Issuu on Google+

‫«ره‌مزی سه‌رکه‌وتنی‬

‫ریکالم‬

‫ب ‌ه جیاوازییه‌کانه‌وه‌ له‌ژێر چه‌تردا کۆده‌بینه‌و‌ه‬

‫نرخ‪ 750 :‬دینار‬

‫هه‌ر گه‌ل‌و‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌ک‪ ،‬یه‌کگرتن‬ ‫‌و یه‌کبوونه»‌‬ ‫ژمار ‌ه ‪89‬‬

‫ساڵی دووه‌م‬

‫ل‪7‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی گشتی هه‌فتانه‌یه‌‪ ،‬کۆمپانیای چه‌تر ده‌ریده‌کات‬

‫دووشه‌ممه‌ ‪2012/1/23‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫نرخی(‪)750‬دینار‬

‫(‪3‬ی رێبه‌ندانی ‪)2711‬‬

‫«کابینه‌ى حه‌وته‌میش توشى کێشه‌ی گه‌ور ‌ه ده‌بێت و چاره‌سه‌رکردنیشى ئاسان نییه‌»‬

‫حکومه‌ته‌که‌ى نێچیرڤانیش ل ‌ه ملمالنێکانى پارتى و یه‌کێتى بێ به‌ش نابێت‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬ ‫چاودێران بۆچونیان وایه‌‪،‬‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ى نێچیرڤان بارزانیش‬ ‫توشى کێشه‌ى گه‌وره‌ ده‌بێت و‬ ‫ل ‌ه ملمالنێکانى یه‌کێتى و پارتی‬ ‫به‌ دوور نابێت‪ ،‬خودى یه‌کێتیش‬ ‫داواى پۆست و ده‌سه‌اڵته‌کانى خۆى‬ ‫ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬

‫دواج�������ار ن��ێ��چ��ی��رڤ��ان ب���ارزان���ى‬ ‫ج��ێ��گ��رى س���ه‌رۆک���ى پ��ارت��ى‬ ‫دی���م���وک���رات���ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫ب���ووه‌ س �ه‌رۆک��ى کابینه‌ى‬ ‫ح���ه‌وت���ه‌م���ى ح��ک��وم �ه‌ت��ى‬ ‫ه���ه‌رێ���م���ى ک���وردس���ت���ان و‬ ‫گ���ۆڕان���ک���اری���ه‌ک���ان���ی���ش‬ ‫الی���ه‌ن���گ���ران���ى ی�ه‌ک��ێ��ت��ى‬ ‫نیگه‌ران ک��رد‪ ،‬ب �ه‌وه‌ى به‌‬ ‫مافى خۆیانیان ده‌زان��ى‬

‫ئازاد چاالک‪:‬‬

‫سه‌رکردایه‌تی کورد‬ ‫هه‌وڵیانداوه‌ پاره‌ و‬ ‫گرێبه‌سته‌کانی‪...‬‬

‫ل‪5‬‬

‫دوو س��اڵ��ى دی��ک�ه‌ د‪.‬ب��ه‌ره��ه‌م س�ه‌رۆک��ى‬ ‫حکومه‌ت بێت‪.‬‬ ‫د‪.‬ک��ام �ه‌ران مه‌نتک چ��اودێ��رى سیاسى‬ ‫پێیوایه‌‪ :‬کابینه‌ى شه‌شه‌م بووه‌ قوربانى‬ ‫کابینه‌ى پێنجه‌م‪ ،‬بۆیه‌ ئێستا گله‌یى هاته‌‬ ‫سه‌ر‪ ،‬بۆیه‌ ناکرێت به‌ هاتنه‌وه‌ى سه‌رۆکى‬ ‫کابینه‌ى پێنجه‌م گه‌شبین بین‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ى به‌وه‌ش کرد‪« :‬کابینه‌ى حه‌وته‌م‬ ‫ت��وش��ى ک��ێ��ش�ه‌ی�ه‌ک��ى گ����ه‌وره‌ ده‌ب��ێ��ت و‬ ‫چاره‌سه‌رکردنیشى ئاسان نیه‌»‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ى نیگه‌رانى کادیره‌کانى یه‌کێتیش‬ ‫مه‌نتک ئ��ام��اژه‌ى ب �ه‌وه‌ ک��رد‪ ،‬پێویست‬ ‫ناکات کادیرانى یه‌کێتى نیگه‌ران بن‪،‬‬ ‫چ��ون��ک�ه‌ پ��ارت��ى ب���ه‌اڵی���ه‌ک ل �ه‌ کۆڵى‬ ‫یه‌کێتى ده‌کاته‌وه‌ و له‌ قۆناغێکى سه‌خت‬ ‫حکومه‌ت وه‌رده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌رگرتنه‌وه‌ى پۆستى سه‌رۆکى حکومه‌ت‬ ‫له‌ یه‌کێتى له‌ سه‌ره‌تاى سه‌رى ساڵه‌وه‌ زیاتر‬

‫گ�ه‌رم ب��وو‪ ،‬یه‌کێتیش بۆ دروستکردنى‬ ‫فشارێک رایگه‌یاند‪« :‬ئه‌وانیش سه‌رجه‌م‬ ‫پۆسته‌کانیان پڕ ده‌ک�ه‌ن�ه‌وه‌ به‌ جێگرى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێمیشه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئ���ازاد جوندیانى‪ ،‬وت���ه‌ب���ێ���ژى ی�ه‌ک��ێ��ت��ى‬

‫ه سێداره‌و سه‌نگسار‪،‬‬ ‫دژ ب ‌‬ ‫ژنانی هه‌ر چوار پارچه‌ی‬ ‫ن کۆده‌بنه‌وه‌‬ ‫کوردستا ‌‬

‫ن��ی��ش��ت��م��ان��ى ک���وردس���ت���ان رای��گ �ه‌ی��ان��د‪،‬‬ ‫ئه‌رسه‌الن بایز ده‌بێته‌ سه‌رۆکى په‌رله‌مان‬ ‫و کاک کۆسره‌تیش جێگرى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا که‌س بۆ جێگرى‬ ‫سه‌رۆکى حکومه‌ت دیارى نه‌کراوه‌‪.‬‬

‫ب �ه‌اڵم به‌ پێى زانیاریه‌کانى «چه‌تر»‬ ‫ی �ه‌ک��ێ��ت��ى ل���ه‌س���ه‌ر ج��ێ��گ��رى س��ه‌رۆک��ى‬ ‫ح��ک��وم��ه‌ت ن��اک��ۆک��ى ت��ێ��ک��ه‌وت��ووه‌ و‬ ‫چ��اوه‌ڕوان��ى ه��ات��ن�ه‌وه‌ى ج��ه‌الل تاڵه‌بانى‬ ‫ده‌که‌ن له‌ ئه‌ڵمانیا‪.‬‬ ‫درێژه‌ بۆ ل‪3‬‬

‫براوه‌ی قه‌یرانی سوریا؛ سعودیه‌‪،‬‬ ‫تورکیا یان ئێران؟‬

‫‌ ل‪15‬‬

‫ل‪8‬‬

‫راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی کوردی له‌ نێوان راستگۆیی و خۆدزینه‌وه‌ له‌ داواکارییه‌کانی خه‌ڵک‬

‫«تا ئێستاش ناسنامه‌ى خێڵه‌کى و حزبى و ناوچه‌یى ل ‌ه ناسنامه‌ى کوردستانى به‌هێزتره»‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬

‫له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ تا ئێستا‬ ‫هیچ پارت و الیه‌نێکی سیاسی‬ ‫کوردستان به‌ ره‌سمی باسی لێوه‌‬ ‫نه‌کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم زۆر جار به‌‬ ‫تایبه‌تی له‌ کاتی هاتنه‌ ئارای‬ ‫هه‌ندێک ناڕه‌زایه‌تی ناوخۆیی‬ ‫پرسی راگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫کوردستان ده‌وروژێت‪.‬‬

‫نوسه‌ران و چاودێرانی سیاسی له‌مباره‌وه‌‬ ‫رای جیاوازیان هه‌یه‌ و هه‌ندێکیان کات‬ ‫و ده‌رفه‌ته‌کان بۆ راگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫ب �ه‌ ن�ه‌ش��ی��او ده‌زان����ن و هه‌ندێکیشیان به‌‬ ‫موزایه‌ده‌یه‌کی سیاسی هه‌ندێک که‌س و‬ ‫الیه‌نی ده‌بینن بۆ راکێشانی سۆزی شه‌قام‬ ‫و دورخستنه‌وه‌یان له‌ داواکاریه‌کان‪.‬‬ ‫له‌مباره‌وه‌ کاوه‌ محه‌مه‌د‪ ،‬نوسه‌ر و روناکبیر‬ ‫پێیوایه‌‪ :‬پێویسته‌ م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی ده‌وڵ �ه‌ت��ی‬ ‫کوردی شمشێرێکی هه‌میشه‌ هه‌ڵکێشراو‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌وه‌ش گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ بازوێکی‬

‫به‌هێز هه‌بێت ک �ه‌ بتوانێ ئ �ه‌و شمشێر‌ه پرسه‌ زیاتر له‌ الیه‌ن به‌رپرسانی پارتی و‬ ‫قورسه‌ به‌رزبکاته‌وه‌ و به‌رامبه‌ره‌کان حسابی ده‌زگ���ا راگه‌یاندنه‌کانی س �ه‌ر ب �ه‌و پارته‌‬ ‫بۆ بکه‌ن‪.‬‬ ‫وروژاوه‌ ئومێد خۆشناو‪ ،‬به‌رپرسی یه‌کێتی‬ ‫ن��اوب��راو جه‌خت ل �ه‌وه‌ ده‌ک��ات �ه‌وه‌‪ :‬ب�ه‌داخ�ه‌وه‌ الوانی پارتی دیمۆکراتی کوردستان پێی‬ ‫ئێمه‌ بازووه‌که‌مان الوازه‌ و پێش خۆمان‪ ،‬وایه‌‪« :‬قه‌ت ئه‌وه‌ ماده‌یه‌کى راگه‌یاندنی‬ ‫نه‌یاره‌کانمان ئه‌وه‌ باش ده‌زانن که‌ شمشێری نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو ئ��ه‌وه‌ ق�ه‌ن��اع�ه‌ت و مه‌بده‌ئه‌‪،‬‬ ‫ده‌وڵ����ه‌ت ه��ی ئ��ه‌و ب����ازووه‌ی ئێم ‌ه نییه‌‪ ،‬س���ه‌رۆک ب��ارزان��ى ل�ه‌ه�ه‌ر دی��دارێ��ک بۆ‬ ‫بۆیه‌ ئێستا باسکردنی ده‌وڵه‌تی کوردی‪ ،‬ده‌زگاکانى راگه‌یاندن که‌ هه‌موو جارێک‬ ‫هێنده‌ی شه‌قامی ک��وردی ده‌وروژێنێت‪ ،‬پرسێکى واى روو به‌ڕوو کراوه‌ته‌ هه‌میشه‌‬ ‫ی�ه‌ک وه‌اڵم��ى ن�ه‌گ��ۆڕی ه�ه‌ب��وه‌‪ ،‬زۆر به‌‬ ‫هێنده‌ ده‌وڵه‌تانی ده‌وروبه‌رمان ناوروژێنێ‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌و بابه‌ته‌ی که‌ تا ئێستا ئه‌م راشکاوانه‌ فه‌رموویه‌تى ئه‌وه‌ مافێکى ره‌واى‬

‫تورکیا یاسایه‌کی نوێ دژی‬ ‫ئۆجه‌الن ده‌رده‌کات‬

‫ک�ه‌ هه‌ندێک گ��وش��ارى پتر بخه‌ن ‌ه‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬ ‫س���ه‌ر ع���ه‌ب���دواڵ ئ���ۆج���ه‌الن‪ ،‬رێ��ب �ه‌رى‬ ‫کۆماجڤاکێن کوردستان(‪،)KCK‬‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ی پتر گوشار‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى ئه‌و یاسایه‌دا که‌ بزانن‬ ‫خستنه‌سه‌ر ئۆجه‌الن‬ ‫هه‌ر گیراوێکى سیاسى که‌ له‌رێگاى‬ ‫کۆمیسیۆنى دادی ئه‌نجومه‌نى‬ ‫پارێزه‌ر یان رێگایه‌کى تر زانیارى و‬ ‫تورکیا‪ ،‬یاسایه‌کی‬ ‫رێنماى به‌«رێکخستنێکى تاوانبار»‬ ‫په‌سه‌ندکرد‪ ،‬په‌رله‌مانتارێکی‬ ‫شرناخیش ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ده‌کا ب��دات به‌خواستى دادگ��ا ده‌تواندرێت‬ ‫ب���ۆ ش���ه‌ش م��ان��گ دی�����دار ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫کۆمیسیۆنى داد کارى ئه‌وه‌‬ ‫پ��ارێ��زه‌ر و بنه‌ماڵه‌که‌ى رێ��گ�ه‌ى لێ‬ ‫نییه‌ یاسا په‌سه‌ند بکات و‬ ‫تورکیا ماف و یاسا ناناسێت‪ .‬بگیرێت‪ ،‬ته‌نها سه‌ندیکاى پارێزه‌رانى‬ ‫م��اوه‌ی شه‌ش مانگه‌ و له‌ (‪ )7/27‬تورکیا یاخود پارێزه‌رێک که‌ ده‌وڵه‌ت‬ ‫ی راب��������ردووه‌ رێ���گ���ه‌ ب���ه‌ ع���ه‌ب���دواڵ دیارى بکات ده‌توانێت دیدار له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆجه‌الن‪ ،‬رێبه‌رى (‪ )KCK‬نادرێت گیراوه‌که‌دا ئه‌نجام بدات‪.‬‬ ‫حه‌سیب ک��اپ�ڵان‪ ،‬ئ�ه‌ن��دام په‌رله‌مانى‬ ‫پارێزه‌ره‌کانى ببینێت‪.‬‬ ‫کۆمیسیۆنى عه‌داله‌تى ئه‌نجومه‌نى ش���رن���اخ‪ ،‬وت���ى‪ :‬پ �ه‌س �ه‌ن��دک��ردن��ى ئ�ه‌م‬ ‫ت��ورک��ی��ا‪ ،‬ی��اس��ای�ه‌ک��ى پ�ه‌س�ه‌ن��د ک��رد ی��اس��ای�ه‌ ل �ه‌ ئه‌نجومه‌ندا ریسواییه‌‪،‬‬

‫چۆن کۆمیسیۆنى مافى مرۆڤ ئه‌م‬ ‫یاسایه‌ ئاسایى ده‌بینێت؟ کۆمیسۆنى‬ ‫داد ک��ارى ئ��ه‌وه‌ نییه‌ یاسا په‌سه‌ند‬ ‫بکات‪ ،‬به‌ڵکو کارى ئه‌و ئه‌وه‌یه‌ که‌‬ ‫چاو به‌یاساکه‌دا بخشێنێته‌وه‌ و بزانێت‬ ‫که‌ چی تێدایه‌ دژى مافى مرۆڤ‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ی‪ :‬ب �ه‌پ��ێ��ى م����اف ی��اس��ا بۆ‬ ‫که‌سێک دروس��ت ناکرێت‪ ،‬کاتێک‬ ‫ئ��ه‌و ک�ه‌س�ه‌ ع �ه‌ب��دواڵ ئ��ۆج �ه‌الن بێت‬ ‫تورکیا هیچ ماف و یاسا ناناسێت‪،‬‬ ‫ل��ه‌ (‪)2011/7/27‬وه‌ ب��ه‌ ب��ی��ان��وى‬ ‫جارێک که‌ «که‌شتى خراپه‌» یان‬ ‫«ئاو و هه‌وا گونجاو نییه‌» ئۆجه‌الن‬ ‫پارێزه‌ره‌کانى نابینێت‪.‬‬ ‫درێژ‌ه بۆ ل‪6‬‬

‫خه‌ڵکى کوردستانه‌‪ ،‬به‌اڵم که‌ى و چۆن؟‬ ‫ئه‌وه‌ زه‌مه‌نێکى له‌بارى ده‌وێت»‪.‬‬ ‫ل���ه‌م���ب���اره‌وه‌ د‪.‬دان�����ا س��ۆف��ی رای وای���ه‌‪:‬‬ ‫«الی �ه‌ن��ێ��ک��ى ئ���ه‌و گ���وت���اره‌‪ ،‬ب��ری��ت��ی�ه‌ ل�ه‌و‬ ‫خواسته‌ى پارتى که‌ ده‌ی �ه‌وێ خۆى وه‌ک‬ ‫حزبێکى نه‌ته‌وه‌یى بناسێنێ»‪.‬‬ ‫س��ه‌ب��اره‌ت ب �ه‌ ل�ه‌ب��ارن�ه‌ب��ون��ی راگ�ه‌ی��ان��دن��ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆیش پێیوایه‌‪ :‬هۆکارى سه‌ره‌کى‬ ‫له‌بارنه‌بوونى زه‌مینه‌ى ده‌وڵ �ه‌ت��ى ک��وردى‬ ‫ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌وه‌ ب��ۆ خ �ه‌م��س��اردى و ه�ه‌ڵ�ه‌ى‬ ‫سیاسه‌تمه‌دار و ده‌سه‌اڵتدارانى کورد‪.‬‬

‫د‪.‬دانا سۆفى ئه‌وه‌شی خسته‌ روو‪ :‬له‌ ئێستادا‬ ‫ناسنامه‌ى خێڵه‌کى و حزبى و ناوچه‌یى له‌‬ ‫ناسنامه‌ى کوردستانى به‌هێزتره‌‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬ده‌سه‌اڵتدارانى هه‌رێم له‌ گه‌مه‌یه‌کى‬ ‫سیاسیدا پرسى ده‌وڵ �ه‌ت��ى ک���وردى وه‌ک‬ ‫فشار به‌کارده‌هێنن بۆ نمونه‌ له‌ په‌یوه‌ندیمان‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌غدا‪ ،‬یان بۆ وروژاندنى هه‌ستى‬ ‫هاواڵتیان به‌مه‌به‌ستى سه‌رگه‌رمکردنیان‬ ‫یان شاردنه‌وه‌ى قه‌یرانێکى ناوخۆیی‪.‬‬ ‫درێژ‌ه بۆ ل‪12‬‬

‫ل ‌ه کوردستانیش ئااڵی کوردستان‬ ‫په‌راوێز ده‌خرێت‬

‫چه‌تر ‪ -‬دانا به‌رزنجی‬

‫هاوشێوه‌ی چه‌ندین کۆبونه‌وه‌ی‬ ‫به‌رپرسانی هه‌رێم و حکومه‌تی‬ ‫تورکیا‪ ،‬له‌ کۆڕبه‌ندی ئابوری‬ ‫نێوان هه‌ردووالدا بۆ جارێکیتر‬ ‫ئااڵی کوردستان په‌راوێز خراو و‬ ‫دیوار و سه‌ر مێزه‌کان به‌ ئااڵی‬ ‫تورکیا نه‌خشێنرابوون و ته‌نیا‬ ‫یه‌ک ئااڵی کوردستان له‌ هۆڵه‌که‌دا‬ ‫ده‌بیندرا‪.‬‬

‫له‌ به‌شی دووه‌م���ی کۆڕبه‌ندی ئابوری‬ ‫تورکیا و هه‌رێمی کوردستان که‌ ئێواره‌ی‬ ‫(‪ )2012/1/18‬ل���ه‌ش���ارى سلێمانى و‬ ‫به‌ئاماده‌بونى سه‌رۆکى حکومه‌تى هه‌رێم‬ ‫و وه‌زیرى ئابورى تورکیا (زافێر چاغلیان)‬ ‫و چه‌ندین بازرگانى هه‌رێمى کوردستان‬

‫و تورکیا له‌ هوڵى یانه‌ى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫سلێمانى ب�ه‌ڕێ��وه‌چ��و‪ ،‬هۆڵه‌که‌ به‌ ده‌ی��ان‬ ‫ئااڵی تورکیای تیا ده‌بیندرا و ته‌نانه‌ت‬ ‫نوسراوی سه‌ر مێزه‌کانیش به‌ زمانی تورکی‬ ‫ئاماده‌کرابوون و له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و رێژه‌ زۆره‌‬ ‫له‌ ئااڵی الیه‌نی میوان که‌ نمایش کرابوون‬ ‫ته‌نیا ی �ه‌ک ئ��ااڵی کوردستان و یه‌ک‬ ‫ئااڵی عێراق له‌ هۆڵه‌که‌دا ده‌بیندران‪.‬‬ ‫له‌مباره‌وه‌ ساالر جاف‪ ،‬رۆژنامه‌وان وتى ‪:‬‬ ‫له‌کاتى سه‌ردانى سه‌رۆک وه‌زیرانى تورکیا‬ ‫ره‌جه‌ب ته‌یب ئوردوغان بۆ هه‌ولێر ره‌خنه‌ى‬ ‫توند له‌ سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم وده‌سه‌اڵتدارانى‬ ‫کورد له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌گیرا که‌ شارى هه‌ولێر‬ ‫بوه‌ به‌ شارێکى ترى تورکیا به‌و شێوه‌یه‌‬ ‫رازێنراوه‌ته‌وه‌ بۆ ئه‌و سه‌رکرده‌ تورکه‌‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬ده‌بینین ئ�ه‌م��ڕۆ ل�ه‌ کۆربه‌ندى‬ ‫ئابورى هه‌رێمى کوردستان و تورکیا هیج‬

‫رموزێکى ک��وردى و ناسینه‌وه‌ى س�ه‌روه‌رى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان نابینریت‪ .‬نه‌پۆسته‌ر‬ ‫ن �ه‌م��ێ��زه‌ک��ان ت �ه‌ن��ان �ه‌ت پ��ۆس��ت �ه‌رى پشت‬ ‫س �ه‌رۆک��ى هه‌رێمیش ئ���االى کوردستانى‬ ‫له‌سه‌ر نیه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م رۆژنامه‌نووسه‌ هێمای بۆ ئه‌وه‌ش کرد‪:‬‬ ‫«ده‌بیستین له‌ لێدوانى به‌رپرسانى تورکیا‬ ‫له‌ جیاتى ئه‌وه‌ى بڵێن هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ن ب���اک���ورى ع���ێ���راق‪ ،‬ئ��ه‌م��ه‌ش ئ��ه‌وه‌‬ ‫ده‌رده‌خات ئه‌و تێڕوانینه‌ ره‌گه‌ز په‌رستیانه‌ى‬ ‫تورکیا به‌رامبه‌ر هه‌رێمى کوردستان هێشتا‬ ‫کۆتایی نه‌هاتوه»‪.‬‬ ‫ب��ۆ وه‌رگ��رت��ن��ی روان���گ���ه‌ی رێ��ک��خ�ه‌ران��ی‬ ‫کۆڕبه‌نده‌که‌ له‌ سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ (چه‌تر)‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌ چه‌ند که‌س له‌ رێکخه‌رانه‌وه‌‬ ‫کرد‪ ،‬به‌اڵم هیچیان ئاماده‌ نه‌بوون له‌مباره‌وه‌‬ ‫لێدوان بده‌ن‪.‬‬


