد ده‌که‌ن به ‌ناوی‬ ‫ف��اروق مه‌حمود عه‌یس‪ ،‬که‌ ش �ه‌وی پێشتر له‌الیه‌ن‬ ‫هێزه‌ ئه‌منیه‌کانه‌وه‌ ک��وژراب��وو ب��ۆ ئ �ه‌و مه‌به‌سته‌ش‬ ‫ب �ه‌ی��ان��ام �ه‌ی �ه‌ک ل���ه‌الی���ه‌ن ب��ن �ه‌م��اڵ �ه‌ی حاجکییه‌وه‌‬ ‫ب�ڵاوک��رای �ه‌وه‌ ک�ه‌ کۆپیه‌کی ب��ۆ ئ��اژان��س��ی ف��ورات‬ ‫نێردراوه‌ و تییدا هاتووه‌‪ :‬به‌ توندی ئیدانه‌ی ئه‌و تاوانه‌‬ ‫ده‌که‌ین که‌ ده‌زگا ئه‌منیه‌کان دژی گه‌نجانی کورد‬ ‫ئه‌نجامی ده‌ده‌ن و ئۆباڵی کوشتنی ناوبراو ده‌خه‌ینه‌‬ ‫ئه‌ستۆی هێزه‌ ئه‌منیه‌کان و دڵنیایان ده‌که‌ینه‌وه‌ که‌‬ ‫گه‌لی کورد و به‌تایبه‌تیش بنه‌ماڵه‌ی حاجکی که‌‬ ‫بنه‌ماڵیه‌کی ناسراون له‌ کوبانی ناکه‌ونه‌ ژێر رکێفی‬ ‫رژێمی سوریاوه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی سه‌رچاوه‌کانیش پاش کۆبوونه‌وه‌که‌ و له‌و‬ ‫شه‌وه‌دا دانیشتوانی کوبانی له‌ رووبه‌رووبونه‌وه‌یه‌کدا له‬ ‫‌کاتی به‌رگریکردن له‌ خۆیان چه‌کدارێکی سوپای‬ ‫سوریایان کوشتوه‌ى و داواش ده‌که‌ن هێزه‌ ئه‌منیه‌کان‬ ‫ناوچه‌ی کوبانی چۆڵ بکه‌ن و هه‌موو سه‌ربازگه‌کانی‬ ‫هێزه‌ ئه‌منیه‌کان له‌و شاره‌ بچنه‌ ده‌ره‌وه‌‪.‬‬

‫به‌شى سۆرانى ئاژانسى (فورات) باڵوى کردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌ ئ��ام��ان��ج��ى ی�ه‌ک��خ��س��ت��ن�ه‌وه‌ى ب��ۆن�ه‌ و مه‌راسیمه‌‬ ‫هاوبه‌شه‌کان دوو که‌سایه‌تى رۆژهه‌اڵتى کوردستان‬ ‫پێشنیارێک ده‌خه‌نه‌ ب �ه‌رده‌م د��و پارتى رۆژهه‌اڵتى‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫هه‌ر یه‌ک له‌ مافناس عه‌زیز ماملێ و د‪.‬حه‌سه‌ن‬ ‫ش �ه‌ت �ه‌وى‪ ،‬ل�ه‌ بانگه‌وازێکدا داوای���ه‌ک پێشکه‌شى‬ ‫ه����ه‌ردوو ح��زب��ى دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان و حزبى‬ ‫دیموکراتى کوردستانى ئێران ده‌ک �ه‌ن و ئاماده‌یى‬ ‫خۆیان بۆ هه‌موو ج��ۆره‌ هاوکاریه‌ک له‌و پێناوه‌دا‬ ‫ده‌رده‌بڕن‪.‬‬ ‫له‌ بانگه‌وازه‌که‌یاندا داوا له‌ هه‌ر دوو حزب ده‌که‌ن که‌‬ ‫یادکردنه‌وه‌ى بیسته‌مین ساڵرۆژى تاوانى میکونوس و‬ ‫تیرۆرى د‪.‬سه‌عید شه‌ره‌فکه‌ندى و هاوڕێکانى لێک‬ ‫جیانه‌که‌نه‌وه‌ و به‌یه‌که‌وه‌ ئاماده‌کارى مه‌راسیمه‌که‌‬ ‫بکه‌ن و پێکه‌وه‌ ئه‌و ک��اره‌ جێبه‌جێ بکه‌ن‪ .‬داواش‬ ‫ده‌که‌ن هێرشى سه‌ر یه‌کتر رابگیرێت و کۆمیته‌یه‌ک‬ ‫له‌ هه‌ردوو حزب پێکبهێنرێت بۆ ئاماده‌کارییه‌کان‪.‬‬

‫راوه‌س��ت��ان��د‪ ،‬ب �ه‌رێ��وه‌ب �ه‌ران��ى (‪)ROJ TV‬ل � ‌ه‬ ‫دادگ��اى ئیدارى پاریس سکااڵیان تۆمار کرد‬ ‫دادگ���اى ف�ه‌ڕه‌ن��س��ا رۆژى(‪)10‬ى ئ �ه‌م مانگه‌‬ ‫ب��ڕی��ارى دا و‪ ،‬س��ک��ااڵک �ه‌ى (‪)ROJ TV‬‬ ‫ره‌تکرده‌وه‌‪ .‬ئه‌وه‌ بڕیارى دوایى نیه‌ و دادگاکه‌‬ ‫له‌ دادگاى ئاسایى نه‌ک دادگاى بریارى په‌له‌‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بێ و (‪)ROJ TV‬مافى تانه‌دانى‬ ‫له‌ بڕیاره‌که‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫دانیشتنى دۆزه‌که‌ له‌ دووى شوبات له‌ دادگاى‬ ‫ئ��ی��داره‌ى پاریس به‌ڕێوه‌چوو و ده‌سته‌ى دادگ��ا‬ ‫رایگه‌یاند که‌ بڕیاره‌که‌یان له‌ (‪)10‬ی شوباتدا‬ ‫ئاشکرا ده‌که‌ن‪ ،‬دادگاى په‌یمانى (‪)ROJ TV‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئینته‌ل سات وه‌ک هۆکار نیشانداوه‌ و‬ ‫رایگه‌یاند که‌ پێویستى به‌ به‌ بڕیاردانى دادگا‬ ‫کارى په‌له‌ ناکات و دواى ئه‌وه‌ى که‌ یوتێل سات‬ ‫په‌خشى (‪ )ROJ TV‬بڕى له‌سه‌ر سه‌الیتى‬ ‫نیل سات‪ ،‬هه‌ردوو الش ده‌توانن تانه‌ له‌ بڕیاره‌که‌‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫دواى ئه‌وه‌ى که‌ یوتێل سات په‌خشى (‪ROJ‬‬ ‫‪)TV‬بڕى‪ ،‬له‌سه‌ر په‌یکى ئینته‌ل سات ده‌ستى به‌‬ ‫په‌خش کرد به‌اڵم ئه‌و کۆمپانیایه‌ش به‌ گوشارى‬ ‫ئه‌مه‌ریکا په‌خشى (‪)ROJ TV‬بڕی‪.‬‬ ‫«دوژمنان و هێزه‌ چاوچنۆک و به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫خوازه‌کانیش ناتوانن به‌داخستنی رۆژ تیڤی‬ ‫ده‌نگی گه‌لی کورد ببڕن»‪.‬‬

‫که‌سایه‌تی هه‌فته‌‬

‫‪n‬‬

‫ه په‌خش کرد‬ ‫ه دوای رۆژ تیڤی ستێرک ده‌ستی ب ‌‬ ‫ل‌‬

‫سه‌لما ئیرماک په‌رله‌مانتارى به‌ندکراوی (‪:)BDP‬‬

‫ئه‌وه‌ى له‌ ده‌ستم بێت به‌خشینى جه‌سته‌مه‌ له‌ پێناوى ئازادی نه‌ته‌وه‌که‌م‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫ئارام پێنجوێنى‬ ‫سه‌لما ئیرماک‪ ،‬په‌رله‌مانتارى پارتى‬ ‫ئاشتى و دیموکراتى (‪)BDP‬ى شارى‬ ‫شرناخ که‌ له‌گه‌ڵ پێنج هه‌ڤاڵى دا‬ ‫ده‌ستگیر و زیندانى کرا بوون‪ ،‬له‌‬ ‫رێککه‌وتى ‪15‬ى شوبات دا له‌دژى‬ ‫سیاسه‌تى (‪ )AKP‬له‌ زینداندا ده‌ستیان‬ ‫به‌ مانگرتنى بێ واده‌ کرد‪.‬‬

‫سه‌لما ئیرماک‪ ،‬له‌نامه‌یه‌کدا ک ‌ه ئاژانسى‬ ‫فورات باڵوى کردووته‌و‌ه ئاماژه‌ بۆ هۆکارى‬ ‫مانگرتنه‌که‌یان و رۆڵ��ى مێژووى زیندانى‬ ‫ئامه‌د ده‌کات‪ ،‬سه‌لما ئیرماک‪ ،‬ل ‌ه نامه‌که‌ى‬ ‫دا ده‌ن��وس��ێ��ت‪« :‬رۆڵ���ى م��ێ��ژووى زیندانى‬ ‫ئامه‌د‪ ،‬به‌رپرسارى و پێشه‌نگى به‌رخودانمان‬ ‫ده‌خات ‌ه ئه‌ستۆوه‌‪ .‬ئه‌گه‌رچى که‌میش بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم بۆ ئه‌وه‌ى من بتوانم به‌رپرسیارێتیم‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر گه‌له‌که‌مدا ل�ه‌ ئه‌ستۆ‬ ‫ب��گ��رم‪ ،‬ده‌س��ت��م ب � ‌ه مانگرتنى‬ ‫ب���ێ واده‌ک��������رد‪ .‬ه��ه‌رچ��ۆن‬ ‫ب�����ه‌رخ�����ودان�����ى ئ���ام���ه‌د‬ ‫پ �ه‌رده‌ى تاریکى(‪)12‬‬

‫ى ئه‌یلولى دادڕی‪ ،‬ل ‌ه ئێستادا ئێمه‌ش وه‌ک‬ ‫ژنانى به‌ندکراوى کورد له‌ زیندانى ئه‌مڕۆى‬ ‫ئ��ام�ه‌ددا ده‌مانه‌وێت پ��ه‌رده‌ى تاریکى(‪)15‬ى‬ ‫شوبات بدڕێنین»‪.‬‬ ‫سه‌لما ئیرماک‪ ،‬جه‌خت له‌وه‌ش ده‌کاته‌و‌ه ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫خۆرێکخستن‬ ‫ئێستادا پێویست ‌ه‬ ‫بکرێت ل ‌ه‬

‫ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ه �ه‌م��وو زه‌ح��م�ه‌ت��ى و رێگرییه‌کى‬ ‫ده‌وڵه‌ت و ده‌ڵێت‪« :‬وێڕاى هه‌موو ئاسته‌نگى و‬ ‫گوشار و سه‌ختیه‌کان‪ ،‬پێویست ‌ه له‌هه‌ر کاتێک‬ ‫زیاتر خۆڕێکستن بکرێت و تێکۆشان به‌هێزتر‬ ‫بکرێت» و ده‌نوسێت ‪« :‬کاتى ئه‌وه‌ هاتوو‌ه به‌و‬ ‫روداوانه‌ى ک ‌ه مێژوو پێچه‌وان ‌ه ده‌که‌نه‌وه‌ بڵێین‬ ‫ئیدى به‌سه‌‪ ،‬به‌گوێره‌ى ڕاستینه‌ى مێژوویى‬ ‫ئاشتى و چ��اره‌س �ه‌رى پێشبخه‌ین و هه‌نگاو‬ ‫به‌هه‌نگاو خۆبه‌ڕێوه‌به‌رى دیموکراتى پراکتیز‌ه‬ ‫بکه‌ین‪ )30( .‬ساڵه‌ گه‌له‌که‌مان ل ‌ه تیکۆشان‬ ‫دی��م��وک��رات��ى و ئاشتیانه‌ دای����ه‌‪ ».‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ده‌ڵێت‪« :‬ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ به‌رێز ئۆجاالن ده‌ست‬ ‫به‌دانوستان بکرێت و ئاسته‌نگیه‌کانى به‌رده‌مى‬ ‫هه‌ڵگیرێن‪ ،‬ئه‌وا پرسه‌ک ‌ه ب ‌ه ئاسانى چاره‌سه‌ر‬ ‫ده‌بێت‪».‬‬ ‫سه‌لما ئیرماک‪ ،‬ئه‌وه‌شده‌خاته‌ڕوو‪« :‬ل ‌ه ئێستا‬ ‫وه‌ک ژنێکى زیندانیکراوى کورد‪ ،‬ئه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫ده‌ستم بێت به‌خشینى جه‌سته‌مه‌ ل ‌ه پێناوى‬ ‫دۆزى گه‌له‌که‌م دا‪ ،‬زۆریش به‌جۆش و‬ ‫شادمانم و به‌و جۆش و خرۆشه‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ڤااڵنم هاجیر‌ه ئۆزده‌میر‪ ،‬فادلى‬ ‫ب��ای��رام‪ ،‬ئایشه‌ ئیمراماک‪ ،‬له‌یال ده‌نیز‬ ‫و درای��ه‌ت ت��اش ده‌میر ده‌ستمان ب ‌ه‬ ‫مانگرتنى بێ واد‌ه کردووه‌‪».‬‬


‫‪6‬‬

‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫«هیوادارین هێزه‌ کوردییه‌کان له‌ پێناو‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى نه‌ته‌وه‌یى نزیکى شۆڕشى‬ ‫رۆژئاواى کوردستان ببنه‌وه‌»‬ ‫دیدار‬ ‫هه‌رێم کاوانى‬

‫ئاڵدار خه‌لیل‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫کوردیناسیۆنى ته‌ڤگه‌رى‬ ‫چڤاکى دیموکراتى‪ ،‬ئاماژه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ده‌کات که‌ له‌ رۆژئاواى‬ ‫کوردستان بۆ به‌ده‌ستهێنانى‬ ‫مافى گه‌لى کورد‪ ،‬فرسه‌تێکى‬ ‫مێژووى هاتۆته‌ ئاراوه‌ و‬ ‫کورد له‌م قۆناغه‌دا ده‌یانه‌وێت‬ ‫له‌گه‌ڵ شۆڕشى گه‌النى سوریا‬ ‫ببنه‌ خاوه‌نى پێگه‌یه‌ک‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شده‌خاته‌ روو ک ‌ه‬ ‫گه‌لى کورد له‌ هه‌رکه‌س پتر‬ ‫به‌شدارى سه‌رهه‌ڵدانه‌کانى‬ ‫سوریا ده‌کات راشیده‌گه‌ێنێت‬ ‫که‌ خه‌باتى رێکخستن و‬ ‫ئاماده‌کارى خه‌باتى یه‌کێتى‬ ‫حزبه‌کانى رۆژئاواى کوردستان‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪ .‬جه‌ختیش‬ ‫ده‌کاته‌و که‌ حزبه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان له‌ نزیکه‌وه‌ سه‌یرى‬ ‫ره‌وشى شۆڕشى رۆژئاواى‬ ‫کوردستان ده‌که‌ن‪.‬‬

‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ره‌وش����ى ئ��ێ��س��ت��اى س��وری��ا‬ ‫چۆنه‌؟‬ ‫ـ���ـ س���ه‌ره���ه‌ڵ���دان���ى گ���ه‌ل���ى س��وری��ا‬ ‫و رۆژئ������اواى ک��وردس��ت��ان (‪)11‬‬ ‫م��ان��گ�ه‌ ب����ه‌رده‌وام����ه‌‌‪ ،‬ئ��ی��دى هیچ‬ ‫ئارامییه‌ک له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌م رژێم ‌ه‬ ‫دیکتاتۆر و ده‌س�ه‌اڵت��دارى ناوه‌نیدا‬ ‫ن���ه‌م���اوه‌‪ .‬ئ �ه‌م �ه‌ (‪ )48‬س��اڵ � ‌ه ئ�ه‌م‬ ‫ده‌سه‌اڵتداریی ‌ه له‌سه‌رگه‌النى سوریا‬ ‫چه‌وسانه‌وه‌ ب �ه‌رێ��وه‌ده‌ب��ات‪ ،‬ب �ه‌زۆرى‬ ‫خ���ۆى س���ه‌پ���ان���دووه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم ره‌وش‬ ‫گه‌یشتوه‌ته‌ ئه‌و ئاسته‌ ئیدى گه‌ل‬ ‫رژێم په‌سه‌ند ناکات‪ ،‬رژێمى به‌عسى‬ ‫به‌شار هه‌وڵده‌دات به‌ ئۆپه‌راسیۆنى‬ ‫له‌شکرى له‌نێو شارو شارۆچکه‌کاندا‬ ‫به‌زۆردارى راپه‌ڕێنى گه‌ل سه‌رکوت‬ ‫ب��ک��ات‪ ،‬ک��ۆم�ه‌ڵ��ک��وژى گ���ه‌ور‌ه ل ‌ه‬ ‫شارى ده‌رع��ا‪ ،‬جسر شعور‪ ،‬عدلوب‬ ‫ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت��ی��ش ل���ه‌ ش�����ارى حمس‬ ‫پێکهاتووه‌‪ .‬وه‌کو ئێوه‌ش ده‌زان دواى‬ ‫ئه‌م کۆمه‌ڵکوژیانه‌ هێزى نێونه‌ته‌وه‌یى‬ ‫ک�ه‌ت��وه‌ت�ه‌ رۆژه‌ڤ�����ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئێستا‬ ‫ئه‌م ئحتیمال ‌ه ل ‌ه رۆژه‌ڤ ده‌رچوو‌ه‬ ‫و دیسانیش کۆمکارى عه‌ره‌بى‬ ‫و نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان به‌رێگاى‬ ‫چه‌ند پڕۆژه‌و پیالنگێڕى ده‌یانه‌وێت‬ ‫بۆ ب��اروودۆخ��ى ده‌س�ه‌اڵت��دارى رێگا‬ ‫چاره‌یه‌ک بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬ب���ۆچ���ى وه‌ک ق���ه‌زاف���ى‬ ‫ده‌س��ت��ێ��وه‌دان��ێ��ک دژى ئ�ه‌س�ه‌دی��ش‬ ‫پێکنایات؟‬ ‫ــ رژێمى به‌شار ئه‌سه‌د له‌الیه‌ن هێزى‬ ‫ده‌روه‌ پشتگیرى ده‌کرێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫روسیا‪ ،‬چین و ئێران پشتگیرى سوریا‬ ‫ده‌ک���ه‌ن‪ .‬رژێ��م��ى ب�ه‌ش��ار پشتگیرى‬ ‫له‌و هێزانه‌ وه‌رده‌گ��رێ��ت و هێرش و‬ ‫کۆمه‌ڵکوژى خۆى به‌رده‌وامده‌کات‪.‬‬ ‫په‌یوه‌ندى ئێران به‌سوریاو‌ه‬ ‫ل������ه‌ ئ���اس���ت���ێ���ک���ى‬ ‫ستراتیژیدایه‌‪،‬‬ ‫هه‌بو و نى‬ ‫ئ�����������ه‌و‬ ‫رژێ���م��� ‌ه‬ ‫خزمه‌ت ب ‌ه‬

‫ب����ه‌رژه‌وه‌ن����دى ئ��ێ��ران��ده‌ک��ات‪ ،‬ئ��ێ��ران‬ ‫رژێمێکى شیعه‌یه‌و ده‌س �ه‌اڵت��دارى‬ ‫س���وری���ا ل���ه‌ده‌س���ت ع��ه‌ل��ه‌وی��دای��ه‌ و‬ ‫ئێرانیش ده‌خوازێت له‌ هه‌رێمه‌که‌دا‬ ‫نوێنه‌رایه‌تى هێڵى شیع ‌ه بکات‪.‬‬ ‫وه‌ک ده‌زان�����ن ح���زب���واڵى ل��وب��ن��ان‬ ‫شیعه‌یه‌ و به‌ ئێرانه‌وه‌ گرێدراوه‌‪،‬‬ ‫دیسان هێزى ئێراق شیعه‌یه‌‪ ،‬هه‌بوونى‬ ‫ئه‌م هێڵ ‌ه له‌ هه‌مانکاتدا دێته‌ واتاى‬ ‫پاراستنى رژێمى ئێران‪ ‌.‬بۆ روسیا‬ ‫هه‌بوونى سوریا زۆر گرنگه‌‪ ،‬سوریا‬ ‫له‌ رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕستدا قه‌اڵیه‌ک ‌ه‬ ‫ب��ۆ روس��ی��ای �ه‌‪ .‬ب��اره‌گ��اى له‌شکرى‬ ‫روسیا له‌سه‌ر ده‌ریاى سپى له‌ شارى‬ ‫ته‌رتوس هه‌یه‌‪ .‬روسیا به‌هۆى ئه‌م‬ ‫ک �ه‌ن��اڵ �ه‌و‌ه ده‌ت��وان��ێ��ت ک��اری��گ �ه‌رى‬ ‫خ��ۆى ل� ‌ه ده‌ری���اى سپیدا هه‌بێت و‬ ‫هه‌بوونى خۆى بپارێزێت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌به‌ر دانووساندنى سوریا‪ ،‬له‌ بوارى‬ ‫ئابوورى و له‌شکرى رژێمى به‌عس‬ ‫ل ‌ه گۆر به‌رژه‌وه‌نییه‌کانى خۆى ده‌ى‬ ‫بینێت‪ .‬له‌الیه‌کى ت��ره‌و‌ه په‌‌یوه‌ندى‬ ‫چین به‌ رژێمى به‌عسى سوریاو‌ه‬ ‫هه‌یه‌ و ده‌یه‌وێت ئه‌م رژێم ‌ه بپارێزێت‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئ�ه‌و‌ه ئه‌م هێزان ‌ه ئه‌وه‌په‌سه‌ند‬ ‫ناکه‌ن ده‌ستێوه‌ردانى له‌شکرى ده‌ره‌و‌ه‬ ‫له‌سه‌ر رژێمى دیکتاتۆرى سوریا‬ ‫پێکبێت‪ .‬به‌اڵم ئێم ‌ه ده‌توانین بڵێین‬ ‫س �ه‌ره �ه‌ڵ��دان��ى گ�ه‌ل��ى س��وری��ا رۆژ‬ ‫به‌رۆژ بڵند ده‌بێت و هیواى گه‌یشتن‬

‫چه‌تر‪ :‬هه‌وڵدانى ئێو‌ه بۆ دامه‌زراندنى‬ ‫یه‌کێتیه‌کى نه‌ته‌وه‌یى چییه‌؟‬ ‫ــ وه‌ک ئه‌نجومه‌نى گه‌لى رۆژئاواى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ل �ه‌م م��اوه‌ی �ه‌ى دوای��دا‬ ‫هه‌ندێک ه�ه‌وڵ��دان دروس��ت ب��وون‪،‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت حزبه‌ کوردییه‌کان‬ ‫بێنینه‌الى ی��ه‌ک و پ��رۆژه‌ی �ه‌ک��ى‬ ‫هاوبه‌ش و چ��اره‌س�ه‌رى بدۆزینه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێشماوه‌یه‌ک په‌یمانێک له‌نێوان‬ ‫ئه‌نجومه‌نى گه‌لى دیموکراتى و‬ ‫ئه‌نجومه‌نى نیشتیمانى که‌ له‌ (‪)10‬‬ ‫حزبى کورد پێک دێت واژۆک��را‪،‬‬ ‫بۆ یه‌کێتى و پێکه‌وه‌ بوونه‌ ئه‌مه‌‬ ‫زۆر گرنگ بوو‪ ،‬بڕیارێک هه‌یه‌‬ ‫که‌ ئێستا لیژنه‌یه‌ک دابمه‌زرێت‬ ‫ئ����ه‌م ل��ی��ژن �ه‌ی �ه‌ خ��ه‌ب��ات��ى گ����ه‌ل و‬ ‫کاروبارى نێوان حزبه‌کان به‌دوایدا‬ ‫ده‌چێت و به‌م شێوه‌یه‌ له‌ سیاسه‌تى‬ ‫ه��ێ��زى ک�����وردا ه���اوب���ه‌ش���ى پێک‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌رۆژئاواى کوردستان‬ ‫له‌نێو گه‌لدا یه‌کێتى گه‌یشتوه‌ته‌‬ ‫ئاستێکى زۆر بڵند‪ .‬گه‌لى کورد‬ ‫ل �ه‌ ئێستاوه‌ خه‌باتى دام��ه‌زران��دى‬ ‫خۆسه‌رى دیموکراتى ده‌ستپێکردووه‌‪.‬‬ ‫ی �ه‌ک �ه‌م��ج��اره‌ ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ى گه‌لى‬ ‫داده‌مه‌زرێت‪ ،‬ئه‌م ئه‌نجو‌مه‌نه‌ له‌هه‌ر‬ ‫گ �و‌ن��د و ش��ارێ��ک��دا گ���ه‌ل ب��ۆخ��ۆى‬ ‫به‌شداره‌ى ئه‌م هه‌ڵبژرادنه‌ بوو‪ ،‬گه‌ل‬ ‫بۆخۆى نوێنه‌رى خ��ۆى هه‌ڵبژارد‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ �ه‌م �ه‌ش��دا ئه‌کادیمیایى‬

‫«میدیاى گشتى به‌فه‌رمانى هێزى ده‌ره‌و‌ه‬ ‫رێگا ناده‌ن ک ‌ه چاالکى و سه‌رهه‌ڵدانه‌کانى‬

‫کورد بکه‌وێته‌به‌ر چاوی جیهان»‬ ‫به‌ئازادى بڵندتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬له‌م قۆناغه‌دا ره‌وشى کورد‬ ‫ل ‌ه سوریادا چۆنه‌؟‬ ‫ــ مه‌خابن له‌ نێو حزبه‌ کوردیه‌کاندا‬ ‫ه �ه‌ن��گ��او ب��ۆ ی�ه‌ک��ێ��ت��ى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ى‬ ‫ناندرێت‪ ،‬له‌به‌ر ئ��ه‌وه‌ى هه‌ریه‌ک‬ ‫خۆى ده‌داته‌ الیه‌ک‪ ،‬ئێستا ئه‌وان‬ ‫ده‌یانه‌وێـت خۆیان بسپێرنه‌ مه‌جلیسى‬ ‫ئه‌سته‌نبوڵ و ب �ه‌ه��اوک��ارى ئ �ه‌وان‬ ‫چاره‌سه‌رى پێشبخه‌ن‪ ،‬به‌رێکخستنى‬ ‫ت���ر ب���ه‌ ه �ه‌ی��ئ �ه‌ت��ى‬ ‫ت�����ه‌ن�����س�����ی�����ق‬ ‫خ����ه‌ب����ات����ى‬ ‫خ�����ۆی�����ان‬ ‫ب�ه‌رده‌وام‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬

‫پ���ه‌روه‌رده‌ک���ردن���ى گ��ه‌ل ک��ران��ه‌وه‌ و‬ ‫ناوه‌ندى چاند و هونه‌ر کرانه‌وه‌ بۆ‬ ‫پ �ه‌روه‌ده‌ک��ردن��ى گ�ه‌ل خه‌باتى جۆر‬ ‫به‌جۆر به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪ .‬له‌ ئه‌مه‌شدا‬ ‫ئامانج ئه‌وه‌یه‌ که‌ گه‌ل بۆ داهاتوو‬ ‫ئاماده‌بکرێت‪.‬‬ ‫چ����ه‌ت����ر‪ :‬ره‌وش�������ى س���ه‌ره���ه‌ڵ���دان���ى‬ ‫گ�ه‌ل��ى ک���ورد چ��ۆن�ه‌ ل���ه‌رۆژئ���اواى‬ ‫ک��وردس��ت��ان؟ ب��ۆچ��ى سه‌رهه‌ڵدانى‬ ‫ک���ورد ل �ه‌ رۆژئ������اواى ک��وردس��ت��ان‬ ‫له‌راگه‌یاندنه‌کان زۆر دیارنییه‌؟‬ ‫ئایا ک��ورد له‌به‌رانبه‌ر رژێم‬ ‫خاونى هه‌ڵوێستێکى توند‬ ‫نین؟‬ ‫ـ��ـ ئ �ه‌و زان��ی��اری��ان�ه‌ که‌‬ ‫ده‌ڵ��ی��ن ک���ورد ب �ه‌ش��دارى‬ ‫چاالکى و سه‌رهه‌ڵدان‬ ‫ن��اب��ن ه���ه‌ڵ���ه‌ی���ه‌‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫وه‌ک گ���ه‌ل���ى ک���ورد‬ ‫ل������ه‌ه������ه‌رک������ه‌س پ��ت��ر‬ ‫ب �ه‌ش��دارى س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان و‬ ‫چاالکیه‌کان ده‌بین‪،‬‬ ‫ب��������������ه‌اڵم‬

‫دروش���م���ه‌ک���ان���ى ئ��ێ��م �ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ � ‌ه‬ ‫دروشمه‌کانى ئۆپۆزسیۆن جیایه‌‪.‬‬ ‫ئ���ۆپ���ۆزس���ی���ۆن ب���ه‌ ه�����ه‌زار ک �ه‌س‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان ده‌ک�����ات ئ��ێ��م �ه‌ به‌‬ ‫بیست هه‌زار که‌سه‌وه‌ خۆپیشاندان‬ ‫ده‌ک �ه‌ی �ه‌ن‪ .‬ب��ه‌اڵم میدیاى گشتى‬ ‫به‌فرمانى هێزى ده‌ره‌وه‌ رێگاناده‌ن‬ ‫که‌ چاالکى و سه‌رهه‌ڵدانه‌کانى‬ ‫کورد بکه‌وێته‌ رۆژه‌ڤ�ه‌وه‌‪ ،‬ده‌خوازن‬ ‫له‌پشت په‌رده‌وه‌ بمێنێته‌وه‌‪ ،‬چاالکى‬ ‫و خۆنیشاندان بۆ خاونداریکردنى‬ ‫گ �ه‌ل ب���ه‌رده‌وام���ه‌ ئێمه‌ ل�ه‌ هه‌موو‬ ‫خۆپیشاندانه‌که‌نماندا بۆ رۆژئاواى‬ ‫ک��وردس��ت��ان و س��وری��ا داواى خۆ‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنى دیموکراتى ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ئ��ێ��و‌ه نزیکایه‌تى واڵت��ان��ى‬ ‫ێ ل ‌ه سه‌رهه‌ڵدانى کوردانى‬ ‫دراوس � ‌‬ ‫رۆژئاوا چۆن ده‌بین؟‬ ‫ــ واڵتانى دراوسێ‌ تورکیا له‌ژێر‬ ‫ن����اوى ئ����ه‌وه‌ى ک��ه‌ م��ن ی��ارم �ه‌ت��ى‬ ‫م���وخ���ال���ه‌ف���ه‌ت���ا س����وری����ا ده‌ک�����ه‌م‬ ‫ه�ه‌وڵ��ده‌دات که‌ ک��ورد له‌ سوریادا‬ ‫نه‌بێته‌ خاوه‌نى پێگه‌یه‌ک‪ .‬ده‌وڵه‌تى‬ ‫تورکیا بۆ خۆى ده‌ڵێت که‌من له‌م‬ ‫فرسه‌ته‌ مێژویه‌دا نایه‌ڵم کورد بێته‌‬ ‫خ��اوه‌ن��ى شتێک‪ ،‬ت��ورک��ی��ا ده‌ڵێت‬ ‫ئێمه‌ ده‌ترسین له‌دواى هه‌ڵوه‌شاندنى‬ ‫سوریا ده‌رفه‌تمان نه‌بێت ره‌وشه‌که‌‬ ‫ک��ۆن��ت��رۆڵ ب��ک �ه‌ی��ن‪ .‬ل �ه‌ب��ر ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫دی��ار نییه‌ ل �ه‌و ب���ارودۆخ���ه‌دا دی��ار‬ ‫نییه‌ چیدێته‌ ئ���اراوه‌‪ .‬له‌ ئێستاوه‌‬ ‫ده‌ستێوه‌ردان ده‌کات‪ ،‬تورکیا ده‌ڵێت‬ ‫پ�ه‌ی��وه‌ن��دی��م��ان ل �ه‌گ �ه‌ڵ کۆمکارى‬ ‫عه‌ره‌بى‪ ،‬بۆ چاره‌سه‌رکردنى پرسى‬ ‫ک��ورد ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬هه‌رچه‌ند ئه‌وانیش‬ ‫خ����اوه‌ن‌ پ���رۆژه‌ی���ه‌ک���ى چ���اره‌س���ه‌رى‬ ‫دی��اری��ش ن�ه‌ب��ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم نزیکایه‌تى‬ ‫ئه‌وان له‌ ئه‌نجامدا وه‌ک ده‌وڵه‌تى‬ ‫تورک نییه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ئ��ێ��وه‌ ل��ێ��ره‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ حزبه‌‬ ‫کوردییه‌کاندا دیدارتان ئه‌نجامدا‪،‬‬ ‫ئای‌ا نزیکایه‌تى ئه‌وان بۆ رۆژئاواى‬ ‫کوردستان چییه‌؟‬ ‫ــ ئێمه‌ به‌ئامانجى دی��دار هاتینه‌‬ ‫ئێره‌‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت حزب و الیه‌نه‌‬ ‫کورییه‌کان ببینین گفتوگۆبکه‌ین‪.‬‬ ‫ئێمه‌ دی��دارم��ان ل�ه‌گ�ه‌ڵ په‌که‌که‌‬ ‫و ی�ه‌ک��ێ��ت��ى و پ��ارت��ى دا ک���رد و‬ ‫ئامانجمان ئ�ه‌وه‌ب��وو که‌ په‌یوه‌ندى‬ ‫خۆمان باشتر بکه‌ین و به‌ ئ�ه‌وان‬ ‫بڵێین که‌ الیه‌کى نه‌ته‌وه‌یى کێشه‌ى‬ ‫کوردى له‌ رۆژئاوا کوردستان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م ره‌وش �ه‌ى رۆژئ��اواى کوردستان‬ ‫ه�ه‌م��وو ک��وردس��ت��ان پ�ه‌ی��وه‌ن��دى دار‬ ‫ده‌ک������ات‪ .‬پ��ێ��وی��س��ت �ه‌ رۆژئ������اواى‬ ‫کوردستان وه‌کو پارچه‌یه‌ک به‌ته‌نیا‬ ‫جیا نه‌کرێته‌وه‌ و هه‌روه‌ها شتێک‬ ‫که‌له‌م پارچه‌یه‌ رووده‌دا کاریگه‌رى‬ ‫ل��ه‌ه��ه‌م��وو ک���وردس���ت���ان ده‌ک����ات‪.‬‬ ‫ل�ه‌ ه�ه‌م��وو دی��داره‌ک��ان��ى خۆماندا‬ ‫ئه‌نجامێکى ئه‌رێنیمان وه‌گ��رت‪.‬‬ ‫ه �ه‌م��وو پ��ارت��ى و رێکخستنێکى‬ ‫کورد باردۆخى رۆژئاوى کوردستان‬ ‫ل �ه‌ ن��زی��ک �ه‌وه‌ س��ه‌ی��رده‌ک��ات‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫هیوادارین هه‌موو هێزه‌ کوردییه‌کان‬ ‫له‌ پێناو به‌رژه‌وه‌ندى نه‌ته‌وه‌یى نزیکى‬ ‫شۆڕشى رۆژئ��اواى کوردستان‬ ‫ببنه‌وه‌‪.‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫ل ‌ه دانیشتنێکدا پـــــ‬

‫وه‌زیرى دادى تورکیا‪ :‬ده‌وڵه‌ت‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫باران‬ ‫له‌ دانیشتنێکی نوێی په‌رله‌مانی تورکیا‬ ‫دیدار و چاوپێکه‌وتنه‌کان له‌گه‌ڵ‌ رێبه‌رى‬ ‫(‪ )KCK‬عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن وه‌ک ته‌وه‌رێک‬ ‫باسکرا و گۆڕینی یاسای (‪)MIT‬یش یه‌کێک‬ ‫بوو له‌ ته‌وه‌ره‌کان و (‪ )BDP‬و پارته‌کانى‬ ‫ئۆپۆزسیۆن گۆڕینى یاساکه‌یان وه‌ک‬ ‫فراوانکردنى ئه‌رکى دۆزگه‌رانى تایبه‌ت و‬ ‫به‌هێزکردنى ده‌وڵه‌تى شاراوه‌ى (‪)AKP‬‬ ‫ده‌بینن و له‌ دژى وه‌ستانه‌وه‌‪.‬‬

‫پ���اش رووداوه‌ک�����ان�����ی ئ���ه‌م دوای�����ه‌ی ت��ورک��ی��ا‬ ‫حکومه‌تی (‪ )AKP‬ده‌ی �ه‌وێ��ت ده‌س�ه‌اڵت��ی‬ ‫(‪ )MIT‬ک�ه‌م بکاته‌وه‌ ل�ه‌و ب��اره‌ی �ه‌وه‌ حه‌سیب‬ ‫کاپاڵن‪ ،‬جێگرى سه‌رۆکى گروپى (‪)BDP‬‬ ‫له‌ په‌رله‌مان‪ ،‬سه‌رنجى راکێشایه‌ سه‌ر مه‌ترسى‬ ‫گۆڕینى یاساکه‌ و وتی‪ :‬کاتێک ئه‌و یاسایه‌‬ ‫ده‌رده‌چ��ێ��ت‪ ،‬ئ �ه‌وا س �ه‌رۆک وه‌زی��ر ده‌توانێت به‌‬ ‫ویستى خۆى پۆسته‌کان ببه‌خشێته‌ ئه‌و که‌سانه‌ى‬ ‫که‌خۆى ده‌یه‌وێت‪ ،‬ئه‌وه‌ش زیان به‌ ته‌واوى تورکیا‬

‫ده‌گه‌یه‌نێت و هیچ چاره‌سه‌ریه‌کیشی ب �ه‌دواو‌ه‬ ‫نایه‌ت‪ ،‬ده‌بێت (‪ )AKP‬کۆمه‌ڵه‌ یاسایه‌ک‬ ‫ده‌ربکات که‌ کۆتایى به‌ شه‌ڕ و پێکادانى (‪)30‬‬ ‫ساڵه‌ بهێنن‪ .‬ک��اپ�ڵان وتیشی «ل �ه‌ دیالۆگ‬ ‫و دانوستان مه‌ترسن‪ ،‬بێترس بچنه‌ ئیمرالى‪،‬‬ ‫قه‌ندیل‪ ،‬هه‌ولێر و ئۆسلۆ و دانوستان ئه‌نجام‬ ‫بده‌ن‪ ،‬ته‌نانه‌ت با له‌ په‌رله‌مانیش چاوپێکه‌وتن‬ ‫پێک بێنن‪».‬‬ ‫س���ه‌ع���دواڵ ئ�ه‌رگ��ی��ن��ى وه‌زی�����رى دادى ت��ورک‬ ‫ل�ه‌ دانیشتنه‌که‌ى جڤاتى گشتى په‌رله‌مانى‬ ‫ت��ورک��ی��ادا‪ ،‬وه‌اڵم���ى پرسیارى په‌رله‌مانتارانى‬ ‫دای��ه‌وه‌ و دان��ى ب��ه‌وه‌دا نا که‌ ئ�ه‌وان�ه‌ى له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆجه‌الن و قه‌ندیل چاوپێکه‌وتنیان ئه‌نجام داوه‌‪،‬‬ ‫شاندى ده‌وڵه‌ت بووه‌‪.‬‬ ‫پێشتریش م��وراد قه‌ره‌یالن‪ ،‬سه‌رۆکى کۆنسه‌ى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى (‪ )KCK‬ڕایگه‌یاند ب��وو‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫نه‌ک له‌گه‌ڵ (‪ ،)MIT‬به‌ڵکو له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تدا‬ ‫دیدار و چاوپێکه‌وتنیان ئه‌نجام داوه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها گه‌اڵڵه‌ یاساى ئاماده‌کارى (‪)AKP‬‬ ‫ده‌رباره‌ى گۆڕینى یاساى (‪ ،)MIT‬وێڕاى هه‌موو‬ ‫ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ی�ه‌ک��ان��ى (‪ )BDP‬و ئۆپۆزسیۆن‪،‬‬ ‫به‌زۆرینه‌ى ده‌نگى په‌رله‌مانتارانى (‪)AKP‬‬

‫«داخستنی (‪ )ROJ TV‬‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫دانێر قه‌ره‌داغی‬ ‫داخستنی (‪ )ROJ TV‬کاردانه‌وه‌ی‬ ‫جیاوازی لێده‌که‌وێته‌وه‌ و چاودێرێکی‬ ‫سیاسی پێیوایه‌ داخستنی (‪ROJ‬‬ ‫‪)TV‬به‌دبه‌ختیه‌کی تری داموده‌زگا‬ ‫نێوده‌وڵه‌تیه‌کانه‌ به‌رامبه‌ر کورد‬ ‫به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن‪ ،‬بێژه‌رێکى که‌ناڵه‌که‌ش‬ ‫رایده‌گه‌ێنێت کۆمپانیاى فه‌ڕه‌نسى یوتێل‬ ‫سات په‌خشى (‪ )ROJ TV‬به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫یه‌کالیه‌نه‌ راوه‌ستاند و سکااڵیان تۆمار‬ ‫کردوه‌ و دادگا سکااڵکه‌ى (‪)ROJ TV‬‬ ‫ره‌تکردوه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫داخستنی که‌ناڵی رۆژ تیڤی نیگه‌رانی الی‬ ‫راگه‌یاندنکاران و چاودێرانی سیاسی له‌ هه‌رێم‬ ‫و ناوچه‌که‌ لێکه‌وتۆته‌وه‌ و له‌و باره‌یه‌وه‌ داهێن‬ ‫هاشم‪ ،‬به‌ڕێوبه‌ری به‌رهه‌مهێنانی به‌رنامه‌کان‬ ‫له‌که‌ناڵی (‪ ،)KNN‬وتی‪ :‬له‌نزیکه‌وه‌ ئاگاداری‬ ‫دادگ��ای��ک��ردن و ئ�ه‌و پیالنه‌ین له‌سه‌ر که‌ناڵی‬ ‫رۆژ تیڤی هه‌یه‌‪ ،‬وه‌ک راگه‌یاندنکارێک له‌‬ ‫هه‌رێمی کوردستان «نیگه‌رانین به‌داخستنی ئه‌م‬ ‫که‌ناڵه‌» پێمانوایه‌ داخستنی هه‌ر که‌ناڵێکی‬ ‫ک����وردی ک��اری��گ �ه‌ری سلبی ده‌ب��ێ��ت ل�ه‌س�ه‌ر‬

‫پرۆسه‌ی میدیا له‌هه‌رێمی کوردستان به‌گشتی‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و راگه‌یاندنکاره‌ ئ��ام��اژه‌ ب �ه‌وه‌ ده‌ک���ات ئه‌و‬ ‫خه‌باته‌ی رۆژ تیڤی بایه‌خی پێده‌دات له‌رێگه‌ی‬ ‫که‌ناڵه‌که‌یه‌وه‌ له‌ راستی روداوه‌ک����ان ره‌نگه‌‬ ‫به‌ئاسانی نه‌گه‌نه‌ میلله‌تی کوردی و وتیشی‪:‬‬ ‫رۆژ تیڤی وه‌ک کاری تایبه‌تی خۆی گرنگی‬ ‫به‌خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تی کورد داوه‌ ره‌نگه‌ «ئه‌رکی‬ ‫رۆژ تیڤی بکه‌وێته‌ سه‌ر که‌ناڵه‌کانی تر بۆ‬ ‫یه‌کێک له‌قۆناغه‌کان تا ئه‌و کاته‌ی به‌دیلی‬ ‫بۆ ده‌دۆزرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د ب�ه‌ک��ر‪ ،‬چ��اودێ��ری سیاسی‪ ،‬ئاماژه‌‬ ‫ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ ده‌ک����ات داخ��س��ت��ن��ی ک �ه‌ن��اڵ��ی رۆژ‬ ‫تیڤی «به‌دبه‌ختیه‌کی ت��ری دام��وده‌زگ��ا نێو‬ ‫ده‌وڵه‌تیه‌کانه‌ به‌رامبه‌ر کورد به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن»‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ به‌دبه‌ختیه‌کی سیاسی و نه‌ته‌وه‌یی و‬ ‫ئه‌خالقیه‌‌ به‌رامبه‌ر ک��ورد ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورک ئه‌و سیاسه‌تی قڕکردنه‌ی به‌سه‌ر کوردا‬ ‫په‌یڕه‌وی ده‌ک��ات پ �ه‌رده‌ی له‌سه‌ر راده‌م��اڵ��ێ و‬ ‫ئاشکرای ده‌ک��ات بۆ گه‌لی ئ��ازادی خوازی‬ ‫کورد‪.‬‬ ‫ئه‌و چاودێره‌ سیاسیه‌ وتی‪ :‬ئاشکرایه‌ ئه‌و بڕیاره‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌یه‌ «رۆژ تیڤی نه‌توانێت ب�ه‌و ئه‌رکه‌‬ ‫رۆژن��ام �ه‌وان��ی �ه‌ی خ��ۆی هه‌ستێت» بتوانێت‬ ‫راستیی روداوه‌کان و داخوازیه‌ ره‌واکانی کورد‬ ‫به‌ کۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی بگه‌یه‌نێت‪ ،‬ئه‌م‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫که‌بوودوه‌ند شه‌ش رۆژ‌ه مانى له‌خواردن گرتوو‌ه و‬ ‫ته‌ندروستی ل ‌ه مه‌ترسیدای ‌ه‬

‫ ل ‌ه یادی ده‌ستگیرکردنی ئۆجه‌الن ل ‌ه عامودا‬ ‫مانگرتنی سه‌رتاسه‌ری رێکخرا‬

‫پ �ه‌ری��ن��از ح �ه‌س �ه‌ن��ى‪ ،‬ه���اوس���ه‌ری م��ح�ه‌م�ه‌د سدیقى‬ ‫که‌بودوه‌ند‪ ،‬رۆژی چوارشه‌مه‌ له‌ نامه‌یه‌کدا دۆخی‬ ‫دژواری هاوسه‌ره‌که‌ی و کوڕه‌که‌ی خستبووه‌ڕوو له‌‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌کی نه‌ورۆزتیڤیشدا پشتڕاستى کرده‌وه‌ که‌‬ ‫که‌ بوودوه‌ند به‌رده‌وامه‌ له‌ مانگرتنه‌که‌ى و ئه‌وه‌شى‬ ‫راگه‌یاند که‌ دوو رۆژه‌ هیچ ئاگادارى چاره‌نووسى‬ ‫که‌بوودوه‌ند نیه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ڕایگه‌یه‌ند که‌ پزیشکه‌که‌کان ئاماژه‌یان‬ ‫ب�����ه‌وه‌داوه‌ ک �ه‌ ده‌ب���ێ ک �ه‌ب��وودوه‌ن��د ل �ه‌ نه‌خۆشخانه‌‬ ‫عه‌مه‌لیاتی پرۆستاتى ب��ۆ ئه‌نجام ب��درێ��ت‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫به‌رپرسانى زیندان رێگیریان کردووه‌‪.‬‬ ‫په‌ریناز حه‌سه‌نى‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا باسى ل�ه‌ ته‌ندروستى‬ ‫کوڕه‌که‌شى کرد که‌ به‌هۆى نه‌خۆشى شێرپه‌نجه‌ ئێستا‬ ‫له‌ به‌شى سى سى یوو له‌ شارى تاران له‌ ژێر چاودێرى‬ ‫تایبه‌تى پزیشکدایه‌ و وتی‪ :‬سه‌ره‌ڕاى ئه‌و دۆخه‌ رێگه‌‬ ‫به‌ که‌بوودوه‌ند نه‌دراوه‌ چاوى به‌ کوڕه‌که‌ى بکه‌وێت‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدایه‌ که‌ ماوه‌ی زیاتر له‌ شه‌ش رۆژه‌‬ ‫ناوبراو مانی له‌ خواردن گرتووه‌‪.‬‬

‫ش��اری ع��ام��ودا ل�ه‌ دژی پیالنگێڕی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫(‪)15‬ی شوبات دژی ئۆجه‌الن یادی (‪ )13‬ساڵه‌ی‬ ‫ئه‌و رۆژه‌ی��ان به‌ مانگرتنی سه‌رتاسه‌ری ده‌ستپێکرد‬ ‫و شوێنه‌ بازرگانیه‌کان داخ��ران و شار له‌ جموجۆڵ‬ ‫که‌وت و به‌شێک له‌ دانیشتوانیش مانیان له‌ خواردن‬ ‫گرت‪.‬‬ ‫هاواڵتیه‌کیش بۆ ئاژانسی فورات وتی‪ :‬پرۆتستۆی‬ ‫ئه‌و گه‌له‌کۆمه‌کیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌ ده‌که‌ین و رۆژێکی‬ ‫ره‌شه‌ له‌ مێژووی گه‌لی کورد‪.‬‬ ‫ئه‌بو ع �ه‌ال‪ ،‬ه��اواڵت��ی ش��اری ع��ام��ودا وتیشی‪ :‬به‌‬ ‫هه‌مووجۆرێک پشتیوانی له‌ رێبه‌ری گه‌لی کورد‬ ‫ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کی تره‌وه‌ گه‌نجانی کورد له‌ عامودا ده‌ڵێن‪:‬‬ ‫ک��ات��ی ئ���ه‌و‌ه ه��ات��وه‌ تورکیا و جیهان ئ���ه‌وه‌ ببینن‬ ‫ک �ه‌ خ��ۆم��ان ب �ه‌خ��ت ده‌ک���ه‌ی���ن ل �ه‌پ��ێ��ن��اوی ئ���ازادی‬ ‫سه‌رکرده‌که‌مان‪.‬‬ ‫مانگرتنه‌که‌ش له‌ کاتژمێر (‪)10‬ی سه‌رله‌به‌یانیه‌وه‌‬ ‫ده‌ستی پێکرد و تا پێنجی ئێواره‌ به‌رده‌وام بوو‪.‬‬ ‫‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫زیندوو‬ ‫رۆژان تاتانى‬

‫تا به‌هارى ئازادى ژن نه‌بێت به‌هارى‬ ‫ئازادى گه‌الن روونادات‬

‫گه‌الن بۆ به‌ده‌ستهێنانى ئازادیه‌کانیان ل‌ه مێژوودا هه‌میش‌ه قوربانى زۆر گه‌وره‌یان داوه‌‪ ،‬ژنیش وه‌ک‬ ‫ڕه‌گه‌زێکى پێشه‌نگى کۆمه‌ڵگا بووه‌ت‌ه گه‌وه‌رترین قوربانى ل‌ه ئه‌نجامى هه‌موو ئه‌و تێکۆشانانه‌ى گه‌الن بۆ‬ ‫به‌ده‌ستهێنانى ئازادیه‌کانیان‪ .‬چونک‌ه ژن تێکۆشه‌رێکى ناو سه‌رهه‌ڵدانه‌کانى ئازادى‌و دایکى هه‌موو ئه‌و‬ ‫تێکۆشه‌رانه‌ی‌ه ک‌ه له‌ئه‌نجامى هه‌موو تێکۆشانه‌کاندا ده‌بن‌ه قوربانى‪ ،‬ئه‌و ده‌سه‌اڵتدار‌ه داگیرکارانه‌ى له‌الیه‌ن‬ ‫شۆڕشگێڕانه‌و‌ه هێرشیان ده‌کرێت‌ه سه‌ر هه‌ر ڕۆڵه‌ى دایکانن‪ .‬ئه‌وه‌ى برا‌و باوک‌و ڕۆڵ‌ه‌و ماڵ‌و ژیانى‬ ‫له‌ده‌ستده‌دات دایکه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه له‌ناو هه‌موو تێکۆشانه‌کاندا دایک ڕۆڵێکى زۆر گرنگى هه‌ی‌ه پێویست ‌ه‬ ‫به‌قه‌د ڕه‌نج‌و تێکۆشانه‌که‌ى ڕۆڵى دایکانه‌ى به‌رهه‌مه‌کانیش ببینێت‪ .‬به‌اڵم هه‌تا ڕۆژى ئه‌مڕۆمان ژن ل ‌ه‬ ‫هه‌موو گۆڕه‌پانه‌کانى به‌رهه‌م‌و وه‌به‌رهێنان دوورخراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ل‌ه هه‌موو بواره‌کانى تێکۆشانى سیاسى‪ ،‬ئابوورى‪،‬‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى‪ ،‬کلتورى‌و هه‌موو بواره‌کانى ژیان‪.‬‬ ‫ده‌مه‌وێت باس ل‌ه به‌هارى عه‌ره‌بى‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ناویدا سه‌رهه‌ڵدانى سالێ پارى گه‌له‌که‌مان ل‌ه پارێزگاى‬ ‫سلێمانی‌و ده‌وروبه‌رى‪ .‬ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانانه‌ى ل‌ه واڵت‌ه عه‌ره‌بیه‌کانى وه‌ک لیبیا‌و میسر‌و زۆربه‌ى واڵتانى‬ ‫دیک‌ه روویدا به‌ر‌ه و ئه‌نجامێک ڕۆیشتن‌و گه‌ل توانى ئه‌و ده‌سه‌اڵت‌ه دیکتاتۆرانه‌ى به‌ده‌یان ساڵبوو‬ ‫ده‌یچه‌وساندنه‌و‌ه بیڕۆخێنێت‪ .‬ل‌ه هه‌موو سه‌رهه‌ڵدانه‌کاندا ژن ڕۆڵێکى گه‌وره‌ى بینی‌و قوربانى زۆریدا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ژن وه‌ک پێشه‌نگى فکرى ڕێگاى ڕۆڵگێرانى پێنه‌درا‌و هیچ فه‌لسه‌فه‌‌و ئایدیۆلۆژیایه‌کى ئاڵته‌رناتیف‬ ‫له‌پشت ئه‌م سه‌رهه‌ڵدانانه‌و‌ه نه‌بوو بۆی‌ه وه‌ک ئه‌وه‌ى دایک کرای‌ه قوربانى‪ ،‬گه‌لیش بوو‌ه قوربانی‪ ،‬ئه‌و‬ ‫به‌رهه‌مه‌ى به‌ده‌ستیکه‌وت هه‌مان ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌بوو ک‌ه پێشتر دیکتاتۆرى له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌ده‌بردن‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه‬ ‫تازه‌یی‌و ب‌ه ره‌نگێک ک‌ه هێشتا ده‌ستى ب‌ه خوێنى گه‌ل سورنه‌بوو‌ه به‌شێوه‌یه‌کى دیار‪ .‬واڵتى میسریش‬ ‫گه‌وره‌ترین نمونه‌ی‌ه بۆ ئه‌م دووباره‌کردنه‌وه‌ى مێژوو‌ه ل‌ه ئه‌نجامى ئه‌م سه‌رهه‌ڵدانانه‌‪ .‬له‌هه‌رێمه‌که‌ى خۆماندا‬ ‫‌و ل‌ه پارێزگاى سلێمانى ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانانه‌ى ڕوویاندا ئه‌گه‌رچى به‌رخۆدانێکى زۆر پیرۆزى گه‌لبوون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌توانرا بێجگ‌ه ل‌ه هێنانه‌دى چه‌ند خاڵى بچو‌وکى گۆڕانکارى له‌وان‌ه ترسى ده‌سه‌اڵت ل‌ه به‌رامبه‌ر گه‌ل‪،‬‬ ‫نه‌توانرا هیچ ئاڵته‌رناتیڤێکى سیسته‌ماتیکى به‌ڕێوه‌بردنى واڵت ئاوابکرێت‌و ته‌نها گورگه‌کانى سه‌ر‬ ‫خوانى گه‌لى زێده‌کرد‪ .‬له‌م سه‌رهه‌ڵدانانه‌دا ژن ڕۆڵێکى کاراى بینیو وه‌ک خۆپیشانده‌رێکى توڕ‌ه هات ‌ه‬ ‫سه‌ر شه‌قامه‌کان‌و ل‌ه سه‌راکانى ئازادى پاسه‌وانى ئازادى گرت‪ ،‬به‌اڵم ده‌مانبینى هیچ گرنگیه‌ک ب ‌ه‬ ‫ده‌نگى سه‌ربه‌خۆى ئه‌و ژنان‌ه نه‌درا‪ ،‬سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى کێشه‌ى ژن ل‌ه باشورى کوردستاندا ل‌ه گێژاوى خنکانى‬ ‫کۆمه‌ڵگادایه‌‌و پێویستبوو یه‌کێک له‌و ماددانه‌ى داواکاریه‌کان دانانى یاسابوای‌ه بۆ پاراستنى مافه‌کانى‬ ‫ژنان‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ى به‌گرنگ نه‌بینرا ئه‌وه‌بوو جارێکیتر ژن کرایه‌و‌ه قوربانى ئه‌و ملمالنێ سیاسیانه‌ى پیاوه‌کان‬ ‫ل‌ه نێوان خۆیاندا‌و له‌سه‌ر مێزى سیاسه‌تى پیاوساالرى ک‌ه یه‌کێک له‌به‌ند‌ه بنگه‌ییه‌کانى قوربانیکردنى‬ ‫هه‌موو مه‌عنه‌ویاته‌کانى ژیان‌ه بۆ به‌رژه‌واندیه‌کانى خۆیان‪ .‬یه‌کێک له‌و قوربانی‌ه هه‌مییشه‌ییانه‌ش ژن ‌ه‬ ‫ل‌ه گۆڕه‌پانى سه‌رهه‌ڵدانه‌کاندا‪ .‬ئه‌وه‌ى لێره‌دا گرنگ‌ه ئه‌وه‌ی‌ه بۆچى هه‌موو ئه‌و تێکۆشانانه‌ى به‌رامبه‌ر‬ ‫هێز‌ه دیکتاتۆره‌کان کراون ئه‌نجامیان زۆر جیاوازتر نه‌بوو‌ه ل‌ه دیکتاتۆره‌کان‪ ،‬نمونه‌ى هه‌ر‌ه به‌رچاویش‬ ‫شۆڕشه‌که‌ى قه‌زافى‌و ئه‌نجامه‌کانى بوو ک‌ه هه‌موومان بینیمان‪ .‬به‌ڕاى من چونک‌ه خه‌تى سورى گه‌یشتن‬ ‫ب‌ه ئازادى ئاوابوونى که‌سایه‌تى ژنى ئازاد‌ه بۆ ئاوابوونى کۆمه‌ڵگایه‌کى ئازاد‪ .‬به‌اڵم هه‌موو ئه‌م شۆڕشانه‌‬ ‫ب‌ه عه‌قڵیه‌تێکى پیاوساالرى ئاواکران بۆی‌ه کۆتاییه‌که‌یان دووبار‌ه بوونه‌وه‌ى دیکتاتۆریه‌ت بووه‌‪ .‬ئێمه‌ش‬ ‫ل‌ه باشورى کوردستان ده‌بێت ئه‌و یاسایه‌ى ڕۆژگار ب‌ه به‌ڵگه‌و‌ه بۆى نوسیوین ک‌ه هه‌تا ژن ئازاد نه‌بێت‬ ‫کۆمه‌ڵگا ئازاد نابێت‪ ،‬ئازادى ژن هه‌وێنى هه‌موو ئازادیه‌کانه‌‪ .‬بۆی‌ه هه‌تا وه‌ک ساڵى ڕابردوو ل‌ه سه‌راى‬ ‫ئازادی سلێمانیدا سوکایه‌تى ب‌ه (‪)8‬ى مارس بکرێت داهاتووى تێکۆشانه‌ک��نمان ل‌ه تێکۆشانى تاڵه‌بانى‌و‬ ‫بارزانیه‌کانمان جیاوازتر نابێت‪.‬‬ ‫ل‌ه پێناوى گه‌یشتن ب‌ه واڵتێکى ئازاد‌و پڕ یه‌کسانیو دادوه‌ریدا ده‌بێت ببین‌ه خاوه‌ن ئامانجى کۆمه‌ڵگایه‌کى‬ ‫دیموکرات‌و ئازادى ڕه‌گه‌زییو ژینگ‌ه پارێزى‪.‬‬ ‫سازدانی‬ ‫جوتیار فه‌تاح‬ ‫په‌یمان عیزه‌دین ئه‌ندام په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان له‌سه‌ر لیستی گۆڕان و‬ ‫ئه‌ندامی لیژنه‌ى مافی مرۆڤ ل ‌ه‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬سه‌باره‌ت ب ‌ه ڕه‌وشی‬ ‫ژنان ل ‌ه هه‌رێمی کوردستان و‬ ‫توندوتنیژیه‌کانى سه‌ر ژنان و رۆڵى‬ ‫په‌رله‌مان تێیدا‪ ،‬بۆ (چه‌تر) دواو‪ ،‬وتى‪:‬‬ ‫سیستمى حوکمڕان ل ‌ه هه‌رێم ته‌واو‬ ‫پیاوانه‌ی ‌ه و تا ئێستا له‌م پرسه‌دا‬ ‫ده‌سه‌اڵت هه‌نگاوى نه‌ناوه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ره‌وشى ژنان و‌ ئاستى توندووتیژیه‌کان‬ ‫له‌ سه‌ریان له‌ ئێستادا چۆن ده‌بینیت و رۆڵی‬

‫ده‌سه‌اڵت له‌ که‌مکردنه‌وه‌یان له‌چ ئاستێکه‌؟‬ ‫ـ ره‌وش���ى ژن��ان یه‌کێکه‌ ل �ه‌و ره‌وش��ان �ه‌ى‪،‬‬ ‫ده‌توانرێت به‌ چه‌ق به‌ستوو ناویببه‌ین‪ ،‬چونکه‌‬ ‫هه‌لومه‌رجى گۆڕانکارى تیایدا زه‌حمته‌‪،‬‬ ‫له‌ کۆمه‌ڵگا ئێمه‌دا به‌شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫توندوتیژى به‌شێکى گه‌وره‌ له‌ کلتورى ئێمه‌‬ ‫پێکده‌هێنێت و ب���ه‌رده‌وام و رۆژان���ه‌ په‌یڕه‌و‬ ‫ده‌کرێت به‌رامبه‌ر ژن‪ ،‬پیاو‪ ،‬مناڵ‪ ،‬ئاژه‌ڵ‪،‬‬ ‫له‌هه‌ر چوارچێوه‌یه‌کدا یاسا بونى نه‌بوو‬ ‫س����ه‌روه‌ر ن �ه‌ب��وو‪ ،‬ت��ون��دوت��ی��ژى هه‌ڵده‌کشێت‬ ‫به‌تایبه‌تیش ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ب�ه‌ ژن��ان ک�ه‌ جگه‌‬ ‫له‌وه‌ رێخۆشکه‌رى کلتورى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م یاسا‬ ‫باوکانه‌یه‌ش جۆرێک له‌ ره‌وای��ى پێده‌دات‪،‬‬ ‫به‌رده‌وامى هه‌موو ئه‌مانه‌ش که‌مته‌رخه‌مى‬ ‫و بێباکى ده‌سه‌اڵت نیشانده‌دات‪ ،‬ده‌سه‌اڵته‌‬ ‫ده‌بێت به‌ یاسا ئه‌و نه‌ریتانه‌ قه‌ده‌غه‌بکات‬

‫ژنان‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫«کۆى سیستم ‌ه سیاسى و کۆمه‌اڵیه‌تیه‌که‌مان ل ‌ه‬ ‫کوشتنى ژنان تاوانبارن»‬

‫په‌یمان عیزه‌دین‪ :‬ئۆپۆزسیۆنیش له‌ پرسى ژناندا نه‌یتوانیوه‌ له‌بازن ‌ه‬ ‫چه‌قبه‌ستوه‌کانى کۆمه‌ڵگا بێته‌ده‌ره‌وه‌‬ ‫که‌ به‌ هۆیانه‌وه‌ ژنان توندوتیژیان به‌رامبه‌ر‬ ‫ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬ب �ه‌داخ �ه‌وه‌ تا ئێستا ل �ه‌م پرسه‌دا‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت هه‌نگاوى ک��ردارى و کاریگه‌رى‬ ‫نه‌ناوه‌‪ ،‬پرسى ژنان نه‌بۆته‌ یه‌کێک له‌ پرسه‌‬ ‫بنچینه‌یى و یه‌که‌مه‌کانى ده‌س���ه‌اڵت له‌‬ ‫هه‌رێمى کوردستاندا‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌ى له‌باره‌ى رۆڵى ئۆپۆزسیون له‌و‬ ‫پرسه‌دا چى‪ ،‬ئه‌و تاچه‌ند هه‌نگاوى ناوه‌؟‬ ‫ـ ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن��ی��ش ن�ه‌ی��ت��وان��ی��وه‌ ل���ه‌و ب��ازن�ه‌‬ ‫چه‌قبه‌ستوانه‌ ب��ێ��ت �ه‌ده‌ره‌وه‌ ک�ه‌ کۆمه‌ڵگا‬ ‫توشیهاتوه‌‪ .‬س �ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ که‌مکردنه‌وه‌ى‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژی ئ��ه‌گ��ه‌رچ��ی ه�ه‌ن��گ��اوی��ش��ی‬ ‫ن����اوه‌‪ ،‬ل����ه‌روى ت��ێ��ڕوان��ی��ن ب��ۆ پ��رس��ى ژن���ان‪.‬‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن��ی��ش ل���ه‌ ف���ه‌زای���ه‌ک���ى ت����ره‌وه‌‬ ‫نه‌هاتوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى په‌یوه‌ندى به‌و پرسه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫ئه‌مانگێرێته‌وه‌ ب��ۆ پاشخانى فیکرى که‌‬ ‫چ��وارچ��ێ��وه‌ی �ه‌ک ب��ۆ رۆڵ و ب��ه‌ش��دارى و‬ ‫ئ��ی��راده‌ى ژن��ان ده‌ستنیشانکردوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫هه‌موومانى پێوه‌ گیرۆده‌ین و نه‌مانتوانیوه‌ له‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کاندا هه‌نگاوى گه‌وره‌‬ ‫بنێین ئ���ه‌وه‌ش وای��ک��ردوه‌ بایه‌خى ئاراسته‌‬ ‫سیاسیه‌کان به‌ ئۆپۆزسیۆنیشه‌وه‌ روه‌ و پرسه‌‬ ‫سیاسى و ئابوریه‌کان بێت‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ل �ه‌ب��اره‌ى رۆڵ���ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان له‌سه‌ر‬ ‫ب �ه‌ره‌وه‌پ��ێ��ش��ب��ردن��ى پ��رس��ى ژن‪ ،‬ت���ا چ�ه‌ن��د‬ ‫هه‌نگاونراوه‌؟‬ ‫ــ په‌رله‌مان هه‌نگاوی هه‌بوه‌ بۆ که‌یسی‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژی دژ ب���ه‌ژن���ان‪ ،‬ک���ارک���ردن بۆ‬ ‫پرسى ژن��ان په‌یوه‌ندى نیه‌ به‌ رێ��ژه‌ى ژنان‬ ‫له‌ په‌رله‌ماندا‪ ،‬به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ى په‌یوه‌ندى به‌‬ ‫گرنگى پرسى ژن��ان�ه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌ نیسبه‌ت‬ ‫ره‌وت��ى سیاسى فراکسیۆنه‌کان و ت �ه‌واوى‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��اوه‌‪ ،‬ئ �ه‌و ژن��ان �ه‌ى ل�ه‌ په‌رله‌مانن‬ ‫نوێنه‌رایه‌تى ئاراسته‌یه‌کى سیاسى دیاریکراو‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬له‌ قۆناغێکدا که‌ ئۆپۆزسیۆن تازه‌یه‌‬ ‫له‌ په‌رله‌مان و به‌ریه‌ککه‌وتنه‌کان له‌سه‌ر‬ ‫پرسه‌ سیاسى و ئابوریه‌کان له‌ لوتکه‌دایه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئ�ه‌و پرسانه‌ به‌شى شێرى به‌رکه‌وتوه‌‬ ‫له‌م خوله‌ى په‌رله‌ماندا‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌م‬ ‫خوله‌ى په‌رله‌ماندا یاساى به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژى خ��ێ��زان��ى درک���را ک �ه‌ یه‌کێکه‌‬ ‫ل�ه‌و یاسا گرنگانه‌ى زۆر ب��اش رێگرى له‌‬ ‫توندوتیژى خێزانی کردوه‌ ئه‌گه‌ر ژنان خۆیان‬ ‫بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆى و له‌کاتى روبه‌ڕوبونه‌وه‌ى‬ ‫توندوتیژیدا سودى لێوه‌ربگرن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌پێی ئ��ام��اره‌ک��ان توندوتیژى له‌‬ ‫هه‌ڵکشاندایه‌‪ ،‬کێ له‌ زیادکردنى رێ��ژه‌ى‬ ‫توندوتیژیه‌کانى سه‌ر ژنان به‌ به‌رپرسیارى‬ ‫یه‌که‌م ده‌زانیت؟‬

‫ـ هه‌رچه‌نده‌ به‌پێى ئاماره‌کانى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫به‌دواداچونى توندوتیژى دژ به‌ژنان رێژه‌ى‬ ‫کوشتنى ژنان له‌مساڵدا له‌ سااڵن که‌متره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم بونى ته‌نیا حاڵه‌تێکى کوشتنی ژنان‬ ‫جێى له‌سه‌ر وه‌ستان و مه‌ترسیه‌‪ ،‬به‌بڕواى من‬ ‫کۆى سیستمى سیاسى و کۆمه‌اڵیه‌تیه‌که‌مان‬ ‫تاوانباره‌‪ ،‬به‌اڵم به‌رپرسیارێتى له‌ ئه‌ستۆى‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت��دای�ه‌‪ ،‬چونکه‌ ب �ه‌ پ��ل�ه‌ى یه‌که‌م‬ ‫حکومه‌ت به‌رپرسى یه‌که‌مه‌ له‌ پاراستنى‬ ‫سه‌ر و ماڵى هاواڵتیان و ژنانیش‪ .‬وه‌ک‬ ‫هاواڵتى ئه‌م هه‌رێمه‌ پاراستنى ژیانیان ئه‌رکى‬ ‫ده‌وڵه‌ته‌‪ ،‬چ له‌رێى سزادانى ئه‌نجامده‌رانى‬ ‫توندوتیژى و بکوژانى ژن��ان و چ له‌ڕێى‬ ‫داڵ���ده‌دان���ى ژن���ان ل�ه‌ک��ات��ى روب �ه‌ڕوب��ون �ه‌وه‌ى‬ ‫ه�ه‌ڕه‌ش�ه‌و مه‌ترسیدا‪ .‬سیستمى حوکمڕان‬ ‫ل �ه‌ ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان��دا سیستمێکى‬ ‫ت���ه‌واو پ��ی��اوان�ه‌ی�ه‌‪ ،‬راس��ت �ه‌ ژن��ان‬ ‫ب���ه‌ش���داری���ی���ان ه���ه‌ی���ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫ب�ه‌ش��داری��ی�ه‌ک��ى روکه‌شییه‌‪،‬‬ ‫به‌ ژماره‌ بونیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫زۆر دورن ل�ه‌ دروستکردنى‬ ‫بڕیاردا له‌ حکومڕانێتیه‌کى‬ ‫وا پ��ی��اوان��ه‌ش��دا‪ ،‬ن���ه‌ک ه �ه‌ر‬ ‫مافه‌کانى ژن��ان پ��ارێ��زراو نابن‬ ‫جگه‌ له‌ (‪ )3/8‬هه‌موو ساڵێک‪،‬‬ ‫رۆژێکیتر نابێت بۆ باسکردنى ژنان‬ ‫و مافه‌کانیان‪ ،‬چونکه‌ پرسى ژنان‬ ‫یه‌کێک نیه‌ له‌و پرسانه‌ى جێى بایه‌خ‬ ‫و گرنگى ده‌سه‌اڵت بێت‪.‬‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬رۆڵ����ى رێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ى ژن���ان‬ ‫و ک��اری��گ �ه‌ری��ان ل���ه‌ ک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ادا چ��ۆن‬ ‫هه‌ڵده‌سه‌نگێنیت؟‬ ‫ـ له‌ئێستادا قسه‌کردن له‌سه‌ر توندوتیژیه‌کان‬ ‫زیاتربوه‌‪ ،‬رێکخراوه‌کانى ژنان رۆڵیان هه‌بوه‌‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر هێنانه‌ ده‌ره‌وه‌ى ئ �ه‌و دی��ارده‌ی��ه‌ له‌‬ ‫چوارچێوه‌ى خێزان بۆ ناو کۆمه‌ڵگا‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئێستا زیاتر ده‌یبینین و هه‌ستى پێده‌که‌ین‪،‬‬ ‫راسته‌ شێوازه‌کانى توندوتیژى گۆڕانکارى‬ ‫به‌سه‌ر هاتوه‌ به‌پێى گۆڕانکارى له‌ په‌یوه‌ندیه‌‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان و هۆکاره‌کانى گه‌یاندن‪.‬‬ ‫به‌اڵم توندوتیژى به‌رامبه‌ر ژنان بونى هه‌ر‬ ‫هه‌بوه‌ و له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت که‌ ژنان‬ ‫خاوه‌نى ئیراده‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆنین و له‌ بیرى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیماندا ژن��ان پاشکۆ و موڵکى‬ ‫پیاون‪ .‬به‌ مافى ئه‌وى ده‌زانن چۆن له‌گه‌ڵى‬ ‫مامه‌ڵه‌بکات‪ ،‬توندوتیژیش یه‌کێکه‌ له‌و‬ ‫م��ام�ه‌اڵن�ه‌ى ئه‌نجامده‌درێت کاتێک‬ ‫ک���ه‌ خ�����اوه‌ن م��وڵ��ک به‌‬ ‫گ��رن��گ��ى ب��زان��ێ��ت‪.‬‬