‫هەواڵ‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/3 - 2012/1/23‬‬

‫‪2‬‬

‫بۆچــوون‬

‫ئاڵۆزییه‌کانى‬ ‫عێراق‬ ‫‪ u‬کاروان ئیبراهیم ‪u‬‬

‫ئاڵۆزییه‌کانى ئ �ه‌م دوای��ی �ه‌ى عێراق‬ ‫ج��ارێ��ک��ى ت��ر ن��ی��ش��ان��ى دای�����ه‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫به‌رپرسانى ئ�ه‌م واڵت �ه‌ ه�ه‌ر خه‌ریکن‬ ‫بیر ل�ه‌ ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى و فراوانکردنى‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت�����ى خ����ۆی����ان ده‌ک�����ه‌ن�����ه‌وه‌‪،‬‬ ‫چاوچنۆکى و ده‌س �ه‌اڵت��خ��وازى واى‬ ‫لێکردوون ئازاره‌کانى ئه‌م واڵته‌ له‌ بیر‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫له‌ کاتێکدا ئ�ه‌و به‌رپرسانه‌ى ئێستا‬ ‫جومگه‌کانى ده‌س��ه‌اڵت��ى عێراقیان‬ ‫به‌ ده‌سته‌وه‌یه‌‪ ،‬پێش رووخانى سه‌دام‬ ‫زۆربه‌یان له‌ ئه‌وروپا و ده‌ره‌وه‌ى عێراق‬ ‫ژی����اون و ل �ه‌ زان��ک��ۆک��ان��ى ئ �ه‌وروپ��ا‬ ‫خ��وێ��ن��دن��ی��ان ت����ه‌واو ک�����ردووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫کرداره‌کانى ئه‌م به‌رپرسانه‌ له‌ دواى‬ ‫س��اڵ��ى (‪)2003‬وه‌ ت��ا ئێستا نه‌ک‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ نه‌هامه‌تییه‌کانى رابردووى‬ ‫ع��ێ��راق��ی��ی�ه‌ک��ان ک��ۆت��ای��ى پێبهێنێت‪،‬‬ ‫به‌ڵکو خه‌ریکن به‌ شێوه‌ى تر و جۆرى‬ ‫تر خه‌ڵکى عێراق توشى نه‌هامه‌تى و‬ ‫کوشتن و هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن ده‌که‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مانه‌ له‌ جێگه‌ى ئ �ه‌وه‌ى بێن بزانن‬ ‫داخ��وازی��ی��ه‌ک��ان��ى خ �ه‌ڵ��ک چییه‌؟‬ ‫کێشه‌ى بێکارى و ه�ه‌ژارى و کاره‌با‬ ‫و ئ��اوى خ��واردن �ه‌وه‌ و ته‌ندروستى بۆ‬ ‫خ �ه‌ڵ��ک چ���اره‌س���ه‌ر ب��ک �ه‌ن‪ ،‬که‌چى‬ ‫دێن بیر ل�ه‌وه‌ ده‌که‌نه‌وه‌ چۆن یه‌کتر‬ ‫ل �ه‌ن��اوب �ه‌رن و ده‌س �ه‌اڵت��ى قۆرخکارى‬ ‫خ��ۆی��ان پێش ب��خ�ه‌ن‪ ،‬خه‌ریکن هێزى‬ ‫چ �ه‌ک��دارى نهێنى دروس���ت ده‌ک���ه‌ن و‬ ‫به‌ نهێنى هانى ئه‌نجامدانى ته‌قینه‌وه‌‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬ده‌بنه‌ هۆى مردنى ئه‌و هاواڵتییه‌‬ ‫عێراقیانه‌ى که‌ هه‌موو ته‌مه‌نیان به‌‬ ‫چاوه‌ڕوانى ژیانێکى ئاسوده‌وه‌ به‌سه‌ر‬ ‫ب���ردووه‌‪ .‬بونه‌ته‌هۆى بێ باوکبوونى‬ ‫هه‌زاران منداڵ‪.‬‬ ‫مالیکى س���ه‌رۆک وه‌زی��ران��ى عێراق‬ ‫شتێک ده‌ڵێت‪ ،‬ئه‌یاد عه‌الوى شتێکى‬ ‫تر ده‌ڵێت‪ ،‬به‌رپرسانى تریش هه‌ر یه‌که‌‬ ‫و به‌ گوێره‌ى به‌رژه‌وه‌ندى و سیاسه‌تى‬ ‫«گه‌وره‌کانیان» شتێک ده‌ڵێن‪ .‬به‌م‬ ‫شێوه‌یه‌ به‌رپرسانى عێراق هه‌ر یه‌که‌‬ ‫و له‌ خه‌مى خۆى و بنه‌ماڵه‌ و حزب‬ ‫و ئامانجه‌ سیاسییه‌کانى خۆیه‌تى‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدا له‌ دواى (‪)2003‬وه‌‬ ‫زیاتر له‌ (‪ )60‬هه‌زار هاواڵتى عێراقى‬ ‫به‌هۆى ته‌قینه‌وه‌وه‌ ژیانیان له‌ده‌ستداوه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وان���ه‌ش���ى ک���ه‌ ئ��ێ��س��ت��ا ل���ه‌ ژی��ان��دا‬ ‫م��اون له‌ دۆخێکى دژوارى نه‌بوونى‬ ‫ئاسایش و ئارامى و خزمه‌تگوزارى‬ ‫و نادادپه‌روه‌رى و بێکارى و هه‌ژاریدا‬ ‫ده‌ژین‪...‬‬ ‫لێره‌وه‌ تێده‌گه‌ین که‌ ئه‌و ده‌سه‌اڵتدارانه‌ى‬ ‫ئێستا له‌سه‌ر کورسییه‌کانى ده‌سه‌اڵتى‬ ‫عێراق دانیشتوون‪ ،‬له‌ بیرکردنه‌وه‌ و‬ ‫که‌سایه‌تیاندا شتێکى زۆر جیاواز له‌‬ ‫سه‌دام پێشکه‌ش ناکه‌ن‪ ،‬به‌ڵکو له‌ زۆر‬ ‫روه‌وه‌ کاره‌کانى سه‌دام ته‌واو ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ک �ه‌وات �ه‌ ئێمه‌ ل �ه‌م واڵت���ه‌دا ل �ه‌ب �ه‌رده‌م‬ ‫چ چاره‌نوس و داهاتوویه‌کى دژوار‬ ‫و ئاڵۆز و نادیارداین له‌ سایه‌ى ئه‌و‬ ‫به‌رپرسانه‌ى ته‌نها بیر له‌وه‌ ده‌که‌نه‌وه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتى قۆرخکارانه‌ى خۆیان فراوان‬ ‫ب���ک���ه‌ن؟!! ب��ێ��گ��وم��ان داه��ات��ووی �ه‌ک��ى‬ ‫خراپ‪...‬‬ ‫ئ �ه‌ن��ج��ام‪ ،‬ده‌س����ه‌اڵت ه��ی��چ کاتێک‬ ‫ناتوانێ خۆشگوزه‌رانى و ئاسوده‌یى و‬ ‫ئازادى بۆ خه‌ڵک بێنێت‪ ،‬تا خه‌ڵک‬ ‫هۆشیار نه‌بێته‌وه‌ و خۆى رێکنه‌خات‬ ‫و به‌ خۆپیشاندان و ناڕه‌زایى به‌رده‌وام‬ ‫ف��ش��ار ن�ه‌ب��ێ��ت ب �ه‌س �ه‌ر ده‌س���ه‌اڵت���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ کورسى ده‌س��ه‌اڵت ه�ه‌ر زوو‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ سه‌رخۆش و چاوچنۆک‬ ‫ده‌ک��ات که‌ گرێدانێکى مه‌زنیان به‌‬ ‫ئازاره‌کانى نیشتمانه‌که‌یانه‌وه‌ نییه‌ و‬ ‫وه‌فاداریان به‌رامبه‌ر ئه‌و رۆاڵنه‌ى واڵت‬ ‫نییه‌‪ ،‬که‌ گیانى خۆیان بۆ ئازادى و‬ ‫شکۆمه‌ندى به‌خشیوه‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ ده‌بێت‬ ‫گه‌ل به‌هێز بێت‪ ،‬خ��اوه‌ن هۆشیارى و‬ ‫هێزى فشار بێت‪ ،‬تا رێگه‌ نه‌دات هیچ‬ ‫به‌رپرسێک به‌ ئاره‌زووى خۆى یارى به‌‬ ‫چاره‌نوسى نیشتیمان و خه‌ڵک بکات‬ ‫و واڵت به‌ره‌و کاولکارى و ناکۆکى و‬ ‫دووبه‌ره‌کى به‌رێت‪.‬‬

‫«هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خت‬ ‫چاره‌سه‌ر نیه»‬

‫چه‌تر ‬ ‫هانا ئازاد‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى زۆرێک له‌به‌رپرسانى‬ ‫عێڕاق باس له‌ هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خت‬ ‫ده‌که‌ن و به‌چاره‌سه‌رى ده‌زانن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌ندامێکى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى‬ ‫عێڕاق ده‌ڵێت «هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خت‬

‫ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى دیاله‌ به‌نیاز ‌ه پارێزگارى‬ ‫شاره‌که‌ بگۆڕێت‬ ‫ى راگ �ه‌ی��ان��د دواى ئ���ه‌وه‌ى ل �ه‌ الی �ه‌ن‬ ‫چه‌تر‬ ‫لیستى عێراقیه‌وه‌ ه�ه‌وڵ��درا پارێزگاى‬ ‫زانیار داقوقى‬ ‫دی��ال�ه‌ بکرێته‌ ه�ه‌رێ��م دواج���ار هێرشى‬ ‫چه‌کدارى کرایه‌ سه‌ر ماڵى پارێزگار و‬ ‫له‌دواى راگه‌یاندنى به‌هه‌رێمبونى‪ ،‬ته‌قێنرایه‌وه‌‪ ،‬تا ئێستا پارێزگار ده‌وامى‬ ‫پارێزگاى دیاله‌ و ته‌قاندنه‌وه‌ى‬ ‫نه‌کردوه‌‪.‬‬ ‫ماڵى پارێزگار‪ ،‬تائێستا‬ ‫تالیب م��ح�ه‌م�ه‌د وت��ی��ش��ى‪ :‬هه‌رچه‌ند‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌کردو‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫دوامى‬ ‫‪،‬پارێزگارى دیاله‌‬ ‫له‌ترسى راوه‌دونانیان ئه‌ندامانى لیستى‬ ‫هه‌ربۆئه‌و مه‌به‌سته‌ش هه‌رسێ‬ ‫عێراقیه‌ ده‌وام��ی��ان ن�ه‌ک��ردوه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌‬ ‫الیه‌نى سوننه‌وه‌ شیعه ‌و کورد‬ ‫هه‌فته‌ى داهاتوو ح�ه‌وت ئه‌ندامى ئه‌و‬ ‫رێکه‌وتون له‌ سه‌ر گۆڕینى‬ ‫لیسته‌ دوام ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫پارێزگار‪.‬‬ ‫سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى دیاله‌‬ ‫ل�ه‌وب��اره‌وه‌ تالیب محه‌مه‌د‪ ،‬سه‌رۆکى رونى کردوه‌‪ :‬تا ئێستا پارێزگارى دیاله‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى دیاله‌ به‌ (چه‌تر)‬

‫دوام���ى ن �ه‌ک��ردوه‌ ب��ۆ ئ �ه‌و مه‌به‌سته‌ش‬ ‫ه���ه‌رس���ێ ل��ی��س��ت �ه‌ک �ه‌ى ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن‬ ‫رێکه‌وتوون بۆ گۆرینى پارێزگار‪.‬‬ ‫تالیب محه‌مه‌د له‌ ب��اره‌ی بارودۆخی‬ ‫ئ��ێ��س��ت��ای ئ �ه‌م��ن��ی ئ����ه‌و پ��ارێ��زگ��ای �ه‌‬ ‫رای��گ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ل �ه‌ ن��اوچ �ه‌ى دی��ال �ه‌ هیچ‬ ‫ک��رده‌وه‌ی��ه‌ک��ى ت��ون��دوت��ی��ژى ن��ه‌م��اوه‌ و‬ ‫ب��ارى ئ��ارام��ى ئاسایه‌‪ ،‬فه‌رمانگه‌ودام‬ ‫وده‌زگ��اک��ان��ى ده‌وڵ���ه‌ت ده‌وام���ى خۆیان‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ه �ه‌رب��ۆی �ه‌ش ن���اوب���راو پ��ێ��ی��وای�ه‌ «هێچ‬ ‫پ��اس��اوێ��ک نییه‌ ت��ا پ��ارێ��زگ��ار ده‌وام‬ ‫نه‌کات»‪.‬‬

‫رونیشى ک���رده‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ الى خۆمانه‌وه‌‬ ‫له‌ ڕێگاى یاساوه‌ بڕیارى لێکۆڵینه‌وه‌ى‬ ‫دادمان بۆ رێکخست و گشت شوێنێکى‬ ‫په‌یوه‌ست به‌ لێکۆڵینه‌وه‌مان لێ ئاگادار‬ ‫کردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬مامه‌ڵه‌که‌ یاسایی نییه‌وه هیچ‬ ‫ڕێکه‌وتنێکى یاسایی له‌ به‌ینى کڕیار و‬ ‫فرۆشیاران نیه‌ که‌ ئێمه‌ ئاگادارى بین‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌کى ئاسایشی ناوچه‌که‌ش‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ وتى «ئ�ه‌و ک��وڕه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫دوو که‌سى تر ئه‌و مامه‌ڵه‌یان ده‌کرد‪،‬‬ ‫به‌الم دوو که‌سه‌که‌ دوێنى گه‌یشتنه‌وه‌‬ ‫چ��ۆم��ان‪ ،‬به‌پێى زانیارییه‌کان ئ �ه‌وه‌ى‬ ‫پاره‌که‌ى ب��ردووه‌ له‌ رێگه‌ى سلێمانیه���وه‌‬ ‫گه‌یشتووه‌ته‌ تورکیا»‪.‬‬

‫سلێمانی‪ ،‬خولێکی وشیارکردنه‌وه‌ی لێکۆڵه‌ره‌وانی‬ ‫پۆلیس و دادگاکان به‌ڕێو ‌ه ده‌چێت‬ ‫چۆمان‬ ‫دانا به‌رزنجی‬ ‫رێکخراوی (‪ ) CDO‬به‌ مه‌به‌ستی‬ ‫به‌رزکردنه‌وه‌ی توانای کارکردن‬ ‫و پاراستنی مافه‌کانی مرۆڤ ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬خولێکی پێنج‬ ‫رۆژه‌ی بۆ لێکۆڵه‌ره‌وانی بنکه‌کانی‬ ‫پۆلیس و ناو دادگاکان و جێگرانی‬ ‫داواکاری گشتی کرده‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌د مه‌جید به‌رپرسى پرۆژه‌کانى‬ ‫ماڤى مرۆڤ له‌ رێکخراوى (‪)CDO‬‬ ‫ب �ه‌(چ �ه‌ت��ر)ی راگ�ه‌ی��ان��د پ��رۆژه‌ک�ه‌م��ان‬ ‫ناوى گه‌شتنه‌ به‌ دادپ�ه‌روه‌ری له‌ الیه‌ن‬ ‫رێ��ک��خ��راوى (‪ )NPA‬ن �ه‌روی��ج��ی �ه‌وه‌‬

‫پشتگیری ده‌کرێت و پرۆژه‌که‌ هه‌شت گ��ش��ت��ى م���اف���ى خ �ه‌ڵ��ک �ه‌ و ده‌ب��ێ��ت‬ ‫پ���ارێ���زگ���اى ع���ێ���راق ل���ه‌ خ��ۆده‌گ��رێ��ت پارێزگاری له ‌مافى خه‌ڵک بکات‪،‬‬ ‫(سلێمانى‪ ،‬دهۆک‪ ،‬هه‌ولێر‪ ،‬که‌رکوک‪ ،‬ب���ه‌اڵم ب �ه‌ڕاس��ت��ى ل �ه‌ ه���ه‌ل و م�ه‌رج��ى‬ ‫موسل‪ ،‬نه‌جه‌ف‪ ،‬به‌سره‌‪ ،‬به‌غداد) ئه‌م ئێستاى کوردستاندا رۆڵ��ى داواک��ارى‬ ‫پرۆژه‌یه‌ بریتیه‌ له‌ سێ خولى راهێنان گشتى رۆڵێکى الوازه‌»‪.‬‬ ‫بۆ م��اوه‌ى پێنج رۆژ و خولى دووه‌م و ووت��ی��ش��ى‪« :‬ده‌س������ه‌اڵت ک��اری��گ �ه‌ری‬ ‫سێیه‌میش له‌ مانگى دووی ئه‌مساڵ له‌ خ��ۆى ه�ه‌ب��وه‌ ل�ه‌ س �ه‌ردادگ��ا بمانه‌وێت‬ ‫و نه‌مانه‌وێت تێکهه‌ڵچونێک هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ولێر به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى م�ه‌ب�ه‌س��ت��م��ان ل �ه‌ک��ردن �ه‌وه‌ى ده‌ستوه‌ردانێک هه‌یه‌ له‌ تشریحات و‬ ‫خوله‌کان به‌هێزکردنى ئ �ه‌م چینانه‌ى سیستمى واڵتى ئێمه‌ پێویستى به‌ کاته‌‬ ‫ک �ه‌ پیشتر ب��اس ک���راون و چونیه‌تى بۆ چاره‌سه‌ر کردن» ‪.‬‬ ‫ره‌وش��ى لێکوڵینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ تۆمه‌تبار ئ�����ه‌م خ���ول���ه‌ رۆژی ی �ه‌ک��ش �ه‌م��م �ه‌‬ ‫ب �ه‌ ج��ۆرێ��ک ه��اوش��ێ��وه‌ ب��ێ��ت ل�ه‌گ�ه‌ڵ (‪ )2012/1/22‬ده‌س��ت��ی پ��ێ��ک��ردوه‌ و‬ ‫ب��ۆ م���اوه‌ی پێنج رۆژ ل�ه‌ رێکخراوی‬ ‫بنه‌ماکانى مافى مرۆڤ‪.‬‬ ‫باسی له‌وه‌ش کرد‪« :‬رۆڵى داواکاری (‪ ) CDO‬له‌ شاری سلێمانی به‌رده‌وام‬ ‫گشتى تا راده‌یه‌ک الوازه‌‪ ،‬داواکارى ده‌بێت‪.‬‬

‫پرۆژه‌یه‌کی کلتوریى پێشکه‌ش ب ‌ه وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و الوان ده‌کرێت‬ ‫چه‌تر‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬ ‫له‌ به‌رده‌وامى کار و‬ ‫چاالکییه‌کانیاندا گۆڤاری هاوده‌م‪،‬‬ ‫پڕۆژه‌یه‌ک ئاماده‌ ده‌که‌ن و‬ ‫پێشکه‌ش به‌ وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و‬ ‫الوان ده‌کرێت‪.‬‬

‫دواى ئ��������ه‌وه‌ى گ�����ۆڤ�����ارى ه�������اوده‌م‬ ‫(‪ )2011/1/20‬ل����ه‌ ه���ه‌ن���گ���اوى‬ ‫سێیه‌مى چاالکییه‌ کلتورییه‌کانیاندا‪،‬‬ ‫کۆنفڕانسیان ل �ه‌ ژێ��ر ن���اوى «ن���ا‪ ،‬بۆ‬ ‫ق���ڕک���ردن���ى ک���ل���ت���ورى»‪ ،‬ب��ه‌دروش��م��ی‬ ‫خ��اوه‌ن��دارێ��ت��ی ل��ه‌ ک��ل��ت��وری ره‌س �ه‌ن��ی‬

‫ک����وردی‪ ،‬خ��اوه‌ن��دارێ��ت��ی له‌ناسنامه‌ی‬ ‫ک����وردی ئ�����ازاده‌‪ ،‬ل �ه‌ ش���ارى سلێمانى‬ ‫هۆڵى سۆلیدارێتى به‌ به‌شدارى (‪)120‬‬ ‫ئه‌ندام له‌ ره‌نگه‌جیاوازه‌کانى کۆمه‌ڵگا‬ ‫به‌ڕێوه‌برد‪ ،‬به‌ هه‌ڵبژاردنى لیژنه‌یه‌ک‬ ‫ب��ۆ ئ��ام��اده‌ک��ردن��ى پ���رۆژ‌ه پێشنیارێک‬ ‫بڕیار درا و دواتر پرۆژه‌که‌ پێشکه‌ش به‌‬ ‫وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و الوان بکرێت‪.‬‬ ‫په‌یوه‌ند ک��وردی‪ ،‬سه‌رنوسه‌رى گۆڤارى‬ ‫ه��اوده‌م له‌باره‌ى ئاماده‌کردنى ئه‌م پرۆژه‌‬ ‫پێشنیاره‌ به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬ئێمه‌‬ ‫له‌ ک��ۆى ئ�ه‌و وت��ار و پ��رۆژان�ه‌ى که‌ له‌‬ ‫کۆنفرانس له‌ الیه‌ن رێکخراو‪ ،‬گروپه‌کان‪،‬‬ ‫رۆشبیران و ب�ه‌ش��دارب��ووان�ه‌وه‌ پێشکه‌ش‬

‫ئاژانسى فورات به‌رفراوانتر ده‌بێته‌وه‌‬ ‫زمانى فارسى و شێوه‌زاری سۆرانی بۆ ئاژانسه‌که‌‌ زیاد کران‬ ‫چه‌تر‬

‫چۆمان‪ ،‬که‌سێک (‪)500‬هه‌زار دۆالرى هاوواڵتییان ده‌بات‬ ‫کردووه‌‪ ،‬نازانین بۆ کوێ چووه‌»‪.‬‬ ‫چۆمان‬ ‫ئه‌و هاواڵتیه‌ ئه‌وه‌شى وت‪ « :‬ئه‌وه‌نده‌ى‬ ‫زۆسک چۆمانى‬ ‫م���ن ب���زان���م (‪ )20‬ه������ه‌زار دۆالرى‬ ‫ک�ه‌س��ێ��ک��ى دی��ک �ه‌ش��ى ب�����ردووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫هیچ به‌دواداچوونێکمان تاکو ئێستا‬ ‫که‌سێک به‌ناوى (ئا‪ .‬ر ‪ .‬ح ) ل ‌ه‬ ‫نه‌کردووه‌و سکااڵمان له‌ دژى تۆمار‬ ‫شارۆچکه‌ى چۆمان‪ ،‬که‌ مامه‌ڵه‌ى‬ ‫نه‌کردووه‌»‪.‬‬ ‫کڕین و فرۆشتنى ئۆتۆمبێل‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ حه‌مید محه‌مه‌د ئه‌بابکر‪،‬‬ ‫ده‌کات به‌ شێوه‌ى قیست‪)500(،‬‬ ‫ئه‌فسه‌رى پله‌ یه‌ک له‌بنکه‌ى پۆلیسى‬ ‫هه‌زار دۆالرى هاواڵتییان ده‌بات‬ ‫چ��ۆم��ان ب��ۆ (چ �ه‌ت��ر) وت���ى‪ :‬ه��اواڵت��ى‬ ‫و سه‌رچاوه‌ ئه‌منیه‌کانیش‬ ‫(ئا‪ .‬ر ‪ .‬ح ) ته‌مه‌نى (‪ )22‬ساڵ که‌‬ ‫ڕایده‌گه‌یێنن که‌ تاکو ئێستا‬ ‫هاواڵتیه‌کى شارۆچکه‌ى چۆمانه‌ و‬ ‫نازانین ئه‌م که‌سه‌ له‌ کوێیه‌‪.‬‬ ‫یه‌کێک له‌و هاواڵتییانه‌ى که‌ پاره‌که‌ى کڕین و فرۆشتنى ئۆتۆمبێل ده‌کات‪،‬‬ ‫ب��ردراوه‌ به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند» ئێمه‌ ب��اوک��ى چه‌ند رۆژێ���ک ب �ه‌ر له‌ئێستا‬ ‫و چه‌ند که‌سێک ئۆتۆمبێلمان پێ هاته‌ المان و ئاگادارى کردینه‌وه‌ که‌‬ ‫فرۆشتووه‌‪ )22( ،‬ده‌فته‌ر دۆالرى ئێمه‌ى کوڕه‌که‌ى چه‌ند ڕۆژێکه‌ ون�ه‌و هیچ‬ ‫الیه‌‪ ،‬نزیکه‌ى پێنج رۆژ ده‌بێ خۆى ون سۆراخێکى نازانین‪.‬‬

‫چاره‌سه‌ر نیه‌»‪.‬‬

‫(بورهان محه‌مه‌د فه‌ره‌ج) رایگه‌یاند‪ ،‬کورد‬ ‫ه�ه‌وڵ��ده‌دات ئه‌و پێکهاتانه‌ نه‌گه‌نه‌ ئاستى‬ ‫پ��ێ��ک��دادان و لێکدان و ل �ه‌و س�ه‌روب�ه‌ن��ده‌ش��دا‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ین داواکانى کورد جێبه‌جێ بکرێت‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪« :‬ئ���ه‌گ���ه‌ر ح��ک��وم�ه‌ت��ى زۆری��ن �ه‌ى‬ ‫پێکهات کورد بچێته‌ حکومه‌ته‌که‌و سونه‌ش‬ ‫ببێت به‌ ئۆپۆزسیۆنێکى ته‌ندروست و کورد‬ ‫به‌ ئیجابیانه‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بکات»‪.‬‬ ‫ئ����ام����اژه‌ى ب���ه‌وه‌ش���ک���رد‪ ،‬پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ ک���ورد‬