‫رێکخراوه‌کانى ژن��ان به‌ دڵنیاییه‌وه‌ کارى‬ ‫زۆری�����ان ک�����ردوه‌‪ ،‬الن��ی��ک �ه‌م ده‌س��ه‌اڵت��ی��ان‬ ‫ناچارکردوه‌ بۆ قسه‌کردن له‌سه‌ر پرسى ژنان‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بۆ روکه‌ش و ساڵى جارێکیش بێت‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ى له‌ سه‌ره‌تاى نه‌وه‌ده‌کانه‌وه‌ کاریان‬ ‫له‌سه‌ر گۆڕینى ئه‌و یاسایانه‌کردوه‌ که‌ به‌‬ ‫هۆیانه‌وه‌ سوکایه‌تى و توندوتیژى به‌رامبه‌ر‬ ‫ژنان ئه‌نجام ده‌درێت‪ ،‬یه‌که‌م النه‌ بۆ داڵده‌دانى‬ ‫ژن��ان رێکخراوه‌کانى ژن��ان ک��ردوی��ان�ه‌ت�ه‌وه‌‬ ‫که‌ ئه‌مانه‌ ئه‌رکى ق��ورس و گرنگن پێى‬ ‫هه‌ستاون‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا گرنگه‌ بزانین‬ ‫که‌مکردنه‌وه‌ى توندوتیژى به‌ته‌نیا ئه‌رکى‬ ‫رێکخراوه‌کانى ژن��ان نیه‌‪،‬‬ ‫ن�ه‌ه��ێ��ش��ت��ن��ى‬

‫دیارده‌یه‌کى کۆمه‌اڵیه‌تى واگ�ه‌وره‌ ئه‌رکى‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت و پ���ارت���ى س��ی��اس��ى و ت����ه‌واوى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئاستی ڕۆشنبیری ژنان له‌ هه‌رێم تا‬ ‫چه‌ند ده‌بینیت؟‬ ‫ـ��ـ ئاستی ڕۆشنبیری ژن��ان ب��اش�ه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫ه��اوک��اری و هۆکاره‌کانى ب�ه‌رزک��ردن�ه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و ئاسته‌یه‌ له‌الیه‌ن ده‌س�ه‌اڵت�ه‌وه‌ گرنگی‬ ‫پێنه‌دراوه‌‪ ،‬به‌رزى یان نزمى ئاستى رۆشنبیرى‬ ‫ک�ه‌س��ێ��ک پ��ه‌ی��وه‌ن��دی��داره‌ ب����ه‌وه‌ى تاچه‌ند‬ ‫هه‌لومه‌رجى خۆرۆشنبیرکردنى بۆ گونجاوه‌‬ ‫له‌ خوێندنه‌وه‌ و وه‌رگرتنى زانیارى جۆراوجۆر و‬ ‫تێکه‌ڵبون به‌ ده‌وروبه‌ر‪...‬هتد‪ .‬ئه‌گه‌ر هه‌بونى‬ ‫ئه‌و هه‌لومه‌رجانه‌ بۆ ژنان به‌هه‌ندوه‌ربگرین‬ ‫ده‌بینین هیچ له‌باریه‌کى تیدا نیه‌ بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ژنان ئاستى رۆشنبیریانى پێ به‌رزبکه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ جگه‌ ل �ه‌وه‌ى له‌ بنچینه‌دا داواک��ارى‬ ‫له‌سه‌ر رۆشنبیربونى ژنان نیه‌ و له‌ کۆمه‌ڵدا‬ ‫سیفه‌تى خوازراو بۆ ژنان رۆشنبیرى نیه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ژن��ان له‌گه‌ڵ نه‌بونى هه‌لومه‌رجى‬ ‫خۆرۆشنبیرکردن بۆیان پاڵنه‌ریشیان‬ ‫ن��ی�ه‌ ل���ه‌و روه‌وه‌ و زی��ات��ر کۆمه‌ڵگا‬ ‫به‌ره‌و ئه‌و سیفه‌ته‌ خوازراوانه‌یا ده‌بات‬ ‫ک�ه‌ زۆر دوره‌ ل�ه‌ دن��ی��اى سیاسه‌ت‬ ‫و رۆشنبیریه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئ �ه‌وه‌ى ئاستى‬ ‫رۆشنبیرى ژنانیش به‌رزبێته‌وه‌ به‌ر‬ ‫له‌هه‌ر شتێک ده‌بێت ژنان خۆیان‬ ‫هه‌ست به‌گرنگى خۆ رۆشنبیربکه‌ن‪.‬‬ ‫له‌ ژیانیاندا و ئه‌و بواره‌ به‌ یه‌کێک‬ ‫له‌ پێویستیه‌کانى سه‌رکه‌وتنیانى‬ ‫ب��زان��ن‪ ،‬ئ �ه‌و ک��ات �ه‌ى ئ��ی��راده‌‬ ‫دروس������ت ب���ۆ زۆر له‌‬ ‫گ��ۆران��ک��اری �ه‌ک��ان‬ ‫دروستده‌بن‪.‬‬

‫ژنێکی شۆڕشگێر‪ ،‬سه‌رکرده‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی‬

‫«ده‌توانین له‌قه‌ده‌مخێره‌وه‌ پێشڕه‌وێتی و سه‌رکردایه‌تی و جوامێری ژنی کورد ببینین»‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫دانێر قه‌ره‌داغی‬ ‫قه‌ده‌مخێر‪ ،‬ئه‌گه‌رچی له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کی‬ ‫ناسراوی لۆره‌کان بووه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫هه‌مانکاتدا سه‌رکرده‌یه‌کی هه‌ڵکه‌وتوی‬ ‫مێژوو سه‌رمه‌شقی خه‌باتی به‌ره‌نگاری‬ ‫گه‌لی کورد بووه‌‪ .‬چه‌ندین هه‌ڵوێستی‬ ‫نیشتیمانپه‌روه‌رانه‌ی هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫رۆڵی به‌رچاوی هه‌بوو ‌ه ل ‌ه شۆڕشی‬ ‫کوردیدا‪ ،‬توانیویه‌تی رۆڵی پێشڕه‌وێتی‬ ‫و سه‌رکردایه‌تی و جوامێری ژنی‬ ‫کورد ببێنێت‪ ،‬سوپاساالری هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫توانیویه‌تی به‌گژ واڵتی په‌هله‌وی و‬ ‫عوسمانیه‌کاندا بچێته‌وه‌‪.‬‬

‫ل���ه‌ چ �ه‌ن��د رۆژى راب������ردوو س �ه‌ن��ت �ه‌ری‬ ‫هاوبه‌شی ل��ۆر له‌ژێر دروشمی «ژنێکی‬ ‫شۆڕشگێر‪ ،‬س�ه‌رک��رده‌ی�ه‌ک��ی نه‌ته‌وه‌یی»‬ ‫ڤ��ی��س��ت��ی��ڤ��اڵ��ى ق���ه‌ده‌م���خ���ێ���ری س���ازک���رد‪،‬‬ ‫رۆژنامه‌ى (چه‌تر) له‌ راپۆرتێکیدا رۆڵى‬ ‫ئه‌م ژنه‌ تێکۆشه‌ره‌ى کورد ده‌خاته‌ به‌رباس‬ ‫و له‌وباره‌وه‌ سه‌رپه‌رشتیاری ڤێستیڤاڵه‌که‌‬

‫ده‌ڵێت «ده‌توانین له‌قه‌ده‌مخێره‌وه‌ پێشڕه‌وێتی‬ ‫وس�ه‌رک��ردای�ه‌ت��ی و جوامێری ژن��ی کورد‬ ‫ببێنین»‪.‬‬ ‫ق �ه‌ده‌م��خ��ێ��ر‪ ،‬ن����اوی ژن��ێ��ک �ه‌ ل��ه‌ ت��ای��ف�ه‌ی‬ ‫(ق���ه‌الوه‌ن���د) ک �ه‌ یه‌کێک ل �ه‌ باڵه‌کانی‬ ‫گ��رن��گ��ی ع �ه‌ش��ی��ره‌ی (دری���ک���ون���د)ی له‌‬ ‫ن���اوچ���ه‌ی (ب���االگ���ری���وه‌)ی ل��ۆرس��ت��ان له‌‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪ ،‬ئه‌و که‌ له‌ ساڵی‬ ‫(‪)1278‬ی ه�ه‌ت��اوی وات �ه‌ (‪ )112‬ساڵ‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر له‌دایکبووه‌‪ .‬قه‌ده‌مخێر کچێکی‬ ‫دلێر‪ ،‬جوان و بوێربوو که‌ له‌ شه‌ڕى تایفیدا‬ ‫پشتیوانی پیاوانی تایفه‌ی خۆیبووه‌‪ .‬له‌‬ ‫س �ه‌ره‌ت��ای ده‌وران����ی پ�ه‌ه��ل�ه‌وی ل �ه‌ ئ��ێ��ران‪،‬‬ ‫کاتێ سوپای رۆژئ��اوا ده‌رب��ازی لۆرستان‬ ‫ده‌بن‪ ،‬له‌ نێوان ئه‌وان و براکانی قه‌ده‌مخێردا‬ ‫شه‌ڕ و پێکدادانی خوێناوی رووده‌دات و‬ ‫لۆره‌کان ده‌بنه‌ ئاسته‌نگ له‌ به‌رده‌م هاتنه‌‬ ‫ن����اوه‌ی ئ���ه‌و س��وپ��ای�ه‌ ب��ۆ ه�ه‌رێ��م�ه‌ک�ه‌ی��ان‪.‬‬ ‫میرزاده‌ قه‌ده‌مخێر‪ ،‬کچه‌ قاره‌مان و که‌ڵه‌‬ ‫سه‌رکرده‌یه‌کى شۆڕشگێڕى نه‌به‌ردى کورد‬ ‫ب��وو‪ ،‬ش��ۆڕه‌س��وارێ��ک��ى زۆر ب �ه‌ج �ه‌رگ و‬ ‫دلێر و چاونه‌ترس بوو‪ ،‬کورد و کوردستان‬ ‫په‌روه‌رێکى که‌م وێنه‌بوو‪ ،‬کوردستانى له‌‬

‫گیانى و ژیانى الشیرنتر بوو‪ .‬هیوا و ئاواتى م �ه‌ح��م��وود گ��وێ��ى ب �ه‌ ن��ام �ه‌ک �ه‌ى ن���ه‌دا و‬ ‫ئه‌وه‌بوو کورد و کوردستان له‌ داگیرکه‌رانى به‌ده‌نگى داخوازییه‌که‌یه‌وه‌ نه‌چوه‌‪ .‬ئه‌م ژنه‌‬ ‫ڕه‌گه‌زپه‌رست و بێویژدان ڕزگاربکات‪ .‬بۆ شۆڕشگێڕه‌ له‌ ساڵی (‪)1312‬ی هه‌تاوی‬ ‫ئه‌م ئامانجه‌ له‌ گیانبازى و له‌ مردن سڵى کۆچی دواییکردووه‌‪.‬‬ ‫ن �ه‌ک��رده‌وه‌‪ .‬چیتر ج �ه‌ور و زوڵ��م و ناهه‌قى سیروان جه‌مال‪ ،‬سه‌رپه‌رشتیاری ڤێستیڤاڵى‬ ‫و چه‌وسانه‌وه‌ى کوردى‪ ،‬له‌الیه‌ن شاى ئێران قه‌ده‌مخێر‪ ،‬له‌ لێدوانێکیدا له‌ یادی کۆچی‬ ‫ره‌زا شاه‌ په‌هله‌وییه‌وه‌‪ ،‬پێ قبووڵنه‌کرا‪ ،‬که‌م دوای (‪ )80‬س��اڵ �ه‌ی ق�ه‌ده‌م��خ��ێ��ر وت��ى‪:‬‬ ‫بژى و که‌ڵبژى له‌ ژیانى ژێرده‌ستى و دیلى ئ �ه‌و ژنێکه‌ توانیوێتی «پ�ه‌ی��ام��ی خۆی‬ ‫پێخۆشتر بوو‪ ،‬بۆیه‌ چه‌کى کوردایه‌تى و بگه‌یه‌نێته‌ هه‌موو ب��اش��وری کوردستان»‬ ‫مه‌ردایه‌تى کرده‌ شانى‪ ،‬له‌ ناوچه‌ى لوڕستان ته‌نها ل �ه‌ جوگرافیایه‌کی دی��اری��ک��راودا‬ ‫له‌ ڕۆژهه‌اڵتى کوردستاندا‪ ،‬جاڕى ڕاپه‌ڕین نه‌ماوه‌ته‌وه‌‪ .‬ئاماژه‌شى به‌وه‌کرد «ده‌توانین‬ ‫و شۆڕشى ڕاگه‌یه‌ندا‪ ،‬ویستى سه‌ربه‌خۆیى له‌قه‌دمخێره‌وه‌ پێشڕه‌وێتی و سه‌رکردایه‌تی‬ ‫لورستان ڕابگه‌یه‌نێت‬ ‫و جوامێری ژنی کورد ببێنین» چ رۆڵی‬ ‫به‌ پێی هه‌ندێ زانیارى قه‌ده‌مخێر نامه‌یه‌کى ژن بینیوه‌‪ ،‬رۆڵ��ی ه�ه‌ب��ووه‌ سوپا س��االری‬ ‫بۆ شێخ مه‌حموودى حه‌فید ن��اردو‌ه باسى هه‌بووه‌ توانیویه‌تی به‌گژ واڵتی په‌هله‌وی‬ ‫ئه‌و زوڵم و زۆر و ناهه‌قییه‌ى کردبوو که‌ و ع��وس��م��ان��ی�ه‌ک��ان��دا ب��چ��ێ��ت�ه‌وه‌ ب���ه‌وه‌ش���ه‌وه‌‬ ‫لێیان ده‌کرێ‪ ،‬چۆنیش ره‌زا شاى په‌هله‌و‌ى‪ ،‬ن �ه‌وه‌س��ت��اوه‌ت �ه‌وه‌ ن��ام�ه‌ی ب��ۆ شێخ مه‌حمود‬ ‫زۆر به‌ نامه‌ردى و ن��اڕه‌وا شامراد خانى ناردووه‌ کاری هاوبه‌ش بۆ کورد بکه‌ن‪ .‬ئه‌و‬ ‫ک��اک��ى ک��وش��ت��ووه‌‪ .‬ه���ه‌ر ل���ه‌و ن��ام�ه‌ی�ه‌دا له‌باره‌ى فێستیڤاڵه‌که‌ى که‌ به‌ناوى قه‌ده‌مخێر‬ ‫‪ ،‬داواى ل��ه‌ ش��ێ��خ��ى ن �ه‌م��ر ک���ردب���وو که‌ کردبویان ئه‌وه‌ى وت «ده‌مانه‌وێت کار بۆ‬ ‫سوپاکه‌یان بکه‌ن به‌یه‌ک و به‌یه‌ک هێزه‌وه‌ هه‌موو پارچه‌کانی کوردستان بکه‌ین و ئه‌و‬ ‫په‌المارى داگیرکه‌ران بده‌ن له‌ ڕۆژهه‌اڵت که‌سایه‌تیه‌ به‌ناوبانگانه‌ زیندو بکه‌ینه‌وه‌»‪.‬‬ ‫و ل�ه‌ ب��اش��وورى ک��وردس��ت��ان��دا‪ .‬ب��ه‌اڵم شێخ ه �ه‌ر ل�ه‌ ڤێستیڤاڵه‌که‌دا ژن �ه‌ گۆرانیبێژ‬

‫شیالن عوسمان‪« ،‬به‌گۆرانیه‌کی لۆری» پاش کوشتنی براکه‌ی و هاوسه‌ره‌که‌شی‬ ‫به‌شدارى فێستیڤاڵکه‌ بوو‪ ،‬له‌وباره‌وه‌ وتى‪ :‬سه‌رپه‌رشتی شۆڕشه‌که‌ی کردووه‌ زیندانی‬ ‫زۆر خۆشحاڵم ڤێستیڤاڵێکی زۆر ج��وان ک���راوه‌ ژنێکی ئیجگار چ��اون �ه‌ت��رس بوه‌‬ ‫ب���وو‪ ،‬ه���ی���وادارم س��ااڵن �ه‌ ک���اری ج���وان بۆ ش��اع��ی��ران و ن��وس�ه‌ران��ی ئ�ه‌وک��ات�ه‌ شیعری‬ ‫ژنان بکرێت و رۆڵیان به‌رز رابگیرێت‪ ،‬ئه‌و زۆریان به‌سه‌ردا هه‌ڵداوه‌ له‌ ئازایه‌تیدا‪.‬‬ ‫هه‌ستی خۆشحاڵی خ��ۆی ده‌رب���ڕی وتى‪ :‬گرنگی ئ �ه‌م ڤێستیڤاڵه‌ی گ �ه‌ڕان��ده‌وه‌ بۆ‬ ‫خۆشحاڵم به‌وه‌ی بۆ یه‌که‌مجار له‌سه‌نته‌ری «ئ���ه‌و ت��وێ��ژی��ن�ه‌وان�ه‌ی ک���راوه‌ ل �ه‌س �ه‌ری»‬ ‫لۆر به‌شداربوم به‌گۆرانی ل��ۆری‪ ،‬چونکه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی ئ �ه‌م که‌ڵه‌ ژن �ه‌ به‌سه‌ربکاته‌وه‌‬ ‫ئیشێکی قور‌سه‌‪ .‬ده‌خ��وازم توانیبێتم دڵی ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی بچێته‌ ن��او پ�ه‌ڕه‌ک��ان��ی مێژوو‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی جوانترو کارامه‌تر‪.‬‬ ‫ئاماده‌بوانم خۆشکردبێت‪.‬‬ ‫دان���ا مه‌حمود مه‌جید‪ ،‬ب �ه‌ره‌گ �ه‌ز ل��ۆری‪ ،‬جه‌بار ی��اوه‌ر س�ه‌رۆک��ی سه‌نته‌ری ل��ۆری‪،‬‬ ‫میوانی ڤێستیڤاڵه‌که‌‪ ،‬خۆشحاڵم ب�ه‌وه‌ی ده‌رب���اره‌ی خه‌باتی قه‌ده‌مخێر له‌ مێژووی‬ ‫هاتوم بۆ سلێمانی به‌ گرنگیزانی «رۆڵی ب �ه‌رگ��ری گه‌لی ک���وردا‪ ،‬وت��ی‪ :‬یه‌کێکه‌‬ ‫له‌و ژنه‌ فه‌رمانده‌ و شۆڕشگێرانه‌ی که‌له‌‬ ‫ناوداره‌کانی لۆر یاد ده‌کرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫دک���ت���ۆر ن �ه‌رم��ی��ن ع���وس���م���ان‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ی سه‌ده‌ی پێشوو له‌ جه‌نگی جیهانی یه‌که‌مدا‬ ‫س���ه‌رک���ردای���ه‌ت���ی ی �ه‌ک��ێ��ت��ی نیشتیمانی ت��وان��ی ف �ه‌رم��ان��ده‌ی ش��ۆڕش��ێ��ک��ی گ���ه‌وره‌‬ ‫کوردستان‪ ،‬ئاماژه‌ى به‌ رۆڵی قه‌ده‌مخێر کرد بکات له‌ لۆرستان دژی رژێمی په‌یره‌وی‬ ‫له‌ مێژووی خه‌باتی گه‌لی ک��وردا‪ ،‬وتى‪ :‬په‌هله‌وی‪ ،‬توانی ب�ه‌ره‌ن��گ��اری هێزه‌کانی‬ ‫قه‌ده‌مخێر ژنه‌ کوردێکی ئازای به‌جه‌رگی پ��اش��ای پ�ه‌ه��ل�ه‌وی ببێته‌وه‌‪ ،‬ج �ه‌ب��ار ی��اوه‌ر‬ ‫ب�ه‌ت��وان��ا و چ��االک��ی ک���ورده‌‪ ،‬توانیویه‌تی پێیوایه‌ گرنگه‌ رۆڵی ژنی کورد ده‌ربخه‌ین‬ ‫حه‌کیمانه‌ ک��اری خۆی بکات‪ .‬وتیشی‪ :‬بۆ خه‌ڵک ئامانجه‌که‌مان زیاتر «په‌یوه‌ندی‬ ‫ئه‌و ژنێکی زۆر ئازابووه‌ «له‌ ناو فیشه‌کی دروستکردنه‌ له‌ نێوان هه‌مو ناوچه‌کانی‬ ‫دوژمندا به‌رگری له‌ کورد ک��ردووه‌«‪ ،‬له‌ کوردستان»‪.‬‬


‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫گه‌نجان‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫گه‌نجانى گه‌رمیان ئه‌گه‌ر تا (‪)25‬ی شوبات‬

‫کارا‬

‫‪9‬‬

‫داواکارییه‌کانیان جێبه‌جێ نه‌کرێت ده‌ڕژێنه‌ سه‌ر شه‌قام‬

‫بێریڤان محه‌مه‌د‬

‫«دادگاکانى هه‌رێم سه‌ربه‌خۆ نین و حزب و ده‌سه‌اڵت و به‌رپرس به‌ڕێوه‌ى ده‌بات»‬

‫گه‌نجانى کورد به‌ ئیراده‌وه‌ بۆ سه‌رکه‌وتن هه‌نگاو ده‌نێن‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫پشتیوان وه‌نداوى‬ ‫رۆژى پێنج شه‌مم ‌ه رێکه‌وتى(‪)2/16‬‬ ‫نوێنه‌رى (‪ )500‬گه‌نجى که‌الر‬ ‫کۆبوونه‌وه‌یه‌کیان له‌گه‌ڵ قایمقامى‬ ‫قه‌زاى که‌الر ئه‌نجامدا‪ ،‬ناوه‌ڕۆکى‬ ‫کۆبوونه‌وه‌که‌شیان ل ‌ه چوار خاڵدا‬ ‫خسته‌ڕوو‪ ،‬ئاماژ ‌ه بۆ ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌که‌ن ئه‌گه‌ر داواکاریه‌کانیان‬ ‫جێبه‌جێنه‌کرێت خۆپیشاندان‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬

‫ل�ه‌ س��اڵ��ی��ادی خۆپیشاندانه‌کانی ساڵی‬ ‫پ���اردا کۆمه‌ڵێک چ��االک��ی ده‌بینرێت‬ ‫ب��ۆ ده‌س��پ��ێ��ک��ردن �ه‌وه‌ی خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان ل�ه‌و‬ ‫چ��وارچ��ێ��وه‌ی �ه‌ش��دا گ�ه‌ن��ج��ان��ی گ�ه‌رم��ی��ان‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌کیان باڵو کرده‌وه‌ له‌و باره‌یه‌و‌ه‬ ‫نێچیرڤان گ �ه‌رم��ی��ان‪ ،‬وت �ه‌ب��ێ��ژى گروپى‬ ‫گه‌نجانى که‌الر له‌باره‌ى کۆبوونه‌وه‌که‌ى‬ ‫رۆژى (‪)16‬ی مانگدا له‌گه‌ڵ جه‌الل شێخ‬ ‫نوورى قایمقامى قه‌زاى که‌الردا به‌ (چه‌تر)‬ ‫ی راگ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ئێمه‌ ل� ‌ه ک��ۆب��وون�ه‌وه‌ک�ه‌دا‬ ‫ب �ه‌ن��اوى زی��ات��ر ل����ه‌(‪ )500‬گه‌نجى ش��ارى‬ ‫که‌الر داواکارییه‌کانمان خست ‌ه به‌رده‌ستى‬ ‫قایمقامى ق���ه‌زاى ک���ه‌الر ب �ه‌ مه‌به‌ستى‬ ‫ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ��ک��ردن��ى ت���اوه‌ک���و پ��ێ��ش (‪)25‬ى‬ ‫شوبات‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت ئه‌و داواکارییانه‌ى ئێم ‌ه ل ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى هه‌موو الیه‌ک بوو‌ه ک ‌ه خۆى ل ‌ه‬ ‫چوار خاڵى گرنگ ده‌بینییه‌وه‌ که‌ بریتین‬ ‫له‌ ده‌ستگیرکردن و دادگایکردنى بکوژانى‬ ‫شه‌هید و برینداره‌کانى (‪)25‬ى شوبات و‬ ‫جێبه‌جێکردنى بڕیاره‌کانى سه‌رۆکى هه‌رێم‬ ‫و سه‌ربه‌خۆکردنى دادگاکان و ڕێزگرتن‬ ‫ل ‌ه یاسا و دابینکردنى موچه‌ى پێویست بۆ‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ى ک ‌ه له‌(‪)25‬ى شوبات بریندار‬ ‫کراون و ئێستا تواناى کارکردنیان نه‌ماوه‌‪.‬‬ ‫«ت��ا ئێستا بکوژان له‌به‌رده‌مى خ��اوه‌ن و‬ ‫ک �ه‌س و ک��ارى شه‌هید و برینداره‌کاندا‬ ‫ده‌سووڕێنه‌وه‌»‬ ‫نێچیرڤان ئ��ام��اژه‌ی ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ش��ک��رد ک ‌ه‬ ‫به‌داخه‌و‌ه تاوه‌کو ئێستا بکوژان له‌به‌رده‌مى‬ ‫خ������اوه‌ن و ک����ه‌س و ک�����ارى ش �ه‌ه��ی��د و‬ ‫برینداره‌کاندا ده‌س��ووڕێ��ن�ه‌و‌ه به‌بێ ئ�ه‌وه‌ى‬

‫«بکوژان به‌ به‌رده‌می که‌سوکاری شه‌هیداندا دێن و ده‌چن» فۆتۆ‪ :‬دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬

‫خۆیان ب ‌ه تاوانبار بزانن و وتیشی‪ :‬ئه‌و‌ه‬ ‫چ �ه‌ن��د مانگێک ‌ه ب �ه‌س �ه‌ر ئ���ه‌و ب��ڕی��اره‌ى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێمدا تێپه‌ڕبوو‌ه که‌چى ده‌ڵێى‬ ‫ه �ه‌ر س �ه‌رۆک��ى ئ �ه‌م هه‌رێم ‌ه ن �ه‌ب��وو‌ه ک ‌ه‬ ‫بڕیارى دابێت‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ده‌رب�����اره‌ی ق��ه‌ره‌ب��وو ک��ردن �ه‌وه‌ی‬ ‫ب��ری��ن��داران��ی��ش وت����ی‪ :‬ل����ه‌م خ��اڵ �ه‌ی��ان��دا‬ ‫ج �ه‌خ��ت��ى ت���ه‌واوم���ان خ��س��ت �ه‌س �ه‌ر ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫ده‌بێت لیژنه‌یه‌کى پزیشکى دادپه‌روه‌رانه‌‬ ‫پێکبهێنرێت ب��ۆ دی��اری��ک��ردن��ى رێ���ژه‌ى‬ ‫برینداره‌کان برینداری وا هه‌یه‌ له‌ ده‌ست و‬ ‫پێ که‌وتووه‌ که‌چى (‪)%10‬یان بۆ داناوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌هیچ شێوه‌یه‌ک مایه‌ى قبووڵ‬ ‫نیه‌‪ ،‬ده‌بێت ب��ڕه‌ موچه‌ى پێویستیان بۆ‬ ‫دابنرێت وه‌کو مانگانه‌یه‌ک‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نجانه‌ ئه‌وش ده‌خ�ه‌ن�ه‌ڕوو‪ :‬هه‌موو‬ ‫که‌س و الیه‌ک ده‌زانێت که‌ دادگاکانى‬ ‫هه‌رێم سه‌ربه‌خۆ نین و حزب و ده‌سه‌اڵت‬ ‫و ب�ه‌رپ��رس ب �ه‌ڕێ��وه‌ى ده‌ب���ات و ب�ه‌ قسه‌ى‬ ‫ئه‌وان به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‪ ،‬ئێمه‌ داوامان کردوه‌‬ ‫یاسا سه‌روه‌ر بێت به‌جۆرێک هیچ که‌س‬ ‫و الیه‌نێک نه‌توانێت ده‌ست وه‌ربداته‌ نێو‬

‫دادگاکانه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وته‌بێژى گروپى گه‌نجانى که‌الر‪،‬‬ ‫له‌ باره‌ى هه‌ڵوێستى قایمقامى قه‌زاى که‌الر‬ ‫و به‌ ده‌نگه‌وه‌ چوونى داواکارییه‌کانیان‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند ج �ه‌الل شێخ ن��ورى قایمقامى‬ ‫ک���ه‌الر ب�ه‌ڵ��ێ��ن��ی��دا ه���ه‌ر رۆژى (‪)16‬ی‬ ‫مانگ داواکارییه‌کان به‌ نووسراوێک‬ ‫به‌رزده‌کاته‌وه‌ بۆ سه‌رپه‌رشتیارى ئیداره‌ى‬ ‫گه‌رمیان و له‌وێشه‌وه‌ بۆ سه‌رووتر‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى جێبه‌جێکردنى ئه‌و خااڵنه‌ی له‌‬ ‫داواکاریه‌که‌دا باس کراوه‌ قایمقام وتى‪:‬‬ ‫له‌باره‌ى خاڵى یه‌که‌مه‌وه‌ پشتگیرى ته‌واو‬ ‫خۆى بکات له‌گه‌ڵ خاڵى دووه‌مدا‪ ،‬خاڵى‬ ‫سێیه‌میش له‌ده‌سه‌اڵتى ئه‌ودا نییه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫قایمقامى قه‌زاکه‌ ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شکرد‬ ‫که‌ له‌ ب��اره‌ى خاڵى چ��واره‌م که‌ راسته‌ و‬ ‫ده‌بێت ئه‌و لیژنه‌یه‌ هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌ و سه‌ر له‌‬ ‫نوێ لێپێچینه‌وه‌یه‌کى پزیشکى دادوه‌رانه‌‬ ‫داب��ن��رێ��ت و م��ووچ �ه‌ى ک �ه‌م ئ �ه‌ن��دام��ان و‬ ‫شه‌هیدانى (‪)25‬ى شوبات ببڕدرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ن��ێ��چ��ی��رڤ��ان گ���ه‌رم���ی���ان���ى‪ ،‬ل����ه‌ ب�����اره‌ى‬ ‫ئ��ه‌گ��ه‌رى جێبه‌جێنه‌کردنى ن��اوه‌ڕۆک��ى‬

‫داواکارییه‌کانیان له‌ الیه‌ن ئیداره‌ى که‌الر‬ ‫و گه‌رمیانه‌وه‌ جه‌ختى له‌وه‌کرده‌وه‌‪ :‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بێت و تاوه‌کو (‪)25‬ى ئه‌م مانگه‌ سه‌رجه‌م‬ ‫خاڵى نێو داواکاریه‌کانمان جێبه‌جێنه‌کرێت‬ ‫ئه‌وه‌ خۆپیشاندان ئه‌نجامده‌ده‌ین و ده‌ڕژێینه‌‬ ‫سه‌ر شه‌قام و به‌هیچ شێوه‌یه‌کیش واز له‌‬ ‫خۆپیشاندان ناهێنین‪.‬‬ ‫«چ�ه‌ن��د مانگێکه‌ ب�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و ب��ڕی��اره‌ى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێمدا تێپه‌ڕبووه‌ که‌چى ده‌ڵێى‬ ‫ه �ه‌ر س �ه‌رۆک��ى ئ �ه‌م هه‌رێمه‌ ن �ه‌ب��ووه‌ که‌‬ ‫بڕیارى دابێت»‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا ج���ه‌الل شێخ ن���ورى قایمقامى‬ ‫ق���ه‌زاى ک���ه‌الر ل �ه‌ب��اره‌ى ک��ۆب��وون�ه‌وه‌ک�ه‌ى‬ ‫له‌گه‌ڵ نوێنه‌رى گروپى گه‌نجانى که‌الر‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ داواکارییه‌کانیان که‌ خۆى‬ ‫له‌ (‪ )4‬خاڵدا ده‌بینێته‌وه‌‪ ،‬قایمقامى که‌الر‬ ‫به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬ئه‌و داواکارییه‌ى‬ ‫گه‌نجانى که‌الر هه‌یانبوو له‌و (‪ )4‬خاڵه‌دا‬ ‫ئێمه‌ نووسراومان له‌ ئیداره‌ى گه‌رمیان کرد‬ ‫و داواکانمان گه‌یانده‌ ئ�ه‌وان‪ ،‬چونکه‌ له‌‬ ‫سه‌رووى ئێمه‌ن و له‌وێشه‌وه‌ به‌رزده‌کرێته‌وه‌‬ ‫ب��ۆ س���ه‌رووت���ر و ئێمه‌ ت�ه‌ن��ه��ا ده‌ت��وان��ی��ن‬

‫تێکۆشانى ئازادى خوازانه‌ى گه‌نجان له‌ هه‌ڵکشاندایه‌‪ ،‬هه‌ر رۆژ شێوازێکى خه‌بات ده‌گرنه‌ به‌رو‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ر داگیرکه‌ران ڕێپێوان ده‌که‌ن و به‌ پیاده‌ چه‌ندین شار ده‌بڕن‪ ،‬تا به‌ داگیرکه‌رانى‬ ‫کوردستان و به‌ دنیا بڵێن ئیتر به‌سه‌ کوشتنى کورد و پالنگێڕى و گه‌له‌کۆمه‌ى نێوده‌وڵتیه‌کان‬ ‫له‌سه‌ر کورد و له‌ ساڵى ڕابردوو گه‌نجانى شاره‌کانى باشورى کوردستان به‌ ڕێپێوانى چه‌ند رۆژه‌‬ ‫له‌ هه‌ولێر و سلێمانیه‌وه‌ تا سه‌ر چیاکانى قه‌ندیل رۆشتن دژ به‌ هێرشه‌کانى تورکیا و ئێران‬ ‫بۆ سه‌ر گه‌ریالکان‪ ،‬له‌ رۆژانى رابردوو زیاتر له‌ (‪ )40‬گه‌نج به‌ ڕێپێوانى سێ رۆژه‌ له‌ شارى‬ ‫سلێمانیه‌وه‌ تا هه‌ولێر رێیانپێوانیان له‌ به‌رامبه‌ر ده‌ستگیرکردن و گۆشه‌گیرکردنى به‌ڕێز ئۆجه‌الن‬ ‫و کۆمه‌ڵکوژیه‌کانى سه‌ر گه‌لى کورد‪ ،‬سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى ده‌بینین له‌ ته‌واوى خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫که‌ له‌سه‌ر پرسه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کان رێکخراوه‌ ئه‌وان هێزى رێکخه‌ر و پێشه‌نگ بوون‪ ،‬سه‌رهه‌ڵدانى‬ ‫خۆپیشاندانه‌کانى (‪)17‬ى شوباتى پار ساڵیش‪ ،‬که‌ دژ به‌ زوڵم و سته‌م و نا عه‌داله‌تى حزبه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌کانى هه‌رێمى کوردستان کرا‪ ،‬هێزى پێشه‌نگ و قوربانیده‌ریش تێدا هه‌ر گه‌نجان‬ ‫بوون‪ ،‬گه‌نجان له‌ ئێستادا له‌هه‌رکات زیاتر گوڕیان به‌ تێکۆشانى خۆیان داوه‌ و به‌ هه‌ر جۆر‬ ‫رۆژانه‌ چاالکیه‌کانیان زیادده‌کات‪ ،‬وه‌گه‌ڕخستنى ئه‌م خه‌باته‌ مه‌ده‌نیه‌ى گه‌نجانى کورد نه‌‬ ‫ته‌نها باشورى کوردستان‪ ،‬به‌ڵکو له‌ هه‌رچوار پارچه‌ى کوردستان و له‌ ئه‌وروپاش زۆر به‌ باشى‬ ‫هه‌ستی پێده‌کرێت‪ .‬ئه‌مه‌ش نیشانده‌رى چه‌ندین راستین‪.‬‬ ‫راستى تێکۆشانى گه‌نجان هه‌ستکردن به‌ به‌رپرسیارێتى ئه‌وان نیشانده‌دات له‌ ئاست نه‌ته‌وه‌که‌یان‬ ‫و له‌ئاست مێژوو‪ ،‬ساڵه‌هایه‌ به‌ جۆره‌ها شێوه‌ توانا و ئیراده‌ى گه‌نجانى کورد سه‌رکوت ده‌کرێت‬ ‫و هه‌وڵى داگیرکارى رژێمه‌ یه‌ک له‌ دوای یه‌که‌کانى عێراق و تورکیا و ئێران و سوریا‪،‬‬ ‫بێهۆشکردن و بێئیراده‌کردنى گه‌نجان بوه‌ تا نه‌توانن خاوه‌ندارى له‌ گه‌لى خۆیان بکه‌ن دژ به‌‬ ‫زوڵم و سته‌م و قڕکردنى کوردان‪ .‬چونکه‌ ئه‌وان باش ده‌زانن گه‌نجان هێزى گه‌لن و گه‌ر ئه‌وان‬ ‫سه‌رکوت بکرێن پالنه‌کانیان بۆ له‌ ناوبردنى کوردان ئاسته‌نگى و به‌ربه‌ستى نایه‌ته‌رێ‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫تێکۆشانه‌کانى گه‌نجان نیشانده‌رى ئه‌و راستیانه‌ن که‌ چه‌ندین ساڵه‌ له‌ هه‌رێمى کوردستانیش‬ ‫به‌ ئاگایانه‌ هه‌وڵى شێواندنى ده‌دراوه‌‪ ،‬تا ئه‌مڕۆکه‌ ده‌سه‌اڵتدارانى هه‌رێمى کوردستان به‌ ناوى‬ ‫ئه‌وه‌ى گه‌نجان ئاینده‌ى کۆمه‌ڵگان‪ ،‬له‌ تێکۆشان دوریان خستونه‌وه‌ و له‌ بڕیار له‌ تێکۆشان بۆ‬ ‫نوێکردنه‌وه‌ى کۆمه‌ڵگا و له‌ هاتنه‌ پێشه‌وه‌ بۆ ده‌رخستنى ئه‌و توانا و هێزه‌ى که‌ له‌واندا هه‌یه‌‬ ‫سه‌رکوتکراون‪ ،‬هه‌رکات پارته‌ ده‌سه‌اڵتداره‌کان ویستویانه‌ خستویانه‌ته‌ جوڵه‌‪ ،‬به‌اڵم دواتر ئه‌و‬ ‫نوخبه‌ ده‌سه‌اڵتداره‌ که‌ زۆرینه‌یان سه‌ره‌ڕاى زۆرى ته‌مه‌ن و که‌مبونه‌وه‌ى توناکانیان چه‌ندین‬ ‫پۆستی بااڵیان له‌سه‌ر خۆیان تاپۆ کردوه‌ گه‌نجانیان خستۆته‌وه‌ و په‌راوێزه‌وه‌‪ ،‬له‌ کایه‌ سیاسیه‌کان‬ ‫دوریان خستونه‌ته‌وه‌ و وایان به‌سه‌رهێناون‪ ،‬خه‌ونى هه‌ره‌ گه‌وره‌یان بچوک بکه‌نه‌وه‌ بۆ دامه‌زراندن‬ ‫له‌ فه‌رمانگه‌یه‌کى حکومى یان ده‌سکه‌وتێکی بچوکى مادى و به‌ هه‌موو شێوازێک دوربن له‌‬ ‫به‌ها مه‌عنه‌وى و ئیراده‌یه‌کى شۆرشگێڕى‪ ،‬هه‌ر ئه‌م تێکۆشانه‌ شۆرشگێڕیه‌ى که‌ ماوه‌ی یه‌ک‬ ‫دوو ساڵه‌ له‌ناو گه‌نجانى باشورى کوردستان به‌تایبه‌ت سه‌رى هه‌ڵداوه‌ بۆ ئه‌وان پێناچێت جێی‬ ‫ڕه‌زامه‌ندى یان قبوڵ بێت و به‌ پێی کاردانه‌وه‌کانیان له‌ لێدان و سه‌رکوت و کوشتنى چه‌ندین‬ ‫گه‌نج له‌و خۆپیشاندان و سه‌رهه‌ڵدانه‌ى که‌ له‌ باشور به‌ڕێوه‌چوه‌‪ ،‬به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک بێت‪ ،‬گه‌نجان‬ ‫ئێستا له‌ ئاستێکى باشدا گوریان به‌ تێکۆشانیانداوه‌ و تا ئاستێکى باش زۆرێکیان درکیان به‌ هێز‬ ‫و به‌ ئیراده‌ی خۆیان کردوه‌‪ ،‬ته‌نها یه‌کخستنى ریزه‌کانیان ماوه‌ و پێویستیان به‌ رێکخستنى‬ ‫خۆیانه‌ تا دور له‌ نائومێدى و شکست‪ ،‬هێزیان بێته‌ چه‌ند ئه‌وه‌نده‌و به‌ پالن یه‌کریز باشتر و باشتر‬ ‫به‌ره‌ و ژیانێکى ئازاد و پڕ واتا و سه‌رکه‌وتن هه‌نگاو بنێن‪.‬‬

‫له‌سه‌ر ئه‌و خاڵه‌ قسه‌ بکه‌ین که‌ یه‌کێک‬ ‫ل�ه‌و (‪ )4‬خاڵه‌ ئه‌ویش ب �ه‌دواداچ��وون بۆ‬ ‫لیژنه‌ى پزیشکیه‌‪ ،‬چونکه‌ به‌ پێى راپۆرتى‬ ‫ئه‌و لیژنه‌ پزیشکییه‌ى که‌ پێشتر دانرابوو‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ى که‌ له‌ (‪)25‬ى ساڵى پاردا‬ ‫له‌ ک�ه‌الر برینداربوون ئ�ه‌وه‌ نایانگرێته‌وه‌‬

‫ک �ه‌ م��وچ�ه‌ی��ان پ��ێ��ب��درێ��ت‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ئێمه‌ش‬ ‫کار بۆ پێداچوونه‌وه‌ى کارى ئه‌و لیژنان ‌ه‬ ‫ده‌ک �ه‌ی��ن �ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌نیسبه‌ت ئ �ه‌و (‪)3‬‬ ‫خاڵه‌که‌ى تر له‌ ده‌س�ه‌اڵت��ى ئێمه‌دا نیه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ ئه‌وه‌ سه‌رتاسه‌رى هه‌رێمه‌ نه‌وه‌ک‬ ‫ته‌نها که‌الر»‪.‬‬

‫گه‌نجانی واڵتپارێز پرۆتستۆی زیندانی‌کردنی ئۆجه‌الن ده‌که‌ن‬ ‫گه‌نجان‪ :‬له‌و باوه‌ڕه‌داین ساڵى (‪ )2012‬ساڵى ئازادکردنى ئۆجه‌النه‌‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫هه‌نگاو هاشم‬ ‫دوانیوه‌ڕۆى ڕۆژى چوارشه‌ممه‌‬ ‫گه‌نجانى واڵت پارێز که‌‬ ‫به‌شێکیان له‌ شارى سلێمانیه‌وه‌‬ ‫ڕێگه‌یه‌کى (‪ )180‬کیلۆمه‌تریان‬ ‫به‌پێ بڕیبوو گه‌یشتنه‌ شارى‬ ‫هه‌ولێر و خۆپیشاندانێکیان‬ ‫بۆ به‌رده‌م باره‌گاى نه‌ته‌وه‌‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان سازکرد‬ ‫به‌مه‌به‌ستى ئازادکردنى عه‌بدواڵ‬ ‫ئۆجه‌النى ڕێبه‌رى پارتى‬ ‫کرێکارنى کوردستان‪.‬‬

‫گه‌نجانى واڵت پارێز یادى (‪ )15‬ساڵه‌ى‬ ‫ده‌ستگیرکردنى ع�ه‌ب��دواڵ ئۆجه‌النیان‬ ‫به‌ خۆپیشاندان ک��رده‌وه‌ و داواشیان له‌‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان ک��رد هه‌نگاوى‬ ‫ئه‌رینى بنێ بۆ ئازاد کردنى ئۆجه‌الن‪،‬‬ ‫ئاماژه‌شیان ب���ه‌وه‌دا خۆپیشاندانى له‌م‬ ‫ج��ۆره‌ی��ان بۆ ڕاکێشانى سه‌رنجی ڕاى‬ ‫گشتی جیهانه‌‪.‬‬ ‫خۆپیشاندانه‌که‌ به‌ دروشه‌مه‌کانى (شه‌ڕ‬ ‫شه‌ڕ بۆ ئازادى شه‌ڕ)‪( ،‬ئه‌ردۆغان باش‬ ‫بزانه‌ ئاپۆ هێڵى سورمانه‌) ئه‌نجامدراو‪،‬‬ ‫ی��اداش��ت��ێ��ک پ��ێ��ش��ک �ه‌ش ب���ه‌ ن���ه‌ت���ه‌وه‌‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان کرا وتارى چه‌ند الیه‌ن‬ ‫و که‌سایه‌تیه‌ک له‌ خۆپیشاندانه‌که‌دا‬ ‫خوێنرایه‌وه‌‪.‬‬

‫له‌ بازگه‌ى که‌سنه‌زان ڕای��ان گرتین و دا به‌ نوسینه‌گه‌ى نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان‪،‬‬ ‫چه‌ند کاتژمێرێک وه‌ستاین پرۆتستۆى‬ ‫نه‌یانهێشت ڕێپێوانه‌که‌ ته‌واو بکه‌ین‬ ‫ئارى شێخانى‪ ،‬ئه‌ندامى گروپى گه‌نجانى زیندانى کردنى ئۆجه‌الن و ئه‌و ڕۆژه‌‬ ‫واڵت پارێزى کوردستان‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ی ڕه‌شه‌مان کرد‪.‬‬ ‫ڕاگه‌یاند‪ :‬خۆپیشاندانه‌که‌مان له‌ (‪ )13‬ئ���ه‌و ئ��ه‌ن��دام��ه‌ی گ��روپ��ی گه‌نجانی‬ ‫ی مانگ له‌ پێش زانکۆى سلێمانى واڵتپارێزی کوردستان ئه‌وه‌شی خسته‌‬ ‫ده‌ستى پێکرد به‌ دروشمى ئ��ازادى بۆ ڕوو‪ ،‬ئێمه‌ وه‌کو گه‌نجانى واڵت پارێز‬ ‫ئ��ۆج�ه‌الن و وه‌ستاندنى کۆمه‌ڵکوژی له‌م ڕێپێوانه‌مان ده‌مانویست به‌ ڕای‬ ‫ب��وو‪ ،‬بۆ ناساندنى س �ه‌رۆک ئاپۆ بیر گشتى و ج��ی��ه��ان بڵێین ک �ه‌ ئ�ه‌م��ڕۆ‬ ‫و ب��اوه‌ڕه‌ک��ان و شۆرشه‌کانى نزیکه‌ى ڕه‌شترین ڕۆژه‌ له‌ مێژوى مرۆڤایه‌تیدا‪،‬‬ ‫(‪ )100‬کتێبمان دا به‌ قوتابیانى زانکۆ چونکه‌ ب �ه‌ده‌ی��ان ده‌وڵ���ه‌ت ب�ه‌ش��دارب��وون‬ ‫و سه‌رۆکایه‌تى زانکۆى سلێمانى‪ ،‬له‌وێوه‌ ل �ه‌ گ��رت��ن��ى که‌سێکى ئ��ازادی��خ��واز و‬ ‫هه‌مان ڕۆژ کاتژمێر (‪ )10‬نزیکه‌ى دیموکراسی خ��واز‪ ،‬ئۆجه‌الن ده‌یه‌وێت‬ ‫(‪ )50-20‬گه‌نج به‌ڕێ که‌وتین به‌پێ کۆمه‌ڵگه‌یه‌کى دیموکراسی بنیات‬ ‫بۆ هه‌ولێر و (‪)15‬ى مانگ گه‌یشتینه‌ بنێت‪ ،‬به‌اڵم که‌سانى دڵ ڕه‌ش نه‌یانهێشت‬ ‫ئه‌و که‌سه‌ به‌رده‌وام بێت له‌خه‌بات‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫هه‌ولێر‪.‬‬ ‫ئارى وتیشى‪ :‬له‌ ڕێگه‌دا له‌ شارۆچکه‌ى داوام��ان کرد به‌زوترین کات ئۆجه‌الن‬ ‫دوک��ان و کۆیه‌ وه‌ستاین‪ ،‬خه‌ڵکانێکى ئازاد بکرێت‪ ،‬ئه‌گینا ئێمه‌ وه‌کو گه‌لى‬ ‫ه سلێمانیه‌و ‌ه بۆ هه‌ولێر چوون فۆتۆ‪ :‬سیروان محه‌مه‌د‬ ‫ه پێ ل ‌‬ ‫گه‌نجانی واڵتپارێزی کوردستان ب ‌‬ ‫زۆر پ��ێ��ش��وازی��ان ل��ێ��ک��ردی��ن و ده‌س��ت کورد و گه‌نجانى واڵت پارێز به‌ تایبه‌تى‬ ‫خۆشیان لێکردین‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل�ه‌ بازگه‌ى هه‌ڵوێست وه‌رده‌گرین‪.‬‬ ‫چ���اره‌س���ه‌ری و ه���اوس���ه‌رۆک���ى پ��ارت��ى ب��ک��ه‌ن ک���ه‌ ژم���اره‌ی���ه‌ک���ى ب���ه‌رچ���اوی له‌و باوه‌ڕه‌ داین که‌ ساڵى (‪ )2012‬ساڵى‬ ‫ئازادکردنى ئۆجه‌النه‌ و داوامان ئه‌وه‌یه‌‬ ‫که‌سنه‌زان ڕای��ان گرتین و نه‌یانهێشت له‌الیه‌ن خۆیه‌وه‌ په‌روین حسێن‪ ،‬ئه‌ندامی چ��اره‌س �ه‌ر خوێندرانه‌وه‌ و سه‌رجه‌میان ڕێپێوانه‌کانن‪.‬‬ ‫ڕێپێوانه‌که‌ ته‌واو بکه‌ین‪ ،‬وتیان «ده‌بێت ده‌سته‌ی کارگێڕی پارتی چاره‌سه‌ری پرۆتستۆى ده‌ستگیرکردنى ئاپۆیان کرد‪ .‬له‌ یاداشتێکیشیان بۆ نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان نه‌بنه‌ کۆسپ بۆ کورد و ئازاد کردنى‬ ‫ب �ه‌ ئۆتۆمبێلى ئێمه‌ ب����ڕۆن»‪ ،‬ب �ه‌اڵم وتی‪ :‬بۆ ئیدانه‌ کردنى (‪)15‬ى شوبات ئ��ه‌و ئ �ه‌ن��دام �ه‌ی ده‌س��ت �ه‌ی کارگێڕی ک �ه‌ وێنه‌یه‌کى ن��ێ��ردراوه‌ ب��ۆ (چ�ه‌ت��ر) ڕێبه‌رى کورد عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن»‪.‬‬ ‫قبوڵمان نه‌کرد‪ ،‬چونکه‌ هیچ مانایه‌کى که‌ له‌م ڕۆژه‌دا عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن ڕێبه‌رى پ���ارت���ی چ����اره‌س����ه‌ری ئ����ام����اژه‌ی بۆ داواک����راوه‌ هه‌رچى زووه‌ هه‌وڵى ئ��ازاد داواشیان له‌نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان کرد‪،‬‬ ‫نه‌ده‌ما ڕێپێوانه‌که‌مان‪.‬‬ ‫گه‌لى کورد له‌ الیه‌ن هێزى نێوده‌وڵه‌تیه‌وه‌ ئ �ه‌وه‌ش��ک��رد ده‌س��ت��پ��ێ��ش��خ�ه‌رى گه‌نجان ک��ردن��ى ئ��ۆج��ه‌الن ب��درێ��ت ک �ه‌ م���اوه‌ى ڕه‌وش���ی ئێستاى ئ��ۆج �ه‌الن له‌زینداندا‬ ‫�ک‬ ‫�‬ ‫�ێ‬ ‫�‬ ‫�دان‬ ‫�‬ ‫�ان‬ ‫�‬ ‫�ش‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫�ۆپ‬ ‫�‬ ‫خ‬ ‫��را‪،‬‬ ‫�‬ ‫��رک‬ ‫�‬ ‫��ی‬ ‫�‬ ‫��گ‬ ‫�‬ ‫��ت‬ ‫�‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫���ر‬ ‫�‬ ‫دوات‬ ‫���دا‬ ‫�‬ ‫‌ش‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫���‬ ‫�‬ ‫ب‬ ‫ن����اوب����راو ئ����ام����اژه‌ى‬ ‫کارێکى باش بوو له‌ کات و ساتێکى (‪ )200‬ڕۆژه‌ له‌ زیندانى تاکه‌ که‌سیدایه‌ بخرێته‌ ڕوو و تورکیا دووباره‌ ئۆجه‌الن‬ ‫هه‌رچۆنێک بووه‌ گه‌یشتینه‌ هه‌ولێر و له‌گه‌رمیان و سلێمانیه‌وه‌ ب��ۆ ب��ه‌رده‌م وه‌ه��ادا که‌ له‌ هه‌موو الیه‌که‌و‌ه هێرش و هیچ هه‌واڵێکى ل �ه‌ب��اره‌وه‌ نازانرێت‪ ،‬دادگ��ای��ی ب��ک��ات�ه‌وه‌ و ئ���ازادى بکات‪،‬‬ ‫پێشوازی باشمان لێکرا و ڕێپێوانه‌که‌مان باره‌گاى نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان له‌ هه‌ولێر‪ ،‬ده‌کرێته‌ سه‌ر گه‌لى کورد‪ ،‬گه‌نجانیش بۆیه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان به‌رپرسه‌ له‌و هه‌روه‌ها نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان کردارى‬ ‫ئ �ه‌ری��ن��ى ه�ه‌ڵ��ب��گ��رێ��ت ب��ۆ چ���اره‌س���ه‌رى‬ ‫ب����رد ب���ۆ ب�������ه‌رده‌م ب����اره‌گ����اى ن���ه‌ت���ه‌وه‌ له‌ خۆپیشاندانه‌که‌دا وتارى ئه‌نجومه‌نى وه‌ک پێشه‌نگى واڵت به‌ هه‌ماهه‌نگى پێشێلکاریه‌‪.‬‬ ‫یه‌کگرتوه‌کان له‌ هه‌ولێر‪ ،‬یاداشتێکمان ژنان و گه‌نجانى واڵت پارێز و پارتى ژنان توانیان ڕۆڵى سه‌ر شانیان جێبه‌جێ له‌ یاداشته‌که‌دا ئه‌وه‌ش هاتووه‌‪« ،‬ئێمه‌ کێشه‌ى کورد‪.‬‬


‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫ھﻮﻧﻪر و وێﮋه‬

‫ﺳﺎڵﯽ دووهم ژﻣﺎره ‪٩٣‬‬ ‫دووﺷﻪﻣﻪ ‪١ - ٢٠١٢/٢/٢٠‬ی رهﺷﻪﻣێ ‪٢٧١١‬‬

‫ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎﮐﺎﻧﯽ ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﯽ ﺑﻪ ﭼﯚڵﯽ دهﺑﯿﻨﺮێﻦ‬

‫‪١١‬‬

‫ﻣﺎﻣﯚﺳﺘﺎﯾﻪﮐﯽ ﻓﯚﺗﯚ‪ :‬ھﻮﻧﻪری ﻓﯚﺗﯚ ھﻪژار دهﮐﻪوێﺖ ھﻪروهک ﭼﯚن ﺷﺎﻧﯚ ھﻪژار ﮐﻪوﺗﻮوه‬ ‫‪:‬‬

‫ﺋﺎﻣﺎدهﮐﺎر‬ ‫داﻧێﺮ ﻗﻪرهداﻏﯽ‬

‫ﺑﻪوﺗﻪی ﺋﻪو ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪراﻧﻪی‬ ‫ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎی ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﯿﺎن ﮐﺮدۆﺗﻪوه‬ ‫ﺋﻪﮔﻪر ھﻪر ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎﯾﻪک ﮐﻪﺳێﮑﯽ‬ ‫ﺑﻪر ﭘﺮس ﻟﻪ ﭘﺸﺘﯿﻪوه ﻧﻪﺑﯿﺖ‪،‬‬ ‫ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎﮐﻪ ﺑﻪ ﭼﯚڵﯽ دهﺑﯿﻨﺮێﺖ‪،‬‬ ‫ھﻪﻧﺪێﮑﯿﺶ ﭘێﯿﺎﻧﻮاﯾﻪ ﺋﺎﺳﺘﯽ‬ ‫رۆﺷﻨﺒﯿﺮی ﺧﻪڵﮑﯽ ﻻوازه وﻧﺎﺗﻮاﻧﻦ‬ ‫ﭼێﮋ ﻟﻪ ھﻮﻧﻪری ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﯽ‬ ‫ﺑﺒﯿﻨﻦ‪،‬ﻟﻪم راﭘﯚرﺗﻪى )ﭼﻪﺗﺮ(دا‬ ‫ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪرێﮏ ﺑﺎﺳﻠﻪوه دهﮐﺎت‬ ‫»ﺧﻪڵﮑﯽ ﺗﺎﻗﻪﺗﯽ ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎی ﺗﺎک‬ ‫ﻓﯚﺗﯚی ﻧﯿﻪ«‪.‬‬

‫ﺳﻪرﮐﯚ زهﻣﺎن ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪر‪ ،‬ﮐﺮدﻧﻪوهی‬ ‫ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎ ﺑﯚ ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪراﻧﯽ ﮐﻮرد‬ ‫ﺑﻪﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ ﺷﺎری ﺳﻠێﻤﺎﻧﯽ‪ ،‬ﭼﻮﻧﮑﻪ‬ ‫ﺷــﺎری ھﻮﻧﻪر و رۆﺷﻨﺒﯿﺮی ﻧﺎﺳﺮاوه‬ ‫ﺑﻪ ﮔﺮﻧﮓ ﻧﺎودهﺑﺎت‪ .‬ﺳﻪرﮐﯚ‪ ،‬وﺗﯽ‪:‬‬ ‫دهﺑﯿﻨﯿﻦ ﺋﯿﺸﯽ ھــﻮﻧــﻪری ﺟﻮاﻧﮑﺮاوه‬ ‫ﻟــﻪ ھــﻪﻣــﻮو ﺑــﻪﺷــﻪﮐــﺎن‪ ،‬ﺑــﻪ‪‬م ﺋــﻪوهی‬ ‫ﺟــێــﮕــﻪی ﺳــﻪرﻧــﺠــﻪ »ﺧــﯚﻣــﺎن ﻟــﻪﻧــﺎو‬ ‫ﺧﯚﻣﺎﻧﺪا ھﺎﺗﻮﯾﻦ ﺑﯚ ﺑﯿﻨﯿﻨﯽ ﻓﯚﺗﯚﮐﺎن‬ ‫)‪ ((٤٥‬دهﻗﻪﯾﻪ ﻟﻪم ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎﯾﻪم‬ ‫ﺗﺎ ﺋﯿﺴﺘﺎ )‪٤٥‬‬ ‫ھﻪر رۆژﻧﺎﻣﻪﻧﻮس و ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪرهﮐﺎن‬ ‫دهﺑﯿﻨﻢ«‪ ،‬ﻟێﺮه ﺑﯿﻨﻪری ﻓﯚﺗﯚﻣﺎن ﻧﯿﻪ‪.‬‬ ‫دهﯾﮕێﺮﻣﻪوه ﺑﯚ ﮐﯚﻣﻪڵێﮏ ھﯚﮐﺎر‬ ‫و ﯾﻪﮐێﮏ ﻟﻪو ھﯚﮐﺎراﻧﻪ »ﻧﻪﺑﻮﻧﯽ‬ ‫ﭼﺎﻻﮐﯿﻪ ﻟﻪﻻﯾﻪن رێﮑﺨﺮا و ﺣﮑﻮﻣﻪﺗﻪوه‬ ‫ﭘـــﻪره ﺑــﻪ ﮐــﺎرهﮐــﻪ ﻧــﺎدرێــﺖ« ﺗﻪﻧﮫﺎ ‪ ‬ھێﺸﺘﺎ ﻟﻪ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﺎﯾﻪخ ﺑﻪ ھﻮﻧﻪری ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﯽ ﻧﺎدرێﺖ‬ ‫ﻟﻪﺑﻪر دۆﺳﺘﺎﯾﻪﺗﯽ و ﺑﺮادهراﯾﻪﺗﯽ دێﺖ‬ ‫رهﻧﮕﺎﻧﻪ ﺋﻪو ھێ‪‬ﻧﻪ ﺋﻪو ھﻮﻧﻪرﻣﻪﻧﺪه‬ ‫ﻧﻪک وهک »ﻋﻪﺷﻘﯽ ﻓﯚﺗﯚ« ﺑێﺖ‪ ،‬و‪‬ت ﺑﺪات‪.‬‬ ‫دهﺗﻮاﻧﻢ ﺑڵێﻢ ﻟﻪﺳﻪدا ﺳﯽ ﺑﯿﻨﻪرهﮐﺎﻧﯿﺶ ﺑــﯿــﻨــﻪرێــﮑــﯽ ھــﻪﻣــﯿــﺸــﻪﯾــﯽ ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎ چ ﭘﻪﯾﺎﻣێﮑﯽ ﭘێﯿﻪ‪ ،‬ﻟﻪوﮐﺎره ھﻮﻧﻪرﯾﻪـ‬ ‫ﻟــﻪ ﺋﯿﺸﻪﮐﺎن ﺗێﻨﺎﮔﻪن دهﺑــێــﺖ ﺋێﻤﻪ ھﻮﻧﻪرﯾﻪﮐﺎﻧﻪ ﻓــﺮود ﺑﺎﻗﯽ ﺷێﻮهﮐﺎر‪ ،‬ﺋﻪو ﻟﻪ دهرهوهی ﺷﺎر ھﺎﺗﻮوه ﺑﯚ ﺳﻪﯾﺮی‬ ‫وهک ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪرهﮐﺎن ﺑﻪﺑﻪردهواﻣﯽ ﺋــﺎﻣــﺎژه ﺑــﻪوهدهﮐــﺎت ﭼێﮋ ﻟــﻪ ھﻪﻣﻮو ﭘــێــﺸــﻪﻧــﮕــﺎﯾــﻪﮐــﯽ ﻓــﯚﺗــﯚﮔــﺮاﻓــﯽ ﻟﻪ‬ ‫ﺑﯚﯾﺎن ﺷﯿﺒﮑﻪﯾﻨﻪوه‪ .‬ﺑﻪ‪‬م ﺋﻪﮔﻪر ﺑێﺖ ﺟﯚرێﮑﯽ ھــﻮﻧــﻪری دهﺑﯿﻨێﺖ‪ ،‬وﺗــﯽ‪ :‬ﺳﻠێﻤﺎﻧﯽ ﺋﻪﻣﻨﻪ ﺳﻮرهﮐﻪ‪.‬‬ ‫وﺧﻪڵﮑﯽ ﺧﯚﻣﺎن ﺑﻪ ﻓﯚﺗﯚ ﺋﺎﺷﻨﺎﮐﻪﯾﻦ »ﮐﺎری ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﯽ ﮔﻪررۆﺷﻨﺒﯿﺮی ﺧﻪڵﮑﯽ ﺑــﻪدواداﭼــﻮﻧــﻰ ﻧﯿﻪ‪ ،‬ﺋﻪﮔﯿﻨﺎ‬ ‫ﺋﻪوﮐﺎﺗﻪ ﺧﯚی ﻟﻪ ﺋﯿﺸﻪﮐﺎن ﺗێﺪهﮔﺎت‪ .‬ھـــﻮﻧـــﻪرﯾـــﺖ ﻧــﻪﺑــێــﺖ ﻧــﺎﺗــﻮاﻧــﯿــﺖ ﻟێﯽ ﻣﻦ ﺷێﻮهﮐﺎرم ﺟﺎرﯾﻮاﯾﻪ دێﻤﻪ ﺳﻠێﻤﺎﻧﯽ‬ ‫ﮐﺎﺗێ ﻣﻦ ﻋﺎﺷﻖ ﻧﻪﺑﻢ ﺑﻪ ﻓﯚﺗﯚ‪ ،‬ﻧﺎﺗﻮاﻧﻢ ﺗێﺒﮕﻪﯾﺖ« ھﻪرﺋﯿﺸێﮏ ﻟــﻪو وێﻨﺎﻧﻪ ﺳﻪﯾﺮی ﺋــﻪو ﻓﻠێﮑﺴﺎﻧﻪ دهﮐــﻪم ﺑﺰاﻧﻢ‬ ‫ﯾــﻪک ﻓﯚﺗﯚش ﺑﮕﺮم ﺑﻪﮐﺎﻣێﺮاﮐﻪم‪ ،‬ﮐــﯚﻣــﻪڵــێــﮏ زاﻧـــﯿـــﺎری ﺗــﯿــﺎﯾــﻪ ﮔــﻪر ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎ ھﻪﯾﻪ‪ ،‬ﺧﯚم ﺑﻪﺷﻮێﻨﯿﺎ دهﮔﻪرێﻢ‬ ‫ﺑــﻪ‪‬م ﮐــێ ﺋـــﻪوهم ﻓــێــﺮدهﮐــﺎت دهﺑێﺖ ﺑﺎﮔﺮاوهﻧﺪێﮑﯽ ھﻮﻧﻪرﯾﺖ ﻧﻪﺑێﺖ ﻟﻪواﻧﻪﯾﻪ ﻟﻪﻣﻪﺟﺎﻟﯽ ﻓﻪﯾﺴﺒﻮﮐﺎ ﻣﻦ ﺋﯿﺸێﮏ‬ ‫ﺑــ‪‬ودهﮐــﻪﻣــﻪوه دوای ﭼﻪﻧﺪرۆژێﮏ‬ ‫ﺧﯚم ﺧﯚم ﻓێﺮﺑﮑﻪم‪ ،‬رێﮑﺨﺮاوهﮐﺎﻧﯿﺶ ﻟێﯽ ﺗێﻨﻪﮔﻪﯾﺖ‪.‬‬ ‫ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ ۆرﮐﺸﯚپ و دهورات ﺑﮑﻪﻧﻪوه‪ .‬ﻓﺮود ﺑﺎﻗﯽ ﭘێﯿﻮاﯾﻪ »ﺋﺎﺳﺎﯾﻪ ﺧﻪڵﮑﯽ ﻟﻪﺑﻪر ﻧﺎﺳﺮاوی ﺋﻪدى دهﮐﻪن‪.‬‬ ‫ﺗـــــﻪﺟـــــﺮوﺑـــــﻪی ﻧــــــــــــﺎوهوهی ﻓـــﯚﺗـــﯚ ﭼێﮋ ﻟﻪﭘێﺸﺎﻧﮕﺎ ﻧﺎﺑﯿﻨێﺖ«‪ ،‬دهڵێﺖ‪ :‬ﺋـــــﻪو ﺋـــــــﻪوهى ﺑــــﻪ ﭘــێــﻮﯾــﺴــﺖ ﺑــﯿــﻨــﻰ‬ ‫ﮔﺮاﻓﻪرهﮐﺎﻧﯽ ﺧﯚﻣﺎن ﺑﻪﭘێﯽ ﭘێﻮﯾﺴﺖ ﺋـــﻪوه ﻧﺎﺋﺎﺳﺎﯾﯿﻪ ﺧــﻪڵــﮏ ﻧــﺎﯾــﻪت ﺑﯚ »ﻣــﺎﻣــﯚﺳــﺘــﺎی ھـــﻮﻧـــﻪر ﺧــﻮێــﻨــﺪﮐــﺎر‬ ‫ﻧﯿﻪ »ﺋﯿﺸﻪﮐﺎن ﻟﻪﯾﻪک دهﭼﻦ‪ ،‬دهﺑێﺖ ﺳـــﻪﯾـــﺮی‪ ،‬ﺗــﺎﮐــﯽ ﺋێﻤﻪ دادهﻧــﯿــﺸــێــﺖ ﻓــێــﺮﺑــﮑــﺎت‪ ،‬ﭼــێــﮋ ﻟـــﻪ ﺗــﺎﺑــﻠــﯚﯾــﻪﮐــﯽ‬ ‫رێﮕﻪ ﺧﯚﺷﺒﮑﺮێﺖ« ﻓﯚﺗﯚ ﮔﺮاﻓﻪرهﮐﺎن ﺑﻪﻻی ﻓﯿﻠﻤێﮑﻪوه ﭼێﮋ ﻟﻪو ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎﯾﻪ ھــﻮﻧــﻪری وهرﺑــﮕــﺮێــﺖ«‪ .‬ھﻪرﯾﻪﮐێﮏ‬ ‫ﻟﻪم وێﻨﺎﻧﻪ ﺑﺎﮔﺮاوهﻧﺪێﮑﯽ ﺧﯚی ھﻪﯾﻪ‪،‬‬ ‫ﺑـــﭽـــﻨـــﻪدهرهوه ﻓــﯚﺗــﯚﮔــﺮاﻓــﻪرهﮐــﺎﻧــﯽ ﻧﺎﺑﯿﻨێﺖ‪.‬‬ ‫ﮐﺎرێﮑﯽ ھــﻮﻧــﻪری ﺑﻪﭼﻪﻧﺪﯾﻦ رۆژ دهﺑێﺖ ﺑێﯿﺖ ﻗﺴﻪی ﻟﻪﺳﻪر ﺑﮑﻪﯾﺖ ھﻪﺗﺎ‬ ‫دهرهوهش ﺑﮫێﻨﺮێﻨﻪ ﻧﺎوهوه ﺋﯿﺸﺒﮑﻪن‪.‬‬ ‫ﺳـــﻪرﮐـــﯚ ﺋـــﻪوهﺷـــﻰ وت‪:‬ﺗــــــﺎ ﺋێﺴﺘﺎ ﺧﻪرﯾﮑﯽ دهﺑﯿﺖ ﺳﻪﯾﺮهﮐﻪﯾﺖ ﺑﻪﯾﻪک رۆﺷﻨﺒﯿﺮی ھﻮﻧﻪرﯾﺖ ﻧﻪﺑێﺖ ﻧﺎﺗﻮاﻧﯿﺖ‬ ‫ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎی ﻧــﻪﮐــﺮدۆﺗــﻪوه ﺑﻪﻧﯿﺎزه ﻟﻪ ﺳﺎﻧﯿﻪ ﺑــﻪﻻﯾــﺎ ﺗێﭙﻪردهﺑێﺖ و دهروات ﻗﺴﻪ ﻟﻪﺳﻪر ﮐﺎری ھﻮﻧﻪری ﺑﮑﻪﯾﺖ‪.‬‬ ‫ﺋﺎﯾﻨﺪهدا ﻓﯚﺗﯚﮐﺎﻧﯽ ﻟﻪ ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎﯾﻪﮐﯽ ﺑﻪﺑێ ﺋــﻪوهی ھﻪڵﻮێﺴﺘﻪﯾﻪک ﺑﮑﺎت ﺧﻪڵﮏ ﺗﺎﻗﻪﺗﯽ ﺳﻪﯾﺮی ﺗﺎک ﻓﯚﺗﯚی‬ ‫ﺗﺎﯾﺒﻪﺗﺪا ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺑﯿﻨﻪراﻧﯽ ﻟﻪدهرهوهی و ﺳﻪﯾﺮی ﺑﮑﺎت‪ .‬ﺑﻪﺑێﺌﻪوه ﺑﺰاﻧێ ﺋﻪم ﻧﯿﻪ ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ ﻓﯚﺗﯚ ﺳﺘﯚری ھﻪﺑێﺖ‬

‫»ﮐﻮاﻧێ ﮔﯚڕى ﺳﻪرﺑﺎزى ون؟«‬ ‫دهڵێﻢ‪:‬‬ ‫»ﮔﻪورهم‬ ‫ﻟﻪ ﮐﻪﻧﺎرى ھﻪر ﺟﯚﮔﻪﯾێ‪،‬‬ ‫ﻟﻪﺳﻪر ﺳﻪﮐﯚى ھﻪر ﻣﺰﮔﻪوﺗێ‬ ‫ﻟﻪﺑﻪردهرﮔﻪى‬ ‫ھﻪرﻣﺎڵﻰ‪ ...‬ھﻪرﮐڵێﺴﻪﯾێ‪،‬‬ ‫ھﻪر ﺋﻪﺷﮑﻪوﺗێ‪.‬‬ ‫ﻟﻪﺳﻪر ﮔﺎ ﺑﻪردى ھﻪرﺷﺎﺧێ‬ ‫ﻟﻪژێﺮ درهﺧﺘﻰ ھﻪر ﺑﺎﺧێ‪،‬‬ ‫ﻟﻪم و‪‬ﺗﻪ‬ ‫ﻟﻪﺳﻪر ھﻪرﺑﺴﺘﻪ زهﻣﯿﻨێ‪،‬‬ ‫ﻟﻪ ژێﺮ ھﻪرﮔﻪزه ﺋﺎﺳﻤﺎﻧێ‪،‬‬ ‫ﻣﻪﺗﺮﺳﻪ! ﮐﻪﻣێﮏ ﺳﻪرداﺧﻪو‬ ‫ﺗﺎﺟﻪﮔﻮڵﯿﻨﻪﮐﻪت داﻧێ!‬ ‫)ﭘﻪﺷێﻮ(ى ﺑﻪ ھﻪڵﻮێﺴﺖ‪ ،‬ﺋﻪو دهﻣــﻪى ﮐﻪ‬ ‫ﻟﻪ ﺳﺎڵﻰ )‪(١٩٩٤‬دا دهﮔﻪڕێﺘﻪوه ﺑﯚ ﺑﺎوهﺷﻰ‬ ‫ﺷﯿﺮﯾﻨﻰ ﻧﯿﺸﺘﻤﺎﻧﯿﻰ‪ ،‬دهﺑﯿﻨێﺖ ﮐﻮرد ﺧﻮێﻨﻰ‬ ‫ﮐـــﻮرد دهڕﯾـــﮋێـــﺖ واﺗـــﺎ ڕووﻧــﺘــﺮ ﻣﻪﺑﻪﺳﺘﻢ‬ ‫ﻟێﻰ ﺷـــﻪڕى ﺑــﺮاﮐــﻮژﯾــﯽ ﻧــێــﻮان دوو ھێﺰه‬ ‫ﺳﻪرهﮐﯿﯿﻪﮐﻪى ﺋێﺴﺘﺎﯾﻪ‪.‬‬ ‫ﺷــﺎﻋــﯿــﺮﯾــﺶ ﺑــﻮێــﺮاﻧــﻪ ﺧــﺎﻣــﻪ و ھـــﺰر و ﺑﯿﺮ‬ ‫و زﻣــﺎﻧــﻰ ﻧــﻪﺗــﺮﺳــﺎوى ﺧـــﯚى ﺑــﯚ ﺗــﻪرﺧــﺎن‬ ‫دهﮐﺎت‪ .‬وهﻟێ ﺷﺎﻋﯿﺮێﮑﯿﺶ ﻧﯿﯿﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﭘﺎرهو‬ ‫ﭘــﻮول دهم ﭼﻪورﺑﮑﺮێﺖ وﯾــﮋداﻧــﻰ ﺑﻤﺮێﻨﻦ و‬ ‫ﺑﻪﺳﻪرﮐﺮدهﮐﺎﻧﺪا ھﻪڵﺒێﺖ و درۆ و دهﻟﻪﺳﻪﯾﺎن‬

‫ﺑﯚ ﺑڕازێﻨێﺘﻪوه‪ ،‬رووﻧﯿﺸﻪ ﻓﺮه ﻟﻪ ڕۆﺷﻨﺒﯿﺮاﻧﻰ‬ ‫ﺋﻪو دهﻣﻪﯾﺶ ﻟﻪ ﺋﺎﺳﺖ ﺋﻪم ﻣﺎڵﮑﺎوﻟﮑﺎرﯾﯿﻪدا‬ ‫وهک ﭘێﻮﯾﺴﺖ ھﻪڵﻮێﺴﺘﻰ ﺟﻮاﻣێﺮاﻧﻪﯾﺎن‬ ‫ﻧﻪﺑﻮو!‬ ‫ﺑﻪ‪‬م ﺋﻪوهﺗﺎ )ﭘﻪﺷێﻮ( ﻟﻪ ﭘێﺸﻪﮐﻰ ﮐﯚﻣﻪڵﻪ‬ ‫ﺷﯿﻌﺮى )ﺑــﺮاﮐــﻮژى(دا ﺋــﻪوه ڕادهﮔﻪﯾﻪﻧێﺖ‪:‬‬ ‫»ﺋﻪوهى ﻟﻪ دهﺳﺘﻢ ﺑﮑﺮێ و ﭘێﻢ ﺑﮑﺮێ دژى‬ ‫ﺑﺮاﮐﻮژى دهﯾﮑﻪم دهﯾڵێﻢ‪ ،‬ھﯿﭻ ﺷﺘێ ﻻى ﻣﻦ‬ ‫ﭘﺎﮐﺎﻧﻪ ﺑﯚ ﺑﺮاﮐﻮژى ﻧﺎﮐﺎ ﮔﻪﻣﺎرﺗﺮﯾﻦ ﺷﻪڕ‪،‬‬ ‫ﻧﺎﻣﻪرداﻧﻪﺗﺮﯾﻦ ﺷﻪڕ‪ ،‬ﺑێ ﺷﻪرهﻓﺎﻧﻪﺗﺮﯾﻦ ﺷﻪڕ‪،‬‬ ‫ﺷﻪڕى ﺑﺮاﮐﻮژﯾﯿﻪ«‪.‬‬ ‫وه دهﯾﺸڵێﺖ »ﺋﺎزﯾﺰم ﺋﻪوهى ﺑﻪردهﺳﺘﺖ ﭘێﺶ‬ ‫ﺋﻪوهى ﺷﯿﻌﺮ ﺑێ‪ ،‬ھﻪڵﻮێﺴﺘﻪ«‪.‬‬ ‫ﮐﻪ ﻟﻪ ﺷﯿﻌﺮێﮑﺪا دهڵێﺖ‪:‬‬ ‫ﮐﻪ ﺑﺮاﮐﻮژێﮏ دهﺑﯿﻨﻢ‬ ‫ﺑﺎوهڕﺑﮑﻪن ڕﺷﺎﻧﻪوهم دى‪،‬‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪﯾﺎﻧﻰ ھﻪﻧﺎﺳﻪ ﻧﺎدهم‬ ‫داﯾﻢ ﺋﻪﻣﺪﯾﻮ و ﺋﻪﻣﯿﻮ دهﮐﻪم‬ ‫ﺳﻪد ﻗﯚﻧﺎﻏﯿﺶ دوور ﮐﻪوﻣﻪوه‬ ‫ﺑﯚﻧﻰ ﻻﮐﻰ ﻣﺎﮐﻪرێﮑﻰ ﺗﯚﭘﯿﻮ دهﮐﻪم!‬ ‫ﺳﻪرﭼﺎوهﮐﺎن‪:‬‬ ‫‪١‬ـ ﮔﻮڵﻪ ﺑﻪھﺎره )‪ ،(٢‬ﺋﻪﺣﻤﻪد ﮐﺎﮐﻪ ﻣﻪﻣﻰ‬ ‫)‪(٢٠٠٣‬‬ ‫‪٢‬ـ ﺷــﻪرﻣــﯿــﻦ ﺋــﯿــﺒــﺮاھــﯿــﻢ ﻋــﻪزﯾــﺰ‪ ،‬ﭘﻪﺷێﻮو‬ ‫ﺗﺎزهﮐﺮدﻧﻪوه ﻟﻪ ﺷﯿﻌﺮى ﮐﻮردﯾﯿﺪا )‪(٢٠٠٦‬‬

‫ﻓﯚﺗﯚ‪ :‬ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪر ﮐﻮرد‬

‫ﻟﻪﭘێﺸﻪﻧﮕﺎدا‪ ،‬ﺑﻪوﺗﻪی ﺋــﺎرام ﮐﻪرﯾﻢ‪،‬‬ ‫ﻓﯚﺗﯚ ﮔﺮاﻓﻪر‪ ،‬ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ ﻓﯚﺗﯚ ﺳﺘﯚری‬ ‫ھﻪﺑێﺖ ﻟﻪﭘێﺸﻪﻧﮕﺎدا‪ ،‬ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎی ﺗﺎک‬ ‫ﺑﯿﻨﻪری ﮐﻪﻣﻪ ﻟﻪ ﺋﯿﺴﺘﺎدا ﮐﻪ ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎ‬ ‫دهﮐﺮێﺘﻪوه ﻓﯚﺗﯚ ﺳﺘﯚری ﺑێﺖ‪ ،‬ﭼﻮﻧﮑﻪ‬ ‫ﻓﯚﺗﯚ ﻟﻪ وێﺒﺴﺎﯾﺘﻪﮐﺎن دهﺑﯿﻨﺮێﺖ ﺋﯿﺘﺮ‬ ‫ﭘێﻮﯾﺴﺖ ﻧﺎﮐﺎت ﻟﻪ ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎدا ھﻪﺑێﺖ‪،‬‬ ‫ھﻪر ﺳﻪﺑﺎرهت ﺑﻪ ﻓﯚﺗﯚ ﺳﺘﯚری ﺋﺎرام‪،‬‬ ‫وﺗــﯽ »ﺑــﯿــﻨــﻪر زﯾــﺎﺗــﺮ ﺑـــﻪﻻی ﺧﯚﯾﺪا‬ ‫رادهﮐێﺸێﺖ« ﺋﻪﮔﻪر ﻓﯚﺗﯚ ﭼﯿﺮۆﮐﯽ‬ ‫ﻟﻪ ﭘﺸﺘﻪوه ﺑێﺖ ﺋﻪوا دهﺗﻮاﻧێﺖ ﺑﯿﻨﻪری‬ ‫ﺑﺎﺷﯽ ھﻪﺑێﺖ‪ ،‬ﺑﯚ ﺋــﻪوهی ﺳﻪرﮐﻪوﺗﻦ‬ ‫ﺑﻪدهﺳﺖ ﺑێﻨێﺖ‪.‬‬ ‫ﻟﻪﻣﯿﺎﻧﯽ ﻗﺴﻪﮐﺎﻧﯿﺪا ﺋﺎﻣﺎژهﺑﻪوهدهﮐﺎت‪:‬‬ ‫ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎﻣﮑﺮدۆﺗﻪوه »ﺧــﻮاﺧــﻮام ﺑﻮوه‬ ‫ﮐــﻪ ﻗـــﻪرزار ﻧــﻪﺑــﻢ«‪ ،‬ﺑــﻪ‪‬م ﺋــﻪواﻧــﻪی‬ ‫ﮐﻪﺳێﮑﯽ ﺑﻪر ﭘﺮس ﻟﻪ ﭘﺸﺘﯿﺎﻧﻪوهﯾﻪ‬ ‫دهﺗــﻮاﻧــﻦ ﺑﻪ ﺑﺎﺷﺘﺮﯾﻦ ﺷێﻮه ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎ‬ ‫ﺑــﮑــﻪﻧــﻪوه ھـــﺎوﮐـــﺎت رهﺧـــﻨـــﻪی ﺋــﻪوه‬ ‫دهﮔــﺮێــﺖ ﺋــﻪوهﻧــﺪهی ﺑــﺮهو ﺑﻪ ﻓﯚﺗﯚی‬ ‫ﺑــﯿــﺎﻧــﯽ دهدرێـــــﺖ ﺑـــﻪ ﺋــێــﻤــﻪ ﻧــﺎدرێــﺖ‬ ‫ﻟــﻪﮐــﺎﺗــێــﮑــﺪا ﺋــێــﻤــﻪ »ھــﯿــﭻ ﮐـــﻪم و‬

‫ﮐﻮرﯾﻪﮐﻤﺎن ﻧﯿﻪ«‪.‬‬ ‫ﺳﺎﻣﺎن ﻣﻪﺟﯿﺪ ﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪر‪ ،‬وﺗﯽ‪:‬‬ ‫ھــﻪﻣــﻮ ﮐــﻪﺳــێــﮏ ﻧــﺎﺗــﻮاﻧــێــﺖ ﺑﺒێﺖ‬ ‫ﺑــﻪﻓــﯚﺗــﯚ ﮔـــﺮاﻓـــﻪر‪ ،‬ﺋـــﻪو وێــﻨــﺎﻧــﻪی‬ ‫ھﺎﺗﻮﻧﻪﺗﻪ ﺑﻪرﭼﺎوم ﺋێﺴﺘﺎ ﻟﻪﺑﻪرﭼﺎوم‬ ‫ﻧﻪﻣﺎوه‪ ،‬ﺑﻪ‪‬م ﮐﻪﺑﻮم ﺑﻪﻓﯚﺗﯚﮔﺮاﻓﻪر‬ ‫ﺋﻪوﺑﺎﺑﻪﺗﺎﻧﻪی ﺋێﺴﺘﺎ دێﻨﻪ ﺑﻪرﭼﺎوم ﭘێﻢ‬ ‫ﺟﻮاﻧﻪ ﺋێﺴﺘﺎ ﻟﻪﻻی ﺧﯚم ﻣﺎوﻧﻪﺗﻪوه‪،‬‬ ‫ﻟـــﻪﺑـــﻪرﺋـــﻪوهی وێــﻨــﻪﻣــﮕــﺮﺗــﻮوه وهک‬ ‫ﺋﻪرﺷﯿﻒ ﻻم ﻣﺎوﻧﻪﺗﻪوه‪.‬‬ ‫ﺳﺎﻣﺎن روﻧﯿﺸﯿﮑﺮدهوه ﮐﻪ ﺗﯚ دێﯿﺖ‬ ‫ﺳﺎﺗێﮑﺪا دهوهﺳﺘێﻨﯿﺖ‪ ،‬ﺋــﻪو ﻟﻪﺳﺎﺗﻪ‬ ‫ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺧﻪڵﮑﯽ دهدهﯾــﺘــﻪوه‪ ،‬ﺧﻪڵﮏ‬ ‫ﻧﺎﯾﻪت ھﻪرﭼﻪﻧﺪه ﺋﯿﺸﯽ زۆر ﺟﻮان‬ ‫وﭘــﺮۆﻓــﯿــﺸــﻨــﺎڵــﺖ ھــﻪﺑــێــﺖ‪ ،‬ﺑــــﻪ‪‬م ﺑﯚ‬ ‫ﻓــﯚﺗــﯚﮔــﺮاﻓــﻪری ﺑﯿﺎﻧﯽ دێــﻦ ﺋﻪﮔﻪر‬ ‫ﯾــﻪﮐــێــﮏ ﻟـــــﻪدهرهوه ﺑــێــﺖ و رهﺳــﻤــﯽ‬ ‫ﮐــﻮردﺳــﺘــﺎن ﺑﮕﺮێﺖ ﺑﯿﻨﻪرێﮑﯽ زۆر‬ ‫دێﺖ ﺑﯚ ﺳﻪﯾﺮﮐﺮدﻧﯽ‪ ،‬ﺋﻪﮔﻪر ﺧﯚﺷﻤﺎن‬ ‫ﺑێﯿﻦ ﺋﻪو رهﺳﻤﺎﻧﻪ ﺑﮕﺮﯾﻦ ﺋﻪو ﺑﯿﻨﻪره‬ ‫ﮐــﻪﻣــﺘــﺮه‪ .‬ﺋــــﻪوهش دهﮔـــﻪرێـــﺘـــﻪوه ﺑﯚ‬ ‫ﺋﺎﺳﺘﻰ رۆﺷﻨﺒﯿﺮی ﮐﻪﺳﻪﮐﻪ‪ ،‬ھﻪروهھﺎ‬

‫ﺑــﻪرﭘــﺮﺳــێــﮏ ﻟﻪﭘﺸﺘﯿﻪوهﯾﻪﺗﯽ ﺑﯚﯾﻪ‬ ‫ﺧــﻪڵــﮑــﯽ زۆردێــــﺖ وۆﮐــﺎﻣــێــﺮا دێــﺖ‬ ‫ﮐﻪﻧﺎڵﻪﮐﺎﻧﯽ راﮔــﻪﯾــﺎﻧــﺪن ﮔـــﻪورهی‬ ‫دهﮐﻪن‪.‬‬ ‫ﻓــﺎﯾــﻪق ﺣﻪﻣﻪ ﺳــﺎڵــﻪح‪ ،‬ﻣﺎﻣﯚﺳﺘﺎی‬ ‫ﻓـــﯚﺗـــﯚ ﺟـــﯚرﻧـــﺎﻟـــﯿـــﺴـــﺖ ﻟــــﻪ ﺑــﻪﺷــﯽ‬ ‫راﮔﻪﯾﺎﻧﺪﻧﯽ ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﮕﺎی ﺗﻪﮐﻨﯿﮑﯽ‬ ‫ﺳﻠێﻤﺎﻧﯽ‪ ،‬دهڵێﺖ »ﺋﻪﮔﻪر ﺑﻪرﭘﺮﺳێﮏ‬ ‫ﺋــــﻪم ﭘــێــﺸــﺎﻧــﮕــﺎﯾــﻪ ﺑـــﮑـــﺎﺗـــﻪوه زﯾــﺎﺗــﺮ‬ ‫دهﺑﯿﻨﺮێﺖ ﮐﻪﻧﺎڵﻪﮐﺎﻧﯽ راﮔــﻪﯾــﺎﻧــﺪن‬ ‫ھــﯚڵــﻪﮐــﻪ ﮔــﻪرﻣــﻮ ﮔـــﻮر دهﮐــــﺎت و‬ ‫ﻗﻪرهﺑﺎڵﻎ دهﺑێﺖ‪ ،‬ﺋﻪو ﭘﺴﭙﯚرهی ﺑﻮاری‬ ‫ﻓﯚﺗﯚ‪ ،‬ﺋــﺎﻣــﺎژهﺑــﻪوهدهﮐــﺎت »ﺋﺎﺳﺘﯽ‬ ‫رۆﺷــﻨــﺒــﯿــﺮی ﺧــﻪڵــﮏ ﺑــﯚ ﻓــﯚﺗــﯚ ﻟﻪ‬ ‫ﺋﺎﺳﺘێﮑﯽ ﻧﺰﻣﺪاﯾﻪ« ھﯚﮐﺎرهﮐﻪﺷﯽ‬ ‫ﮔﻪڕاﻧﺪهوه ﺑﯚ ﺳﻪرﻗﺎڵﯽ ﺧﻪڵﮏ ﮐﻪ‬ ‫ﻣــﺮۆﭬــﻪﮐــﺎﻧــﯽ دزﯾـــﻮهﺗـــﻪوه ﻟــﻪ ھــﻮﻧــﻪر‬ ‫ﭘێﮕﻪﮐﺎﻧﯽ وﻧـــﮑـــﺮدووه ﺑﻪﺑﺎﺑﻪﺗﻪﮐﻪ‬ ‫ﻣــﺎﻟــﯿــﺎﺗــﻪﮐــﺎﻧــﯽ ژﯾــــﺎن زاڵــــﻪ ﺋــﻪﻣــﻪ‬ ‫واﯾــﮑــﺮدووه ﮐﻪ ھﻮﻧﻪر‪ ،‬ﺷﺎﻧﯚ ھﻪﻣﻮو‬ ‫ﺑﻪ ﺷﻪﮐﺎﻧﯽ ھﻮﻧﻪر ھﻪﺗﯿﻮو ﮐﻪوﺗﻮن‬ ‫ﺑﻪ ھﻪﻣﻮو ﻻﯾﻪﻧﻪﮐﺎﻧﯿﻪوه‪ ،‬ﮔﻪﻧﺠێﮏ‬ ‫ﺋﺎﻣﺎدهﯾﻪ ﺳێ ﺳﻪﻋﺎت ﻟﻪ ﺳﻪھﯚڵﻪﮐﻪ‬ ‫ﺑێ ﺋﯿﺶ ﺑﻮوهﺳﺘێﺖ ﻟﻪﺳﻪر ﻓﻪﯾﺴﺒﻮک‪،‬‬ ‫ﺑــﻪ‪‬م ﺋﺎﻣﺎده ﻧﯿﻪ ﮐﺎﺗﮋﻣێﺮێﮏ ﺑێﺖ‬ ‫ﺑــﯚ ﺳــﻪﯾــﺮی ﭘێﺸﻪﻧﮕﺎﯾﻪک‪ ،‬ﻧﺎﯾﻪت‬ ‫ﭘﻪﯾﻮهﻧﺪﯾﻪک دروﺳﺘﺒﮑﺎت ﻟﻪ ﺑﻪﯾﻨﯽ‬ ‫ﻟﻪو ﺣﻪﯾﻪک و ﻟﻪ ﺑﻪﯾﻨﯽ ﺧﯚﯾﺪا‪ .‬ﺋﺎﯾﺎ‬ ‫ﻟــﻪم ﻟﻪوﺣﻪﯾﻪ دهﮔــﺎت ﻧﺎﯾﻪت ﭘﺮﺳﯿﺎر‬ ‫دروﺳــﺘــﺒــﮑــﺎت ﻟـــﻪو ﮐــﻪﺳــﺎﻧــﻪی ﺋــﻪو‬ ‫ﮐﺎراﻧﻪﯾﺎن دروﺳﺘﮑﺮدووه ﺑﯚﭼﯽ ﺋﻪو‬ ‫وێﻨﺎﻧﻪﯾﺎن داﻧــﺎوه‪ ،‬ﺋﻪم ﮐﯚﻣﻪڵﮕﺎﯾﻪی‬ ‫ﺋێﻤﻪ دهﺗﻮاﻧﻢ »ﻧﺎوی ﺑﻨێﻢ ﮐﯚﻣﻪڵﮕﺎی‬ ‫ﺑﻪﮐﺎرﺑﻪر«‪،‬وﺗﯿﺸﯽ‪ :‬ﺟێﮕﺎی داﺧﻪ‬ ‫ﺧــﻪڵــﮏ ﭼــێــﮋ ﻟــﻪ ھــﻮﻧــﻪر ﻧﺎﺑﯿﻨێﺖ‪.‬‬ ‫ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﯽ ﺳﻪرهﮐﯽ ﺋێﻤﻪ ﺋﻪوهﯾﻪ ﺋﻪو‬ ‫ﭘﻪﯾﻮهﻧﺪﯾﻪ رۆﺣﯿﻪ زﯾﻨﺪو ﺑﮑﻪﯾﻨﻪوه ﻟﻪ‬ ‫ﺑﻪﯾﻨﯽ ﺧــﻪڵــﮏ و ھــﻮﻧــﻪردا‪ ،‬ﺋێﺴﺘﺎ‬ ‫ﺑــﻪداﺧــﻪوه ھﻮﻧﻪر ﮐﻪﻣﺘﺮﯾﻦ ﺑﯿﻨﻪری‬ ‫ھــﻪﯾــﻪ زۆرﺑــــﻪی ﺋــﻪو ﻓــﯚﺗــﯚﮔــﺮاﻓــﻪره‬ ‫ﮔﻪﻧﺠﺎﻧﻪن ﺗــﺎ وێﻨﻪﯾﻪﮐﯿﺎن ﮔــﺮﺗــﻮوه‬ ‫ﭼﻪﻧﺪی ﭘێﭽﻮوه ﺋﻪوه وهک ﺋﻪوه واﯾﻪ‬ ‫ﭼﯚن ﻧﻮﺳﯿﻦ ﺧﻮێﻨﻪری ﻧﻪﺑێﺖ ﺗﻪﻧﮫﺎ‬ ‫ﺋــﻪر ﺷﯿﻒ دهﮐــﺮێــﺖ ﺋــﻪوه ﺑــﯚ ﮐــﺎری‬ ‫ﻓﯚﺗﯚﺷﻮاﯾﻪ ﻣﻪﮔﻪر ﻓﯚﺗﯚﮐﺎن ﺋﻪرﺷﯿﻒ‬ ‫ﺑﮑﺮێﻦ‪.‬‬ ‫ﺋــﻪﮔــﻪر ﮐـــﻪس ﻧــﻪﯾــﻪت ﺑــﯚ ﺳــﻪﯾــﺮی‬ ‫ﭘێﺸﺎﻧﮕﺎ ﺋﯿﺘﺮ ﭼــﯚن ﮐــﺎری ﺟﻮاﻧﺘﺮ‬ ‫ﺑﮑﺮێﺖ داھێﻨﺎن ﺑﮑﺎت‪ ،‬ﭼﻮﻧﮑﻪ ﮐﺎری‬ ‫ﺟــﻮان و داھێﻨﺎن ﻟﻪ رهﺧﻨﻪوه دروﺳﺖ‬ ‫دهﺑــێــﺖ‪ ،‬ﺑﯚﯾﻪ ﭘێﻤﻮاﯾﻪ ﮔــﻪر واﺑــڕوات‬ ‫ھــﻮﻧــﻪری ﻓــﯚﺗــﯚ ھــﻪژارﺗــﺮ دهﮐــﻪوێــﺖ‬ ‫ھﻪروهک ﭼﯚن ﺷﺎﻧﯚش ھﻪژارﮐﻪوﺗﻮوه‬ ‫ﻟﻪﭼﺎو ﺟــﺎران ھﯚڵﻪﮐﺎﻧﯽ ھﻮﻧﻪرﯾﺶ‬ ‫ﺑﻪھﻪﻣﺎن ﺷێﻮهی ﻟێﺪێﺖ‪.‬‬

‫ھﻪڵﺒﮋاردهی ﻓﯚﺗﯚ‬

‫ﻓﯚﺗﯚ‪ /‬ﻓﻪرھﺎد ﺋﻪﺣﻤﻪد‬


‫‪١٠‬‬

‫ھﻮﻧﻪر و وێﮋه‬

‫ﺳﺎڵﯽ دووهم ژﻣﺎره ‪٩٣‬‬ ‫دووﺷﻪﻣﻪ ‪١ - ٢٠١٢/٢/٢٠‬ی رهﺷﻪﻣێ ‪٢٧١١‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫ﺟﺎﻧێ‪ :‬دهﻧﮕﻢ دهﻧﮕﻰ ﭼﯿﺎﯾﻪ‬

‫»ﺑﺎ ھﻮﻧﻪری ﮐﻮردی ﻧﻪﺧﻪﯾﻨﻪ ﺧﺰﻣﻪﺗﯽ دوژﻣﻨﺎﻧﻤﺎن«‬ ‫ﺳﺎزداﻧﻰ‬ ‫ﺣﻪﻣﯿﺪ ﻣﺴﺘﻪﻓﺎ‬ ‫ژﻧﻪ ھﻮﻧﻪرﻣﻪﻧﺪى ﺑﺎﮐﻮرى ﮐﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﺑﻪو رۆﺣﻪ ﭘڕ ﻟﻪ ﺷﯚرﺷﮕێڕێﯽ و ﺑﻪو‬ ‫دڵﻪ ﭘڕ ﻟﻪ ﻋﯿﺸﻘﻪى ﮐﻮردان‪ ،‬داوا‬ ‫دهﮐﺎت ھﻮﻧﻪرى ﮐﻮردى ﻧﻪﺧﻪﯾﻨﻪ‬ ‫ﺧﺰﻣﻪﺗﻰ دوژﻣﻨﺎن و ﻟﻪم دﯾﻤﺎﻧﻪى‬ ‫رۆژﻧﺎﻣﻪى )ﭼﻪﺗﺮ( ﺟﺎﻧﻰ ﻣﮋدهى‬ ‫ﺋﻪوه دهداﺗﻪ ﺑﻪ ﮔﻮێﮕﺮاﻧﻰ دهدات‬ ‫ﮐﻪ ﻧﻮێﺘﺮﯾﻦ ﺑﻪرھﻪﻣﻰ ﺑﻪﻣﺰواﻧﻪ‬ ‫ﺑ‪‬ودهﮐﺎﺗﻪوه‪.‬‬

‫ﭼــﻪﺗــﺮ‪ :‬ھــﻮﻧــﻪرﻣــﻪﻧــﺪ ﺟــﺎﻧــێ ﺗــﺎ ﭼﻪﻧﺪ‬ ‫ﭘﻪﯾﻮهﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺘﺎﯾﻠﯽ دهﻧﮕﺒێﮋی؟‬ ‫ـ ﺑﻪﯾﻨﯽ ﻣﻦ و دهﻧﮕﺒێﮋی زۆر ﺧﯚﺷﻪ ﻟﻪ‬ ‫ﺑﻨﻪڕهﺗﺪا‪ ،‬دهﻧﮕﯽ ﻣﻦ دهﻧﮕێﮑﯽ ﭼﯿﺎﯾﯿﻪ‪.‬‬ ‫ﻟﻪ ﻓﻪڕهﻧﺴﺎ ﻟﻪ ﺋﯚرﮐێﺴﺘﺮاﯾﻪﮐﺪا ﺧﻪ‪‬ﺗﻢ‬ ‫وهرﮔــﺮت ﺋﯚرﮐێﺴﺘﺮاﯾﻪﮐﻪ ﻟﻪ ژێﺮﻧﺎوی‬ ‫دهﻧﮕﻪ ﺋﻪﻓﺴﺎﻧﯿﻪﮐﺎن ﺑﻮو‪ .‬ﻧێﻮاﻧﯽ ﻣﻦ و‬ ‫دهﻧﮕﺒێﮋﯾﺶ ھــﻪردهم ﺑﻪرهوﭘێﺶ دهﭼێﺖ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﻧﮑﻪ دهﻧﮕﺒێﮋی ﮐﯚک و ﺑﻨﺎﻏﻪى‬ ‫ھﻮﻧﻪری ﮐﻮردﯾﻪ و ﻣﻨﯿﺶ ھﻪر ﺑﻪردهوام‬ ‫دهﺑﻢ ﻟﻪم رێﺒﺎزهدا‪.‬‬ ‫ﭼــﻪﺗــﺮ‪ :‬وهک ﺑﯿﺴﺘﻮﻣﺎﻧﻪ ﺋێﺴﺘﺎ‬ ‫ﺳﻪرﻗﺎڵﻰ ﮐﺎرێﮑﻰ ﻧﻮێﯿﺖ‪ ،‬ﮔﻪر‬ ‫ﮐــﻪﻣــێــﮏ ﻟــﻪ ﺑـــﺎرهﯾـــﻪوه ﺑــﯚﻣــﺎن‬ ‫ﺑﺪوێﺖ؟‬ ‫ ﺋێﺴﺘﺎ ﺳﻪرﻗﺎڵﻰ دروﺳﺘﮑﺮدﻧﻰ‬‫ﺑﻪرھﻪﻣێﮑﻢ ﺑــﻪﻧــﺎوی ﺳﻨﮕﻞ‪،‬‬ ‫ﻟـــﻪ ﺳــﺘــﯚدﯾــﯚ ﮐــــﺎری ﻟــﻪﺳــﻪر‬ ‫دهﮐــــــﺮێــــــﺖ‪ ،‬ﭘـــێـــﺪهﭼـــێـــﺖ ﻟــﻪ‬ ‫ﺋﺎﯾﻨﺪهﯾﻪﮐﻰ ﻧﺰﯾﮑﺪا ﺑﮑﻪوێﺘﻪ‬ ‫ﺑﺎزاڕهوه‪ .‬ﺋﻪم ﺑﻪرھﻪﻣﻪم ﺳێ ﺗﺎ‬ ‫ﭼــﻮار ﮔﯚراﻧﯽ ﺷﯚڕﺷﮕێڕی‬ ‫ﻟـــﻪﺧـــﯚ ﮔــــﺮﺗــــﻮه‪ .‬دهﻣـــﻪوێـــﺖ‬ ‫ﺋـــﻪوهش ﺑڵێﻢ ﮐــﻪ دهرھێﻨﺎﻧﯽ‬ ‫ﺑﻪرھﻪﻣﻰ ھﻮﻧﻪرى ﻻی ﻣﻦ‬ ‫ﻧﻪﺑﯚﺗﻪ ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯿﮑﺮدن‪ ،‬ﺋﻪم‬ ‫ﺑﻪرھﻪﻣﻪم ﺗﺎ ﭘﺎﻧﺰده ھﻪزار‬ ‫داﻧﻪى ﻟێ ﭼﺎﭘﺪهﮐﻪم و ﺑﯚ‬ ‫ھﻪﻣﻮو ﺟــﻪﻣــﺎوهرى ﺧﯚم‬ ‫ﺑ‪‬وﯾﺪهﮐﻪﻣﻪوه‪.‬‬ ‫ﭼﻪﺗﺮ‪ :‬ﺳﻨﮕﻞ‪ ،‬ﮐﻪ ﻧﺎوى‬ ‫ﺑﻪرھﻪﻣﻪ ﻧﻮێﯿﻪﮐﻪﺗﻪ چ‬ ‫واﺗﺎﯾﻪک دهﮔﻪﯾﻪﻧێﺖ؟‬ ‫ واﺗــﺎی ﺳﻨﮕﻞ ﻟــﻪوهوه‬‫دێــﺖ ﮐــﻪ ﺋــﻪم ﺑﻪرھﻪﻣﻪ‬ ‫دواﻧــــﺰده ﺗـــﺮاک ﻧﯿﯿﻪ و‬ ‫ﺗﻪﻧﮫﺎ ﭼﻮار ﺗﺮاﮐﻪ ﺑﯚﯾﻪ‬ ‫ﻧﺎوم ﻟێﻨﺎوه ﺳﻨﮕﻞ‪.‬‬ ‫ﭼﻪﺗﺮ‪ :‬زۆرێــﮏ ﻟﻪو‬ ‫ﮐــﻪﺳــﺎﻧــﻪى ﮐــﻪ ﺗــﺎزه‬

‫دهﺳﺖ ﺑﻪ ﮔﯚراﻧﻰ وﺗﻦ دهﮐﻪن‪ ،‬ﮔﯚراﻧﻰ‬ ‫ھﻮﻧﻪرﻣﻪﻧﺪه ﮐﯚﻧﻪﮐﺎن دهڵێﻨﻪوه‪،‬‬ ‫ﺋﻪو ھﻪﻗﻪﺷﻰ ﭘێﻨﺎدهن‪ .‬ﯾﺎﺧﻮد‬ ‫ھﻪﻧﺪێﮏ ﮐﻪس ﮔﯚراﻧﯿﻪ‬ ‫رهﺳــﻪﻧــﻪ ﮐــﻮردﯾــﻪﮐــﺎن‬ ‫ﺑــﻪ ﺷــێــﻮازێــﮏ ﻧــﻮێ‬ ‫دهﮐـــــــﻪﻧـــــــﻪوه ﮐــﻪ‬ ‫دهﯾــــﺸــــێــــﻮێــــﻨــــﻦ‪،‬‬ ‫ﺑـــﺎﻧـــﮕـــﻪوازﯾـــﺘـــﺎن‬ ‫ﭼﯿﻪ ﺑﯚ ﺋﻪواﻧﻪ؟‬ ‫ـ ﺑـــــــﯚ ھـــــﻪر‬ ‫ھـــﻮﻧـــﻪرﻣـــﻪﻧـــﺪ‬ ‫و ﮐــﻪﺳــێــﮏ‬ ‫ﻧﺎﺗﻮاﻧﻢ ھﯿﭻ‬ ‫ﺑڵێﻢ‪ ،‬ﺗﻪﻧﮫﺎ‬ ‫ﺋـــﻪوه ﻧﻪﺑێﺖ‬ ‫ﮐــــــــــﻪ ﺑــــﺎ‬ ‫ھــــﻮﻧــــﻪری‬ ‫ﮐــــــــﻮردی‬ ‫ﻧــﻪﺧــﻪﯾــﻨــﻪ‬

‫ﺧﺰﻣﻪﺗﯽ دوژﻣﻨﺎﻧﻤﺎن‪،‬‬ ‫ﺑﺎ ھــﻪر ﺧﺰﻣﻪت‬ ‫ﺑـــﻪ ﺧــﯚﻣــﺎن‬ ‫ﺑــﮑــﻪﯾــﻦ‪.‬‬ ‫ﭼﻮ ﻧﮑﻪ‬ ‫ﮐــﻠــﺘــﻮر‬ ‫و‬

‫ﻓﻠﮑﻠﯚری ﮐﻮردی ﺗﺎ ﺑڵێﯽ دهوڵﻪﻣﻪﻧﺪه‪،‬‬ ‫ﺑﺎ ﺑﻪﺟﻮاﻧﯽ ﻧﻤﺎﯾﺸﻰ ﺑﮑﻪن ﺋﻪو ھﻮﻧﻪره‬ ‫ﺟﻮاﻧﻪ ﺑﺎ ﺑﺒێﺘﻪ ﺳﯿﻤﺒﻮﻟێﮏ ﺑﯚ ﻧﻪوهﮐﺎﻧﻤﺎن‬ ‫ﺑﯚ ﺋﻪو ﻣﻨﺪا‪‬ﻧﻪى ﮐﻪ ﻟﻪ دواﯾــﯽ ﺋێﻤﻪ‬ ‫ژﯾﺎن دهﮐﻪن‪ ،‬ﺑﺎﺑﺰاﻧﻦ ﮐﻪ ﺑﺎب و ﺑﺎﭘﯿﺮاﻧﯿﺎن‬ ‫چ رێﺒﺎزێﮑﯿﺎن ﮔﺮﺗﻮهﺗﻪﺑﻪر‪ ،‬ھﻪر ﺋﻪم‬ ‫ھﯚﯾﻪش دهﺑێﺘﻪ ﻣﺎﯾﻪی ﻧﺎﺳﯿﻨﯽ زﻣﺎن و‬ ‫ﮐﻠﺘﻮری ﺧﯚﯾﺎن‪.‬‬ ‫ﭼﻪﺗﺮ‪ :‬ﻟﻪزۆرێﮏ ﻟﻪ ﮐﺎره ﺧێﺮﺧﻮازی و‬ ‫ﻧﻪﺗﻪوهﯾﻪﮐﺎﻧﺪا ﺑﻪﺷﺪار دهﺑﯿﺖ‪ ،‬ﺋﻪوه ﺑﯚﭼﻰ‬ ‫دهﮔێڕﯾﺘﻪوه و ﺋﻪو ﺋﻪرﮐﻪ ﭼﯚن دهﺑﯿﻨﯿﺖ؟‬ ‫ـ ھــﻪﻣــﻮو ﺗــﺎﮐــێــﮑــﯽ ﮐـــﻮرد ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ‬ ‫ﺑﻪھﻪڵﻮێﺴﺖ ﺑێﺖ و ھﺎوﮐﺎرى ﯾﻪﮐﺘﺮ‬ ‫ﺑێﺖ ﻟﻪ ﮐﻪﻣﮑﺮدﻧﻪوهى‬ ‫ﺋێﺶ و ﺋﺎزارهﮐﺎﻧﻰ‬

‫ﯾﻪﮐﺘﺮدا‪ ،‬ﭼﻮﻧﮑﻪ زۆر ﮐﺎری ﻧﺎ ﻣﺮۆﭬﺎﻧﻪ ﮔﻪﻟێﮑﯽ ھﻪژاره‪ ،‬ﺑﯚﯾﻪ ﺋﻪﮔﻪر ﺑﯚ ﺧﯚﻣﺎن‬ ‫ﻟﻪ ﺑﻪراﻣﺒﻪر ﮐـــﻮردان ﺑــﻪڕێــﻮه دهﭼێﺖ‪ ،‬ﭘﺸﺘﯽ ﯾﻪﮐﺘﺮ ﻧــﻪﮔــﺮن ﺑــﻪ دڵﻨﯿﺎﯾﯿﻪوه‬ ‫ﻧـــﺎﺗـــﻮاﻧـــﻦ ﺑـــﮕـــﻪن ﺑﻪ‬ ‫ﺋﯿﺘﺮ ﺑﺎ ﺑﻪﺳﺒێﺖ ﺗﺎﮐﻪى دوژﻣﻨﺎﻧﻤﺎن‬ ‫ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﻪﮐﺎﻧﯿﺎن‪.‬‬ ‫ﭘــــﯿــــﻼﻧــــﻤــــﺎن ﺑــﯚ‬ ‫داﻧــێــﻦ‪ ،‬ﺗــﺎ ﻟﻪ‬ ‫دژی ﯾﻪﮐﺘﺮ‬ ‫ﺑــﺠــﻪﻧــﮕــﯿــﻦ‬ ‫ﭼــــﻪﺗــــﺮ‪ :‬ﺗــﯚ‬ ‫و ﯾــــﻪﮐــــﺘــــﺮ‬ ‫ﻗـــﺒـــﻮڵـــﻨـــﻪﮐـــﻪﯾـــﻦ‪.‬‬ ‫ھﻮﻧﻪ رﻣﻪ ﻧﺪێﮑﯿﺖ‬ ‫ﺋــﻪوهى ﻣﻦ‬ ‫ﺟﯿﺎواز ﻟﻪ زۆرﺑﻪى ھﻮﻧﻪرﻣﻪﻧﺪان ﮔﯚراﻧﻰ‬ ‫ﺷــﯚڕﺷــﮕــێــڕى زۆر دهڵــێــﯿــﺖ‪ ،‬رهوﺷــﯽ‬ ‫ﮐﻮردان ﭼﯚن ھﻪڵﺪهﺳﻪﻧﮕێﻨﯽ ﻟﻪ ﺑﺎﺷﻮر‬ ‫دهﻣـــﻪوێـــﺖ و ھﻪرﺳێ ﭘﺎرﭼﻪﮐﻪى ﺗﺮی ﮐﻮردﺳﺘﺎن؟‬ ‫ﺋـــــــــﺎﻣـــــــــﺎژهى ـ ﺗﺎ ﺳــﻪرۆک و رێﺒﻪرهﮐﺎﻧﻤﺎن ﻟﻪﮔﻪڵ‬ ‫ﭘێﺒﮑﻪم ﺋــﻪوهﯾــﻪ ﮐﻪ ﯾﻪﮐﺘﺮ داﻧﻪﻧﯿﺸﻦ و داﻧﻮﺳﺘﺎﻧﺪن ﻧﻪﮐﻪن‪،‬‬ ‫ﺧﯚزﮔﻪ ﻧﻪ ﺗﻪﻧﮫﺎ ﺑﯚ ﺷﯿﻦ ﺋێﻤﻪ ﺗﺎ ﻣﺎوﯾﻦ ھﻪر دهﺑێ ﺑﻪ ﮐﯚﯾﻠﻪﯾﯽ‬ ‫و ﻧﺎﺧﯚﺷﯽ ﺋێﻤﻪ ﺑێﯿﻨﻪ ژﯾﺎن ﺑﻪﺳﻪر ﺑﺒﻪﯾﻦ و ﻧﺎﮔﻪﯾﻦ ﺑﻪ ھﯿﭻ‬ ‫ﻻی ﯾــﻪﮐــﺘــﺮ‪ ،‬ﺑﻪڵﮑﻮ ﻣﺎﻓێﮑﯽ ﺧﯚﺷﻤﺎن‪ ،‬ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ ﮔﻪﻟﯽ‬ ‫ﺑـــﯚ ﺧـــﯚﺷـــﯽ و ﺷـــﺎدی ﮐﻮرد ﺧﯚی ﯾﻪﮐﺒﺨﺎت‪ ،‬ھﻪروهھﺎ ﺧﯚﯾﺎن‬ ‫و ﺋـــﺎزادﯾـــﺶ دهﺑــێــﺖ ھــﻪر ﺑــﭙــﺎرێــﺰن ﻟــﻪ دژاﯾــﻪﺗــﯿــﮑــﺮدﻧــﯽ ﯾﻪﮐﺘﺮ‪،‬‬ ‫ﭘێﮑﻪوه ﺑﯿﻦ‪ .‬ﮐﺎﺗێﮏ ﺑﻮو ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد دهﺳﺘﺒﺪهﻧﻪ دهﺳﺘﯽ‬ ‫)ﺳـــــﻪدام ﺣــﺴــێــﻦ( ﮔﻪﻟﯽ ﯾﻪﮐﺘﺮ‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻦ ﻧﻪﺗﻪواﯾﻪﺗﯽ ﺧﯚﯾﺎن‬ ‫ﺋـــێـــﻤـــﻪى ﺳــــﻪرﮐــــﻮت و ﺑﻪ ھێﺰ ﺑﮑﻪن و ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧێﮑﯽ ﺋﺎزاد‬ ‫ﻗﻪﺗﻠﻮﻋﺎم دهﮐﺮد‪ ،‬ﺋێﺴﺘﺎش دروﺳﺘﺒﮑﻪن‪ .‬ھﻪر ﺣﺰب و ﻻﯾﻪﻧێﮏ ﺑێﺖ‬ ‫ﺣﮑﻮﻣﻪﺗﯽ ﺗﻮرک ھﻪﻣﺎن ﭘێﻮﯾﺴﺘﻪ ﯾﻪﮐﯿﺘﯽ ﻧﻪﺗﻪواﯾﻪﺗﯽ ﺑﭙﺎرێﺰن‬ ‫ﺳــﯿــﻨــﺎرﯾــﯚ ﺋــﻪﻧــﺠــﺎم دهدات چ ﭘﺎرﺗﯽ چ ﯾﻪﮐێﺘﯽ ﭼﻰ ﭘﻪﮐﻪﮐﻪ‪،‬‬ ‫دژی ﮔـــﻪﻟـــﯽ ﮐـــــــﻮرد‪ ،‬ﻟــﻪ ﺋﻪﮔﻪر ﭘێﮑﻪوه داﻧﻪﻧﯿﺸﻦ و داﻧﻮﺳﺘﺎﻧﺪن‬ ‫ﺑﺎﮐﻮری ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﺑﯚ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻟﻪﮔﻪڵ ﯾﻪﮐﺘﺮی ﻧﻪﮐﻪن دڵﻨﯿﺎﯾﺎن دهﮐﻪم‬ ‫ﻟﻪم ﻣﺎوهﯾﻪى ڕاﺑﺮد و ﻟﻪ ﻗﻼﺑﺎﻧﯽ ﮐــﻪ ھــﻪﻣــﻮو رۆژێـــﮏ ﺑــﻪ ﺑــﻪردهواﻣــﯽ‬ ‫)‪ ((٣٧‬ھﺎو‪‬ﺗﯽ ﻗﻪﺗﻠﻮﻋﺎم و ﮔﺮﺗﻦ و ﺋﻪﺷﮑﻪﻧﺠﻪ ﮐﺮدن‬ ‫ﺳــﻪر ﺑــﻪ ﺷــﺮﻧــﺎخ ))‪٣٧‬‬ ‫ﺑــێ ﮔــﻮﻧــﺎﺣــﯿــﺎن ﻗﻪﺗﻠﻮﻋﺎﻣﮑﺮد دروﺳﺘﺪهﺑێﺖ‪ .‬ﺑﻪﺗﺎﯾﺒﻪﺗﯽ ﮐﯿﻤﯿﺎﺑﺎراﻧێﮑﯽ‬ ‫ﮐـــــﻪ ﺑــــــــﻪدوای ﮔﻪوره ﻟﻪ رێﯽ ﮐﻮرده ﺋﻪﮔﻪر ﺑﻪ ﺧﯚﻣﺎﻧﺪا‬ ‫ﻧﻪﭼﯿﻨﻪوه‪ ،‬ﺑﻪ دڵﻨﯿﺎﯾﻪوه دوﺑــﺎره ﺗﻮﺷﯽ‬ ‫ﻓﻪﻻﮐﻪت دهﺑﯿﻦ‪.‬‬

‫*ﭘێﻮ‬ ‫ﯾ‬ ‫ﺴ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﮔ‬ ‫ﻪﻟ‬ ‫ﯽ‬ ‫ﮐ‬ ‫ﻮ‬ ‫ر‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫ﺳ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﺪ‬ ‫ه‬ ‫ﻧ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﺗﺎ‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫ﺑ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﺳ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﻮ‬ ‫ا‬ ‫ﻧ‬ ‫ﯽ‬ ‫ﻦ‬ ‫ﯾ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﮐﻮرد‬ ‫ﮐﺘﺮ‪،‬‬ ‫ﺳ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻧ‬ ‫ێ‬ ‫ﮑ‬ ‫ﯽ‬ ‫ﺋ‬ ‫ﺎ‬ ‫ز‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫*‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫و‬ ‫ھ‬ ‫ێ‬ ‫ﺳ‬ ‫ﻨ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻧ‬ ‫ﮑ‬ ‫ﻪن‬ ‫ﯽ ﺑﻪ‬ ‫ر‬ ‫ھ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻰ‬ ‫ھﻮﻧ‬ ‫ﻪ‬ ‫ر‬ ‫ى‬ ‫ﻻ‬ ‫ی‬ ‫ﻣﻦ ﻧﻪﺑﯚ ﻪﺗ‬ ‫ﺑﺎز‬ ‫ر‬ ‫ﮔ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻧ‬ ‫ﯿ‬ ‫ﮑ‬ ‫ﺮ‬ ‫دن‬ ‫ﭘـــﺎروﯾـــﻪک ﻧـــﺎن ﺑــﻮون‬

‫ﺑﯚ ﺧێﺰاﻧﻪﮐﺎﻧﯿﺎن‪ .‬ﺑﻪراﺳﺘﯽ دهﺗﻮاﻧﻢ‬ ‫ﺑڵێﻢ ﮔﻪﻟﯽ ﮐﻮرد ﮔﻪﻟێﮑﯽ دڵﺴﻮﺗﺎوه‬

‫ﭘﺮۆﻓﺎﯾﻞ‬ ‫ھﻮﻧﻪرﻣﻪﻧﺪ ﺟﺎﻧێ‪ ،‬ﺧﻪڵﮑﯽ ﺑﺎﮐﻮری ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺋێﺴﺘﺎ ﺧﺎوﻧﻰ )ده(‬ ‫ﺑﻪرھﻪﻣﻪ‪ ،‬ﺋێﺴﺘﺎش ﺳﻪرﻗﺎڵﻰ دروﺳﺘﮑﺮدﻧﻰ ﺑﻪرھﻪﻣﻰ ﯾﺎﻧﺰدهھﻪﻣﯿﻨﻪ‬

‫ﭘﻪﺷێﻮ و ھﻪڵﻮێﺴﺖ‪ ...‬ﺧﻮێﻨﺪﻧﻪوهﯾﻪﮐﻰ ﺳﻪروهر ﺳﻪﻋﺪوڵ‪ ‬ﺑﯚ ﭘﻪﺷێﻮى ﺷﺎﻋﯿﺮ‬

‫ﭘﻪﺷێﻮى ﺷﺎﻋﯿﺮ ﻧﺎوى ﺗﻪواوى‬ ‫)ﻋﻪﺑﺪوڵ‪‬ى ﮐﻮڕى ﺷێﺦ ﻣﻪﻻ‬ ‫ﻣﺤﻪﻣﻪد ﻋﻮﻣﻪر(ه‪ ،‬ﻟﻪ ﺳﺎڵﻰ )‪(١٩٤٦‬‬ ‫ﻟﻪﮔﻮﻧﺪى )ﺑێﮑﯚﺗﻪ(ى ﺳﻪرﺑﻪ ﭘﺎرێﺰﮔﺎى‬ ‫)ھﻪوﻟێﺮ( ﻟﻪداﯾﮑﺒﻮوه‪ .‬ﭘﻪﺷێﻮ ﺧﯚى‬ ‫ﺋﻪوهﻣﺎن ﺑﯚ دهﺳﻪﻟﻤێﻨێﺖ ﮐﻪ ھﻪر ﻟﻪ‬ ‫زووهوه ﻧﺎزﻧﺎوى )ﭘﻪﺷێﻮ(ى ﺑﯚ ﺧﯚى‬ ‫ھﻪڵﺒﮋاردووه‪.‬‬

‫ﻟﻪ ) ‪ (١٩٦٩‬دا ﭘﻪﺷێﻮ‪ ،‬ﺑڕواﻧﺎﻣﻪى ﭘﻪﯾﻤﺎﻧﮕﺎى ﺷﺎﻋﯿﺮ ﺑﻪ ﻋﯿﺸﻖ و ﺋﻪﭬﯿﻦ و ﺧﯚﺷﻪوﯾﺴﺘﻰ ﻣﻦ ﭘێﺶ ﺋێﻮه دهﻣﺮم‬ ‫ﻣﺎﻣﯚﺳﺘﺎﯾﺎﻧﻰ ﻟﻪ )ھﻪوﻟێﺮ(هوه ﺑﻪدهﺳﺘﮫێﻨﺎوه‪ .‬ﮐﻮرد و ﮐﻮردﺳﺘﺎن دهﻧﺎﺳﺮێﺘﻪوه و ﺋﻪﻣﻪﯾﺶ دهﺗﻮاﻧﻢ ﺑڵێﻢ ﻟﻪدواﯾﯽ ﺷﺎﻋﯿﺮاﻧﻰ ﮐﻼﺳﯿﮏ و‬ ‫رۆﻣﺎﻧﺴﯿﻪت و رﯾﺎﻟﯿﺰم )ﭘﻪﺷێﻮ( ﺋﻪﺳﺘێﺮهﯾﻪﮐﻪ‬ ‫وای ﻟێﮑﺮدووه ﺋﺎوارهى ﺗﺎراوﮔﻪ ﺑﺒێﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺎوهﮐﯿﺶ ﭘﯿﺸﻪى ﻣﺎﻣﯚﺳﺘﺎﯾﻪﺗﻰ ﮐﺮدوه‪.‬‬ ‫ﻟﻪ ﺋﻪﺳﺘێﺮه درهوﺷﺎوهﮐﺎﻧﻰ وێﮋهﯾﯽ ﮐﻮردی‪.‬‬ ‫ﺋــــﻪو ﻟـــﻪ ﮐــﯚﺗــﺎﯾــﯽ ﺳـــﺎڵـــﻰ )‪(١٩٧٣‬دا‪ ،‬ﭼﯚن ﺋﺎﮔﺮ ﮐﻪﺳێﮏ ﺑﮕﺮێ‬ ‫)ﭘﻪﺷێﻮ( ﮐــﻮرداﯾــﻪﺗــﻰ ﻟﻪ )ﺣﺎﺟﻰ ﻗــﺎدرى‬ ‫ﺑﻪھﯚى ھﻪڵﻨﻪﮐﺮدﻧﻰ ﻟﻪﮔﻪڵ رژێــﻢ و ﺑﯿﺮى ﻣﻨﺘﺎن ﮔﺮﺗﻮوه وهک ﺋﺎﮔﺮ‬ ‫ﮐــﯚﯾــﻰ و ﭼێﮋ و ھﻪﺳﺘﻰ ﺷــﺎﻋــﯿــﺮاﻧــﻪى ﻟﻪ‬ ‫ﮐﯚﻣﻪ‪‬ﯾﻪﺗﯿﯽ روو ﻟــﻪ ﺗــﺎراوﮔــﻪ دهﮐــﺎت‪ .‬ھﻪرﭼﻪﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﺎوﺗﺮ ھﻪڵێﻢ‬ ‫)ﺋﻪﺣﻤﻪد ھﻪردى و ﮔــﯚران( و ﺋﺎزاﯾﻪﺗﻰ ﻟﻪ‬ ‫ھــﻪر ﻟﻪ ﺗــﺎراوﮔــﻪ درێــﮋه ﺑﻪ ﺧﻮێﻨﺪن دهدات ھﻪرﭼﻪﻧﺪ دوورﺗﺮ ﮐﻪوﻣﻪوه‬ ‫)ﺑێﮑﻪس( وهرﮔﺮﺗﻮوه‪.‬‬ ‫و ھﻪر ﺋﻪﻣﻪﯾﺶ وای ﻟێﺪهﮐﺎت ﺑﺎوهڕﻧﺎﻣﻪى دهﺑﯿﻨﻢ ﺑڵﻨﺪﺗﺮن‬ ‫ﭼــﯚن دﮐــﺘــﯚر)ﻋــﻪﺑــﺪوﻟــڕهﺣــﻤــﺎن ﻗﺎﺳﻤﻠﯚ(ى‬ ‫)ﻣﺎﺳﺘﯿﻪر و دﮐــﺘــﯚرا( وهرﺑــﮕــﺮێــﺖ‪ .‬دﯾـ��ﺎره ﮔﻪورهﺗﺮن‪ ،‬ﻧێﺰﮐﺘﺮ‬ ‫ﺷﻪھﯿﺪ ﻧﺎزﻧﺎوى )ﺷﺎﻋﯿﺮى ﮔﻪل(ى ﺑﻪﺧﺸﯿﻮهﺗﻪ‬ ‫ﺳــﻪرﺑــﺎرى ﺋـــﻪوهى )ﭘــﻪﺷــێــﻮ( ﺧــﯚى ﺷﺎﻋﯿﺮه * * * *‬ ‫)ﻣــﺎم ھێﻤﻦ(ى )ﻣــﻪھــﺎﺑــﺎدى( ﮔــﻪر ﻣﻨﯿﺶ‬ ‫)ﻧﺎﻣﻪى دﮐﺘﯚرا(ﮐﻪﯾﺸﻰ ھﻪر ﻟﻪﺳﻪر ﺷﯿﻌﺮ و ﻣﺎڵێﮏ ﻧﯿﯿﻪ‪ ،‬ﺳﺒﻪﯾﻨﺎن‬ ‫ﺑﻪﻻرێﺪا ﻧﻪﺟﻮوﺑﺎم‪ ،‬ﺑێﮋم )ﭘﻪﺷێﻮ( ﺷﺎﻋﯿﺮى‬ ‫ﻣﻦ ﺳﻪرى ﭘێﺪاﻧﻪﮐﻪم‬ ‫ژﯾﺎﻧﻰ )ﭘﯿﺮهﻣێﺮد(ى ﻧﻪﻣﺮ وهردهﮔﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﻧــﻪﺗــﻪوهوهﯾــﯿــﻪ‪ .‬وهک ﺧـــﯚى دهڵــێــﺖ« ﻣﻦ‬ ‫ﭘﻪﺷێﻮ ﺧــﺎوهﻧــﻰ ھﻪﺳﺘێﮑﻰ ﻣﺮۆﭬﺪۆﺳﺘﯿﯽ ﭘﻪﻧﺎﯾێﮏ ﻧﯿﯿﻪ‪ ،‬ﺷﻪوان‪،‬‬ ‫ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﯿﻌﺮى ﺣﺎﺟﻰ ﻗــﺎدرى ﮐﯚﯾﻰ‬ ‫و ﻧﯿﺸﯿﻤﺎﻧﭙﻪروهرێﺘﻰ ﺑــﻮوه‪ .‬ھﻪرﮔﯿﺰ رۆﺣﻰ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻧﻪﯾﮑﻪم ﺑﻪ ﺟێﮋوان‬ ‫ﭘﻪروهرده ﺑﻮوﻣﻪ«‪.‬‬ ‫ﺳــﻪرﮐــێــﺶ و ھــﻪﺳــﺘــﻰ ﺋـــﺎزادﯾـــﺨـــﻮازﯾـــﯽ و ﮐﻪ ﻣﻨﺎڵێﮑﺘﺎن دهﮔﺮى‪،‬‬ ‫ﺑێﮕﻮﻣﺎن ﯾﻪﮐێﮏ ﻟﻪﺷﺎﮐﺎره ﺷﻪوﻗﺪارهﮐﺎﻧﻰ‬ ‫ﺳﻪرﺑﻪﺧﯚﯾﺨﻮازى و دادﭘﻪروهرى ﮐﯚﻣﻪ‪‬ﯾﻪﺗﻰ ﻣﻦ ژﯾﺮى دهﮐﻪﻣﻪوه‬ ‫ﺷﺎﻋﯿﺮ )دواﻧــــﺰه واﻧــﻪ(ﯾــﻪ‪ ،‬ﮐــﻪ ﺑﯚﻣﻨﺎ‪‬ﻧﻰ‬ ‫ﭘﻪﺷێﻮ ﻟﻪﮔﻪڵ ﮐﻪﺷﻮھﻪواى ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻪﺧﯚﺷﺘﺎن ﺧﻪوى دهزڕێ‪،‬‬ ‫ﮐﻮردﯾﯽ ﻧﭭﯿﺴﯿﻪ‪ .‬ﮐﻪ ﮐﯚﻣﻪڵﻪ ﺷﯿﻌﺮى ﺑﺎ‪‬‬ ‫ﺑﻪﺳﻪر و‪‬ﺗﺪا ﻧﻪدهﺳﺎزان‪ .‬ﯾﺎ دهﺑﻮو ﻟﻪ ﺋﺎﺳﺖ ﻣﻦ دڵﻰ دهدهﻣﻪوه‬ ‫و ﺟﻮان و ﺑﻪ ﭘێﺰن‪.‬‬ ‫ﺋـــﻪو ھــﻪﻣــﻮو ﺑــێ ﺑــﻪﺷــﯿــﯿــﺎﻧــﻪى ﮔــﻪﻟــﻪﮐــﻪى ﺋێﻮه ﺷﺎﯾﯽ دهﮔێڕن‬ ‫ﻟﻪو دواﻧــﺰه واﻧﻪﯾﻪدا ﺋﺎﻣﺎﻧﺞ و ﺧﻮاﺳﺘﻰ دڵﻰ‬ ‫ﺑــێــﺪهﻧــﮓ ﺑــێــﺖ‪ ،‬ﯾــﺎ دهﺑـــﻮواﯾـــﻪ ﻟــﻪ ﺳــﻮوﭼــﻰ ﻣﻦ ﺳﻪرﭼﯚﭘﯿﯿﻪﮐﻪ دهﮔﺮم‬ ‫ﺷﺎﻋﯿﺮ ھﯚﺷﯿﺎرﮐﺮدﻧﻪوه و ﺑﻪﺋﺎﮔﺎھێﻨﺎن و‬ ‫ﺋێﻮه ﭘﺮﺳﻪ دادهﻧێﻦ‬ ‫ﺑﻪﻧﺪﯾﺨﺎﻧﻪدا ﺑﺘﻠێﺘﻪوه‪.‬‬

‫ھﻪڵﻨﺎﻧﻰ ﺑﯿﺮ و ھﺰرى زارۆﮐﺎﻧﻰ ﮐﻮرده‪.‬‬ ‫ھﻪروهھﺎ ﺋﻪو واﻧﺎﻧﻪى ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﯚ ﻣﻨﺎ‪‬ﻧﻰ ﮐﻮرد‬ ‫ﻧﻪﻧﻮوﺳﯿﻮه‪ ،‬ﺑﻪڵﮑﻮ ﺑﯚ ﺳﻪرﺟﻪم ﮔﻪﻟﻰ ﮐﻮردى‬ ‫ﻧــﻮوﺳــﯿــﻮه‪ ،‬ﭼﻮﻧﮑﻪ ﺷﺎﻋﯿﺮ ﭘێﯿﻮاﯾﻪ ﮔﻪﻟﻰ‬ ‫ﮐﻮرد ھﻪﺗﺎ ھﻪﻧﻮوﮐﻪ ﻣﻨﺎ‪‬ﻧﻪ ﺑﯿﺮ دهﮐﺎﺗﻪوه و‬ ‫ﻟﻪﺗﺎف و ﺳﻪردهﻣﻰ ﻻوﯾﯿﺪاﯾﻪ‪ .‬ﺑﯚﯾﻪﺷﻪ ﭘﻪﻧﺎى‬ ‫ﺑﺮدووهﺗﻪ ﺑﻪر ﻣﻨﺎڵ ﺑﯚ ﺋﻪوهى ﻟﻪﭘﺎڵ ﺷﺘێﮏ‬ ‫ﺷﺘێﮑﻰ دى ﺑڵێﺖ‪.‬‬ ‫ﻟﻪ )واﻧﻪى ھﻪﺷﺘﻪم( دهڵێﺖ‪:‬‬ ‫ﻣﻨﺎڵﻪﮐﺎن‬ ‫ﺋﻪى ﺑﺮﺳﯿﯿﻪ ژﯾﻦ ﺗﺎڵﻪﮐﺎن‬ ‫ﻟﻪﺳﻪر ﺳﯿﻨﮕﻪ‬ ‫ﻧﻪوﺗﺎوﯾﯿﻪﮐﻪى ﺑێﯿﺒﻪﮔﻮڕﮔﻮڕ‬ ‫ﻧێﺰﯾﮏ ﺗﺎﭬﮕﻪى‬ ‫ﺳﻪرهو ژوورى زێڕﯾﻨﻰ ﮔڕ‬ ‫ﮔڵﮑﯚﯾﻪﮐﻰ ﺑﭽﮑﯚﻟﻪم دى‬ ‫ﻟێﻰ ﻧﻮوﺳﺮاﺑﻮو‬ ‫ﺋﺎﻟێﺮهدا‬ ‫»ﻣﻨﺎڵێﮑﻰ ﭼﺎو ﮔﻪش ﻟﻪﺑﺮﺳﺎن ﻣﺮد«؟‬ ‫ﺋــﻪوه ﭘﻪﺷێﻮى ﻧﻪﺗﻪوهﯾﯿﻪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎڵﻪﮐﺎن‬ ‫ڕادهﮔﻪﯾﻪﻧێﺖ‪ ،‬ﺋێﻮه ھﯿﻮا و ﺋﺎﻣﺎﻧﺠﻰ ﮔﻪل‬

‫و و‪‬ﺗﺘﺎﻧﻦ و ﺋﺎﺳﯚ و ﺋﺎﯾﻨﺪهﯾﻪﮐﻰ ﮔﻪش‬ ‫ﺑﺨﻮڵﻘێﻨﻦ و ﺳﻨﻮرى دهﺳﺘﮑﺮدى ﮐﻮردﺳﺘﺎن‬ ‫ﺑــﭙــﭽــڕێــﻨــﻦ و ﮐــﻮردﺳــﺘــﺎﻧــێــﮑــﻰ ﯾــﻪﮐــێــﺘــﻰ‬ ‫ﭘێﮑﺒﮫێﻨﻦ‪ .‬ﺋﻪوهﺗﺎ ﺑﻪﺋﺎﺷﮑﺮاﯾﯽ دهڵێﺖ‪:‬‬ ‫ﻣﻨﺎڵﻪﮐﺎن‬ ‫ﺋێﻮه ﺋﻪو ﺑﻮوﻣﻪﻟﻪرزاﻧﻪن‬ ‫ﺳﺒﻪی ﮐﺎﻧﻰ دهﺗﻪﻗێﻨﻦ‬ ‫ﺋێﻮه‬ ‫ﺳﺒﻪى‬ ‫ﺳﻨﻮرى دهﺳﺘﮑﺮد دهﺷﮑێﻨﻦ‬ ‫ﻟــﻪ ﺷــﯿــﻌــﺮى )ﺳـــﻪرﺑـــﺎزى ون( دا‪ ،‬ﺷﺎﻋﯿﺮ‬ ‫وای دهﺑﯿﻨێﺖ‪ ،‬ﺋــﻪم ﮐﻮردﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﻮێﻨﻰ‬ ‫ﭘێﺸﻤﻪرﮔﻪ ڕهﻧﮕﯿﻦ و ﻧﻪﺧﺸﯿﻦ ﺑــﻮوه‪ ،‬ﺋﻪو‬ ‫ڕاﺳﺘﯿﻪش ﺑﻪﮔﻪﻻﻧﻰ ﺟﯿﮫﺎن و وهﻓﺪهﮐﺎﻧﯿﺎن‬ ‫دهڵـــێ‪ ،‬ﮐــﻪ ﺑﺴﺖ ﺑﻪﺑﺴﺘﻰ ھــﻪﻣــﻮو ﺧﺎﮐﻰ‬ ‫ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﮔﯚڕى ﺳﻪرﺑﺎزى وﻧﻪ‪.‬‬ ‫دﯾﺎرﯾﺸﻪ‪ ،‬ﺷﺎﻋﯿﺮ ﻟﻪ ﺗﺎراوﮔﻪ ﺷﯿﻌﺮهﮐﻪى‬ ‫ﻧﻮوﺳﯿﻮه‪ ،‬ﮐﻪ دهڵێﺖ‪:‬‬ ‫ﺋﻪﮔﻪر ﺳﺒﻪى‬ ‫وهﻓﺪێﮏ ﺑێﺘﻪ و‪‬ﺗﻰ ﻣﻦ‪،‬‬ ‫ﻟێﻢ ﺑﭙﺮﺳێ‪:‬‬


‫‪12‬‬

‫دۆسیه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪ 2012/2/20‬ـ (‪)1‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫«ئامانجی سیستمی ئیمراڵی له‌نێوبردنی راستینه‌ی‬ ‫فه‌لسه‌فی و ئایدیۆلۆژی و سیاسییانه‌ی ئاپۆیه‌»‬

‫دۆسیه‌ى ئه‌مجاره‌ى‬ ‫(چه‌تر) تایبه‌ته‌‬ ‫به‌ پیالنگێڕییه‌کى‬ ‫نێوده‌وڵه‌تى که‌‬ ‫له‌ دژى (عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن)‬ ‫رێبه‌رى بزوتنه‌وه‌ى ئازادیخوازى‬ ‫کورد له‌ باکورى کوردستان‬ ‫له‌ (‪ )1999/2/15‬ئه‌نجامدرا‬ ‫و تا ئێستاش پیالنگێڕییه‌که‌‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪...‬‬ ‫ئاماده‌کردنی‬ ‫عه‌لى فه‌تاح و ئیپه‌ک تاشلى‬

‫به‌شى دووه‌م و کۆتایی‬ ‫ناڕه‌زاییه‌کانى کوردان مه‌رگى‬ ‫ئۆجه‌النیان راگرت‪ ،‬به‌اڵم مردنى‬ ‫رۆژانه‌ى ده‌رونیانى رانه‌گرت‬

‫له‌ که‌سایه‌تى ئۆجه‌الندا ئازاره‌ مه‌زنه‌کان‬ ‫دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌‬ ‫ئ��ۆج�ه‌الن‪ :‬له‌سه‌رده‌مى (پادشا رووت و‬ ‫خوداوه‌نده‌ بێ ده‌مامکه‌کان)دا‪ ،‬له‌ تاشه‌‬ ‫به‌رده‌کانى ئیمراڵى به‌ند کرام‬ ‫دواى گه‌له‌کۆمه‌یه‌کى نێوده‌وڵه‌تى دوور‬ ‫و درێ��ژ‪ ،‬که‌ چه‌ندین ده‌وڵ��ه‌ت تێیدا به‌‬ ‫ش����دارب����وون‪ ،‬ل �ه‌ س����ه‌روى ه �ه‌م��ووی��ان �ه‌وه‌‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت �ه‌ک��ان��ى (ئ �ه‌م��ری��ک��ا‪ ،‬ئیسرائیل‪،‬‬ ‫ی��ۆن��ان‪ ،‬به‌ریتانیا و تورکیا)‪ ،‬عه‌بدواڵ‬ ‫ئۆجه‌الن رێبه‌رى په‌که‌که‌ ده‌ستگیرکرا و‬ ‫خرایه‌ «چاڵى م�ه‌رگ�ه‌وه‌«‪ ،‬له‌و کاته‌وه‌‬ ‫تا ئێستاش الیه‌نگره‌کانى ئۆجه‌الن له‌سه‌ر‬ ‫شه‌قامه‌کانن و داواى ئازادى رێبه‌ره‌که‌یان‬ ‫ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬ل�ه‌ رێ��ک�ه‌وت��ى (‪)1999/2/15‬‬ ‫ئ��ۆج �ه‌الن خ��رای �ه‌ زی��ن��دان��ى تاکه‌که‌سى‬ ‫دورگه‌ى ئیمراڵیه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش دواى ئه‌وه‌ى‬ ‫س���زاى ل �ه‌ س��ێ��داره‌دان��ى ب��ۆ گ����ۆڕدرا بۆ‬ ‫زیندانى هه‌تا هه‌تایى‪ ،‬گۆڕینى سزاى‬ ‫ل�ه‌ س��ێ��داره‌دان ب��ۆ زیندانى هه‌تاهه‌تایى‬ ‫له‌ژێر فشارى الیه‌نگرانى ئۆجه‌الندا بوو‪،‬‬ ‫چونکه‌ الیه‌نگره‌کانى به‌ شێوازێک توڕه‌‬ ‫ب���وون و چ��االک��ی��ان ئ�ه‌ن��ج��ام��دا‪ ،‬دنیایان‬ ‫توشى سه‌رسوڕمان ک��رد‪ ،‬نزیکه‌ى سه‌د‬ ‫که‌س ئاگریان له‌ جه‌سته‌ى خۆیان به‌ردا‪،‬‬ ‫ئه‌وان له‌ناو شاره‌کانى تورکیا‪ ،‬ئه‌وروپا و‬ ‫کوردستاندا به‌نزینیان ده‌کرد به‌ خۆیاندا‬ ‫و به‌ دروشمى «بێ ئۆجه‌الن ژیان نابێ»‬ ‫گڕیان له‌ جه‌سته‌ى خۆیان به‌رده‌دا‪ ،‬به‌وه‌ش‬ ‫ب�ه‌ جیهانیان ده‌وت ب��ێ ئ��ۆج �ه‌الن ئێمه‌‬ ‫ناتوانین بژین‪ ،‬ناڕه‌زاییه‌کانى ک��وردان‬ ‫مه‌رگى ئۆجه‌النیان راگرت‪ ،‬به‌اڵم مردنى‬ ‫رۆژانه‌ى ده‌رونیانى رانه‌گرت‪.‬‬ ‫ئ��ۆج�ه‌الن‪ :‬دیالۆگ له‌گه‌ڵ ده‌وڵ �ه‌ت‬ ‫راستییه‌که‌ و ب�ه‌ن��اوى ده‌وڵ �ه‌ت �ه‌و ‌ه‬ ‫دیدارى له‌گه‌ڵ ئه‌نجام ده‌ده‌ن‬