‫ک��راون‪ ،‬کۆى ده‌که‌ینه‌وه‌ و له‌ داهاتوو‬ ‫به‌ رێگای لیژنه‌یه‌ک که‌ پێکهاتووه‌ له‌‬ ‫رۆشنبیران به‌ قوڵى و توکمه‌یى پرۆژه‌‬ ‫پێشنیاره‌که‌ ئاماده‌ ده‌که‌ین و پێشکه‌ش‬ ‫به‌ وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و الوانی ده‌که‌ین‬ ‫ت��ا ل �ه‌ وان �ه‌ک��ان��ى خ��وێ��ن��دن ج��ێ��ى خ��ۆى‬ ‫بگرێته‌وه‌ و کلتورى کوردى به‌ره‌و ژیانه‌وه‌‬ ‫ب���ڕوات و ب �ه‌ گ�ه‌ل��ى ک���ورد ب �ه‌ کلتوره‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نده‌که‌ى خۆیه‌وه‌ بژى و بۆ ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌ فراوانى سه‌یرى کلتور کراوه‌‪.‬‬ ‫ج��ێ��ى ئ���ام���اژه‌ گ���ۆڤ���ارى ه������اوده‌م که‌‬ ‫گۆڤارێکى گه‌نجانه‌ و گرینگی به‌ پرسه‌‬ ‫کلتورى و کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان ده‌دات و‬ ‫نیوه‌ى هه‌ر مانگێک ده‌رده‌چێت‪.‬‬

‫په‌یوه‌ندیه‌کانى له‌سه‌ر ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دى گشتى‬ ‫بێت و پێویست ن��اک��ات ک��ورد ل�ه‌ به‌غداد‬ ‫ئۆپۆزسیۆن بێت‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌ختیش‬ ‫ئه‌و ئه‌ندامه‌ى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق‬ ‫وت����ى‪ ،‬ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى پ��ێ��ش��وه‌خ��ت چ��اره‌س��ه‌ر‬ ‫نیه‌ و هیچ له‌ واقیعه‌که‌ ناگۆڕێت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن ن �ه‌ک��رێ��ت و چ�ه‌ن��د‬ ‫وه‌زی����رێ����ک ی����ان س���ه‌رۆک���ى ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ى‬ ‫وه‌زیران بگۆڕدرێت‪.‬‬

‫ئارام پێنجوێنی‬ ‫ئاژانسى هه‌واڵى فورات که‌ ب ‌ه‬ ‫یه‌کێک له‌ ئاژانسه‌ کاراکانى‬ ‫باڵوکردنه‌وه‌ى هه‌واڵ و زانیارى‬ ‫داده‌نرێت له‌ گۆڕه‌پانى میدیاى‬ ‫کوردیدا‪ ،‬پانتایى کاره‌کانى‬ ‫فراوانتر کرد و به‌شى سۆرانی و‬ ‫زمانى فارسى ئه‌م ئاژانسه‌ ده‌ستى‬ ‫به‌ وه‌شانى خۆى کرد‪.‬‬

‫پێشتر ئاژانسى ده‌نگوباسى ف���ورات ب ‌ه‬ ‫زمانه‌کانى ک��وردى (کرمانجى س�ه‌رو)‬ ‫و تورکى و عه‌ره‌بى و ئینگلیزى نوچ ‌ه‬ ‫و ه���ه‌واڵ ب�ڵاو ده‌ک����رده‌وه‌ و یه‌کێک ‌ه ل ‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌ گرنگه‌کانى راگه‌یاندن ‌ه کوردى‬ ‫و بیانیه‌کان بۆ رووداو و پێشهاته‌کانى‬ ‫باکورى کوردستان و به‌شه‌کانى تر‪.‬‬ ‫ئاژانسه‌که‌ خاوه‌ن ئه‌رشیفێکى ده‌وڵه‌مه‌نده‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌ به‌شى ه���ه‌واڵ‪ ،‬ژن و ژی���ان‪ ،‬چاند و‬

‫ه��ون �ه‌ر‪ ،‬جیهان‪ ،‬چاوپێکه‌وتن‪ .‬رووداو‌ه‬ ‫گه‌رمه‌کان ل ‌ه زووت��ری��ن کاتدا به‌وێنه‌و‌ه‬ ‫ده‌گوازێته‌وه‌‪ .‬به‌شى عه‌ره‌بى ئه‌م ئاژانس ‌ه‬ ‫گرنگى تایبه‌ت به‌ رووداوه‌کانى سوریا و‬ ‫رۆژئ���اواى کوردستان و به‌شى فارسیش‬ ‫زیاتر گرنگى به‌ رووداوه‌ک��ان��ى ئێران و‬ ‫رۆژه �ه‌اڵت��ى کوردستان ده‌دات و به‌شى‬ ‫ک��وردى (ش��ێ��وه‌زاری) زیاتر رووداوه‌کانى‬ ‫عێراق و باشورى کوردستان ده‌گوازێته‌و‌ه‬ ‫و سه‌رجه‌م رووداوه‌کانى تورکیا و باکورى‬ ‫کوردستان ب �ه‌و زمانان ‌ه ب ‌ه رۆژه�ه‌اڵت��ى‬ ‫ناوه‌ڕاست و جیهاندا باڵو ده‌کاته‌وه‌ و بۆ‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانى ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ش بۆت ‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌ى ه�ه‌واڵ و توانیویه‌تى کوردى‬ ‫پارچه‌کراوى جوگرافیاى کوردستان ل ‌ه‬ ‫رووداوه‌ک��ان��ى ه�ه‌ر پارچه‌یه‌ک ئاگادار‬ ‫ب��ک��ات�ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌رده‌وام��ی��ش ل�ه‌ ژێ��ر هێرشى‬ ‫هاککه‌ره‌کاندایه‌‪.‬‬ ‫(ئادره‌سی به‌شی سۆرانی و فارسی)‬ ‫‪www.so.firatnews.eu‬‬ ‫‪www.fa.firatnews.eu‬‬

‫ده‌زگاى مۆنۆمێنتى هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫ماڵپه‌ڕێکى تایبه‌ت به‌ هه‌ڵه‌بج ‌ه ده‌کاته‌وه‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫چۆمان عوسمان‬ ‫به‌ مه‌به‌ستى کۆکردنه‌وه‌ و‬ ‫خستنه‌رووى کاره‌ساتى هه‌ڵه‌بج ‌ه‬ ‫و ناساندنی به‌ جیهانى ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ماڵپه‌ڕێکى تایبه‌ت به‌ مۆنۆمێنتى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌کرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و‬ ‫دیکۆمێنتانه‌ى له‌ کاره‌ساتى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ به‌جێ ماون‪.‬‬

‫دان�����ا ه��ه‌ڵ��ه‌ب��ج��ه‌ی��ی ب���ه‌ (چ���ه���ت���ر)ى‬ ‫راگ �ه‌ی��ان��د‪:‬م �ه‌ب �ه‌س��ت ل��ه‌ ک���ردن���ه‌وه‌ى‬ ‫ماڵپه‌ڕه‌که‌ کۆکردنه‌وه‌ و باڵوکردنه‌وه‌ى‬ ‫سه‌رجه‌م ئه‌و به‌ڵگه‌نامه‌ و دیکۆمێنتانه‌یه‌‬ ‫که‌ له‌ کاره‌ساتى هه‌ڵه‌بجه‌ به‌جێماون‪،‬‬ ‫ب���ۆئ���ه‌وه‌ى ک��ۆم �ه‌ڵ��گ �ه‌ى ن��ێ��وده‌وڵ �ه‌ت��ى‬ ‫وجیهان‪ ،‬زیاتر ئاشناى کاره‌ساته‌که‌ بن‪.‬‬ ‫وت���ی���ش���ى‪ :‬داواش�����م�����ان ل���ه‌ س���ه‌رج���ه‌م‬ ‫دان��ی��ش��ت��وان��ی ش���اره‌ک���ه‌ و س��ه‌رج��ه‌م‬

‫الی��ه‌ن��ه‌ک��ان ک�����ردووه‌ ه���ه‌ر ب��اب��ه‌ت و‬ ‫ب �ه‌ڵ��گ �ه‌ن��ام �ه‌ و وێ��ن �ه‌ و گ��رت�ه‌ی�ه‌ک��ى‬ ‫ڤیدیۆییان هه‌یه‌‪ ،‬له‌ ب��اره‌ى کاره‌ساتى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌وه‌‪ ،‬ره‌وانه‌ى ماڵپه‌ڕکه‌ى بکه‌ن‪،‬‬ ‫بۆ ئ �ه‌وه‌ى دیکۆمێنت بکرێت و به‌‬ ‫به‌رچاوى جیهان نمایش بکرێت‪.‬‬ ‫رون��ی��ش��ى ک������رده‌وه‌‪ :‬م��اڵ��پ��ه‌ڕه‌ک��ه‌ به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى س�ه‌ره‌ت��ای��ى که‌وتۆته‌ کار‬ ‫و مه‌به‌ستیه‌تى وه‌ک ئه‌رشیفێکى‬ ‫ن��ه‌ت��ه‌وه‌ی��ى و نیشتیمانى ب �ه‌ڵ��گ �ه‌ و‬ ‫دیکۆمێنته‌کان ئه‌رشیف بکات و وه‌ک‬ ‫مۆزه‌خانه‌یه‌کى دیجیتاڵى جینۆسایدى‬ ‫گه‌لى ک��ورد کۆبکرێته‌وه‌ و نیشانى‬ ‫جیهان بدرێت‪.‬‬ ‫باسی له‌وه‌ش کرد‪ :‬باڵوکردنه‌وه‌ى ئه‌و‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌ و بابه‌ت و دیکۆمێنتانه‌‬ ‫ده‌بێته‌ فشارێک بۆ ئه‌وه‌ى جیهان زیاتر‬ ‫ئ��اوڕ له‌ ک��ورد بداته‌وه‌ و دۆزه‌که‌شى‬ ‫به‌ره‌و پێش بچێت‪.‬‬

‫«سیستمی په‌روه‌رده‌ش‬ ‫به‌رهه‌مهێنه‌ری توندوتیژیه‌»‬ ‫چه‌تر‬ ‫دانا به‌رزنجی‬ ‫بۆ ماوه‌ى سێ رۆژ وۆرکشۆپێک‬ ‫بۆ ئه‌و که‌سانه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‪،‬‬ ‫که‌ له‌ شێڵته‌ره‌کاندا به‌دواداچوون‬ ‫بۆ توندوتیژى له‌سه‌ر ژنان ده‌که‌ن‬ ‫و مامۆستایه‌کى وۆرکشۆپه‌که‌ش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێ توندوتیژى ل ‌ه‬ ‫سیستمى په‌روه‌ده‌ ئاماده‌یى هه‌یه‌‪.‬‬

‫وۆرکشۆپه‌که‌ سه‌رله‌به‌یانى دوێنێ‬ ‫یه‌کشه‌ممه‌ له‌ هوڵى هۆتیل میهراکۆ‬ ‫ده‌س��ت��ی��پ��ێ��ک��رد و‌ م�����اوه‌ى س���ێ رۆژ‬ ‫ده‌خایه‌نێت‪ .‬ئه‌م خوله‌ ب ‌ه سه‌رپه‌رشتى‬ ‫س �ه‌ن��ت �ه‌رى پ �ه‌ره‌پ��ێ��دان��ى دی��م��وک��راس��ى‬ ‫و م���اف���ى م�����رۆڤ (‪ )DHRD‬و‬ ‫ب�ه‌ ه��اوک��ارى رێ��ک��خ��راوى (‪)R.I.C‬‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاوات محه‌مه‌د پیروه‌یس‪ ،‬مامۆستاى‬ ‫خ���ول���ه‌ک���ه‌ ت���ای���ب���ه‌ت ب����ه‌ (چ���ه‌ت���ر)‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬کاره‌که‌ى ئه‌مڕۆمان بۆ‬ ‫ستافى شێڵته‌ره‌کانى به‌ڕێوبه‌رایه‌تى‬ ‫ب���ه‌دواداچ���ون���ى ب���ه‌ره‌ن���گ���ارب���وون���ه‌وه‌ى‬ ‫توندوتیژى دژى ژنان و شێڵته‌ره‌کانى‬ ‫داڵده‌دانى ژنانى هه‌ڕه‌شه ‌لێکراوه‌ که‌‬

‫چۆن بتوانن به‌ شێوه‌یه‌کى ستانداری‬ ‫جیهانى مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م حاڵه‌تانه‌دا‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫وتیشیى‪ :‬ل �ه‌ن��او ئ��ێ��م�ه‌دا توندوتیژى‬ ‫دی��ارده‌ی �ه‌ک��ى ب��ه‌رف��راوان و ب �ه‌رچ��اوه‌‪،‬‬ ‫راس���ت���ه‌ ت���ا ئ��ێ��س��ت��ا ب�ێ‌ده‌ن��گ��ی��ی�ه‌ک��ى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و سیاسى له‌سه‌ره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫زۆر که‌م خێزان هه‌یه‌ توندوتیژى تێدا‬ ‫به‌کار ن�ه‌ی�ا‌ت‪ .‬له‌ هه‌موو شوێنێک‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ له‌سه‌ر شه‌قام له‌ناو پارته‌‬ ‫سیاسییه‌کان‪ .‬ده‌توانین بڵێین له‌ناو‬ ‫ده‌زگا حکومییه‌کان وه‌ک‪ :‬ئه‌نجومه‌نى‬ ‫وه‌زی��ران و په‌رله‌مانیش هه‌ندێک جار‬ ‫به‌ شێوازێک له‌ شێوازه‌کان توندوتیژى‬ ‫ده‌بینینه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاوات محه‌مه‌د سه‌باره‌ت به‌‬ ‫سیستمى پ �ه‌روه‌ده‌ش‌ ده‌ڵێت‪ :‬سیستمى‬ ‫په‌روه‌رده‌ پێویستى به‌ چاره‌سه‌رى ریشه‌یى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێ ئه‌و سیستمه‌ سه‌رله‌به‌رى‬ ‫ب���گ���ۆڕێ���ت‪ ،‬چ��ون��ک��ه‌ سیستمێکه‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنه‌رى توندوتیژیه‌‪ .‬ه�ه‌ر له‌‬ ‫شێوازى قوتابخانه‌کانه‌وه‌ تا شێوازى‬ ‫دانیشتنى خوێندکاره‌کان و مامه‌ڵه‌ى‬ ‫مامۆستا‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و میتوده‌ى که‌‬ ‫له‌ قوتابخانه‌کان ده‌خوێنرێ‪ ،‬هه‌موویان‬ ‫به‌رهه‌مهێنه‌رى توندوتیژین‪.‬‬


‫حکومه‌ته‌که‌ى نێچیرڤانیش له‌ ملمالنێکانى پارتى و یه‌کێتى بێ‌به‌ش نابێت‬ ‫«کابینه‌ى حه‌وته‌میش توشى کێشه‌ی گه‌ور ‌ه ده‌بێت و چاره‌سه‌رکردنیشى ئاسان نییه‌»‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫هانا ئازاد‬ ‫چاودێران بۆچونیان وایه‌‪،‬‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ى نێچیرڤان بارزانیش‬ ‫توشى کێشه‌ى گه‌ور ‌ه ده‌بێت و ل ‌ه‬ ‫ملمالنێکانى یه‌کێتى و پارتی به‌ دوور‬ ‫نابێت‪ ،‬خودى یه‌کێتیش داواى پۆست‬ ‫و ده‌سه‌اڵته‌کانى خۆى ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬

‫دواجار نێچیرڤان بارزانى جێگرى سه‌رۆکى‬ ‫پ���ارت���ى دی��م��وک��رات��ى ک���وردس���ت���ان ب���ووه‌‬ ‫سه‌رۆکى کابینه‌ى حه‌وته‌مى حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان و گۆڕانکاریه‌کانیش‬ ‫الیه‌نگرانى یه‌کێتى نیگه‌ران کرد‪ ،‬به‌وه‌ى‬ ‫به‌ مافى خۆیانیان ده‌زانى دوو ساڵى دیکه‌‬ ‫د‪.‬به‌رهه‌م سه‌رۆکى حکومه‌ت بێت‪.‬‬ ‫ه��ه‌رچ��ه‌ن��ده‌ ب��ه‌ پ��ێ��ى رێ��ک��ک�ه‌وت��ن��ن��ام�ه‌ى‬ ‫ستراتیژى نێوان یه‌کێتى و پارتى دوو ساڵ‬ ‫جارێک حکومه‌ت له‌نێوان ئ�ه‌و دوو‬ ‫الیه‌نه‌ ئاڵوگۆڕى پێده‌کرێت‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم له‌ سه‌رده‌مى‬ ‫کابینه‌ى پێنجه‌م‬ ‫به‌ بڕیارى جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانى سکرتێرى‬

‫گشتى یه‌کێتى کابینه‌که‌ دوو ساڵ درایه‌وه‌‬ ‫نێچیرڤان بارزانى‪ ،‬به‌مه‌ش حکومه‌ته‌که‌ى‬ ‫نێجیرڤان بووه‌ چوار ساڵ‪ ،‬بۆیه‌ به‌ وته‌ى‬ ‫کادیرانى یه‌کێتى «وه‌رگرتنه‌وه‌ى حکومه‌ت‬ ‫ل �ه‌ الی���ه‌ن پ��ارت��ی��ی �ه‌وه‌ یه‌کێتى ن��ی��گ�ه‌ران‬ ‫کردووه‌»‪.‬‬ ‫د‪.‬ک���ام���ه‌ران مه‌نتک چ��اودێ��رى سیاسى‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌کات‪ ،‬وه‌رگرتنه‌وه‌ى پۆستى‬ ‫س�ه‌رۆک��ى حکومه‌ت له‌ الی �ه‌ن پارتییه‌وه‌‬ ‫کارێکى باش نه‌بوو‪ ،‬چونکه‌ دوو ساڵ بۆ‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندنى حکومه‌تێک زۆر نییه‌‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ى نیگه‌رانى کادیره‌کانى یه‌کێتیش‬ ‫مه‌نتک ئ��ام��اژه‌ى ب���ه‌وه‌ ک���رد‪ ،‬پێویست‬ ‫ن��اک��ات ک��ادی��ران��ى یه‌کێتى نیگه‌ران بن‪،‬‬ ‫چونکه‌ پارتى به‌اڵیه‌ک له‌ کۆڵى یه‌کێتى‬ ‫ده‌کاته‌وه‌ و له‌ قۆناغێکى سه‌خت حکومه‌ت‬ ‫وه‌رده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌رگرتنه‌وه‌ى پۆستى سه‌رۆکى حکومه‌ت‬ ‫له‌ یه‌کێتى له‌ سه‌ره‌تاى سه‌رى ساڵه‌وه‌ زیاتر‬ ‫گ���ه‌رم ب���وو‪ ،‬یه‌کێتیش ب��ۆ دروستکردنى‬ ‫فشارێک رایگه‌یاند‪« :‬ئه‌وانیش سه‌رجه‌م‬ ‫پ��ۆس��ت�ه‌ک��ان��ی��ان پ��ڕ ده‌ک���ه‌ن���ه‌وه‌ به‌‬ ‫جێگرى سه‌رۆکى هه‌رێمیشه‌وه‌»‪.‬‬

‫ئازاد جوندیانى‪ ،‬وته‌بێژى یه‌کێتى نیشتمانى‬ ‫کوردستان رایگه‌یاند‪ ،‬ئه‌رسه‌الن بایز ده‌بێت ‌ه‬ ‫سه‌رۆکى په‌رله‌مان و کاک کۆسره‌تیش‬ ‫جێگرى سه‌رۆکى هه‌رێم‪ ،‬ب�ه‌اڵم تا ئێستا‬ ‫ک �ه‌س ب��ۆ جێگرى س �ه‌رۆک��ى حکومه‌ت‬ ‫دیارى نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌ پێى زان��ی��اری�ه‌ک��ان��ى «چ�ه‌ت��ر»‬ ‫یه‌کێتى له‌سه‌ر جێگرى سه‌رۆکى حکومه‌ت‬ ‫ناکۆکى تێکه‌وتووه‌ و چاوه‌ڕوانى هاتنه‌وه‌ى‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانى ده‌که‌ن له‌ ئه‌ڵمانیا‪.‬‬ ‫ب �ه‌ ب����ڕواى چ��اودێ��ران��ى س��ی��اس��ى‪ ،‬دان��ان��ى‬ ‫کۆسره‌ت ره‌سوڵ عه‌لى به‌ جێگرى مه‌سعود‬ ‫بارزانى سه‌رۆکى هه‌رێم فشار دروستکردنه‌‬ ‫و به‌ واتاى ئه‌وه‌ دێت‪ ،‬یه‌کێتى بوونى خۆى‬ ‫ده‌سه‌لمێنێت‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ى ئه‌وه‌ى بۆچى له‌ ماوه‌ى دوو ساڵى‬ ‫راب��ردوو پۆستى جێگرى سه‌رۆکى هه‌رێم‬ ‫پڕ نه‌کراوه‌ته‌وه‌ و ئێستا وروژێنراوه‌‪ ،‬ئارێز‬ ‫عه‌بدواڵ ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى‬ ‫بۆ «چه‌تر»ى روون کرده‌وه‌‪ :‬پڕنه‌کردنه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و پۆسته‌ په‌یوه‌ندى‬ ‫به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬که‌ به‌‬

‫جۆرێک له‌ جۆره‌کان له‌ الی�ه‌ن پارتى و‬ ‫خودى بارزانیه‌وه‌ رێگرى له‌ دانانى کاک‬ ‫کۆسره‌ت کراوه‌‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ب���ه‌رام���ب���ه‌ردا د‪.‬ک����ام����ه‌ران مه‌نتک‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اى زان��ک��ۆ‪ ،‬پ��ێ��ی��وای�ه‌ دان�ه‌ن��ان��ى‬ ‫که‌سێک ب��ۆ ت�ه‌ک�ه‌ت��والت��ى نێو یه‌کێتى‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ی���ه‌ک���ى ن��ێ��و پ��ارت��ی��ش جه‌ختى‬ ‫ل �ه‌وه‌ ک���رده‌وه‌‪ ،‬پارتى تا ئێستا له‌ دانانى‬ ‫ک��ۆس��ره‌ت ره‌س���وڵ ڕازى نییه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌‬ ‫ته‌واوى له‌ سه‌رکردایه‌تى ئه‌و حزبه‌ یه‌کالیى‬ ‫نه‌کراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ردا ئارێز عه‌بدواڵ ئاماژه‌ى به‌وه‌‬ ‫ک��رد‪ ،‬ده‌بێت به‌ دانانى ک��اک کۆسره‌ت‬ ‫له‌و پۆسته‌ رازى بن ئه‌گینا بۆمان روون‬ ‫بکه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ له‌ سه‌ره‌تاى وروژاندى ئاڵوگۆڕى‬ ‫پۆستى سه‌رۆکى حکومه‌ت هه‌ر یه‌که‌ له‌‬ ‫مه‌سعود بارزانى و نێچیرڤان بارزانى له‌‬ ‫هه‌وڵى ئه‌وه‌دا بوون الیه‌نه‌کانى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫رازى بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم نه‌یانتوانى ئه‌وه‌ بکه‌ن و‬ ‫هه‌ر سێ الیه‌نى ئۆپۆزسیۆن ره‌تیان کرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌ش����دارى ل���ه‌ ح��ک��وم �ه‌ت��ى‬ ‫کابینه‌ى حه‌وته‌م بکه‌ن‪.‬‬

‫کۆبونه‌وه‌ى نێچیرڤان بارزانى و کۆمه‌ڵى‬ ‫ئیسالمى گومانى زۆرى دروستکرد که‌‬ ‫کۆمه‌ڵ به‌شدارى حکومه‌ت ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌ندامێکى سه‌رکردایه‌تى کۆمه‌ڵ ئه‌وه‌‬ ‫ره‌تده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێى زانیاریه‌کانى (چه‌تر) «نێچیرڤان‬ ‫ب��ارزان��ى دوو وه‌زاره‌ت����ى داوه‌ ب�ه‌ کۆمه‌ڵى‬ ‫ئیسالمى»‪ ،‬به‌اڵم ئه‌ندامێکى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ ب��ۆ «چ��ه‌ت��ر» وت���ى‪ :‬ب �ه‌ هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ک کۆمه‌ڵ دوو وه‌زاره‌ت وه‌رناگرێت‬ ‫و ب�ه‌ش��دارى حکومه‌تى کابینه‌ى حه‌وته‌م‬ ‫ناکات‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ی �ه‌ک �ه‌ ل��ه‌ ب���زووت���ن���ه‌وه‌ى گ����ۆڕان و‬ ‫ی�ه‌ک��گ��رت��ووى ئیسالمیش ره‌ت��ی��ان��ک��رده‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌شد��رى کابینه‌ى حه‌وته‌م بکه‌ن‪.‬‬ ‫د‪.‬کامه‌ران مه‌نتک وتیشى‪« :‬به‌ڕێوه‌بردنى‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت��ێ��ک ل���ه‌م ک��ات �ه‌ى ئ��ێ��س��ت��ادا له‌‬ ‫هه‌رێمى کوردستان کارێکى ئاسان نییه‌»‪.‬‬ ‫م�ه‌ن��ت��ک پ��ێ��ش��ی��وای�ه‌‪ ،‬ک��اب��ی��ن�ه‌ى ح �ه‌وت �ه‌م‬ ‫ته‌واوکه‌رى کابینه‌ى شه‌شه‌م ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ل�ه‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ردا رۆژنامه‌نوسێکى نزیک‬ ‫ل �ه‌ یه‌کێتى پێیوایه‌ ک �ه‌ ئ �ه‌م کابینه‌یه‌‬ ‫ت���ه‌واوک���ه‌رى ک��اب��ی��ن�ه‌ى ش�ه‌ش‬ ‫نابێ‪.‬‬