‫عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن له‌ دوازده‌هه‌مین ساڵى‬ ‫پێالنگێڕیدا‪ ،‬رایگه‌یاند‪ :‬من لێره‌وه‌ ده‌توانم‬ ‫مزگێنى بده‌م به‌‌ گه‌له‌که‌م‪ ،‬هه‌ڵوێستى به‌‬ ‫سه‌برى من لێره‌ و به‌ هه‌وڵى هاوبه‌شى‬ ‫گه‌ل‪ ،‬ئێمه‌ ئه‌و پیالنگێڕییه‌مان بێئه‌نجام‬ ‫ه��ێ��ش��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ل��ێ��ره‌ چ��ۆن م��ن (‪ )11‬ساڵ‬ ‫به‌رخۆدانم کرد‪ ،‬له‌ (‪)12‬هه‌مین ساڵیشدا‬ ‫من ئ��اوا به‌رخۆدان ده‌ک �ه‌م) له‌ ئاکامدا‬ ‫س���ه‌ره‌ڕاى پیالنگێڕى و س�ه‌رج�ه‌م هه‌وڵه‌‬ ‫ته‌سفیه‌کاریه‌کان‪ ،‬ته‌ڤگه‌ر و گه‌له‌که‌مان‪،‬‬ ‫له‌م پێڤاژۆیه‌دا به‌هێزتر بووه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ (‪)21‬ى م���ارس ل �ه‌ ش���ارى (که‌یپ‬ ‫تاون)ى ئافریقاى باشوور‪ ،‬که‌مپینى (‪)1‬‬ ‫ملیۆن واژۆ بۆ ئازادى عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫ده‌س��ت��ى پ��ێ��ک��رد‪ ،‬ل��ه‌ رۆژى ن�����ه‌ورۆزدا‬ ‫ف��س��ت��ی��ڤ��اڵ��ى م��اف��ى م����رۆڤ ل��ه‌ ش��ارى‬ ‫که‌یپ تاون له‌ ئافریقاى باشور به‌ڕێوه‌‬ ‫چ���وو‪ ،‬ع �ه‌ب��دواڵ ئ��ۆج �ه‌الن ده‌ستنیشانى‬ ‫کرد که‌ له‌گه‌ڵ ن �ه‌ورۆزدا پێڤاژۆیه‌کى‬ ‫نوێ ده‌ستیپێکردووه‌ و گوتی‪ :‬وا باس‬ ‫ده‌ک��رێ که‌ له‌گه‌ڵ ن �ه‌ورۆزى (‪)2010‬‬ ‫دا پێواژۆیه‌کى ن��وێ ده‌ستیپێکردووه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌راس��ت �ه‌‪ ،‬منیش ل �ه‌م �ه‌دا ه����اوڕام‪.‬‬ ‫قۆناخى سێیه‌مین کۆتایى هات‪ ،‬قۆناخى‬ ‫یه‌که‌مین له‌ (‪1973‬وه‌ت���ا ‪ )1984‬بوو‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ى دووه‌مینیش له‌ (‪ 1984‬تا ‪)1993‬‬ ‫بوو‪ .‬قۆناخى سێیه‌مینیش له‌ (‪)1993‬وه‌ تا‬ ‫رۆژى ئه‌مڕۆ بوو‪ ،‬له‌ راستیدا من کۆتایى‬

‫هاتنى ئه‌و قۆناغى سێیه‌مینه‌‌م له‌ ساڵى‬ ‫(‪)2002‬دا راده‌گ�ه‌ی��ان��د‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌هیواى‬ ‫ئه‌وه‌ى ئه‌م حکومه‌ته‌ شتێکى بکردبایه‌‪،‬‬ ‫من رامنه‌گه‌یاند و له‌چاوه‌ڕوانیدا بووم‪.‬‬ ‫رۆژى (‪)9‬ى ته‌مموز عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫چ�ه‌ن��د پێشنیارێکى گرنگى س �ه‌ب��اره‌ت‬ ‫ب�ه‌ چ��اره‌س �ه‌رى دیموکراتیانه‌ى کێشه‌ى‬ ‫ک��ورد خسته‌ڕوو‪ .‬ئۆجه‌الن گوتی‪ :‬من‬ ‫ئه‌و پێشنیارانه‌ى به‌ مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رى‬ ‫دی��م��وک��رات��ی ب��ۆ ک�ه‌ج�ه‌ک�ه‌ و ب �ه‌ده‌پ �ه‌ و‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کان ده‌که‌م‪:‬‬ ‫یه‌که‌م‪ /‬هه‌ردوو ال ده‌ست به‌ پێڤاژۆیه‌کى‬ ‫بێچاالکى بکه‌ن‪ ،‬دووه‌م‪ /‬ده‌ک��رێ له‌ژێر‬ ‫سایه‌ى په‌رله‌ماندا کۆمسیۆنێکى داد و‬ ‫حه‌قیقه‌ت‪ ،‬یان شتێکى وه‌ک��و ئ �ه‌وه‌ى له‌‬ ‫باشورى ئه‌فریقیا پێکهاتبوو‪ ،‬پێکبێنن‪،‬‬ ‫س��ێ��ی �ه‌م‪ /‬ت��ا ب �ه‌دی��ه��ات��ن��ى چ���اره‌س���ه‌ری‪،‬‬ ‫هێزه‌کانى گه‌ریال له‌ژێر گه‌ره‌نتى نه‌ته‌وه‌‬ ‫یه‌کگرتووه‌کاندا له‌ شوێنێکى دیاریکراودا‬ ‫کۆبکرێنه‌وه‌ پاشان بگه‌ڕێنه‌وه‌ واڵت‪.‬‬ ‫رۆژى (‪20‬ى ئ��اب) ع �ه‌ب��دواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫شه‌ش خاڵى سه‌ره‌کى وه‌کو چوارچێوه‌ى‬ ‫سیستمى خ��ۆب �ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��ى دیموکراتى‬ ‫ده‌ستنیشان ک��رد ک �ه‌ خ��ۆب�ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��ى‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ک پ�����رۆژه‌ى ک���وردان���ه‌ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رى و چوارچێوه‌که‌یشى به‌و شه‌ش‬ ‫خاڵه‌ خسته‌ڕوو‪ .‬که‌ بریتییه‌ له‌ الیه‌نى‬ ‫سیاسى‪ ،‬الیه‌نى یاسایی‪ ،‬الیه‌نى ئابوری‪،‬‬ ‫الی�ه‌ن��ى چ��ان��دی‪ ،‬الی�ه‌ن��ى دیبلۆماسى و‬ ‫الیه‌نى پاراستنى گه‌وهه‌رى خۆبه‌ڕێوه‌بردنى‬ ‫دیموکراتیکه‌‪.‬‬ ‫رۆژى (‪27���ى ئاب) ئۆجه‌الن ئاشکراى کرد‬ ‫که‌ دیالۆگ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ت راستییه‌که‌‬ ‫و به‌ناوى ده‌وڵه‌ته‌وه‌ دیدارى له‌گه‌ڵ ئه‌نجام‬ ‫ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫رۆژى (‪)29‬ى س��ێ��ب��ت�ه‌م�ه‌ب�ه‌رى ساڵی‬ ‫(‪ )2010‬ئ���ۆج���ه‌الن رای��گ��ه‌ی��ان��د‪ :‬ئ �ه‌و‬ ‫دیدار‌انه‌ى له‌گه‌ڵ ئه‌ودا ئه‌نجام ده‌درێن‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر ناوى ده‌وڵه‌ته‌وه‌ پێک دێن‪ .‬ئۆجه‌الن‬ ‫رایگه‌یاند که‌ ئه‌نجامى ئه‌و دیدارانه‌‪ ،‬له‌‬ ‫چوارچێوه‌ى دوو پرۆتۆکۆڵدا که‌ له‌ رووى‬ ‫ئاسایشی‪ ،‬مافه‌ دیموکراتیکیه‌کان و‬ ‫ده‌ستورێکى دێموکراتیکییه‌ و ه �ه‌ردوو‬ ‫الیه‌ن ده‌توانن له‌سه‌رى کۆک بن‪.‬‬ ‫رۆژى (‪)4‬ى نۆڤه‌مبه‌ر ئۆجه‌الن ئاشکراى‬ ‫ک��رد‌ ک �ه‌ چ��اوپ��ێ��ک�ه‌وت��ن�ه‌ک��ان��ى ده‌وڵ���ه‌ت‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ���ه‌ودا گه‌یشتونه‌ته‌ ئاستێکى‬ ‫ج��ددى و گوتی‪ :‬قۆناغى دی��ال��ۆگ تا‬ ‫ئێستاش تێپه‌ڕى دانوستاندن‌ نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫م��رۆڤ ده‌ت��وان��ێ بڵێ قۆناغه‌که‌ ب�ه‌ره‌و‬ ‫دانوستاندن‌ ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫ئ��ی��دى له‌ئاکامى ه�ه‌وڵ�ه‌ک��ان��ى ئ��ۆج�ه‌الن‬ ‫و په‌که‌که‌ و خ��ودى گه‌لى کوردستان‬ ‫نمونه‌ى تاک و کۆمه‌ڵگایه‌کى نوێ و‬ ‫هاوچه‌رخ ئافرێنرا‪ ،‬تا ئاستێکى به‌رزیش‬ ‫توانیویه‌تى قۆناخى «ب�ه‌ گه‌لبون و به‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌بون» ببڕێت و به‌ڕاده‌یه‌ک بتوانێت‬ ‫خۆى ئاوێته‌ى فه‌لسه‌فه‌ى ئازادى بکات و‬ ‫به‌جورئه‌ته‌وه‌ بڵێ‪ :‬ئه‌گه‌ر ژیانێک هه‌بێت‬ ‫با ب �ه‌ئ��ازادى و بۆ ئ���ازادى بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫مردنێکیش هه‌بێت با هه‌ر به‌ ئ��ازادى و‬ ‫بۆ ئازادى بێت و ببێته‌ نمونه‌ی (نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ک)‪ ،‬ببێته‌ ناسنامه‌یه‌کى‬ ‫ئازاد بۆ خۆرهه‌اڵتى ناوینێکى نوێ‪ ،‬بۆ‬ ‫جیهانێکى نوێى ئازاد‪.‬‬ ‫ئه‌مڕۆ گه‌لى کورد‪ ،‬ته‌ڤگه‌رى په‌که‌که‌‬ ‫و ئ��ۆج �ه‌الن ل �ه‌ ه �ه‌م��وو کاتێکى دیکه‌‬ ‫زیاتر به‌ کاریگه‌رتر‪ ،‬تۆکمه‌تر‪ ،‬به‌هیواتر‬ ‫و ب�ه‌ب��اوه‌ڕت��ر و ب�ه‌ئ��ی��راده‌ت��رن‪ ،‬ل�ه‌ هه‌موو‬ ‫ک��ات��ێ��ک زی��ات��ر پ �ه‌ی��وه‌س��ت��ى ی �ه‌ک��دى و‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌س��ت��ى ئ����ازادی����ن‪ ،‬ئ���ه‌م���ڕۆ گ�ه‌ل��ى‬ ‫ک��ورد له‌ رووى چۆنایه‌تییه‌وه‌ گ��ۆڕان و‬ ‫وه‌رچه‌رخانێکى مه‌زنى به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌ و‬ ‫بانگه‌شه‌ى ئازادیخوازانه‌ى خۆى له‌ هه‌ر‬ ‫کاتێکى دیکه‌ زیاتر و به‌رزتر و به‌هێزتره‌‪.‬‬ ‫ئیمراڵى له‌ عه‌دنان مه‌نده‌ریس‬ ‫و یه‌ڵماز گۆناییه‌وه‌ تا عه‌بدواڵ‬ ‫ئۆجه‌الن‬ ‫ئۆجه‌الن له‌باره‌ى زیندانى ئیمراڵییه‌وه‌ چى‬ ‫ده‌ڵێت؟‬ ‫ئۆجه‌الن خرایه‌ زیندانى ئیمراڵیه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫زی��ن��دان �ه‌ ده‌ک �ه‌وێ��ت �ه‌ س���ه‌ر دورگ �ه‌ی �ه‌ک‬ ‫له‌ناو ده‌ریاى (مه‌ڕمه‌ڕه‌)ى سه‌ر به‌ شارى‬ ‫ئه‌سته‌نبوڵ‪ ،‬پێشتر شۆڕشگێرى تورک‬ ‫(ع �ه‌دن��ان م �ه‌ن��ده‌ری��س) و سینه‌ماکارى‬ ‫ک��ورد (ی�ه‌ڵ��م��از گ��ۆن��اى) ل �ه‌و دورگ�ه‌ی�ه‌‬ ‫زی��ن��دان��ى ک���راون‪ .‬ئ��ۆج �ه‌الن ب �ه‌م شێوه‌یه‌‬ ‫ب��اس��ى ئ �ه‌و ک��ات�ه‌ ده‌ک���ات ک �ه‌ ده‌خرێته‌‬

‫زیندان «کاتێک منیان هێنایه‌ دورگه‌ى‬ ‫ئیمراڵى‪ ،‬یه‌که‌مین که‌س که‌ پێشوازى‬ ‫لێکردم‪ ،‬نوێنه‌رى سه‌رۆکایه‌تى کۆمیته‌ى‬ ‫رێگرتن له‌ ئه‌شکه‌نجه‌ى سه‌ر به‌ کۆنسه‌ى‬ ‫یه‌کێتى ئه‌وروپا بوو‪ ،‬هه‌ر له‌ سه‌ره‌تادا پێى‬ ‫وتم (تۆ له‌م زیندانه‌دا ده‌مێنیته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫له‌ رێگاى کۆنسه‌ى ئه‌وروپاوه‌ چاودێریت‬ ‫ده‌که‌ین و هه‌وڵى پێشخستنى هه‌ندێک‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رى ده‌ده‌ی�����ن)‪ .‬ل �ه‌س �ه‌ر بنه‌ماى‬ ‫خیانه‌تێک به‌رامبه‌ر به‌ دۆستایه‌تى‪ ،‬که‌‬ ‫هاوتاکه‌ى ئێجگار ده‌گه‌مه‌نه‌‪ ،‬ده‌وڵه‌ت‪-‬‬ ‫نه‌ته‌وه‌ى یۆنان‪ ،‬کاتێک په‌یوه‌ندییه‌کانى‬ ‫ل���ه‌گ���ه‌ڵ ک���ۆم���ارى ت��ورک��ی��ا ت�����ه‌وه‌ره‌ى‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى پ�ه‌رس��ت��ى ه��ات �ه‌س �ه‌ر‪ ،‬منى‬ ‫راده‌س��ت��ى ده‌زگ���اى ه�ه‌واڵ��گ��رى ئه‌مریکا‬ ‫(‪ )CIA‬ک���رد‪ ،‬ل �ه‌ س���ه‌رده‌م���ى (پ��ادش��ا‬ ‫رووت و خوداوه‌نده‌ بێ ده‌مامکه‌کان)دا‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ ئه‌فسانه‌ى پرۆمیتۆس‬ ‫له‌ چاویدا به‌ سه‌د ئاو شۆردراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫گاشه‌ به‌رده‌کانى ئیمراڵى به‌ند ک��رام و‬ ‫توشى حوکمى قه‌ده‌رگه‌رایى کرام»‪.‬‬

‫ژیانى ئۆجه‌الن له‌ناو زیندانى ئیمراڵى‬

‫ب����ه‌و ش��ێ��وه‌ی �ه‌ ئ���ۆج���ه‌الن ده‌خ���رێ���ت���ه‌ ن��او‬ ‫گۆشه‌گیرییه‌کى دژواره‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچى‬ ‫ئ���ۆج���ه‌الن ل���ه‌س���ێ���داره‌ ن�����ه‌درا ل���ه‌ رووى‬ ‫جه‌سته‌ییه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌ رووى ده‌رونییه‌وه‌‬ ‫ه���ه‌م���وو رۆژێ������ک چ���ه‌ن���دی���ن ج����ار له‌‬ ‫س��ێ��داره‌ ده‌درێ‪ .‬ب��ۆ ن��م��ون �ه‌‪ ،‬کاتێک‬ ‫کتێب ده‌خوێنێـته‌وه‌ هه‌ر چه‌ند خوله‌ک‬ ‫ج��ارێ��ک ب�ه‌ ت��ون��دى ده‌رگ���ا ده‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌ و‬ ‫پ��ێ��وه‌ى ده‌ده‌ن‪ ،‬بیست و چ��وار کاتژمێر‬ ‫کامێراى به‌سه‌ر سه‌ره‌وه‌یه‌‪ ،‬کاتێک چاى‬ ‫بۆ دێنن نیوه‌ى ئ��اوى س��اردى تێده‌که‌ن‪،‬‬ ‫کاتێک رۆژنامه‌یه‌کى بۆ دێ نایده‌نێ‬ ‫تا ک��ۆن ده‌ب��ێ و پاشان ئ�ه‌و بابه‌تانه‌ش‬ ‫ده‌دڕێ��ن��ن ک�ه‌ ب��ۆ ئ��ۆج �ه‌الن گرنگه‌‪ .‬له‌‬ ‫هه‌مووى سه‌نجڕاکێشتر دارێک له‌ نزیک‬ ‫زیندانه‌که‌ى ئۆجه‌النه‌وه‌ ده‌بێت‪ ،‬باڵنده‌ و‬ ‫چۆله‌که‌ دێنه‌ س�ه‌ر ئ�ه‌و داره‌ ده‌خوێنن‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها داره‌که‌ ره‌نگێگى سه‌وزى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌رپ��رس��ان��ى زی��ن��دان ده‌زان����ن که‌‬ ‫ئ��ۆج �ه‌الن ب �ه‌ ته‌ماشاکرنى ئ �ه‌و داره‌ و‬ ‫گوێ گرتن له‌ ده‌نگى باڵنده‌کانى سه‌ر‬ ‫داره‌ک�ه‌‪ ،‬دڵخۆش و ئاسوده‌ ده‌بێ‪ ،‬ده‌چن‬ ‫ئه‌و داره‌ش له‌ بنا ده‌ب��ڕن‪ .‬تا ئه‌و راده‌یه‌‬ ‫له‌ رووى ده‌رونییه‌وه‌ ئۆجه‌الن ده‌خه‌نه‌ ناو‬ ‫بێزارییه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ماوه‌ى ئه‌م (‪‌)13‬‬ ‫ساڵه‌دا ته‌له‌ڤزیۆنى نه‌بینیوه‌‪ ،‬ته‌نیا یه‌ک‬ ‫رادی����ۆى الی���ه‌ ئ �ه‌وی��ش ت�ه‌ن��ه��ا (‪)FM‬ى‬ ‫ده‌وڵه‌تى تورکیا وه‌رده‌گرێت‪ ،‬پێویستیشه‌‬ ‫هه‌ستێته‌ سه‌ر پێ بۆ ئه‌وه‌ى که‌متر خشه‌‬ ‫خش بکات‪ .‬ئۆجه‌الن ده‌ڵێ‪ :‬له‌م زیندانه‌دا‬ ‫ه �ه‌ر رۆژێ���ک ب��ۆ م��ن مردنێکه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئ �ه‌وه‌ش��دا ده‌س��ت ل�ه‌ پێوانه‌کانم‬ ‫ب �ه‌رن��اده‌م‪ ،‬ب�ه‌م فشارانه‌ى ده‌یخه‌نه‌ سه‌رم‬ ‫ده‌یانه‌وێ یان ته‌سلیم ببم و واز له‌ مافى‬ ‫ره‌واى گه‌له‌که‌م بێنم‪ ،‬یان له‌ژێر فشارى‬ ‫ده‌رونیدا خۆم بکوژم‪ ،‬به‌اڵم من نه‌ خۆم‬ ‫ده‌ک���وژم و ن�ه‌ ته‌سلیمیش ده‌ب���م‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫له‌سه‌ر ب�ه‌رخ��ۆدان��ى خ��ۆم ب���ه‌رده‌وام ده‌ب��م‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى که‌ ب��اوه‌ڕم پێیه‌تى و هه‌ڤااڵنیشم‬ ‫له‌ پێناویدا گیانى خۆیان به‌خشى‪ ،‬ده‌ستى‬ ‫لێبه‌رناده‌م‪.‬‬ ‫فشاره‌کانى س�ه‌ر ئۆجه‌الن پ��اش (‪)13‬‬ ‫ساڵ به‌رده‌وامه‌ و کۆتایى نه‌هاتووه‌‪ ،‬دواى‬ ‫ناڕه‌زاییه‌کى زۆرى کورده‌کان‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى کرانه‌وه‌ به‌ڕووى کورددا‪،‬‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ى ئه‌ردۆغان بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ى‬ ‫کرد که‌ زیندانه‌که‌ى ئۆجه‌الن ده‌گۆڕێ‪،‬‬ ‫ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ش رۆژى (‪)2009/11/17‬‬ ‫ئۆجه‌النیان گواسته‌وه‌ بۆ زیندانێکى تر‬ ‫هه‌ر له‌ دورگه‌ى ئیمراڵى‪ ،‬سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى‬ ‫به‌رپرسانى ده‌وڵ���ه‌ت بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌یان‬ ‫کرد‪ ،‬که‌ ره‌وش��ى ئۆجه‌الن باش ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ل �ه‌ک��ات��ى چ��اوپ��ێ��ک �ه‌وت��ن ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫پارێزه‌ره‌کانى‪ ،‬ئۆجه‌الن باس له‌وه‌ ده‌کات‪،‬‬ ‫که‌ شوێنه‌که‌ى پێشوتر باشتره‌ له‌ شوێنه‌‬ ‫نوێیه‌که‌ و ته‌نانه‌ت زیندانه‌ نوێیه‌که‌ى به‌‬ ‫چاڵى مردن ناو ده‌بات و پارێزه‌ره‌کانى له‌وه‌‬ ‫ئاگادارکرده‌وه‌‪ ،‬که‌ هێدى هێدى ده‌یانه‌وێ‬ ‫ک��ۆت��ای��ى ب �ه‌ ژی��ان��ى بهێنن و زی��ن��دان�ه‌‬ ‫نوێیه‌که‌ى وه‌ک��و شوێنێک وه‌س��ف کرد‪،‬‬ ‫که‌ خانه‌کانى مێشک تێیدا له‌ناو ده‌چن‪.‬‬ ‫ئ����ۆج����ه‌الن ده‌س���ت���ن���ی���ش���ان���ى ک�����رد ک�ه‌‬ ‫که‌شوهه‌واى ئیمراڵى و ده‌نگى مۆلیده‌ ئه‌و‬ ‫بێزار ده‌کات و گوتى»عه‌دنان مه‌نده‌ریس‬ ‫نه‌یتوانى بیست و چ��وار کاتژمێر لێره‌‬ ‫بمێنێته‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم م��ن ئ �ه‌وه‌ چه‌ند ساڵه‌‬

‫لێره‌ ب �ه‌رخ��ۆدان ده‌ک���ه‌م‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ب��اوه‌ڕى‬ ‫من ئه‌وه‌نده‌ به‌هێز نه‌بوایه‌ ئ�ه‌وا من لێره‌‬ ‫هه‌وڵى خۆکوشتنم ده‌دا‪ ،‬هه‌ڤااڵنى وه‌ک‬ ‫(که‌مال پیر و محه‌مه‌د خه‌یرى دورموش)‬ ‫چاالکى مانگرتنى تا مردنى گیانبازیان‬ ‫پێکهێنا‪ ،‬من له‌به‌رامبه‌ر به‌رخۆدانى ئه‌و‬ ‫هه‌ڤااڵنه‌ به‌ڕێز و به‌رپرسیارم‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫گ�ه‌ل��ی��ش��دا ب�ه‌رپ��رس��ی��ارێ��ت��ی��م ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و نرخانه‌ باوه‌ڕى من‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ به‌هێز نه‌بوایه‌‪ ،‬ئ�ه‌وا نه‌مده‌توانى‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ ب�ه‌رگ�ه‌ ب��گ��رم و ده‌ک�ه‌وت��م�ه‌ ناو‬ ‫چاالکییه‌کى گیانبازییه‌وه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت لێره‌‬ ‫ده‌ت��وان��م بشمرم‪ ،‬کاریگه‌رى مردنى من‬ ‫زۆر مه‌زن ده‌بێت و به‌ مردنم ئاڵۆزییه‌کى‬ ‫مه‌زن روده‌دات و پاشانیش بارودۆخێکى‬ ‫خوێناوى ده‌ستپێده‌کات و ئاڵۆزى مه‌زن‬ ‫دێته‌ ئ���اراوه‌‪ ،‬من لێره‌ هه‌موو رۆژێ��ک‬ ‫ل �ه‌ژێ��ر به‌رپرسیارێتییه‌کى م �ه‌زن��دا بۆ‬ ‫تێکۆشانى گه‌ل ده‌ژیم‪ ،‬تێکۆشان و ژیانى‬ ‫ش�ه‌ره‌ف��م�ه‌ن��دان�ه‌ى م��ن ب��ۆ گ �ه‌ل ب���ه‌رده‌وام‬ ‫ده‌بێ‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ش راستیه‌که‌ که‌ جێگه‌ى‬ ‫ئێستاى من وه‌ک چاڵێکى مردنه‌‪ ،‬من‬ ‫ئێستا ئ��ێ��ره‌ وه‌ه���ا ن���اوزه‌ن���د ده‌ک����ه‌م لێره‌‬ ‫هه‌ناسه‌ وه‌رگرتن و هه‌ناسه‌دانى مرۆڤێک‬ ‫دژواره‌‪ ،‬بێ هه‌وایى خانه‌کانى مێشکى‬ ‫من ده‌کوژن‪ ،‬هه‌ست به‌ مردنى خانه‌کانى‬ ‫مێشکى خۆم ده‌که‌م»‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ڕاى ئه‌وانه‌ش (‪ )13‬ساڵ گۆشه‌گیرى‬ ‫و ف��ش��ارى ت��ون��دى زی��ن��دان��ى تاکه‌که‌سى‬ ‫دورگ������ه‌ى ئ��ی��م��راڵ��ى ل���ه‌س���ه‌ر ئ��ۆج��ه‌الن‬ ‫ب �ه‌رده‌وام �ه‌ و له‌ هه‌موى نا مرۆڤانه‌تر‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ ماوه‌ى حه‌وت مانگه‌ رێگه‌یان نه‌داوه‌‬ ‫ئ��ۆج�ه‌الن دی��دار له‌گه‌ڵ هیچ که‌سێک‬ ‫ئه‌نجام بدات‪ ،‬له‌م ماوه‌یه‌دا ته‌نها یه‌ک‬ ‫جار محه‌مه‌دى ب��راى بینیوه‌‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌‬ ‫به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک رێگه‌ نه‌دراوه‌ ته‌نانه‌ت‬ ‫پارێزه‌ره‌کانیشى ببینێ‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدا‬ ‫به‌ گوێره‌ى یاسا هه‌موو رۆژانێکى چوار‬ ‫ش�ه‌م��م�ه‌ ده‌ب��ێ��ت پ��ارێ��زه‌ره‌ک��ان��ى دی���دارى‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئه‌نجام ب��ده‌ن و بۆچونى خۆى‬ ‫له‌سه‌ر روداوه‌کان بخاته‌ڕوو‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆى‬ ‫ک��اری��گ �ه‌رى ق��س�ه‌ک��ان��ى ئ���ۆج���ه‌الن‪ ،‬ئ�ه‌و‬ ‫مافه‌شیان لێسه‌ندوه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫دوران کاڵکان چۆن باسى‬ ‫سیستمی زیندانى ئیمراڵی‬ ‫ده‌کات؟‬ ‫دورگه‌ی ئیمراڵی ئاو و هه‌وایه‌کی زۆر‬ ‫قورس و ته‌ماوی هه‌یه‌‪ .‬ده‌وڵه‌تی تورک‬ ‫له‌ دێر زه‌مانه‌وه‌ له‌ زۆربه‌ی دورگه‌کانی‬ ‫نێو ن�ه‌خ��ش�ه‌ی خ��اک�ه‌ک�ه‌ی��دا زی��ن��دان��ی و‬ ‫جێگه‌ی هاوشێوه‌ی نهێنی و ئاشکرای‬ ‫دروستکردووه‌‪ ،‬به‌ سه‌دان که‌سی سیاسی و‬ ‫هونه‌رمه‌ند و روناکبیر و زانا و ئه‌رکداری‬ ‫ده‌وڵه‌تی له‌م زیندانانه‌دا سزاداوه‌ و له‌نێوی‬ ‫ب��ردوون‪ ،‬پاش گه‌له‌کۆمه‌ی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫س��اڵ��ی (‪ )1999 - 1998‬ل �ه‌ (‪15‬ی‬ ‫شوباتی ‪ )1999‬عه‌بدواڵ ئۆجه‌النی له‌‬ ‫زیندانی به‌ناوبانگی ئیمراڵیدا جێگیر کرد‪،‬‬ ‫زۆر جار باس له‌ سیستمی ئه‌شکه‌نجه‌ی‬ ‫ج �ه‌س��ت �ه‌ی��ی و ئ �ه‌ش��ک �ه‌ن��ج �ه‌ی ده‌رون����ی‬ ‫ده‌ک���رێ‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئایا زی��ن��دان��ی ئیمراڵی‬ ‫خاوه‌نی چ جۆره‌ سیستمێکه‌؟ له‌ مێژوودا‬ ‫چ��ۆن که‌سانێک ل��ێ��ره‌دا ب�ه‌ن��د ک���راون؟‬ ‫ئامانجی پیالنگێڕان و ئه‌نجامده‌رانی‬ ‫گه‌له‌کۆمه‌ی نێوده‌وڵه‌تی له‌ هاوردنی‬ ‫ئاپۆ بۆ ئه‌م زیندانه‌ چی ب��وو؟ (دوران‬ ‫کاڵکان) لێپرسراوی کۆمیته‌ی پاراستنی‬ ‫گه‌ل و ئه‌ندامی کۆنسه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫(که‌جه‌که‌) له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت‪ :‬هه‌بوونی‬ ‫هاوشێوه‌ی سیستمی زیندانی ئیمراڵی و‬ ‫به‌راوردکردنی و تایبه‌تمه‌ندی هاوشێوه‌‬ ‫و لێکجیاوازییه‌کانی و به‌راوردکردنی‬ ‫ل�����ه‌گ�����ه‌ڵ زی����ن����دان����ی گ���وان���ت���ان���ام���ۆ‬ ‫«‪ »Guantanamo‬و به‌راوردکردنی‬ ‫له‌گه‌ڵ له‌سێداره‌دانی س�ه‌رۆک وه‌زیری‬ ‫پ��ێ��ش��وی ک���ۆم���اری ت��ورک��ی��ا ع��ه‌دن��ان‬ ‫مه‌نده‌ره‌س و دۆزی گه‌وره‌ هونه‌رمه‌ندی‬ ‫کورد یه‌ڵماز گۆنای ده‌کرێ‪ .‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫خ��اوه‌ن��ی زان��ی��اری��ی�ه‌ک��ی راس��ت �ه‌وخ��ۆ نیم‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر زی��ن��دان��ی گ��وان��ت��ان��ام��ۆ‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ب�ه‌وه‌ن��ده‌ی له‌شاشه‌ی ته‌له‌فزیۆنه‌کانه‌وه‌‬ ‫نیشان ده‌درێ‪ ،‬ده‌ت��وان��م تێگه‌کانم له‌و‬ ‫ب��اره‌ی�ه‌وه‌ و به‌کاربێنم و هه‌ڵیبسه‌نگێنم‪.‬‬ ‫له‌ ته‌له‌فزیۆندا گوانتانامۆ نیشاندرا‪،‬‬ ‫شوێنێکی به‌ته‌لبه‌ند ته‌نراو و که‌ هه‌ر‬ ‫له‌ ته‌له‌به‌ندیش هۆڵی بچوک بچوک‬ ‫دروس��ت��ک��راوه‌ و هه‌ندێکیش ب �ه‌ چ��اوی‬ ‫به‌ستراوه‌ ده‌گ��وێ��زرێ��ن�ه‌وه‌‪ ،‬ل��ێ��ره‌وه‌ ده‌توانم‬

‫به‌ره‌و واتای گوانتانامۆ هه‌نگاو هه‌ڵێنم‪.‬‬ ‫له‌ڕاستیدا سیستمێکی ئه‌شکه‌نجه‌ی زۆر‬ ‫سه‌خت و ترسێنه‌ر بوونیادنراوه‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫پێی ده‌گوترێ زیندانه‌کانی «‪.»CIA‬‬ ‫م���رۆڤ روب�����ه‌ڕوی ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کی‬ ‫س �ه‌خ��ت��ی ف��ی��زی��ک��ی (ج �ه‌س��ت �ه‌ی��ی) و‬ ‫ده‌رونی ده‌کرێته‌وه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌وه‌ی که‌‬ ‫له‌سه‌ر شاشه‌ی ته‌له‌فزیۆن پیشاندرا‬ ‫به‌س بوو بۆ خولقاندنی بیر و باوه‌ڕ‬ ‫و فکرێکی قانعکار ل�ه‌الی من‪،‬‬ ‫چونکه‌ ئه‌م سیستمانه‌ باش ده‌زانم‪،‬‬ ‫وه‌کو گوتم له‌ ده‌رباره‌ی گوانتانامۆدا‬ ‫زانیاری ت �ه‌واوم به‌ده‌سته‌وه‌ نییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌باره‌ی سیستمی ئیمراڵییه‌وه‌ خاوه‌نی‬ ‫ئه‌زمونێکی ج��دی��م‪ .‬گ��ه‌ر بێتو باسی‬ ‫روداوه‌که‌ی (عه‌دنان مه‌نده‌ره‌س) بکه‌ین‪،‬‬ ‫ده‌زانین که‌ له‌نێوان سااڵنی په‌نجاکان‬ ‫و ش�ه‌س��ت�ه‌ک��ان��دا ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ران��ی پارتی‬ ‫دیموکرات که‌ تورکیایان به‌ڕێوه‌ ده‌برد‬ ‫له‌ (دورگه‌ی یاسسی) دادگایی کران‪،‬‬ ‫راس��ت��ی��ن�ه‌ی دادگ��ای��ی �ه‌ک �ه‌ی دورگ���ه‌ی‬ ‫یاسسی و ل�ه‌س��ێ��داره‌دان��ی م �ه‌ن��ده‌ره‌س و‬ ‫هاوڕێیانی که‌ ئه‌نجامێکی کوده‌تاکه‌ی‬ ‫(‪)27‬ی ئایاره‌‪ ،‬گوزاره‌ له‌ به‌شێکی دیار‬ ‫و گرنگی مێژووی تورکیا ده‌ک��ات‪ ،‬به‌‬ ‫ئاشکرا چۆنێتی الیه‌نی کاراکته‌ری‬ ‫زاڵمانه‌ی ده‌وڵه‌تی تورکیا ده‌خاته‌ روو‪ ،‬له‌‬ ‫ئه‌نجامی دادگاییکردنه‌که‌ی دورگه‌ی‬ ‫یاسسیدا س���زای ل �ه‌ س���ێ���داره‌دان به‌سه‌ر‬ ‫مه‌نده‌ریس و دوو هاوڕێیدا ده‌سه‌پێنرێ‪،‬‬ ‫ئ���ه‌م س��زای �ه‌ش ل �ه‌ دورگ����ه‌ی ئیمراڵیدا‬ ‫جێبه‌جێ ده‌کرێ‪ .‬دادگایی له‌ دورگه‌ی‬ ‫ی��اس��س��ی��دا ب��ه‌ڕێ��وه‌چ��وو و به‌جێهێنانی‬ ‫سزاکه‌ش له‌ دورگه‌ی ئیمراڵی‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫نیشان ده‌دا ک �ه‌وا ک��ۆم��اری تورکیا و‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی��ی �ه‌ک �ه‌ی گرنگییه‌کی‬ ‫زۆر ده‌ده‌ن ب �ه‌م دورگ �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ه �ه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫رفاندن و ده‌ستگیرکردنی رێبه‌ری گه‌لی‬ ‫کورد عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن و جێگیرکردنی‬ ‫ل�ه‌م دورگ �ه‌ی �ه‌دا رێ��ک�ه‌وت ن�ه‌ب��وو‪ .‬لێره‌وه‌‬ ‫رونده‌بێته‌وه‌ ک �ه‌وا ئ�ه‌م دورگ��ان�ه‌ خاکی‬ ‫ه �ه‌ره‌ ب��اوه‌ڕپ��ێ��ده‌ر و جێی فره‌متمانه‌یی‬ ‫ک��ۆم��اری تورکیایه‌ که‌ ده‌وڵ���ه‌ت تێیدا‬ ‫بااڵده‌سته‌‪ ،‬هه‌ناردن و به‌جێکردنی رێبه‌ر‬ ‫ئ��اپ��ۆ ل���ه‌ ج��ێ��گ �ه‌ی �ه‌ک��دا ک���ه‌ س���ه‌رۆک‬ ‫وه‌زیرانی خۆیانیانیان لێ له‌سێداره‌دابێ‪،‬‬ ‫فشار و گ��وش��اره‌ پێشهاتییه‌که‌ی سه‌ر‬ ‫رێبه‌ر ئاپۆ ده‌سه‌لمێنێ و ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو‬ ‫که‌ چۆن رۆژگارێک چاوه‌ڕێی رێبه‌ر‬ ‫ئاپۆ ده‌ک��ات‪ ،‬کاتێ یه‌ڵماز گۆنای له‌‬ ‫زیندانی ئیمراڵی گ��ی��راب��وو‪ ،‬ده‌ش��ێ به‌‬ ‫س�ه‌رده‌م��ی ه �ه‌ره‌ ئه‌رێنییانه‌ی زیندانی‬ ‫ئیمراڵی له‌ قه‌ڵه‌مبدرێ‪ ،‬به‌سه‌رهاته‌کانی‬ ‫ی�ه‌ڵ��م��از گ��ۆن��ای ل �ه‌ زی��ن��دان��ی ئیمراڵی‬ ‫ب���ه‌ پ���ێ���چ���ه‌وان���ه‌ی ب��ه‌س��ه‌ره��ات��ه‌ک��ان��ی‬ ‫ع�ه‌دن��ان مه‌نده‌ریسی س �ه‌رۆک وه‌زی��ر و‬ ‫به‌سه‌رهاته‌کانی رێبه‌ر ئاپۆوه‌یه‌‪ .‬کاتێ‬ ‫گۆنای گیرابوو له‌و زیندانه‌دا‪ ،‬ئیمراڵی‬ ‫زیندانێکی نیو کراوه‌ بوو‪ ،‬به‌هۆی ئه‌وه‌ی‬ ‫زی��ن��دان له‌ نیوه‌ی دورگ�ه‌ی�ه‌ک��داب��وو‪ ،‬به‌‬ ‫دورگه‌یه‌ک له‌ قه‌ڵمدراوه‌ که‌ راکردن و‬ ‫هه‌اڵتن لێی ئاسته‌م ب��ووه‌‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ش‬ ‫کراوه‌ته‌ زیندانێکی نیو کراوه‌‪ .‬بێگومان‬ ‫ئه‌مه‌ش نایه‌ته‌ واتای ئه‌وه‌ی که‌ یه‌ڵماز‬ ‫گۆنای ل�ه‌و س �ه‌رده‌م �ه‌دا له‌نێو زیندانی‬ ‫ئیمراڵیدا ژیانێکی خ��ۆش و ئاسوده‌ی‬ ‫گ����وزه‌ران����دووه‌‪ ،‬ب �ه‌ پ��ێ��چ �ه‌وان �ه‌وه‌ یه‌ڵماز‬ ‫گ��ۆن��ای و هاوڕێیانی دووچ���اری ئێش‬ ‫و ئ��ازار و ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کی زۆر سه‌خت‬ ‫ک��راب��وون�ه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌سه‌رهات و ژیانی‬ ‫مه‌نده‌ریس و هاوڕێیانی له‌ رۆژگ��اری‬ ‫خۆیاندا و ژیان و به‌سه‌رهاتی ئاپۆ زۆر‬ ‫قورستره‌‪ .‬له‌ هه‌مانکاتدا یه‌ڵماز گۆنای‬ ‫له‌ماوه‌ی زیندانی بوونی له‌نێو ئیمراڵیدا‬ ‫زۆرێ��ک تێکست و سیناریۆی فیلمی‬ ‫نوسیوه‌ و به‌شێکی ئه‌م کارانه‌ی وه‌ک‬ ‫په‌رتوک له‌چاپدراوه‌ و به‌شێکی دیکه‌ی‬ ‫دوات��ر کراوه‌ته‌ فیلم‪ .‬پاشان لێره‌وه‌ به‌ره‌و‬ ‫ئ �ه‌وروپ��ا ه �ه‌ڵ��دێ‪ .‬وات��ا پێگه‌ی مانه‌وه‌‬ ‫یه‌ڵماز گۆنای له‌ زیندانی ئیمراڵیدا له‌‬ ‫ئاستی پێگه‌یه‌کی شیاودابوو بۆ هه‌اڵتن و‬ ‫خاوه‌نی ئه‌و خاسیه‌ته‌ بووه‌‪ .‬یه‌ڵماز گۆنای‬ ‫ل��ه‌دوای به‌سه‌رهاته‌ پڕ ئێش و ئ��ازار و‬ ‫مه‌ینه‌تی و تراژێدیاکانی و وه‌رگرتنی‬ ‫بڕیاری هه‌اڵتن له‌ زیندان به‌ره‌و غه‌ریبی‬ ‫چوون‪ ،‬سیستمی ئیمراڵی پارچه‌ ده‌کات‬ ‫و هه‌نگاوی ژی��ان ل����ه‌ده‌ره‌وه‌ی سنوری‬ ‫کۆماری تورکیا به‌سه‌ر ده‌خات‪.‬‬ ‫ب �ه‌ر ل�ه‌ رفاندنی ئ��ۆج�ه‌الن ل�ه‌ کینیا و‬

‫هێنانه‌وه‌ی بۆ تورکیا‪ ،‬ئیمراڵی‬ ‫سه‌رله‌نوێ بونیادنرایه‌وه‌ و ئاماده‌کرا‪.‬‬ ‫ت��ای��ب�ه‌ت��م�ه‌ن��دی و خاسییه‌ته‌کانی ئ�ه‌و‬ ‫سیستمه‌ی ک �ه‌ ل �ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ی ئ�ه‌م‬ ‫ئ��ام��اده‌ک��اری��ان�ه‌دا خولقێنراون‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت‬ ‫ب�ه‌گ��وێ��ره‌ی ئ �ه‌و که‌سایه‌تیه‌ ک�ه‌ لێره‌دا‬ ‫ب���ه‌ن���د ده‌ک�������رێ و ل����ه‌ چ���وارچ���ێ���وه‌ی‬ ‫ئ��ام��ان��ج �ه‌ک��ان��ی��ان ل���ه‌ب���ه‌رام���ب���ه‌ر ئ��اپ��ۆ‬ ‫ئ��ام��اده‌ک��راوه‌‪ .‬به‌کورتییه‌که‌ی ده‌زان��رێ‬ ‫ک �ه‌ ب �ه‌و ژووران����ه‌ی زی��ن��دان��ی ئیمراڵی‬ ‫ده‌گ���وت���رێ (ح���وج���ره‌ی م����ردن) ل �ه‌س �ه‌ر‬ ‫ئه‌شکه‌نجه‌ و له‌ناوبردن خۆی گرتووه‌‪.‬‬ ‫له‌م بواره‌شه‌وه‌ ده‌شێ چۆن هاوشێوه‌یه‌کی‬ ‫له‌گه‌ڵ گوانتانامۆ و ئه‌وانی دیکه‌دا‪،‬‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب�ه‌ت ن��ات��وان��ی��ن ل �ه‌م ب��اره‌ی��ه‌وه‌ باسی‬ ‫شتی به‌رجه‌سته‌کراو بکه‌ین‪ .‬ب �ه‌اڵم به‌‬ ‫گشتی له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ی تێکڕای حوجره‌ی‬ ‫م���ردن‪ ،‬ش��ک ل���ه‌وه‌دا نییه‌ ک �ه‌ الیه‌نی‬ ‫ه��اوش��ێ��وه‌ی یه‌کتریان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬سیستمی‬ ‫ئ �ه‌ش��ک �ه‌ن��ج �ه‌ و ل �ه‌ن��ێ��وب��ردن��ن‪ .‬م���رۆڤ‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌ نێو ه �ه‌م��وو ج���ۆره‌ پێگه‌یه‌کی‬ ‫گۆشه‌گیری کۆمه‌اڵیه‌تی و له‌نێوبردنی‬ ‫که‌سایه‌تییه‌وه‌ و وش��ک کردنی له‌ژێر‬ ‫ئه‌شکه‌نجه‌دا کراوه‌ته‌ ئامانجی سه‌ره‌کی‪،‬‬ ‫ل��ه‌م الی �ه‌ن �ه‌ش �ه‌وه‌ سیستمی ئیمراڵی و‬ ‫حوجره‌کانی دیکه‌ی م��ردن هاوشێوه‌یان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم زیاتر له‌ هاوشێوه‌ییه‌کانی‪،‬‬ ‫خ���اوه‌ن���ی ت��ای��ب �ه‌ت��م �ه‌ن��دی و خ��اس��ی�ه‌ت��ی‬ ‫لێکجیاکه‌ره‌وه‌شی هه‌یه‌ له‌ زیندانه‌کانی‬ ‫دیکه‌‪ .‬سیستمی ئیمراڵی زۆر الیه‌نی‬ ‫تایبه‌ت به‌ خۆ و له‌وانی دیکه‌ی جیاواز‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ئ���ه‌م الی �ه‌ن��ان �ه‌ زی��ات��ر ئه‌نجامی‬ ‫ره‌نگدانه‌وه‌ی که‌سایه‌تی و ئامانجه‌کانی‬ ‫و ره‌ن��گ��دان�ه‌وه‌ی ئاپۆیه‌ له‌ رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ناوێندا‪ ،‬ده‌زان��رێ ک�ه‌وا له‌ چوارچێوه‌ی‬ ‫گه‌له‌کۆمه‌یه‌کدا به‌ سه‌رکێشی ئه‌مریکا‬ ‫و ئینگلته‌را و ئیسرائیل‪ ،‬ئ��ۆج�ه‌الن له‌‬ ‫کینیا ب �ه‌ره‌و تورکیا رفێنرا و خزێنرایه‌‬ ‫نێو سیستمی ئیمراڵیه‌وه‌‪ .‬له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫ل �ه‌ن��ێ��وب��ردن��ی ئ��اپ��ۆ و پ��اک��ت��اوک��ردن��ی‬ ‫(پ �ه‌ک �ه‌ک �ه‌)ش خواستی به‌سه‌رخستنی‬ ‫سیاسه‌تی نکۆڵی و ق��ڕک��اری به‌سه‌ر‬ ‫گه‌لی ک��ورددا‪ ،‬ئه‌مه‌ش راستینه‌یه‌کی‬ ‫ح��اش��ا ه �ه‌ڵ��ن �ه‌گ��ره‌‪ .‬ل���ه‌م روان��گ �ه‌ی �ه‌ش �ه‌وه‌‬ ‫ئامانجی سیستمی ئیمراڵی نه‌ک ته‌نها‬ ‫له‌نێوبردنی جه‌سته‌ییانه‌ی ئاپۆ ب��ووه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ئامانج له‌نێوبردنی راستینه‌ی‬ ‫ریالیته‌ی فه‌لسه‌فی و ئایدیۆلۆژی و‬ ‫سیاسییانه‌ و ته‌واوی الیه‌نه‌ فکرییه‌کانی‬ ‫ئاپۆ ئامانجی سه‌ره‌کی بوون‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪:‬‬ ‫‪.1‬ئه‌کادیمیاى زانستى و کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫‪.2‬گۆڤارى کۆمین‬ ‫‪3- www.rojaciwan.com‬‬ ‫‪4- www.pcdk.org‬‬


‫به‌دواداچوون‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫ل هۆکارێکى به‌هێز ‌ه بۆ به‌رزبوونه‌وه‌ى توندوتیژی ل ‌ه راپه‌ڕین و پشده‌ر‬ ‫مۆبای ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى نوسینگه‌ى راپه‌ڕینى توندوتیژى دژى ئافره‌تان‪ :‬نه‌ریته کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان له‌ راپه‌ڕی ‌ن زۆر به‌هێزه‬ ‫سازدانی‬

‫رێباز مام شۆرش‬

‫له‌م چاوپێکه‌وتنه‌ى رۆژنامه‌ى‬ ‫(چه‌تر)دا‪ ،‬رائید حه‌سه‌ن‬ ‫خۆشناو به‌ڕێوه‌به‌رى نوسینگه‌ى‬ ‫راپه‌رینى توندوتیژى دژى‬ ‫ئافره‌تان‪ ،‬تیشک ده‌خاته‌ سه‌ر‬ ‫جۆرى ئه‌و توندوتیژیانه‌ى ل ‌ه‬ ‫ده‌ڤه‌رى راپه‌رین و پشده‌ر دژى‬ ‫ژنان ئه‌نجام ده‌درێن‪.‬‬

‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬نوسینگه‌ى ت��ون��دوت��ی��ژى دژى‬ ‫ئافره‌تان له‌ راپه‌ڕین که‌ى کرایه‌وه‌؟‬ ‫ دواى کوشتنى دوع���ا ب���ه‌و شێو‌ه‬‫نامرۆڤانه‌ی ‌ه ئه‌و روداوه‌ بوه‌ هۆى ئه‌وه‌ى‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت ب��ی��ر ل �ه‌ دام���ه‌زران���دن���ى ئ�ه‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ‌ه بکاته‌وه‌‪ ،‬نوسینگه‌ى‬ ‫راپه‌رین ل ‌ه (‪ )2008/11/25‬کرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئ �ه‌و توندوتیژیانه‌ى دژى ژنان‬ ‫ده‌کرێت چین له‌ سنورى بیتوێن و پشده‌ر؟‬ ‫ ئ �ه‌و توندوتیژیانه‌ى دژى ئافره‌تان‬‫ده‌کرێن جیاوازن‪ ،‬ئه‌وانه‌ى له‌ سنوره‌که‌ى‬ ‫ئێمه‌دا ده‌ک��رێ��ن به‌ شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫(س����وت����ان‪ ،‬خ���ۆ س���وت���ان���دن‪ ،‬ک��وش��ت��ن‪،‬‬ ‫خۆکوشتن‪ ،‬لێدان‪ ،‬جنێودان‪ ،‬هه‌ڕه‌شه‌‪،‬‬ ‫ده‌رم��ان خ���واردن‪ ،‬خۆخنکاندن‪ ،‬رێگرى‬ ‫له‌ شوکردن‪ ،‬شه‌ڕ و به‌دره‌وشتى)‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ى زۆر دیاره‌ لێدان و هه‌ڕه‌شه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬تا چه‌ند ئه‌و ژنانه‌ى توندوتیژیان‬ ‫به‌رامبه‌ر ده‌کرێ‪ ،‬الى ئێو‌ه سکااڵ تۆمار‬ ‫ده‌که‌ن؟‬ ‫ به‌پێی ئه‌و یاسایه‌ى بۆ ئێمه‌ دانراوه‌‪،‬‬‫ته‌نها به‌دواداچون ‌ه بۆ ئه‌و ندوتیژیانه‌ى‬ ‫ب���ه‌رام���ب���ه‌ر ژن����ان ده‌ک���رێ���ن‪ ،‬ئ���ه‌وان���ه‌ى‬

‫‪n‬‬

‫رائید حه‌سه‌ن خۆشناو‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى نوسینگه‌ى راپه‌ڕینى توندوتیژى دژى ئافره‌تان‬

‫سکااڵ الى ئێم ‌ه ت��ۆم��ار ده‌ک���ه‌ن ئێم ‌ه‬ ‫ب �ه‌ ن��وس��راوێ��ک ئ��اراس��ت �ه‌ى ک���ه‌رت و‬ ‫بنکه‌کانى پۆلیسى ده‌ک�ه‌ی��ن�ه‌وه‌‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫به‌دواداچوون بۆ که‌یسه‌که‌ ده‌که‌ین تا‬ ‫کۆتایى پێ دێت‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬کێشه‌ى خ���راپ به‌کارهێنانى‬ ‫مۆبایل‪ ،‬تا چه‌ند بۆت ‌ه کێشه‌ ل ‌ه ناو‬ ‫خێزانه‌کان؟‬ ‫‪ -‬به‌هۆى به‌ره‌و پێشچوونى ته‌کنه‌لۆجیا‪،‬‬

‫مۆبایلیش یه‌کێک ‌ه له‌و ته‌کنه‌لۆجیایان ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌کى ته‌ندروست به‌کار‬ ‫ن �ه‌ه��ێ��ن��رێ��ت ئ����ه‌وه‌ ده‌ب��ێ��ت �ه‌ ک��ێ��ش �ه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫سنوره‌که‌ى ئێمه‌ش هۆکارێکى ب ‌ه هێز‌ه‬ ‫بۆ ب �ه‌رز ب��وون�ه‌وه‌ى توندوتیژییه‌کان ل ‌ه‬ ‫ئێستادا‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬توندوتیژى سێکسى ل ‌ه سنورى‬ ‫بیتوێن و پشده‌ر بوونى هه‌یه‌؟‬ ‫‪ -‬توندوتیژى سێکسى ل ‌ه سنوره‌ک ‌ه بوونى‬

‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌شێوه‌یه‌کى زۆر که‌م‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ژینگه‌ى بتوێن و پشده‌ر‪ ،‬تا چه‌ند‬ ‫کاریگه‌رى ل ‌ه سه‌ر توندوتیژى هه‌ی ‌ه دژى‬ ‫ژنان؟‬ ‫ هه‌ر ناوچه‌یه‌ک تایبه‌تمه‌ندى خۆى‬‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌ رووى کۆمه‌اڵیه‌تى و ئابورى و‬ ‫سیستمى سیاسى و رۆشنبیرى و یاسایى‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر تایبه‌تمه‌ندى ئه‌م سنوره‌ وه‌ربگرین‬ ‫ئه‌م ناوچه‌ی ‌ه پانتایه‌کى گه‌وره‌ى هه‌یه‌‪،‬‬

‫سنورى تێکه‌اڵو بوونى له‌گه‌ڵ هۆز و‬ ‫سنوره‌کانى ده‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌ش یه‌کێکه‌ له‌و‬ ‫هۆیانه‌ى واى ک���ردوو‌ه که‌ توندوتیژى‬ ‫ت��ێ��دا ب����ه‌رز ب��ێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌گ��ه‌ر ژم����اره‌ى‬ ‫دانیشتوانى رانیه‌ و قه‌اڵدزێ وه‌ربگرین‬ ‫یه‌ک له‌سه‌ر سێى ژم��اره‌ى دانیشتوانى‬ ‫سلێمانى ده‌بێت‪ ،‬تا ژم��اره‌ى دانیشتوان‬ ‫زۆر بێت رێ��ژه‌ى توندوتیژى ب�ه‌رز بێت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و هه‌موو کلتوره‌ جیاوازه‌ واى‬

‫‪13‬‬

‫ک���ردووه‌ زۆر ج��ار پێکدادان رووب���دات‪،‬‬ ‫دابونه‌ریته‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان ل ‌ه سنوره‌ک ‌ه‬ ‫زۆر به‌هێزه‌ و تا ئیستا کاڵنه‌بونه‌ته‌و‌ه‬ ‫عه‌قڵیه‌تى خێڵه‌کى هه‌ن ل ‌ه سنوره‌ک ‌ه ک ‌ه‬ ‫سزاى زۆر توندى به‌دواوه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ل ‌ه سنوره‌که‌ تا چه‌ند توندوتیژى‬ ‫دژى پیاوان هه‌بووه‌؟‬ ‫ توندوتیژى هه‌ر توندوتیژییه‌ چ پیاو‬‫بیکات یان ژن‪ ،‬توندوتیژى دژى پیاو‬ ‫هه‌بوو‌ه له‌ توندوتیژى سوک تا قورس‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئه‌مانه‌ الى ئێمه‌ تۆمار ناکرێن‬ ‫به‌هۆى تایبه‌تمه‌ندى ک��اره‌ک �ه‌ى ئێمه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێمه‌ وه‌کو زانیارى المانه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬پێتوایه‌ راگه‌یاندن ب ‌ه رۆڵى خۆى‬ ‫هه‌ڵسابێت له‌و باره‌یه‌وه‌؟‬ ‫ ئ����ه‌گ����ه‌ر راگ�����ه‌ی�����ان�����دن ب���ه‌رێ���گ���ا‬‫ته‌ندروستیه‌که‌ى خۆیدا نه‌روات ئه‌وه‌نده‌ى‬ ‫تر توندوتیژى زیاتر ده‌کاته‌و‌ه و که‌مى‬ ‫ناکاته‌وه‌‪ ،‬به‌داخه‌و‌ه له‌ کۆمه‌ڵگه‌ى ئێم ‌ه‬ ‫راگه‌یاندن نه‌یتوانیوه‌ به‌ ئه‌رکى خۆى‬ ‫هه‌ڵبستێ‪ ،‬له‌ هه‌موو دنیا ئه‌و شتانه‌ى‬ ‫ب�ڵاو ده‌ک��رێ��ن�ه‌وه‌ له‌ هه‌موو بابه‌ته‌کان‬ ‫فلته‌ر هه‌ی ‌ه بۆیان‪ ،‬ب�ه‌اڵم ب�ه‌داخ�ه‌وه‌ ل ‌ه‬ ‫کوردستان ئه‌م ‌ه بوونى نییه‌‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫نمونه‌مان ل ‌ه به‌رده‌ستدایه‌ ل ‌ه که‌ناڵه‌کانى‬ ‫خۆمان ل ‌ه ناوخۆییه‌کان ک ‌ه ئه‌فالمى‬ ‫توندوتیژى دائه‌به‌زێنن دواجار ئه‌مانه‌ ل ‌ه‬ ‫زهنیه‌تى منداڵه‌کان ده‌مێنێته‌و‌ه ده‌بێت ‌ه‬ ‫ه��ۆى ت��ون��دوت��ی��ژى ل �ه‌ ن��او خێزانه‌کان‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌م رێکخراوه‌کان ئه‌گه‌ر به‌ئاقار‌ه‬ ‫ته‌ندروسته‌که‌دا نه‌ڕوات ل ‌ه جیاتى ئه‌وه‌ى‬ ‫توندوتیژى که‌م کاته‌و‌ه توندوتیژى زیاتر‬ ‫به‌رهه‌م ده‌هێننن‪ ،‬وه‌کو ئه‌وه‌ وایه‌ ده‌ستى‬ ‫ژن بگریت و به‌ناو کێلگه‌یه‌کى ئه‌لغام‬ ‫بیبه‌یت‪.‬‬

‫زیانلێکه‌وتووانى ده‌ستى رژێمى پێشوو تا ئێستا قه‌ره‌بوو نه‌کراونه‌ته‌وه‌‬

‫«ده‌نگۆى ئه‌وه‌ هه‌ی ‌ه ئه‌و قه‌ره‌بووه‌ له‌ پاره‌ى ماده‌ى (‪ )140‬سه‌رف بکرێت‪ ‌،‬ئه‌مه‌ش بۆ‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ پاره‌ى ماده‌که‌ ته‌خشان و په‌خشان بکرێت»‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫ئه‌وه‌ى که‌ تا ئێستا زیان‬ ‫لێکه‌وتوانى ده‌ستى رژێمى پێشووى‬ ‫نیگه‌ران کردووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌یه‌ که‌ وه‌کو‬ ‫پێویست قه‌ره‌بوو نه‌کراوته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌م رووه‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌رى ئامارى‬ ‫(سلێمانى) ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌کات که‌‬ ‫ئه‌م قه‌ره‌بوو کردنه‌وه‌یه‌ ته‌نیا‬ ‫بۆ ئه‌و که‌سانه‌یه‌ که‌ له‌ (‪17‬ى‬ ‫ته‌مموزى)ى (‪ )1968‬تا وه‌کو‬ ‫(‪.)2003/4/9‬‬ ‫دیاره‌ له‌رێگه‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى ناحییه‌‬ ‫و قایمقامه‌کانه‌وه‌ له‌ سه‌رجه‌م‬ ‫شار و شارۆچکه‌کاندا فۆڕمى ئه‌و‬ ‫قه‌ره‌بوو کردنه‌وه‌یه‌ دابه‌ش ده‌کرێت‬ ‫به‌سه‌ر هاواڵتیانى کوردستاندا‪.‬‬ ‫که‌ ماوه‌که‌ى تا (‪)2012/3/31‬‬ ‫یه‌‪ .‬ئه‌ندام په‌رله‌مانێکى عێراق‬ ‫له‌ فراکسیۆنى گۆڕان‪ ،‬ئاماژه‌ى‬

‫به‌وه‌ کرد که‌ له‌ بودجه‌ى ئه‌مساڵدا‬

‫بۆ سه‌رف بکرێت‪.‬‬

‫هیچ بڕگه‌یه‌کى تێدا نییه‌ سه‌باره‌ت ئ �ه‌و ئ �ه‌ن��دام پ�ه‌رل�ه‌م��ان�ه‌ى ع��ێ��ڕاق‪ ،‬پێوای ‌ه‬ ‫به‌ قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى هاواڵتیان‪،‬‬ ‫قه‌ره‌بوو کردنه‌وه‌ى (زیان لێکه‌وتوانى ده‌ستى‬ ‫‌فا‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ له‌تیف شێخ مسته‬ ‫رژێمى به‌عس) بۆیه‌ له‌سه‌ر بودجه‌ى مادده‌ى‬ ‫‌ڵ‬ ‫ه‬ ‫‌گ‬ ‫به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬ئێمه‌ له‬ ‫(‪ )140‬س�ه‌رف��ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬ب��ۆ ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ پ��اره‌ى‬ ‫ئه‌وه‌داین که‌ زیان لێکه‌وتوانى‬ ‫مادده‌ى (‪ )140‬ته‌خشان و په‌خشان بکه‌ن‪،‬‬ ‫‌بوو‬ ‫ده‌ستى رژێمى پێشوو قه‌ره‬ ‫بێگومان که‌ ئه‌مه‌یش هۆکارى سیاسی له‌‬ ‫بکرێنه‌وه‌‪ ،‬تا ئێستایش له‌‬ ‫پشته‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫و‬ ‫‌‪،‬‬ ‫لیژنه‌دا باسى لێوه‌ نه‌کراوه‬ ‫هاواڵتییه‌کیش‪ ،‬نیگه‌رانى خۆى له‌وه‌ ده‌ربڕى‬ ‫‌بوو‬ ‫ه‬ ‫ده‌نگۆى ئه‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌و قه‌ر‬ ‫که‌ تا ئێستا ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌یان پێنه‌دراوه‌‪،‬‬ ‫(‪)140‬‬ ‫‌ى‬ ‫کردنه‌وه‌یه‌ له‌ پاره‌ى مادده‬ ‫وه‌ک���و ق���ه‌ره‌ب���وو ک��ردن��ه‌وه‌ی��ه‌ک ک �ه‌ زی��ان‬ ‫سه‌رفبکرێت‪ .‬دیاره‌ که‌ پاره‌ى‬ ‫لێکه‌وتوى ده‌ستى رژێمى به‌عس بوون‪ ،‬له‌م‬ ‫ماده‌ى (‪ )140‬زۆر که‌مه‌ و (‪)172‬‬ ‫رووه‌وه‌ ئومێد محه‌مه‌د ئه‌مین وت��ى‪ :‬ئێمه‌‬ ‫ملیاره‌‪ ،‬که‌ (‪ )8‬ملیارى له‌ ساڵى پار‬ ‫زۆر نیگه‌رانین به‌وه‌ى که‌ تا ئێستا قه‌ره‌بوو‬ ‫که‌متره‌‪ ،‬من بۆ خۆم (‪ )90‬واژووم‬ ‫نه‌کراوینه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌ مه‌رجێک ئێمه‌ى خاوه‌نى‬ ‫له‌ سه‌رجه‌م کوتله‌ جیاجیاکان به‌‬ ‫ئه‌نفال زۆرترین قوربانى گیانى و مادییمان‬ ‫تایبه‌تیش کوتله‌ى شیعیه‌کانیش‬ ‫داوه‌‪ ،‬ئیتر بۆچى ق �ه‌ره‌ب��وو نه‌کرێینه‌وه‌؟‬ ‫کۆکردۆته‌وه‌‪ .‬که‌ وتووم ‌ه ئه‌و‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ر ئه‌و هاواڵتیه‌‪ ،‬وتیشى‪ :‬تا ئێستا‬ ‫قه‌ره‌بووه‌ نابێت له‌ سه‌ر بودجه‌ى‬ ‫بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ (ده‌) جار زیاتر ئێمه‌یان‬ ‫مادده‌ى (‪ )140‬جێبه‌جێ بکرێت‪،‬‬ ‫بانگکردووه‌ به‌اڵم به‌ داخه‌وه‌ هیچ دیار نییه‌‬ ‫به‌ڵکو ده‌بێت بودجه‌یه‌کى تایبه‌تى‬

‫‪ n‬خه‌ڵک چاوه‌ڕێی قه‌ره‌بو کردنه‌و ‌ه ده‌که‌ن‬ ‫و ه�ه‌ر ده‌ڵێن ئ�ه‌م مانگ بۆ مانگ‪ ،‬له‌‬ ‫به‌رامبه‌ریشدا مه‌حمود عوسمان‪ ،‬به‌رێوه‌به‌رى‬ ‫ئامارى سلێمانى بۆ (چه‌تر) رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫ئه‌م قه‌ربوو کردنه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌ (‪ )10‬ملیۆن‬

‫دن��ی��ارى عێراقییه‌‪ ،‬حکومه‌تى ع��ێ��ڕاق ل ‌ه‬ ‫م��ادده‌ى (‪ )140‬ده‌ی��دات به‌و هاواڵتیانه‌ى‬ ‫ک�ه‌ راگ��وێ��زک��راون و دوور خ��راون �ه‌ت �ه‌وه‌ و‬ ‫شوێن و ماڵیان رووخ��ێ��ن��راوه‌‪ ،‬ئ�ه‌م قه‌ره‌بوو‬

‫کردنه‌وه‌یه‌ ته‌نیا بۆ ئه‌و که‌سانه‌یه‌ که‌ له‌‬ ‫(‪17‬ى ته‌مموزى ‪ )1968‬تا (‪)2003/4/9‬‬ ‫زه‌ره‌مه‌ند بوون‪ ،‬دیاره‌ له‌رێگه‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫ناحییه‌ و ق��ای��م��ق��ام�ه‌ک��ان�ه‌وه‌ ل �ه‌ س�ه‌رج�ه‌م‬ ‫ش���ار و ش��ارۆچ��ک �ه‌ک��ان��دا ف���ۆڕم���ى ئ �ه‌و‬ ‫قه‌ره‌بوو کردنه‌وه‌یه‌ داب�ه‌ش ده‌کرێت به‌سه‌ر‬ ‫هاواڵتیانى کوردستاندا‪ ،‬که‌ ماوه‌که‌ى تا‬ ‫(‪)2012/3/31‬یه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى ئامارى سلێمانى جه‌ختى له‌وه‌‬ ‫کرده‌وه‌ که‌ له‌ پارێزگاى (سلێمانى) پێنج‬ ‫قه‌زا رووخێنراوه‌ وه‌ک (هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬پێنجوێن‪،‬‬ ‫شارباژێڕ‪ ،‬پشده‌ر‪ ،‬دوکان) وه‌ (‪ )26‬ناحییه‌‬ ‫رووخ��اوه‌ و راگوێزکراوه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ (‪)2576‬‬ ‫گونددا‪ .‬که‌ ئه‌مانه‌ قه‌ره‌بوو ده‌کرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬له‌ ئێستادا قایمقام و به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫ناحییه‌کان رۆژانه‌ کار بۆ هاواڵتیان ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫وه‌ خه‌ریکیشه‌ دۆسیه‌کان به‌ره‌ به‌ره‌ ته‌واو‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬وه‌ ده‌بێت تا (‪ )3/31‬ئه‌م ساڵ ئه‌نجام‬ ‫ب��درێ��ت ت��ا دۆس��ی�ه‌ک��ان ره‌وان����ه‌ى (ب�ه‌غ��دا)‬ ‫بکرێن‪.‬‬

‫له‌م گۆشه‌یه‌دا هه‌رجار‌ه و زانیارییه‌کی پزیشکی له‌الیه‌ن پزیشکێکی پسپۆڕه‌وه ده‌خرێته‌ڕوو‌‬

‫زانیاری پزیشکی‬ ‫قورحه‌ی گه‌ده‌و دوانزه‌گرێ‬ ‫د‪.‬نزار محێدین ئه‌حمه‌د‬ ‫قورحه‌‪:‬‬ ‫بریتیه‌ له‌ داخورانی ناوپۆشی ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی ک ‌ه‬ ‫قورحه‌که‌ی تیادا دروست ده‌بێت‪ ،‬بۆ نمونه‌ قورحه‌ی‬ ‫گه‌ده‌ به‌مانابی داخورانی ناوپۆشی گه‌ده‌ و قورحه‌ی‬ ‫دوانزه‌ گرێ به‌مانای داخورانی ناوپۆشی دوانزه‌گرێ‬ ‫که‌ (به‌شی یه‌که‌می ریخۆڵه‌ باریکه‌یه‌)‪.‬‬