‫راپۆرت‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/4 - 2012/1/23‬‬

‫‪3‬‬

‫دڵ���زار ح �ه‌س �ه‌ن‪ ،‬رۆژن��ام �ه‌ن��ووس پێیوایه‌‪:‬‬ ‫ک��اب��ی��ن �ه‌ک �ه‌ى ن��ێ��چ��ی��رڤ��ان ب����ارزان����ى له‌‬ ‫کابینه‌که‌ى د‪.‬به‌رهه‌م باشتر نابێت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫هه‌ردوو سه‌رۆکى حکومه‌ته‌که‌ى بێبه‌ش نین‬ ‫له‌ کێشه‌ و کوتله‌گه‌رى نێو حزبه‌کانیان‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪« :‬نێچیرڤان ب��ارزان��ى ناتوانێت‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ى ته‌واوکه‌رى کابینه‌ى شه‌شه‌م‬ ‫بێت‪ ،‬چونکه‌ فکره‌ و ئایدۆلۆژیاى یه‌کێتى‬ ‫و پارتى به‌ یه‌که‌وه‌ گونجاو نییه‌ و لێک‬ ‫دوره‌»‪.‬‬ ‫د‪.‬کامه‌ران مه‌نتکیش پێیوایه‌‪ :‬کابینه‌ى‬ ‫شه‌شه‌م ب��ووه‌ قوربانى کابینه‌ى پێنجه‌م‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئێستا گله‌یى هاته‌ سه‌ر‪ ،‬بۆیه‌ ناکرێت‬ ‫به‌ هاتنه‌وه‌ى سه‌رۆکى کابینه‌ى پێنجه‌م‬ ‫گه‌شبین بین‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬پارتى ده‌یه‌وێت هه‌موو الیه‌ک‬ ‫رازى بکات»‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ى به‌وه‌ش کرد‪« :‬کابینه‌ى حه‌وته‌م‬ ‫ت��وش��ى ک��ێ��ش �ه‌ی �ه‌ک��ى گ�����ه‌وره‌ ده‌ب���ێ���ت و‬ ‫چ��اره‌س �ه‌رک��ردن��ی��ش��ى‬ ‫ئاسان نیه‌»‪.‬‬

‫ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆن داڵده‌دانى هاشمى به‌ «سیاسه‌تێکى زیره‌کانه‌» ده‌بینن‬

‫مامۆستایه‌کى بوارى مێژوو‪ :‬راده‌ست نه‌کردنه‌وه‌ى هاشمى کێشه‌ى زۆر بۆ هه‌رێمى کوردستان دروست ده‌کات‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫دڵشاد هه‌رته‌لى‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسییه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ب ‌ه ده‌سه‌اڵت و‬ ‫ئۆپۆزسیۆنه‌و ‌ه داڵده‌دانى تاریق‬ ‫هاشمى ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان ب ‌ه‬ ‫سیاسه‌تێکى زیره‌کان ‌ه ناوده‌به‌ن و‬ ‫نورى مالیکیش ب ‌ه قۆرخکار ناوده‌به‌ن‪،‬‬ ‫مامۆستایه‌کى زانکۆش ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌و ‌ه‬ ‫کێش ‌ه بۆ هه‌رێمى کوردستان دروست‬ ‫ده‌کات‪.‬‬

‫ن���زی���ک���ه‌ی (‪ )33‬رۆژه‌ ف���ه‌رم���ان���ی‬ ‫ده‌ستگیرکردنی تاریق هاشمی‪ ،‬جێگری‬ ‫س������ه‌رۆک ک���ۆم���اری ع���ێ���راق ل���ه‌الی���ه‌ن‬ ‫ئه‌نجومه‌نی بااڵی دادوه‌ری عێراق ده‌رچووه‌‬ ‫و فه‌رمانه‌که‌‌ ره‌وانه‌ی ئه‌نجومه‌نی بااڵی‬ ‫دادوه‌ری هه‌رێم کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌سه‌اڵتدارانى‬ ‫هه‌رێم ره‌تیده‌که‌نه‌وه‌ ئه‌و بڕیاره‌ جیێبه‌جێ‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫ل���ه‌و ب���اره‌ی���ه‌وه‌ ش��ـ��وان راب���ـ���ه‌ر‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ى‬ ‫س���ه‌رک���ردای���ه‌ت���ى ک���ۆم���ه‌ڵ���ى ئ��ی��س�لام��ى‬ ‫کوردستان‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪« :‬بوونى‬ ‫تارق هاشمى له‌ کوردستان له‌ رووى سیاسى‬ ‫و ئه‌خالقیه‌وه‌ شتێکى ئاساییه‌ و ناکرێ‬ ‫ته‌سلیم بکرێته‌وه‌‪ ،‬وێ��ڕاى ئ �ه‌وه‌ى له‌ رووى‬ ‫یاساییه‌وه‌ شتێکى ن��ا یاساییه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫کوردستان به‌شێکه‌ له‌ عێڕاق»‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬م��ان �ه‌وه‌ى هاشمى له‌ کوردستان‬ ‫وه‌ک کارتێکى سیاسى به‌کاردێ و ده‌بێته‌‬ ‫به‌ شێک له‌ ملمالنێى نێوان هه‌رێم و به‌غداد‬ ‫و گرژى و ئالۆزى نێوان هه‌رێم و به‌غداد‬ ‫زیاتر ده‌ک��ات و له‌سه‌ر گه‌لى کوردستان‬ ‫ده‌که‌وێت‪.‬‬ ‫الى خۆییه‌وه‌ بابه‌کر دڕه‌ی��ى‪ ،‬هه‌ڵسوڕاوى‬

‫ب��وو ئ �ه‌وه‌ ب��وو کێشه‌ى هاشمى له‌ دادگ��ا‬ ‫بووه‌ کێشه‌یه‌کى سیاسى‪ ،‬نه‌ چونیشى بۆ‬ ‫به‌غداد یاخود نه‌ناردنى په‌یوه‌ندى به‌و الیه‌نه‌‬ ‫سیاسییه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ هه‌وڵ و کۆششێکى‬ ‫زۆرى ه �ه‌ی �ه‌ ک �ه‌ م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ک�ه‌ چ��اره‌س �ه‌ر‬ ‫بکرێت‪ ،‬هه‌ندێ‌ الیه‌نیش هه‌ن به‌ مانه‌وه‌ى‬ ‫هاشمى له‌ هه‌رێمى کوردستان نیگه‌رانن و‬ ‫هه‌ندێکى تریش خۆشحاڵن»‪.‬‬ ‫جه‌عفه‌ر ئیبراهیم وته‌بێژى پارتى دیموکراتى‬ ‫ک���وردس���ت���ان وه‌اڵم�����ى پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ی �ه‌ک��ان��ى‬ ‫په‌یامنێره‌که‌ى (چ �ه‌ت��ر)ى ن��ه‌دای��ه‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ویستى بۆچوونى ئه‌وانیش وه‌ک پارتى‬ ‫وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ل���ه‌س���ه‌ر دۆخ����ى ئ��ێ��س��ت��اى ع���ێ���راق و‬ ‫داڵده‌دانى تاریق هاشمى‪ ،‬نه‌جیبه‌ عومه‌ر‪،‬‬ ‫هاوسه‌رۆکى پارتى چاره‌سه‌رى دیموکراتى‬ ‫کوردستان به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪« :‬ئه‌و‬ ‫فۆتۆ‪ :‬ئینته‌رنێت کێشه‌ و ملمالنێیانه‌ى که‌ ئێستا له‌ هه‌رێمى‬ ‫ه‬ ‫‪ n‬هاوسه‌رۆکی پارتی چاره‌سه‌ری‪ :‬به‌رپرسانی عێراق عه‌قڵییه‌تی ناوه‌ندگه‌راییان هه‌ی ‌‬ ‫ک��وردس��ت��ان و ع��ێ��راق ه�ه‌ی�ه‌ ب �ه‌ گفتوگۆ‬ ‫بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان بۆ (چه‌تر) وتى‪ :‬داڵده‌دانى تر هه‌ر له‌ناو سنورى عێراق‪ ،‬بۆچى ئه‌م کاره‌ ل�ه‌وان�ه‌ نزیک ک��ردن �ه‌وه‌ى هێزى ک��ورد له‌‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ر ده‌ک��رێ��ن‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ى ئێستا له‌نێوان‬ ‫تاریق هاشمى له‌ کوردستان کارێکى زۆر قبوڵ ناکرێت له‌ مه‌سه‌له‌ى هاشمى بۆ ئه‌وان ه��ێ��زى س��ون��ى ک �ه‌ هاوبه‌شێکى س�ه‌ره‌ک��ى‬ ‫شیعه‌ و سوننه‌ رووده‌دات شه‌ڕى ده‌سه‌اڵته‌ و‬ ‫زۆر دروست و ره‌وایه‌‪ ،‬چونکه‌ مه‌سه‌له‌که‌ گومانیان له‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ هه‌رێمى کوردستان کوردن له‌م واڵته‌دا و له‌ داهاتودا ئه‌م جۆره‌‬ ‫هه‌ڵوێستانه‌ کاریگه‌رى له‌سه‌ر سوننه‌کان عه‌قڵییه‌تى تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى گوایه‌‬ ‫کێشه‌یه‌کى جه‌رائى و ئیرهابى نییه‌‪ ،‬له‌ ئه‌و دادگایه‌ ته‌زویر بکات»‪.‬‬ ‫عێراق مه‌سه‌له‌که‌ تێکچوونى هاوسه‌نگى وتیشى‪« :‬مالیکى نه‌ک یاسا ده‌ستوریش ده‌ب��ێ��ت ک�ه‌ پشگرى ل�ه‌ مافه‌کانى ک��ورد هاشمى ده‌ستى هه‌یه‌ له‌و کاره‌ تیرۆرستیانه‌ى‬ ‫هێزه‌ له‌نێوان شیعه‌ و سوننه‌کان له‌ عێراق‪ .‬پێشێل ده‌ک���ات و هه‌ڵوێسته‌که‌ى ته‌نها بکه‌ن و زیاتر نزیک بکه‌وه‌نه‌وه‌ له‌ هێزه‌ که‌ ئه‌نجام دراوه‌ له‌کاتێکدا ده‌توانیت هه‌موو‬ ‫کێشه‌کان یه‌کالیى بکه‌یته‌وه‌ ئه‌گه‌ر دادگا‬ ‫هه‌ر له‌وباره‌یه‌وه‌ د‪.‬موسه‌ننا ئه‌مین‪ ،‬ئه‌ندامى به‌رامبه‌ر به‌ هاشمى نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو به‌رامبه‌ر کوردستانییه‌کان»‪.‬‬ ‫س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى ی �ه‌ک��گ��رت��ووى ئیسالمى ب�ه‌ ساڵح موتڵه‌گ و راف��ی��ع عیساوى و هه‌ر له‌و باره‌یه‌وه‌ ئه‌ندامێکى سه‌رکردایه‌تى س���ه‌روه‌ر بێت و هێزى سیاسی ب��ااڵده‌س��ت‬ ‫کوردستان‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ى وت‪« :‬داڵده‌دانى ه �ه‌م��وو وه‌زی��ره‌ک��ان��ى لیستى عێراقیه‌یه‌‪ ،‬یه‌کێتى نیشتیمانى کوردستان‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ى نمه‌بێت له‌سه‌ر یاسا»‪.‬‬ ‫هاشمى ل �ه‌الی �ه‌ن ک����ورده‌وه‌ هه‌ڵوێستێکى به‌اڵم مالیکى نه‌یتوانى رووب �ه‌ڕووى رافیع وت‪« :‬مه‌سه‌له‌ى تاریق هاشمى په‌یوه‌ندى به‌ ئ �ه‌وه‌ش��ى خ��س��ت �ه‌ڕوو‪ :‬ئێستا ب �ه‌ه��ۆى ئه‌و‬ ‫جوامێرانه‌ بوو‪ ،‬هه‌ڵوێستێکى زۆر سیاسیانه‌ى ع��ی��س��اوى ب��ب��ێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ کۆمه‌ڵێک دادگاوه‌ هه‌یه‌ و هیچ که‌سێکیش بۆى نییه‌ شه‌ڕه‌ى له‌نێوانیان هه‌یه‌ ئه‌گه‌رى ئه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫زی��ره‌ک بوو که‌ سه‌رکردایه‌تى کورد ئه‌و دیکۆمێنتى له‌سه‌ر مالیکى الیه‌ و له‌ رووى رێگا له‌ دادگا بگرێت بۆ ئه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌که‌ که‌ یاسا به‌ شێوه‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆ بڕیار‬ ‫بڕیاره‌یدا‪ ،‬کارێکى ئه‌خالقى بوو‪ ،‬چونکه‌ عه‌شائیریشه‌وه‌ پێگه‌ێکى به‌هێزى هه‌یه‌ یه‌کالیى بکاته‌وه‌‪ ،‬له‌ هه‌رێمى کوردستانیش نه‌دات‪ ،‬به‌ڵکو هێزى سیاسى تێیدا حاکم و‬ ‫ئێستا نه‌فه‌سێکى تائیفى دیارى کراوى زۆر له‌ کایه‌ى سیاسیى عێراق‪ ،‬بۆیه‌ مالیکى له‌ رووى دادگاوه‌ هاشمى داڵده‌ نه‌دراوه‌ که‌ سه‌روه‌ره‌ و بڕیار ده‌دات‪ ،‬له‌ حاڵه‌تێکى وه‌هادا‬ ‫رێگرى له‌ دادگ��ا کرابێت یاخود راده‌س��ت ئه‌و پێشنیارانه‌ى که‌ به‌رپرسانى هه‌رێمى‬ ‫نه‌یتوانى رووبه‌ڕووى بێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫رۆشن عێراق ده‌بات به‌ڕێوه‌‪.‬‬ ‫راش��ی��گ�ه‌ی��ان��د‪« :‬ب�ه‌پ��ێ��ى ی��اس��اى ئوسوڵى ئ�ه‌وه‌ش��ى خ��س��ت�ه‌ڕوو‪« :‬داڵ��ده‌دان��ى هاشمى نه‌کرابێته‌وه‌ ق��ان��وون��ى ئ��ه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو کوردستان ده‌یکه‌ن ده‌ت��وان له‌ که‌رکوک‬ ‫موحاکه‌ماتى ج �ه‌زائ��ى عێراقى ده‌کرێت ل �ه‌الی �ه‌ن ک���ورده‌وه‌ هیچ زیانێکى نییه‌ و مه‌سه‌له‌ى هاشمى به‌هۆى ئه‌و بارودۆخه‌ى له‌ یان هه‌رێمى کوردستان هاشمى دادگایى‬ ‫دادگایى کردنى که‌سێک ببرێته‌ شوێنێکى سێ‌ ئامانجى گرنگیشى پێکا‪ ،‬یه‌کێک کشانه‌وه‌ى هێزه‌کانى ئه‌مریکا عێراق توشى بکرێت و به‌ شێوه‌یه‌کى دادوه‌رانه‌ کێشه‌که‌‬

‫یه‌کالى بکرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر یاسا سه‌روه‌ر بێت‬ ‫راده‌ستکردنه‌وه‌ى به‌ دادگ��ا شتێکى باشه‌‪،‬‬ ‫ئێمه‌ پێمانوایه‌ هێز و الیه‌نى کوردى ده‌توانن‬ ‫رۆڵێکى باش بگێڕن بۆ یه‌کالیى کردنه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و کێشانه‌ و جێبه‌جێکردنى پرسه‌ نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫و هه‌ڵواسراوه‌کان‪.‬‬ ‫هاوسه‌رۆکى پارتى چاره‌سه‌رى بۆچوونیشى‬ ‫وای �ه‌‪« :‬مالیکى و ع �ه‌الوى عه‌قڵیه‌تێکى‬ ‫م �ه‌رک �ه‌ز گ �ه‌رای��ی��ان ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ئێمه‌ ناڵێین‬ ‫سه‌د له‌ سه‌د هاشمى که‌سێکى باشه‌ یان‬ ‫ده‌ستى نییه‌ له‌و تاوانه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها سوننه‌ش‬ ‫عه‌قڵیه‌تى ناوه‌ندگه‌رایى هه‌یه‌‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫هه‌رێمى کوردستان هێزى چاره‌سه‌رى بێت بۆ‬ ‫ئه‌و کێشانه‌ نه‌ک له‌سه‌ر حسابى به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى و دیموکراتى خۆى»‪.‬‬ ‫ه �ه‌ر ل �ه‌و ب��اره‌ی �ه‌وه‌ س��ه‌الم عه‌بدولکه‌ریم‪،‬‬ ‫مامۆستاى مێژوو له‌ زانکۆی سلێمانی‬ ‫و خوێندکارى‌ دکتۆرا به‌ (چه‌تر)ى وت‪:‬‬ ‫«ئه‌و ملمالنێ‌ سیاسیانه‌ى له‌ عێراق هه‌یه‌‬ ‫به‌ تایبه‌تى ئ��ه���وه‌ى په‌یوه‌ندى به‌ ک��ورد و‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��ى ن���اوه‌ن���ده‌وه‌ ه�ه‌ی�ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ هێزه‌‬ ‫سیاسییه‌کانى شیعه‌ و سوننه‌‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫کورد زۆر زۆر به‌ وریاییه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ بکات‪،‬‬ ‫هاتنى هاشمى بۆ کوردستان له‌ خۆڕا نییه‌‬ ‫و جۆرێکه‌ له‌ به‌رنامه‌ى هێزه‌ سیاسییه‌کانى‬ ‫ع��ێ��راق و ئ �ه‌و ب�ه‌رن��ام�ه‌ی�ه‌ى ل�ه‌ پشته‌ که‌‬ ‫مه‌به‌ستى ب��چ��ووک��ردن �ه‌وه‌ى ق �ه‌ب��اره‌ و له‌‬ ‫قاڵبدانى ئه‌و رۆڵه‌ى کورده‌ که‌ له‌ ناوچه‌که‌‬ ‫له‌ رووى سیاسیى و ئابوورى و کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫کورد هه‌یه‌تى»‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬هاتنى هاشمى به‌ به‌رنامه‌یه‌ و‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى دادگ��ا داواى ده‌ک��ات راده‌س��ت‬ ‫ن��ه‌ک��ردن��ه‌وه‌ى ک��ێ��ش�ه‌ى زۆر ب��ۆ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان دروس��ت ده‌ک��ات‪ ،‬هه‌م له‌ رووى‬ ‫ده‌ره‌وه‌ و ه �ه‌م له‌ رووى ئ �ه‌و هێزانه‌ى که‌‬ ‫پاڵپشتى عێراقن یه‌کێک له‌وانه‌ ئێرانه‌»‪.‬‬


‫راپۆرته‌ هه‌واڵ‬

‫«داخستنى رۆژتیڤى پێشێلى ئازادى راده‌ربڕین و په‌ڵه‌یه‌کى ره‌شه‌‬ ‫به‌ناوچه‌وانى دیموکراسى واڵتانى رۆژئاواوه‌»‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪4‬‬

‫هه‌رێمی کوردستان‪ :‬رۆژنامه‌نوسان داکۆکی ل ‌ه (‪ )ROJ TV‬ده‌که‌ن‬

‫سلێمانى‬ ‫بریارى داخستنى که‌ناڵه‌که‌ ره‌ت کرایه‌وه‌‪،‬‬ ‫تایبه‌ت به‌چه‌تر‬ ‫به‌اڵم کۆمپانیاى یۆتیل سات که‌ خاوه‌ن‬ ‫مانگى ده‌ستکرده‌‪ ،‬بڕیارى داوه‌ په‌خشى‬ ‫ته‌له‌فزیۆنه‌که‌ رابگرێت‪ .‬س�ه‌ب��اره‌ت به‌م‬ ‫رۆژى پێنجشه‌ممه‌ ل ‌ه‬ ‫رووداوێکى چاوه‌ڕواننه‌کراودا‪ ،‬کرداره‌که‌ى ئه‌م کۆمپانیایه‌ به‌ڕێوه‌به‌رانى‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنه‌که‌ رایده‌گه‌یه‌نن‪ :‬بێگومان ئێمه‌‬ ‫په‌خشى (‪ )ROJ TV‬له‌سه‌ر‬ ‫ده‌زانین ئه‌و بڕیاره‌ له‌ ژێر گوشارى ده‌وڵه‌تى‬ ‫یوتیل سات راگیرا‪،‬‬ ‫تورک و به‌ هاوکارى کۆمپانیاکه‌ دراوه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رانى ته‌له‌وفزیۆنه‌ک ‌ه‬ ‫و ئه‌وه‌ش بازارگانیه‌کی ئاشکرایه‌ به‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌م بڕیاره‌ به‌ بڕیارێک دژ‬ ‫ته‌له‌فزیۆنه‌که‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ چاپه‌مه‌نى ئازاد له‌قه‌ڵه‌م‬ ‫(‪ )ROJ TV‬ل�ه‌ (‪)1‬ى ئ���ادارى ساڵى‬ ‫باشوری‬ ‫ده‌ده‌ن و میدیاکارانی‬ ‫(‪)2004‬دا‪ ،‬ب �ه‌وه‌رگ��رت��ن��ى لیسانس له‌‬ ‫کوردستانیش داکۆکی له‌ (‪ ROJ‬دانیمارک ده‌ستى به‌ وه‌شانى خۆى کردووه‌‪.‬‬ ‫‪ )TV‬ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌تى تورکیا به‌ به‌هه‌نانه‌ى بانگه‌شه‌ بۆ‬ ‫ح�����ه‌وت س���اڵ���ه‌ ده‌وڵ����ه‌ت����ى ت�����ورک ل ‌ه تیرۆریزم داواى له‌ سکرتاریه‌تى میدیاى‬ ‫ه �ه‌وڵ��ى داخستنى رۆژ تیڤى دای���ه‌ له‌ دان��ی��م��ارک ک���ردووه‌ و ده‌ک���ات ک�ه‌ ئه‌م‬ ‫(‪ )2011/1/10‬س�������ه‌ره‌ڕاى ه �ه‌م��وو لیسانسه‌ى رۆژ تیڤى پوچه‌ڵ بکرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵه‌کان تورکیا و هێزه‌کانى نێوده‌وڵه‌تى‬

‫ب �ه‌اڵم به‌ڵگه‌کان بێ بنه‌ما ده‌رچ���وون و‬ ‫ده‌وڵه‌تى تورک بێ هیوا مایه‌وه‌‪.‬‬ ‫تورکیا له‌ (‪ )2009‬که‌ سه‌رۆک وه‌زیرانى‬ ‫پ��ێ��ش��وى دان��ی��م��ارک ئ��ان��درێ��س فۆگۆ‬ ‫ڕاس��م��وس�ه‌ن خ��ۆى ب��ۆ پۆستى سکرتێرى‬ ‫ناتۆ پااڵوت‪ ،‬چونکه‌ ئه‌م واڵته‌ رۆژ تیڤى‬ ‫دانه‌خست‪ ،‬ڕاسموسه‌نى ڤیتۆ کرد و به‌م‬ ‫هۆکاره‌ نه‌بوو به‌ سکرتێرى ناتۆ‪.‬‬ ‫بۆیه‌ دواتر تورکیا په‌ناى برده‌ به‌ر واڵتانى‬ ‫وه‌ک ئه‌مه‌ریکا‪ ،‬به‌ریتانیا‪ ،‬فه‌ڕه‌نسا‬ ‫و ه�ه‌ن��دێ��ک واڵت���ى دی��ک �ه‌ى ئ �ه‌وروپ��ى‪.‬‬ ‫دۆزگه‌رى دانیمارک له‌ (‪)31‬ى ته‌باخى‬ ‫ساڵى (‪ ،)2010‬دۆزى بۆ (‪ROJ TV‬‬ ‫ک����رده‌وه‌ و وێ���راى داخ����وازى داخستنى‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌م ژم��اره‌ حسابه‌کانى کۆمپانیاى‬ ‫رۆژ تیڤى بلۆک کرد و ئامانجیشى له‌وه‌‬ ‫داخستنى رۆژتیڤى بوو‪.‬‬

‫سه‌باره‌ت به‌م بڕیارانه‌ هاوسه‌رۆکى پارتى‬ ‫ئاشتى و دیموکراسى گوڵتان کشاناک‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬رۆژ تیڤى ده‌نگى هه‌موومانه‌‪،‬‬ ‫ده‌ن��گ��ى ت���ه‌واوى گه‌لى ک���ورده‌‪ ،‬ئێمه‌ به‌‬ ‫تێکۆشان و راپه‌ڕین خاوه‌ندارى لێده‌که‌ین‪.‬‬ ‫رۆژى ش �ه‌م��م �ه‌ ه�����ه‌زار ک�����ورد وه‌ک‬ ‫ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ى ل �ه‌ب �ه‌رده‌م کۆمپانیاى یۆتێل‬ ‫س���ات ک��ۆب��وون��ه‌وه‌ و دژى ئ���ه‌م ب��ڕی��اره‌‬ ‫دروشمیان به‌رز کرده‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ باشورى کوردستان رۆژنامه‌ى (چه‌تر)‬ ‫له‌ به‌یاننامه‌یه‌کدا رایگه‌یاند که‌ میدیاى‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ا ب��ۆت �ه‌ ق��ورب��ان��ى ده‌وڵ�����ه‌ت و‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى ده‌وڵه‌ت و داواى کردووه‌‬ ‫که‌ راگه‌یاندنه‌ کوردییه‌کان به‌ هاوبه‌شى‬ ‫به‌رامبه‌ر ئه‌م بڕیاره‌ هه‌ڵوێستیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ن��وس هێمن ک�ه‌ری��م ئ �ه‌م بڕیاره‌‬ ‫ب �ه‌ بڕیارێکى سیاسى ل�ه‌ق�ه‌ڵ�ه‌م ده‌دا و‬

‫رایگه‌ده‌یه‌نێ گه‌ر راگه‌یه‌ندنه‌ کوردییه‌کان‬ ‫ل�ه‌ ئ��اس��ت ئ �ه‌م ب��ڕی��اره‌ ل�ه‌س�ه‌ر رۆژتیڤى‬ ‫ب��ێ��ده‌ن��گ ب��ن‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ وات���اى کۆنفڕانسى‬ ‫دهۆک که‌ بۆ هاوهه‌ڵوێستى راگه‌یا‌ندنه‌‬ ‫کوردییه‌کان پێکهاتووه‌‪ ،‬بێواتا ده‌بێت‪.‬‬ ‫گ��ۆڤ��ارى ه����اوده‌م ل �ه‌ ب�ه‌ی��ان��ن��ام�ه‌ی�ه‌ک��دا‬ ‫رای��گ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ب �ه‌ داخ��س��ت��ن��ى رۆژ تیڤى‬ ‫بێده‌نگ نابین‪.‬‬ ‫ل���ه‌ الی���ه‌ک���ی دی���ک���ه‌وه‌ ب���ه‌ م�ه‌ب�ه‌س��ت��ی‬ ‫داک��ۆک��ی��ک��ردن ل���ه‌ رۆژت��ی��ڤ��ی رۆژی‬ ‫یه‌کشه‌ممه‌ (‪ )2012/1/22‬له‌ هه‌رێمی‬ ‫ک��وردس��ت��ان که‌مپینێک راگ �ه‌ی �ه‌ن��درا و‬ ‫رێکخه‌رانی که‌مپینه‌که‌ باس له‌وه‌ ده‌که‌ن‬ ‫«داخستنى رۆژ تیڤى پێشێلى ئ��ازادى‬ ‫راده‌ربڕین و په‌ڵه‌یه‌کى ره‌شه‌ به‌ناوچه‌وانى‬ ‫دیموکراسى واڵتانى رۆژئاواوه‌»‪.‬‬ ‫ل�����ه‌ ب����ه‌ی����ان����ن����ام����ه‌ی راگ����ه‌ی����ان����دن����ی‬

‫که‌مپینه‌که‌شدا هاتوه‌‪« :‬داخستنى رۆژ‬ ‫تیڤى له‌ الی�ه‌ن کۆمپانیاى یوته‌لساته‌وه‌‬ ‫پرۆتستۆ ده‌که‌ین و داواکارین کۆمپانیاى‬ ‫ناوبراو له‌به‌رامبه‌ر پاڵه‌په‌ستۆ سیاسییه‌کان‬ ‫به‌رگرى له‌ ئازادییه‌کان بکات و ده‌نگى‬ ‫ره‌واو دی��م��وک��راس��ی��خ��وازان �ه‌ى ک��وردان��دا‬ ‫نه‌خات و نه‌بێته‌ ئامرازى سه‌رکوتکردنى‬ ‫ئازادییه‌کان»‪.‬‬ ‫ع�ه‌ل��ی مه‌حمود رێ��ک��خ�ه‌ری که‌مپینی‬ ‫داکۆکیکردن له‌ (‪ )ROJ TV‬ئاماژه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌کات ئه‌نجامه‌کانی ئه‌م که‌مپینه‌‬ ‫ناڕه‌زاییه‌ راده‌ستی کۆنسوڵخانه‌ی فه‌ڕنسا‬ ‫ده‌کرێت له‌ پایته‌ختی هه‌رێمی کوردستان‬ ‫و داواش ل���ه‌ س���ه‌رج���ه‌م الی �ه‌ن �ه‌ک��ان��ی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ده‌ک����ات ئ���ه‌م ه �ه‌ن��گ��اوه‌ دژ‬ ‫ب�ه‌ ئ��ازادی �ه‌ ش��ه‌رم��ه‌زار ب��ک�ه‌ن و «ببنه‌‬ ‫پشتیوانی ده‌نگی ئازاد»‪.‬‬

‫ل ‌ه که‌الریش کۆنفرانسى هاواڵتى ئازاد و یه‌کسان به‌ڕێوه‌چوو‬ ‫«کۆمه‌ڵگا له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌اڵت خۆی به‌ڕێوه‌ ده‌بات»‬

‫که‌الر‬ ‫هێرش قۆسه‌ر‬

‫له‌ درێژه‌ی ئاماده‌کارییه‌کان‬ ‫بۆ به‌ستنی کۆنگره‌ی گشتی‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی هاواڵتی ئازاد‬ ‫و یه‌کسان له‌ هه‌رێمی‬ ‫کوردستان‪ ،‬له‌ ناوچه‌ى‬ ‫گه‌رمیان کۆنفرانسى هاواڵتى‬ ‫ئازاد و یه‌کسان ئه‌نجامدرا‪،‬‬ ‫له‌ کۆنفراسه‌که‌دا چه‌ندین‬ ‫که‌سایه‌تى عه‌ره‌ب و‬ ‫تورکمانیش ئاماده‌بوون‪.‬‬ ‫له‌دواى ئه‌نجامدانى کۆنفرانسى هاواڵتى‬ ‫ئ��ازاد و یه‌کسان له‌ شاره‌کانی هه‌ولێر‪،‬‬ ‫سلێمانى و رانیه‌‪ ،‬له‌ گه‌رمیانیش له‌الیه‌ن‬ ‫ته‌ڤگه‌رى ه��اواڵت��ى ئ��ازاد و یه‌کسانه‌وه‌‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���ام���درا‪ .‬ک��ۆن��ف��ران��س �ه‌ک �ه‌ ک���ه‌ له‌‬ ‫په‌رتوکخانه‌ى گشتى ک�ه‌الر ئه‌نجامدرا‬ ‫و له‌ خانه‌قین‪ ،‬دوزخورماتوو‪ ،‬مه‌نده‌لی‪،‬‬ ‫ک��ف��رى و ک�����ه‌الره‌وه‌ ب�ه‌گ��ش��ت��ى (‪)125‬‬ ‫ئه‌ندام به‌شدارییان کرد‪ ،‬له‌ناو ئه‌ندامانى‬ ‫کۆنفرانسه‌که‌دا ه�ه‌ب��وون��ی که‌سایه‌تى‬ ‫عه‌ره‌ب و تورکمان جێگاى سه‌رنج بوو‪.‬‬

‫س�ه‌ره‌ت��اى کۆنفرانسه‌که‌ به‌ خوله‌کێک‬ ‫راوه‌س���ت���ان ب��ۆ گ��ی��ان پ��اک��ى شه‌هیدانى‬ ‫کوردستان ده‌ستى پێکرد‪ ،‬دوات��ر له‌الیه‌ن‬ ‫س����ه‌ردار س��ت��ار ب �ه‌رپ��رس��ی��ارى کۆمیته‌ى‬ ‫ئ���ام���اده‌ک���ارى ک��ۆن��ف��ران��س �ه‌ک �ه‌وه‌ وت��ه‌ى‬ ‫سه‌ره‌تا پێشکه‌ش کرا و له‌مه‌ڕ‌ گرنگى‬ ‫کۆنفرانسه‌که‌ س �ه‌ردار وت��ی «ت��ا ئێستا‬ ‫سێ کۆنفرانسى هاواڵتى ئازاد و یه‌کسان‬ ‫ب �ه‌ س �ه‌رک �ه‌وت��ووی��ى ئ �ه‌ن��ج��ام��دراون‪ ،‬ئه‌م‬ ‫کۆنفرانسه‌ش که‌ له‌ ده‌ڤ �ه‌رى گه‌رمیانه‌‬ ‫چ���واره‌م���ی���ن ک��ۆن��ف��ران��س��ى ب���زووت���ن���ه‌وه‌ى‬ ‫هاواڵتى ئازاد و یه‌کسانه‌‪ ،‬به‌گه‌رمى به‌‬ ‫پیره‌وه‌ هاتن و به‌شداربوونى گه‌له‌که‌مان‬ ‫له‌ هه‌ر چ��وار کۆنفرانسه‌که‌شدا مایه‌ى‬ ‫خۆشحاڵییه‌‪ .‬ئێمه‌ هیوادارین که‌ وه‌ک له‌‬ ‫کۆنفرانسه‌کانى دیکه‌دا‪ ،‬رۆحى یه‌کسانى‬ ‫و پێکه‌وه‌ ژی��ان‪ ،‬ئ���ازادى و خزمه‌تکردن‬ ‫و رۆح��ى چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ى کورد‬ ‫وه‌ربگرین»‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬پێویسته‌ ل �ه‌م کۆنفرانسه‌دا‬ ‫بزانین که‌ گه‌النى ناو سنوورى ئێراق به‌‬ ‫کورد و ع�ه‌ره‌ب و تورکمه‌ن و ئاشوور‬ ‫و هه‌مووانى تر بێ جیاوازى مه‌زهه‌ب و‬ ‫نه‌ته‌وه‌ و بێ هیچ کێشه‌ و گرفتێکى‬ ‫له‌و جۆره‌ بتوانن پێکه‌وه‌ بژین و خه‌بات‬ ‫ب��ک�ه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ یه‌کێکه‌ ل�ه‌ گه‌وره‌ترین‬

‫ئ��ام��ان��ج�ه‌ک��ان��ى ئ���ه‌م ک��ۆن��ف��ران��س�ه‌‪ .‬بۆ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش ب��زووت��ن �ه‌وه‌ى ه��اواڵت��ى ئ���ازاد و‬ ‫یه‌کسان ده‌رفه‌تێکى گه‌وره‌یه‌ و پێویسته‌‬ ‫ه�ه‌م��ووم��ان ئ �ه‌م ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی�ه‌ به‌هێز و‬ ‫به‌کاریگه‌رتر بکه‌ین‪.‬‬ ‫ئێراقێکى ئازاد و یه‌کسان‬ ‫دواى س���ه‌ردار ستار‪ ،‬که‌ریم چۆمانى‬ ‫ن��وێ��ن�ه‌رى ب��زووت��ن �ه‌وه‌ى ه��اواڵت��ى ئ��ازاد‬ ‫و یه‌کسان ل�ه‌ قه‌ندیل‪ ,‬الل��ۆ ره‌ن��ج��ده‌ر‬ ‫ن��وێ��ن �ه‌رى ب��زووت��ن��ه‌وه‌ک��ه‌ ل��ه‌ ه�ه‌ول��ێ��ر‪،‬‬ ‫به‌ختیار نوورى نوێنه‌رى بزووتنه‌وه‌که‌ له‌‬ ‫سلێمانی‪ ،‬په‌یامه‌کانیان پێشکه‌ش کرد‪،‬‬ ‫له‌ په‌یامه‌کانیاندا ناوبراوان له‌ خاڵێکى‬ ‫هاوبه‌شدا رایانگه‌یاند که‌ خه‌باتێکى‬ ‫ف��ره‌الی��ه‌ن��ه‌ پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ ب��ۆ ئ��اواک��ردن��ى‬ ‫ع��ێ��راق��ێ��ک��ى ئ�����ازاد و ب �ه‌ه��ێ��زک��ردن��ى‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى هاواڵتى ئ��ازاد و یه‌کسان‬ ‫ل�ه‌پ��ێ��ن��او پ��ێ��ک�ه‌وه‌ژی��ان��ێ��ک��ى ئ���ازادان���ه‌ى‬ ‫گه‌النى ناوچه‌که‌‪.‬‬ ‫له‌ درێ��ژه‌ى به‌رنامه‌ى کۆنفرانسه‌که‌دا‬ ‫ره‌ش���ن���ووس���ى پ���ه‌ی���ڕه‌و و پ��ڕۆگ��رام��ى‬ ‫بزووتنه‌وه‌که‌ خوێنرایه‌و‌ه و به‌مه‌به‌ستى‬ ‫دان��ان��ى پ�ه‌ی��ڕه‌وێ��ک��ى به‌هێز ماوه‌یه‌کى‬ ‫درێژخایه‌ن گفتوگۆیه‌کى چڕوپ ‌ڕ له‌سه‌ر‬ ‫ره‌شنووسه‌که‌ کرا‪.‬‬ ‫له‌ کۆتایى کۆنفرانسه‌که‌دا ب ‌ه مه‌به‌ستى‬

‫‪n‬‬

‫ه بنه‌ما ده‌گرێت»‬ ‫«هاواڵتی ئازاد هه‌موو پێکهاته‌کان ب ‌‬

‫له‌ ئه‌ستۆ گرتنى ئه‌رکى به‌رپرسیارێتى و‬ ‫نوێنه‌رى بزووتنه‌وه‌که‌ ل ‌ه ده‌ڤه‌رى گه‌رمیان‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن ک��ۆن��ف��ران��س �ه‌و‌ه (‪ )17‬ک�ه‌س‬ ‫هه‌ڵبژێردران که‌ له‌ناویاندا تورکمانیش‬ ‫ه���ه‌ب���وون‪ ،‬ب���ه‌ر ل��� ‌ه ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ک �ه‌ش‬ ‫ژماره‌یه‌کى زۆرى ئه‌ندامان خۆیان بۆ‬ ‫به‌رپرسیارێتى پااڵوتبوو‪.‬‬

‫ئه‌م کۆفڕانسانه‌و‌ه که‌ له‌ الیه‌ن سیستمى‬ ‫هاواڵتى ئازاد و یه‌کسان به‌ڕێو‌ه ده‌چن‬ ‫ت����ه‌واوى پێکهاته‌کانى کۆمه‌ڵگا ب ‌ه‬ ‫بنه‌ما ده‌گیرێن و له‌ ده‌ره‌وه‌ى سیستمى‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارى و ده‌وڵه‌تگه‌رایى کۆمه‌ڵگا‬ ‫خۆى ب ‌ه ئیراده‌ى خۆى‪ ،‬هێزى خۆبه‌ڕێوه‌بردن‬ ‫ب��ۆ خ��ۆى و ن��اوچ�ه‌ک� ‌ه ده‌گ��ێ��ڕێ��ت �ه‌و‌ه و‬

‫فۆتۆ‪ :‬چه‌تر‬

‫هه‌ر ناوچه‌یه‌ک ب ‌ه تایبه‌تمه‌ندى خۆى‬ ‫ده‌ژى‪ .‬ل ‌ه نامیلکه‌ى سیستمى هاواڵتى‬ ‫ئازاد و یه‌کسان به‌ته‌واوى ره‌هه‌نده‌کانى‬ ‫ئ��ه‌م سیستمه‌ و چۆنێتى ک��ارک��ردن��ى‬ ‫خ��راوه‌ت��ه‌ڕوو‪ .‬ئ��ام��اژه‌ش به‌ ئ �ه‌و‌ه ک��راو‌ه‬ ‫«ک��ۆم�ه‌ل��گ��ا ل � ‌ه ده‌ره‌وه‌ی ده‌وڵ����ه‌ت و‬ ‫ده‌سه‌اڵت خۆی به‌ڕێوه‌ ده‌بات»‪.‬‬

‫خورماڵ‪ ،‬ژماره‌یه‌ک ل ‌ه هاواڵتیان‬ ‫داواى کردنه‌وه‌ى مه‌رزى‬ ‫ناڕه‌سمى (مڵه‌خورد) ده‌که‌ن‬ ‫چۆمان عوسمان‬

‫ژماره‌یه‌ک له‌ هاواڵتیانی‬ ‫ناحیه‌ى خورماڵ داواى‬ ‫کردنه‌وه‌ى مه‌رزى ناڕه‌سمى‬ ‫مڵه‌خورد ده‌که‌ن‪ ،‬که‌ نزیکه‌ى‬ ‫هه‌شت ساڵه‌ داخراوه‌ و‬ ‫بژێوى ژیانى ژماره‌یه‌ک له‌‬ ‫هاواڵتیان و دانیشتوانى ئه‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌ى له‌ سه‌ره‌‪.‬‬ ‫هاواڵتی عومه‌رمه‌ولود به‌ (چه‌تر)ى‬ ‫راگه‌یاند‪ :‬له‌گه‌ڵ ئ �ه‌وه‌ى ژماره‌یه‌کى‬ ‫زۆر له‌ هاواڵتیانى ناو ناحیه‌که‌ ژیانیان‬ ‫له‌ سه‌ر ئه‌و مه‌رزه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ چه‌ندین‬ ‫ساڵه‌ ئ �ه‌و م���ه‌رزه‌ داخ����راوه‌ و چه‌ندین‬ ‫ج��اری��ش ل�ه‌ ه �ه‌وڵ��داب��ون ب��ۆ ک��ردن �ه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و مه‌رزه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌رپرسانى ناوچه‌که‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌ بیانوى ج��ۆرا وج��ۆر رێ��گ��رب��وون له‌‬ ‫کردنه‌وه‌ى مه‌رزى مڵه‌خورد‪ .‬که‌ ئێستا‬ ‫ژماره‌یه‌کى زۆر ئۆتۆمبێلى بارهه‌ڵگر‬

‫زمانی کاریکاتێر‬

‫چه‌تر‬

‫راوه‌ستاون‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬کردنه‌وه‌ى ئه‌و مه‌رزه‌ کاریگه‌رى‬ ‫ده‌ بێت له‌ سه‌رهه‌رزان بوونى سووته‌مه‌نى‬ ‫ل �ه‌ ن���اوچ���ه‌ک���ه‌دا‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ئێستا له‌‬ ‫ناوچه‌که‌دا سوته‌مه‌نى زۆر به‌ گران‬ ‫ده‌فرۆشرێت‪ ،‬ئ �ه‌وان داواکاریشن په‌له‌‬ ‫بکرێت له‌ کردنه‌وه‌ی ئه‌و مه‌رزه‌‪.‬‬ ‫ئه‌ و هاواڵتیه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌کات‪ :‬که‌‬ ‫بۆ چه‌ندین جار له‌ الیه‌ن ئێرانه‌وه‌ زه‌ره‌ر‬ ‫و زیانیان پێ گه‌یشتووه‌ و چه‌ندین بارى‬ ‫نه‌وت و گاز و به‌نزینیان سوتاندوون که‌‬ ‫به‌ ه��ۆى ئ��ه‌وه‌وه‌ توشى قه‌رزێکى زۆر‬ ‫بوون و بێکار ماونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫الى خۆشیه‌وه‌ سمکۆ ساالر‪ ،‬به‌ڕێوبه‌رى‬ ‫ناحیه‌ى خورماڵیش ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌وان الریان‬ ‫نییه‌ له‌ کردنه‌وه‌ى ئه‌و مه‌رزه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌و‬ ‫پێیه‌ى ئاسایشى سنوره‌که‌ له‌ ئه‌ستۆى‬ ‫هێزه‌کانى پاسه‌وانى سنوره‌ ئه‌و هێزانه‌‬ ‫ره‌زام �ه‌ن��د نین‪ ،‬ب �ه‌و شێوه‌یه‌ بکرێته‌وه‌‬ ‫و پێیان باشه‌ بکرێته‌ بازاڕچه‌په‌کى‬ ‫سنورى تابتوانن باشتر کۆنترۆڵى بکه‌ن‪.‬‬


‫ئازاد چاالک‪ :‬سه‌رکردایه‌تى کورد نه‌یتوانیوه‌ سود له‌ هه‌لومه‌رجى ناوچه‌که‌ وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫به‌ڵکو هه‌وڵیانداوه‌ وابکه‌ن پاره‌ و گرێبه‌سته‌کانى عێراق به‌ قازانجى خۆیان بێت‬ ‫سازدانى‬ ‫ئاراس عوسمان‬ ‫ئازاد چاالک‪ ،‬په‌رله‌مانتارى‬ ‫پێشووى په‌رله‌مانى عێراق‬ ‫له‌م دیمانه‌یه‌ى (چه‌تر)دا ئه‌وه‌‬ ‫ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬که‌ کاتێک نورى‬ ‫مالیکى به‌ نوێنه‌رانى کوردى‬ ‫وتووه‌‪ ،‬حه‌ز ئه‌که‌م پێمبڵێن له‌‬ ‫چ خاڵێکدا دژایه‌تى ماده‌ى (‪)140‬م‬ ‫کردووه‌‪ ،‬که‌س هیچى نه‌وتووه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئاڵۆزییه‌کانى ئه‌م دواییه‌ى عێراق‬ ‫چۆن ده‌بینى؟‬ ‫ـ ئه‌و ئاڵۆزیانه‌ى له‌ عێراقدا ده‌گوزه‌رێت‬ ‫ه��ۆک��ارى ته‌نها ئ��ه‌م��ڕۆ نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫په‌یوه‌ندى به‌ دیکتاتۆرى پێشووه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫و له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و کاره‌ ناڕه‌وایانه‌ى‬ ‫ل��ه‌ ن��اوچ��ه‌ک��ه‌دا ڕووده‌دات‪ ،‬ک��ه‌ ئێستا‬ ‫وه‌ک م��ی��رات��ی ب��ه‌ ج��ێ��ى ه��ێ��ش��ت��ووه‌ له‌‬ ‫الى ع��ێ��راق��ی��ی��ه‌ک��ان‪ ،‬ل��ه‌ الی��ه‌ک��ى ت��ره‌وه‌‬ ‫زۆربه‌ى گرفته‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و‬ ‫ناکۆکیه‌ى هه‌بووه‌ تا ئێستاش له‌ نێوان‬ ‫سوننه‌و شیعه‌دایه‌‪ ،‬له‌ دواى (‪)2003‬وه‌‬ ‫بێ متمانه‌ییه‌ک له‌نێوان سوننه‌ و شیعه‌دا‬ ‫هاته‌ کایه‌وه‌‪ ،‬جیاواز له‌ کێشه‌کانى کورد‬ ‫و به‌غداد‪ ،‬که‌ به‌ بێ چاره‌سه‌ر مابوونه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌موو ئه‌مانه‌ وایکردوه‌ کێشه‌کانى هه‌ر‬ ‫س��ێ پێکهاته‌که‌ى ع��ێ��راق وه‌ک خۆى‬ ‫بمێنێته‌وه‌ و جۆرێک له‌ بێ متمانه‌یى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬سه‌ره‌ڕاى دروستبوونى حکومه‌ت و‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬به‌اڵم نه‌توانراوه‌ چاره‌سه‌رى بۆ‬ ‫کێشه‌کان بدۆزرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌ى سیاسه‌تى نوێنه‌رانى کورد له‌‬ ‫به‌غداد چۆن بووه‌؟‬ ‫ـ ب��ه‌ داخ����ه‌وه‌ ه��ه‌ن��دێ��ک ه��ۆک��ار هه‌یه‌‬ ‫ن��وێ��ن��ه‌ران��ى ک���ورد ن��ه‌ی��ان��ت��وان��ی��وه‌ رۆڵ��ى‬