‫‪-5‬ج��گ �ه‌ره‌ کێشانیش یه‌کێکه‌ ل �ه‌ ه��ۆک��اره‌ک��ان‪،‬‬ ‫هۆکاره‌کانی‪:‬‬ ‫قورحه‌ی گه‌ده‌ یان دوانزه‌گرێ دروست ده‌بێت به‌هۆی ئ���ه‌وان���ه‌ی ج��گ �ه‌ره‌ ده‌ک��ێ��ش��ن زی��ات��ر ت���وش ده‌ب���ن و‬ ‫توشبوه‌کانیش زیاتر لیان سه‌ر هه‌ڵده‌داته‌وه‌ و دره‌نگ‬ ‫چه‌ند هۆکارێکه‌وه‌ له‌وانه‌‪:‬‬ ‫‪-1‬ب �ه‌ه��ۆی ئیلتیهابی گ��ه‌ده‌ ی��ان دوان��زه‌گ��رێ��وه‌ی�ه‌ چاک ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌جۆرێک به‌کتریا که‌ پێی ده‌ڵێن هێلیکۆ به‌کتریا ‪-6‬هۆکارێکی تر ئه‌وه‌یه‌ که‌ هاوکێشه‌یه‌ک هه‌یه‌‬ ‫که‌ ده‌رک�ه‌وت��وه‌ (‪)%70‬ی قورحه‌ی گ�ه‌ده‌ به‌هۆی له‌نێوان ترشه‌ڵۆکی گه‌ده‌ و ناوپۆشی گه‌ده‌ کاتێک‬ ‫ئه‌م به‌کتریایه‌وه‌یه‌ و (‪)%90‬ی قورحه‌ی دوانزه‌گرێ ترشه‌که‌ زیاد بکات له‌وانه‌یه‌ ببێته‌ هۆی قورحه‌ و‬ ‫جاری واش هه‌یه‌ ترشه‌که‌ ئاساییه‌‪ ،‬به‌اڵم ناوپۆشی‬ ‫به‌هۆی بوونی ئه‌م به‌کتریایه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪-2‬قورحه‌ی گه‌ده‌ یان دوانزه‌گرێ له‌وانه‌دا زۆر بالوه‌ گ �ه‌ده‌ ی��ان دوان��زه‌گ��رێ بێهێز ده‌بێت به‌هۆی چه‌ند‬ ‫که‌ حه‌بی رۆماتیزم (‪ )NSAID‬و حه‌بی ئه‌سپرین نه‌خۆشیه‌که‌وه‌ وه‌کو ئه‌وانه‌ی توشی جه‌ڵده‌ی ده‌ماغ‬ ‫بوون یان شکاوی و سوتاوی که‌ بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر‬ ‫و ڤۆڵتارین و پڕۆفین به‌کارده‌هێنن‪.‬‬ ‫‪-3‬زۆرجار هۆکاری بۆماوه‌یی ده‌ور ده‌بینێت وه‌ک له‌ جێگادا ده‌مێنێته‌وه‌ ئه‌مه‌ش زیاتر توشی قورحه‌ی‬ ‫ئ �ه‌وان �ه‌ی که‌ قورحه‌یان هه‌یه‌ یه‌کێک ل ‌ه ب��را و گه‌ده‌یان ده‌کات‪.‬‬ ‫خوشکه‌کان یان یه‌کێک له‌ بنه‌ماڵک ‌ه قورحه‌ی گرنگترین نیشانه‌کانی بریتین له‌‪:‬‬ ‫‪-1‬ئازاری سک و به‌شی سه‌ره‌وه‌ی باسک له‌کاتی‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪-4‬ئ���ه‌وان���ه‌ی ک � ‌ه م���ادده‌ کحولیه‌کان ده‌خ��ۆن �ه‌وه‌ بوونی قورحه‌ی دوانزه‌ گرێدا ئازاره‌که‌ی به‌ برسێتی‬ ‫زی��اد ده‌ک��ات و له‌کاتی تێربوون ی��ان ک�ه‌م خ��وارد‬ ‫ئه‌گه‌ری توش بوونیان زیاتره‌‪.‬‬

‫ئازاره‌که‌یی که‌م ده‌بێته‌وه‌ یان نامێنێت و هه‌ندێکجار‬ ‫له‌ نیوه‌شه‌ودا به‌ ئازاره‌که‌ی به‌خه‌به‌ر دێت‪ ،‬هه‌رچی‬ ‫قورحه‌ی گه‌ده‌یه‌ برسێتی یان نان خواردن کارناکاته‌‬ ‫سه‌ر که‌م کردنه‌وه‌ی ئازاره‌که‌ی‪.‬‬ ‫ئ���ازاری گ���ه‌ده‌ ج��ار ب �ه‌ج��ار س �ه‌ره �ه‌ڵ��ده‌دات و بۆ‬ ‫م���اوه‌ی���ه‌ک���ی ک���ه‌م ب���اش ده‌ب���ێ���ت و پ���اش���ان س �ه‌ر‬ ‫هه‌ڵده‌داته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪-2‬رشانه‌وه‌ و دڵ تێکه‌اڵتن‪.‬‬ ‫‪ -3‬که‌م ب��وون�ه‌وه‌ی خ��واردن و نه‌خۆشه‌که‌ توشی‬ ‫نه‌زیفی مه‌عیده‌ ده‌بێت و رشانه‌وه‌که‌ی وه‌کو قاوه‌ی‬ ‫لێدێت یان پیساییه‌که‌ی ره‌ش ده‌بێت و جاری وا‬ ‫هه‌یه‌ توشی سه‌رگێژ خواردن و بوورانه‌وه‌ یه‌ت‪.‬‬ ‫ده‌سنیشانکردنی نه‌خۆشیه‌که‌‪:‬‬ ‫ده‌سنیشانکردنی نه‌خۆشیه‌که‌ به‌ دوو رێگا ده‌بێت‪:‬‬ ‫‪-1‬نازوری مه‌عیده‌ یان دوانزه‌گرێ که‌ ئه‌مه‌ زۆر‬ ‫گرنگه‌ (‪ )%100‬ده‌توانێت نه‌خۆشیه‌که‌ ده‌ستنیشان‬ ‫بکات و پارچه‌ی لێوه‌رده‌گرێت بۆ تاقیکردنه‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌وانه‌ی قورحه‌ی دوانزه‌گرێیان هه‌یه‌ دوای نازور و‬ ‫ده‌رمان پێویست به‌نازوری تر ناکات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وانه‌ی‬ ‫قورحه‌ی گه‌ده‌یه‌کان هه‌یه‌ له‌وانه‌یه‌ قورحه‌که‌یان‬ ‫سه‌ره‌تانی بێت یان بگۆڕێت بۆ سه‌ره‌تانی‪.‬‬ ‫‪-2‬گرتنی ئه‌شیعه‌ی ره‌نگاوره‌نگ‪ :‬ئه‌مه‌یان تۆزێ‬ ‫گرانتره‌‪ ،‬به‌الم بۆ نه‌خۆش ئاسانتره‌ و ئازاری نیه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ رێژه‌ی (‪ )%80‬ده‌توانێت دیاری بکات و‬ ‫ناتوانرێت پارچه‌ی لێوه‌ربگیرێت‪.‬‬ ‫ماکه‌کانی ئه‌م نه‌خۆشیه‌‪:‬‬ ‫‪-1‬خ��وێ��ن ب�ه‌رب��ب��ون��ی گ���ه‌ده‌ ی��ان��م دوان���زه‌گ���رێ و‬ ‫رش��ان��ه‌وه‌ی ن�ه‌خ��ۆش�ه‌ک�ه‌ خوێنی تیا ده‌ب��ێ��ت یان‬ ‫پیساییه‌که‌ی ره‌ش ده‌بێت‪.‬‬ ‫‪-2‬کون ببونی ناو ریخۆڵه‌‪.‬‬ ‫‪-3‬گیرانی کۆتایی گه‌ده‌ که‌ له‌وانه‌یه‌ پێویست به‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری بکات‪.‬‬ ‫ئا‪ /‬هه‌رێم قادر‬


‫‪14‬‬

‫کراو ‌ه‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫ه جۆرێک په‌ره‌ى‬ ‫ه کۆمه‌اڵییه‌ته‌کانى چه‌مچه‌ماڵ ب ‌‬ ‫«کێش ‌‬ ‫سه‌ندوه‌‪ ،‬یاسا ناتوانێت چاره‌سه‌رى بکات»‬

‫سازدانی‬

‫هه‌ندرێن شوکور‬ ‫نه‌قیب دژوار له‌تیف حامد‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى یاریده‌ده‌رێتى‬ ‫ئاسایشى چه‌مچه‌ماڵ ل ‌ه دیدارێکى‬ ‫(چه‌تر)دا ئاماژه‌ بۆ ئه‌و ‌ه ده‌کات‬ ‫کێشه‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان ل ‌ه‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ به‌جۆرێک په‌ره‌ی‬ ‫سه‌ندوو ‌ه یاسا ناتوانێت‬ ‫چاره‌سه‌ری بکات‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئێوه‌ وه‌ک یاریده‌ده‌رێتى ئاسایشى‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ‪ ،‬چ هه‌وڵێکتان داوه‌ بۆ‬ ‫که‌مکردنه‌وه‌ و بنه‌بڕکردنى دی��ارده‌ى‬ ‫هه‌ڵگرتنى چه‌ک له‌ شارۆچکه‌که‌دا؟‬ ‫م�������اوه‌ى ه���ه‌ش���ت م��ان��گ��ه‌ ب���ڕی���ارى‬‫ق �ه‌ده‌غ �ه‌ک��ردن��ى ف��رۆش��ت��ن��ى چه‌کمان‬ ‫ده‌رک����������ردوه‌ ل����ه‌ ش���ارۆچ���ک���ه‌ک���ه‌دا‪،‬‬ ‫چونکه‌ چ��ه‌ک ف��رۆش��ت��ن ل �ه‌ شه‌قام‬ ‫و ن��او ب���ازاڕ و شوێنه‌‌ گشتییه‌کاندا‬ ‫گ��ل�ه‌ی��ى و گ��ازن��ده‌ی �ه‌ک��ى زۆرى الى‬ ‫ه��اواڵت��ی��ان دروس���ت ک��ردب��وو‪ ،‬به‌هۆى‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى دیمه‌نێکى زۆر ناشرینى هه‌بوو‬ ‫له‌ شارۆچکه‌که‌دا‪ ،‬ب �ه‌ده‌ر ل �ه‌وه‌ى که‌‬ ‫کۆمه‌ڵێ الیه‌نى خراپتری هه‌یه‌‪ ،‬پاشان‬ ‫له‌ هه‌ڵمه‌تێکی گه‌ڕاندا ده‌ستمان گرت‬ ‫ب��ه‌س��ه‌ر ک��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ک چ �ه‌ک��ى ج���ۆراو‬ ‫ج����ۆردا‪ ،‬دواى گرتنى ئ��ه‌م چه‌کانه‌‬ ‫چه‌ند دوکانێکمان به‌ مۆڵه‌تى یاسایى‬ ‫کرده‌وه‌ و ئێستا سێ دووکان مۆڵه‌تیان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌و مه‌رجه‌ى ده‌بێت پابه‌ند بن به‌و‬ ‫بڕیارانه‌ى که‌ ئێمه‌ ده‌رمان کردبوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ماوه‌ى (‪ )15‬ڕۆژ ده‌بێت جه‌نابى قایمقام‬ ‫ئه‌وه‌شی قه‌ده‌غه‌ ک��ردوه‌‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌کى‬ ‫گشتیش له‌ هه‌رێمى کوردستان دیارده‌ى‬ ‫چه‌کدارى و چه‌ک فرۆشتن شتێکى‬ ‫باوه‌ و قه‌ده‌غه‌ نه‌کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم شوێن تا‬ ‫شوێن جیاوازى هه‌یه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ڕێ��پ��ێ��ن�ه‌دان و ق�ه‌ده‌غ�ه‌ک��ردن��ى‬ ‫هه‌ڵگرتنى چ �ه‌ک ب�ه‌ ته‌نها خه‌ڵکى‬ ‫ئاسایى ده‌گرێته‌وه‌ یان هه‌موو به‌رپرس و‬ ‫ئه‌فسه‌ر و کارمه‌ندى حکومى و حزبیش‬

‫ده‌گرێته‌وه‌؟‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ى ئ��مه‌ چه‌کمان ده‌ست که‌وتووه‌‬‫ب��ه‌ ک�ڵاش��ی��ن��ک��ۆف و ده‌م��ان��چ �ه‌ش �ه‌وه‌‬ ‫(‪)90%‬ی ئ���ه‌وان���ه‌ی چ �ه‌ک��ی��ان پێیه‌‬ ‫کارمه‌ندى میرین و ناتوانین ئیجرائاتى‬ ‫ی��اس��ای��ی��ان ل �ه‌گ �ه‌ڵ ب��ک �ه‌ی��ن‪ ،‬چونکه‌‬ ‫زۆربه‌یان پۆلیس و به‌رگرى شارستانییه‌‬ ‫یان پێشمه‌رگه‌یه‌ ناتوانین بڵێن چه‌ک‬ ‫ه�ه‌ڵ��م�ه‌گ��ره‌‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ى به‌شێکن له‌‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت ت �ه‌ن��ان �ه‌ت ل �ه‌ دواى ده‌وام‬ ‫چ �ه‌ک��م��ان ل��ێ��س �ه‌ن��دوون‪ ،‬ب���ه‌اڵم دوات���ر‬ ‫نوسراوێکی له‌ فه‌وجه‌که‌یه‌وه‌ بردووه‌ بۆ‬ ‫دادوه‌ر و چه‌که‌که‌ى وه‌رگرتۆته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫ن�ه‌ک له‌چه‌مچه‌ماڵ‪ ،‬به‌ڵکو ڕه‌نگه‌‬ ‫له‌ هه‌رێمى کوردستاندا به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫گ��ش��ت��ى ه �ه‌م��ان ش��ێ��وه‌ب��ێ��ت‪ ،‬خه‌ڵکى‬ ‫ساده‌مان نه‌گرتووه‌ به‌ چه‌که‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌شبووبێت ئ �ه‌وا مۆڵه‌تى هه‌ڵگرتنى‬ ‫هه‌بووه‌‪ ،‬من باسى پیاده‌ى ده‌ره‌وه‌ى ماڵ‬ ‫ده‌ک���ه‌م‪ ،‬ب��ۆ ماڵیش پێموایه‌ زۆرب��ه‌ى‬ ‫ماڵه‌کان چه‌کیان هه‌بێت ئه‌مه‌ شتێکى‬ ‫شاراوه‌ نیه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ئ��ه‌و ک �ه‌س��ان �ه‌ى ک �ه‌ هه‌ڵگرى‬ ‫چه‌کن ده‌وترێت له‌ ئۆتۆمبێله‌کانیان‬ ‫ده‌ی��ش��ارن �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ێ��وه‌ پ�لان��ت��ان ب��ۆ ده‌س��ت‬ ‫به‌سه‌راگرتنى ئه‌و چه‌کانه‌ چیه‌؟‬ ‫ل������ه‌ ه���ه‌ڵ���م���ه‌ت���ه‌ک���ان���ی گ����ه‌ڕان����دا‬‫ئۆتۆمبێله‌کانیش ده‌پشکنین‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫چ�ه‌ک��ى تێدابێت ئ���ه‌وا ده‌س���ت به‌سه‌ر‬ ‫چه‌که‌که‌یدا ده‌گرین‪ ،‬دواتر رێوشوێنی‬ ‫یاسایى ده‌گرینه‌به‌ر‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ه �ه‌ن��دێ��ک ح��اڵ �ه‌ت��ی کوشتن‬ ‫هه‌یه‌ بکوژه‌که‌ی ده‌ستگیر ناکرێت‬ ‫ئێوه‌ وه‌ک به‌رپرس چیتان ک��ردوه‌ بۆ‬ ‫ده‌ستگیرکردنى تاوانباران؟‬ ‫کوشتن و دزى تایبه‌ته‌ به‌ پۆلیس له‌‬‫هه‌مان کاتیشدا ئێمه‌ ئه‌گه‌ر تاوانبار‬ ‫و تۆمه‌تبار ده‌ستگیر بکه‌ین دوای��ى‬ ‫ب �ه‌ ب��ڕی��ارى دادوه‌ر ده‌درێ��ت �ه‌ پۆلیس‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئێمه‌ ژماره‌یه‌کی زۆر‌‬ ‫تاوانبارمان ده‌ستگیرکردوه‌‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫ئ���ه‌و ک �ه‌س �ه‌ى ک �ه‌ دوو خوشکه‌که‌ى‬ ‫کوشت بکوژه‌که‌مان ده‌ستگیر کرد‬ ‫و راسته‌خۆ درای��ه‌ پۆلیس‪ ،‬یاسا ئه‌و‬

‫‪n‬‬

‫نه‌قیب دژوار له‌تیف حامد‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى یاریده‌ده‌رێتى ئاسایشى چه‌مچه‌ماڵ‬

‫شتانه‌ یه‌کالیى ده‌کاته‌وه‌ چ ماده‌یه‌ک‬ ‫ده‌چێته‌ الى پۆلیس و چى ماده‌یه‌کیش‬ ‫ده‌چێته‌ الى ئاسایش‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬کاری سه‌ره‌کی ئاسایش چیه‌‬ ‫له‌ ناوچه‌که‌؟‬ ‫ئه‌منیه‌تى ه �ه‌م��وو ب��اره‌گ��ا ح��زب��ی و‬‫حکومیه‌کان ل�ه‌ ئه‌ستۆى ئاسایشه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌مان کاتیشدا گ �ه‌ر رووداوێ��ک��ی‬

‫ت��اوان��ب��اران ده‌ستگیر ده‌ک���ه‌ن ی��ان به‌‬ ‫بڕیاری دادگا؟‬ ‫ئێمه‌ که‌م و زۆر بڕیارێمان بۆ دێت‪،‬‬‫وات �ه‌ بڕیاره‌که‌ گشتگیره‌‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫ک�ه‌س��ێ��ک ت��اوان��ێ��ک ئ �ه‌ن��ج��ام ده‌دات‬ ‫یان تۆمه‌تباره‌ و دادگ��ا داواى ده‌کات‬ ‫و ب��ڕی��ارى ده‌ستگیرکردنى بۆ هه‌موو‬ ‫الی�ه‌ن��ێ��ک و ده‌زگ��ای �ه‌ک��ى ئ��اس��ای��ش و‬

‫(‪)90%‬ی ئه‌وانه‌ی چه‌کیان پێی ‌ه کارمه‌ندى میرین‬ ‫و ناتوانین ئیجرائاتى یاساییان له‌گه‌ڵ بکه‌ین‬ ‫نایاسایی و نائاسایی له‌ ناوچه‌که‌دا‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا پێویسته‌ به‌ ئه‌رکى خۆى‬ ‫هه‌ڵسێ و ئه‌رکى خۆى جێبه‌جێ بکات‬ ‫و تاوانباران ده‌ستگیر بکات‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬ب�ه‌ ب��ڕی��ارى خ��ۆت��ان ڕاسته‌وخۆ‬

‫پۆلیس ئه‌و کاته‌ وێنه‌یه‌کى بۆ ئێمه‌ش‬ ‫دێ��ت‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێمه‌ ب�ه‌ ب��ڕی��ارى قایمقام‬ ‫لیژنه‌ى ئه‌منیمان هه‌یه‌ و سه‌رپشک‬ ‫کراوین له‌ هه‌ر رووداوێکی نه‌خوازراو‬ ‫م���ه‌ف���ره‌زه‌م���ان ده‌رده‌چ���ێ���ت ش��ه‌وان��ه‌ش‬

‫ده‌وری��ی�ه‌م��ان هه‌یه‌‪ ،‬که‌سی وا هه‌بووه‌‬ ‫ته‌قه‌ى کردوه‌ و ده‌ستگیرمان کردوه‌‌ یان‬ ‫ئۆتۆمبێلى پێ بووه‌ و سه‌رپێجى یاسایى‬ ‫کردوه‌ و ده‌ستگیرمان کردوه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئایا حکومه‌ت و به‌ڕێوبه‌رایه‌تى‬ ‫ئاسایشى سلێمانى تا چه‌ند هاوکارتان‬ ‫بوون له‌ که‌مکردنه‌وه‌ى دیارده‌ى چه‌کدارى‬ ‫یان ده‌ستگیرکردنى تاوانباران؟‬ ‫ڕێنمایمان ده‌ده‌ن��ێ‪ ،‬به‌اڵم ئاسایشمان‬‫ب���ۆ ن���ان���ێ���رن‪ ،‬ل����ه‌ب����ه‌رئ����ه‌وه‌ى خ��ۆم��ان‬ ‫کارمه‌ندمان زۆره‌‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌دا‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وب �ه‌رای �ه‌ت��ى ئاسایشى ڕۆژئ����اواى‬ ‫سلێمانى لێره‌ ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر پێویست‬ ‫بکات ئاسایشمان بۆ ده‌نێرێت‪ ،‬وه‌ک‬ ‫پێشتر باسم کرد ده‌ستگیرکردنى تاوانبار‬ ‫و تۆمه‌تبار‌ کارى سه‌ره‌کى ئێمه‌ نیه‌‪،‬‬ ‫له‌ کۆبوونه‌وه‌کانماندا کاک حاکم قادر‬ ‫هه‌موو کات ئاگادارى کردووینه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ کێشه‌یه‌کى‬ ‫کوشتن ده‌بێت ئ��اگ��ادارم��ان ده‌ک��ات�ه‌وه‌‬ ‫که‌ هاوکارى پۆلیس بکه‌ین‪ ،‬هاوکارى‬

‫جیایه‌ له‌گه‌ڵ کارى سه‌ره‌کى خۆماندا‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ل �ه‌ ک��ۆن �ه‌وه‌ ل �ه‌ چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫کێشه‌ى گه‌وره‌ هه‌بووه‌ زۆرکات کێشه‌‬ ‫عه‌شایه‌رییه‌کان به‌ چ �ه‌ک یه‌کالیى‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌ ئێستادا ئاسایش و دادگا‬ ‫تا چه‌ند ڕۆڵى بینیوه‌ له‌ که‌مکردنه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و دیارده‌یه‌؟‬ ‫دادگ���ا و ئ��اس��ای��ش و پۆلیس به‌هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ک ده‌س�ه‌اڵت��ى نیه‌ و ناتوانێت‬ ‫ئه‌و کێشانه‌ یه‌کالیى بکاته‌وه‌‪ ،‬ئێستاش‬ ‫وه‌ک جاران و سه‌رده‌مى کۆن به‌چه‌ک‬ ‫یه‌کالیى ده‌کرێته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ بێ شاردنه‌وه‌‬ ‫ده‌ڵ��ێ��م ه �ه‌ن��دێ کێشه‌ى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌ ب �ه‌ ی��اس��ا و ئ��اس��ای��ش چ��اره‌س �ه‌ر‬ ‫ناکرێت‪ ،‬ب �ه‌ت �ه‌واوى و ب�ه‌ڕوون��ى کێشه‌‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کانى ئ�ه‌م ش��اره‌ ب��وون به‌‬ ‫دیارده‌یه‌کى چاره‌سه‌ر نه‌کراو به‌ یاسا‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬تا چه‌ند ئاسایشى چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫توانیویه‌تى دوور بێت له‌ ده‌ست تێوه‌ردانى‬ ‫ح���زب‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ زۆرک����ات ب���اس ل �ه‌وه‌‬ ‫ده‌کرێت ئاسایشى چه‌مچه‌ماڵ نه‌ک‬ ‫ح��زب‪ ،‬به‌ڵکو که‌سایه‌تى ن��او حزبیش‬ ‫ده‌یبات به‌ڕێوه‌؟‬ ‫دڵ��ن��ی��ات��ان ده‌ک���ه‌م���ه‌وه‌ ک �ه‌ ئاسایشى‬‫چ�ه‌م��چ�ه‌م��اڵ س���ه‌ر ب �ه‌ ه��ی��چ ح���زب و‬ ‫الیه‌نێکى سیاسى نیه‌‪ ،‬ئ �ه‌م ئاسایشه‌‬ ‫وه‌ک حکومه‌ت ک��ارده‌ک��ات و کارى‬ ‫ک�����ردوه‌‪ ،‬الی �ه‌ن��گ��ی��رى ه��ی��چ حزبێک‬ ‫ناکه‌ین‪ ،‬من به‌رپرسى ئ�ه‌م ئاسایشه‌م‬ ‫و خ �ه‌ڵ��ک��ى ش��ارۆچ��ک��ه‌ک��ه‌م و هیچ‬ ‫جیاوازیه‌ک ناکه‌م‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬پالنتان چیه‌ بۆ باشترکردنى‬ ‫ئاسایشى ش��اره‌ک �ه‌ و دوورخ��س��ت��ن�ه‌وه‌ى‬ ‫ه��اواڵت��ی��ی��ان ل���ه‌و دڵ �ه‌ڕاوک��ێ��ی �ه‌ى تێى‬ ‫که‌وتون؟‬ ‫ئ��ێ��م �ه‌ ل���ه‌س���ه‌ر ه���ه‌م���ان ئ���ه‌و پ�ل�ان و‬‫سیستمانه‌ کارده‌که‌ین که‌ له‌ ڕابردوودا‬ ‫کارمان له‌سه‌ر کردوه‌‪ ،‬واته‌ نه‌ زیادی‬ ‫ده‌که‌ین و نه‌ ‌که‌مى ده‌که‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫زیادی بکه‌ین ده‌بێته‌ هۆى زیاده‌ڕه‌وى و‬ ‫سته‌م لێکردن‪ ،‬ئه‌گه‌ر که‌میشى بکه‌ین‬ ‫ئه‌وا ده‌بێته‌ هۆى که‌مته‌رخه‌مى و سستى‬ ‫له‌کاره‌کانماندا‪ ،‬له‌ئێستادا ئه‌و ئه‌رکه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر شانمانه‌ کردوومانه‌‪.‬‬

‫«سه‌ربه‌خۆبوون په‌یوه‌ندى ب ‌ه فکره‌و ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬نه‌وه‌کو ده‌نگ ب ‌ه کێ ده‌ده‌یت»‬ ‫ده‌ک���ات ئ �ه‌گ �ه‌ر ک �ه‌س��ى رۆژن���ام���ه‌وان‬ ‫له‌ ده‌زگایه‌کى حزبى کاربکات ئه‌وا‬ ‫پێده‌چێت بێالیه‌ن نه‌بێـت‪ ،‬له‌و باره‌یه‌وه‌‬ ‫ئاکۆ محه‌مه‌د‪ ،‬سه‌رنووسه‌رى رۆژنامه‌ى‬ ‫رووداو ب���ه‌(چ���ه‌ت���ر)ى وت‪ :‬ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ن��ووس ل�ه‌ ده‌زگ��ای�ه‌ک��ى حزبى‬ ‫راگه‌یاندندا کارى کرد ئه‌وا بۆى هه‌یه‌‬ ‫روژنامه‌نووسێکى حزبی بێت‪ ،‬به‌اڵم خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌ ده‌زگایه‌کى بێالیه‌نداکارى‬ ‫کرد‪ ،‬ئه‌وا بۆى هه‌یه‌ رۆژنامه‌وانێکى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ و بێالیه‌ن بێت و دوور بێت‬ ‫ل ‌ه حزب‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا رۆژنامه‌نووسێکیش ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌ده‌کات‪ ،‬رۆژنامه‌نووس ده‌بێت ئاگاى‬ ‫ته‌واوى له‌ پیشه‌که‌ى بێت و ئازادى خۆی‬ ‫چ�ه‌ن��ده‌ ب���ه‌الوه‌ گرنگه‌‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت ئ��ازادى‬ ‫خه‌ڵکیشى به‌الوه‌ ئه‌وه‌نده‌ گرنگ بێت‪.‬‬ ‫ره‌ئوف محه‌مه‌د ئاالنى‪ ،‬رۆژنامه‌نووس‬ ‫ئ��ه‌وه‌ ده‌خ��ات��ه‌روو ک �ه‌ رۆژن��ام �ه‌ن��ووس‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ئ��اگ��اى ت���ه‌واوى ل���ه‌وه‌ بێت ئه‌و‬ ‫کارانه‌ى ده‌یکات به‌الى حزبدا نه‌یبات‬

‫ئاماده‌کار‬

‫سه‌روه‌ر سه‌عدواڵ‬ ‫به‌شێک له‌ چاودێر و‬ ‫رۆژنامه‌نووسانى کوردستان‬ ‫ئاماژه‌ بۆ ئه‌و ‌ه ده‌ده‌ن‪ ،‬ک ‌ه ده‌بێت‬ ‫رۆژنامه‌نووسان سه‌ربه‌خۆیى‬ ‫خۆیان بپارێزن و سه‌ر ب ‌ه هیچ‬ ‫الیه‌ن و ده‌زگایه‌کى حکومى نه‌بن‪،‬‬ ‫چاالکوانێکى سیاسیش ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى میدیا پێیده‌وترێت‬ ‫ده‌سه‌اڵتى چواره‌م ل ‌ه دونیادا‬ ‫پێویست ‌ه دووربێت ل ‌ه گشت‬ ‫داموده‌زگا و الیه‌ن ‌ه حکومیه‌کان‪.‬‬

‫دک���ت���ۆر ف���ای���ه‌ق گ��وڵ��پ��ى‪ ،‬چ���اودێ���رى‬ ‫سیاسى‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ی ب��ه‌وه‌دا له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫م��ی��دی��ا ده‌س���ه‌اڵت���ى چ����واره‌م����ه‌‪ ،‬ب��ۆی�ه‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت دوور ب��ێ��ت ل��ه‌ح��زب و الی�ه‌ن�ه‌‬ ‫حکومیه‌کان‪ .‬وتى‪ :‬له‌به‌رئه‌وه‌ى میدیا‬ ‫پێیده‌وترێت ده‌سه‌اڵتى چواره‌م له‌ دونیادا‬ ‫پێویسته‌ دووربێت له‌ گشت داموده‌زگا‬ ‫و الیه‌نه‌حکومیه‌کان‪ ،‬له‌ یه‌کێک له‌‬ ‫پێناسه‌کانى رۆژنامه‌نووسیش ئه‌وه‌یه‌‬ ‫که‌ ده‌بێت بێالیه‌ن بێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى رووداو‬ ‫و هه‌واڵه‌کان به‌ بێا��یه‌نى بگه‌یه‌نن به‌‬ ‫هاواڵتیانى کوردستان‪.‬‬ ‫ئه‌و چاودێره‌ سیاسیه‌ ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو‬ ‫ک �ه‌ ن��اب��ێ��ت رۆژن���ام���ه‌ن���ووس ه��ی��چ بۆ‬ ‫ب��اب �ه‌ت �ه‌ک��ان��ى زی����اد ب��ک��ات و هیچى‬ ‫لێببڕێت‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت راگ�ه‌ی��ان��دن�ه‌ک��ان واز‬ ‫له‌شتى وروژێنه‌رانه‌ بهێنن‪.‬‬ ‫ن���اوب���راو‪ ،‬ل��ه‌ درێ�����ژه‌ى ل��ێ��دوان �ه‌ک �ه‌ی��دا‬ ‫هێماى بۆ ئه‌وه‌شکرد که‌ دووج���ۆر له‌‬ ‫الی �ه‌ن��گ��رى ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ی�ه‌ک�ه‌م��ی��ان ئ�ه‌وه‌ی�ه‌‬ ‫رۆژنامه‌نووسێک له‌ ده‌زگایه‌کى حزبیدا‬

‫‪n‬‬

‫«رۆژنامه‌نووس ئازادى خۆی چه‌نده‌ به‌الوه‌ گرنگه‌‪ ،‬ده‌بێت ئازادى خه‌ڵکیشى به‌الوه‌ ئه‌وه‌نده‌ گرنگ بێت»‬

‫کار ده‌کات و باوه‌ڕى به‌ سیاسه‌تى ئه‌و‬ ‫حزبه‌ هه‌یه‌‪ ،‬الیه‌نه‌که‌ى تریش ئه‌وه‌یه‌ ک ‌ه‬ ‫رۆژنامه‌نووسى وایه‌ له‌ رۆژنامه‌ى حزبى‬ ‫کار ناکات‪ ،‬به‌اڵم مه‌یل و ئاره‌زووى بۆ‬ ‫حزبێک هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌الی���ه‌ک���ی���ت���ره‌وه‌ ئ���اس���ۆس ه�����ه‌ردى‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى کۆمپانیاى (ئاوێنه‌) له‌باره‌ى‬ ‫رۆژنامه‌نووسى سه‌ربه‌خۆوه‌ ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌مه‌‬ ‫شتێک نیه‌ حوکمى ل �ه‌س �ه‌ر ب��ده‌ی��ن‪،‬‬

‫کێشه‌ نیه‌ ک�ه‌ رۆژن��ام �ه‌ن��ووس حزبی‬ ‫بێت یان نا ئ�ه‌وه‌ راى که‌سیه‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫که‌سێکیش ئ����ازاده‌ هه‌ڵوێستى چۆن‬ ‫ده‌بێت و به‌چى الیه‌کدا ئیش ده‌کات‪،‬‬ ‫ده‌بێت رۆژنامه‌نووس بێالیه‌ن بێت له‌و‬ ‫پیشه‌ى که‌ کارى تێدا ده‌کات و پابه‌ندى‬ ‫پرنسیپه‌کانى بێت‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ى ب��ۆ ئ�ه‌وه‌ش��ک��رد ک�ه‌ روژن��ام�ه‌‬ ‫س�ه‌رب�ه‌خ��ۆک��ان ل �ه‌م��اوه‌ى (‪ )11‬ساڵى‬

‫راب��ردوودا توانیویانه‌ سه‌ربه‌خۆى خۆیان‬ ‫بپارێزن و خزمه‌تى هاواڵتیانى کوردستان‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رى ک��ۆم��پ��ان��ی��اى (ئ��اوێ��ن �ه‌)‬ ‫ئه‌وه‌یشى نه‌شارده‌وه‌‪ ،‬که‌ میدیاى سێبه‌ر‬ ‫بوونى پابه‌نده‌ به‌ ده‌سه‌اڵت و حزبێکه‌وه‌‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌ر ئ����ه‌وه‌ پ��ێ��ی ن��اوت��رێ��ت م��ی��دی��اى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ‪.‬‬ ‫سه‌رنووسه‌رى رۆژنامه‌یه‌کى باس له‌وه‌‬

‫رۆژنامه‌نووس ئه‌و کاره‌ى که‌ ده‌یکات‬ ‫پێویسته‌ هاوسه‌نگى تێدا دروست بکات‪.‬‬ ‫ه������ه‌روه‌ه������ا وت����ی����ش����ى‪ :‬ه������ی������وادارم‬ ‫رۆژنامه‌وانانى بێالیه‌ن به‌ مشتێ پاره‌‬ ‫وه‌کو رۆژنامه‌نووسانى ده‌سه‌اڵت خویان‬ ‫نه‌فرۆشن‪.‬‬ ‫ن �ه‌ب �ه‌ز گ����ۆران‪ ،‬رۆژن��ام �ه‌ن��وس‪ ،‬بیر و‬ ‫ب��ۆچ��وون��ى خ��ۆى ل�ه‌م��ب��اره‌ی�ه‌وه‌ ده‌رب��ڕى‬ ‫و وت��ى‪ :‬رۆژن��ام�ه‌ن��وس هاواڵتییه‌کى‬ ‫ئاساییه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئ��ازاده‌ و مافى ئ�ه‌وه‌ى‬ ‫هه‌یه‌ ده‌ن��گ ب��دات و خۆشه‌ویستى بۆ‬ ‫ح��زب و الیه‌نێک و هێزێک هه‌بێت‪،‬‬ ‫که‌ ئه‌و باوه‌ڕى پێیه‌تى‪ ،‬به‌اڵم کاتێک‬ ‫که‌ وتارێک ده‌نوسێت فکرى ئ��ازادى‬ ‫خ��ۆى ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ل��ێ��ره‌دا ده‌رده‌ک���ه‌وێ���ت ئه‌و‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ن��وس �ه‌ س �ه‌رب �ه‌خ��ۆی �ه‌ ی���ان ن��ا‪،‬‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ب��وون پ�ه‌ی��وه‌ن��دى ب�ه‌ فکره‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬نه‌وه‌کو ده‌ن��گ به‌ کێ ده‌ده‌ی��ت‬ ‫و ن��ای��ده‌ی��ت و وه‌ ل �ه‌ چ��ى شوێنێک‬ ‫کارده‌که‌یت و ناکه‌یت‪.‬‬ ‫ج �ه‌خ��ت��ى ل����ه‌وه‌ش����ک����رده‌وه‌ ک���ه‌ وه‌ک���و‬

‫«میدیاى (سێبه‌ر) بوونى پابه‌ند ‌ه ب ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵت و حزبێکه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و ‌ه پێی‬ ‫ناوترێت میدیاى سه‌ربه‌خۆ»‬ ‫و وتیشى‪ :‬رۆژن��ام �ه‌ن��وس ل�ه‌ ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫کایه‌ى رۆژنامه‌نوسیدا ئ��ازاده‌ بێالیه‌ن‬ ‫بێت یان نا‪ ،‬به‌اڵم که‌ هاته‌ ناو کایه‌ى‬ ‫رۆژنامه‌نوسیدا پێویسته‌ به‌ ته‌واوه‌تى‬ ‫بێالیه‌ن بێت و خ��ۆى بپارێزێت‪ ،‬ده‌بێت‬

‫رۆژنامه‌نوسێک ده‌نگى به‌ بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫گ�����ۆڕان داوه‌ و وت����ی‪ :‬ئ��ه‌م��ه‌ ئ���ه‌وه‌‬ ‫ناگه‌یه‌نێت که‌ حزبى ب��م‪ ،‬باوه‌ڕناکه‌م‬ ‫هیچ روژن��ام �ه‌ن��وس��ێ��ک ه��ێ��ن��ده‌ى ئه‌و‬ ‫ره‌خنه‌ى له‌ بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان گرتبێت‪.‬‬


‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫وه‌رگێڕان‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪ 2012/2/20‬ـ (‪)1‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫نه‌ته‌و ‌ه یه‌کگرتووه‌کان‪ :‬ئه‌گه‌ری ئه‌نجامدانی «تاوان دژ‬ ‫ب ‌ه مرۆڤایه‌تی» له‌ الیه‌ن ده‌وڵه‌تی سوریاو ‌ه هه‌یه‌‬

‫و‪ .‬له‌ فارسییه‌وه‌‬ ‫هێمن عه‌لی‬ ‫(ناوی پیالی) نوێنه‌ری بااڵی‬ ‫مافی مرۆڤی رێکخراوی نه‌ته‌و ‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان‪ ،‬رۆژی دووشه‌مم ‌ه ل ‌ه‬ ‫وتارێکدا رایگه‌یاند‪« :‬هێزه‌کانی ده‌وڵه‌تی‬ ‫سوریا ب ‌ه ئه‌گه‌رێکی زیاد ل ‌ه کاتی‬ ‫سه‌رکوتی ناڕازیاندا‪ ،‬توشی تاوان دژ‬ ‫ب ‌ه مرۆڤایه‌تی بوون»‪.‬‬

‫خانمی پیالی ل ‌ه کۆمه‌ڵه‌ی گشتی نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کاندا وتی‪« :‬جۆری سه‌رکوتی‬ ‫ن��اڕازی��ان ل� ‌ه س��وری��ادا ل�ه‌ الی �ه‌ن هێزه‌کانی‬ ‫ئاسایشی ئه‌م واڵت� ‌ه و به‌رباڵوبونی نیشان‬ ‫ده‌دات که‌ ل ‌ه مانگی مارسی (‪)2011‬و‌ه‬ ‫تا ئێستا به‌ ئه‌گه‌رێکی زۆر تاوان ل ‌ه دژی‬ ‫مرۆڤایه‌تی له‌م واڵته‌دا روی داوه‌»‪.‬‬ ‫نزیکه‌ی (‪ )11‬مانگه‌ ل ‌ه ناڕه‌زایه‌تییه‌کانی‬ ‫خ�ه‌ڵ��ک��ی س��وری��ا دژب���ه‌ ده‌س���ه‌اڵت���ی ب�ه‌ش��ار‬ ‫ئه‌سه‌د ل�ه‌م واڵت���ه‌دا تێده‌په‌ڕێت ک ‌ه به‌پێی‬ ‫راگه‌یاندنی رێکخراوه‌کانی مافی مرۆڤ‪،‬‬ ‫سه‌رکوتی هێز‌ه سه‌ربازی و ئاسایشییه‌کان‬ ‫تا ئێستا نزیکه‌ی ح�ه‌وت ه�ه‌زار ک��وژراوی‬ ‫لێ که‌وتبێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ن�����اوی پ���ی�ل�ان ده‌س��ت��ن��ی��ش��ان��ی ک����رد ک ‌ه‬ ‫ئه‌رێ‌نه‌کردنی بڕیارنام ‌ه له‌سه‌ر سوریا ل ‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ئاسایشدا‪ ،‬ده‌وڵه‌تی ئه‌م واڵت ‌ه‬ ‫دڵخۆش کرد بۆ زیاترکردنی هێرشه‌کانی بۆ‬ ‫سه‌ر ناڕازیان له‌ حمس و هێرشی سه‌ربازی‬ ‫بۆ سه‌ر ناڕازیان بێ ئه‌وه‌ی جیاوازی بکات‬ ‫له‌ نێوان مه‌ده‌نی و نامه‌ده‌نیدا‪.‬‬ ‫ن��وێ��ن �ه‌ری ب���ااڵی م��اف��ی م��رۆڤ��ی ن �ه‌ت �ه‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان وتی‪« :‬دۆڕانی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ئ��اس��ای��ش س���ه‌ب���اره‌ت ب � ‌ه رێ��ک �ه‌وت��ن ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫بڕیارنامه‌ی جدی بۆ سوریا‪ ،‬بوێری داوه‌ ب ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تی ئه‌م واڵت ‌ه تا له‌گه‌ڵ به‌کارهێنانی‬ ‫راده‌به‌ده‌ر ل ‌ه زۆر و توندوتیژی بۆ له‌ناوبردنی‬ ‫ناڕازیان هه‌وڵدان بکات»‪.‬‬ ‫ت��ا ئێستا ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ی ئ��اس��ای��ش��ی ن �ه‌ت �ه‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان له‌ دوو ج��واڵن�ه‌وه‌دا هه‌وڵی‬ ‫داو‌ه بڕیارنامه‌یه‌ک بۆ راگرتنی توندوتیژی‬ ‫له‌ سوریا بخات ‌ه ده‌ن��گ��دان�ه‌و‌ه ک ‌ه ه�ه‌ر دوو‬ ‫ب��ڕی��ارن��ام�ه‌ک�ه‌ ب �ه‌ ڤیتۆی روس��ی��ا و چین‬ ‫بێ‌ئاکام ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ن���اوی پ��ی�لای ه��ه‌روه‌ه��ا وت���ی‪« :‬زان��ی��اری‬ ‫متمانه‌پێکراو نیشانده‌ری ئه‌وه‌ی ‌ه که‌ سوپای‬ ‫سوریا هه‌رێمه‌ پڕنفوسه‌کانی شاری حمسی‬

‫قوربانیانی سه‌رهه‌ڵدانه‌کانی سوریا حه‌وت هه‌زار که‌سی تێپه‌ڕاندوو ‌ه‬

‫به‌ شێوه‌یه‌کی بێ‌ئامانج بوردومان کردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ ده‌ رۆژ پێش ک ‌ه هێرشه‌کان بۆ ئه‌م شار‌ه‬ ‫زی���ادی ک��رد‪ ،‬زی��ات��ر ل� ‌ه (‪ )300‬ک �ه‌س ل ‌ه‬ ‫حمسدا کوژراون»‪.‬‬ ‫وته‌کانی نوێنه‌ری ب��ااڵی مافی مرۆڤی‬ ‫رێ��ک��خ��راوی ن���ه‌ت���ه‌و‌ه ی �ه‌ک��گ��رت��ووه‌ک��ان ل ‌ه‬ ‫دۆخێکدا دێته‌ ئاراوه‌ که‌ ئه‌نجومه‌نی گشتی‬ ‫شۆڕشی سوریا له‌ به‌یاننامه‌یه‌کد رایگه‌یاند‬ ‫ته‌نیا له‌ رۆژی دووشه‌مه‌‪ ،‬به‌النی که‌م (‪)43‬‬ ‫که‌س ل ‌ه ناڕازیان ل ‌ه الیه‌ن هێز‌ه ده‌وڵه‌تییه‌کان‬ ‫کوژراون‪.‬‬ ‫ل ‌ه الیه‌کی تر‪ ،‬به‌شار جه‌عفه‌ری‪ ،‬نێردراوی‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت���ی س��وری��ا ب��ۆ رێ��ک��خ��راوی ن �ه‌ت �ه‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان له‌ وته‌کانی له‌ کۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫گشتی‪ ،‬له‌گه‌ڵ هێرشی توند ب ‌ه واڵتانی‬ ‫ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ی ه��اوک��اری که‌نداوی‬ ‫فارس‪ ،‬وتی‪« :‬ژماره‌ی دانیشتووانی سوریا‬ ‫له‌ دانیشتووانی سه‌رجه‌م واڵتانی ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومی هاوکاری زیاتره‌»‪.‬‬ ‫شه‌ش واڵتی ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی هاوکاری‬ ‫که‌نداوی فارس‪ ،‬هه‌فته‌ی پێشوو باڵیۆزه‌کانی‬ ‫سوریایان ده‌رخستوو‌ه و باڵیۆزه‌کانی خۆیان ل ‌ه‬ ‫دیمه‌شق بانگهێشت ک��ردووه‌‪ .‬هۆکاری ئه‌م‬ ‫کاره‌‪ ،‬به‌رده‌وامی توندوتیژییه‌کان له‌ سوریا‬ ‫راگه‌یندراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌کی تر‪ ،‬سعودیه‌ ئه‌و بڕیارنامه‌ که‌ ل ‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ئاسایش ل ‌ه الیه‌ن روسیا و چینه‌و‌ه‬ ‫ڤیتۆ ک��را‪ ،‬ل ‌ه نێوان ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵه‌ی‬

‫گشتی رێکخراوی نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتووه‌کان‬ ‫دابه‌ش کرد و خوازیاری ئه‌رێکردنی بوو له‌و‬ ‫کۆمه‌ڵه‌یه‌دا‪.‬‬ ‫کۆمکاری عه‌ره‌ب و سوریا‬ ‫ب��ڕی��ارن��ام�ه‌ی دوای���ی یه‌کێتی ع���ه‌ره‌ب ک ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر پێویستی ناردنی هێزه‌کانی پاراستنی‬ ‫ئاشتی هاوبه‌شی عه‌ره‌بی ـ نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ‬ ‫سوریا و پێداگری ده‌کات له‌سه‌ر پشتگیری‬ ‫سیاسی و ئابوری ئۆپۆزسیۆنی ئه‌م واڵته‌‪،‬‬ ‫جوڵه‌یه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی دروست کردووه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫بڕیارنامه‌ که‌ رۆژی یه‌کشه‌مه‌ پێشنیار کرا‪،‬‬ ‫روب �ه‌ڕوی پێشوازی یه‌کێتی ئه‌وروپا وه‌لێ‬ ‫گومانه‌کانی روسیا بویه‌وه‌‪.‬‬ ‫بان گی مۆن‪ ،‬سکرتێری گشتی رێکخراوی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ په‌یوه‌ندی ته‌له‌فۆنی‬ ‫له‌گه‌ڵ (نبیل العربی)‪ ،‬سکرتێری گشتی‬ ‫یه‌کێتی ع���ه‌ره‌ب‪ ،‬ل� ‌ه ه�ه‌وڵ��دان�ه‌ک��ان��ی ئه‌م‬ ‫یه‌کێتییه‌ بۆ کۆتاییدان به‌ توندوتیژییه‌کان‬ ‫له‌ سوریا و هێنانه‌کایه‌ی چاره‌سه‌رییه‌کی‬ ‫ئاشتیان ‌ه و دیموکراتیک بۆ چاره‌کردنی‬ ‫قه‌یرانی ئه‌م واڵته‌ پێشوازی کرد‪.‬‬ ‫سکرتێری گشتی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان‬ ‫ل�ه‌م په‌یوه‌ندییه‌ ته‌له‌فۆنیه‌دا وتویه‌تی ک ‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان‪،‬‬ ‫ب���ه‌رپ���رس���ی رێ��ک �ه‌وت��ن �ه‌ ل���ه‌س���ه‌ر پ����رۆژه‌ی‬ ‫کۆمکاری ع �ه‌ره‌ب بۆ ناردنی هێزه‌کانی‬ ‫پاراستنی ئاشتی بۆ سوریا‪.‬‬ ‫بان گی مۆن‪ ،‬هه‌روه‌ها جارێکی تر داوای‬

‫فۆتۆ‪Associated Press :‬‬

‫له‌ ده‌وڵ�ه‌ت��ی سوریا ک��رد که‌ «رێ��ز بگرێت‬ ‫ب��ۆ ه �ه‌م��وو ی��اس��ا ن��ێ��ون�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی�ه‌ک��ان و ب ‌ه‬ ‫په‌له‌ بۆردومانی شاره‌کان و به‌کارهێنانی‬ ‫توندوتیژی دژی نامه‌ده‌نییه‌کان رابگرێت»‪.‬‬ ‫پشتیوانی یه‌کێتی ئه‌وروپا‬ ‫یه‌کێتی ئه‌وروپا رایگه‌یاند ک ‌ه ل ‌ه پرۆژه‌ی‬ ‫کۆمکاری ع �ه‌ره‌ب بۆ ناردنی هێزه‌کانی‬ ‫پاراستنی ئاشتی بۆ سوریا به‌ مه‌به‌ستی‬ ‫راگرتنی توندوتیژی له‌م واڵته‌دا پشتیوانی‬ ‫ده‌کات‪.‬‬ ‫مایکل م��ان‪ ،‬وته‌بێژی کاترین ئیشتۆن‪،‬‬ ‫به‌رپرسی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتی ئه‌وروپا‬ ‫دووشه‌م ‌ه له‌ کۆنفرانسێکی رۆژنامه‌وانیدا‬ ‫وت��ی‪« :‬ل �ه‌ ه �ه‌ر پ��رۆژه‌ی �ه‌ک ک�ه‌ ب�ه‌ په‌ل ‌ه‬ ‫ک��ۆت��ای��ی بێنێت ب �ه‌ س�ه‌رک��وت��ی خوێناوی‬ ‫ناڕازیان له‌ سوریادا پێشوازی ده‌که‌ین‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫تایبه‌ت له‌ پرۆژه‌ی بونی هاوبه‌شی هێزه‌کانی‬ ‫واڵتانی عه‌ره‌بی و نێونه‌ته‌وه‌یی به‌ مه‌به‌ستی‬ ‫ک��ۆت��ای��ی��دان ب�ه‌ ه �ه‌ر ج���ۆره‌ ت��ون��دوت��ی��ژی ل ‌ه‬ ‫سوریادا»‪.‬‬ ‫ڤیلیام هیگ‪ ،‬وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیا‬ ‫وێڕای پێشوازی له‌م پرۆژه‌یه‌ وتی که‌ بونی‬ ‫هه‌ر ج��ۆره‌ هێزه‌کانی پاراستنی ئاشتی ل ‌ه‬ ‫س��وری��ادا ده‌ب���ێ ب��ێ ه��ێ��زه‌ک��ان��ی س �ه‌رب��ازی‬ ‫واڵت��ان��ی رۆژئ���اوا بێت‪ .‬هیگ ل ‌ه (کیپ‬ ‫ت���اون) ب � ‌ه رۆژن��ام �ه‌ن��وس��ان��ی وت‪« :‬هیچ‬ ‫رێگایه‌ک بۆ پێشکه‌وتنی دۆخی سوریا ل ‌ه‬ ‫سێبه‌ری بونی هێزه‌ ده‌ره‌کییه‌کان له‌م واڵته‌دا‬

‫نابینم‪ .‬بڕوام وایه‌ ک ‌ه وه‌ها هێزگه‌لێک ده‌بێ‬ ‫له‌ واڵتانێک بن که‌ رۆژئاوایی نه‌بن‪.‬‬ ‫س��رگ��ئ��ی الورۆف‪ ،‬وه‌زی�������ری ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫روس��ی��ا جه‌ختی ک���رده‌وه‌ پێش ن��اردن��ی هه‌ر‬ ‫چه‌شنه‌ هێزی پاراستنی ئاشتی بۆ سوریا‬ ‫سه‌ره‌تا ده‌ب��ێ توندوتیژییه‌کان له‌م واڵت�ه‌دا‬ ‫راب��گ��ی��ردرێ��ت‪ .‬الورۆف ل �ه‌ کۆنفرانسی‬ ‫رۆژنامه‌نوسی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ عه‌بدواڵ بن‬ ‫زاید ئال نهیان‪ ،‬وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی ئیماراتی‬ ‫عه‌ره‌بی یه‌کگرتوو له‌ مسکۆ وتی‪« :‬ده‌بێ‬ ‫له‌ گفتوگۆی سیاسی گشتگیر پشتیوانی‬ ‫ب��ک��رێ��ت ت��ا ب��ت��وان��رێ بگه‌ین ‌ه چ��اره‌ی �ه‌ک‬ ‫ک���ه‌ خ �ه‌ڵ��ک��ی س���وری���ا رازی ب����ن‪ .‬ده‌ب���ێ‬ ‫توندوتیژییه‌کان له‌ الیه‌ن هه‌موو الیه‌نێکه‌و‌ه‬ ‫به‌ تایبه‌ت دژبه‌ره‌ چه‌کداره‌کانی حکومه‌تی‬ ‫سوریا بوه‌ستێندرێت»‪.‬‬ ‫الورۆف‪ ،‬هه‌روه‌ها ئۆپۆزسیۆنی سوریا وه‌کو‬ ‫چه‌ند گروپ و ن ‌ه یه‌ک گروپی یه‌کگرتوو‬ ‫به‌ناو ک��رد و وت��ی کۆنفرانسی دۆستانی‬ ‫سوریا که‌ ب��ڕی��اره‌ له‌ تونس ب�ه‌ڕێ��وه‌ بچێت‬ ‫هیچ یارمه‌تییه‌کی بۆ راگرتنی توندوتیژی‬ ‫و ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی گفتوگۆی سیاسی ل ‌ه‬ ‫سوریا ناکات‪.‬‬ ‫وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی ئیمارات جه‌ختی ک��رده‌و‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تی سوریا ناتوانێ پشیتوانی خه‌ڵکی‬ ‫خ���ۆی ب��ێ��ت و ل � ‌ه س��ێ��ب �ه‌ری درێ������ژه‌دان ب ‌ه‬ ‫سه‌رکوت له‌م واڵته‌دا گفتوگۆیه‌ک نایه‌ت ‌ه‬ ‫ئاراوه‌‪ .‬هه‌روه‌ها وتی‪« :‬به‌ دوای چاره‌سه‌ری‬ ‫سیاسین‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێ هاوکاری نێونه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ب��ۆ راگ��رت��ن��ی توندوتیژییه‌کان ل � ‌ه سوریا‬ ‫هه‌بێت»‪.‬‬ ‫وه‌اڵمی ده‌وڵه‌تی سوریا‬ ‫ده‌وڵه‌تی سوریا بڕیارنامه‌ی یه‌کێتی عه‌ره‌بی‬ ‫وه‌کو پێشێلکردنی ئاشکرای په‌یماننامه‌ی‬ ‫ئه‌م یه‌کێتیه‌ و دوژمنی راسته‌وخۆی سوریا‬ ‫ب�ه‌ن��او ک��رد ل�ه‌ رێ��گ��ای ب� ‌ه ئامانج کردنی‬ ‫ئاسایش و سه‌قامگیری له‌م واڵته‌دا‪.‬‬ ‫یوسف ئه‌حمه‌د‪ ،‬باڵیۆزی سوریا له‌ میسر ل ‌ه‬ ‫لێدوانێکدا رایگه‌یاند‪« :‬کۆماری عه‌ره‌بی‬ ‫سوریا ت�ه‌واوی بڕیارنامه‌کانی کۆمکاری‬ ‫عه‌ره‌ب ره‌ت ده‌کاته‌وه‌‪ .‬سوریا سه‌ره‌تا جه‌ختی‬ ‫کردبویه‌وه‌‪ ،‬بایه‌خ نادات به‌ بڕیارنامه‌یه‌ک‬ ‫که‌ له‌ نه‌بونی ئه‌ودا ده‌ربکرێت‪.‬‬ ‫ئه‌ندامێتی سوریا له‌ کۆمکاری ع �ه‌ره‌ب‬ ‫ب�ه‌ه��ۆی س �ه‌رن �ج‌ن �ه‌دان ب�ه‌ ب��ڕی��اره‌ک��ان��ی ئه‌م‬ ‫کۆمکاره‌ سه‌باره‌ت به‌ راگرتنی توندوتیژی‬ ‫له‌م واڵته‌دا‪ ،‬به‌ هه‌ڵواسراوه‌یی ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌ندین پرۆژه‌ی ئه‌رمه‌نیه‌کان ل ‌ه مه‌التیا ده‌ڕوخێنرێت‬ ‫و‪ .‬له‌ تورکییه‌وه‌‬ ‫ستاره‌ عارف‬ ‫ل ‌ه چه‌ند رۆژی رابردودا ته‌واوی ئه‌و‬ ‫پرۆژ ‌ه خزمه‌تخوزاریانه‌ی ئه‌رمه‌نیه‌کان‬ ‫بۆ ل ‌ه ناونه‌چونی گۆڕستانه‌که‌یان‬ ‫دروستیان کردبوو‪ ،‬ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫شاره‌وانی شاری مه‌التیاو ‌ه روخێنران‪.‬‬ ‫چاودێرانیش پێیان وای ‌ه فشار‬ ‫خستنه‌سه‌ر ئه‌رمه‌نیه‌کان جارێکی تر‬ ‫نیشاندانه‌وه‌ی راستی تورکیای ‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫ب ‌ه ئه‌رمه‌نیه‌کان‪ .‬شاره‌وانی مه‌التیا‬ ‫ب ‌ه زاره‌کی فه‌رمانی روخاندنی ئه‌و‬ ‫بینایانه‌ی دا که‌ ده‌ست به‌ دروستکردنیان‬ ‫کرابوو‪ .‬بۆی ‌ه ب ‌ه رای چاودێران ئه‌م‬ ‫ره‌وش ‌ه ل ‌ه داهاتودا پێده‌چێت سه‌ر بۆ‬ ‫کاردانه‌و ‌ه بکێشێـت‪.‬‬

‫شاره‌وانی شاره‌که‌ به‌ بیانوی ئه‌وه‌ی کلێس ‌ه‬ ‫دروس��ت ده‌ک�ه‌ن‪ ،‬پرۆژه‌کانیان ده‌ڕوخێنێت و‬ ‫ئه‌مه‌ش کاردانه‌ی لێکه‌وته‌وه‌‪ .‬شاره‌وانیش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت به‌ هه‌زاران سکااڵی هاواڵتیانی‬ ‫بۆ روخاندنی ئه‌و بینایانه‌ پێگه‌یشتوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫بڕیاری روخاندنیان داوه‌‪.‬‬ ‫(‪)18‬ی ن��ی��س��ان��ی س��اڵ��ی (‪ )2007‬ک ‌ه‬ ‫لوتکه‌ی فشار بوو بۆ سه‌ر ئه‌رمه‌نیه‌کان‪،‬‬ ‫ک���ۆم���ه‌ڵ���ک���وژی س����ه‌ر ئ �ه‌رم �ه‌ن��ی �ه‌ک��ان��ی‬ ‫ورووژان����ده‌وه‌‪ .‬ل�ه‌و کاته‌وه‌ ئه‌رمه‌نیه‌کان ل ‌ه‬ ‫تورکیا هه‌ست ده‌که‌ن به‌سه‌ر دڕکه‌و‌ه ده‌ژین‬ ‫و ئارام نین‪ .‬رووداوی چه‌ند رۆژی رابردوش‬ ‫له‌ شاری مه‌التیا‪ ،‬له‌ الیه‌که‌وه‌ خراپی باری‬ ‫ده‌روون���ی ئه‌رمه‌نیه‌کانی خسته‌وه‌ روو‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫الیه‌کی تریشه‌و‌ه هه‌ر ئه‌رمه‌نیه‌کان خۆیان‬ ‫رێگه‌ بۆ به‌ ئاشتی ژیان و دوورکه‌وتنه‌وه‌ ل ‌ه‬

‫ئاڵۆزی خۆش ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌رمه‌نیه‌کان ل ‌ه مه‌التیا ب ‌ه دروستکردنی‬ ‫پ�����رۆژ‌ه و ب��اغ��چ �ه‌ ب���ۆ گ��ۆڕس��ت��ان �ه‌ک �ه‌ی��ان‬ ‫ده‌ستیان پێکرد‪ ،‬ش��اره‌وان��ی مه‌التیاش ل ‌ه‬ ‫نزیک گۆڕستانه‌که‌و‌ه جاده‌یه‌ک ده‌ست پێ‬ ‫ده‌کات‪ ،‬به‌شێکی زۆر باغچ ‌ه و پرۆژه‌ی ل ‌ه‬ ‫شوێنه‌کانی «گاسیلهان ‌ه و ماڵه‌کانی ب ‌ه‬ ‫گچی و سۆندوعا‪ ،‬روخاند ئ�ه‌وان�ه‌ش‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫نه‌ڕوخێنراون و ل ‌ه ره‌وشێکدان ب ‌ه که‌ڵکی‬ ‫ب�ه‌ک��اره��ێ��ن��ان ن���ه‌م���اون‪ .‬ئ���ه‌م ه���ه‌واڵ���ه‌ش ل ‌ه‬ ‫(‪)CNNTurk‬و‌ه باڵو کرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب ‌ه فه‌رمانی پارێزگار سه‌رۆکی شاره‌وانی‬ ‫ب ‌ه زاره‌کی مۆڵه‌تی روخاندنی داوه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ به‌ڕێوه‌به‌ری رێکخراوی‬ ‫خ��ێ��رخ��وازی ئ �ه‌رم �ه‌ن��ی (‪ )Hayder‬ل ‌ه‬ ‫ئه‌سته‌نبوڵ‪ ،‬ه��ات بۆ مه‌التیا و پارێزگار‬ ‫ئولفی ساران و سه‌رۆکی شاره‌وانی مه‌التیا‬ ‫(ئه‌حمه‌د چاکیر)ی بینی و پێی راگه‌یاندن‬ ‫دروستکردنی ئه‌و پرۆژانه‌ پێویستن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ده‌ستیان پێکردوه‌‪ ،‬س�ه‌رۆک��ی شاره‌وانییش‬ ‫رایگه‌یاند‪ ،‬مۆڵه‌تمان وه‌رگرتو‌ه بۆ روخاندنیان‬ ‫و پرۆژه‌کانیش نزیکن ل�ه‌و شه‌قامه‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫شاره‌وانی ده‌ستی پێکردوه‌‪.‬‬ ‫س��ێ م��ان��گ پ��ێ��ش ئێستا ش���اره‌وان���ی ب ‌ه‬ ‫پشت‌به‌ستن ب���ه‌و زان��ی��اری��ان �ه‌ی ه �ه‌ی��ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ک� ‌ه پ���رۆژه‌ی ئه‌رمه‌نیه‌کان ت���ه‌واو ده‌بێت‪،‬‬ ‫ده‌ستی دای�ه‌ دروستکردنی پ��رۆژه‌ی شه‌قام‬ ‫دروستکردن‪ .‬رێکخراوه‌که‌ش رای وایه‌ ئه‌وان‬ ‫به‌ توانا و پاره‌ی خۆیان پرۆژه‌که‌یان ده‌ست‬ ‫پ��ێ��ک��ردووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌ ه��ۆی خراپی ره‌وش��ی‬ ‫ه �ه‌واو‌ه م��اوه‌ی پرۆژه‌کان درێ��ژه‌ی کێشاوه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ش���اره‌وان���ی ب��ه‌و ب��ی��ان��ووه‌ گ�ه‌وره‌ت��ری��ن‬ ‫پرۆژه‌یان ل ‌ه سۆن دوعا ته‌واو ده‌بێت روخاندی‪.‬‬

‫پ��رۆژان�ه‌ ک���ردوه‌‪ ،‬دووی شوباتی (‪)2012‬‬ ‫فشاری گه‌ڕه‌ک له‌سه‌ر شاره‌وانی‬ ‫هۆکاری پشت ئه‌م رووداوه‌‪ ،‬که‌ شاره‌وانی وترا پرۆژه‌کانتان روخێنران‪ ،‬هه‌مو شتێکیان‬ ‫ن���اچ���ار ک������ردووه‌ ب��ی��ان��ڕوخ��ێ��ن��ێ��ت ف��ش��اری روخاند ئه‌و متمانه‌یه‌شیان روخاند‪ ،‬که‌ پێگه‌ی‬ ‫گه‌ڕه‌که‌ک ‌ه ب��ووه‌‪ .‬ل ‌ه ب��اره‌ی دروستکردنی خه‌ڵک ب� ‌ه ئێمه‌یان داب���وو‪ .‬ده‌ڵ��ێ��ت بۆچی‬ ‫ئه‌و پرۆژانه‌ ل ‌ه گۆڕستانه‌که‌یاندا‪ ،‬به‌ سه‌دان ئه‌مه‌یان پێ ه �ه‌رس ن�ه‌ک��را؟ مردوه‌کانمان‬ ‫سکااڵ ب ‌ه ش��اره‌وان��ی مه‌التیا گه‌یشتووه‌ و کێیان ترساندوه‌؟ رێزگرتن ل ‌ه مردوه‌کانمان‬ ‫داوای روخاندنیان کردووه‌‪ ،‬به‌ بیانوی ئه‌وه‌ی کێی نیگه‌ران کردوه‌؟ وتیشی زۆر ناڕازین‬ ‫ئه‌رمه‌نیه‌کان ب ‌ه نیازن ئه‌و پرۆژه‌ و بینایانه‌یان بێگومان خۆمان بریندار بوین و بریندارتریان‬ ‫بکه‌نه‌ کلێسه‌‪ .‬پاشان شاره‌وانی له‌ ژێر ئه‌م کردین‪.‬‬ ‫فشاره‌دا رێگه‌ی به‌ خه‌ڵکه‌که‌ داوه‌ بیڕوخێنن‪ ،‬ب���ه‌رپ���رس���ی رێ���ک���خ���راوه‌ک���ه‌ پ��ێ��ی��واب��وو ل ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ش وه‌ک بانگه‌ش ‌ه ب ‌ه ن��او ده‌کرێت و چاوپێکه‌وتنیاندا له‌گه‌ڵ پارێزگاری مه‌التیا‪،‬‬ ‫دووره‌ ل ‌ه راستیه‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه گوایه‌ به‌ فشاری سه‌رۆکی شاره‌وانی راسپاردووه‌ و پێی وتوو‌ه‬ ‫پێویستییه‌کانی ه��اواڵت��ی��ان��م��ان جێبه‌جێ‬ ‫گه‌ڕه‌که‌که‌ ئه‌م کاره‌ ئه‌نجام درابێت‪.‬‬ ‫ش��اره‌وان��ی ک�ه‌ ئۆتۆمبێلی ب� ‌ه مه‌به‌ستی بکه‌ن‪ .‬پێیوایه‌ خزمه‌تکردنی گۆڕستانه‌کان‬ ‫روخاندنیان ره‌وانه‌ کرد و پرۆژه‌کانیان روخاند له‌ ئه‌ستۆی شاره‌وانیدایه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ک ‌ه کار‬ ‫رایانگه‌یاند‪ ،‬که‌سیان ل ‌ه دروستکردنی ئاگادار دێته‌ سه‌ر خزمه‌تکردنی که‌مه‌نه‌ته‌وه‌کان‪،‬‬ ‫نه‌کردۆته‌وه‌‪ .‬بۆیه‌ روخاندنی ئه‌و پرۆژان ‌ه ش��اره‌وان��ی خزمه‌تگوزاریان پێ ناگه‌یه‌نن‪.‬‬ ‫ئه‌رمه‌نیه‌کانی حه‌په‌ساند‪ .‬ئه‌رمه‌نیه‌کان بۆی ‌ه ناچار هاواڵتیان خۆیان ئه‌نجامی بده‌ن‪.‬‬ ‫ل ‌ه مه‌التیا ژماره‌یه‌کی زۆر که‌میان لێ به‌ پ��اره‌ و توانای خۆمان ده‌ستمان پێکرد‪،‬‬ ‫ماوه‌ته‌وه‌‪ .‬رێکخراوه‌که‌شیان له‌ ئه‌سته‌نبوڵ به‌اڵم شاره‌وانی ب ‌ه بیانوی هه‌بونی سکااڵی‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ی پێ سه‌یر بوو‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌ری خ�ه‌ڵ��ک�ه‌وه‌‪ ،‬ده‌ڵ��ێ��ت پ��رۆژه‌ک��ان��ت��ان ل� ‌ه کلێس ‌ه‬ ‫ئاوه‌دانکردنه‌و‌ه و نیشته‌جێکردنیش رایگه‌یاند‪ ،‬ده‌چێت‪ ،‬ده‌یڕوخێنێت و ده‌ست به‌ پرۆژه‌که‌ی‬ ‫روخاندنی ئه‌و پرۆژانه‌ بۆ ئه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬خۆی ده‌ک��ات‪ ،‬ده‌یتوانی سکااڵی خه‌ڵک‬ ‫که‌ ناکرێت له‌ ناو م��ردووان��دا بینا دروست راوه‌ستێنێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستی بوایه‌‪.‬‬ ‫ب��ک��رێ��ت ب��ۆی �ه‌ ب��ڕی��اری روخ��ان��دن��ی��ان��م��ان��دا‪ ،‬سه‌رۆکی رێکخراوه‌ ئه‌رمه‌نیه‌که‌ رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫روخاندنیشیان شتێکی ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی یاسا نیه‌‪ .‬ب ‌ه نیازن س �ه‌ردان��ی پارێزگار و ش��اره‌وان��ی‬ ‫بکه‌نه‌وه‌ و داوایان لێ بکه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ک چۆن‬ ‫بریندار بووین بریندارتریان کردین‬ ‫به‌رپرسی رێکخراو‌ه ئه‌رمه‌نیه‌که‌ (هوسره‌ف پرۆژه‌کانتان روخاند ئاواش دروستکردنه‌وه‌ی‬ ‫کۆله‌تافیت ئۆغڵو)‪ ،‬پێیوای ‌ه ئه‌م ‌ه ره‌گێکی ه �ه‌م��ان پ���رۆژه‌م���ان ده‌وێ����ت‪ ،‬چونکه‌ ئه‌م ‌ه‬ ‫دوور و درێ�����ژی ه��ه‌ی��ه‌ و ل���ه‌ م��ان��گ��ی ره‌وشێکه‌ شایسته‌ی مه‌التیا نیه‌‪.‬‬ ‫(‪)2011/10‬وه‌ له‌و شوێنانه‌ی مه‌التیا‪ ،‬ک ‌ه پێده‌چێت کاردانه‌وه‌ی ئه‌و یاسایه‌ بێت‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫ئه‌رمه‌نی لێیی ‌ه ماڵی به‌گچی و گاسلهان ‌ه فه‌ڕه‌نسا ده‌نگی له‌سه‌ر درا‬ ‫و سۆن دوعا‪ ،‬ده‌ستمان به‌ دروستکردنی ئه‌و کۆله‌تافیت ئۆغڵو س �ه‌رۆک��ی رێکخراو‌ه‬