‫‪n‬‬

‫ئازاد چاالک‪ ،‬په‌رله‌مانتارى پێشووى په‌رله‌مانى عێراق‬

‫گ��رن��گ ببینن‪ ،‬ل��ه‌وان��ه‌ ئ���ه‌و که‌سان ‌ه‬ ‫ت��وان��اى باوه‌ڕپێکردنیان نیه‌ به‌ الیه‌نى‬ ‫به‌رامبه‌ر‪ ،‬هه‌ندێک به‌رژه‌وه‌ندى هه‌بووه‌‬ ‫رێگر بووه‌ له‌نێوان کورد و سوننه‌ و شیعه‌‬ ‫له‌ عێراقدا‪ ،‬بۆیه‌ سه‌رکردایه‌تى کورد‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ سود له‌ هه‌لومه‌رجى ناوچه‌که‌‬ ‫وه‌ربگرێت‪ ،‬له‌وانه‌ پێداگرى له‌ مه‌سه‌له‌‬ ‫ده‌س��ت��وری��ی��ه‌ک��ان ب��ه‌ ت��ای��ب��ه‌ت��ى ئ��ه‌وان��ه‌ى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانى کوردى تێدایه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌ى ئه‌مه‌وه‌ هه‌وڵى ئه‌وه‌یانداوه‌‬ ‫الیه‌نه‌کان ئاشت بکه‌نه‌وه‌ و چۆن بتوانن‬ ‫ح��ک��وم��ه‌ت پێکبهێنن و پ��ۆس��ت��ه‌ک��ان‬ ‫داب���ه‌ش ب��ک��ه‌ن‪ ،‬زی��ات��ر وا بکه‌ن پ��اره‌ و‬ ‫گرێبه‌سته‌کان به‌ قازانجى خۆیان بێت‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ندێک ملمالنێى تر که‌ هه‌ردوو‬ ‫حزبى ده‌سه‌اڵتدار وایانکرد مه‌سه‌له‌کانى‬ ‫تر له‌بیر بکرێت‪ ،‬هه‌موو ئه‌مانه‌ وایکرد‬

‫کورد نه‌توانێت ئه‌و هه‌نگاوانه‌ بنێت ک ‌ه‬ ‫هه‌یه‌تى‪ ،‬بۆیه‌ پێموایه‌ ئه‌وله‌ویاتى کورد‬ ‫له‌ به‌غداد راست نه‌بووه‌ و خۆش باوه‌ڕ‬ ‫بووه‌‪ ،‬کارتى فشارى به‌کارنه‌هێناوه‌ وه‌ک‬ ‫ماده‌ى (‪ )140‬و کێشه‌ى نه‌وت و غاز‪..‬‬ ‫هتد‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌نجامه‌که‌شى ئه‌وه‌یه‌ ئه‌مڕۆ‬ ‫ده‌یبینین‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌وترێت به‌شێک له‌ په‌رله‌مانتارانى‬ ‫کورد له‌ به‌غداد ته‌نها خه‌ریکن موچه‌‬ ‫وه‌رده‌رگ�����رن و هیچ ک��ارێ��ک��ى باشیان‬ ‫نه‌کردوه‌؟‬ ‫ـ به‌ دڵنیاییه‌وه‌ به‌ڵێ ئه‌ندام په‌رله‌مان یان‬ ‫وه‌زیرێک‪ ،‬حزبێک دیارى ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ خه‌ڵکه‌ متمانه‌ و ده‌نگى ده‌داتێ و‬ ‫پێویسته‌ ویژدانى خۆى بکاته‌ حه‌که‌م و‬ ‫له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندیه‌ بنچینه‌ییه‌کانى ئه‌و‬ ‫گه‌له‌ ک��ار بکات که‌ ناردویه‌تیه‌ ئه‌و‬

‫شوێنه‌‪ ،‬بۆیه‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ى به‌ بڕیارى‬ ‫ح��زب ده‌ج��وڵ��ێ��ن��ه‌وه‌‪ ،‬پێش ه��ه‌م��وو که‌س‬ ‫خیانه‌تیان له‌ خۆیان کردوه‌ و پاشان له‌‬ ‫میلله‌ت و هاونیشتمانیانى خۆیان‪ .‬ئه‌گه‌ر‬

‫هاتوو ئیراده‌ و بیروڕا بخرێته‌ به‌رده‌ست‬ ‫ح��زب و هیچ ئیراده‌یه‌کیان نه‌مێنێت‪،‬‬ ‫پێموایه‌ شتێک ناهێڵێته‌وه‌ ب��ه‌ ن��اوى‬ ‫په‌رله‌مانتار و نوێنه‌رى گه‌له‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬نوێنه‌رانى کورد له‌ به‌غداد بۆچى‬ ‫فشاریان نه‌خستوه‌ته‌ س��ه‌ر مالیکى بۆ‬ ‫جێبه‌جێکردنى ماده‌ى (‪)140‬؟‬ ‫ـ ه��ه‌ن��دێ��ک ج���ار مالیکى تۆمه‌تبار‬ ‫ده‌ک���رێ���ت ک���ه‌ چ���ى ک��ردب��ێ��ت و ی��ان‬ ‫ده‌ی���ک���ات‪ ،‬ده‌م���ه‌وێ���ت ب���اس ل���ه‌وه‌ بکه‌م‬ ‫ئ��ێ��م��ه‌ وه‌ک ن��وێ��ن��ه‌ران��ى ف��راک��س��ی��ۆن��ه‌‬ ‫کوردستانییه‌کان س��ه‌ردان��ى مالیکمان‬ ‫ک����رد‪ ،‬ل���ه‌و دان��ی��ش��ت��ن��ه‌دا ک��ه‌ د‪.‬ف����واد‬ ‫مه‌عسوم سه‌رۆکى کوتله‌ى هاوپه‌یمانى‬ ‫و د‪.‬رۆژ نورى جێگرى سه‌رۆک وه‌زیران‬ ‫له‌ فراکسیۆنى کوردستانى و یه‌کگرتوو‬ ‫کۆمه‌ڵ و ئێمه‌ش به‌شدار بووین‪ ،‬باسى‬ ‫مه‌سه‌له‌ى که‌رکوک و ماده‌ى (‪)140‬‬ ‫ک���را‪ ،‬مالیکى پێى راگ��ه‌ی��ان��دی��ن حه‌ز‬ ‫ده‌ک����ه‌م پێمبڵێن ل��ه‌ چ ک��ارێ��ک��ى ئ��ه‌و‬ ‫م��اده‌ی��ه‌دا له‌ دژى وه‌س��ت��اوم ی��ان هۆکار‬ ‫بووم بۆ دواخستنى ماده‌ى (‪ ،)140‬له‌و‬ ‫کاته‌دا هیچ یه‌کێک چ د‪.‬ف��واد یان‬ ‫د‪.‬رۆژ هه‌ڵوێستیان وه‌رنه‌گرت بڵێن له‌و‬ ‫کاته‌دا جه‌نابت دژى بوویت یاخود پێى‬ ‫رابگه‌یه‌نن که‌ بۆچى له‌ کاتى خۆیدا‬

‫«زۆر ل ‌ه الم سه‌یر بوو جێگرى‬ ‫وه‌زیرى ناوخۆى هه‌رێم ئاماژه‌ى به‌و‌ه‬ ‫کردوه‌‪ :‬ئێمه‌ هاشمى راده‌ست ناکه‌ینه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى میوانه‌ ل ‌ه الى ئێمه‌»‬

‫دیدار‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/4 - 2012/1/23‬‬

‫‪5‬‬

‫چه‌کى پ��اره‌ى ن��ه‌ن��اردوه‌‪ ،‬بۆیه‌ به‌شێکى‬ ‫ک���ه‌م و ک��ورت��ی��ی��ه‌ک��ان ب��ۆ الی��ه‌ن��ه‌ک��ان‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌ عێراقدا و پێویست بوو‬ ‫سه‌رۆک کۆماریش هه‌ڵوێستى هه‌بوایه‌‬ ‫و ئه‌م کارانه‌ى بجواڵندایه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫هه‌ندێک ج��ار خیالف ه��ه‌ب��ووه‌ له‌نێوان‬ ‫خۆى و هه‌ردوو جێگره‌که‌یدا‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫کورد ستراتیژ و ئه‌وله‌ویاتى نه‌بووه‌ له‌‬ ‫عێراقدا بۆیه‌ رووب���ه‌ڕووى ئ��ه‌م کێشانه‌‬ ‫بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬ئ��ای��ا داڵ���ده‌دان���ى ت��اری��ق هاشمى‬ ‫کێشه‌ بۆ کورد دروست ناکات؟‬ ‫ـ پێموایه‌ هه‌رێمى کوردستان له‌م حاڵه‌ته‌دا‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌کى گ��ه‌وره‌ى ک��ردوه‌‪ ،‬ب��ه‌وه‌ى مل‬ ‫نادات بۆ مه‌سه‌له‌ ده‌ستورى و یاساییه‌کان‬ ‫و خۆى له‌ سه‌روویان ده‌بینێته‌وه‌‪ ،‬زۆر له‌‬ ‫الم سه‌یر ب��وو جێگرى وه‌زی���رى ناوخۆى‬ ‫هه‌رێم ئاماژه‌ى به‌وه‌ کردوه‌ ئێمه‌ هاشمى‬ ‫راده‌س��ت ناکه‌ینه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى میوانه‌‬ ‫له‌ الى ئێمه‌‪ ،‬پرسیار ئه‌وه‌یه‌ میواندارى‬ ‫ک���ردن ده‌ب��ێ��ت��ه‌ ه���ۆى ئ����ه‌وه‌ى خ���ۆت له‌‬ ‫س��ه‌رووى یاساوه‌ ببینیت؟! بۆیه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌مشێوه‌یه‌ کار به‌ یاسا و ده‌ستور بکرێت‬ ‫الی��ه‌ن��ه‌ک��ان��ى ت��ری��ش دووف��اق��ى ده‌نوێنن‬ ‫ل��ه‌ م��اده‌ى (‪ )140‬و ک��اره‌ک��ان��ى ت��ردا‪،‬‬ ‫پێشموایه‌ هه‌رێمى کوردستان زیانێکى‬ ‫گ��ه‌وره‌ى ک��ردوه‌ که‌ ب��ه‌م ج��ۆره‌ مامه‌ڵه‌‬ ‫ده‌کات له‌گه‌ڵ ئه‌و بارودۆخه‌‪ ،‬له‌ الیه‌کى‬ ‫تره‌وه‌ ره‌نگه‌ تارق هاشمى حه‌قێکى هه‌بێت‬ ‫به‌وه‌ى کێ ده‌ڵێت ئه‌و مه‌سه‌النه‌ راسته‌؟!‬ ‫یان کارێکى دروستکراو بێت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ل��ه‌ کاتى کێشه‌کانى ب��ه‌ هه‌رێمبوونى‬ ‫پارێزگاى سه‌اڵحه‌دیندا ئه‌مانه‌ ک��راوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم دووباره‌ى ده‌که‌مه‌وه‌ هه‌رێم زیانێکى‬ ‫گه‌وره‌ ده‌کات و دواتر خراپ به‌ سه‌ریدا‬ ‫ده‌شکێته‌وه‌‪.‬‬

‫«یه‌کگرتنى هه‌ر دوو ئاسایشى کورد ل ‌ه که‌رکوک ته‌نها راگه‌یاندنى ماوه‌»‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رى ئاسایشى که‌رکوک‪ :‬یه‌کێتى و پارتى له‌ که‌رکوک کارى حزبایه‌تیان نه‌کردوه‌‬ ‫سازدانى‬ ‫سه‌اڵحه‌دین ساڵه‌یی‬ ‫عه‌مید هه‌ڵکه‌وت عه‌بدواڵ عه‌زیز‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری ئاسایشی که‌رکوک‬ ‫(یه‌کێتى) له‌م چاوپێکه‌وتنه‌ى‬ ‫(چه‌تر)دا باس ل ‌ه ره‌وشى‬ ‫ئاسایشى که‌رکوک ده‌کات و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬مه‌سعود بارزانى به‌ڵێنى‬ ‫پێداوین هه‌ر دوو ئاسایشى‬ ‫کورد ل ‌ه که‌رکوک بم نزیکان ‌ه‬ ‫یه‌کده‌گرێته‌وه‌‪...‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ره‌وشی ئاسایشى که‌رکوک ل ‌ه‬ ‫ئێستادا چۆن ده‌بینن؟‬ ‫ـ ره‌وشی ئاسایشى که‌رکوک و هه‌موو‬ ‫عێراق په‌یوه‌ندی به‌ ره‌وشه‌ سیاسییه‌که‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬تا ره‌وشی سیاسی عێراق خراپ‬ ‫ب���ێ ب���ه‌ ه���ه‌م���ان ش��ێ��وه‌ رۆژ ب���ه‌ رۆژ‬ ‫ب��اری ئه‌منییه‌که‌شی خ��راپ ده‌بێت‪.‬‬ ‫به‌تایبه‌تی که‌رکوک پڕه‌ له‌ کێشه‌ و‬ ‫ملمالنێی سیاسی و نه‌ته‌وه‌یی و ته‌نانه‌ت‬ ‫که‌مێک مه‌زه‌هه‌بیش‪ ،‬بۆیه‌ دوو هۆی‬ ‫سه‌ره‌کی هه‌ن‪ ،‬یه‌ک له‌م کاته‌ ناسک ‌ه‬ ‫کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکایه‌ ک ‌ه‬ ‫نه‌ده‌بوایه‌ به‌ په‌له‌ بکشانایه‌ته‌وه‌‪ ،‬دیار‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ سیاسه‌تی خۆیانه‌‪ ،‬هۆکاری دووه‌م‬ ‫وه‌زع���ه‌ سیاسییه‌که‌یه‌ ک��ه‌ تێکچووه‌‪،‬‬ ‫گه‌یشته‌ راده‌ی����ه‌ک ت��ۆم��ه‌ت��ی تیرۆر‬ ‫بخرێته‌ پاڵ الیه‌نه‌کانی ناو یه‌کتری‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌م ره‌وش��ه‌ی که‌رکوک کاتیی ‌ه‬ ‫رۆژ ب��ه‌ رۆژ ب����ه‌ره‌و ب��اش��ت��ر ده‌چ��ێ��ت‪،‬‬ ‫ده‌زگ���ا ئه‌منییه‌کان ب��ۆ ب��ارودۆخ��ه‌ک�� ‌ه‬ ‫کۆنترۆڵیان باشتر ده‌بێ‪ ،‬بۆیه‌ دۆخه‌ک ‌ه‬ ‫باشتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆچى له‌ که‌رکوک رفاندن و‬ ‫ته‌قینه‌وه‌ به‌رده‌وامی هه‌یه‌؟‬ ‫ـ ئێستا که‌متر بۆته‌وه‌‪ ،‬پێش ماوه‌یه‌ک‬ ‫ه��ه‌ب��وو‪ ،‬ت���ۆڕه‌ ئ��ی��ره��اب��ی��ه‌ک��ان زۆری���ان‬ ‫ده‌س��ت��گ��ی��رک��ران ‌و ل��ێ��ی��ان ده‌گ��ی��رێ��ت‪،‬‬ ‫پێشتر وه‌ک ئ��اس��ای��ش نه‌یانده‌هێشت‬ ‫زی��اد ب��ه‌ش��داری بکه‌ین‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئێستا‬

‫پ���ارێ���زگ���اری ن���وێ ب��ۆت��ه‌ س��ه‌رۆک��ی‬ ‫ل��ی��ژن��ه‌ی ئ��ه‌م��ن��ی‪ ،‬ب��ڕی��اری��دا ده‌زگ���ا‬ ‫ئه‌منییه‌کانی له‌یه‌ک ده‌زگایه‌کی دژ‌ه‬ ‫تیرۆر کۆبکرێنه‌وه‌‪ ،‬له‌و ده‌زگایه‌ پێکه‌و‌ه‬ ‫ئیش ده‌که‌ین‪ ،‬رێگه‌یاندا زیاتر ئاسایش‬ ‫بێته‌ ناو کێشه‌کانه‌وه‌‪ ،‬بۆ نموونه‌ ره‌وشى‬ ‫ش��ه‌ق��ام��ی دک��ت��ۆره‌ک��ان��ی ک��ه‌رک��وک‬ ‫خ����راپ ب����وو‪ ،‬ل���ه‌و رۆژه‌ی ئ��اس��ای��ش‬ ‫شوێنه‌که‌ ده‌پارێزێ رووداو نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هێشتا کێشه‌ی خوارووی که‌رکوکمان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌ داخه‌وه‌ سیاسییه‌کانی تورکمان‬ ‫و عه‌ره‌ب نه‌ک وه‌ک نه‌ته‌وه‌‪ ،‬عه‌ره‌ب‬ ‫و تورکمان ئ��ه‌وان ئاسایشیان ده‌وێ��ت‪،‬‬

‫ب��ه‌ پێچه‌وانه‌‪ ،‬ب��ه‌ رای ئێمه‌ زۆرب��ه‌ی‬ ‫ئه‌و ک��اره‌ تیرۆرستیانه‌ى له‌ رێکخراو‌ه‬ ‫تیرۆرستیانه‌ی خ��وارووی که‌رکوکه‌و‌ه‬ ‫دێن شوێنه‌کانیان دیاره‌‪ ،‬له‌ کوێوه‌ دێن؟‬ ‫ده‌توانن هاوکاریمان بکه‌ن‪ ،‬له‌ جیاتی‬ ‫ه���اوک���اری ت��ۆم��ه‌ت دروس����ت ده‌ک���ه‌ن‪،‬‬ ‫کێشه‌ و به‌یاننامه‌ باڵو ده‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵی‬ ‫کاریگه‌ری زۆریش ده‌کات‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئ��ه‌و به‌یاننامه‌ و ناڕه‌زایه‌تیان ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌مریکاییه‌کان و ده‌سه‌اڵتدارانی‬ ‫عێراق بایه‌خى هه‌بووه‌؟‬ ‫ـ داواکارییه‌کانیان و قسه‌کانیان نا‬ ‫هه‌ق بوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ نه‌ ئه‌مریکایه‌کان‬

‫ب��ه‌اڵم سیاسییه‌کان ب��ه‌رده‌وام خه‌ریکی‬ ‫تۆمه‌ت و بۆڵه‌بۆڵن له‌به‌رامبه‌ر ئاسایشدا‬ ‫لێدوانی خراپ ده‌ده‌ن‪ ،‬ئه‌و برا عه‌ره‌ب و‬ ‫تورکمانانه‌ دڵنیا ده‌که‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێم ‌ه‬ ‫بچینه‌ ئه‌و شوێنانه‌ ‌و ده‌ستکراوه‌ بین‬ ‫له‌و گه‌ڕه‌کانه‌ی خوارووی که‌رکوک‬ ‫ک��ه‌ ئ���ه‌وان ب���ه‌وه‌ی داده‌ن��ێ��ن گ��ه‌ڕه‌ک��ی‬ ‫تورکمان و عه‌ره‌بنشینه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌ش وه‌ک‬ ‫گه‌ڕه‌گه‌ کوردییه‌کان کۆنترۆڵ ده‌کرێن‬ ‫‌و ئارامی به‌ خۆیانه‌وه‌ ده‌بینن‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬ل��ێ��دوان��ه‌ک��ان��ی سیاسییه‌کانى‬ ‫عه‌ره‌ب و تورکمان که‌ باسی ده‌که‌ی‪،‬‬ ‫کاریگه‌ری بۆ سه‌ر کاره‌کانتان هه‌یه‌؟‬ ‫ـ ک��اری��گ��ه‌ری ده‌ب���ێ‪ ،‬ت��ۆ ل��ه‌ جیاتی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی زان��ی��اری و یارمه‌تیت بده‌نێ‪،‬‬ ‫کاری ئێمه‌ پێویستی زیاتر به‌ زانیاری‬ ‫هاواڵتیان هه‌یه‌‪ ،‬پیش هه‌موو شتێک‬

‫و ن��ه‌ الی ئ��ه‌و ب��را تورکمانانه‌ی ک ‌ه‬ ‫بۆ مه‌رامی سیاسی کار ناکه‌ن الی‬ ‫ئه‌وانیش قسه‌کانیان بایه‌خی پێنه‌دراوه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬کاریگه‌ری و ده‌سه‌اڵتى ئاسایش‬ ‫و ه��ه‌واڵ��گ��رى ح��ک��وم��ه‌ت��ی ع��ێ��راق له‌‬ ‫که‌رکوکدا چۆنه‌؟‬ ‫ـ ده‌زگای ئاسایش جیاوازین‪ ،‬به‌ ته‌واوی‬ ‫رێگه‌ ب��ده‌ن وه‌ک ئاسایشی هه‌رێم ل ‌ه‬ ‫رووی ئه‌منی و ژم���اره‌وه‌ گه‌وره‌ترین‬ ‫‌و ب��اش��ت��ری��ن ده‌زگ����ا ده‌ب��ی��ن‪ ،‬ده‌ت��وان��ی��ن‬ ‫هه‌موو شتێک بکه‌ین‪ ،‬ب��ه‌اڵم ده‌زگ��ا‬ ‫ئه‌منییه‌کانی س��ه‌ر ب��ه‌ ع��ێ��راق خۆیان‬ ‫له‌ کۆبوونه‌وه‌ باسی ده‌ک��ه‌ن له‌ رووی‬ ‫چه‌ندایه‌تی و چۆنایه‌تی و ئیمکاناته‌و‌ه‬ ‫زۆر که‌من‪ ،‬ئه‌وانه‌ بۆیه‌ پێوانه‌ ناکرێن‬ ‫به‌ ده‌زگاکانی ئێمه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌وترێت یه‌کێتی و پارتی کاری‬

‫حزبایه‌تی ده‌که‌ن له‌ که‌رکوک نه‌ک‬ ‫کاری نه‌ته‌وایه‌تی‪ ،‬تۆ له‌م باره‌وه‌ چی‬ ‫ده‌ڵێیت؟‬ ‫ـ وان��ی��ه‌‪ ،‬خه‌ڵکی ک��ه‌رک��وک هه‌موو‬ ‫ده‌زانن ئێمه‌ نۆ ساڵه‌ لێره‌ین ته‌نانه‌ت ل ‌ه‬ ‫هه‌موو هه‌ڵبژاردنه‌کانیش ته‌داخوالتمان‬ ‫ن���ه‌ک���ردووه‌‪ ،‬وه‌ک راس��ت��ه‌وخ��ۆ‪ ،‬ته‌نها‬ ‫هاوکار و چاودێر بووینه‌ یا پارێزه‌رى‬

‫خ��ه‌ڵ��ک ده‌ڕف���ێ���ن���ن‪ ،‬س��وک��ای��ه‌ت��ی ب ‌ه‬ ‫هاواڵتیان ده‌که‌ن‪ ،‬له‌و باره‌یه‌وه‌ تێبینیتان‬ ‫چییه‌؟‬ ‫ـ ئ��ه‌و ک��ۆم��ه‌ڵ��ه‌ ک����ورده‌ی ده‌ک��وژرێ��ن‬ ‫ئێمه‌ش تۆمه‌ته‌که‌ بخه‌ینه‌ پاڵ عه‌ره‌ب‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و ت��ۆم��ه‌ت��ان��ه‌ ب���ێ ب��ن��چ��ی��ن��ه‌ن‪ ،‬ئ��ه‌و‬ ‫عه‌ره‌بانه‌ی ئێمه‌ رزگارمان ک��ردووه‌ ل ‌ه‬ ‫ده‌ست ئیرهاب زۆرن‪ ،‬ئێمه‌ سه‌رژمێریمان‬

‫ش���اره‌ ت��ا ئێستا ه��ی��چ کێشه‌یه‌کمان‬ ‫نه‌بووه‌ له‌گه‌ڵ یه‌ک‪ ،‬کێشه‌ی هه‌ردووال‬ ‫چ���اره‌س���ه‌ر ک�����راوه‌‪ ،‬ئ��ه‌گ��ه‌ر ل��ه‌ ن��ێ��وان‬ ‫الیه‌نه‌کان هه‌بووبێت‪ .‬بۆ وه‌اڵم��ی ئه‌و‬ ‫پرسیاره‌ش هه‌ردوو الیه‌ن بۆ نابین به‌یه‌ک‬ ‫و ب��ۆ دواک��ه‌وت��وه‌‪ ،‬ب��ه‌ حیساب هه‌موو‬ ‫شتێک ته‌واو بووه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت پرۆژه‌که‌ ل ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانیش ده‌رچووه‌‪ ،‬ته‌نها راگه‌یاندن‬

‫«سیاسییه‌کانى عه‌ره‌ب و‬ ‫تورکمان به‌رده‌وام خه‌ریکی تۆمه‌ت‬ ‫و بۆڵه‌بۆڵن له‌به‌رامبه‌ر ئاسایشدا و‬ ‫لێدوانی خراپ ده‌ده‌ن»‬ ‫‪n‬‬

‫عه‌مید هه‌ڵکه‌وت عه‌بدو��اڵ عه‌زیز‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری ئاسایشی که‌رکوک‬

‫سندوق و شوێنه‌ گشتیه‌کان بووینه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ت��ۆم��ه‌ت��ه‌‪ ،‬ئێمه‌ وه‌ک ن��ه‌ت��ه‌وه‌ش‬ ‫جیاوازیمان نه‌کردووه‌‪ ،‬زۆری ئه‌وانه‌ی‬ ‫رزگارمان کردووه‌ منداڵی تورکمان یان‬ ‫عه‌ره‌ب بوونه‌‪ ،‬ئه‌و تۆڕه‌ تیرۆریستیه‌ی‬ ‫گرتومانه‌ جیاوازیمان ن��ه‌ک��ردوه‌ کورد‬ ‫و ع��ه‌ره‌ب��ی تیا ب���ووه‌‪ ،‬ه��ه‌ر که‌سێ ب ‌ه‬ ‫تۆمه‌تی خۆی سزای خۆی وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌شێک له‌ به‌رپرسه‌ عه‌ره‌به‌کان‬ ‫ده‌ڵێن ئاسایشی ک��ورد له‌ که‌رکوک‬

‫الیه‌ دوو به‌ قه‌د برایانی عه‌ره‌ب‪ ،‬کورد‬ ‫رفێنراوه‌ و کوژراوه‌‪ ،‬ده‌بێ ئێمه‌ش ئه‌وان‬ ‫تاوانبار بکه‌ین؟! ئه‌و تۆمه‌تانه‌ بوونه‌ت ‌ه‬ ‫قه‌وانێکی سواو‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆچی تا ئێستا دوو ئاسایشی‬ ‫کوردی له‌ که‌رکوک هه‌یه‌؟ په‌یوه‌ندى‬ ‫ئه‌و دوو ئاسایشه‌ چۆنه‌؟‬ ‫ـ وه‌ک دوو ئ���اس���ای���ش پ���ه‌ی���وه‌ن���دی‬ ‫ه��ه‌ردووالم��ان زۆر باشه‌‪ ،‬پێکه‌وه‌ کار‬ ‫ده‌ک��ه‌ی��ن و ک��ۆب��وون��ه‌وه‌م��ان ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬له‌م‬

‫فۆتۆ‪ /‬چه‌تر‬ ‫و چۆنیه‌تی تێکه‌ڵکردنه‌که‌ی م��اوه‌‪،‬‬ ‫له‌م سه‌ردانه‌ی سه‌رۆکی هه‌رێم کاک‬ ‫مه‌سعود بۆ شاری که‌رکوک وای پێ‬ ‫راگه‌یاندنم هیچی نه‌ماوه‌ ت��ه‌واو بووه‌‪،‬‬ ‫ته‌نها له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ماوه‌‪ ،‬دۆخه‌که‌ش له‌م‬ ‫دواییه‌ گرژی هه‌بوو‪ ،‬وتی له‌ گه‌ڕانه‌وه‌م‬ ‫مه‌سه‌له‌ی تێکه‌ڵ بوونی هه‌ردووال ته‌واو‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم دیاره‌ ره‌وشى کوردستان و‬ ‫عێراق سه‌رقاڵى ک���ردووه‌‪ ،‬مه‌سه‌له‌ک ‌ه‬ ‫ته‌واو بووه‌‪ ،‬ده‌بین به‌ یه‌ک‪.‬‬


‫ـــزی سه‌رکه‌وتنی هه‌ر گه‌ل‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ک‪ ،‬یه‌کگرتن‌و یه‌کبوونه‌‬ ‫ن�����اوداری ک����ورد‌و ف���ارس ب��ه‌ دان��ی‬ ‫به‌ڵێن‌و په‌یمانی یه‌کجار زۆر‌و بۆره‌وه‌‬ ‫که‌ ده‌وڵه‌تی عه‌جه‌م‌و شا خۆی نیه‌تی‬ ‫خێریان هه‌یه‌‌و ئ��ام��اده‌ نین ته‌نانه‌ت‬ ‫دڵۆپێک خوێن له‌ کوردستان بڕژێ‌‪.‬‬ ‫ئێستا ئێوه‌ ئه‌نجامی به‌ڵێنه‌کانیان به‌‬ ‫چاوی خۆتان ده‌بینن؛ ئه‌گه‌ر سه‌رانی‬ ‫ه����ۆز‌و ع��ه‌ش��ی��ره‌ت��ه‌ ک���ورده‌ک���ان���م���ان‬ ‫خ��ی��ان �ه‌ت��ی��ان ن���ه‌ک���ردب���ا‌و خ���ۆی���ان به‌‬ ‫ح��ک��ووم �ه‌ت��ی ع��ه‌ج��ه‌م ن�ه‌ف��رۆش��ت��ب��ا‪،‬‬ ‫ئ��ێ��م��ه‌‌و ئ��ێ��وه‌‌و ک��ۆم��اره‌ک �ه‌م��ان وای‬ ‫به‌سه‌ردا نه‌ده‌هات‪.‬‬ ‫ئ��ام��ۆژگ��اری‌و وه‌س��ی�ه‌ت��م ئ �ه‌وه‌ی �ه‌‪ :‬با‬ ‫م��ن��داڵ �ه‌ک��ان��ت��ان ب��خ��وێ��ن��ن‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌‬ ‫ئێمه‌ی میلله‌تی ک��ورد هیچمان له‌‬ ‫میلله‌تانی دیکه‌ که‌متر نیه‌‪ ،‬ئیلال‬ ‫خوێندن نه‌بێ‌؛ بخوێنن بۆ ئه‌وه‌ی له‌‬ ‫ک��اروان��ی گ �ه‌الن دوا ن �ه‌ک �ه‌ون‪ ،‬هه‌ر‬ ‫خوێندن چه‌کی کوشنده‌ی دوژمنه‌‪.‬‬ ‫دڵ��ن��ی��ا ب���ن‌و ب��زان��ن ئ �ه‌گ �ه‌ر ت�ه‌ب��ای�ی‌و‬ ‫یه‌کگرتن‌و خوێنده‌واریتان باش بێ‌؛‬ ‫زۆر باشیش ب �ه‌س �ه‌ر دوژم��ن��ان��ت��ان‌دا‬

‫ده‌خا‌و کۆمه‌کتان ده‌کا‪ .‬ره‌نگه‌ بڵێن‬ ‫ئه‌ی بۆ من سه‌رنه‌که‌وتم‪ ،‬له‌ وه‌اڵم‌دا‬ ‫ده‌ڵێم‪ :‬به‌و خوایه‌ من سه‌رکه‌وتووم؛‬ ‫چ نیعمه‌تێک‌و چ سه‌رکه‌وتنێک‬ ‫ل �ه‌وه‌ گ�ه‌وره‌ت��ره‌ که‌ ئێستا وا من له‌‬ ‫رێگه‌ی گه‌ل‌و میلله‌ت‌و واڵته‌که‌م‌دا‪،‬‬ ‫سه‌ر‌و ماڵ‌‌و گیانم له‌ پێناوی ئه‌ودا‬ ‫داده‌ن���ێ���م‪ ،‬ب���اوه‌ڕ ب��ک �ه‌ن م��ن خ��ۆم له‌‬ ‫دڵمه‌وه‌ ئاره‌زووم بوو‪ ،‬ئه‌گه‌ر مردم به‌‬ ‫مه‌رگێک بمرم که‌ له‌ حزووری خوا‌و‬ ‫ره‌سووڵی خوا‌و گه‌ل‌و میلله‌ته‌که‌م‌دا‪،‬‬ ‫روو س��وور ب��م؛ ب��ۆ م��ن ئ �ه‌و مه‌رگه‌‬ ‫سه‌رکه‌وتنه‌‪.‬‬ ‫خۆشه‌ویسته‌کانم! کوردستان ماڵی‬ ‫ه �ه‌م��وو ک��وردێ��ک �ه‌؛ ه �ه‌ر وه‌ک���وو له‌‬ ‫م��اڵ �ه‌وه‌دا ئه‌ندامانی ئ�ه‌و ماڵه‌ هه‌ر‬ ‫که‌س له‌ هه‌ر جۆره‌ کار‌و کرده‌وه‌یه‌ک‌دا‬ ‫ده‌یزانێ‌‪ ،‬ئه‌و کاره‌ی پێ‌ده‌سپێرن‪ ،‬ئیتر‬ ‫که‌س مافی چاوچنۆکیی پێ‌نیه‌‪،‬‬ ‫کوردستانیش هه‌ر ئه‌و ماڵه‌یه‌؛ ئه‌گه‌ر‬ ‫زانیتان که‌سێک له‌ ئه‌ندامانی ئه‌و‬ ‫ماڵه‌ کارێکی له‌ ده‌س��ت دێ‌؛ لێی‬

‫ب �ه‌ خ��زم �ه‌ت��ک��اری خ�ه‌ڵ��ک��ی خ��ۆم��ان خ��وای گ��ه‌وره‌ ب�ه‌س�ه‌ر دوژمنانتان‌دا‬ ‫ده‌زان����ی‪ ،‬ئێستا ئ���ه‌وان له‌نێو م��اڵ‌‌و سه‌رکه‌ون‪.‬‬ ‫منداڵی خۆیان‪ ،‬له‌ شیرین خ �ه‌ودان‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێمه‌ به‌ ناوی خزمه‌تکردن به‌ ‪1‬ـ باوه‌ڕتان به‌ خ��ودا‌و (ماجاْ من‬ ‫میلله‌ت‪ ،‬وا له‌ ژێر داری سێداره‌ین‌و عندالله‌)‌و په‌رستنی خودا‌و پێغه‌مبه‌ر‬ ‫خ�ه‌ری��ک��م دوای��ی��ن س��ات�ه‌ک��ان��ی ژیانم (د‪.‬خ)‌و ب �ه‌ج��ێ��گ �ه‌ی��ان��دن��ی ئ �ه‌رک��ی‬ ‫ب �ه‌م وه‌س��ی�ه‌ت نامه‌یه‌ ت��ه‌واو ده‌ک �ه‌م؛ ئایینی پته‌و بێ‌‪.‬‬ ‫ج��ائ��ه‌گ��ه‌ر م��ن��ی��ش ب �ه‌رپ��رس��ی��اره‌ت��ی ‪2‬ـ یه‌کیه‌تی‌و ته‌بایی له‌ نێوان خۆتان‌دا‬ ‫گ �ه‌وره‌م له‌سه‌ر شان نه‌بووایه‌‪ ،‬ئێستا بپارێزن‪ ،‬ک��اری نه‌شیاو له‌ به‌رانبه‌ر‬ ‫منیش وه‌ک ئێوه‌ له‌ ناو خاوخێزان‌و یه‌کتردا مه‌که‌ن‌و چاوچنۆک مه‌بن؛‬ ‫ماڵی خۆم له‌ شیرین خه‌ودا ده‌بووم‪ ،‬به‌ تایبه‌ت له‌ به‌رپرسیاریه‌تی‌و خزمه‌ت‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی که‌ ئامۆژگاریتان بۆ دوای کردن‌دا‪.‬‬ ‫خ��ۆم ده‌ک���ه‌م‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش یه‌کێکه‌ له‌و ‪3‬ـ خوێندن‌و زانست‌و پله‌ی زانیاریتان‬ ‫به‌رپرسیاره‌تیانه‌ی که‌ له‌سه‌ر شانمه‌‪ ،‬ب �ه‌رن �ه‌ س����ه‌ره‌وه‌؛ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی که‌متر‬ ‫دڵنیام ئ�ه‌گ�ه‌ر که‌سێکی دی��ک�ه‌ له‌ فریوی دژمنان بخۆن‪.‬‬ ‫ئ��ێ��وه‌؛ به‌رپرسیاره‌تیییه‌کانی منی ‪4‬ـ ب���اوه‌ڕ ب �ه‌ دوژم��ن��ان م �ه‌ک �ه‌ن‪ ،‬به‌‬

‫به‌ دوژمن‪ ،‬چونکه‌ دوژمن دوژمنه‌‌و‬ ‫جێگه‌ی هیچ باوه‌ڕ پێکردنێک نیه‌‪.‬‬ ‫‪6‬ـ خ��ی��ان �ه‌ت ب �ه‌ ی �ه‌ک��ت��ری م �ه‌ک �ه‌ن‪،‬‬ ‫ن�ه‌خ��ی��ان�ه‌ت��ی س��ی��اس �ی‌و ن �ه‌ گیانی‌و‬ ‫ماڵی‌و نامووسی‪ ،‬چونکه‌ خیانه‌تکار‬ ‫الی خودا‌و مرۆڤ سووک‌و تاوانباره‌‪،‬‬ ‫خ��ی��ان �ه‌ت ب���ه‌ رووی خ��ی��ان �ه‌ت��ک��اردا‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪7‬ـ ئ�ه‌گ�ه‌ر یه‌کێک ل�ه‌ ئێوه‌ توانی‬ ‫کاره‌کانی ئێوه‌ به‌ بێ‌ خیانه‌تکردن‬ ‫ئه‌نجام بدا‪ ،‬هاوکاری بکه‌ن‪ ،‬نه‌وه‌ک‬ ‫له‌ پێناوی چاوچنۆکی‌و به‌خیلیدا‬ ‫دژی بوه‌ستن‪ ،‬یان خوا نه‌کا له‌سه‌ری‬ ‫ببن به‌ جاسووسی بێگانه‌‪.‬‬ ‫‪8‬ـ ئه‌و شوێنانه‌ی له‌ وه‌سیه‌تنامه‌که‌دا‬ ‫نووسیومه‌ بۆ مزگه‌وت‌و نه‌خۆشخانه‌‌و‬

‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪7‬‬

‫م��اڵ‌‪ ،‬ه �ه‌م س���ه‌روه‌ت‪ ،‬ه �ه‌م ده‌وڵ���ه‌ت‌و‬ ‫ئابڕوو‌و نیشتمانیشتان ده‌بێ‌‪.‬‬ ‫‪10‬ـ من پێم وا نیه‌ حه‌قی خودا نه‌بێ‌‪،‬‬ ‫حه‌قی دیکه‌م له‌سه‌ر بێ‌؛ به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫که‌سێک الی وابوو‪ ،‬له‌ که‌م تا زۆر‬ ‫شتێکی الی منه‌‪ ،‬س �ه‌روه‌ت��ی زۆرم‬ ‫جێ‌ هێشتوه‌‪ ،‬با بچێ‌ له‌ واریسانم‬ ‫داوا بکا‌و وه‌ری بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫تا ئێوه‌ یه‌کتر نه‌گرن‪ ،‬سه‌رناکه‌ون؛‬ ‫زوڵم‌و زۆر له‌ یه‌ک مه‌که‌ن‪ ،‬چونکه‌‬

‫«ئێوه‌ له‌ خه‌بات‌و هه‌وڵ‌‌و تێکۆشان‬ ‫مه‌وه‌ستن؛ تا وه‌ک هه‌موو گه‌النی‬ ‫دیکه‌ له‌ ژێر چه‌پۆکی دوژمنان‬ ‫رزگارتان ده‌بێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر واڵتێکت هه‌بێ‌‪،‬‬ ‫سه‌ربه‌ستییه‌کت هه‌بێ‌؛ ماڵ‌‌و خاک‌و‬ ‫نیشتیمان هی خۆتان بێ‌‪ ،‬ئه‌و کاته‌‬ ‫هه‌موو شتێکتان هه‌یه»‬ ‫سه‌رده‌که‌ون‪ ،‬ئێوه‌ نابێ‌ به‌ کوشتنی‬ ‫من‌و برا‌و ئامۆزاکانم چاوتان بترسێ‌‪،‬‬ ‫هێشتا ده‌ب���ێ‌ زۆر ک�ه‌س��ی دیکه‌ی‬ ‫وه‌ک��وو ئێمه‌ ل�ه‌و رێگایه‌دا ]گیانی‬ ‫خ��ۆی��ان[ ب �ه‌خ��ت ب��ک �ه‌ن؛ ت��ا ده‌گ �ه‌ن �ه‌‬ ‫ئاوات‌و مه‌به‌ستتان‪.‬‬ ‫دڵنیام له‌ دوای ئێمه‌ش زۆر که‌سی‬ ‫دیکه‌ ه �ه‌ر ب�ه‌ فێڵ‌‌و دووڕووی���ی له‌‬ ‫به‌ین ده‌برێن‪.‬‬ ‫دڵنیام زۆر له‌وانه‌ی له‌ دوای ئێمه‌ش‬ ‫ده‌که‌ونه‌ داوی فڕ‌وفێڵی عه‌جه‌مان‪،‬‬ ‫ل�ه‌ ئێمه‌ش زان��ات �ر‌و لێهاتووتر ده‌ب��ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیوادارم کوشتنی ئێمه‌ ببێته‌‬ ‫په‌ند‌و عیبره‌ت بۆ دڵسۆزانی گه‌لی‬ ‫ک��ورد‪ .‬وه‌سیه‌تێکی دیکه‌م بۆ ئێوه‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ک �ه‌ ل �ه‌ خ���وای گ���ه‌وره‌ داوا‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬هه‌ر چیه‌کتان بۆ سه‌رفرازیی‬ ‫ئه‌و گه‌له‌ ک��رد‪ ،‬کۆمه‌کتان له‌ ئه‌و‬ ‫بۆ بێ‌؛ دڵنیام خوای گه‌وره‌ سه‌رتان‬

‫گ �ه‌ڕێ��ن ب��ا بیکا‪ .‬ئیتر ن��اب�ێ‌ ب �ه‌رد‬ ‫بخه‌نه‌ سه‌ر رێی‌و نابێ‌ به‌وه‌ دڵگیر بن‬ ‫که‌ یه‌کێک له‌ ئێوه‌ به‌رپرسیاره‌تیی‬ ‫گ������ه‌وره‌ی ب���ه‌ده‌س���ت���ه‌وه‌ی���ه‌‪ .‬ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫ک��اری گ �ه‌وره‌ که‌وتۆته‌ س�ه‌ر شانی‬ ‫که‌سێک‌و به‌ڕێوه‌ی ده‌با‪ ،‬دیاره‌ لێی‬ ‫ده‌زانێ‌‌و به‌رپرسیاره‌تیی گه‌وره‌تریش ]‬ ‫ی[ له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌و ئه‌رکه‌دا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫دڵنیابه‌ برا کورده‌که‌ت هه‌ر چاکتره‌؛‬ ‫دوژم��ن کینه‌ی له‌ دڵ��ه‌‌و ئه‌گه‌ر من‬ ‫به‌رپرسیاریه‌تیی گه‌وره‌م له‌ سه‌رشانی‬ ‫نه‌بوایه‌‪ ،‬ئێستا له‌ژێر داری سێداره‌دا‬ ‫ران���ه‌ده‌وه‌س���ت���ام‪ .‬ب��ۆی �ه‌ ن��اب �ێ‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ‌‬ ‫یه‌کتریدا چاوچنۆک بن‪ .‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫فه‌رمانی ئێمه‌یان به‌جێ‌ نه‌ده‌گه‌یاند‪،‬‬ ‫نه‌ک هه‌ر فه‌رمان جێبه‌جێ‌ نه‌کردن‪،‬‬ ‫به‌ڵکوو به‌ ت���ه‌واوی دوژمنایه‌تییان‬ ‫ده‌ک����ردی����ن‪ ،‬ل���ه‌ب���ه‌ر ئ����ه‌وه‌ی خ��ۆم��ان‬

‫وه‌ئه‌ستۆی خۆی گرتبا‪ ،‬ئێستا ئه‌و‬ ‫له‌ شوێنی من له‌ ژێر سێداره‌ ده‌بوو‪.‬‬ ‫وا من به‌ مه‌به‌ستی ره‌زایه‌تی خودا‌و‬ ‫ب �ه‌ پ��ێ��ی ب �ه‌رپ��رس��ی��اره‌ت��ی س �ه‌رش��ان��م‪،‬‬ ‫وه‌کوو کوردێک�� خزمه‌تکاری گه‌ل‌و‬ ‫ل �ه‌ رێ��گ��ای ک���اری چ����اک‌دا (ام��ر‬ ‫بالمعروف) ئه‌و چه‌ند ئامۆژگارییه‌م‬ ‫کردن که‌ هیوادارم له‌مه‌ودوا عیبره‌ت‬ ‫وه‌رب����گ����رن‌و ب���ه‌ ت������ه‌واوی گ���وێ‌ له‌‬ ‫ئامۆژگارییه‌کانم بگرن‪ .‬به‌ هیوای‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫پالتفۆرمى «ئازادى بۆ ئۆجه‌الن» ده‌ستپێده‌کات‬

‫کۆڵبه‌رێک کوژرا و یه‌کێکیتریش برینداربوو‬

‫تایبه‌ت به‌ دوژمنی عه‌جه‌م‪ ،‬چونکه‌‬ ‫به‌ چه‌ند هۆ‌و رێگاوه‌ عه‌جه‌م دوژمنی‬ ‫ئ��ێ��وه‌ی�ه‌‪ ،‬دوژم��ن��ی گ���ه‌ل‌و نیشتمان‌و‬ ‫ئایینتانه‌‪ .‬مێژوو سه‌لماندویه‌تی که‌‬ ‫ب���ه‌رده‌وام له‌ ک��ورد به‌ به‌هانه‌یه‌‌و به‌‬ ‫که‌مترین تاوان ده‌تانکوژێ‌‌و له‌ هیچ‬ ‫تاوانێک ب�ه‌ران��ب�ه‌ر ب�ه‌ ک��ورد ده‌س��ت‬ ‫ناگێڕیته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪5‬ـ ب��ۆ چ �ه‌ن��د رۆژێ���ک ژی��ان��ی بێ‌‬ ‫قیمه‌تی ئه‌م دنیایه‌ خۆتان مه‌فرۆشن‬

‫که‌سایه‌تی هه‌فته‌‬

‫قوتابخانه‌؛ ئێوه‌ هه‌مووتان داوای بکه‌ن‬ ‫تا ده‌کرێ‌‌و سوودیان لـێ‌وه‌رده‌گیرێ‌‪.‬‬ ‫‪9‬ـ ئێوه‌ له‌ خه‌بات‌و هه‌وڵ‌‌و تێکۆشان‬ ‫مه‌وه‌ستن؛ تا وه‌ک هه‌موو گه‌النی‬ ‫دی��ک�ه‌ ل �ه‌ ژێ��ر چ�ه‌پ��ۆک��ی دوژم��ن��ان‬ ‫رزگ��ارت��ان ده‌ب���ێ‌‪ ،‬م��اڵ��ی دن��ی��ا هیچ‬ ‫ن���ی���ه‌‪ ،‬ئ����ه‌گ����ه‌ر واڵت���ێ���ک���و ه���ه‌ب���ێ‌‪،‬‬ ‫سه‌ربه‌ستییه‌کو هه‌بێ‌؛ ماڵ‌‌و خاک‌و‬ ‫نیشتمانه‌که‌‌و ه��ی خ��ۆت��ان ب �ێ‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کاته‌ ه�ه‌م��وو شتێکتان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬هه‌م‬

‫خوا زۆر زوو زاڵم له‌به‌ین ده‌با‌و نابوودی‬ ‫ده‌کا‪ ،‬ئه‌وه‌ به‌ڵێنی خواوه‌نده‌ بێ‌که‌م‌و‬ ‫زی��اد‪ ،‬زاڵ��م ده‌ڕووخ��ێ‌‌و نابوود ده‌بێ‌‪،‬‬ ‫خوا تۆڵه‌ی زوڵمی لـێ‌ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫هیوادارم ئه‌وانه‌ له‌گوێ‌ بگرن‌و خوا‬ ‫سه‌رکه‌وتووتان بکا‬ ‫خزمه‌ تگوزارى گه‌ل و نیشتمان‬ ‫قازى محه‌مه‌د‬ ‫کۆمارى کوردستان‬

‫سه‌باحه‌ت تونجه‌ل‪:‬‬

‫«ده‌مانه‌وێ میکانیزمی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری گه‌ل دابمه‌زرێنین»‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫هێمن ئه‌حمه‌د‬