‫ئه‌رمه‌نیه‌که‌ گ��وم��ان��ی ه�ه‌ی�ه‌ ل���ه‌وه‌ی ئه‌م‬ ‫کاره‌ی شاره‌وانی و فشارخستن ‌ه ئه‌رمه‌نیه‌کان‬ ‫کارێکی رێکخراو بێت‪ ،‬خه‌ڵکی سه‌ر شه‌قام‬ ‫ئه‌م کار‌ه ناکات‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ کاری رێکخستن‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬ی��ان ک���اردان���ه‌و‌ه ب��ێ��ت‪ ،‬ب �ه‌ ه��ۆی ئه‌و‬ ‫یاسایه‌وه‌‪ ،‬که‌ له‌ فه‌ڕه‌نسا په‌سند ک��را‪ .‬ب ‌ه‬ ‫دڵ��ن��ی��ای�ه‌و‌ه ده‌ب��ێ��ت ق �ه‌ره‌ب��وی ئ �ه‌م ره‌وش���ه‌ش‬ ‫ب��ک �ه‌ن �ه‌و‌ه و ن��ی��گ�ه‌ران��ی�ه‌ک��ان��م��ان ل �ه‌ ب���اره‌ی‬ ‫گۆڕستانه‌که‌و‌ه بڕه‌وێنرێته‌وه‌‪ ،‬ه�ه‌زاران ساڵ ‌ه‬ ‫پێکه‌وه‌ ده‌ژین ئێمه‌ش منداڵی ئه‌م خاکه‌ین‪،‬‬ ‫هیچ شتێک ناتوانێت ئه‌م راستیه‌ بگۆڕێت‪،‬‬ ‫هیوادارین به‌رپرسه‌کانیش ئاوا له‌م مه‌سه‌له‌ی ‌ه‬ ‫بڕوانن‪.‬‬ ‫سه‌رۆکی شاره‌وانی ئه‌و گروپه‌ی‬ ‫پرۆژه‌کانیان روخاند به‌ هه‌ڵه‌ تێگه‌یشتبون‬ ‫به‌ گوێره‌ی هه‌واڵێکی ئاژانسی دیجله‌ش‪،‬‬ ‫سه‌رۆکی ش��اره‌وان��ی مه‌التیا رایگه‌یاندوه‌‪،‬‬ ‫ته‌نیا بڕیاری روخاندنی ماڵی به‌گچیمان‬ ‫وه‌رگ��رت��وه‌‪ ،‬گروپه‌که‌ به‌ هه‌ڵه‌ تێگه‌یشتون‬ ‫و ئه‌و پ��رۆژه‌ گ�ه‌وران�ه‌ی له‌ ته‌واوبوندا بون‬ ‫روخاندویانه‌‪ .‬له‌ راگه‌یه‌ندراوێکی شاره‌وانی‬ ‫مه‌التیادا هاتووه‌‪ ،‬دوای سه‌ردان و سکااڵی‬ ‫زۆری هاواڵتیان‪ ،‬که‌ پرۆژه‌ی ئه‌رمه‌نیه‌کان‬ ‫ل �ه‌ ن���او گ��ۆڕس��ت��ان��دا دروس����ت ده‌ک���رێ���ت و‬ ‫ده‌کرێت به‌ کڵێسه‌‪ ،‬بۆی ‌ه وه‌ک شاره‌وانی‬ ‫ته‌نیا بڕیاری روخاندنی ماڵی به‌گچیمان‬ ‫دا‪ .‬چونک ‌ه ده‌که‌وێته‌ ناو گۆڕستانه‌که‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ هۆی هه‌ڵه‌یه‌که‌و‌ه ته‌واوی پرۆژه‌کان‬ ‫روخێنراون‪ ،‬که‌ ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی ده‌ستپێشخه‌ری‬ ‫ئێمه‌ بووه‌‪ .‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش لێکۆڵینه‌وه‌مان‬ ‫ده‌س��ت پێکردوه‌‪ ،‬له‌م جوگرافیایه‌شدا هیچ‬ ‫هه‌ڵوێستێکی جیاکاری به‌رامبه‌ر به‌ هیچ‬ ‫ئه‌تنیک و ئاینێک نانوێنین‪.‬‬

‫‪15‬‬

‫کورد له‌ میدیا‬ ‫جیهـا‌نـیـیه‌کاندا‬ ‫«ئه‌گه‌ر دۆسیه‌ی هاشمی و موتڵه‌گ‬ ‫ببرێنه‌ ناو کۆنگره‌ی نیشتیمانییه‌وه‌‬ ‫کێشه‌ دروست ده‌کات»‬ ‫هاوپه‌یمانی نیشتیمانی له‌ په‌رله‌مانی‬ ‫عێراقدا جه‌خت ده‌کاته‌وه‌ له‌وه‌ی ئه‌گه‌ر‬ ‫بێت و دۆسیه‌کانی تاریق هاشمی‪ ،‬جێگره‌‬ ‫س��ون�ه‌ک�ه‌ی س �ه‌رۆک��ی ع��ێ��راق و ساڵح‬ ‫موتڵه‌گ‪ ،‬جێگره‌ سونه‌که‌ی سه‌رۆ‌ک‬ ‫وه‌زی�����ری ع��ێ��راق ب��خ��رێ��ن�ه‌ ک��ارن��ام �ه‌ی‬ ‫کۆنگره‌ نیشتیمانییه‌ چاوه‌ڕوانکراوه‌که‌ی‬ ‫عێراقه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا هاوپه‌یمانی نیشتیمانی‬ ‫به‌شداری له‌و گردبوونه‌وه‌یه‌دا ناکات که‌‬ ‫به‌ مه‌به‌ستی چاره‌سه‌رکردنی قه‌یرانی‬ ‫سیاسی عێراقه‌‪.‬‬ ‫دک��ت��ۆر مه‌حمود ع��وس��م��ان‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫پ��ه‌رل��ه‌م��ان��ی ع���ێ���راق ل���ه‌س���ه‌ر لیستی‬ ‫هاوپه‌یمانی کوردستانی ده‌ڵێت پێویسته‌‬ ‫هه‌موو الیه‌ک ده‌ست له‌ دۆسیه‌ی تاریق‬ ‫هاشمی هه‌ڵگرن و دادگا بڕیاری خۆی‬ ‫ب��دات و ده‌شڵێت الیه‌نه‌ سیاسییه‌کانی‬ ‫ع��ێ��راق ک��ردوی��ان�ه‌ ب�ه‌ کێشه‌ و ناشبێت‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ببێته‌ مایه‌ی ئه‌وه‌ی‬ ‫هاشمی نه‌چێته‌ به‌رده‌م دادگا‪.‬‬ ‫له‌ میانه‌ی وتووێژه‌که‌یدا له‌گه‌ڵ به‌ڵێن‬ ‫س��اڵ��ح‪ ،‬دک��ت��ۆر ع��وس��م��ان ده‌ش��ڵ��ێ��ت له‌‬ ‫ئێستادا لیستی ئه‌لعێراقیه‌ پێداناگرێت‬ ‫له‌سه‌ر دۆسیه‌که‌ی هاشمی و عێراقیه‌ش‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی ب �ه‌الوه‌ گرنگه‌ ده‌ستگیرکردنی‬ ‫ئه‌ندامه‌کانی نه‌مێنێت زیاتر ب��اس له‌‬ ‫رێکه‌وتنی هه‌ولێر ده‌کات‪.‬‬

‫پارته‌ کوردییه‌کان به‌شداری‬ ‫ریفراندۆمی سوریا نابن‬ ‫س�ه‌رۆک��ى سوریا به‌شار ئه‌سه‌د دوێنێ‬ ‫رایگه‌یاندبوو که‌ له‌ (‪)26‬ی شوباتدا‬ ‫ده‌س����ت����وری گ��ش��ت��ی س���وری���ا ده‌خ���ه‌ن���ه‌‬ ‫ری��ف��ران��دۆم �ه‌وه‌ و پ��ارت�ه‌ک��ان��ى ک��وردی‬ ‫رۆژئ���اوای کوردستانیش ل �ه‌و ب��اره‌ی�ه‌وه‌‬ ‫ده‌ڵێن ده‌س��ت��ور هیچ شتێکى بۆ کورد‬ ‫تێدا نیه‌ بۆ ئه‌وه‌ش چاوه‌رێ ده‌کرێ که‌‬ ‫گه‌لى ک��ورد ڕیفراندۆمه‌که‌ بایکۆت‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫رژێمی سوریا س �ه‌ره‌ڕای هه‌موو کێشه‌‬ ‫و قه‌یرانه‌کان و پێویستی گۆڕانکاری‬ ‫س��ی��س��ت �ه‌م��ی ن����اوخ����ۆی ده‌س�������ه‌اڵت و‬ ‫حکومه‌ت‪ ،‬هه‌وڵی خۆرزگارکردن له‌و‬ ‫قه‌یرانانه‌ ده‌دات‪ ،‬سه‌رۆکى سوریا به‌شار‬ ‫ئ�ه‌س�ه‌د رایگه‌یاندبوو ک�ه‌ ل�ه‌ (‪)26‬ی‬ ‫شوباتدا ده‌ستوری گشتی سوریا ده‌خه‌نه‌‬ ‫ریفراندۆمه‌وه‌‪ .‬چه‌ندین الیه‌نی کوردی‬ ‫و پارتی سیاسی ک��ورد له‌ رۆژئ���اوای‬ ‫کوردستان سوورن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌و‬ ‫ده‌س��ت��ووره‌دا هیچ شتێک بۆ ک��ورد له‌‬ ‫ئ��ارادا نییه‌ و ئه‌و ده‌س��ت��ووره‌ش په‌سه‌ند‬ ‫ن��اک�ه‌ن‪ .‬رایانگه‌یاند که‌ ئ �ه‌وان خۆیان‬ ‫بۆ بایکۆتکردنی ئه‌و ده‌ستووره‌ ئاماده‌‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬

‫ئێران ناردنى نه‌وت بۆ ئه‌وروپا‬ ‫راده‌گرێت‬ ‫وه‌زاره‌ت��ى نه‌وتى ئێران رایگه‌یاند‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ناردنى نه‌وتیان بۆ واڵتانى فه‌ڕه‌نسا و‬ ‫به‌ریتانیا راگرتووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌ رێگه‌ى‬ ‫نه‌فرۆشتنى ن�ه‌وت��ى خ��او ب�ه‌ کۆمپانیا‬ ‫به‌ریتانى و فه‌ڕه‌نسییه‌کان‪.‬‬ ‫م��اڵ��پ�ه‌رى (‪)BBCarabic.com‬‬ ‫باڵوى کردۆته‌وه‌ که‌ وته‌بێژێکى وه‌زاره‌تى‬ ‫ن��ه‌وت��ى ئ��ێ��ران ل��ه‌ م��اڵ��پ �ه‌رى س �ه‌ره‌ک��ى‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کیاندا ئه‌وه‌ى راگه‌یاندووه‌‪ :‬ئیتر‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت���ى ئ��ێ��ران ن���ه‌وت ب �ه‌ کۆمپانیان‬ ‫فه‌ڕه‌نسى و به‌ریتانییه‌کان نافرۆشێت‪،‬‬ ‫ئ���ه‌م���ه‌ش وه‌ک وه‌اڵم����ێ����ک ب���ۆ ئ �ه‌و‬ ‫فشارانه‌ى که‌ واڵتانى ئه‌وروپا ده‌یخه‌نه‌‬ ‫سه‌ر ئێران‪.‬‬ ‫ل���ه‌ چ���ه‌ن���د رۆژى راب����ردوش����دا چ�ه‌ن��د‬ ‫ده‌زگایه‌کى راگه‌یاندنى ئێران ئه‌وه‌یان‬ ‫ب�ڵاو ک���رده‌وه‌‪ ،‬ک�ه‌ واڵت�ه‌ک�ه‌ی��ان ناردنى‬ ‫نه‌وت بۆ هۆڵه‌ندا و یۆنان راده‌گرێت‪.‬‬ ‫وه‌زی���رى ن�ه‌وت��ى ئ��ێ��ران راش��ی��گ�ه‌ی��ان��دووه‌‪:‬‬ ‫راگرتنى نارنى نه‌وت بۆ ئه‌وروپا زیان به‌‬ ‫ئابورى ئێران ناگه‌یه‌نێت‪.‬‬


‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫بیر و بۆچون‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌م ‌ه ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫(‪)15‬ى شوبات و خیانه‌تێکى ترى واڵتانى دیموکراسى‬ ‫رێباز مام شۆرش‬ ‫(‪ )13‬س���اڵ ب���ه‌ر ل��ه‌ ئێستا واڵت��ان��ى‬ ‫کۆنه‌په‌ره‌ست و تاریک په‌ریست ک ‌ه‬ ‫چ��اوی��ان ب �ه‌ گ�ه‌ل��ى سته‌مدید‌ه و به‌ش‬

‫مه‌ینه‌تى کوردستان هه‌ڵنه‌هات وه‌کو هاوکارى ده‌وڵه‌تانى داگیرکه‌ریانکرد‪ ،‬به‌ وێردى سه‌ر زمانى زارۆکى کوردان‪،‬‬ ‫هه‌موو ئه‌و جارانه‌ى بزافى رزگارى خوازى ک ‌ه دواجار سه‌رۆک ئاپۆ وه‌اڵمى تورک ‌ه هه‌ر بۆی ‌ه دوژمنان که‌وتن ‌ه پیاڵنگێڕان‬ ‫کورد بڕواو متمانه‌یه‌کى بۆ سه‌ربه‌خۆیى و شۆڤێنیه‌کان و ن�ه‌وه‌ک��ان��ى ئه‌تاتورکى و گ�ه‌ل�ه‌ک��ۆم��ی��ی� ‌ه ش �ه‌رم �ه‌زاری��ی �ه‌ک �ه‌ى‬ ‫رزگارى کوردستان په‌یدا کرد‪ ،‬دوژمنانى دایه‌و‌ه ک ‌ه کورد خاوه‌نى بنه‌ماى نه‌ته‌وه‌یى (‪)15‬ى شوباتى ساڵى (‪ ،)1999‬که‌‬ ‫کورد که‌وتنه‌ پیاڵنگێڕان بۆ ل ‌ه ناوبردنى خۆیه‌تى و ئاماده‌نییه‌ له‌ بۆسه‌ى تورکدا مۆمى هیواى کوردانیان ک��وژان��ده‌وه‌ و‬ ‫ئه‌م فرسه‌تانه‌‪ ،‬وه‌کو چۆن کۆماره‌که‌ى بتوێته‌وه‌ و مل که‌چى هیچ واقیعێکى سه‌رۆکه‌که‌یان ده‌ستگیر کرد‪.‬‬ ‫قازى و شۆڕشى ئه‌یلوڵ و شێخى نه‌مر تاڵ نابێت‪ ،‬که‌ تورک و عه‌ره‌ب و فارس به‌اڵم خه‌یاڵیان خاوه‌‪ ،‬قوتابیانى ئاپۆ ل ‌ه‬ ‫و ش��ێ��خ س �ه‌ع��دى پ��ی��ران و میرنشین ‌ه به‌ سه‌ریدا بسه‌پێنێت‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ سه‌رۆک بن گشت تاش ‌ه به‌رد و ره‌وه‌ز و لوتکه‌ى‬ ‫به‌ناوبانگه‌که‌ى ب�ه‌درخ��ان��ی�ه‌ک��ان‪ ،‬هه‌ر ئاپۆ بوو ب ‌ه سمبولى نه‌ته‌وه‌ى کوردان و چیا و کوچ ‌ه و کۆاڵنه‌کانى کوردستان‪،‬‬ ‫به‌مشێوه‌یه‌ جارێکیتر ده‌وڵه‌تانى ئیمپریاڵى له‌ گشت ئاگردانى ماڵه‌ هه‌ژاره‌کانى ل �ه‌ ن��او کۆمه‌ڵگا پێشکه‌وتووه‌کانى‬ ‫یاخود زه‌لهێزه‌کان کوردیان ک��رده‌وه‌ ب ‌ه ک�����ورد س������روودى «ب����اک����ور‪ ،‬ب���اش���ور‪ ،‬ن��ێ��وده‌وڵ �ه‌ت��ى ب � ‌ه گ��ی��ان��ى شۆڕشگێڕى‬ ‫ق��ورب��ان��ى ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی�ه‌ک��ان��ى خ��ۆی��ان و رۆژهه‌اڵت‪ ،‬ئاپۆ سه‌رۆکى واڵت» بوو سه‌لماندیان ه���ه‌زاران ئاپۆ ل�ه‌م واڵت �ه‌دا‬

‫‪17‬‬

‫شۆڕشگێڕانه‌ و بوێرانه‌ داک��ۆک��ى ل ‌ه تورکیا به‌ ئارامى و ئاسایش بژین‪.‬‬ ‫مافه‌کانى گه‌له‌ سته‌م دیده‌که‌یان ده‌که‌ن هه‌ر له‌م بۆن ‌ه شوومه‌دا داوا له‌ گشت‬ ‫و ب ‌ه تورک ‌ه شۆڤێنیه‌کان ده‌سه‌لمێنن بێ س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى ه��ه‌رچ��وار پ��ارچ�ه‌ک�ه‌ى‬ ‫ئاپۆ و په‌که‌ک ‌ه چاره‌سه‌رى کێشه‌ى کورد ک���وردس���ت���ان ده‌ک�����ه‌م‪ ،‬ب �ه‌رپ��رس��ی��ارێ��ت��ى‬ ‫مه‌حاڵه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بێ دووژمنان باش له‌م ‌ه مێژوویى خۆیان رابگه‌یه‌نن هه‌وڵه‌کانیان‬ ‫تێبگه‌ن که‌ بێ چاره‌سه‌رى دیموکراسیان ‌ه یه‌ک بخه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى میلله‌تێکى زیاتر‬ ‫مه‌حاڵ ‌ه کێشه‌کانى تورکیا چاره‌سه‌ر ل ‌ه (‪ )40‬ملیۆنى وه‌ک واڵتانى تر ب ‌ه‬ ‫بکرێت‪ ،‬باشتر‌ه ده‌وڵه‌تى ت��ورک گوێ سه‌ربه‌خۆیى خۆى بگات و فشار بخات ‌ه‬ ‫ل�ه‌ پێشنیاره‌کانى بیرمه‌ندانى ت��ورک سه‌ر ناوه‌ند‌ه بڕیار به‌ده‌سته‌کانى جیهان‬ ‫و نه‌ته‌وه‌کانى تر بگرن نمونه‌یان وه‌ک ک ‌ه هه‌وڵى ئازادکردنى سه‌رۆکى نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫ئه‌حمد ئاڵتان و محه‌مه‌د عه‌لى بیراند و ک���ورد ب���درێ و کێشه‌که‌ ب � ‌ه رێ��گ��اى‬ ‫ئیسماعیل بێشکچى ک ‌ه ده‌یانه‌وێت ل ‌ه دیموکراسیان ‌ه چاره‌سه‌ر بکرێت‪.‬‬

‫یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى بۆ وه‌دی نایه‌ت؟‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت���ێ���ک���ى ب���ه‌ه���ێ���زى وه‌ک ئ���اش���ور‬ ‫له‌ناوببات‪،‬هه‌رچه‌نده‌ ئێمه‌ى کورد هه‌رگیز‬ ‫ب��ی��رم��ان ل���ه‌ خ���اک و ئ���او و نیشتمانى‬ ‫نه‌ته‌وه‌کانى ت��ر ن �ه‌ک��ردۆت �ه‌و‌ه به‌ڵکو ئ�ه‌و‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تى ئاشورى بووه‌ که‌ هه‌میشه‌ په‌المارى‬ ‫ناوچه‌ کوردییه‌کانى داوه‌ ‪،‬ئه‌م ده‌ستێوه‌ردان و‬ ‫هێمن عه‌لى‬ ‫داگیرکاریی ‌ه بۆ ده‌مێکى پێش ل ‌ه ماده‌کانیش‬ ‫ده‌گه‌رێته‌وه‌ هه‌ر بۆی ‌ه ک��ورد ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ى‬ ‫ل��ه‌ن��اوب��ردوو‌ه ‪.‬ک���ه‌واب���وو ه �ه‌م��وو که‌سێک‬ ‫ماوه‌یه‌کى زۆره‌ هاوار و ناڵه‌ى سه‌دان ساڵه‌ى ده‌زان��ێ��ت هێز و ت��وان��اى ه �ه‌ر ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی�ه‌ک‬ ‫به‌رخۆدانى گه‌لى ک��ورد به‌ده‌نگێکى به‌رز پ�ه‌ی��وه‌س��ت� ‌ه ب �ه‌ ی �ه‌ک��گ��رت��ووی��ان ل �ه‌س �ه‌ر ئ�ه‌و‬ ‫هاوار ده‌کات بۆ یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى کوردان بابه‌تانه‌ى که‌ په‌یوه‌ندى ب ‌ه ژیانى هه‌موانه‌و‌ه‬ ‫‪،‬هه‌ر له‌و ڕۆژه‌ى کوردێک بیرو هۆشى ه���ه‌ی��� ‌ه ‪،‬ب������ه‌اڵم ده‌م���ێ���ک��� ‌ه ل���ه‌ن���او ک����وردا‬ ‫که‌مێک گ�ه‌ش��او‌ه ب��وو‌ه و مه‌ینه‌تیه‌کانى یه‌کگرتویه‌کى ل �ه‌م چه‌شن ‌ه وه‌دیناکرێت‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ک�ه‌ى دی��ووه‌ ووتویه‌تى ده‌ردى کورد به‌ڵکو ده‌بینین له‌م چه‌ند ساڵه‌ى دوایدا هه‌ر‬ ‫یه‌کنه‌گرتن و دژای�ه‌ت��ى کردنى یه‌کتریی ‌ه الی�ه‌ن و ڕه‌وتێک بۆ خۆیى له‌ قوژبنێکدا‬ ‫‪،‬ه �ه‌ر ئ �ه‌م ڕه‌وش��ت �ه‌ ن��اح�ه‌ز و ب �ه‌دف �ه‌ڕ‌ه واى خ�ه‌ب��ات ده‌ک���ات و ڕۆژ ل���ه‌دواى ڕۆژ ئه‌م‬ ‫کردوو‌ه ئه‌م نه‌ته‌وه‌ی ‌ه بۆ ماوه‌ى چه‌ندین سه‌د‌ه ق��وژب��ن�ه‌ش��ى ک��چ��گ�ه‌ت��رده‌ب��ێ��ت�ه‌و‌ه ‪.‬کاتێک‬ ‫به‌ بنده‌ستى بمێنێته‌وه‌ ‪،‬هه‌میشه‌ ئه‌وه‌نده‌ى ل ‌ه هۆزانڤانى ناوى کورد ئه‌حمه‌دى خانى باسى‬ ‫ه����ه‌وڵ����ى ئ��������ه‌وه‌دا ب�������وو‌ه ه����اون����ه‌ت����ه‌و‌ه و یه‌کنه‌گرتوویى ک��وردان ده‌ک��ات و ئه‌ویش‬ ‫هاونیشتمانه‌که‌ى الواز و په‌رته‌واز‌ه بکات نیو‌ه مه‌ینه‌تى کورد بو یه‌کنه‌گرتنى ده‌گه‌ڕێنێته‌و‌ه‬ ‫ئ�ه‌وه‌ن��ده‌ هه‌وڵى به‌ربه‌ره‌کانى داگیرکه‌ر و ‪،‬به‌ڕاستى بۆچى کورد نه‌یتوانیوه‌ به‌درێژایى‬ ‫دوژمنانى خاکه‌که‌ى نه‌داو‌ه ‪،‬خۆ ئه‌گه‌ر ل ‌ه ئه‌و چه‌ند سه‌ده‌ى ڕابردوو وه‌ها یه‌کێتیه‌ک‬ ‫سات و ده‌مێکیشدا جواڵنه‌و‌ه و به‌رخودانێک بونیادبنێت که‌ هه‌موو کورد له‌ژێر سێبه‌رى‬ ‫دژ به‌ داگیرکه‌ران به‌رپابووه‌ ئه‌وا کورد هه‌ر ب��ی��روب��اوه‌ڕێ��ک��ى ک��وردس��ت��ان��ی��دا کۆبکاته‌و‌ه‬ ‫بۆخۆیى ڕێگر و تێکده‌رى ئه‌و جواڵنه‌و‌ه و ؟له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى ئه‌م یه‌کبونه‌ى کورد گه‌لێگ‬ ‫شۆڕشان ‌ه بوو‌ه ‪،‬بێگومان ناکرێت لێره‌دا پالنى ئه‌سته‌م ‌ه به‌اڵم ناکرێت مرۆڤ ده‌سوه‌ردارى‬ ‫دوژمنانى گ�ه‌ل نادید‌ه بگیرێت ‪،‬دوژمنان ئه‌م کار‌ه هه‌نوکی ‌ه بێت چونک ‌ه ئه‌م ‌ه ڕێگاى‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ى توانویانه‌ ب ‌ه پاره‌ و پوڵ و برایه‌تى ڕزگ����ارى ک��وردس��ت��ان �ه‌ ‪،‬ک����ورد ک �ه‌ خۆیى‬ ‫ن��ێ��وان گ���ه‌الن و ده‌م��چ �ه‌ورک��ردن��ى م��ه‌ال و نه‌یتوانیووه‌ یه‌کێتیه‌ک له‌نێوان خۆیاندا‬ ‫خانه‌دان و سه‌رۆک هۆزه‌کان و ده‌یان فێڵ و دروس����ت ب��ک��ات زۆر ب �‌ه ئ��اس��ان��ى ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫ته‌ڵه‌که‌بازى تر کوردیى خۆشباوه‌ڕى دڵپاکى ن�ه‌ت�ه‌وه‌ک��ان��ى ت��رى وه‌ک ت���ورک ‪،‬ع���ه‌ره‌ب‬ ‫میوانداریان ل ‌ه خشت ‌ه بردوو‌ه و هه‌موو خواست ‌ه ‪،‬فارس ‪،‬یه‌کبونى دروست کردووه‌ !یه‌کبوونى‬ ‫ئه‌هریمه‌نیه‌کانى خۆیان وه‌دیهێناوه‌ و پاشانیش چ��ى ؟ده‌ک��رێ��ت ناویبهێین ب � ‌ه ن��ۆک �ه‌رى و‬ ‫ه �ه‌رچ��ى به‌ڵێنى پ��ێ��ک�ه‌و‌ه ژی���ان و برایه‌تى یاساوڵى دوژمنان ‪.‬جێگه‌ى خۆیه‌تى بپرسین‬ ‫نه‌ته‌وه‌کانه‌ خه‌ڵتانى خوێن کراو‌ه ‪.‬به‌ڕاستیش بۆچى کورد له‌برى ئه‌وه‌ى خزمه‌تى ئیمپراتۆرى‬ ‫ل �ه‌ ه���ه‌ر ده‌م��ێ��ک��دا ک���ورد ک�ه‌ت��وان��ی��وی�ه‌ت��ى فارسى و عوسمانى و عه‌رب و ئیسالم بکات‬ ‫لێکنزیکبوونه‌وه‌یه‌ک له‌ نێوان و هۆز و خێڵ ئه‌و کاره‌ى بۆ خۆیى نه‌کردووه‌ ؟ئایا ئه‌م ‌ه‬ ‫و چ��ی��ن �ه‌ ج���ۆرب���ه‌ج���ۆره‌ک���ان���ى ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ا په‌یوه‌ندى به‌ الوازى که‌سایه‌تى کورده‌و‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫وه‌دیبهێنێت ئه‌وا تونیویه‌تى سه‌ر به‌ گه‌لێک ؟ ئێمه‌ى ک��وردى دام��اوى نه‌زانن دوژمنان‬ ‫دوژم��ن��ى سه‌رسه‌خت دابنه‌وێنێت ‪،‬ده‌بینین هه‌میش ‌ه وای���ان تێگه‌یاندووین ک �ه‌ ک��ورد‬ ‫کاتێک که‌یقوباد (دی��اک��ۆ) توانیویه‌تى خ��اوه‌ن��ى هیچ شتێک ن �ه‌ب��وو‌ه و هه‌میش ‌ه‬ ‫هۆزه‌کانى ناوچه‌ى خ��واروى کوردستان _ خزمه‌تکار و بنده‌سخۆرى فارس و تورک و‬ ‫مادستان یه‌کبخات چه‌شن ‌ه هێزێک به‌ده‌ست عه‌ره‌ب بوو‌ه ‪،‬له‌کاتێکدا بست ب ‌ه بستى ئه‌م‬ ‫ده‌هێنێت ک ‌ه توانیویه‌تى ل ‌ه ڕێگه‌ى ئه‌م هێزه‌و‌ه خ��اک �ه‌ گ���ه‌واه���ی���ده‌رى ئ���ه‌و ڕاس��ت��ی �ه‌ن ک ‌ه‬

‫شارستانیه‌تى کورد بو ده‌مێکى پێش زایین‬ ‫ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌و‌ه ‪،‬ئێستاش ه�ه‌ر شوێنێکى ئه‌م‬ ‫کوردستانه‌ هه‌ڵبدرێته‌وه‌ خاک و خوڵه‌که‌ى‬ ‫بۆنى شارستانیه‌تى کۆنى لێدێت بۆنى ئه‌و‬ ‫کاته‌ى لێدێت که‌ عه‌ره‌ب بت په‌رست بوون و‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ش نه‌یانتوایووه‌ په‌یکه‌رێکى‬ ‫ش���ای���س���ت���ه‌ ب����ۆ خ����واک����ه‌ی����ان درووس�������ت‬ ‫بکه‌ن‪،‬تورکه‌کانیش ئه‌و ده‌مه‌ له‌ خۆرهه‌اڵتى‬ ‫ئاسیا ته‌نیا خاوه‌نى ئه‌سپه‌کانیان بوونه‌ هه‌ر‬ ‫ب �ه‌س �ه‌ر ئ �ه‌و ئ�ه‌س��پ��ان�ه‌و‌ه ه��ات��ن و خاکێکى‬ ‫پیرۆزیان داگیرکردوو‌ه ‪،‬چى بڵێن ده‌رب��اره‌ى‬ ‫فارس که‌ کورد بوخویى ئه‌م نه‌ته‌وه‌ى قنچ‬ ‫کرده‌و‌ه ‪،‬ئه‌گه‌ر ئه‌ستیاگى دواین پادشاى ماد‬ ‫ماندانداى کچى خۆیى نه‌دایه‌ ب ‌ه که‌مبوجیه‌ى‬ ‫س����ه‌رۆک ه����ۆزى پ��ارس��ه‌ک��ان و ک��ورش��ى‬ ‫لێنه‌بوای ‌ه و هارپاک (ئ��ارپ��اک)ى گ�ه‌ور‌ه‬ ‫شالیارى ئه‌ستیاگ ناپاکى له‌ پادشاکه‌ى‬ ‫نه‌کردای ‌ه ئێستا ڕه‌نگه‌ کورد شوێن و پله‌و‬ ‫پایه‌ى فارسى هه‌بووایه‌ ‪،‬ب �ه‌اڵم ئه‌مه‌ ئیتر‬ ‫ئێستا ده‌ردێک ده‌رمان ناکات ‪،‬بۆی ‌ه ده‌بێت‬ ‫کورد زۆر به‌باشى مێژووى خۆیى بزانێت و‬ ‫هه‌ڵه‌ى ل�ه‌م چه‌شنه‌ دووپ��ات�ه‌ نه‌کاته‌وه‌ ک ‌ه‬ ‫ب����ه‌داخ����ه‌و‌ه ئ����ه‌م ه���ه‌اڵن���ه‌ ت��اک��و ئێستاش‬ ‫ب���ه‌رده‌وام���ی���ان ه �ه‌ی �ه‌ ‪،‬ئ��ێ��م�ه‌ ک����ورد ده‌ب��ێ��ت‬ ‫که‌سایه‌تى ک��ورد له‌سه‌ر م��ێ��ژووى زێڕینى‬ ‫ڕابردوو بونیادبکه‌ین ئه‌و ده‌مه‌ى ک ‌ه کورد‬ ‫خ��اوه‌ن��ى ه��ێ��ز و ده‌س���ت���ه‌اڵت و حوکمڕانى‬ ‫س�ه‌رب�ه‌خ��ۆی��ى خ��ۆى ب���وو‌ه ن���ه‌وه‌ک م��ێ��ژووى‬ ‫دواتر ئه‌و کاته‌ى که‌ ل ‌ه بنده‌ستى نه‌ته‌وه‌یه‌کى‬ ‫تردا بووین ‪،‬له‌و ده‌سته‌اڵتانه‌ش ماد باشترین‬ ‫نمونه‌ی ‌ه بۆ بونیادنانى تاکى کور له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و‌ه ئه‌و ده‌سته‌اڵت ‌ه بووه‌ که‌ ل ‌ه شان وپایه‌ى‬ ‫کوردا بووه‌ و توانیوویه‌تى یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫له‌نێوان ک��وردا درووس��ت بکات ‪،‬ه �ه‌ر بۆی ‌ه‬ ‫بونیادنانى که‌سایه‌تى تاکى کورد له‌ژێر هه‌ر‬ ‫بیروباوه‌ڕێکى ئاینى یاخود هه‌ر بیروهزرێکى‬ ‫ترى به‌تاڵ له‌ بیرى کوردایه‌تى و نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫ئه‌و‌ه کارێکى دزێو و ده‌سکردى دوژمنانى‬ ‫کوردستانه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ى ده‌یانه‌وێت ب ‌ه شتێکه‌و‌ه‬ ‫خه‌ریکمان بکه‌ن که‌ په‌یوه‌ندى به‌ ئێمه‌و‌ه نیی ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ش داوێکه‌و ده‌یانه‌وێت دوورمان بخه‌نه‌و‌ه‬ ‫ل���ه‌ ڕزگ����ارک����ردن����ى خ���اک���ى ک���وردس���ت���ان‬ ‫‪،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى له‌م ڕێگه‌وه‌ ئه‌وان ده‌توانن بیرو‬ ‫هزرى تاکى کورد داگیربکه‌ن و ب ‌ه قسه‌ى‬ ‫پروپوچ مێشکى کورد پڕبکه‌ن تاکو نه‌توانن‬

‫هه‌ستانه‌وه‌یه‌کى به‌هێزیان هه‌بێت ‪،‬به‌م شێو‌ه‬ ‫کورد ده‌سخه‌ڕۆ ده‌که‌ن و خۆشیان خه‌ریکى‬ ‫ب�ڵاوک��ردن �ه‌وه‌ى ب��ی��رى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ى فاشیزمى‬ ‫خۆیانن ‪،‬به‌ڕاستیش کورد لێره‌دا نزیکه‌ ل ‌ه‬ ‫الژوربوونه‌وه‌ ‪،‬ئێستاش که‌ ئاهێک به‌به‌رى‬ ‫ئه‌م نه‌ته‌وه‌دا هاتوو‌ه چه‌ندین الیه‌نى ده‌سکردى‬ ‫دوژمن خه‌ریکى باڵوکردنه‌وه‌ى هزرگه‌لێکن‬ ‫که‌ کورد په‌یوه‌ست ده‌کات ب ‌ه چه‌ند ڕه‌وتێکى‬ ‫ئاینیه‌و‌ه که‌ هیچ سوود و به‌رژه‌وه‌ندییه‌کى‬ ‫ک��وردى تێدانیه‌ ‪،‬لێر‌ه خه‌ریکى ناوزڕاندن و‬ ‫له‌ناوبردنى یه‌کترین که‌چى له‌الیه‌کى تره‌و‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ که‌سان و نه‌ته‌وه‌یه‌ک خۆیان ده‌که‌ن‬ ‫ب�ه‌ ب��را ک�ه‌ ئ���ه‌وان ک��ورد ب�ه‌ زۆڵ و ن �ه‌وه‌ى‬ ‫جنۆکه‌ و بێدین ده‌زانن ‪،‬گه‌لۆ بۆچى کورد‬ ‫ده‌سبه‌ردارى ئه‌م ڕه‌وشته‌ نابێت ؟ ئایا کورد‬ ‫هه‌ر فێرى بنده‌سخۆریه‌ ؟‪.‬ل‌ه خاکى پیرۆزى‬ ‫ک��وردس��ت��ان خ �ه‌ری��ک��ى م �ه‌زه �ه‌ب��گ �ه‌رای��ى و‬ ‫شارچێتین و له‌ دۆڵ و گردێکدا پێکه‌و‌ه‬ ‫هه‌ڵناکه‌ن !که‌چى کورد ئه‌م هه‌موو‌ه سنور‌ه‬ ‫ده‌برێت و خۆیى ده‌ک��ات به‌ ب��راى کۆمه‌ڵ ‌ه‬ ‫ڕه‌وت���ێ���ک���ى ت����وون����دڕه‌و ک���‌ه ئ��ێ��س��ت��اش ب ‌ه‬ ‫ئاگرپه‌رستمان ده‌زان��ن ‪ ،‬مرۆژ ئاگرپه‌رست‬ ‫ب��ی��ت و خ��وێ��ن��ڕێ��ژ ن �ه‌ب��ی��ت ب��اش��ت��ره‌ ل���ه‌وه‌ى‬ ‫خوداپه‌رست و خوێنڕێژ و تااڵنچى بیت ‪.‬‬ ‫کاتێک دوژمنان زانیویانه‌ کورد نه‌ته‌وه‌یه‌که‌‬ ‫ب�ه‌ڕاس��ت��ى وب��ێ��خ�ه‌وش پ�ه‌ی��وه‌س��ت�ه‌ ب �ه‌ دی��ن�ه‌وه‌‬ ‫ئ���ه‌وان���ی���ش ل���ه‌ڕێ���گ���ه‌ى چ��ه‌ن��د م �ه‌الی �ه‌ک��ى‬ ‫بنده‌سخۆره‌وه‌ ئه‌م گه‌له‌یان هه‌ڵخه‌ڵتاندووه‌ و‬ ‫به‌ناوى برایه‌تیه‌وه‌ له‌سه‌ر ئێسک و خوێنى ئه‌م‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌ مێژووى ئیمپراتۆریه‌تى سه‌دان ساڵه‌ى‬ ‫خۆیان بوونیادناوه‌ ‪،‬عوسمانیه‌کان ئه‌گه‌ر‬ ‫کوردیان ته‌فره‌نه‌دابایه‌ نه‌یانده‌توانى به‌ ئاسانى‬ ‫حوکمى ناوچه‌که‌ بکه‌ن ‪،‬ئێمه‌ ده‌ڵێین ته‌فره‌دان‬ ‫به‌ڵکو ڕه‌نگه‌ ک��ورد ه �ه‌ر خۆیى ح �ه‌زى به‌‬ ‫بنده‌ستى بووبێت ‪،‬ئه‌وه‌ نیه‌ ئێستاش به‌شێکى‬ ‫زۆرى کورد خه‌ریکى ئێرانچێتى ‪،‬تورکچێتى‬ ‫‪،‬ع�ه‌رب��چ��ێ��ت��ى ‪،‬ئ��ای��ن��گ�ه‌رای��ی�ه‌ ‪،‬ت �ه‌ن��ان �ه‌ت له‌‬ ‫ئاینه‌که‌شدا نه‌یتوانیووه‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ یه‌کترى‬ ‫بسازانێن هه‌رچه‌ند زۆرینه‌ى کورد موسڵمان‬ ‫بووه‌ به‌اڵم له‌برى ئه‌وه‌ى له‌ڕێگه‌ى ئاینه‌که‌وه‌‬ ‫یه‌کێته‌یه‌ک درووس��ت بکه‌ن زۆرب�ه‌ى زۆرى‬ ‫خۆیان خزاندۆته‌ ژێر عاباى خه‌لیفه‌ و که‌واى‬ ‫سوڵتانه‌وه‌ و له‌ پێناو ده‌سته‌اڵته‌کانیان چى‬ ‫خوێنیان ڕژاندووه‌ ! زۆر دوورنا سه‌د ساڵێک‬ ‫له‌مه‌وپێش کورده‌ موسڵمانه‌ بنده‌سخۆره‌کانى‬

‫عوسمانی چى مه‌رگه‌ساتێکیان به‌سه‌ر گه‌لى‬ ‫ئه‌رمه‌ن هێنا یه‌ک ملیون خه‌ڵکى بێتاوانیان‬ ‫خه‌ڵتانى خوێن کرد هه‌ر ئه‌مه‌ش بوو به‌هۆى‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ک �ه‌ ووالت��ان��ى ڕۆژئ����اوا گومانیان‬ ‫ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ب�ه‌ ک��ورد هه‌بێت ‪،‬کاتێک له‌‬ ‫کۆنگره‌ى له‌نده‌نى ‪ 1921‬نوێنه‌رانى واڵتانى‬ ‫ئه‌ورپا ڕه‌خنه‌ له‌ تورکیا ده‌گرن له‌سه‌رئه‌وه‌ى‬ ‫کوشتارى مه‌سیحى و ئه‌رمه‌نه‌کانیان کردووه‌‬ ‫‪،‬تۆفیق پاشاى نوێنه‌رى سوڵتان ده‌ڵێت‪ :‬ئێمه‌‬ ‫له‌و کاته‌دا له‌ شه‌ڕدابووین ‪،‬پاشان ده‌ڵێت ئه‌وه‌‬ ‫ک������ارى ه������ۆزه‌ ک����وردی����ه‌ م����ه‌زه����ه‌ب����ی و‬ ‫تێنه‌گه‌شتۆکانه‌ ‪،‬به‌ڕاستیش هه‌ر وای ‌ه کورد‬ ‫ده‌یان پاڵه‌وانێتى ترى بۆ نه‌ته‌وه‌ سه‌رده‌سته‌کان‬ ‫تۆمارکردووه‌ و مێژوویه‌کى بنده‌سخۆریشى بۆ‬ ‫خۆیى پێکه‌وه‌ناوه‌ ‪،‬به‌اڵم خۆشبه‌ختانه‌ ئێستا‬ ‫ک��ورد لێپرسراوى ئ�ه‌م کوشتاره‌ نیه‌ به‌ڵکو‬ ‫تورکیا و عوسمانیه‌کان تۆمه‌تبارن به‌م کاره‌‬ ‫‪،‬دیاره‌ بنده‌سخۆرى و بنده‌ستى سوودى هه‌یه‌‬ ‫!!!‪،‬هه‌ر له‌و کۆنگره‌دا نوێنه‌رانى فه‌ره‌نسا و‬ ‫ئیتالیا باسى په‌یمانى سیڤه‌ر ده‌که‌ن بۆ پێدانى‬ ‫مافى خۆه‌بڕێوه‌به‌رى و پاشان سه‌ربه‌خۆیى به‌‬ ‫کورده‌کان ‪،‬له‌م کاته‌دا به‌کر سامى نوێنه‌رى‬ ‫حوکمه‌ته‌که‌ى ک�ه‌م��ال ئ�ه‌ت��ات��ورک ده‌ڵێت‬ ‫‪:‬کورده‌کان له‌ ئه‌نجومه‌نى میلله‌تدا نوێنه‌رى‬ ‫زۆری��ان هه‌یه‌ و که‌سیش داواى سه‌ربه‌خۆیى‬ ‫ناکات ‪.‬به‌ڕاستیش هه‌روابووه‌ ناکرێت بڵێین‬ ‫ئه‌مه‌ درۆ بووه‌ و نوێنه‌رى تورکیا دروستى‬ ‫کردووه‌ ‪،‬کێشه‌ى کورد ئه‌وه‌بووه‌ که‌ هه‌میشه‌‬ ‫کاسه‌لێس و خۆفرۆشه‌کان ژماره‌یان گه‌لێک‬ ‫زۆرتربووه‌ به‌ به‌راورد به‌ شۆرشگێڕ و که‌سه‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌کان چونکه‌ ل�ه‌و ده‌م �ه‌ و هه‌موو‬ ‫قۆناغه‌کانى ترى مێژوودا هه‌ میشه‌ خه‌بات و‬ ‫تێکۆشانى کورد هه‌ر هه‌بووه‌ گه‌لێک که‌سى‬ ‫ب��اش بێوچان ه�ه‌وڵ��ی��ان��داوه‌ ل �ه‌و ده‌م���ه‌ى که‌‬ ‫زۆربه‌ى کورد بێده‌نگ و جه‌نگاوه‌رى تورکه‌‬ ‫عوسمانیه‌ ئیسالمیه‌کان بوو که‌سێکى وه‌کو‬ ‫ش �ه‌ری��ف پ��اش��اش ه���ه‌ب���ووه‌ ک �ه‌ ب����ووه‌ ه��ۆى‬ ‫چه‌سپاندنى به‌نده‌کانى په‌یمانى سیڤه‌ر که‌‬ ‫خۆیى له‌ خۆبه‌ڕێوه‌بردن و پاشان سه‌ربه‌خۆیى‬ ‫ده‌بینه‌وه‌ ‪،‬به‌اڵم خه‌ڵکى هه‌ڵخه‌ڵتاوى ئاینى و‬ ‫دواکه‌وتووى خێڵه‌کى پاڵپشتى ئه‌م پرۆژه‌یان‬ ‫نه‌کردووه‌ ‪،‬به‌ڵکو ته‌نیا وازیان له‌ عابه‌که‌ى‬ ‫س��وڵ��ت��ان ه��ێ��ن��اوه‌ و خ��ۆی��ان خ��زان��دۆت �ه‌ ژێ��ر‬ ‫ک�ڵاوه‌ک �ه‌ى مستوو ک�ه‌م��ال ئ�ه‌ت��ات��ورک ‪.‬‬ ‫م��ێ��ژووى ئ��ه‌م ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی �ه‌ ده‌یسه‌لمێنێت که‌‬

‫رونکردنه‌وه‌یه‌ک له‌سه‌ر هه‌واڵێکى ژماره‌ى پێشووى (چه‌تر)‬

‫* به‌هرۆز جه‌عفه‌ر‬

‫ل �ه‌ ژی��ان��م��دا‪ ،‬تاقه‌شتێک لێی ئه‌ترسم‪،‬‬ ‫تێکچونى بارودۆخى کوردستانه‌‪ ،‬لێکترازان‬ ‫و س��ڕی��ن�ه‌وه‌ى ب��راک��ان�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ئ �ه‌م ده‌رده‌‬ ‫دزه‌ى کردبێته‌ ن��او شه‌قامێکى تیمارکه‌ر‬ ‫و نوخبه‌شه‌وه‌ ئ��ازاره‌ک �ه‌ى ئ �ه‌والت��ره‌‪ .‬رێگه‌‬ ‫ن��اده‌م هیچ سیفه‌تێک به‌خۆم ب��ده‌م‪ ،‬جگه‌‬

‫ل�ه‌ خوێنه‌وارێک ک�ه‌ به‌ده‌ستى زه‌م��ان�ه‌وه‌‬ ‫زۆر ه�ه‌وراز و به‌رده‌اڵنم دى‪ .‬ره‌نگه‌ ئه‌م ‌ه‬ ‫یه‌که‌مین جاریش بێت له‌ نوسینێکدا راناوى‬ ‫(م) ب���ه‌وج���ۆره‌ ب �ه‌ک��ارب��ێ��ت‪ .‬خ��ۆش��م بکه‌م‬ ‫به‌ پاڵه‌وانى ن��او باسێک‪ .‬چونکه‌ بێزارم‬ ‫له‌تێکبه‌ردان و خۆهه‌ڵنان و قینیشم له‌‬ ‫خۆده‌رخستن و خۆ به‌فریادڕه‌س زانینه‌‪.‬‬ ‫له‌ ژم��اره‌ (‪)92‬ى رۆژنامه‌ى «چه‌تر» و‬ ‫الپه‌ڕه‌ (‪)1‬دا‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ر لێدوانێکى ئێمه‌دا‬ ‫که‌ هیچ په‌یوه‌ندى به‌ خ��ودى «ناسک»‬ ‫و «ف���اروق»ى هاوده‌میه‌وه‌ نییه‌‪ .‬بۆجارى‬ ‫س�ه‌ده‌م��ی��ن ب�ه‌ت��ون��دى ه��ێ��رش ئ�ه‌ک��ات�ه‌ سه‌ر‬ ‫ئێمه‌‪ .‬دواج����ار ب��ڕی��ارم��دا وه‌اڵم��ب��ده‌م �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ سنورى رق و خۆبه‌گه‌وره‌زانینیان‬ ‫ت��ێ��پ �ه‌ڕان��د‪« ،‬ن��اس��ک» دوو دێ���ڕ قسه‌ى‬ ‫کردووه‌‪ ،‬هه‌ردووکیان دژى یه‌کترن و خۆى‬ ‫به‌درۆ ئه‌خاته‌وه‌‪ ،‬یه‌که‌م دێڕ ئه‌ڵێت‪ :‬ئه‌و له‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نى کاتیدا‪ ،‬یه‌کێک بوو له‌وانه‌ى‬ ‫که‌ هانى خه‌ڵکى ئه‌دا په‌المارى داموده‌زگا‬ ‫حکومیه‌کان بده‌ن‪ .‬دووه‌میش‪ :‬ئه‌ڵێت‪ :‬ئه‌و‬ ‫پیاوى ده‌سه‌اڵت بوو‪ ...‬ئێ باشه‌ که‌ پیاوى‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��ب��ووم چ��ۆن هانى خه‌ڵکماندا که‌‬

‫داموده‌زگا حکومیه‌کان بده‌ن و بسوتێنن‪.‬‬ ‫چۆن توندوتیژیمان بره‌و پێدا!؟‪ .‬یان ئه‌یه‌وێت‬ ‫ه �ه‌م��وو ئ��ه‌و پ��ۆخ��ڵ �ه‌وات و هه‌ڵسوکه‌وته‌‬ ‫ن��اج��ۆران�ه‌ى ک���ران‪ ،‬ب�ه‌ یه‌کجار ل�ه‌ کۆڵى‬ ‫خۆیانى بکاته‌وه‌ و بیخه‌نه‌ ملى ئێمه‌‪.‬‬ ‫له‌ گشت شۆڕشه‌ پڕماناکاندا‪ ،‬رۆشنبیران‬ ‫و ن��وس�ه‌ران شه‌قام ئاراسته‌ ئه‌که‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ کوردستان شۆڕشیان کرد به‌ مه‌هزه‌له‌‬ ‫و رۆشنبیره‌کانیش هان وه‌ده‌ست شه‌قامه‌وه‌‬ ‫و ئاراسته‌ ئه‌کرێن‪ .‬له‌ ڕێسا کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫و فه‌لسه‌فیه‌کاندا واب���اوه‌‪ ،‬رۆشنبیره‌کان‬ ‫ت�ه‌ل�ه‌ف��زی��ۆن و راگ�ه‌ی��ان��دن�ه‌ک��ان بێنه‌ قسه‌‬ ‫و ئ��اراس��ت �ه‌ی��ان ب��ک �ه‌ن‪ ،‬ک�ه‌چ��ى الى ئێمه‌‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪ .‬رۆژێ���ک ئ �ه‌م دوو به‌ڕێزه‌‬ ‫توێژه‌رى فه‌لسه‌فین‪ ،‬رۆژێکى تر قوتارکه‌رى‬ ‫مرۆڤایه‌تین‪ ،‬رۆژێکى تریش به‌رنامه‌مان‬ ‫پێشکه‌ش ئه‌که‌ن‪ ،‬رۆژێکیش سه‌له‌فین و‬ ‫به‌هاوبه‌شى بانگى جیهاد ئه‌ده‌ن‪.‬‬ ‫با بزانین کێ پیاوى ده‌سه‌اڵته‌‪ .‬ئێمه‌ یان‬ ‫ئێوه‌‪ ..‬کێ قوربانیه‌ و کێش فاوڵى قانونى‬ ‫ئه‌کات‪ !..‬کاتێک «فاروق ره‌فیق» سه‌دان‬ ‫ملیۆن دینارى ل�ه‌م حکومه‌ته‌ وه‌رئه‌گرت‬

‫و پ���ی���اوى ده‌س������ه‌اڵت و دی��وه‌خ��ان �ه‌ک��ان��ى‬ ‫م��اڵ��ى ب��ارزان��ى ب���وو‪ ،‬ک��ێ ده‌س��ت��ى ب �ه‌وێ‬ ‫ئه‌گه‌یشت‪..‬؟ له‌کاتێکدا مینحه‌ى رێکخراو‬ ‫و حزبه‌کان ب��ڕا ئ��ه‌وه‌ى ئێوه‌ زی��اد ئه‌کرا‪،‬‬ ‫وه‌ختێ لێتان بڕا ئه‌وه‌تان پێکرا که‌ بینیمان‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێوه‌ گه‌نده‌ڵ نین‪ ،‬ئه‌ى بۆچى وه‌سڵى‬ ‫سه‌رفه‌کانتان بۆ راى گشتى بالونه‌کرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ى بۆچى ره‌تتان نه‌کرده‌وه‌ که‌ شووققه‌ و‬ ‫ڤێالتان بۆ نه‌گیراوه‌‪ ،‬خانوتان نه‌کڕیوه‌‪ ،‬کام‬ ‫واڵت دووره‌ ئێوه‌ سه‌فه‌رتان بۆ نه‌کردووه‌‪.‬‬ ‫ئاخر ه �ه‌روا ئاسان نییه‌ ئێوه‌یه‌ک بێن و‬ ‫به‌یه‌ک فیکه‌ قوربانیه‌ک بکه‌ن به‌ جه‌لالد‬ ‫و جاش و جاسوس و خۆفرۆش له‌ناوخه‌ڵکدا‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ى ده‌ستتان داوه‌تێ له‌ ئه‌نجامى بونى‬ ‫بۆشاییه‌که‌ له‌ژیانتانا‪.‬‬ ‫لێره‌وه‌ خه‌ته‌رى ئه‌م دۆخه‌ى ئێستا له‌وه‌دایه‌‪،‬‬ ‫وه‌کو ئومێدى چاکسازى به‌ده‌سه‌اڵت نه‌ماوه‌‪،‬‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش ته‌ندروست نییه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ح��اڵ��ى رۆشنبیر و فه‌یله‌سوفه‌کانمانه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر زوو خه‌ڵکمان ح��اڵ��ى ن�ه‌ک��ردب��ا و‬ ‫شاشه‌ى تیڤیه‌کانى ده‌سه‌اڵتمان به‌ناچارى‬ ‫هه‌ڵنه‌بژاردبایه‌‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌وه‌ سه‌دان که‌سى‬

‫تریان به‌شه‌هیدکردن ئ��ه‌دا‪ ..‬سه‌یره‌‪ .‬کێ‬ ‫ده‌ستى به‌خۆپیشاندان ک���رد‪ !...‬کێش بۆ‬ ‫خۆده‌رخستن و خۆبادان و که‌سابه‌ت هاته‌‬ ‫پێشه‌وه‌‪ .‬کاتێک هه‌قیقه‌ته‌کانم باس کرد‬ ‫له‌ تیڤیه‌کانى ده‌سه‌اڵته‌وه‌‪ ،‬گورج «فارووق‬ ‫ڕه‌فیق» له‌ سه‌راى ئ��ازادى وتى «له‌مه‌وال‬ ‫ک�ه‌س سه‌یرى ته‌له‌فزیۆنه‌کانى ده‌س �ه‌اڵت‬ ‫ن �ه‌ک��ا» ب���اش ئ �ه‌ی��ان��زان��ى وه‌ک ک��ۆت �ه‌ره‌‬ ‫راستییه‌کان ئه‌خه‌مه‌ س �ه‌ر ئ��او‪ .‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌سروشت گه‌نجێکى ناڕازیم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫س�ه‌ر به‌ هیچ الیه‌نێکى ئۆپۆزسیۆن نیم‪،‬‬ ‫بڕیارمداوه‌ خۆم «خۆمبم»‪ .‬گرنگ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫مرۆڤ پرۆژه‌یه‌کى بۆ ژیان یه‌کێکیش بۆ‬ ‫ده‌ورب�ه‌ر پێبێت‪ ،‬ئازاو جه‌ربه‌زه‌ بێت‪ .‬به‌پێی‬ ‫واقیعه‌کان و تیۆره‌ زانستییه‌کان بتوێژێته‌وه‌‬ ‫و کراسه‌کانى بدورێت‪ ،‬نه‌با بۆ به‌رى ئه‌م و‬ ‫ئه‌و‪ .‬ئێمه‌ له‌ رێگه‌ى هه‌میشه‌ ره‌خنه‌گرتن‬ ‫و ته‌سلیم نه‌بوون به‌ ده‌وروب���ه‌ره‌وه‌ ئه‌گه‌ینه‌‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام��ێ��ک��ى گ��ون��ج��او‪ ،‬ن���ه‌ک ب �ه‌ه��ۆى‬ ‫جیاوازى ره‌فتار و گوفتارى رۆژمان له‌گه‌ڵ‬ ‫شه‌وماندا‪.‬‬ ‫ئه‌وان به‌مه‌وه‌‪ ،‬نه‌وه‌ستان‪ ،‬هه‌موو کوردیان وا‬

‫یه‌کێتى ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ى کارێکى زۆر ق��ورس و‬ ‫پروکێنه‌ره‌ بو ئه‌وانه‌ى که‌ له‌م پێناوه‌دا خه‌بات‬ ‫ده‌ک �ه‌ن ‪،‬ج��اران به‌ ته‌نیا مه‌الیه‌ک ب��ووه‌ به‌‬ ‫ه����ۆى ب �ه‌دی��ن �ه‌ه��ێ��ن��ان��ى ئ����ه‌م ک����اره‌ ئێستا‬ ‫بانگخوازیشى بۆ زیاتر بووه‌ ‪،‬جاران خێڵه‌کان‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ یه‌کترى ن�ه‌ی��ان��ده‌ک��را ئێستا حیزبه‌‬ ‫سیاسیه‌کان ته‌پوتۆز ده‌که‌ن له‌ مه‌یدانى خێڵه‌‬ ‫کورده‌ نه‌زانه‌کاندا ‪،‬چۆن یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫دروست ده‌کرێت له‌نێوان حیزبێکى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫پ��اش��ان حیزبێکى ئ��ی��س�لام��ى و م��ارک��س��ى‬ ‫‪،‬یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى چى ؟ له‌کاتێکدا شه‌ڕى‬ ‫زۆربه‌ى حیزبه‌کان ئه‌وه‌یه‌ که‌ وه‌ک عێراقى‬ ‫‪،‬ئێرانى ‪،‬تورکی ‪،‬س��ورى ‪،‬ئه‌ژماردبکرێن و‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ پێیان نه‌وترێت ( انفصالى ) ‪،‬چۆن له‌‬ ‫ڕاب���ردوودا چه‌ندین خ��ان�ه‌دان و م�ه‌ال و هۆز‬ ‫وخێڵ ڕێگرى سه‌ره‌کى بوون له‌وه‌ى ئه‌م نه‌ته‌وه‌‬ ‫پیره‌ى ڕۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاست شتێک بۆخۆیى‬ ‫پێکه‌وه‌بنێت ‪،‬ئێستا چه‌ندین الیه‌ن و که‌سایه‌تى‬ ‫و حیزب و خانه‌دان و بانگخواز و ده‌یانى تریش‬ ‫جێگه‌یان به‌ خۆفرۆشه‌کانى ڕابردوو لێژکردووه‌‬ ‫‪،‬هه‌ربۆیه‌ بۆ وه‌دیهێنانى یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ گ �ه‌ل��ى ک����ورد ل���ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ى‬ ‫بیروهزرێکى نه‌ته‌وه‌یدا کۆبکرێته‌وه‌ و هه‌موو‬ ‫ئ���ه‌و الی���ه‌ن و ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ى و ح��ی��زب��ان�ه‌ که‌‬ ‫کوردایه‌تى له‌ ڕه‌چه‌ته‌که‌یان له‌ پله‌ى دوو‬ ‫‪،‬س��ێ ‪،‬چ���وار ‪،‬س��ف��ر دێ��ت دوورب��خ��رێ��ن �ه‌وه‌ و‬ ‫پ��ش��ت��گ��وێ ب��خ��رێ��ن چ��ون��ک �ه‌ ب���ه‌ ه �ه‌ب��وون��ى‬ ‫هێزگه‌لێکى ل �ه‌م چه‌شنه‌ ئ�ه‌گ�ه‌ر یه‌کێتى‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ش پێکبێت ئ �ه‌وا ل�ه‌ ن��ی��وه‌ى ڕێگاى‬ ‫سه‌رکه‌وتن تێکیده‌ده‌نه‌وه‌ ‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌کان‪:‬‬ ‫‪_1‬ش���ه‌ره‌ق���ن���ام���ه‌‪،‬م���ێ���ژووى م��اڵ �ه‌م��ی��ران��ى‬ ‫ک�����وردس�����ت�����ان‪،‬ن‪:‬م�����ی�����رش�����ه‌ره‌ف�����خ�����ان�����ى‬ ‫ب �ه‌دل��ی��س��ى‪،‬و‪:‬م��ام��ۆس��ت��اى ه����زره‌ ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ى‬ ‫‪،‬مامۆستا ه�ه‌ژارى موکریانى‪،‬چاپى سێیه‌م‬ ‫‪. 2006‬‬ ‫‪_2‬یادداشته‌کانى ڕه‌فیق حیلمى ‪،‬ن‪:‬ڕه‌فیق‬ ‫حیلمى ‪،‬چاپى سێیه‌م ‪،‬ژ‪.‬س‪ 177:‬ى ‪.2006‬‬ ‫‪_3‬مێژووى بروسکه‌ (مێژووى کوردستان)‬ ‫‪،‬ئیسماعیل ئه‌یوبى (سمکۆ ئه‌پرام) ‪،‬چاپى‬ ‫یه‌که‌م ‪،‬ساڵى ‪.2000‬‬ ‫‪Diyako86@gmail.com‬‬ ‫حاڵى کرد‪ :‬که‌ ئێمه‌ به‌کرێگیراو و پیاوى‬ ‫ده‌سه‌اڵتین‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌م تاقه‌ قسه‌ی ‌ه‬ ‫زوو داواى لێبوردن نه‌که‌ن دڵنیابن مه‌حکه‌مه‌‬ ‫چاوه‌رێتانه‌‪ .‬دواتریش نه‌یکه‌ن به‌ هاژوهوژى‬ ‫راگه‌یاندن‪ ..‬ئێوه‌ ب �ه‌رده‌وام وا قسه‌ ئه‌که‌ن‬ ‫که‌ هه‌ولێرتان له‌ چنگى هۆالکۆ ده‌رهێناوه‌‬ ‫و الى که‌مى سه‌دا ن�ه‌وه‌د و نۆى جه‌ماوه‌ر‬ ‫له‌گه‌ڵتانه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ى نیتانه‌ خه‌مى خاک‬ ‫و ت��اک�ه‌‪ ..‬ل���ه‌دواى دام��رک��ان��دن�ه‌وه‌ به‌زه‌برى‬ ‫هێز‪ ،‬کێبوو یه‌کڕاست له‌ میدیاى ئه‌هلى‬ ‫و سایته‌کانه‌وه‌ بانگى ده‌ستپێکردنه‌وه‌ى‬ ‫خۆپیشاندانیدا‪ .،‬کێ له‌گه‌ڵ نزیکبونه‌وه‌ى‬ ‫یادى «‪»17‬ى شوباتدا یه‌که‌م به‌یاننامه‌ى‬ ‫بۆ سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى ناڕه‌زایه‌تیه‌کان ده‌رکرد به‌‬ ‫هاوبه‌شى له‌گه‌ڵ سایتى «ره‌هێل پۆست»‪.‬‬ ‫سه‌یره‌ ئێمه‌ قوربانین و به‌زۆر به‌ جه‌لالدمان‬ ‫ئه‌ناسێنن‪ .‬کێ ته‌قه‌ى لێکراو به‌ندکراو‬ ‫ک��ۆم��پ��ی��وت�ه‌رى ف��ڕێ��ن��راو ک��ێ��ش گ��اره‌گ��ار‬ ‫ده‌کات‪..‬؟‬ ‫ب��ۆی�ه‌ دووپ��ات��ى ئ �ه‌ک �ه‌م �ه‌وه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر داواى‬ ‫لێبوردن نه‌که‌ن و باڵویشى نه‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌م وته‌ بێ به‌ڵگانه‌تان ئه‌تانده‌م به‌ دادگا‬ ‫و ل �ه‌ ئاستى ش �ه‌ق��ام و میدیاشدا گشت‬ ‫هه‌قیقه‌ته‌کانى تر ئێژم‪.‬‬ ‫‪Bahroz.jafar@yahoo.com‬‬


‫‪16‬‬

‫بیر و بۆچون‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫هه‌ر که‌س خاوه‌نى پێگه‌‪ ،‬ئه‌خالق و ره‌وشتى خۆیه‌تى‬

‫کلسوم حسێن‬

‫ئه‌خالق یان ره‌وشت بریتیه‌ له‌ ناوێک ک ‌ه‬ ‫بۆ ره‌فتارى که‌سێک داده‌نرێت‪ ،‬به‌ ڕه‌وشتى‬ ‫ج���وان ده‌وت��رێ��ت ش���ه‌ره‌ف‪ .‬هه‌رکه‌سێکیش‬ ‫خاوه‌نى پێگه‌ى ئه‌خالق و ره‌وشتى خۆیه‌تى‪.‬‬ ‫زۆرجار که‌ باوک برا یان هاوسه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫ژنێکدا خ��راپ ره‌فتار ده‌ک �ه‌ن ی��ان ب�ه‌زۆر‬ ‫به‌شوى ده‌ده‌ن ئه‌و کچه‌ یان ئه‌و ژنه‌ په‌نا‬

‫بۆ جۆرێ له‌ ره‌فتار ده‌به‌ن که‌ ده‌بێته‌ هۆى‬ ‫روخانى پایه‌ى ئه‌خالقى خۆیان‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ل �ه‌ ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ادا ب �ه‌ خ��ی��ان�ه‌ت ک���ردن له‌و‬ ‫که‌سوکاره‌یان ن��اوى ده‌ب���ه‌ن‪ ،‬چونکه‌ هه‌ر‬ ‫یه‌کێک له‌ که‌سوکارى ئه‌و ژنه‌ به‌ موڵکى‬ ‫خۆیان ده‌زانن و له‌ هه‌ڵبژاردنى جلوبه‌رگ‬ ‫و ه�����اوڕێ و ت���ا ده‌گ���ات���ه‌ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى‬ ‫هاوسه‌ره‌کانیان ده‌بێ به‌ ویستى ئه‌مان بێت‬ ‫و پرس و رایان پێبکرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌ تازه‌‬ ‫بۆ هه‌ندێ له‌ کوڕان وه‌خته‌ دروست ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ک �ه‌ ئ �ه‌م کێشه‌یه‌ى ل �ه‌ ب��ن�ه‌ڕه‌ت�ه‌وه‌‬ ‫دروس��ت ک��ردوه‌ ئه‌و په‌یامه‌ سه‌قه‌ته‌یه‌ که‌‬ ‫هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ ده‌درێ��ت به‌ گوێى کچانا‬ ‫ک�ه‌ ش �ه‌ره‌ف��ى ئ �ه‌و ش �ه‌ره‌ف��ى ب��اوک و برا‬ ‫و مێرد و خ��اڵ و م��ام و‪...‬ه��ت��د‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئێمه‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ بنه‌ڕه‌تى ئه‌م په‌یامه‌‬ ‫ئه‌بێ ب��ڕوام��ان ب �ه‌وه‌ هه‌بێت که‌ شه‌ره‌فى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌کیش پ�ه‌ی��وه‌ن��دى ب�ه‌ی�ه‌ک�ه‌وه‌ هه‌یه‌‬

‫ن �ه‌ک ته‌نها خێزانێک‪ .‬ب �ه‌اڵم کێشه‌که‌‬ ‫لێره‌وه‌ ده‌ست پێده‌کات ئه‌ى بۆچى شه‌ره‌فى‬ ‫نێرینه‌کان شه‌ره‌فى مێینه‌کان نیه‌؟ بۆچى‬ ‫پێیانوایه‌ ئێمه‌ى ژن��ان ئه‌گه‌ر برایه‌کمان‬ ‫یان مێردمان یان که‌سێکمان توشى هه‌ڵه‌‬ ‫ببێت هه‌ستى پێناکه‌ین؟ یان ئه‌گه‌ر کچى‬ ‫پیاوێکى خ��راپ بین خه‌مى پێناخۆین؟‬ ‫بێگومان له‌ ئه‌وان زیاتر خه‌م ده‌خۆین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫چه‌ند هۆکارێک هه‌یه‌ ل��ێ��ره‌دا که‌ ئێمه‌‬ ‫بۆمان نیه‌ ئه‌وان به‌ شه‌ره‌فى خۆمان بزانین‪،‬‬ ‫ی �ه‌ک �ه‌م‪ :‬ئ���ه‌وان خ��اوه‌ن��ى ده‌س �ه‌اڵت��ن به‌سه‌ر‬ ‫ئێمه‌دا بۆیه‌ خۆیان به‌ خاوه‌نى ئێمه‌ ده‌زانن‪.‬‬ ‫دووهه‌م‪ :‬ئێمه‌ که‌ خاوه‌نى ئه‌و هه‌سته‌ش بین‬ ‫بۆمان نیه‌ ده‌رى ببڕین له‌به‌ر ئه‌وه‌ خۆمان‬ ‫به‌ به‌رپرسیار نازانین له‌ ئاست هه‌ڵه‌کانى‬ ‫ئه‌واندا‪ .‬سێیه‌م‪ :‬کاتێک کچێک گۆش‬ ‫ده‌ک��رێ��ت ب �ه‌وه‌ى ش�ه‌ره‌ف��ى هى خ��ۆى نیه‌ و‬ ‫هى ئه‌وانه‌ کوڕێک گۆش ناکرێت به‌وه‌ى‬

‫که‌ شه‌ره‌فت هی ئێمه‌یه‌ و دایکت ڕه‌نجى‬ ‫له‌گه‌ڵدا کێشاوه‌ تا کوڕێکى باش ده‌رچى‬ ‫یان که‌ توشى الدان ده‌بێت هه‌وڵى سوڵحى‬ ‫بۆ ده‌ده‌ن و چاره‌ى کێشه‌که‌ى بۆ ده‌که‌ن‪ ،‬به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ى کچه‌که‌وه‌ بۆ کچه‌که‌ هه‌وڵى‬ ‫کوشتن ده‌ده‌ن بۆ کڕینه‌وه‌ى شه‌ره‌فى خۆیان‪،‬‬ ‫باشه‌ ئه‌گه‌ر راستده‌که‌ن ئ �ه‌وان شه‌ره‌فیان‬ ‫ش��ک��اوه‌ ئ���ه‌ى ب��ۆچ��ى خ��ۆی��ان ن��اک��وژن تا‬ ‫شه‌ره‌فى خۆیان بکڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ هه‌رکاتێک توندوتیژیه‌کیان له‌گه‌ڵ‬ ‫کچێک یان ژنێکدا کرد ئه‌ویش هه‌وڵده‌دات‬ ‫زه‌ره‌رێ��ک له‌ ئ �ه‌وان ب��دات تاکه‌ ئامانه‌تى‬ ‫ئه‌وانیش که‌ له‌الى ئه‌مه‌ و ده‌ستى ده‌یگاتێ‬ ‫و ده‌ره‌قه‌تى یه‌ت له‌ناوبردنى ئه‌و ئامانه‌ته‌یه‌‬ ‫که‌ له‌الیه‌تى ئه‌ویش سوکایه‌تى کردنه‌ به‌‬ ‫خ��ۆى له‌ پێناو س�ه‌ر شۆڕکردنى ئه‌واندا‪.‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه‌ش له‌الى ئه‌و که‌سانه‌ى که‌‬ ‫ئاستى هۆشیاریان زۆر نزمه‌ ده‌ن��ا ده‌بێ‬

‫به‌ یه‌ک چاو سه‌یریان ده‌ک��ات‪ .‬ئیتر ئه‌م‬ ‫پله‌ دووییه‌ بۆچى دانراوه‌! ئاخر کێ هه‌یه‌‬ ‫ئامانه‌تى خه‌ڵک له‌ ئامانه‌تى خۆى باشتر‬ ‫بپارێزێت؟ ئ�ه‌گ�ه‌ر کچه‌کانتان فێرکه‌ن‬ ‫به‌و��‌ى که‌ له‌ که‌سوکاریان بترسن به‌ دیار‬ ‫ئه‌م کچه‌ بیر له‌وه‌ بکاته‌وه‌ که‌ ته‌نها خۆى نه‌مانى ئه‌وان ترس نامێنێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫خ��اوه‌ن��ى خۆیه‌تى که‌ زه‌ره‌رم �ه‌ن��دى یه‌که‌م خۆیان بکه‌ن به‌ به‌رپرسیارى خۆیان ویژدانى‬ ‫خۆیه‌تى ئه‌و که‌سوکاره‌ى که‌ هه‌موو ئازادى خۆیان بکه‌ن به‌ چاودێر به‌سه‌ر خۆیانه‌وه‌ ئه‌وا‬ ‫و مافێکى ئه‌میان زه‌وت کردوه‌ که‌ خۆیان هه‌میشه‌ خۆى له‌گه‌ڵ خۆیدایه‌ و گه‌وره‌ى‬ ‫به‌ هه‌زاران تاوان ده‌که‌ن و بۆیان ده‌پۆشرێت و خۆیه‌تى‪ .‬یان کێ هه‌یه‌ له‌ژێر کاریگه‌رى‬ ‫لێپرسینه‌وه‌شیان لێناکرێت ئه‌وه‌ى که‌ ده‌یکه‌ن ترسا هه‌ڵبکات و هه‌وڵى هه‌اڵتن و رزگار‬ ‫به‌و کچه‌ى که‌ به‌شه‌ره‌فى خۆیانى ده‌زانن بوون نه‌دات؟ ئاخر ئه‌گه‌ر ماڵێک متمانه‌ى‬ ‫و سوێند به‌ شه‌ره‌فى دایک و خوشکیان به‌ یه‌کتر تێدا نه‌بێت کوا ئاسوده‌یى تێدایه‌؟‬ ‫ده‌خۆن وه‌ک ئه‌وه‌ى خۆیان خاوه‌نى شه‌ره‌ف کوا ئارامى تێدایه‌؟ یان له‌ جێگاى ئه‌وه‌ى‬ ‫نه‌بن یان ئه‌وه‌تا کچه‌که‌ ده‌کوژن یان ئه‌وه‌تا به‌ترس رایان ده‌گرن بۆ ئه‌وه‌ى هه‌ڵه‌ نه‌که‌ن‬ ‫نه‌فره‌تى هه‌تا هه‌تایى و بێزراوى ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫بۆچى ه�ه‌وڵ��ى پ �ه‌روه‌رده‌ی �ه‌ک��ى دروستیان‬ ‫بۆیه‌ زۆر پێویسته‌ له‌سه‌ر خێزان که‌ ئه‌و له‌گه‌اڵ ن��اده‌ن؟ به‌س له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ترساندن‬ ‫نه‌ریته‌ کۆنه‌ راس��ت بکه‌نه‌وه‌ و شه‌ره‌فى کاتى که‌مترى ده‌وێ‪ ،‬به‌اڵم په‌روه‌رده‌کردن‬ ‫کچان بده‌نه‌وه‌ ده‌ست خۆیان و بیان که‌ن به‌ کات و تاقه‌تێکى زۆرى ده‌وێ؟ ده‌ى ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌رپرسیارى خۆیان‪ .‬له‌وه‌ش تێبگه‌ن و تێیان نازانن یان تاقه‌تتان نیه‌ منداڵ پ �ه‌روه‌رده‌‬ ‫بگه‌یه‌نن که‌ ئه‌گه‌ر موسڵمانن له‌الى خوا بکه‌ن بۆچى خێزان پێکه‌وه‌ ده‌نێن؟ بۆچى‬ ‫وه‌ک یه‌ک لێپرسینه‌وه‌ و سزا و پاداشتیان ئ �ه‌م ه�ه‌م��وو کێشه‌یه‌ ل �ه‌م کۆمه‌ڵگایه‌دا‬ ‫ده‌ک���ات‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ب��ێ ب��ڕواش��ن کۆمه‌ڵگا دروست ده‌که‌ن؟‬

‫تورکیا وکاره‌ساته‌ سروشتیه‌کان و پاکتاوی کورد‬ ‫هاواڵتییه‌ک‬

‫ح���ک���وم���ه‌ت���ى ت����ورک����ی����ا س�����ه‌رب�����ارى‬ ‫ئ��اگ��ادارک��ردن �ه‌وه‌ى ل �ه‌الی �ه‌ن پسپۆرانى‬ ‫ب���وارى جیۆلۆجیا و جیۆمۆرفۆلۆجیا‬ ‫و ج��ی��ۆف��ی��زی��ک �ه‌وه‌‪ ،‬ل�ه‌م�ه‌ت��رس��ی�ه‌ک��ان��ى‬ ‫بونیاتنانى ک��وره‌ى ئه‌تۆمى سه‌ربازى و‬ ‫دامه‌زراندنى کارگه‌ى دروس��ت کردنى‬ ‫چه‌ک له‌خاکى ئه‌و واڵته‌وه‌و به‌تایبه‌تى‬ ‫ل �ه‌ن��اوچ �ه‌ک��ان��ى ڕۆژه���ه‌اڵت���ی���دا (ک � ‌ه‬ ‫ناوچه‌کى چ��االک��ى زه‌م��ی��ن ل �ه‌رزه‌ی �ه‌ و‬ ‫ڕوودانى هه‌ر له‌رینه‌وه‌یه‌ک کێشه‌یه‌کى‬ ‫گه‌ور‌ه ده‌ئافرێنێت و ماناى له‌ناوچوونى‬ ‫دانیشتوانى ئه‌و ناوچه‌یه‌ ده‌گه‌یه‌نێت)‪،‬‬

‫واحید هه‌ورامی‬

‫به‌شی دووه‌م و کۆتایی‬ ‫ل���ه‌م دۆخ����ه‌ ن��اس��ک و ه �ه‌س��ت��ی��اره‌دا‬ ‫ده‌رکه‌وتنی په‌که‌که‌ ده‌ستێوه‌ردانێکی‬ ‫جڤاکیه‌ ک �ه‌ ره‌وای���ه‌ت���ی بنیاده‌کانی‬ ‫ده‌سه‌اڵت و ده‌وڵه‌ت ده‌خاته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌‬ ‫و ب��ۆ خوڵقاندنی فورمگه‌لی ت��ازه‌ و‬ ‫ئه‌ڵته‌رناتیڤ تێکۆشانێکی ف��راوان و‬ ‫گشتگیر ده‌ست پێ ده‌کات‪ .‬حه‌قیقه‌تی‬ ‫کورد بۆ به‌رده‌وامکردنی ژیان په‌یویستی‬ ‫به‌ بنیادنانه‌وه‌ی دوب��اره‌ی که‌سایه‌تی‪،‬‬ ‫ناسنامه‌ و ئیراده‌ هه‌یه‌‪ .‬ئه‌و داڕمانه‌ی‬ ‫ک�ه‌ ک��ورد وه‌ک ناسنامه‌ و مرۆڤی‬ ‫ک��ورد وه‌ک که‌سایه‌تی پێی دوچ��ار‬ ‫بووه‌‪ ،‬هێنده‌ به‌رفراوانه‌ که‌ ئیدی هیچ‬ ‫شتێکی بۆ نه‌ماوه‌ته‌وه‌ بۆ ده‌رخستنی ئه‌و‬ ‫ئاسته‌ داڕم��ان و وێرانکاریه‌ شیکاری‬ ‫قوڵ و هه‌مه‌الیه‌نه‌ی په‌که‌که‌ له‌ هه‌موو‬ ‫بواره‌کاندا و له‌ قۆناغه‌ جیاوازه‌کاندا‬ ‫په‌یویسته‌‪ .‬له‌به‌ر ئ �ه‌وه‌ی که‌ (‪)15‬ی‬ ‫شوبات سه‌مبولی چه‌په‌ڵترین پیالنگێڕی‬ ‫له‌ دژی په‌که‌که‌ و گه‌لی کورد به‌ڕێوه‌‬ ‫چوو‪ ،‬راستیه‌ک که‌ په‌که‌که‌ ده‌رکی‬ ‫پ��ێ ک�����ردووه‌‪ ،‬ب��ۆ پ��وچ �ه‌ڵ‌ک��ردن �ه‌وه‌ی‬ ‫ته‌دبیری وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫س��ااڵن��ی (‪1972‬ت�������ا‪ )1978‬قۆناغی‬ ‫ده‌رکه‌وتنی په‌که‌که‌یه‌ له‌ سه‌ر دوایین‬

‫ک �ه‌چ��ی ئ���ه‌م ح��ک��وم�ه‌ت�ه‌ س�ه‌رس�ه‌خ��ت� ‌ه ده‌که‌وێت به‌بێ جیاوازى‪ ،‬چونکه‌ بڕى‬ ‫ه��ه‌س��ت��اوه‌ ب���ه‌دام���ه‌زران���دن���ى چ�ه‌ن��دی��ن به‌رکه‌وتنى تیشکى ده‌رچوو ل ‌ه بۆمبێکى‬ ‫ک��وره‌ى ئه‌تۆمى له‌شاره‌کانى ئه‌ده‌ن ‌ه و نیوترۆنیه‌و‌ه ل ‌ه بازنه‌یه‌کى ‪500-0‬مه‌تریدا‬ ‫له‌پارێزگاکانى ئ���ه‌رزڕۆم و مه‌التیه‌ و ده‌گات ‌ه ‪15000-2000‬ڕاده‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئه‌و‬ ‫کرودنیه‌تى ب�ه‌ س��ێ ک��ۆگ��اى گ �ه‌وره‌ى بڕه‌ی ‌ه که‌ شیاو‌ه بۆ کوشتنى که‌سێک‬ ‫چ��ه‌ک‪ ،‬ئ �ه‌م ن��اوچ��ان�ه‌ش ترسناکترین ب ‌ه ‪25-4‬ج���ار له‌جێگه‌ى خۆیدا ئه‌گه‌ر‬ ‫ن���اوچ���ه‌ن ل �ه‌ ڕووى س �ه‌الم �ه‌ت��ی �ه‌و‌ه بۆ دووب���اره‌ زی��ن��دوو بکرێته‌وه‌‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫دامه‌زراندنى هه‌روێستگه‌یه‌کى ئه‌تۆمى خێرایی با له‌م کاته‌دا ‪25‬کم‪/‬کاتژمێر‬ ‫ی���ان ک��ارگ �ه‌ی �ه‌ک��ى چ����ه‌ک‪ ،‬چونک ‌ه بێت ئ���ه‌وا ک��اری��گ �ه‌رى ک��وش��ن��ده‌ى ئه‌م‬ ‫ڕوودان���ى ه �ه‌ر له‌رینه‌وه‌یه‌کى زه‌مینى بڕه‌تیشک ‌ه ده‌گ��ات��ه‌ پ��ان��ای��ی نزیکه‌ى‬ ‫به‌هێز ده‌بێته‌ ه��ۆى تێکدانى سیستمى ‪30‬کلم و درێ��ژی��ی ‪200‬ک��ل��م‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫کارپێکردنى ئ �ه‌و ک���وره‌ ئه‌تۆمیان و ب�ه‌ه��ۆى ئ��اراس��ت�ه‌ و خێرایی بایه‌که‌و‌ه‬ ‫تێکچوونى ک��رداره‌ک��ان��ى ل �ه‌ت��ب��وون و گ��ۆڕان��ى ب�ه‌س�ه‌ردا دێ��ت‪ ،‬س�ه‌رب��ارى ئه‌و‬ ‫یه‌کگرتنى ناوه‌کى و دوات��ر ڕوودان و هه‌موو نه‌خۆشیه‌ى که‌ باڵوى ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ک�ه‌وت��ن�ه‌وه‌ى کاره‌ساتێکى ن �ه‌خ��وازراوو ئه‌مه‌ش واده‌کات به‌ئاسانى و به‌ساده‌یی‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه به‌هێز که‌‪ ،‬حکومه‌تى تورکیا و ب �ه‌ب��ێ ئ����ه‌وه‌ى ک���ه‌س ب��وێ��رێ��ت ن��اوى‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى بااڵ دێنێت ‌ه له‌رزه‌‪ ،‬سه‌ربارى حکومه‌ته‌که‌ به‌رێت گه‌لی ئه‌و ناوچه‌ی ‌ه‬ ‫ئ�ه‌و زیانه‌ى ب�ه‌ر دانیشتوانى ناوچه‌ک ‌ه ق��ڕب��ک��رێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ب���ه‌ڕوودان���ى ه�ه‌ر‬

‫کاره‌ساتێکى سروشتى به‌تایبه‌تى زه‌مین‬ ‫ل�ه‌رزه‌ و ته‌قینه‌وه‌ى یه‌کێک له‌و کور‌ه‬ ‫ی��ان دام���ه‌زراوان���ه‌‪ ،‬ئ��ه‌وا ب�ه‌ دڵنیاییه‌و‌ه‬ ‫ژماره‌یه‌کى زۆر دانیشتوانى ئه‌و ناوچان ‌ه‬ ‫ڕاسته‌وخۆ ده‌مرن و ئه‌وانه‌شی ده‌مێننه‌و‌ه‬ ‫دووچارى ئه‌وه‌نده‌ نه‌خۆشی ترسناک و‬ ‫جۆراو جۆر ده‌بنه‌وه‌ ک ‌ه خۆیان ئاره‌زووى‬ ‫مه‌رگى خۆیان ده‌که‌ن و نایانه‌وێت چیتر‬ ‫بژین ‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌وه‌ى واى ل��� ‌ه ح��ک��وم �ه‌ت��ى ت��ورک��ی��ا‬ ‫کردوو‌ه ئه‌م وێستگه‌ و کور‌ه ئه‌تۆمیان ‌ه‬ ‫دابمه‌زرێنێت دووبنه‌ماى سه‌ره‌کیه‌ ک ‌ه‬ ‫ئه‌وانیش‪:‬‬ ‫یه‌که‌م‪ :‬بریتی ‌ه ل ‌ه ئاسانى ده‌ستکه‌وتنى‬ ‫خ��اوى یۆرانیۆم ل �ه‌و واڵت���ه‌دا‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌وه‌ ب��ۆ گ���ه‌وره‌ی���ی ڕووب����ه‌رى‬ ‫تورکیا؟ چونکه‌ له‌هه‌ر یه‌ک ملیۆن‬ ‫ڕه‌ت��ڵ له‌سه‌ر زه‌وى ‪26‬ڕه‌ت���ڵ یۆرانیۆم‬

‫هه‌یه‌‪ .‬به‌بڕێکى که‌متر له‌مه‌ش له‌نێو‬ ‫ڕووبار و ده‌ریاچه‌و ده‌ریا و زه‌ریا کاندا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌جۆرێک ل ‌ه هه‌ر یه‌ک ملیار‬ ‫ڕتڵێک له‌ئاو ‪0,1‬ڕه‌تڵ یۆرانیۆم هه‌یه‌‪,‬‬ ‫ئه‌مه‌ش واى له‌ تورکیا کردووه‌ ب ‌ه ئاسانى‬ ‫خاوى یۆرانیۆمى ده‌ست که‌وێت ‪.‬‬ ‫فاکته‌ر یان بنه‌ماو پاڵنه‌رى دووه‌م��ى‬ ‫ت��ورک��ی��ا ل �ه‌ده‌س��ت �ه‌ب �ه‌رک��ردن��ى چه‌کى‬ ‫ئه‌تۆمى «ک ‌ه خۆى له‌ ده‌سته‌به‌رکردنى‬ ‫ت �ه‌ک��ن �ه‌ل��ۆژی��اى پ��ی��ت��ان��دن��ى ن��اوه‌ک��ی��دا‬ ‫ده‌بینێته‌وه‌ که‌‪ ,‬به‌ (ئامێرى ده‌رکردنى‬ ‫ن���اوه‌ک���ى ) ن���اس���راوه‌«و ب��ای��ۆل��ۆج��ى و‬ ‫هایدرۆجینیدا بریتی ‌ه ل���ه‌وه‌ى تورکیا‬ ‫ده‌ی��ه‌وێ��ت ل��ه‌م رێ��گ �ه‌ی �ه‌و‌ه ه��ه‌م جڵه‌وى‬ ‫ه��اوس��ۆزى ئه‌مریکاى له‌ده‌ست نه‌چێت‬ ‫و هه‌م گه‌ل و دانیشتوانى ناوچه‌که‌ش‬ ‫ق��ڕب��ک��ات‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ل �ه‌ب��ارى هێمنى و‬ ‫ئاساییدا تورکیا ه��اوس��ۆزى ئه‌مریکاو‬

‫به‌هاکان و پیرۆزییه‌کانی به‌جێماو له‌ شێوه‌کان ده‌کرێت وه‌ک قۆناغی پیالن ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی کۆمه‌ڵگای ک��ورد و به‌ ناوخۆییه‌کان ناوزه‌ت بکرێت‪ .‬دوابه‌دوای‬ ‫بانگه‌وازی منیش بوونم هه‌یه‌ و ده‌ژیم و پوچه‌ڵ‌کردنه‌وه‌ی پیالنه‌ سه‌ره‌تاییه‌کان‬ ‫له‌ دۆخێکدا که‌ له‌ هه‌ر شار و گوندێکدا ئه‌مجار‌ه ده‌وڵ�ه‌ت هێزی به‌کرێگیراوی‬ ‫داوێ���ک ت�ه‌ن��راب��وو و به‌کرێگیراوێک کورد و چه‌ند رێکخستنی نهێنی خۆی‬ ‫خۆی حه‌شار داب��وو و پێک دێ��ت‪ .‬له‌ بۆ له‌ناوبردنی په‌که‌که‌ به‌س نابینێت‪.‬‬ ‫کۆمه‌ڵگایه‌کدا که‌ تا دواڕاده‌ بێ‌ئیراده‌ په‌که‌که‌ له‌ چاالکییه‌کانی حیلوان و‬ ‫و بێ‌بانگه‌شه‌ کراوه‌‪ .‬بانگه‌شه‌‪ ،‬پێداگری سیڤه‌کدا له‌ به‌رامبه‌ر به‌کرێگیراواندا‬ ‫باوه‌ڕ و ئیراده‌ی کۆمه‌ڵێک گه‌نج که‌ سه‌رکه‌وتووه‌‪ .‬ئه‌وه‌ش نیشان ده‌دات که‌‬ ‫به‌ راستی وه‌بیرهێنه‌ری حه‌وارییه‌کانی ئه‌و رێکخستنه‌ به‌ ئاسانی کۆنترۆڵ‬ ‫عیسان‪ ،‬په‌نجه‌ره‌یه‌ک رووب �ه‌ روناکی ناکرێت‪.‬‬ ‫و ژی��ان ده‌ک��ات��ه‌وه‌‪ .‬ل�ه‌ ره‌وش��ێ��ک��دا که‌ له‌ کوده‌تای (‪)12‬ی ئه‌یلولی (‪)1980‬‬ ‫ه����ه‌ژاری ب��اڵ��ی ب �ه‌س �ه‌ر ج��واڵن �ه‌وه‌ک �ه‌ ب����ه‌دواوه‌ قۆناغێکی ن��وێ ل�ه‌ ش�ه‌ڕی‬ ‫کێشاوه‌ و رێکخستن هێشتا الواز و گشتگیر ده‌س���ت پ��ێ ده‌ک����ات ل�ه‌ن��او‬ ‫س��اوای �ه‌‪ ،‬یه‌که‌مین پیالنگێڕی وات �ه‌ ریزه‌کانی په‌که‌که‌شدا و له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫تیرۆری حه‌قی قه‌رار له‌ ساڵی (‪ )1977‬��ه‌مکی خیانه‌ت و خۆڕاده‌ستکردنه‌وه‌ی‬ ‫دا پێک دێت‪ .‬پێداگری خه‌باتکاران و که‌سانێکی وه‌ک که‌سیره‌ یێڵدرم و‬ ‫گروپ بۆ په‌ره‌دان به‌ خه‌بات و تێکۆشان شاهین دۆنمه‌ز هه‌ڵوێستی یه‌کالکه‌ره‌وه‌‬ ‫و گه‌یاندنی په‌یامی ئازادی به‌ مرۆڤی وه‌رده‌گیردرێت و چه‌مکی به‌رخۆدان و‬ ‫کورد له‌ هه‌ر شوێنێک پاش ئه‌و روداوه‌ پێداگری پێش ده‌خرێت‪ .‬عه‌لی چه‌تیر‪،‬‬ ‫دڵته‌زێنه‌ جارێکی تر رێبازی هه‌ڤااڵنی م��ح �ه‌م �ه‌د ش �ه‌ن �ه‌ر و س�ه‌ل��ی��م چ��روک‬ ‫عیسا پاش له‌ خاچدانی حه‌زره‌تی عیسا کایا خۆفرۆشانێکن که‌ له‌م قۆناغه‌دا‬ ‫بیر ده‌خ��ات �ه‌وه‌‪ .‬ه�ه‌ر ئ�ه‌م روداوه‌ ده‌بێته‌ له‌ الیه‌ن ده‌وڵه‌ته‌ ئه‌وروپییه‌کانه‌وه‌ هان‬ ‫هانده‌ر بۆ راگه‌یاندنی فه‌رمی گروپ ده‌درێ���ن تا گوایه‌ ب �ه‌ره‌ی یه‌کگرتوی‬ ‫وه‌ک حزب و کۆچ به‌ره‌و رۆژهه‌اڵتی ک��ورد که‌ بریتیه‌ له‌ ره‌وت��ی سوننه‌تی‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت‪ .‬ل ‌ه ساڵی (‪)1978‬دا و به‌ به‌کرێگیراو و په‌که‌که‌ بنیاد بنێن‪،‬‬ ‫م�ه‌ب�ه‌س��ت��ی ل �ه‌ن��اوب��ردن��ی رێکخستنی ئ�ه‌و هه‌واڵنه‌ بێ‌گومان کرده‌وه‌یه‌کی‬ ‫ح���ی���ل���وان پ��ی�لان��ی ت����ی����رۆری خ�ه‌ل��ی��ل پیالنگێڕانه‌ بوو ده‌یویست په‌که‌که‌ش‬ ‫چاوگون به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‪ .‬له‌ سه‌روبه‌ری راده‌ستی ئه‌وروپیه‌کان بکات و بیخاته‌‬ ‫ده‌رکه‌وتنی په‌که‌که‌دا به‌کرێگیراوان و خزمه‌ت به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئ�ه‌وان�ه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌مکی خیانه‌ت که‌ گرێدراوی هێزه‌ ک��ات��ێ��ک ک���ه‌ پ��ی�لان �ه‌ک �ه‌ی��ان س���ه‌ری‬ ‫ئه‌مپریالیسته‌ و ده‌سه‌اڵتداره‌‪ ،‬به‌ هه‌موو نه‌گرت‪ ،‬ئه‌و ج��اره‌ به‌ شێوه‌ی ئاشکرا‬ ‫ش��ێ��وه‌ی �ه‌ک دژای���ه‌ت���ی ده‌ک����ات پیالن و راسته‌وخۆ ب�ه‌ش��داری گه‌له‌کۆمه‌ی‬ ‫داده‌رێ��ژێ��ت‪ ،‬بۆسه‌ ده‌نێته‌وه‌ و ئ �ه‌وه‌ له‌ (‪)15‬ی ش��وب��ات ب���وون و رۆڵ��ی��ان به‌‬ ‫حاڵێکدایه‌ که‌ هێشتا ده‌وڵه‌ت راسته‌وخۆ ئه‌ستۆ گرت‪ .‬سه‌ره‌ڕای هه‌وڵه‌ خائنانه‌‬ ‫نه‌هاتۆته‌ مه‌یدان و هه‌ڵوێستی دیار نیه‌‪ .‬و پیالنگێڕانه‌کان و ل�ه‌گ�ه‌ڵ هه‌موو‬ ‫بۆ جاری یه‌که‌م له‌ مێژوی کورددا له‌ زه‌وی و زه‌حمه‌تییه‌کان‪ ،‬په‌که‌که‌ توانی‬ ‫به‌رامبه‌ر ره‌وتی خیانه‌ت و پیالنگێڕیدا هه‌نگاوی گه‌وره‌ و مێژویی بهاوێژێت‪.‬‬ ‫په‌که‌که‌ هه‌ڵوێستی به‌هه‌ند وه‌رده‌گرێت‪ .‬سااڵنی (‪ )1988‬تا (‪ )1998‬که‌ به‌ڕێز‬ ‫س��اڵ��ی (‪ )1978‬ت��ا س �ه‌ره‌ت��ای ساڵی ئۆجه‌الن وه‌ک قۆناغی چه‌ته‌گه‌ری‬ ‫(‪ )1960‬ئه‌م قۆناغ ‌ه به‌ شێوه‌یه‌ک له‌ و مافیاچێتی ناوی ده‌نێت‪ ،‬ئه‌و بازنه‌‬

‫زه‌مانیه‌یه‌ که‌ په‌که‌که‌ تینی به‌ خه‌بات‬ ‫و تێکۆشان داوه‌ رێ��ک ل �ه‌م قۆناغ ‌ه‬ ‫هه‌ستیاره‌دا له‌ ن��اوخ��ۆی رێکخستندا‬ ‫که‌سانێک ده‌رده‌ک���ه‌ون که‌ ده‌یانه‌وێت‬ ‫شه‌ڕی چه‌کداری به‌ بێ ره‌چاوکردنی‬ ‫هه‌مه‌جۆره‌ پره‌نسیپ و ره‌وشتێک په‌ره‌‬ ‫پێ ب��ده‌ن و بیخه‌مه‌ خزمه‌ت ئ��اره‌زو و‬ ‫سیاسیه‌ته‌کانی خۆیانه‌وه‌‪ .‬ده‌کرێت ئه‌م‬ ‫هه‌وڵه‌ چه‌ته‌گه‌ریانه‌ وه‌ک کۆنتراگه‌ریال‬ ‫پێناسه‌ بکرێت ک �ه‌ ب �ه‌ه��ۆی که‌می‬ ‫ئاشتی په‌روه‌ری و کادیر و ئه‌ندامانی‬ ‫په‌که‌که‌ و له‌ ئه‌نجامی هه‌وڵه‌ تێکده‌رانه‌‬ ‫و ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی���خ���وازان���ه‌ی ب�����ورژوازی‬ ‫بچوک سه‌ری هه‌ڵداوه‌ و هه‌ڵبه‌ت له‌‬ ‫الیه‌ن ره‌وتی نه‌ریتی کورده‌وه‌ پشتگیری‬ ‫لێ ده‌کرێت‪ )%90( .‬زیانه‌کانی شه‌ڕ‬ ‫له‌م قۆناغه‌دا به‌هۆی ئه‌م الدانه‌ پێک‬ ‫هاتووه‌‪ .‬هه‌وڵه‌کانی بزاڤی ئ��ازادی بۆ‬ ‫دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێکی دیموکراتیک‬ ‫و ئاشتیانه‌ له‌ ساڵی (‪ )1993‬ده‌بێته‌‬ ‫ق��ورب��ان��ی چ �ه‌ت �ه‌گ �ه‌ری ئ���ه‌و که‌سانه‌‬ ‫و روداوگ �ه‌ل��ێ��ک ک �ه‌ ن �ه‌ پ�ه‌ک�ه‌ک�ه‌ و‬ ‫نه‌ ده‌وڵ���ه‌ت نه‌یانده‌توانی کۆنترۆڵیان‬ ‫ب��ک �ه‌ن‪ .‬ئ��ه‌م دۆخ���ه‌ ه�ه‌ل��ی خۆشکه‌ره‌‬ ‫ب��ۆ ده‌رک �ه‌وت��ن��ی چه‌ندین رێکخراوی‬ ‫نهێنی و م�ه‌ت��رس��ی��دار وه‌ک ح��زب��واڵ‪،‬‬ ‫کۆنتراگه‌ریال‪ ،‬ژیته‌م‪ ،‬ئه‌رگه‌نه‌کۆن و‪...‬‬ ‫که‌ به‌ دڕندانه‌ترین شێوه‌ که‌وتنه‌ گیانی‬ ‫خه‌ڵک و به‌ هه‌زاران کرده‌وه‌ و تاوانی‬ ‫وه‌حشیانه‌یان له‌ دژی نیشتمانپه‌روه‌ری‬ ‫کورد ئه‌نجام دا‪ .‬له‌ ماوه‌یه‌کی کورتدا‬ ‫زیاتر له‌ چوار هه‌زار گوند وێران کرا‪،‬‬ ‫به‌ ملیۆنان که‌س ئ��اواره‌ بوون و زیاتر‬ ‫له‌ هه‌فده‌ هه‌زار که‌سیش بێ‌سه‌روشوێن‬ ‫ک���ران‪ .‬ل �ه‌م ق��ۆن��اغ�ه‌دا چ�ه‌ت�ه‌گ�ه‌ری و‬ ‫مافیاچێتی ده‌ستی به‌سه‌ر ده‌وڵ �ه‌ت و‬ ‫ئۆرگانه‌کانیدا ده‌گرێت و ده‌یخاته‌ ژێر‬ ‫کۆنترۆڵی خۆیه‌وه‌‪ .‬پیالنی له‌ناوبردنی‬ ‫په‌که‌که‌ و پێشخستنی ره‌وتی خیانه‌ت و‬ ‫ئافراندنی کوردی به‌کرێگیراو له‌ سه‌ر‬ ‫راسپارده‌کانی ئه‌نقه‌ره‌‪ ،‬واشینگتۆن‪،‬‬

‫له‌نده‌ن ده‌بێت به‌ به‌رنامه‌ی پیالنگێڕان‪.‬‬ ‫ئ��اگ��رب�ه‌س��ت��ی ی �ه‌ک�لای �ه‌ن �ه‌ی په‌که‌ک ‌ه‬ ‫ل��ه‌ س��اڵ��ی (‪ )1993‬ک��ه‌ ه �ه‌ل��ی بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ری دیموکراتیکی کێشه‌کان و‬ ‫راوه‌ستاندنی شه‌ڕ و ئاڵۆزی ره‌خساندبوو‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌‬ ‫و گ��روپ��ه‌ م��اف��ی��ان �ه‌ ک��ه‌ گ���رێ���دراوی‬ ‫په‌ره‌سه‌ندنی شه‌ڕ و ته‌نگه‌ژه‌یه‌ یه‌ک‬ ‫ن��اگ��رێ��ت �ه‌وه‌‪ .‬ه���ه‌ر ب��ۆی �ه‌ دژای���ه‌ت���ی له‌‬ ‫به‌رامبه‌ر په‌که‌که‌ په‌ره‌ پێ ده‌درێت و به‌‬ ‫رفاندنی به‌رێز ئۆجه‌الن ده‌گاته‌ به‌رزترین‬ ‫ئاستی خۆی‪ .‬له‌ سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌کانه‌وه‌‬ ‫پیالنه‌ ناوخۆیی و ده‌ره‌کییه‌کان رۆژ‬ ‫له‌دوای رۆژ له‌ هه‌ڵکشاندان‪ .‬کوژرانی‬ ‫ح �ه‌س �ه‌ن ب��ی��ن��داڵ‪ ،‬ک��ۆن��ت��ری��ن هه‌ڤاڵی‬ ‫ئۆجه‌الن له‌ کانونی دووه‌می (‪)1990‬‬ ‫روداوێکی سه‌رنجڕاکێش و گوماناوییه‌‬ ‫که‌ به‌ وته‌ی ئۆجه‌الن له‌ الیه‌ن ساری‬ ‫باران‪ ،‬محه‌مه‌د شه‌نه‌ر و شاهین بلیچه‌وه‌‬ ‫ئه‌نجام دراوه‌‪ .‬به‌مجۆره‌ و به‌ مه‌به‌ستی‬ ‫ل��ه‌ن��اوب��ردن و س��ڕی��ن �ه‌وه‌ی ک��ادی��ران��ی‬ ‫پێشه‌نگی بزاڤ هه‌ڵمه‌تێک نوێ ده‌ست‬ ‫پێ ده‌کات‪ .‬له‌ ناوخۆی جواڵنه‌وه‌دا به‌‬ ‫ده‌ستێکی ئه‌و خائین و به‌کرێگیراوانه‌ی‬ ‫که‌ توانیبویان دزه‌ بکه‌نه‌ ناو ریزه‌کانی‬ ‫شۆرش‪ ،‬یارمه‌تی خیانه‌ت ده‌خرێته‌ پاڵ‬ ‫ده‌یان کادیر و چاالکی نیشتمانپه‌روه‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫لێپرسینه‌وه‌یان ل��ێ ده‌ک��رێ��ت ی��ان راو‬ ‫ده‌نرێن یان له‌ناو ده‌برێن‪ .‬چه‌ته‌گه‌ری‬ ‫تا راده‌ی�ه‌ک په‌ره‌ ده‌ستێنێ که‌ ئیدی‬ ‫له‌ ژێر کۆنترۆڵی ده‌وڵه‌تیشدا نامێنێت‪.‬‬ ‫ئه‌نجامی کرده‌کانی ئه‌و چه‌مکه‌ به‌‬ ‫تایبه‌ت له‌ ساڵی (‪ )1993‬په‌که‌که‌ و‬ ‫ده‌وڵه‌تیش تا راده‌یه‌ک ده‌خاته‌ ره‌وشێکی‬ ‫دژواره‌وه‌‪ .‬کوژرانی گوماناوی تورگوت‬ ‫ئ����ۆزال و چ �ه‌ن��دی��ن ب �ه‌رپ��رس��ی ب��ااڵی‬ ‫سوپای ت��ورک‪ ،‬هه‌روه‌ها تاوانه‌کانی‬ ‫حزبواڵ و رێکخراوه‌ شاراوه‌کانی تر له‌‬ ‫کوردستان و تورکیا سه‌لمێنه‌ری ئه‌و‬ ‫راستیه‌یه‌‪ .‬سه‌رسوڕهێنه‌رترین روداوی‬ ‫ئه‌م قۆناغه‌ ته‌قینه‌وه‌ی سه‌یاره‌یه‌که‌ که‌‬

‫ناتۆیه‌و پشتیوانیانه‌ له‌دژایه‌تى کردنى‬ ‫ڕووس���ی���ا و ل��ه‌ب��ه‌رام��ب��ه‌ردا ه�ه‌ن��دێ��ک‬ ‫پاره‌ى قه‌ڵب له‌سه‌ر حسابی دانیشتوانى‬ ‫ناوچه‌ک ‌ه وه‌ک��و خوێن وه‌رده‌گ��رێ��ت ب ‌ه‬ ‫بێ له‌به‌رچاوگرتنى هیچ بنه‌مایه‌کى‬ ‫مرۆڤانه‌ وه‌ک ئ���ه‌وه‌ى خ��ۆی��ان م��رۆڤ‬ ‫نه‌بن‪ .‬له‌کاتى ڕوودانى هه‌ر به‌اڵیه‌کیشدا‬ ‫دانیشتوانى ناوچه‌که‌ قوربانى یه‌که‌م‬ ‫ده‌ب��ن و تورکیاى تورکچیش ڕزگ��ارى‬ ‫ده‌بێت ل ‌ه کۆمه‌ڵێک دانیشتوانى به‌الى‬ ‫خ��ۆی�ه‌و‌ه ن �ه‌خ��وازراو‪ .‬سیاسه‌تمه‌داران و‬ ‫پالن داڕێژه‌رانى تورکیا ئه‌گه‌ر بڕوایان‬ ‫به‌مرۆڤ بوونى خۆیان هه‌ی ‌ه ئه‌وا پێویست ‌ه‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ری��ان ئ��اراس��ت �ه‌ى پیالنه‌کانیانت‬ ‫ب��گ��ۆڕن‪ ،‬دی��س��ان�ه‌وه‌ش پێویست ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫چاالکوانان وپارێزه‌رانى مافی مرۆڤ‬ ‫گوشار بخه‌ن ‌ه سه‌ر حکومه‌تى تورکیا‬ ‫ب��ۆ ک �ه‌م��ک��ردن �ه‌وه‌ى ژم����اره‌ى ک���وره‌ و‬ ‫وێستگه‌ ئه‌تۆمیه‌کان و ژماره‌ى بۆمبی‬ ‫هایدرۆجینى و بایۆلۆجی له‌و واڵت ‌ه ب ‌ه‬ ‫گشتى و هه‌ڵگرتن و البردنى له‌و ناوچان ‌ه‬ ‫به‌تایبه‌تى‪.‬‬

‫راستینه‌ی پیالنگێڕی (‪)15‬ی شوبات‬

‫هه‌ڵگری نیوته‌ن ته‌قینه‌وه‌یه‌ و له‌ نزیکی‬ ‫خانووه‌که‌ی به‌ڕێز ئۆجه‌الن له‌ دیمه‌شق‪.‬‬ ‫ئه‌م روداوه‌ له‌ ساڵی (‪ )1996‬و له‌ الیه‌ن‬ ‫سه‌رۆکی وه‌زیرانی ئه‌و کاته‌‪ ،‬تانسۆ‬ ‫چ��ی��ل �ه‌ره‌وه‌ ب �ه‌ڕێ��وه‌ ده‌ب���را‪ .‬ه �ه‌ر چه‌نده‌‬ ‫ک �ه‌ ئ��ه‌و ه �ه‌وڵ �ه‌ تیرۆریستیه‌ س �ه‌ری‬ ‫نه‌گرت‪ ،‬به‌اڵم له‌و به‌رواره‌ ئیدی به‌ڕێز‬ ‫ئۆجه‌الن ده‌کرێت به‌ ئامانج راسته‌خۆی‬ ‫پیالنه‌کان‪ .‬کاریگه‌ری ئۆجه‌الن له‌ سه‌ر‬ ‫رێکخستن و گه‌ل هاوته‌ریب و هێز و‬ ‫توانستێک که‌ له‌ به‌ڕێوه‌بردنی بزوتنه‌وه‌‬ ‫ل�ه‌ خ��ۆی نیشانی ده‌دات و ه�ه‌روه‌ه��ا‬ ‫رۆڵێک که‌ له‌ پوچه‌ڵ‌کردنه‌وه‌ی پیالنه‌‬ ‫ناوخۆیی و ده‌ره‌کییه‌کان و بازدان به‌سه‌ر‬ ‫هه‌موو ته‌گه‌ره‌ و که‌ند و کۆسپه‌کان‬ ‫له‌ ئه‌ستۆی گرتووه‌‪ ،‬وه‌ک هۆکاری‬ ‫وه‌رگرتنی وه‌ها بڕیارێک ده‌ستنیشان‬ ‫ده‌کرێن‪.‬‬ ‫ل �ه‌م چ��وارچ��ێ��وه‌ی �ه‌دا ئیتر هه‌نگاو به‌‬ ‫هه‌نگاو هه‌لی پیالنگێڕی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫ئاماده‌ ده‌کرێت‪ .‬تیرۆری (پاڵمه‌) به‌‬ ‫یه‌کێک له‌ گرنگترین و سه‌ره‌کیترین‬ ‫حه‌ڵقه‌کانی ئه‌و زنجیره‌یه‌‪ .‬شایانی باسه‌‬ ‫که‌ پاڵمه‌ که‌سایه‌تێیه‌کی دیموکرات‬ ‫و دۆس��ت��ی ب��زوت��ن �ه‌وه‌ی ئ��ازادی��خ��وازی‬ ‫ک��ورد ب��وو‪ .‬تۆمه‌تبارکردنی ک��ورد و‬ ‫بزوتنه‌وه‌که‌ی له‌ بنه‌مادا هه‌وڵێکه‌ بۆ‬ ‫ن��اوزڕان��دن و به‌ تیرۆریست ناساندنی‬ ‫په‌که‌که‌‪ .‬ئ�ه‌وه‌ له‌ حاڵێکدایه‌ که‌ ئه‌و‬ ‫تاوانه‌ په‌یوه‌ندی به‌ گالدیۆی ناتۆوه‌‬ ‫بوو‪ .‬سازشی ئه‌ڵمانیا له‌گه‌ڵ تورکیا‬ ‫و به‌خشینی ئیمتیازی گه‌وره‌ی ئابوری‬ ‫و سیاسی له‌ الیه‌ن تورکیاوه‌ به‌و واڵته‌‬ ‫س�ه‌ره‌ت��ای قۆناغی گۆشه‌گیرکردنی‬ ‫په‌که‌که‌یه‌ ل�ه‌ ئ��ه‌وروپ��ا‪ .‬به‌ریتانیاش‬ ‫ل���ه‌م ق��ۆن��اغ �ه‌دا رۆڵ���ی گ���ێ���ڕاوه‌ و له‌‬ ‫ده‌س��ت��ب�ه‌س�ه‌رک��ردن��ی و ب �ه‌دواداچ��ون��ی‬ ‫ئه‌ندامانی په‌که‌که‌ هاوکار بووه‌‪.‬‬ ‫درێ������ژه‌ی ئ����ه‌م وت�����اره‌ ل���ه‌ م��اڵ��پ �ه‌ڕی‬ ‫(‪)www.chatrpress.com‬دا‬ ‫بخوێنه‌ره‌وه‌‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫تیۆری‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دووشه‌مه‌ ‪1 - 2012/2/20‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫خ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫وخ‬ ‫ئه‌حالم مه‌نسور‬

‫وێن‬

‫جڕتێک بۆ دیکتاتۆریه‌ت‬ ‫شه‌وی (‪)16‬ی شوبات داده‌ ئه‌حالم به‌ته‌مای‬ ‫خۆکوشتن ب��وو‪ ،‬ب �ه‌اڵم دوو گه‌نج یه‌که‌میان‬ ‫ئاسۆ جه‌وهه‌ر که‌ کوڕی خۆیه‌تی و سامانی‬ ‫داده‌ له‌ ته‌کیه‌وه‌ به‌ مۆبایل په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵدا‬ ‫کرد و هێمنی کرده‌وه‌‪ .‬سازانی نازداریش هه‌ر‬ ‫ته‌له‌فۆنی ده‌ک��رد و داده‌ ئه‌حالم ئاگای لێ‬ ‫نه‌بوو‪.‬‬ ‫دوێنی (‪)17‬ی شوبات بوو‪ .‬داده‌ ئه‌حالم هاته‌‬ ‫چه‌تر به‌ جلی ماڵه‌وه‌‪ .‬خۆی ئاماده‌ کردبوو‬ ‫بۆ نوسینی ستونه‌که‌ی‪ ،‬ب�ه‌اڵم کاروبار زۆر‬ ‫بوون‪ ،‬خۆشی دڵی ته‌نگ بوو‪ ،‬به‌ نائۆمێدییه‌وه‌‬ ‫گ����ه‌ڕای����ه‌وه‌ ب���ۆ م����اڵ‪ .‬ل���ه‌س���ه‌ر م��ێ��زه‌ک �ه‌ی��دا‬ ‫ده‌فته‌رێکی س��ه‌وزی به‌جێهێشتبوو‪ .‬ئێمه‌ش‬ ‫حه‌زمان ده‌کرد بزانین چی نوسیوه‌‪.‬‬ ‫تومه‌س داده‌ ئه‌حالم ده‌ستی کردووه‌ به‌ نوسینی‬ ‫ئ�ه‌زم��ون��ی ئ �ه‌ده‌ب��ی خ���ۆی‪ .‬ش���ه‌وی (‪)18‬ی‬ ‫شوبات تا به‌ره‌به‌یان‪ ،‬داده‌ خه‌وی لێ نه‌که‌وتووه‌‬ ‫و س��ۆپ��اک�ه‌ی ب��از داوه‌ و ئ���ه‌وه‌ی ب �ه‌ بیری‬ ‫هاتۆته‌وه‌ به‌ خه‌تێکی جوان نوسیوه‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ئ��ێ��م�ه‌ش س��روش��ت��ی ت���وڕه‌ی���ی داده‌‬ ‫ش���اره‌زای���ن‪ .‬ب��ۆی�ه‌ هیچمان ل �ه‌گ �ه‌ڵ ن���ه‌وت و‬ ‫به‌شێک له‌و نوسینه‌ که‌ به‌ ناوی «ئه‌زمونی‬ ‫ئه‌زمونه‌کان»تان بۆ باڵو ده‌که‌ینه‌وه‌‪.‬‬ ‫مه‌ده‌د‬ ‫ده‌مێکه‌ پێنوسه‌که‌م بۆته‌ ده‌روێ���ش‪ ،‬ئه‌ڕواته‌‬ ‫ده‌ش���ت و ب��ی��اب��ان و ش��اخ و ک��ێ��وی ک��ردۆت�ه‌‬ ‫ئ��ارام��گ��ای خ��ۆی و ب���ه‌ره‌و عیرفان هه‌نگاو‬ ‫ده‌نێت‪ .‬بۆ ستونه‌که‌ی چیتر نانوسم‪ ،‬ته‌نها‬ ‫راسته‌وخۆ وت��اره‌ک�ه‌م ده‌خوێنمه‌وه‌ و تایپیست‬ ‫پرینتی ده‌ک��ات‪ .‬پێنوسه‌که‌م تا ئێستا وه‌کو‬ ‫ئه‌م دوو سێ مانگه‌ لێم دوور نه‌که‌وتۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫هۆکه‌ بۆ ته‌قینه‌وه‌ی ئه‌م شه‌وه‌ ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ دوێنێ شه‌و‪ ،‬رادیۆ نه‌وا مه‌قامی عێراقی‬ ‫په‌خش ده‌کرد؛ (عه‌بدولڕه‌حمان خدر)؛ سه‌رم له‌‬ ‫دیواری ژووره‌که‌م دا‪ ،‬ورد و خاش نه‌بوو‪ ،‬شه‌قی‬ ‫نه‌برد‪ ،‬نازانم چی بکه‌م‪ ،‬له‌م سه‌ره‌سه‌خته‌ که‌ر‬ ‫هه‌ر ده‌ڵێ «نا»‪.‬‬ ‫ته‌نها بۆ پێنوسه‌که‌م سه‌ری دائه‌نوێنێت‪ .‬ئه‌وه‌نده‌‬ ‫گڕه‌م دێت‪ ،‬وا خه‌ریکه‌ وشه‌کانم ئاگر ده‌گرن‪.‬‬ ‫زمانی پێنوسه‌که‌م ده‌بێته‌ لمۆزی ئاو‪ ،‬وشه‌کان‬ ‫له‌سه‌ر دێ��ڕه‌ک��ان سه‌ما ده‌ک �ه‌ن و هه‌ڵپه‌ڕکێ‬ ‫ناکه‌ن‪ ،‬تۆراون‪ ،‬له‌ خۆشم تۆراون‪.‬‬ ‫نوسین بۆته‌ به‌رده‌که‌ی سیزیف‪ ،‬له‌ لوتکه‌ی‬ ‫شاخه‌که‌ ئ�ه‌ک�ه‌وم و به‌ بێهوده‌یی ئۆکسیژن‬ ‫هه‌ڵده‌مژم‪.‬‬ ‫وه‌ک چۆن نوشته‌ ئه‌خه‌نه‌ ژێر سه‌رینه‌که‌ی‬ ‫منداڵه‌ تاقانه‌کان‪ ،‬ئا منیش ئه‌م ده‌فته‌ره‌ی‬ ‫ژێ��رده‌س��ت��م ده‌ک �ه‌م �ه‌ نوشته‌ و ده‌ی��خ�ه‌م�ه‌ ژێر‬ ‫سه‌رینه‌که‌م‪.‬‬ ‫ئای کامۆ! رۆیشتیت‪ ،‬وێنه‌که‌تم له‌سه‌ر دیوار‬ ‫هه‌ڵواسیوه‌‪ ،‬که‌سوکارم وا ده‌زانن وێنه‌ی لینینه‌‪،‬‬ ‫پشویه‌ک بده‌ن و له‌پڕ (مه‌ده‌د) بخوێننه‌وه‌‪...‬‬ ‫ئه‌مشه‌و که‌وتمه‌ دوای پێنوسه‌که‌م‪ ،‬چوومه‌‬ ‫ئه‌و سوپه‌رمارکێته‌ی خ��واره‌وه‌ و دوو ده‌فته‌رم‬ ‫به‌ قه‌رز کڕی‪ .‬خه‌وم دێ و ناخه‌وم‪ ،‬هه‌ر ده‌ڵێم‬ ‫«خوا له‌ سوڵتان مه‌حمود گه‌وره‌تره‌«‪.‬‬ ‫چ��ی��دی ب��اس��ی ده‌س�����ه‌اڵت ن���اک���ه‌م‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌ری کردم و فڕێیدامه‌ ناو بۆشاییه‌ک‬ ‫که‌ تێده‌گه‌م و جارێ نه‌خڵه‌فاوم‪ .‬له‌پڕ پێنوسه‌که‌م‬ ‫باڵ ده‌گرێ و ده‌بێته‌ هه‌ڵۆیه‌ک هه‌زار و یه‌ک‬ ‫ئاسمان ده‌ک��ات‪ ،‬روو له‌ ئه‌فغانستان ده‌ک��ات‬ ‫و به‌ نائۆمێدییه‌وه‌ خ��ۆی ف��ڕێ ده‌دات���ه‌ سه‌ر‬ ‫الپ �ه‌ڕه‌ک �ه‌ی ژێ��رده‌س��ت��م‪ ،‬خوێنی ده‌م��اره‌ک��ان��م‬ ‫هه‌ڵده‌هێنێ و الپه‌ڕه‌که‌م ده‌بێته‌ کفنی منێکی‬ ‫ب���ێ‌ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬پ�ه‌ن��ا ده‌ب �ه‌م �ه‌ ب�ه‌رس��ێ��ب�ه‌ره‌ک�ه‌م‪.‬‬ ‫ده‌می سێبه‌ره‌که‌م ده‌بێته‌ ته‌ڵه‌ی ته‌قیو‪ .‬باسی‬ ‫گه‌شته‌که‌ی پێنوسه‌که‌م بۆ ده‌ک��ات‪ ،‬تومه‌س‬ ‫جوتن و کۆده‌تایه‌کیان له‌سه‌ر کردووم‪.‬‬ ‫سه‌رسام ده‌بم‪ ،‬چۆن له‌ تاریکی شه‌ودا کتوپڕ‬ ‫به‌جێیان هێشتووم‪ ،‬فڕێیان داومه‌ ناو بۆشایی‬ ‫نێوان مۆته‌که‌کانم‪ ،‬ئای که‌ هه‌راسانم ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫شه‌قێک له‌ کات ده‌ده‌م‪ .‬وا ده‌زانم راب��ردوو له‌‬ ‫به‌هه‌شتدایه‌ و نیوسێوه‌که‌ی ح�ه‌زره‌ت��ی ئ��اده‌م‬ ‫قووت ده‌دات‪ .‬له‌ قوڕگی ئه‌وه‌ شتێک کتوپڕ‬ ‫له‌ شوێنی خۆیدا ئه‌خنکێت و گیان له‌ ده‌ست‬ ‫ده‌دات‪ .‬تومه‌س رابردوی ئه‌ستێره‌یه‌که‌‪.‬‬ ‫ئاینده‌ش وه‌کو تراوێلکه‌یه‌ک هه‌ر پاشه‌کشێم‬ ‫ل��ێ ده‌ک���ات‪ ،‬پێنوسه‌که‌م ده‌بێته‌ گ��ۆچ��ان و‬ ‫قاچه‌کانم پێشی ده‌ک �ه‌ون‪ .‬پرسیارێک وه‌کو‬ ‫سوژن ده‌بێته‌ گومان‪ ،‬نا! نا! نوسین نامرێت‪.‬‬ ‫ناچار ده‌بم بیکه‌مه‌ چه‌ک و مردن موشه‌ک‬ ‫ب��اران بکه‌م‪ .‬ئای که‌ حه‌زم ده‌ک��رد بووبوومه‌‬ ‫داره‌ت����ووی����ه‌ک و ل���ه‌ گ���ۆڕه‌پ���ان���ی ئ���ازادی���دا‬ ‫شۆڕشگێڕان تووباران بکه‌م‪ .‬بۆ ئه‌وه‌ی ده‌میان‬ ‫تاڵ نه‌بێ و ببم به‌ سێبه‌ری گه‌اڵکانم‪.‬‬ ‫له‌ ژوری نوستندام‪ .‬ده‌فته‌ره‌که‌ی ژێرده‌ستم‬

‫له‌ س�ه‌ر مێز ته‌والێته‌که‌مدایه‌‪ .‬ئارایشه‌کانم‬ ‫س��ێ��ب �ه‌ری��ان ن��ی �ه‌‪ .‬ت �ه‌ن��ان �ه‌ت ب��ۆن �ه‌ک��ان��ی ن��او‬ ‫شوشه‌کانیش‪ ،‬بۆنی خوێنی وشه‌کانمی لێ‬ ‫دێت‪ .‬دڵم خۆشه‌ که‌ خوێنه‌ریش بۆنی خوێنم‬ ‫ده‌ک���ات‪ .‬وات �ه‌ پێنوس ‪ +‬سێبه‌ر= ویژدانی‬ ‫ک����ورد و ک���وردس���ت���ان‪ .‬پ��ش��ت��م ت��اب��ل��ۆی�ه‌ک��ی‬ ‫چه‌ماوه‌یه‌‪ ،‬راست نابێته‌وه‌‪ .‬هه‌ر تیر و خه‌نجه‌ره‌‬ ‫و ده‌ماره‌کانی ده‌بڕێت‪ .‬نازانم سێبه‌ری کێیه‌‬ ‫بۆته‌ مه‌قه‌ست و ناوقه‌دم ده‌بڕێت‪ .‬ده‌ستی راستم‬ ‫ب�ه‌رز ده‌ک�ه‌م�ه‌وه‌ و ئه‌ستێره‌کان وه‌ک��و موروی‬ ‫کریستاڵ له‌ناو مشتمدا کۆ ده‌بنه‌وه‌‪ .‬قاچی‬ ‫راستم ده‌گاته‌ ته‌وه‌ری زه‌وی و شه‌قێک ده‌دات‬ ‫له‌ خوێن مژان و ره‌وڕه‌وه‌ی مێژوو سه‌رله‌نوێ‬ ‫به‌ره‌و ئاینده‌ هه‌نگاو ده‌نێت‪.‬‬ ‫ئ��ا ‪ ...‬ته‌نها ه �ه‌ر منم ک �ه‌ ب��ۆن��ی خوێنی‬ ‫گ �ه‌الن ده‌ک���ه‌م‪ .‬له‌ شه‌وێکی پ��ی��رۆزدا باسی‬ ‫رۆیام ده‌که‌م‪ .‬ئه‌مشه‌و (‪)18‬ی شوباته‌‪ ،‬به‌ڵێ‬ ‫کاتژمێر یه‌که‌‪ .‬وات�ه‌ دوێنێ ی��ادی (‪)17‬ی‬ ‫شوبات بوو‪ .‬ژوره‌ک�ه‌م چاوه‌ڕێی شۆڕشگێڕان‬ ‫ده‌کات‪ .‬تا دێت گه‌وره‌ ده‌بێت‪ .‬نا! نا! ژوره‌که‌م‬ ‫وه‌کو جاران گۆڕستان نیه‌‪ ،‬شه‌هیده‌کانیش وا‬ ‫خه‌ریکن دێن و ده‌بنه‌ میوانی ژوره‌که‌ی ئه‌حالم‬ ‫مه‌نسور‪.‬‬ ‫ده‌رگای ماڵه‌کان کرانه‌وه‌‪ ،‬خۆر په‌نجه‌ره‌کانیشی‬ ‫ک�����رده‌وه‌‪ .‬ک��ات��ژم��ێ��ر ی �ه‌ک �ه‌ و رادی����ۆی ن �ه‌وا‬ ‫هه‌واڵه‌کان په‌خش ده‌کات‪.‬‬ ‫وا خ �ه‌ری��ک �ه‌ م��ن��داڵ �ه‌ ره‌ش��پ��ێ��س��ت و ت��ی��ن��و و‬ ‫برسییه‌کان باوه‌شیان کردۆته‌ منداڵه‌کانمان‪.‬‬ ‫هه‌ر کانییه‌ و ده‌ته‌قێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر بارانه‌ و ده‌بارێت‬ ‫و خۆریش چاوی تاریکی کوێر کرد‪ .‬بۆنی‬ ‫شۆڕش ده‌که‌م‪ .‬برسیمه‌ و به‌و بۆنه‌ له‌ دایک‬ ‫ده‌بمه‌وه‌ و تێر ده‌بم و چاوه‌کانم کزه‌ و تێر ده‌بن‪.‬‬ ‫نێوچه‌وانی وشه‌کانم ئاوێنه‌ن‪ .‬هه‌روه‌ها برسیمه‌‬ ‫و حه‌ز ناکه‌م وشه‌کانم بخۆم‪ .‬له‌تێ نانی جۆ و‬ ‫شیری بێ چه‌وری شیرین به‌ بێ شه‌کر ده‌بنه‌‬ ‫خواردنی ئه‌م کاتژمێره‌ که‌ دووه‌ و باران ئه‌دا له‌‬ ‫په‌نجه‌ره‌که‌ی به‌رامبه‌ره‌م‪ .‬نا! نا! سه‌ما ناکه‌م‪.‬‬ ‫نازانم چاره‌نوسی زیندانییه‌کانی ئه‌مشه‌و چۆنه‌‪.‬‬ ‫تۆ بڵێی ئاسایش شوێنگومی کردبێتن یاخود‬ ‫برینداران ده‌رمانیان نیه‌! خودایه‌ چۆن وشه‌کانم‬ ‫بکه‌م به‌ لۆکه‌‪ ،‬خۆ کاغه‌زه‌کانی ژێرده‌ستم‬ ‫لۆکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ وه‌کو ده‌سه‌اڵت ره‌قن‪.‬‬ ‫ش��ۆڕش پڕ ب��وو له‌ ماسۆنیه‌کان‪ ،‬وه‌ک��و فیل‬ ‫ته‌راتێنیان ده‌ک��رد‪ ،‬بێچووه‌ ماسۆنییه‌کانیش‬ ‫ب �ه‌ ه �ه‌م��ان ش��ێ��وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ �ه‌م��ج��اره‌ی��ان وه‌ک��و‬ ‫مانگا ته‌نها چاویان زه‌ق کردبوو و کێشه‌که‌‬ ‫ل �ه‌وه‌دای �ه‌ که‌ ماسۆنین و به‌ خۆیان نازانن‪.‬‬ ‫شه‌مشه‌مه‌کوێره‌کانیش‪ ،‬ئاخر ده‌مم مه‌که‌نه‌وه‌‬ ‫با نه‌یڵێم‪ .‬دایه‌گه‌وره‌ وته‌نی «بیله‌م و دێمه‌م»‬ ‫واته‌ ئه‌زانم و نایڵێم‪ .‬ئه‌وه‌ی بیه‌وێ له‌ داخدا‬ ‫بمرێ و هه‌موو ساتێک هه‌یوه‌شێره‌ کردن بێ‬ ‫(م��ن��م)‪ .‬به‌ڵێ منم ه �ه‌ی ه���اوار ل�ه‌ ده‌ستی‬ ‫جاڵجاڵۆکه‌کانی به‌ریتانیا‪ .‬وونه‌بێ (‪)KGB‬‬ ‫ی���ش ت����ۆوی خ���ۆی ل���ه‌ خ��اک��ی ک��وردس��ت��ان‬ ‫نه‌چاندبێ‪ ،‬ئه‌وانی تر وه‌کو کرم رۆحی میلله‌ت‬ ‫ده‌خۆن‪.‬‬ ‫میلله‌تیش ق��اره‌م��ان ب��وو ه �ه‌ر وه‌ک���و خ��ۆی‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌موو رۆژێ به‌ شێوه‌یه‌ک ئه‌هاڕدرێ‬ ‫و ئ��اوێ��ن�ه‌ی ئاسمانی ورد و خ��اش ده‌����ێ��ت‪.‬‬ ‫شه‌هیده‌کانیش به‌ قوربانیان بم‪ ،‬خوێندکاران‬ ‫نیگه‌ران ب��وون‪ .‬به‌ جه‌ربه‌زه‌شیان زۆر ب��وون‪،‬‬ ‫هه‌ر بژین! من سه‌رم خستبووه‌ ناو ده‌سته‌کانم‪،‬‬ ‫هه‌واڵه‌کان دڵخۆشکه‌ر ب��وون‪ .‬نهێنییه‌کانیش‬ ‫ب���ۆم ده‌رده‌ک����ه‌وت����ن‪ .‬ه���ه‌ر رێ��گ��ای سێهه‌مم‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژارد‪ .‬هه‌میشه‌ رێ��گ��ای م��ن رێ��گ��ای‬ ‫سێهه‌مه‌‪ .‬به‌ تاقی ته‌نیا به‌و رێگایه‌دا ده‌ڕۆم‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا شه‌رمه‌زار بوم‪ ،‬زۆریش‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫(د‪.‬فایه‌ق گوڵپی)م ئاگادار کرده‌وه‌ که‌ بۆچی‬ ‫نایه‌م بۆ خۆپیشاندان؛ نه‌خۆشی شه‌کره‌م هه‌یه‌ و‬ ‫زۆر میز ده‌که‌م و شوکر تاقه‌شوێنی میزکردن‬ ‫هه‌ر مزگه‌وته‌کانه‌‪ ،‬خۆ له‌م شارانه‌ ‪ WC‬له‌‬ ‫هیچ شه‌قامێکدا نیه‌‪ .‬قورس نه‌بوو بۆ من له‌‬ ‫خۆپیشانداندا ئاماده‌ بم و میزیش به‌ خۆمدا‬ ‫بکه‌م‪ ،‬به‌اڵم دوژمنه‌کانم وه‌کو ترسنۆک له‌‬ ‫قه‌ڵه‌میان ده‌دام‪ .‬هه‌ر ده‌مه‌ و بۆته‌ مین‪ ،‬هه‌ر‬ ‫زمانه‌ و بۆته‌ چه‌قۆ‪ .‬هه‌ر خه‌نجه‌ره‌ له‌ پشتمدا‬ ‫ئه‌چه‌قێندرێت‪ .‬له‌گه‌ڵ ئه‌م کاره‌ساتانه‌ش ده‌ڵێم‬ ‫«من خۆمم و ئه‌نوسم»‪ .‬بۆ کێ؟ ‪1‬ـ کورد‬ ‫و کوردستان ‪2‬ـ گه‌نجان ‪3‬ـ ژنان ‪ 4‬ـ مندااڵن‬ ‫‪ 5‬ـ بۆ خۆم‪ ،‬چونکه‌ نوسین پیشه‌ی خۆمه‌ و‬ ‫باش بێ و خراپ بێ‪ ،‬بۆنی خوێنی منی لێ‬ ‫دێت‪6 .‬ـ ئه‌ده‌ب‪.‬‬ ‫هه‌ر بژی یادی (‪)17‬ی شوبات که‌ میلله‌ت‬ ‫خوێنی بۆی به‌خشی‪ ،‬نازانم بڵێم چی! الڵم‬ ‫ئیتر‪...‬‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫دیموکراسى شورا ل ‌ه مێژوو و له‌ ئه‌مڕۆدا‬ ‫نایک براونس‬ ‫به‌شى یه‌که‌م‬

‫کۆمین (ک��ۆم��ۆن) “شۆڕشێک ب��وو ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر خ��ودى ده‌وڵ���ه‌ت‪ ،‬شۆڕشێکه‌ له‌‬ ‫به‌رامبه‌ر ئه‌م سووکبوونه‌ ناسرووشتییه‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵگا؛ سه‌رله‌نوێ گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ک بوو‬ ‫بۆ ژیان که‌ له‌ الیه‌ن گه‌له‌وه‌ و له‌ الیه‌ن‬ ‫خ��ودى ژیانى کۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌ جێبه‌جێ‬ ‫ده‌ک��را‪ ،‬کۆمین شۆڕشێک نییه‌ که‌ بۆ‬ ‫راگواستنى ده‌سه‌اڵتى ئه‌رکى نه‌رێنى ده‌وڵه‌ت‬ ‫له‌ فراکسیۆنێکى چینه‌ سه‌رده‌سته‌کانى‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت بۆ چینێکى دیکه‌ى به‌ هه‌مان‬ ‫شێوه‌؛ شۆڕشێک بوو بۆ روخاندنى خودى‬ ‫ئ �ه‌و مه‌کینه‌ ق��ێ��زه‌ون �ه‌ى ده‌س�ه‌اڵت��دارێ��ت��ى‬ ‫چین‪ .‬کۆمین‪ ،‬به‌ شێوه‌یه‌کى بڕیارمه‌ندانه‌‬ ‫ره‌ت��ک��ردن �ه‌وه‌ى ئ �ه‌و ده‌س �ه‌اڵت �ه‌ى ده‌وڵ���ه‌ت و‬ ‫س �ه‌ره‌ت��اى ش��ۆڕش��ى کۆمه‌اڵیه‌تى س �ه‌ده‌ى‬ ‫(‪ )19‬ب��وو ک�ه‌ ره‌ت��ک��ردن �ه‌وه‌ى ده‌س�ه‌اڵت��ى‬ ‫ده‌وڵه‌ت هۆکارى بوو بۆ ئه‌وه‌ش چاره‌نووسى‬ ‫پاریس چى ده‌بێت با ببێ‪ ،‬ئه‌و به‌ دنیادا‬ ‫ده‌گه‌ڕێت‪( ”.‬کارل مارکس ـ شه‌ڕى ناوخۆ‬ ‫له‌ فه‌ڕه‌نسا ـ نیسان‪/‬ئایارى ‪)1871‬‬ ‫“پێویسته‌ رێکخستنى گه‌ل هه‌ر له‌ خواره‌وه‌‬ ‫تا سه‌ره‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ى (کۆمین)دا ببێته‌‬ ‫پارادایمى (جیهانبینى) بنه‌ڕه‌تیمان‪ .‬ده‌بێ‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ پراکتیکدا به‌ شێوه‌ى دۆزینه‌وه‌ى‬ ‫چاره‌سه‌رى پراکتیکى بێت بۆ کێشه‌کانى‬ ‫رۆژان �ه‌‪ .‬ئینجا ته‌نیا به‌م شێوه‌یه‌ بتوانین‬ ‫سۆسیالیزم بخه‌ینه‌ ژی��ان �ه‌وه‌‪ .‬کۆمینى‬ ‫پاریس سه‌ره‌تایه‌کى باش بوو‪ ،‬به‌اڵم زۆر‬ ‫روون ن�ه‌ب��وو و تێگه‌یشتنێکى باشى لێ‬ ‫ده‌ست نه‌خرا‪ .‬ئه‌گه‌ر سه‌رکه‌وتنى به‌ده‌ست‬ ‫بهێنایه‌‪ ،‬ده‌بوو سۆسیالیزمه‌که‌ى مارکسیش‬ ‫بهاته‌یه‌‪ ،‬چه‌مکێکى سۆسیالیزم هاته‌ ئاراوه‌‬ ‫که‌ به‌رگرى له‌وه‌ بکات مه‌گه‌ر به‌ هاوکارى‬ ‫ده‌وڵه‌ت بتوانرێ سۆسیالیزم ئاوا بکرێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ده‌وڵ �ه‌ت سۆسیالیست نابێت‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫کۆمه‌ڵگا ده‌توانێ سۆسیالیست ببێت‪”.‬‬ ‫(له‌ دیداره‌کانى عه‌بدولاڵ ئۆج ئ��االن)ه‌وه‌‪.‬‬ ‫شوباتى ‪)2010‬‬ ‫ل���ه‌ ب����اک����ورى ک���وردس���ت���ان ب��زاوت��ێ��ک��ى‬ ‫ری��ف��ۆرم��خ��وازى دیموکراتى رادی��ک��اڵ له‌‬ ‫ژێر ن��اوى “کۆنفیدراڵیزمى دیموکراتی”‬ ‫به‌ڕێوه‌یه‌‪ .‬کۆمه‌ڵگایه‌ک که‌ به‌ هه‌زاران‬ ‫ساڵه‌ له‌ الی �ه‌ن ده‌وڵه‌تێکى زۆر به‌هێزه‌وه‌‬ ‫ش��ێ��وه‌ى پ��ێ��ده‌درێ و ل�ه‌ ژێ��ر ده‌س���ه‌اڵت و‬ ‫گوشاردا رایده‌گرێت‪ ،‬ئێستاکه‌ رێکخستنى‬ ‫گه‌وهه‌رییانه‌ى له‌ سه‌ر بناخه‌ى دیموکراسى‬ ‫زه‌مینه‌یى ئاوا ده‌کات و به‌م شێوه‌یه‌ یه‌که‌مین‬ ‫هه‌نگاوه‌کانى رزگاربوون ده‌هاوێت‪ .‬سه‌رجه‌م‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌کانى دۆخ���ى ئێستاکه‌ى‬ ‫کورد له‌ الیه‌ک‪ ،‬له‌ مێژووى مرۆڤایه‌تیدا‬ ‫گه‌لێک شۆڕشى رزگارى هه‌ن که‌ چ بۆ‬ ‫ئه‌مڕۆ چ بۆ ئاینده‌ ئه‌زموونى رزگارى‬ ‫به‌ نرخى دیموکراتیزه‌بوون و جۆره‌کانى‬ ‫خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گ �ه‌وه �ه‌رى ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬به‌‬ ‫تایبه‌تى کۆمینى (‪)1871‬ى پاریس‪ ،‬بۆ‬ ‫(ک���ارڵ م��ارک��س) ل�ه‌ س �ه‌رده‌م��ى خۆیدا‪،‬‬ ‫دواتر (لینین) و له‌ رۆژگارى ئه‌مڕۆشماندا‬ ‫بۆ (عه‌بدولاڵ ئ��ۆج ئ��االن) نموونه‌یه‌کى‬ ‫رۆشنکه‌ره‌وه‌ بووه‌‪.‬‬ ‫گه‌لى ره‌ن��ج��ده‌رى پاریس له‌ ناو جه‌رگه‌ى‬ ‫ش���ه‌ڕى ئه‌ڵمانیا ـ��ـ ف �ه‌ڕه‌ن��س��ا (‪)1871‬‬ ‫ده‌سه‌اڵت ده‌گرنه‌ ده‌ست‪ .‬سوپاى فه‌ڕه‌نسا‬ ‫له‌ ئه‌یلولى (‪ )1870‬له‌ دواى شکستى‬ ‫(س���ی���دان) ت �ه‌س��ل��ی��م ده‌ب���ێ���ت‪ .‬ن��اپ��ل��ی��ۆن��ى‬ ‫سێهه‌مى ئیمپراتۆر ده‌که‌وێته‌ ژێر ده‌ستى‬ ‫ئه‌ڵمانییه‌کانه‌وه‌ و کۆمار راده‌گه‌یه‌نرێت‪.‬‬ ‫له‌ مانگى (‪1‬ى ‪ )1871‬پاریس له‌ ژێر‬ ‫مه‌ترسى داگیرکارى ئه‌ڵمانیاوه‌‪ ،‬حوکمه‌تى‬ ‫موحافه‌زه‌کار به‌ پێشه‌نگایه‌تى (ئادۆڵف‬ ‫س��ای��رس) خ���ۆى ل �ه‌ (ڤ��ێ��رس��ای��ل��ێ��س) گ��رد‬ ‫کردبووه‌وه‌‪ .‬ره‌نجده‌رانى پاریس که‌ له‌ ناو‬ ‫تابورى پارێزگارى نه‌ته‌وه‌ییدا خۆیان رێک‬ ‫خستبوو پاراستنى پاریسیان خسته‌ ده‌ست‬ ‫خۆیان‪ .‬ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدا که‌ له‌ الیه‌ن ئه‌و‬ ‫ئه‌فه‌ندییه‌ بورژوایانه‌ بۆ پاراستنى پاریس‬ ‫له‌ جیاتى به‌هه‌ندوه‌رگرتنى گه‌لى چه‌کدار‪،‬‬ ‫به‌هۆى ترسى له‌ ده‌ستدانى ئیمتیازاته‌کانى‬ ‫خۆیان هاوکارى ئه‌ڵمانیاى داگیرکه‌ریان‬ ‫کردبوو‪ ،‬به‌ ته‌نیا هێڵرابوونه‌وه‌‪ .‬هه‌وڵه‌کانى‬ ‫حکومه‌تى (سایرس) بۆ کۆنترۆڵکردنى‬ ‫به‌ره‌کانى ت��اب��وورى پ��ارێ��زگ��ارى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫به‌ ب �ه‌رده‌وام ناردنى هاوکارى سه‌رباز‪ ،‬له‌‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام��ى دروس��ت��ب��وون��ى په‌یوه‌ندییه‌کى‬ ‫پته‌وى برایه‌تى له‌ نێوان سه‌ربازان و تابورى‬ ‫پ��ارێ��زگ��ارى نه‌ته‌وه‌یى پ��ووچ�ه‌ڵ ک��رای�ه‌وه‌‪.‬‬ ‫کۆمیته‌ى ن��اوه‌ن��دى ت��اب��وورى پارێزگارى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى ده‌سه‌اڵتى پاریسى خسته‌ ده‌ست‬ ‫خۆی و راسته‌وخۆ هه‌ڵبژاردنى هه‌رێمییان‬ ‫ئه‌نجام دا‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى شۆڕشگێڕى‬

‫پاریس له‌ (‪18‬ى ئ��ادار تا ‪28‬ى ئایارى‬ ‫‪ )1871‬ل����ه‌ س�����ه‌ر ده‌س��������ه‌اڵت ده‌ب�����ن‪.‬‬ ‫دیموکراسى شورا که‌ له‌ پاریس ئاوا کرا‬ ‫و پره‌نسیپه‌کانى بوون به‌ پێوانه‌ بۆ هه‌موو‬ ‫ئه‌زموونه‌کانى دوات���ری‪ .‬ک��ارڵ مارکس‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ باسى ده‌ک��ات‪“ :‬کۆمین؛ له‌و‬ ‫ئه‌ندامانه‌ى ش���وراى ش��ار پێک ده‌ه��ات��ن‪،‬‬ ‫ک�ه‌ ب�ه‌ مافى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن ل�ه‌ شارۆچکه‌‬ ‫جیاجیاکانى پ��اری��س ه �ه‌ڵ��ب��ژێ��ردراب��وون‪.‬‬ ‫به‌رپرسیارێتى ل�ه‌ ده‌س���ت ئ �ه‌وان��دا ب��وو و‬ ‫هه‌موو کاتێکیش ده‌ت��وان��را ئه‌رکه‌که‌یان‬ ‫لێبسێنرێته‌وه‌‪ ،‬زۆرینه‌شیان هه‌ڵبه‌ته‌ له‌‬ ‫نوێنه‌رانى په‌سه‌ندکراوى کرێکار یان توێژى‬ ‫کرێکاران پێک هاتبوون‪ .‬کۆمین نه‌ک‬ ‫به‌ ته‌نیا وه‌ک په‌رله‌مانتار‪ ،‬به‌ڵکو ده‌بوا‬ ‫ببوایه‌ به‌ ده‌زگایه‌ک له‌ ئاستى یاسادانان‬ ‫و به‌ڕێوه‌به‌ریدا ک��ارى بکردایه‌‪ .‬ده‌زگ��اى‬ ‫پۆلیس که‌ تا ئه‌و کاته‌ ئامرازێکى ده‌ستى‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت ب���وو‪ ،‬راس��ت �ه‌وخ��ۆ ل �ه‌ ه�ه‌م��وو‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌ سیاسییه‌کانى دام��اڵ��را و‬ ‫کرا به‌ ئامرازێکى به‌رپرسیار له‌ کۆمین‬ ‫و هه‌موو کاتێکیش بتوانرێ ئه‌رکه‌که‌ى‬ ‫لێ بسێنرێته‌وه‌‪ .‬وه‌ک هه‌موو کارمه‌نده‌‬ ‫حکومییه‌کانى ب��واره‌ک��ان��ى ب�ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن‪.‬‬ ‫خ��زم �ه‌ت �ه‌ گ��ش��ت��ی��ی�ه‌ک��ان‪ ،‬ده‌ب����وا ه���ه‌ر له‌‬ ‫ئه‌ندامانى کۆمینه‌وه‌ تا خواره‌وه‌ به‌ کرێى‬ ‫کرێکار جێبه‌جێ بکرایه‌‪ .‬ئه‌و مافانه‌ى که‌‬ ‫پایه‌به‌رزه‌کانى حکومه‌ت به‌ده‌ستیان ده‌هێنا‬ ‫و ک��رێ��ى نوێنه‌ره‌کانیش ل �ه‌گ �ه‌ڵ‌ خ��ودى‬ ‫پایه‌به‌رز و نوێنه‌ره‌کان ون ب��وون‪ .‬پایه‌ و‬ ‫پێگه‌ گشتییه‌کان له‌ موڵکایه‌تى تایبه‌تى‬ ‫گوێزه‌ره‌وه‌کانى حکومه‌تى ناوه‌ندى رزگاریان‬ ‫بوو‪ ،‬نه‌ک ته‌نیا به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى شار‪ .‬له‌‬ ‫هه‌مان کاتدا ده‌ستپێشخه‌رییه‌کانى ده‌ست‬ ‫ده‌وڵه‌تیش درایه‌ ده‌ست کۆمینه‌کانه‌وه‌”‪.‬‬ ‫کۆمینگه‌راکان‪ ،‬کۆمه‌ڵێک پرۆگرامى‬ ‫دیموکراتى رادیکاڵ و سۆسیالیان خسته‌‬

‫وه‌رگ��رت��ن ب��وو له‌ به‌دیهاتنى رزگاربوونى‬ ‫ره‌ن��ج��ى ئ��اب��وورى ل�ه‌ ئاکامى تێکۆشانى‬ ‫راپ �ه‌ڕی��وان��ى دژ ب�ه‌ چینى داگ��ی��رک�ه‌ر”‪.‬‬ ‫چینى کرێکار‪ ،‬نه‌یده‌توانى ته‌نیا ساکارانه‌‬ ‫میکانیزمه‌ ئاماده‌که‌ى ده‌وڵه‌ت ده‌ستکه‌وت‬ ‫بکات و ل�ه‌ پێناو ئامانجه‌کانى خۆیدا‬ ‫خۆى بخاته‌ گه‌ڕ‪ .‬به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌بوایه‌‬ ‫ب �ه‌ر ل�ه‌ ه�ه‌م��وو شتێک ئ �ه‌م میکانیزمه‌‬ ‫پ��ارچ�ه‌ ب��ک��ات‪ .‬ل�ه‌ ه�ه‌م��ان ک��ات��دا ل�ه‌ ناو‬ ‫ه�ه‌م��وو ب��زاوت �ه‌ کۆمۆنیستییه‌کانى ناو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى کرێکارى و له‌ به‌رامبه‌ر هه‌موو‬ ‫ریفۆرمیست و سۆسیال دیموکراته‌کان‬ ‫ئه‌مه‌ جیاوازترین هه‌ڵسه‌نگاندن بوو‪ ،‬تاکه‌‬ ‫راستکردنه‌وه‌یه‌کى مارکس و ئه‌نگلس بوو‬ ‫ل ‌ه ساڵى (‪)1848‬دا له‌ دواى ئه‌زموونه‌کانى‬ ‫ک���ۆم���ی���ن ل����ه‌ م��ان��ی��ف��ێ��س��ت��ۆى پ���ارت���ى‬ ���کۆمۆنیستدا کردوویانه‌‪ .‬هه‌ر چۆنێک‬ ‫بێت‪ ،‬ده‌وڵه‌تى ب��ۆرژوازى ته‌نیا ئامرازێکى‬ ‫رزگاربوونى ب��ۆرژوازى نه‌بوو له‌ ده‌ره‌به‌گه‌‬ ‫ره‌س�ه‌ن�ه‌ک��ان‪ ،‬ئامرازێکى پێویستیش بوو‬ ‫ب��ۆ سه‌رکوتکردنى چنى ک��رێ��ک��ار‪ .‬به‌م‬ ‫ه��ۆی �ه‌ش �ه‌وه‌ ه �ه‌ل��وم �ه‌رج��ى ی�ه‌ک�ه‌م��ی��ن بۆ‬ ‫کۆمین‪ ،‬جێگیرکردنى گه‌لى چه‌کدار له‌‬ ‫شێوه‌ى فیدراسیۆنى ت��اب��وورى پارێزگارى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى له‌ جیاتى سوپا‪ .‬مارکس بێ‬ ‫ئه‌وه‌ى ئه‌مه‌ بکات‪ ،‬گوزاره‌ به‌ ره‌هه‌ندێکى‬ ‫ترى ده‌ستوورى گشتى کۆمین ده‌کات و به‌‬ ‫”بێ بوار و خه‌ڵه‌تاندن”ى داده‌نێت‪ .‬ئه‌ویش‪:‬‬ ‫له‌ پێناو دیموکراتیزه‌بوونى رادیکااڵنه‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵگادا پێویست به‌ هێنانه‌کایه‌وه‌ى‬ ‫گۆڕانى په‌یوه‌ندییه‌کانى دۆخى ماددى و‬ ‫موڵکییه‌تى ئ��اب��ووری‪ ،‬کۆمینگه‌راکان‬ ‫ئه‌مه‌یان به‌ ت���ه‌واوى جێبه‌جێ نه‌کردبوو‪.‬‬ ‫”ب��ااڵده‌س��ت��ى س��ی��اس��ى ب �ه‌ره �ه‌م��ه��ێ��ن �ه‌ران‪،‬‬ ‫شانبه‌شانى ئه‌به‌دیکردنى ده‌سته‌به‌سه‌رى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیانه‌ى (ئ�ه‌وان) ناتوانن له‌ سه‌ر‬ ‫پێ بمێننه‌وه‌”‪ .‬به‌م هۆیه‌وه‌ کۆمین ده‌بوو‬

‫کۆمین (کۆمۆن) “شۆڕشێک‬ ‫بوو له‌ به‌رامبه‌ر خودى ده‌وڵه‌ت‪،‬‬ ‫شۆڕشێکه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م سووکبوون ‌ه‬ ‫ناسرووشتییه‌ى کۆمه‌ڵگا‬ ‫بوارى جێبه‌جێکردنه‌وه‌‪ .‬له‌ناو ئه‌م پرۆگرامه‌دا‬ ‫جیاکردنه‌وه‌ى ده‌وڵ �ه‌ت ــ که‌نیسه‌‪ ،‬وانه‌ى‬ ‫بێ به‌رامبه‌ر له‌ خوێندنگاکاندا‪ ،‬البردنى‬ ‫کرێ‪ ،‬هاوکاریدان به‌ منداڵ و بێوه‌ژنى ئه‌و‬ ‫کۆمینگه‌رایانه‌ى له‌ تێکۆشاندا گیانیان‬ ‫ب �ه‌خ��ت ک�����ردووه‌‪ ،‬ق �ه‌ده‌خ �ه‌ک��ردن��ى ب�ه‌ش�ه‌و‬ ‫ک��ارک��ردن ل�ه‌ فڕنه‌کاندا‪ ،‬ب��ێ به‌رامبه‌ر‬ ‫راده‌ستکردنه‌وه‌ى ئه‌و که‌لوپه‌النه‌ى خراونه‌ته‌‬ ‫سندوقى ده‌س �ه‌اڵت �ه‌وه‌ و ئ �ه‌و کارگانه‌ش‬ ‫بکرێنه‌ ماڵى گشتى که‌ خاوه‌نه‌کانیان‬ ‫وازی���ان ل��ێ هێناوه‌ و‪ ،...‬ب �ه‌اڵم کۆمین‬ ‫جورئه‌تى ده‌ستێوه‌ردانى نه‌بوو له‌ بانکى‬ ‫ناوه‌ندى فه‌ڕه‌نسا که‌ ده‌ب��وو به‌ ره‌هنێکى‬ ‫گرنگ له‌ ده‌ستیان دا‪ .‬له‌گه‌ڵ‌ ئه‌مه‌شدا‬ ‫هاتنه‌کایه‌ى دۆخى شه‌ڕى ناوخۆ رێگرى‬ ‫له‌ جێبه‌جێکردنى پرۆگرامى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫به‌شى سۆسیالیستى کۆمینگه‌راکان کرد‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا کۆمین ن��اچ��ار ب��وو هه‌ندێک‬ ‫ته‌کبیرى ده‌سه‌اڵتگه‌رایى وه‌ک دیکتاتۆریى‬ ‫پرۆلیتاری‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ر دوژمنه‌کانی‪،‬‬ ‫قه‌ده‌خه‌کردنى راگه‌یاندنى به‌ره‌ى دژه‌شۆڕش‬ ‫وه‌رب��گ��رێ��ت‪ .‬ده‌س �ه‌اڵت �ه‌ک��ان��ى ف�ه‌ڕه‌ن��س��ا و‬ ‫ئه‌ڵمانیاى ــ پروسیا که‌ له‌ ناوخۆشیاندا له‌‬ ‫شه‌ڕدا بوون‪ ،‬یه‌کیان گرته‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ک��ۆم��ی��ن ک �ه‌ ل �ه‌ ف��ه‌ڕه‌ن��س��ادا دووچ����ارى‬ ‫جیاکارى ببووه‌وه‌‪ .‬پروسیاییه‌کان گڵۆپى‬ ‫سه‌وزیان بۆ جه‌نه‌ڕاڵه‌ دۆڕاوه‌کانى فه‌ڕه‌نسا‬ ‫هه‌ڵکرد ب��ۆ ل�ه‌ ن��اوب��ردن��ى کۆمینه‌کان‪،‬‬ ‫یه‌کینه‌کانى دژه‌شۆڕشگێڕانى فه‌ڕه‌نسا‬ ‫له‌ هه‌فته‌ى کۆتایى مانگى ئایاردا چونه‌‬ ‫ناو پاریسه‌وه‌ و (‪ )25,000‬بیست و پێنج‬ ‫ه����ه‌زار ک��ۆم��ی��ن��گ�ه‌ری��ان ک��وش��ت‪ .‬چیدى‬ ‫کۆمین شکستى هێنابوو‪ ،‬به‌اڵم یاده‌که‌ى‬ ‫له‌ ناو هه‌موو تێکۆشانه‌ و شۆڕشه‌کانى‬ ‫دوات��ردا زیندوو راگیرا و ره‌هه‌نده‌کانیشى‬ ‫ئه‌زموونه‌کانى رزگارى ده‌ستنیشان کرد‪.‬‬ ‫گرنگى راسته‌قینه‌ى کۆمینى پاریس‬ ‫ل �ه‌ س��ی��اس�ه‌ت چ���االک ی��اخ��ود ل �ه‌ ب���واره‌‬ ‫ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی��ی�ه‌ک�ه‌ی��دا ن��ه‌ب��وو‪ .‬م��ارک��س‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ى ب�ه‌ نهێنى راسته‌قینه‌ى کۆمین‬ ‫بینی‪” .‬کۆمین‪ ،‬له‌ بناخه‌دا حکومه‌تى‬ ‫چینى کرێکار بوو‪ ،‬شێوه‌ى سیاسى ئه‌نجام‬

‫هاوشێوه‌ى مانوێڵێک خزمه‌تى به‌ روخاندنى‬ ‫ئه‌و بناخه‌ ئابوورییانه‌ بکردایه‌‪ ،‬که‌ له‌ سه‌ر‬ ‫سه‌رده‌سته‌بوونى چین و توێژه‌کان بناخه‌ى‬ ‫سه‌ندووه‌‪ .‬ته‌نیا جارێک ره‌نج رزگارى ببێ‪،‬‬ ‫هه‌موو مرۆڤێک ده‌بێته‌ کرێکارێک و‬ ‫ره‌نجى به‌رهه‌مهێنه‌ریش وه‌ک چۆنایه‌تیه‌کى‬ ‫چ��ی��ن ن��ام��ێ��ن��ێ��ت �ه‌وه‌‪ .‬م��ارک��س کۆمینى‬ ‫ب�ه‌ چۆنایه‌تى “ش��ێ��وه‌ى کۆتاییهاتووی”‬ ‫رزگارى چینى کرێکار و هه‌روه‌ها هه‌موو‬ ‫چه‌وسێنراواکانى تر ئ��ام��اژه‌ى پێکردبوو‪،‬‬ ‫ب�ه‌م شێوه‌یه‌ش‪ ،‬پیشانى ده‌دا ک �ه‌وا ئ�ه‌وه‌ى‬ ‫لێره‌دایه‌ ته‌نیا “فیکرێکى ب��اش” یاخود‬ ‫بانگه‌شه‌یه‌کى ئیتۆپیکى نییه‌‪ .‬مارکس‬ ‫کۆى پره‌نسیپه‌کانى زیاتر له‌ واقیع و رێڕه‌وى‬ ‫راسته‌قینه‌ى مێژووه‌وه‌ وه‌رده‌گرت‪ .‬به‌م هۆیه‌وه‌‬ ‫له‌ شۆڕشه‌کانى سه‌ده‌ى (‪ )20‬بیسته‌مدا و‬ ‫هه‌موو جارێک له‌ نموونه‌ى کۆمیندا شورا‬ ‫پێک ده‌هاتن‪ .‬ئه‌مه‌ بۆ ئه‌وه‌ ناگه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫که‌ له‌ به‌رنامه‌ى پارته‌ کۆمۆنیستییه‌کاندا‬ ‫ن��وس��راوه‌‪ ،‬ه�ه‌ر که‌ به‌رنامه‌کانى ده‌وڵ �ه‌ت‬ ‫شکستى ده‌هێنا‪ ،‬یاخود کاتێ به‌ ئاشکرا‬ ‫پێچه‌وانه‌ى ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی�ه‌ک��ان��ى ج�ه‌م��اوه‌ر‬ ‫ده‌بوونه‌وه‌‪ ،‬جۆره‌کانى رێکخستنى گه‌وهه‌رى‬ ‫گرێدراو به‌ دیموکراسى زه‌مینه‌یى به‌هۆى‬ ‫پێویستییه‌وه‌ ل �ه‌ ت��ێ��ک��ۆش��ان��ى ک��رده‌ی��ی��دا‬ ‫جێبه‌جێ ده‌کرا‪.‬‬ ‫ک���ات���ێ چ������ارى “چ������ار ـ����ـ ن��اون��ی��ش��ان��ى‬ ‫ئیمپراتۆریه‌ته‌کانى رووسیایه‌” ئۆتۆکراتى‬ ‫روس����ى ـ ل��ه‌ دواى شکستى روس��ی��ا له‌‬ ‫جه‌نگى به‌رامبه‌ر به‌ یابان ـ له‌ (‪)1905‬‬ ‫دا گ��ول��ل�ه‌ى ب �ه‌س �ه‌ر رێ��پ��ێ��وان��ى ک��رێ��ک��اره‌‬ ‫برسى و هه‌ژاره‌کاندا باراند‪ ،‬ته‌ڤگه‌رێکى‬ ‫به‌رفراوانى مانگرتن ده‌ستى پێکرد و ئه‌و‬ ‫شوورایانه‌ى به‌شداربووانى کارگه‌ گه‌وره‌کان‬ ‫پێکیان هێنابوو‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستى هه‌ڵسووڕاندنى‬ ‫کۆردیناسیۆنى “ده‌سته‌ى سه‌رپه‌رشتیاری”‬ ‫دامه‌زران‪ .‬له‌ سه‌ره‌تادا شووراکان دوائه‌ندازه‌‬ ‫الوازن‪ ،‬ته‌ڤگه‌ره‌ سیاسه‌تییه‌ رێکخراوه‌کانى‬ ‫ناو شووراکان ئاڵۆزیان بووه‌ و له‌گه‌ڵ‌ یه‌ک‬ ‫نه‌یانکراوه‌ و هه‌روه‌ها به‌ گومانه‌وه‌ له‌ مه‌ڕ‬ ‫روخاندنى ده‌وڵه‌تى چارییان هه‌ڵده‌سوڕان‪.‬‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ ئه‌م راهێنانه‌ گشتییه‌ى شۆڕشى‬

‫روس ب��ه‌ رووخ���ان���ى ش���وراک���ان ک��ۆت��ای��ى‬ ‫هات‪( ،‬لیۆ ترۆزکی) الوى شۆڕشگێڕ و‬ ‫سه‌رۆکى شوراى کرێکارانى پیترسبۆرگ‬ ‫وه‌ک هه‌موو چاالکانى ش��ورا ده‌ستگیر‬ ‫کرا‪ .‬له‌ سه‌روبه‌ندى جه‌نگى جیهانى یه‌که‌م‬ ‫له‌ ئادارى (‪)1917‬دا‪ ،‬کاتێ کرێکاران له‌‬ ‫به‌رامبه‌ر دۆخى برسێتى راپه‌ڕین و ده‌ستیان‬ ‫به‌ مانگرتنه‌که‌ش کرد‪ ،‬سه‌رله‌نوێ شوراى‬ ‫کرێکار و سه‌رباز پێک هێنرایه‌وه‌‪ .‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫چ��ار س �ه‌راوب��ن ک��راب��وو‪ ،‬ب �ه‌اڵم ب���ورژواز و‬ ‫پارته‌ سۆسیال دیموکراته‌کان که‌ به‌شى‬ ‫زۆرینه‌ بوون له‌ شوراکاندا‪ ،‬حکومه‌تێکى‬ ‫کاتیان شانبه‌شانى ش��ورا دام�ه‌زران��دب��وو‪.‬‬ ‫ئه‌م پارتییانه‌ الیه‌نگرى درێ��ژه‌دان به‌ شه‌ڕ‬ ‫بوون‪ .‬له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌شدا ده‌یانویست شوراکان‬ ‫وه‌ک دیمه‌نێکى کاتى لێک بده‌نه‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫پێویسته‌ تا ده‌رفه‌ت هه‌بێت به‌ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫په‌رله‌مانى بۆرژوایى ئاساییدا بگۆڕدرێت‪،‬‬ ‫کۆمۆنیسته‌کانى بۆلشێڤیک که‌ که‌مینه‌‬ ‫بوون له‌ پێکهێنه‌رانى شورادا‪ ،‬تاکه‌گرووپ‬ ‫ب��وو ک�ه‌ دروش��م��ى “ه �ه‌م��وو ده‌سه‌اڵتێک‬ ‫بۆ شوراکان”یان ده‌پاراست‪ .‬لینین که‌ له‌‬ ‫سویسراوه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ روسیاى شۆڕشگێڕ‪،‬‬ ‫له‌ نیسانى (‪ )1917‬تێزه‌کانى (نیسان)ى‬ ‫نووسى که‌ پرۆگرامێک بوو بۆلشێڤیکه‌کان‬ ‫له‌ شوراکاندا بیپارێزن‪ .‬لینین به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫ناڕێکه‌وتانه‌‪ ،‬په‌یوه‌ندى به‌ کۆمینى پاریسه‌وه‌‬ ‫به‌ست؛ “ن �ه‌ک کۆمارێکى په‌رله‌مانی‪،‬‬ ‫گ���ه‌ڕان���ه‌وه‌ى ک��رێ��ک��اره‌ ئ �ه‌ن��دام �ه‌ک��ان له‌‬ ‫ش��وراک��ان �ه‌وه‌ ب��ۆ ئ �ه‌م �ه‌‪ ،‬هه‌نگاوێکه‌ بۆ‬ ‫دواوه‌‪ .‬ب�ه‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ل�ه‌ ه�ه‌م��وو واڵت��دا‬ ‫البردنى شوراکانى کرێکاره‌کان‪ ،‬شوراکانى‬ ‫ئ �ه‌ن��دام��ان��ى ک��رێ��ک��اران��ى ک��ش��ت��وک��اڵ و‬ ‫دێهاتییه‌کان‪ ،‬پۆلیس‪ ،‬سوپا‪ .‬موچه‌یه‌کى‬ ‫ئاسایى کرێکارێکى لێزان بۆ هه‌ر یه‌کێک‬ ‫ل �ه‌ و ک��ارم �ه‌ن��دان �ه‌ى ک �ه‌ ب �ه‌ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن‬ ‫هاتونه‌ته‌ سه‌ر ئه‌رک و هه‌ر کات ده‌توانرێ‬ ‫الببرێن”‪.‬‬ ‫لینین ئه‌م داوا دیموکراتییانه‌ى شانبه‌شانى‬ ‫ب�ه‌ نه‌ته‌وه‌ییکردنى ه�ه‌م��وو خاکى واڵت‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ داوا ئابوورییه‌کانى “کرێکاره‌کانى‬ ‫کشتوکاڵ‌ له‌ ژێر کۆنترۆڵى شوراکاندا‪،‬‬ ‫ت��وان��دن �ه‌وه‌ى بانکه‌کان ل�ه‌ نێو بانکێکى‬ ‫ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ی���دا ک���ه‌ ل���ه‌ ژێ����ر ک��ۆن��ت��رۆڵ��ى‬ ‫ش���وراى نوێنه‌رانى ک��رێ��ک��اردا و ه�ه‌روه‌ه��ا‬ ‫به‌رهه‌مهێنانى کۆمه‌اڵیه‌تى و کۆنترۆڵى‬ ‫باڵوکردنه‌وه‌ى به‌رهه‌مه‌کان له‌ ژێر ئه‌رکى‬ ‫ش��وراى نوێنه‌رانى کرێکاراندا”‪ .‬له‌ ساڵى‬ ‫(‪)1917‬دا پ��ارت �ه‌ ب�����ۆرژواز و سۆسیال‬ ‫دیموکراته‌کان‪ ،‬به‌هۆى ئ �ه‌وه‌ى له‌ جیاتى‬ ‫جێبه‌جێکردنى داوا به‌ په‌له‌کانى “ن��ان و‬ ‫خاک و سه‌رکه‌وتن”ى گه‌له‌که‌یان‪ ،‬شه‌ڕ‬ ‫و شۆڕیان کوێر کرده‌وه‌ و ده‌ستکه‌وته‌کانى‬ ‫ت���ا ئ���ه‌و س����ه‌رده‌م����ه‌ى ش��ۆڕش��ی��ان خسته‌‬ ‫مه‌ترسییه‌وه‌‪ .‬ه��اوک��ارى و پشتگیرى بۆ‬ ‫بۆلشێڤیکه‌کان رۆژ به‌ رۆژ زیادى کرد‪.‬‬ ‫سه‌رده‌مى دوو ده‌سه‌اڵتدارى بوو‪ .‬ده‌وڵه‌تى‬ ‫بۆرژوا‪ ،‬شانبه‌شانى حکومه‌ته‌ کاتییه‌که‌ى‬ ‫درێژه‌ى به‌ هه‌بوونى خۆى ده‌دا و تا ده‌چوو‬ ‫ته‌کبیره‌ پڕگوشارییه‌کانى له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫گ �ه‌ل و کرێکاران و دێهاتییه‌کان زی��تر‬ ‫ده‌کرد‪ ،‬به‌اڵم له‌ هه‌مان کاتدا شوراکانیش‬ ‫هه‌بوون که‌ وه‌ک ئه‌ڵته‌رناتیڤ “جێگره‌وه‌”‬ ‫ب��وون‪ .‬کاتێک بۆلشه‌ڤیکه‌کان له‌ الیه‌ن‬ ‫س����ه‌رۆک وه‌زی����رى س��ۆس��ی��ال دی��م��وک��رات‬ ‫“ک��ری��ن��ێ��س��ک��ی” ه���اوک���ارى و پشتگیرى‬ ‫لێکرا و ل�ه‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ر خ��واس��ت و هه‌وڵى‬ ‫ئه‌نجامدانى کوده‌تاى جه‌نه‌ڕاڵى پاشڤه‌ڕۆ‬ ‫“کۆرنیکلۆو” و له‌ ریزى پێشه‌وه‌ى به‌ره‌ى‬ ‫به‌رخۆداندا جێیان گرت‪ ،‬له‌ ناو کرێکاران‪،‬‬ ‫سه‌ربازان و دێهاتیاندا په‌یوه‌ستداربوونێکى‬ ‫گرنگ و به‌رفراوانییان ک��ۆک��رده‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ هه‌ڵبژاردنى دوات��رى نوێنه‌رانى شورادا‪،‬‬ ‫ل �ه‌ گ �ه‌ڵ‌ باسکى چ�ه‌پ��ى شۆڕشگێڕانى‬ ‫دێهاتى سۆسیال توانیان زۆرینه‌ پێکبێنن‪،‬‬ ‫بۆلشه‌ڤیکه‌کان دواى به‌ده‌ستهێنانى زۆرینه‌‬ ‫له‌ شوراکاندا بۆ روخاندنى حکومه‌تى کاتى‬ ‫و بۆ ئه‌وه‌ى هه‌موو ده‌سه‌اڵته‌کان بکه‌وێته‌‬ ‫ده‌س���ت ش���وراک���ان���ه‌وه‌ ب���ڕی���ارى راپ �ه‌ڕی��ن��ى‬ ‫چ�ه‌ک��داری��ی��ان��دا‪ ،‬ب �ه‌ ش��ۆڕش��ى ئۆکتۆبه‌ر‬ ‫کۆتایى به‌ دوو ده‌سه‌اڵتیى هێنرا و روسیا‬ ‫بوو به‌ کۆمارى شوراکان‪ .‬شوراى نوێنه‌رانى‬ ‫گه‌ل که‌ له‌ الیه‌ن لینینه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌برا و له‌‬ ‫الیه‌ن هه‌موو شوراکانى واڵته‌وه‌ پشتگیرى‬ ‫لێ ده‌کرا کۆمه‌ڵێک به‌رنامه‌ى دیموکراتى‬ ‫و کۆمه‌اڵیه‌تى ب���ه‌دواى یه‌کدا جێبه‌جێ‬ ‫کرد‪ ،‬به‌م شێوه‌ش راسته‌وخۆ دانیشتنه‌کان‬ ‫بۆ ئاشتى ده‌ستى پێکرد‪ ،‬زه‌وییه‌ گه‌وره‌کانى‬ ‫ده‌ست خاوه‌ن زه‌وییه‌کان وه‌رگیران و به‌سه‌ر‬ ‫دێهاتییه‌ بێ‌زه‌وییه‌کاندا ب�ڵاو ک��رای�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫بانکه‌کان به‌ ده‌وڵه‌تى کران و کۆنترۆڵى‬ ‫پ��ی��ش�ه‌س��ازی��ش خ��رای �ه‌ ده‌س���ت ش��وراک��ان��ى‬ ‫کرێکارانه‌وه‌‪.‬‬


‫هه‌مه‌ڕه‌نگ‬

‫‪www.chatrpress.com‬‬

‫له‌ ح��زب و ح��زب له‌ حکومه‌تدا و بونى ده‌ی��ان‬ ‫قه‌یران و گێژاوى قوڵى ژیان له‌م هه‌رێمه‌ و ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ریشدا بوونى سێ هیزى گ�ه‌وره‌ى ته‌واو‬ ‫ناکۆک له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتدا‪ ،‬هه‌روه‌ها مانه‌وه‌ى‬ ‫ت�ه‌م و م��ژى رووداوه‌ک��ان��ى (‪)17‬ی شوبات له‌‬ ‫م �ه‌ی��دان �ه‌ک �ه‌دا و ک��اری��گ �ه‌رى ئ��اڵ��ۆزی��ی�ه‌ک��ان��ى‬ ‫بادینان‪ ،‬ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕاى کێشه‌ چاره‌نه‌کراوه‌کانی‬ ‫ه �ه‌رێ��م و ب��ه‌غ��داد و ل �ه‌ ه �ه‌م��وش��ى گرنگتر‪،‬‬ ‫نه‌بوونى ویستى چاکسازى و گۆرانکارى له‌‬ ‫فه‌رمانڕه‌واییدا ئه‌مانه‌ هه‌مووى کابینه‌یه‌کى‬ ‫ئیفلیج و ت �ه‌واو ناکارا به‌رهه‌م ده‌هێنێت‪ .‬به‌م‬ ‫پێیه‌ش نه‌ک کێشه‌کان چاره‌سه‌ر نابن‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫قوڵتریش ده‌ب��ن‪ .‬بۆیه‌ پێم وای�ه‌ گۆڕینى ده‌م و‬ ‫چاوه‌کان هیچ سودێکیان نیه‌ به‌ بێ گۆڕینى‬ ‫سیستمى حوکمڕانى واڵت‪ .‬پێویسته‌ ماشینى‬ ‫داڕزاوى حکومڕانى له‌به‌ر یه‌ک هه‌ڵوه‌شێنرێته‌وه‌‬ ‫به‌ چاکترین ته‌کنیکى سه‌رده‌م بونیات بنرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫دواتر شۆفێرێکى بلیمه‌ت و خاوه‌ن ئیراده‌ جڵه‌وى‬ ‫بگرێت‪.‬‬

‫س��ۆزان تاهیر‪ ،‬فه‌رمانبه‌ر‪:‬‬ ‫به‌ بڕواى من کابینه‌ى نوێى‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت ک��ه‌ نێچیرڤان‬ ‫ب���ارزان���ى پ��ێ��ک��ى ده‌ه��ێ��ن��ێ��ت‬ ‫ن���ات���وان���ێ���ت ح��ک��وم�ه‌ت��ێ��ک��ى‬ ‫ب��اش و ک��ارا بێت‪ .‬چونکه‌‬ ‫نێچیرڤان که‌سێکى تازه‌ نیه‌‬ ‫له‌ ساحه‌که‌دا و چه‌ندین جار پۆستى جیاجیاى‬ ‫وه‌رگرتوه‌ چ له‌ سه‌رده‌مى دووئیداره‌ییدا یاخود‬ ‫ل �ه‌ دواى ی �ه‌ک��گ��رت��ن �ه‌وه‌ی��ان��دا‪ ،‬ب���ه‌اڵم ل �ه‌ هیچ‬ ‫کاتێکدا جێگاى ره‌زامه‌ندى هاواڵتیان نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫چونکه‌ زیاتر وه‌ک سه‌رۆکى حزبێک کارى‬ ‫کرده‌وه‌ نه‌ک سه‌رۆکى حکومه‌تێک‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫کاره‌کانى له‌ کابینه‌ى پێنجه‌مدا شاهیدى ئه‌و‬ ‫راستیه‌ن‪ .‬بۆیه‌ پێم وای �ه‌ کابینه‌ى حه‌وته‌م به‌‬ ‫ب��ارودۆخ��ێ��ک��ى دژوار و ئ��اڵ��ۆزدا تێده‌ په‌ڕێت‪.‬‬ ‫چونکه‌ له‌ پارساڵدا وات�ه‌ له‌ کابینه‌ى پێشودا‬ ‫ب �ه‌ ده‌ی���ان ه��اواڵت��ى ک����وژراون و ب �ه‌ سه‌دانیش‬ ‫بریندار ک��ران و به‌شێکى زۆر ل�ه‌ رۆشنبیران‬ ‫و خوێندکارانى زانکۆ له‌ حکومه‌ت ره‌نجان و‬ ‫سوتاندنى چه‌ند باره‌گایه‌کى حزبى له‌ ناوچه‌‬ ‫س����������ه‌روه‌ت س�����ه‌رک�����ه‌وت‪،‬‬ ‫جیاوازه‌کانى هه‌رێمدا و بێ‌هه‌ڵوێستى حکومه‌ت‬ ‫خ��وێ��ن��دک��ارى زان���ک���ۆ‪ :‬پێم‬ ‫تا راده‌یه‌ک له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و رووداوانه‌دا له‌گه‌ڵ‬ ‫وایه‌ کابینه‌ى نوێ ده‌توانێ‬ ‫خ��ۆی هێنا‪ .‬بۆیه‌ هاواڵتیانی ب�ه‌ گشتى له‌‬ ‫جیاوازتر بێت ل�ه‌وان��ى تر و‬ ‫حکومه‌ت زویر کرد‪ ،‬ئه‌و کێشانه‌ش هه‌ر وه‌ک‬ ‫خزمه‌ت بکات‪ .‬ئه‌ویش به‌‬ ‫خۆى ماونه‌ته‌وه‌ و ته‌نانه‌ت تاوانبارانیش راده‌ستى‬ ‫پشت‌به‌ستن به‌و بارودۆخه‌ى‬ ‫دادگا نه‌کراون‪.‬‬ ‫ئێستاى هه‌رێمى کوردستانى تێکه‌وتووه‌و و ئه‌و‬ ‫ملمالنێیه‌ سیاسیه‌ى که‌ له‌ نێوان هه‌ر دوو حزبى‬ ‫ف��ری��اد ج��وم��ع �ه‌‪ ،‬ه��اواڵت��ى‪ :‬ده‌س �ه‌اڵت��دای �ه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش له‌ پێناو ئ �ه‌وه‌ نیه‌ که‌‬ ‫ب �ه‌ڕاى من نه‌بونى ئیراده‌ى خزمه‌ت بکه‌ن به‌ڵکو کار له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ ده‌که‌ن‬ ‫بڕیار و بااڵده‌ستى بنه‌ماڵه‌ ک �ه‌ س�ه‌رن��ج��ى ه��اواڵت��ی��ان��ى ئ��ه‌م واڵت���ه‌ ب �ه‌ الى‬

‫پرسی چه‌تر‬ ‫پرسی چه‌تر‪ ،‬پانتاییه‌ک ‌ه (چه‌تر)‬ ‫بۆ گوزارشتکردنی رای ئێوه‌ی‬ ‫هاواڵتی ره‌خساندوو‌ه تا ئازادانه‌‬ ‫لێره‌و‌ه هه‌ر هه‌فت ‌ه و ل ‌ه سه‌ر‬ ‫پرسێکی گه‌رم بۆچوونی خۆتان‬ ‫بخه‌نه‌ڕوو‪.‬‬

‫››‬

‫پرسی ئه‌مجاره‌ی‬

‫ساڵی دووه‌م ژمار‌ه ‪93‬‬ ‫دوو شه‌م ‌ه ‪ 2012/2/20‬ـ (‪)1‬ی ره‌شه‌مێی ‪2711‬‬

‫چه‌تر‪:‬‬

‫بوچونت سه‌باره‌ی به‌‬ ‫کابینه‌ی حه‌وته‌م و‬ ‫ئاینده‌ی حکومه‌ت‬ ‫چیه‌؟‬

‫هێلکه‌ له‌ نه‌خۆشى چاو ده‌مانپارێزێت‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫خۆیاندا رابکێشن به‌وه‌ى که‌ دکتور به‌رهه‌م له‌‬ ‫ماوه‌ى دوو ساڵى ته‌مه‌نى حکومڕانیدا به‌هۆى‬ ‫رێگرى بێت یان بوونى گه‌نده‌ڵى زۆر‪ ،‬نه‌یتوانى‬ ‫به‌ پێى پێویست خزمه‌ت به‌ خه‌ڵکى بکات‪ ،‬له‌‬ ‫کاتێکدا خه‌ڵکى کوردستان چاوه‌ڕێى ئه‌وپه‌ڕى‬ ‫خزمه‌تگوزارى بوون له‌ چوارچێوه‌ى ئه‌و به‌ڵێنانه‌ى‬ ‫که‌ پێشتر درابوون به‌ خه‌ڵکى‪.‬‬

‫‪19‬‬

‫هه‌ردى ئیبراهیم‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫زانکۆ‪ :‬بێ‌گومان کابینه‌ى‬ ‫ن���وێ ن��ات��وان��ێ ئ���ه‌و کێشه‌‬ ‫ه�ه‌ڵ��پ�ه‌س��ێ��ردراوان�ه‌ چ��اره‌س�ه‌ر‬ ‫بکات‪ .‬چونکه‌ ئیراده‌یه‌کى‬ ‫حه‌قیقى نیه‌ بۆ ئه‌نجامدانى‬ ‫چاکسازى و گۆڕانکارى‪ .‬کابینه‌ى حه‌وته‌مى‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێم کابینه‌یه‌که‌ بۆ درێ��ژه‌دان به‌‬ ‫گه‌نده‌ڵى و به‌ هه‌مان ئه‌و ره‌وت�ه‌ فاشیله‌ى که‌‬ ‫بووه‌ درێژه‌ى ده‌بێت‪ .‬بۆیه‌ چاوه‌ڕێى چاکسازى و‬ ‫گۆڕانکارى ناکرێت‪ .‬ئه‌گه‌ر جوانترین دیارى له‌‬ ‫الیه‌ن گه‌له‌وه‌ پێشکه‌ش به‌م کابینه‌ نوێیه‌ بکرێت‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ که‌ ه�ه‌م��وان بڵێن «ب��ڕوخ��ێ ده‌سه‌اڵتى‬ ‫بنه‌ماڵه‌«‪.‬‬

‫غ�����ه‌م�����ب�����ار ج�������ه‌ب�������ارى‪،‬‬ ‫رۆژنامه‌نوس‪ :‬به‌ بۆچونی‬ ‫م���ن ئ���ه‌م���ج���اره‌ ک��اب��ی��ن �ه‌ى‬ ‫ح�����ه‌وت�����ه‌م ت����ا راده‌ی�������ه‌ک‬ ‫ده‌توانێ له‌ کابینه‌ى پێشوتر‬ ‫ب��اش��ت��ر ب��ێ��ت‪ .‬چ��ون��ک �ه‌ له‌‬ ‫ئێستادا هاونیشتمانیانى کوردستان رۆشنبیرترن‬ ‫و کابینه‌ى پێشوتریش ل �ه‌ الى ه��اواڵت��ی��ان و‬ ‫گ�����ه‌رم�����ی�����ان م����ح����ه‌م����ه‌د‪،‬‬ ‫سیاسییه‌کان و به‌ تایبه‌ت پارتى ئاشکرا بوو‬ ‫خوێندکارى زانکۆ‪ :‬هیوایه‌ک‬ ‫که‌ هاواڵتیان لێى رازى نه‌بوون‪ .‬بۆیه‌ ئه‌مجاره‌‬ ‫ده‌ب���ی���ن���م ب����ۆ ب �ه‌دی��ه��ێ��ن��ان��ى‬ ‫پارتى خۆى ئه‌بده‌یت ده‌ک��ات�ه‌وه‌ و هه‌وڵى جدى‬ ‫چ���اک���س���ازى و ی �ه‌ک��س��ان��ى‬ ‫ده‌دات بۆ دووباره‌نه‌بونه‌وه‌ى رووداوه‌کانى کابینه‌ى‬ ‫ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ى‪ .‬ه���ه‌ر چ�ه‌ن��ده‌‬ ‫پێشوو‪ .‬هه‌روه‌ها کابینه‌ى نوێ ناتوانێ کێشه‌‬ ‫ئ�ه‌م کابینه‌یه‌ى حکومه‌تیش‬ ‫ه�ه‌ڵ��پ�ه‌س��ێ��ردراوه‌ک��ان��ى ن��ێ��وان ه �ه‌رێ��م و ب�ه‌غ��داد کابینه‌یه‌کى حزبییه‌ و له‌سه‌ر بنه‌ماى په‌نجا به‌په‌نجا‬ ‫چاره‌سه‌ر بکات‪ .‬چونکه‌ ئه‌و کێشه‌یه‌ ره‌گێکى له‌ الی �ه‌ن ه�ه‌ر دوو حزبى گ �ه‌وره‌ى ده‌س �ه‌اڵت��داره‌وه‌‬ ‫درێژى هه‌یه‌ له‌ کایه‌ى سیاسى عێراقدا‪ .‬له‌به‌ر پێک هێنراوه‌ و پێشوه‌خت هه‌موو شتێک بڕاوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ناتوانێ بنه‌بڕى بکات‪ .‬ره‌نگه‌ هه‌وڵ ب �ه‌اڵم پێویسته‌ به‌ چ��اوى ه��ی��واوه‌ لێى بڕوانین و‬ ‫ب��درێ��ت‪ ،‬ب �ه‌اڵم تا مالیکى حکومه‌تى به‌غداد نابێت هه‌رگیز له‌ شتێک بێ‌ئومێد بین که‌ هێشتا‬ ‫هه‌ڵبسوڕێنێت ئه‌وا کورد ناتوانێت فشار بخاته‌ نه‌مانبینیوه‌ و به‌ خزمه‌تى نه‌گه‌یشتووین‪ .‬پێم وابێت‬ ‫س���ه‌ر ئ���ه‌و ح��ک��وم �ه‌ت �ه‌‪ .‬ب��ۆی �ه‌ ب �ه‌ ه��ی��وای��ن ئ�ه‌م تا راده‌یه‌ک ده‌توانێ چاره‌سه‌رى کێشه‌کان بکات‬ ‫حکومه‌ته‌ سیاسییه‌کانى عێراق کۆ بکاته‌وه‌ و گه‌ر حزبى ده‌سه‌اڵتدار نه‌بێته‌ کاره‌کته‌رى سه‌ره‌کى‬ ‫له‌ کوردستان و هه‌ر لێره‌شدا ده‌وڵه‌تى کوردى حکومه‌ت و له‌ برى حکومه‌ت حزب ره‌فتار نه‌کات‪.‬‬ ‫دابمه‌زرێت‪.‬‬ ‫ئاماده‌کار‪ :‬رزگار بابان‬

‫ل ‌ه زانکۆى شاهانه‌و ‌ه بۆ ژنى سه‌رۆکێکى دیکتاتۆر‬ ‫له‌ ئه‌ڵمانییه‌وه‌‬

‫سۆزان عومه‌ر‬

‫ئاشتى ئه‌حمه‌د‬ ‫هێلک ‌ه ب ‌ه خۆراکێکى ته‌واو داده‌نرێت‪.‬‬ ‫چونک ‌ه بڕێکى ته‌واوى ل ‌ه پرۆتین‪،‬‬ ‫چه‌ورى‪ ،‬ڤیتامینه‌کان‪ ،‬خوێیه‌کان‪،‬‬ ‫کاربۆهیدرات‪ ،‬هۆرمۆنه‌کان‪،‬‬ ‫کاربۆنات‌و ئاسنى تێدای ‌ه‌و‬ ‫به‌خواردنى دوو هێلک ‌ه ل ‌ه به‌یانیاندا‬ ‫پێویستى ته‌واوى پرۆتین‌و‬ ‫ڤیتامینه‌کان دابین ده‌کرێت‪ .‬چه‌ندین‬ ‫سوودى گرنگى هه‌ی ‌ه له‌وانه‌‪:‬‬

‫هێلکه‌ ب��ه‌س��ووده‌ ب��ۆ ئ �ه‌وان �ه‌ى‬ ‫‪ .1‬‬ ‫دووچارى نه‌خۆشى سیل‌و شه‌کره‌‌و الوازى‬ ‫بوون‪ .‬هه‌روه‌ها به‌سووده‌ بۆ ژنى دووگیان‬ ‫‌و مناڵ‌و ئه‌وانه‌ى نه‌خۆشى که‌مخوێنى‌و‬ ‫الوازى فیکر‌و دارمانى ده‌روونى بوون‪.‬‬ ‫باشترین چه‌شنى پرۆتینه‌ له‌ دواى پرۆتینى هێلکه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ س���ه‌ه���ۆڵ‌و ئ���اوى لیمۆ‬ ‫‌کانى‬ ‫به‌هۆى بوونى کارۆتینۆیده‬ ‫‪ .2‬‬ ‫‌و شلیک‪ ،‬پاشان بدرێت له‌ ده‌م ‌و چاو‬ ‫شیرى دایک‪.‬‬ ‫�دا‪،‬‬ ‫�‬ ‫�ای‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫ت‬ ‫لیوتین‬ ‫‌و‬ ‫�ن‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫�س‬ ‫�‬ ‫�زان‬ ‫�‬ ‫�ک‬ ‫�‬ ‫زای‬ ‫‌ک‬ ‫وه‬ ‫به‌هۆى بوونى ڤیتامینی (‪ )D‬بۆ م��اوه‌ى چاره‌کێک بهێڵرێته‌وه‌ پاشان‬ ‫‪ .5‬‬ ‫‌و‬ ‫��ات‬ ‫�‬ ‫‌ک‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫�او‬ ‫�‬ ‫چ‬ ‫�ى‬ ‫�‬ ‫�ت‬ ‫�‬ ‫دروس‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫�‬ ‫ل‬ ‫�ارى‬ ‫�‬ ‫�زگ‬ ‫�‬ ‫�ارێ‬ ‫پ�‬ ‫تیایدا یارمه‌تى گه‌شه‌ ‌و دروستى ئێسک بشۆرێت‪.‬‬ ‫ب��ۆ پێستى ئاسایى زه‌ردێ��ن �ه‌ى‬ ‫مرۆڤ ل ‌ه شه‌وکوێرى ده‌پارێزێت‪ .‬هێلکه‌ ‌و ددانه‌کان ده‌دات‪ .‬هه‌روه‌ها به‌کار دێت بۆ ‪ .8‬‬ ‫دژه‌ م��ی��ک��رۆب��ى ت��ێ��دای �ه‌ ک���ه‌ ت �ه‌ن��ه��ا له‌ چاره‌سه‌رکردنى هه‌ندێک له‌ کێشه‌کانى هێلکه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ کرێمى ب��اش��ى روخ��س��ار‬ ‫تێکه‌ڵ ده‌کرێت و ده‌درێت له‌ رووخسار‪.‬‬ ‫لیک‪ ،‬جگه‌ر‪ ،‬سپڵ ‌و فرمێسکدا هه‌یه‌‪ .‬قژ‪.‬‬ ‫له‌ هه‌ندێک حاڵه‌تدا نابێ زۆر‬ ‫ی���ه‌ک ه��ێ��ل��ک�ه‌ ب���رى (‪ .9 )200‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ کاریگه‌رى زۆرى هه‌یه‌ له‌سه‌ر ‪ .6‬‬ ‫نه‌خۆشییه‌کانى چاو‌و گوێ‌و قورگ‪.‬‬ ‫میلیگرام کۆلیسترۆلى تێدایه‌ و هه‌ر بخورێت؛ وه‌ک ئه‌وانه‌ى تووشى ره‌قبوونى‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ک‬ ‫م����ادده‌ى کۆلینى ت��ێ��دای�ه‌‬ ‫‪ .3‬‬ ‫یه‌کێک له‌ ئێمه‌ رۆژان��ه‌ پێویستمان به‌ خوێنبه‌ره‌کانى دڵ یان مێشک هاتوون‪،‬‬ ‫بۆ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫‌ک‬ ‫ه‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫س‬ ‫��ى‬ ‫�‬ ‫��ۆراک‬ ‫�‬ ‫خ‬ ‫��ى‬ ‫�‬ ‫‌ک‬ ‫ه‬ ‫��‬ ‫�‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫��ادد‬ ‫م�‬ ‫ته‌نها (‪ )300‬میلیگرام کۆلیسترۆل یاخود توشى هه‌وکردنى گورچیله‌‪ ،‬به‌ردو‬ ‫‌و‬ ‫مێشک‬ ‫‌ى‬ ‫ه‬ ‫‌ش‬ ‫ه‬ ‫گ‬ ‫‌و‬ ‫�ار‬ ‫�‬ ‫ک‬ ‫‌تیدانى‬ ‫ه‬ ‫یارم‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬بۆیه‌ پێویست ‌ه ئاگادار بین له‌ کاتى ل��م‪ ،‬کۆلیسترۆل ‌و ته‌مه‌ڵى له‌ فه‌رمانى‬ ‫به‌هێزکردنى یادگه‌‪.‬‬ ‫جگه‌ر هاتوون‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ى به‌ردى‬ ‫خواردن‪.‬‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ش‬ ‫ه‬ ‫گ‬ ‫بۆ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫گرنگ‬ ‫خۆراکێکى‬ ‫‪ .4‬‬ ‫به‌کار دێت بۆ چاره‌سه‌رکردنى زراویان هه‌یه‌ و ئه‌وانه‌ى تووشى هه‌ستیارى‬ ‫‪ .7‬‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫هێلک‬ ‫ناو‬ ‫پرۆتینى‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫چونک‬ ‫مناڵ‪.‬‬ ‫دروستى‬ ‫پێستى چ���ه‌ور‪ ،‬ئ�ه‌وی��ش ب�ه‌ تێکه‌ڵکردنى ده‌بن به‌ خواردنى هێلکه‌‪.‬‬

‫ل ‌ه رۆژى ڤاالنتایندا‬

‫دوو خۆشه‌ویست خۆیان ده‌کوژن‬ ‫ل ‌ه ئه‌ڵمانییه‌وه‌‬ ‫هه‌رێز عومه‌ر‬ ‫به‌هۆى نادڵنیایى و هاوسه‌رگیرى زۆره‌ملێو ‌ه‬ ‫رۆژى سێ شه‌م ‌ه کوروکچێکى الو ل ‌ه‬ ‫به‌نگالدیش ـ هیندیستان کۆتاییان به‌ ژیانى‬ ‫خۆیان هێنا‪.‬‬

‫به‌پێى راپۆرتى ده‌زگاى پۆلیس کوره‌که‌ ک ‌ه ته‌مه‌نى‬ ‫(‪ )16‬ساڵ بوو‌ه و به‌رل ‌ه ئه‌نجامدانى ئه‌و کار‌ه براکه‌ى‬ ‫له‌ رێگه‌ى ته‌له‌فۆنه‌وه‌ ئاگادار کردۆته‌و‌ه که‌ به‌نیاز‌ه‬ ‫خۆى بکوژێت‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌که‌ى‬ ‫له‌ شارى په‌نگاالنج ده‌ستیان ده‌به‌ستن به‌یه‌که‌و‌ه و‬

‫خۆیان ده‌ک��وژن‪ .‬به‌پێی فه‌رمانگه‌ى پۆلیسى ئه‌و‬ ‫شاره‌‪ ،‬خێزانى کچه‌که‌ دان ده‌نێن به‌وه‌ى که‌ به‌رل ‌ه‬ ‫دوو مانگ کچه‌که‌یان به‌ زۆر داوه‌ته‌ پیاوێکى تر و‬ ‫ره‌وانه‌ى شارى ده‌هاکیان کردووه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م کچ ‌ه ل�ه‌ رۆژى ڤاالنتایندا ب�ه‌ نهێنى ماڵى‬ ‫جێهیشتوو‌ه و ویستویه‌تى سه‌ردانى خۆشه‌ویسته‌که‌ى‬ ‫بکات‪ ،‬به‌اڵم له‌ ئه‌نجامدا ده‌گه‌ن ‌ه بریارى خۆکوشتن‪.‬‬ ‫هیندستان یه‌کێک ‌ه ل��ه‌و واڵت��ان��ه‌ى ک � ‌ه کێشه‌ى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى تیایدا زۆر‌ه و به‌تایبه‌ت کێشه‌ى ژنان‬ ‫و هاوسه‌رگیرى زۆره‌ملێ بۆته‌ هۆى بێبه‌ختى بۆ‬ ‫مرۆڤه‌کان و دروستبونى کێشه‌ى کۆمه‌الیه‌تى گه‌ور‌ه‬ ‫و نااڵندن ب ‌ه ده‌ستییه‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪http://de.nachrichten.yahoo. :‬‬

‫ونبوون‬ ‫پێناسێکی زانکۆ ب‌ه ناوی (به‌ناز ره‌حمان ره‌زا) قۆناغی سێیه‌م ل‌ه به‌شی مێژوی زانکۆی سلێمانی‬ ‫ونبووه‌‪ .‬هه‌ر که‌سێک دۆزییه‌و‌ه په‌یوه‌ندی بکات ب‌ه ژمار‌ه ته‌له‌فۆنی‪)07480179510( :‬‬

‫ئه‌سما ئه‌سه‌د (‪ )1975‬له‌دایکبوى شارى‬ ‫ل�ه‌ن��ده‌ن�‌ه و دای��ک��ى دیپلۆمات‌ه و باوکى‬ ‫پزیشکى جه‌راحى دڵ�ه‌‪ .‬ئه‌و کچه‌شۆخه‌ى‬ ‫ک �‌ه خ��وێ��ن��دک��ارى خوێندنگه‌ى نمونه‌یى‬ ‫ک��چ��ان��ى ش���ارى ل��ه‌ن��ده‌ن ب���وو‪ ،‬پ��اش��ان له‌‬ ‫زانکۆى شاهانه‌ى به‌ریتانیا وه‌ک باشترین بردوو‌ه بۆ دایه‌نگ‌ه و خوێندنگه‌‪ .‬ب‌ه که‌سێکى‬ ‫خوێندکارى به‌شى پرۆگرامه‌ر و ئه‌ده‌بیات و روخ����ۆش و خ��اک��ى خ���ۆى ن��ی��ش��ان داوه‌‪.‬‬ ‫وێژه‌ى فه‌ڕه‌نسى هه‌وروه‌ها وه‌ک خوێندکار خۆشحاڵ بوو‌ه ب‌ه بانگهێشتکردنى دۆست‬ ‫ل‌ه زانکۆى هاروارد په‌سه‌ند کرا‪ .‬ئه‌م کچه‌ و هاورێ و زیافه‌تى کردنیان ب‌ه شێوازێک‬ ‫ک‌ه بووبوو‌ه جێگه‌ى سه‌رنج ل‌ه خوێندنگ‌ه و ک‌ه ئه‌وپه‌ڕى ساکارى ده‌رخستووه‌‪ .‬زۆرینه‌ى‬ ‫کۆلێژ و شوێنى کاره‌که‌ى وه‌ک به‌ڕێوه‌به‌رى زیافه‌تاکانى ل‌ه قاوه‌خان‌ه کۆنه‌کانى شارى‬ ‫بانکی بانکێکى ئه‌ڵمانى ل‌ه له‌نده‌ن‪ ،‬به‌اڵم دیمه‌شق ئه‌نجام دا‪ .‬ب���ه‌اڵم ده‌س���ه‌اڵت و‬ ‫ئێستا ئ��ام��اده‌ی �‌ه ه��اوک��ارى و پشتگیرى خولیابونى له‌سه‌رى پێچه‌وانه‌که‌ى نیشان‬ ‫دیکتاتۆرترین دیکتاتۆرى رۆژه �ه‌اڵت��ى ‌ده‌دات‪.‬‬ ‫نزیکه‌ى د‌ه مانگ‌ه س�ه‌دان ه�ه‌زار هاواڵتى‬ ‫ناوه‌ڕاست بکات‪.‬‬ ‫ئه‌سما ئه‌سه‌د ساڵى (‪ )2000‬ل‌ه کاتێکدا س��وری��ا رژاون���ه‌ت���‌ه س���ه‌ر ش �ه‌ق��ام �ه‌ک��ان و‬ ‫کورسى خوێندنى له‌زانکۆى هاروه‌رد وه‌رگرت خۆپیشاندان دژى رژێمى هاوسه‌ره‌که‌ى ئه‌سما‬ ‫له‌و کاته‌دا بوو ک‌ه به‌شار ئه‌سه‌دی ناسى‪ .‬ئه‌نجام ده‌ده‌ن‪ .‬تا ئێستا (‪ )7000‬هاواڵتى‬ ‫له‌و رۆژه‌و‌ه ده‌ستبه‌ردارى به‌رزکردنه‌وه‌ى پله‌ مه‌ده‌نى کوژراون و ل‌ه ناویاندا (‪)400‬یان‬ ‫و پایه‌ى که‌سى خۆى بوو ل‌ه روى خوێندنه‌وه‌‪ .‬منداڵن‪ .‬ب‌ه تایبه‌ت ل‌ه شارى هومس شارى‬ ‫ل‌ه هه‌مان ساڵدا ژیانى هاوسه‌رگیرى له‌گه‌ڵ باوباپیرانى ئه‌سما شارى سونه‌مه‌زهه‌به‌کان‬ ‫ئه‌سه‌دا پێک هێنا و ئێستا خاوه‌نى سێ ک‌ه ئێستا بۆت‌ه ق �ه‌اڵى ب �ه‌رزى راپه‌ڕینى‬ ‫جه‌ماوه‌رى؛ ئه‌و شاره‌ى ک‌ه رژێمى به‌عسى‬ ‫منداڵ‌ه لێی‪.‬‬ ‫ئه‌سما ل‌ه ره‌فتاره‌کانیدا خۆى زۆر ساد‌ه و سوریا زۆر سیستماتیک کوشتارى تیادا‬ ‫ساکر نیشان داوه‌‪ .‬ته‌نانه‌ت خۆى منداڵه‌کانى ئه‌نجام ده‌دات‪ .‬سۆزى ئه‌م ژن‌ه بۆ گه‌له‌که‌ى‬

‫و ب��ۆ ئ��ای��ن��ده‌ى الوان���ى واڵت �ه‌ک �ه‌ی‪ ،‬بۆته‌‬ ‫هاوکاریکردنى بکوژانیان‪.‬‬ ‫ئه‌سما ل‌ه م���اوه‌ى د‌ه مانگی راپ �ه‌ڕی��ن و‬ ‫خۆپیشاندانه‌کاندا ته‌نها یه‌کجار و له‌گه‌ڵ‬ ‫منداڵه‌کانیدا به‌رل‌ه چ��وار هه‌فت‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌سه‌دى هاوسه‌رى ب‌ه زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌که‌و‌ه له‌ناو‬ ‫پیاوانى پارێزه‌رى ئه‌سه‌د چه‌ند خوله‌کێک‬ ‫خ���ۆى ن��ی��ش��ان دا‪ .‬ب �‌ه پ��ێ��ى ه�ه‌واڵ�ه‌ک��ان��ى‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ه�ه‌م��ان رۆژ ئه‌سما ئه‌سه‌د‬ ‫له‌گه‌ڵ دایکى و منداڵه‌کانى ب‌ه هاوکارى و‬ ‫پاراستنى ل‌ه الیه‌ن کۆنفۆییه‌کان و پیاوانى‬ ‫ئاسایش و ئیستیخباراته‌و‌ه ب‌ه وریایى و له‌‬ ‫میحنه‌تدا ره‌وانه‌ى فرۆکه‌خان‌ه کراو‌ه و له‌‬ ‫سوریا هه‌ڵهاتووه‌‪ .‬ه�ه‌رل�ه‌و ک��ات�ه‌و‌ه ته‌نها‬ ‫ب‌ه ی �ه‌ک ئیمه‌یل بۆ رۆژن��ام �ه‌ى تایمزى‬ ‫به‌ریتانى ت��ی��ادا دووپ��ات��ى ده‌ک���ات���ه‌و‌ه که‌‬ ‫سه‌رۆک ئه‌سه‌د سه‌رۆکى هه‌موو سوریایه‌‬ ‫ن�ه‌ک ته‌نها به‌شێکى‪ .‬ه�ه‌روه‌ه��ا ئاماده‌ى‬ ‫هاوکاریکردنى هاوسه‌ره‌که‌یه‌تى له‌و رۆڵه‌ى‬ ‫ده‌یبینێت به‌رامبه‌ر گه‌له‌که‌ی‪.‬‬

‫ونبوون‬

‫پێناسێکی زانکۆ ب‌ه ناوی (باکور قادر ئه‌حمه‌د) ونبوو‌ه ل‌ه به‌شی جوگرافیا‪ ،‬کۆلێژی زانست‌ه مرۆڤایه‌تیه‌کانی‬ ‫زانکۆی سلێمانی‪ .‬هه‌ر که‌سێک دۆزییه‌و‌ه په‌یوه‌ندی بکات ب‌ه ژمار‌ه ته‌له‌فۆنی‪)07480179510( :‬‬

‫کاریکاتێری هه‌فته‌‬


‫په‌رله‌مانتارى به‌ندکراوی (‪:)BDP‬‬ ‫ژماره‌ی متمان ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‬ ‫دیزاین‬ ‫باڵوکردنه‌وه‬ ‫‌راوێژکاری یاسایی‬ ‫ناونیشان‬

‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫ئه‌وه‌ى ل ‌ه ده‌ستم بێت‬

‫‪212‬‬ ‫که‌مال حه‌سه‌ن حه‌مه ره‌زا‬ ‫شۆڕش مسته‌فا‬ ‫گروپی دییه‌‬ ‫کۆمپانیای نێوه‌ند‬ ‫سیروان ئه‌حمه‌د حامد‬ ‫سلێمانی گه‌ڕه‌کی عه‌لی ناجی‌‬ ‫‪07480179510‬‬ ‫‪07710299753‬‬

‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫به‌خشینى جه‌سته‌مه‌ ل ‌ه پێناوى‬ ‫ئازادی نه‌ته‌وه‌که‌م‬

‫‪cetir2010@gmail.com‬‬ ‫‪cetir2010@yahoo.com‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫‪1‬ی ره‌شه‌مێی‬

‫ل‪7‬‬

‫‪No: (93) Mo.20/2/2012-‬‬

‫ریکالم‬

‫کارگه‌ی دارتاشی یادگار‬

‫فه‌یسبوک بوو یان‬ ‫حه‌قیقه‌ت!؟‬

‫بۆ دروستکردنی سێتی که‌وانته‌ر‬ ‫ه دیزاینی ئه‌وروپی‬ ‫ب‌‬

‫سلێمانی‪ ،‬نزیک فولک ‌‬ ‫ه‬ ‫سه‌وزه‌که‌‪ ،‬شاڕێی زانکۆی‬ ‫سلێمانی‪ ،‬کارگه‌ی‬ ‫دارتاشی یادگار‬

‫‪07701523145‬‬ ‫‪07501148184‬‬

‫پێشانگای یادگار بۆ بازرگانی گشتی هه‌موو پێداویستییه‌کانی ناوماڵ (تورکی‪،‬‬ ‫ئه‌ند‌ونزی و چینی)‬ ‫ناونیشان‪ :‬قه‌نات نزیک فولکه‌ی یه‌کگرتن‬

‫‪07701523145‬‬ ‫‪07702175775‬‬ ‫‪07480112517‬‬

‫ئیمه‌یل‪yadgar_nwri@yahoo.com :‬‬ ‫ریکالم‬

‫ساڵیادى (‪)17‬ى شوبات‬ ‫شۆڕش مسته‌فا ل���‌ه ه �ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫ب‌ه تایبه‌تى ل‌ه سلێمانى و‬ ‫ناوچه‌کانى ده‌وروبه‌رى ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کى گه‌ور��‌ى‬ ‫لێکه‌وته‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌وه‌ى پێش ی��اده‌ک�‌ه هه‌ڵمه‌تێکى‬ ‫به‌رفراوان هه‌بوو ل‌ه (‪)facebook.com‬‬ ‫و ه �ه‌ن��دێ��ک ل �‌ه راگ �ه‌ی��ان��دن �ه‌ک��ان �ه‌و‌ه ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رى س �ه‌ره �ه‌ڵ��دان �ه‌وه‌ى خۆپیشاندان و له‌‬ ‫الیه‌ن هێز‌ه ده‌سه‌اڵتداره‌کانه‌و‌ه ب‌ه رێکخستن و‬ ‫چاالکى ده‌ستى الیه‌نێک ده‌زان��را‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه بۆ‬ ‫به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ى هه‌ر خۆپیشاندانێک سه‌ربازێکى‬ ‫زۆر ل‌ه شار و شارۆچکه‌کان باڵوکرانه‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌ک بینیمان ی��ادى (‪)17‬ى شوبات کرایه‌وه‌‬ ‫و شاره‌کان ب‌ه سه‌رباز ته‌نرابوون‪ ،‬وه‌ک ئه‌وه‌ى‬ ‫مانۆڕێکى س �ه‌رب��ازى بێت و ئ��ام��اده‌ک��ارى بۆ‬ ‫نمایشى س �ه‌رب��ازى بکرێت‪ ،‬خۆپیشاندانێکى‬ ‫سه‌ربازى به‌ڕێوه‌چوو‪ .‬ئه‌وه‌ى ک‌ه لێره‌دا جێگه‌ى‬ ‫ئاماژه‌ی‌ه ده‌بێت باس له‌و‌ه بکه‌ین ک‌ه کێ براو‌ه بوو‬ ‫له‌و یادکردنه‌وه‌یه‌دا‪ ،‬ئۆپۆزسیۆنى ناو په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫یان ده‌سه‌اڵت ب‌ه زه‌برى هێز‪ ،‬یان هاواڵتیان‪ .‬وه‌ک‬ ‫دی��ار‌ه ئۆپۆزسیۆن به‌و به‌یاننامه‌یه‌ى ک‌ه ده‌رى‬ ‫کرد خۆى بێبه‌رى کرد له‌وه‌ى ک‌ه ئه‌و بیه‌وێت‬ ‫خۆپیشاندان بکات‪ ،‬ئه‌گه‌ر ل‌ه ژێ��ره‌وه‌ش کارى‬ ‫بۆکردبێت‪ ،‬به‌اڵم خاوه‌ندارى نه‌کرد و وه‌ک (‪)17‬‬ ‫ى شوباتى رابردوو نیازى چاوه‌ڕێکردنى هه‌بوو‪ ،‬تا‬ ‫ل‌ه کاتى په‌ره‌سه‌ندنى خۆپیشاندانه‌کاندا ئه‌گه‌ر‬ ‫روویدابای‌ه س��وارى شه‌پۆله‌ک‌ه بوای‌ه و جڵه‌وى‬ ‫بگرتای‌ه ده‌ست‪ ،‬به‌اڵم سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو‪.‬‬ ‫ده‌سه‌اڵت ب‌ه زه‌برى هێز نیازى رێگرى هه‌بوو له‌‬ ‫هه‌ر جۆر‌ه گردبوونه‌وه‌یه‌ک و خۆپیشاندان ک‌ه به‌‬ ‫هێنانى هێزێکى زۆر بۆ ناو شاره‌کان و خستنه‌‬ ‫ئینزارى هه‌موو چه‌کداره‌کانى ئه‌و یاده‌ى کرده‌‬ ‫یادى عه‌سکه‌رتاریه‌ت و خۆى ئاماد‌ه کردبوو بۆ‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى هه‌ر داخوازییه‌کى ره‌وا و ماف‬ ‫و ئازادییه‌ک‪ ،‬ب‌ه پاساوى ئه‌وه‌ى ک‌ه بارودۆخه‌که‌‬ ‫له‌بار نیی‌ه یان مه‌به‌ستى حزبى ل‌ه پشته‌وه‌ی‌ه یان‬ ‫ده‌ستى ده‌ره‌کى دێت‌ه پشتیه‌و‌ه بۆ له‌ناوبردنى ئه‌و‬ ‫نیمچ‌ه سه‌ربه‌خۆییه‌ى له‌م هه‌رێم‌ه هه‌ی‌ه یان‪...‬‬ ‫هتد‪ ،‬ک‌ه چه‌ند پاساوێکى زۆر بێ بنه‌ما و پوچن‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئه‌و هۆیه‌ى ک‌ه خۆپیشاندانى دروستکرد‬ ‫ب‌ه وته‌ى هه‌رکه‌س و خۆشیان داواکارییه‌کى راوا‬ ‫بوون‪ ،‬ک‌ه ته‌نها یه‌ک هه‌نگاوى چاکسازییان‬ ‫نه‌نا بۆ ئه‌گه‌رى دوباره‌نه‌بوونه‌وه‌ى خۆپیشاندان‪،‬‬ ‫ک‌ه ب‌ه راى خۆى سه‌رکه‌وتوو بوو‌ه و توانیویه‌تى‬ ‫رێگرى بکات ل‌ه هه‌ر سه‌رهه‌ڵدانێک‪.‬‬ ‫هه‌رچى الیه‌نى سێیه‌میش ک‌ه خه‌ڵک‌ه ب‌ه نه‌ترسان‬ ‫له‌و بارودۆخه‌ى ک‌ه حزب‌ه ده‌سه‌اڵتداره‌کان دروستیان‬ ‫کردو‌ه و ده‌ریانخست ک‌ه خۆیان خاوه‌ن ئیراده‌ى‬ ‫خۆیانن و ل‌ه هه‌ر کاتێک زیاتر خه‌ڵک له‌سه‌ر‬ ‫شه‌قامه‌کاندا کۆبوونه‌و‌ه و ئه‌و‌ه خۆى ل‌ه خۆیدا‬ ‫مه‌به‌سته‌که‌ى گه‌یاند‪ ،‬ک‌ه ده‌سه‌اڵت مه‌به‌ستمان‬ ‫بێت ل‌ه هیچ شتێک سڵ ناکه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ناشبن به‌‬ ‫دارده‌ستى که‌س و باوه‌ڕیان ب‌ه هێزى جه‌ماوه‌ر‬ ‫هه‌ی‌ه و توانیان له‌و رۆژه‌دا ک‌ه ئۆپۆزسیۆنیش‬ ‫ته‌واو خۆى له‌و یادکردنه‌وه‌یه‌دا بێبه‌رى کردبوو و‬ ‫پشتى ل‌ه خه‌ڵک کرد و چاوه‌ڕێى په‌ره‌سه‌ندنى‬ ‫ده‌کرد تا دووبار‌ه خۆى له‌په‌نادا سه‌رهه‌ڵبداته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم خه‌ڵک وه‌اڵمى ئه‌وه‌شیان دایه‌و‌ه ک‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ئێوه‌ش نه‌بن ئه‌وا ئێم‌ه هه‌ین و ئه‌و‌ه ئێمه‌ین که‌‬ ‫واتا ب‌ه ئێو‌ه ده‌به‌خشین‪.‬‬ ‫ئه‌و دوو فاقیه‌تییه‌ى ک‌ه ئۆپۆزسیۆن ده‌ستیداوه‌تێ‬ ‫ئه‌و‌ه الپه‌ڕه‌یه‌کى ره‌شى بۆخۆى تۆمار کرده‌وه‌‬ ‫ب���ه‌وه‌ى‪ ،‬ک‌ه پێشتریش دواى خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫له‌سه‌ر ئ �ه‌و خ��ااڵن�ه‌ى ک‌ه دانیشتنیان له‌گه‌ڵ‬ ‫هێز‌ه ده‌س �ه‌اڵت��داره‌ک��ان ده‌ستپێکردبوو ت��ا ئه‌و‬ ‫جێگه‌ی‌ه گه‌رموگوڕى ب‌ه خۆیه‌و‌ه بینى تا بودجه‌‬ ‫حزبییه‌که‌یان بۆ گه‌ڕایه‌و‌ه و داخوازییه‌کانى تر‬ ‫هه‌ر ل‌ه دادپ���ه‌روه‌رى‪ ،‬س �ه‌روه‌رى یاسا و‪...‬هتد‪.‬‬ ‫پشتگوێ خران‪ ،‬یان ده‌توانین بڵێین نه‌رمى نواندن‬ ‫به‌رامبه‌رى هه‌بوو‪.‬‬ ‫لێره‌دا ده‌توانین بڵێین ک‌ه ئه‌و ئاماده‌کاریانه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر ت��ۆڕ‌ه کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کانه‌و‌ه بۆى ده‌کرا‬ ‫ئه‌وا ده‌ستى الیه‌نێک یان وه‌همێک نه‌بوو به‌ڵکو‬ ‫ئه‌و‌ه ناعه‌داله‌ت و ن��ادادپ�ه‌روه‌رى نادیموکراسیه‌‬ ‫ل‌ه هه‌رێمه‌که‌ماندا ک‌ه خه‌ڵک دێنێت‌ه وه‌اڵم و‬ ‫ئه‌و ده‌سه‌اڵت‌ه عه‌سکه‌ریه‌ش ناتوانێت تا سه‌ر ئه‌و‬ ‫ناعه‌داله‌تى و نادیموکراسیی‌ه بپارێزێت‪.‬‬


Chatr_93