‫پاالتفۆرمى ‹›ئازادى بۆ ئۆج ئاالن›› که‌ به‌ر له‌‬ ‫چه‌ند رۆژێک له‌ الیه‌ن ژنانى پارێزه‌ر‪ ،‬پاریزه‌رانى‬ ‫م��اف��ى م���رۆڤ و س��ی��اس�ه‌ت��م�ه‌دارن�ه‌وه‌ دام��ه‌زراب��وو‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬بۆ پێکهاتنى ئاشتى‪ ،‬ده‌بێت ئۆج ئاالن‬ ‫ئازاد بکرێت‪ .‬له‌ پێناوى چاره‌سه‌رى پرسى کورددا‪،‬‬ ‫ئه‌وان له‌گه‌ل به‌رێوه‌به‌رانى حکومه‌ت‪ ،‬پارت و الیه‌نه‌‬ ‫سیاسیه‌کان‪ ،‬رۆژن��ام �ه‌وان��ووس��ان و رۆشنبیراندا‬ ‫کۆده‌بنه‌وه‌‪ .‬پاالتفۆرمى ‹› ئ��ازادى بۆ ئۆج ئاالن‬ ‫‹› ڕاشیگه‌یاند‪ :‬ئه‌وان له‌ پێناوى چاره‌سه‌رى پرسى‬ ‫ک���ورددا‪ ،‬ل�ه‌ چه‌ند رۆژى داه��ات��وو دا و له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رێوه‌به‌رانى حکومه‌ت‪ ،‬پارت و الیه‌نه‌ سیاسیه‌کان‪،‬‬ ‫رۆژن��ام�ه‌ن��ووس��ان و رۆشنبیراندا ک��ۆده‌ب��ن�ه‌وه‌ و به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى کراوه‌ بابه‌ته‌که‌ تاوتوێ ده‌که‌ن و جه‌ختیان‬ ‫له‌وه‌شکرده‌وه‌ به‌ نکۆڵیکردن له‌ ئۆجه‌الن و گه‌لى‬ ‫کورد پرسه‌که‌ چاره‌سه‌ر نابێت و ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت له‌‬ ‫پێناوئى ئازادى ئۆج ئاالن و چارسه‌رى پرسى کورد‬ ‫و ئاشتى و دیموکراتى بێ ئه‌وه‌ى فه‌رمان له‌ که‌س‬ ‫وه‌رگرین بدوێین و رێچاره‌یه‌ک بدۆزینه‌وه‌‪.‬‬

‫به‌ گ��وێ��ره‌ى زانیاریه‌کان رۆژی چوارشه‌ممه‌‪،‬‬ ‫هێزه‌کانى ئاسایشى ئێران له‌ نزیک شارى قه‌زوین‬ ‫به‌ گومانى ئ �ه‌وه‌ى که‌ ب��ارى نایاساییان پێیه‌‪،‬‬ ‫ئۆتۆمبیلێکى گولله‌باران کردووه‌ و له‌ ئاکامدا‬ ‫هاواڵتیه‌کى ک��وردى کوشتووه‌ و یه‌کى تریشى‬ ‫بریندار ک���ردووه‌‪ ،‬ک��وژراوه‌ک �ه‌ ن��اوى (ش��اپ��وور)‬ ‫ه‌ و خه‌ڵکى سنه‌ى ڕۆژه �ه‌اڵت��ى کوردستانه‌ و‬ ‫که‌سێکى ت��ر ب�ه‌ ن��اوى (ک���وروش زه‌ن���دی) که‌‬ ‫خه‌ڵکى هه‌مان ناوچه‌یه‌ برینداربووه‌‪.‬‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌ عیسا قه‌نبه‌ری‪ ،‬جێگرى هێزه‌کانی‬ ‫ئاسایشی ئێران له‌ پارێزگاى ورمێ به‌ میدیاکانى‬ ‫ناوخۆى ئێرانى ڕاگه‌یاند‪ :‬له‌ ساڵى ڕابردوودا زیاتر‬ ‫له‌ (‪ )3600‬ئۆپه‌راسیان دژ به‌و «قاچاخچی»یانه‌‬ ‫ئه‌نجام دراوه‌ و بڕى زیاتر له‌ (‪ )70‬میلیارد تمه‌ن‬ ‫بارى نایاسایى ده‌ستى به‌سه‌ر داگیراوه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیاریه‌کانیش له‌و ماوه‌یه‌دا زیاتر له‌ (‪)50‬‬ ‫کۆڵبه‌ر کوژراون‪.‬‬

‫سه‌باحه‌ت تونجه‌ل‪ ،‬په‌رله‌مانتاری‬ ‫پارتی ئاشتی و دیموکراسی‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ ئه‌نجامدانی گۆنگره‌ی‬ ‫گشتی له‌ ئه‌نکارا له‌ (‪15‬و‪)16‬‬ ‫لێدوانی دا و رایگه‌یاند‪« :‬یه‌کێتی‬ ‫و به‌ره‌مان دروست کردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هیچ کۆنگره‌مان نه‌به‌ستووه‌‪.‬‬ ‫بانگه‌شه‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رێکخستنکردنی گه‌ل‪ ،‬میکانیزمی‬ ‫خۆبه‌ڕێوه‌بردن داده‌مه‌زرێنین‪ .‬بۆ‬ ‫هیچ بابه‌تێک له‌ ناوه‌نددا بڕیار‬ ‫ناده‌ین‪ .‬هه‌ر شتێک هه‌بێت‪ ،‬پێکه‌وه‌‬ ‫گفتوگۆی له‌سه‌ر ده‌که‌ین و بڕیاری‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ده‌ین»‪.‬‬

‫تونجه‌ل له‌گه‌ڵ ئاماژه‌ به‌وه‌ی که‌ دیموکراسی‬ ‫راس��ت �ه‌وخ��ۆ ل �ه‌ م�ه‌ج��ل��ی��س و ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ی‬ ‫گه‌له‌وه‌ تێده‌په‌ڕێت و وتی‪ :‬تورکیا پێویستی‬ ‫ب�ه‌ ئۆپۆزسیۆنی دیموکراتیک ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬له‌‬ ‫واقیعدا ئ�ه‌م به‌رهه‌ڵستکارییه‌ هه‌یه‌ که‌ له‌‬ ‫سۆسیالیسته‌کان‪ ،‬ره‌نجده‌ران و دژبه‌رانی شه‌ڕ‬

‫پێک دێت‪ .‬کێشه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ په‌رش و باڵون‪.‬‬ ‫کۆنگره‌ ده‌توانێ هه‌موو ئه‌مانه‌ یه‌ک بخاته‌وه‌‬ ‫و هه‌لی تێکۆشانێکی هاوبه‌ش بڕه‌خسێنێت‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ئ��ام��ان��ج��م��ان ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ک �ه‌ ده‌س����ه‌اڵت و‬ ‫ژیان سه‌رله‌نوێ به‌رێکخستن بکه‌ینه‌وه‌‪ .‬له‌‬

‫به‌رامبه‌ر سیستمه‌وه‌ که‌ گۆڕه‌پانی ژیانی لێ‬ ‫ته‌نگ کردوین‪ ،‬له‌گه‌ڵ خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ئه‌مه‌ به‌رفراوان ده‌که‌ینه‌وه‌‪ .‬ده‌مانه‌وێ ئه‌وه‌ی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تییه‌‪ ،‬پلۆتیزه‌ی بکه‌ینه‌وه‌‪ .‬له‌م‬ ‫پێناوه‌دا تێده‌کۆشین»‪.‬‬


‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪6‬‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫زه‌ینه‌ب سیپان ‪ -‬هه‌رێم کاوانى‬

‫تورکیا یاسایه‌کی نوێ دژی‬ ‫ئۆجه‌الن ده‌رده‌کات‬

‫حه‌سیپ کاپاڵن‪ :‬په‌سه‌ندکردنى ئه‌م یاسای ‌ه‬ ‫ل ‌ه ئه‌نجومه‌ندا ریسواییه‌‬

‫له‌ چوارچێوه‌ی پتر گوشار خستن ‌ه‬ ‫سه‌ر ئۆجه‌الن کۆمیسیۆنى عه‌داله‌تى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى تورکیا‪ ،‬یاسایه‌کی‬ ‫په‌سه‌ندکرد‪ ،‬په‌رله‌مانتارێکی‬ ‫شرناخیش ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ده‌کات‬ ‫کۆمیسیۆنى عه‌داله‌ت کارى ئه‌وه‌‬ ‫نییه‌ یاسا په‌سه‌ند بکات و تورکیا‬ ‫ماف و یاسا ناناسێت‪ ،‬محه‌مه‌د‬ ‫ئۆجه‌النیش جه‌ختده‌کاته‌وه‌‬ ‫رێکخراوه‌کانی نێونه‌ته‌وه‌یى و مافى‬ ‫مرۆڤ پێویسته‌ له‌ دژى ئه‌م یاسایه‌‬ ‫هه‌ڵوێستیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫له‌ (‪)7/27‬ی رابردووه‌ رێگه‌ به‌ عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‪،‬‬ ‫رێبه‌رى (‪ )KCK‬نادرێت پارێزه‌ره‌کانى ببینێت‪.‬‬ ‫کۆمیسیۆنى ع�ه‌دال�ه‌ت��ى ئه‌نجومه‌نى تورکیا‪،‬‬ ‫یاسایه‌کى په‌سه‌ند کرد که‌ هه‌ندێک گوشارى‬ ‫پ��ت��ر ب��خ�ه‌ن�ه‌ س���ه‌ر ع �ه‌ب��دواڵ ئ���ۆج���ه‌الن‪ ،‬رێ��ب �ه‌رى‬ ‫کۆماجڤاکێن کوردستان(‪ ،)KCK‬له‌ چوارچێوه‌ى‬ ‫ئه‌و یاسایه‌دا که‌ بزانن هه‌رگیراوێکى سیاسى‬ ‫که‌ له‌رێگاى پارێزه‌ر یان رێگایه‌کى تر زانیارى‬ ‫و رێنماى به‌«رێکخستنێکى ت��اوان��ب��ار» بدات‬ ‫به‌خواستى دادگ��ا ده‌تواندرێت بۆ شه‌ش مانگ‬ ‫دیدار له‌گه‌ڵ پارێزه‌ر و بنه‌ماڵه‌که‌ى رێگه‌ى لێ‬ ‫بگیرێت‪ ،‬ته‌نها سه‌ندیکاى پ��ارێ��زه‌ران��ى تورکیا‬ ‫ی��اخ��ود پ��ارێ��زه‌رێ��ک ک�ه‌ ده‌وڵ���ه‌ت دی���ارى بکات‬ ‫ده‌توانێت دیدار له‌گه‌ڵ گیراوه‌که‌دا ئه‌نجام بدات‪.‬‬ ‫حه‌سیب ک��اپ�ڵان‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ى ش��رن��اخ‪،‬‬ ‫وتى‪ :‬په‌سه‌ندکردنى ئه‌م یاسایه‌ له‌ ئه‌نجومه‌ندا‬ ‫ریسواییه‌‪ ،‬چۆن کۆمیسۆنى مافى مرۆڤ ئه‌م‬ ‫یاسایه‌ ئاسایى ده‌بینێت؟ کۆمیسۆنى عه‌داله‌ت‬ ‫ک��ارى ئ �ه‌وه‌ نییه‌ یاسا په‌سه‌ند ب��ک��ات‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫کارى ئه‌و ئه‌وه‌یه‌ که‌ چاو به‌یاساکه‌دا بخشێنێته‌وه‌‬ ‫و بزانێت که‌ چی تێدایه‌ دژى مافى مرۆڤ‬ ‫بێت‪ ،‬به‌پێى م��اف یاسا بۆ که‌سێک دروس��ت‬ ‫ناکرێت‪ ،‬کاتێک ئه‌و که‌سه‌که‌ عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫بێت تورکیا هیچ م��اف و یاسا ناناسێت‪ ،‬له‌‬ ‫(‪ )2011/7/27‬به‌ بیانوى جارێک که‌ که‌شتى‬ ‫خراپووه‌ یان ئاو و ه�ه‌وا گونجاو نییه‌ ئۆجه‌الن‬ ‫پارێزه‌ره‌کانى نابینێت‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د ئۆجه‌الن‪ ،‬براى عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‪ ،‬وتى‪:‬‬ ‫ئاسته‌نگى کردنى دیدار له‌گه‌ڵ براکه‌م له‌‬ ‫ب��وارى ک��رداری��دا هه‌یه‌‪ ،‬بۆ ئ��ه‌وه‌ى که‌‬ ‫ئه‌م قه‌ده‌غه‌ کردنه‌ بکه‌ن به‌ فه‌رمى‬ ‫ئ���ه‌م ی��اس��ای �ه‌ی��ان دروس���ت���ک���ردووه‌‪،‬‬ ‫رێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ی ن��ێ��ون�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ى و‬ ‫مافى مرۆڤ پێویسته‌ له‌ دژى ئه‌م‬ ‫یاسای ‌ه هه‌ڵوێستیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ل�ه‌ سلێمانیش ل�ه‌ پێناو‬ ‫ن��اس��ان��دن و خ���اوه‌ن���داری ک���ردن له‌‬ ‫ئۆجه‌الن ئێواره‌ى رۆژى پێنج شه‌ممه‌‬ ‫(‪ )2011/1/19‬له‌ هۆڵى ئ��ازادى‬ ‫ح��زب��ى ش��ی��وی��ع��ى ل���ه‌ ش���ارى‬ ‫سلێمانى به‌ به‌شدارى‬ ‫رۆش��ن��ب��ی��ران و‬

‫ژم���اره‌ی���ه‌ک ک�ه‌س��ای�ه‌ت��ى ب��اش��ورى ک��وردس��ت��ان‬ ‫کۆنفرانسێک به‌سترا که‌ ل ‌ه الیه‌ن بانۆ هه‌ڵه‌بجه‌یى‪،‬‬ ‫ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى ژنانى ئازادیخوازى کوردستان‬ ‫پێشکه‌ش کرا‪.‬‬ ‫رێکه‌وت ئیسماعیل‪ ،‬نووسه‌ر و رۆشنبیر و وه‌‌رگێڕى‬ ‫«گه‌شته‌ نائاکامه‌کانى سه‌رکرده‌یه‌ک»‪ ،‬سه‌ره‌تا‬ ‫باسى له‌ ره‌وشى رۆیشتنى عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن بۆ‬ ‫ئه‌وروپا و پیالنی واڵتانى زلهێز کرد به‌رامبه‌ر‬ ‫نه‌یانهێشت نه‌ته‌نها له‌ ئه‌وروپا‪ ،‬به‌ڵکو له‌ ئه‌فریقاش‬ ‫بۆ په‌یوه‌ندى دیبلۆماسى نیشته‌جێ بێت‪.‬‬ ‫رێکه‌وت ئیسماعیل‪ ،‬باس له‌وه‌ ده‌کات‪ ،‬دیموکراسى‬ ‫له‌ ئ�ه‌وروپ��ا وه‌همه‌ و ته‌نانه‌ت ئ�ه‌و شتانه‌ى که‌‬ ‫ل ‌ه به‌رژه‌وه‌ندى خۆیان دایه‌ له‌ راگه‌یاندندا باڵوى‬ ‫ده‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ره‌خنه‌شى له‌ جه‌ماوه‌رى کورد‬ ‫گرت که‌ ته‌نها وه‌ک کاردانه‌وه‌ خۆیان ده‌رده‌بڕن‬ ‫و هه‌نگاوى چاالکان ‌ه هه‌ڵناگرن‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باسى له‌ که‌سایه‌تى و فکره‌کانى ئۆجه‌الن‬ ‫ک���رد‪ ،‬ک �ه‌ زی��ات��ر ل �ه‌ (‪ )5000‬الپ���ه‌ڕه‌ى وه‌ک‬ ‫به‌رگرینامه‌ پێشکه‌ش کردووه‌ و کوردى هه‌موو‬ ‫دنیاى هێناوه‌ته‌ الى یه‌ک و ئۆجه‌الن (‪ )14‬ساڵه‌‬ ‫له‌ زی��ن��دان دای �ه‌ و به‌ رێ��ب�ه‌رى ئه‌فریقاى باشور‬ ‫نێلسۆن ماندیالى چواند که‌ (‪ )27‬ساڵ بۆ مافى‬ ‫گه‌له‌که‌ى له‌ زیندان ده‌ستبه‌سه‌ر کرابوو‪.‬‬ ‫ل�ه‌ به‌شێکى لێکۆڵینه‌وه‌که‌یدا سیاسه‌ته‌کانى‬ ‫ئه‌مریکاى باس کرد و رایگه‌یاند‪ :‬ره‌جه‌ب ته‌یب‬ ‫ئ �ه‌ردۆغ��ان و ع�ه‌ب��دواڵ گوله‌ن و داود ئۆغلۆ‪،‬‬ ‫ه �ه‌م��ووی��ان م��وری��ده‌ک��ان��ى ف �ه‌ت��ح��واڵ گ��ول�ه‌ن��ن‪،‬‬ ‫فه‌تحواڵ گوله‌نیش له‌ ئه‌مریکا نیشته‌جێیه‌ و ده‌قى‬ ‫لێدوانه‌کانى عه‌بدواڵ گوله‌نیشی بۆ ئاماده‌بووان‬ ‫خوێنده‌وه‌ که‌ ره‌وای��ى به‌ کۆمه‌ڵکوژى ده‌دات و‬ ‫رایگه‌یاندووه‌ «ده‌س�ه‌اڵت��دارى تورکیا نه‌یتوانیوه‌‬ ‫باش که‌ڵک له‌ ئایین وه‌ربگرن»‪.‬‬

‫خراپیان زانیوه‌ له‌سه‌ر کورد و بزوتنه‌وه‌که‌ باڵویان‬ ‫کردۆته‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ش ته‌واو به‌ زیانى کورد ته‌واو‬ ‫بووه‌‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ میدیاى کوردى کاریگه‌رى خراپى‬ ‫له‌سه‌ر باشورى کوردستان دروست کردووه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌م کۆنفرانسه‌ له‌ کاتێک دای �ه‌ که‌ عه‌بدواڵ‬ ‫ئ��ۆج �ه‌الن رۆژى هه‌ینى داه��ات��وو شه‌شه‌مانگ‬ ‫تێده‌په‌ڕێت که‌ رێگه‌ نه‌دراوه‌ و گۆشه‌گیر کراوه‌ و‬ ‫رێگه‌ به‌ پارێزه‌رانى نادرێت سه‌ردانى بکه‌ن‪.‬‬ ‫ف��ای��ق گ��وڵ��پ��ى‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ى ک��ۆم��ی��ت�ه‌ى م���اف و‬ ‫ته‌ندروستى عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن ئاماژه‌ى به‌ دۆخى‬ ‫ئۆجه‌الن له‌ناو زیندان ک��رد که‌ ژه‌هراویکردنى‬ ‫ئۆجه‌الن به‌ ماده‌ى سترۆنسیۆم و کرۆم له‌ ساڵى‬ ‫(‪ )2007‬کرد و وت��ى‪ :‬له‌ رێگه‌ى هێنانى تاڵه‌‬ ‫قژه‌کانى له‌ رێگه‌ى پارێزه‌ره‌کانیه‌وه‌ توانرا ژه‌هراوی‬ ‫کردنه‌که‌ى له‌ تاقیگه‌کانى پاریس‪ ،‬رۆما‪ ،‬نه‌رویج‬ ‫ئاشکرا بێت‪ ،‬ئێستاش دووباره‌ ئه‌م مه‌ترسییه‌ له‌‬ ‫ئارادایه‌‪.‬‬ ‫ف��ای �ه‌ق گوڵپى ب��اس��ى ل �ه‌ م��اف��ى زیندانییه‌کى‬ ‫سیاسى کرد و رایگه‌یاند که‌ رێبه‌ری (‪)KCK‬‬ ‫له‌ گشت مافه‌کانى زیندانى سیاسى بێبه‌ش کراوه‌‬ ‫و ل ‌ه گۆشه‌گیریدا گۆشه‌گیرتر کراوه‌‪ ،‬سه‌ردانى‬ ‫بنه‌ماڵه‌ و که‌سانى نزیک و پ��ارێ��زه‌ران��ى لێ‬ ‫قه‌ده‌غه‌ کراوه‌ و راگه‌یاندن ئاگاردار نییه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫رادیۆیه‌کى پێدراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ کۆتاییدا ئاماده‌بووان به‌ ره‌خنه‌ و پێشنیار و‬ ‫بیروڕاى خۆیان هێنایه‌ زمان و پێنشیار کرا که‌‬ ‫له‌ باشورى کوردستان مه‌کته‌ب یا کۆمیته‌یه‌کى‬ ‫ئایدۆلۆژیکى بۆ باڵوکردنه‌وه‌ى ئه‌ندیشه‌کانى‬ ‫ئۆجه‌الن دابمه‌زرێت‪.‬‬ ‫سه‌الم عه‌بدولکه‌ریم‪ ،‬مامۆستاى زانکۆى سلێمانى‬ ‫پێشنیارى کرد که‌ له‌ ناوه‌نده‌کانى زانکۆ‪ ،‬کۆڕ‬

‫سه‌الم عه‌بدولکه‌ریم‪ ،‬مامۆستاى زانکۆ‌‪:‬‬ ‫پێویسته‌ له‌ ناوه‌نده‌کانى زانکۆ‪ ،‬کۆڕ و‬ ‫سیمینار بۆ خوێندکاران ببه‌سترێت و گه‌نجان‬ ‫به‌ هزره‌کانی ئۆجه‌الن‌ ئاشنا بکرێن‬ ‫ئ����ه‌و ن����وس����ه‌ره‌‪ ،‬ره‌خ���ن���ه‌ی له‌‬ ‫م��ی��دی��اى ده‌س���ه‌اڵت���دارى هه‌رێم‬ ‫گ��رت و وت��ی‪ :‬ل�ه‌ سه‌رده‌مانى‬ ‫گ���ی���ران���ى ئ����ۆج����ه‌الن م��ی��دی��اى‬ ‫تورکیایان کردۆته‌ س�ه‌رچ��اوه‌ و‬ ‫تورکه‌کانیش هه‌رچى‬ ‫ب�����������������������ه‌‬ ‫و س��ی��م��ی��ن��ار‬ ‫ب��ۆ خ��وێ��ن��دک��ارن‬ ‫ب����ب����ه‌س����ت����رێ����ت و‬ ‫گه‌نجان به‌م فکرانه‌‬ ‫ئ���اش���ن���ا ب���ک���رێ���ن ب��ۆ‬ ‫ئ��������ه‌وه‌ى ک���ۆم���ه‌ڵ���گ���اى‬ ‫باشورى کوردستانیش له‌م‬ ‫فکرانه‌ سودمه‌ند بێت‪ ،‬سه‌الم‬ ‫عه‌بدولکه‌ریم‪ ،‬ب�ه‌ش��دارب��وو له‌و‬ ‫سیمیناره‌‪ ،‬له‌ درێ��ژه‌ى قسه‌کانیدا‬ ‫باس له‌وه‌ ده‌کات سه‌ره‌ڕاى ئیدانه‌کردنى‬ ‫ئه‌و پیالنگێڕییه‌‪ ،‬گرنگه‌ ئێمه‌ وه‌ک کورد وه‌ک‬ ‫ئه‌وانه‌ى له‌ بوارى ئه‌کادیمیا کار ده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌و گیرو‬ ‫گرفت و رووداو کێشانه‌و پیالنگیڕى له‌ مێژووى‬ ‫ه��اوچ�ه‌رخ��ى ک��ورد ل�ه‌ پارچه‌کانى کوردستان‬ ‫رووده‌ده‌ن‪ ،‬بیکه‌ین به‌ بابه‌تى توێژینه‌وه‌ى زانستى‪،‬‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى زانستیانه‌ ده‌ستنیشان و ه��ۆک��ارو‬ ‫که‌موکوڕیانه‌ دی��ارى بکه‌ین‪ ،‬رووب���ه‌ڕووى ئه‌و‬ ‫بار گرژی و رووداوانه‌ ببینه‌وه‌ که‌ڕوو به‌ڕوومان‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬بێگومان ئه‌وه‌ى ئه‌رکى گه‌نجانى کورده‌‬ ‫له‌ زانکۆکانى کوردستان له‌م ساڵ ڕۆژه‌و له‌ له‌‬ ‫هه‌رساڵ رۆژێکى نه‌ته‌وه‌یى تر که‌دێته‌ پێشه‌وه‌‬ ‫خاوه‌ندارێتى بکه‌ن له‌ڕووى پارێزگارى کردن بایه‌خ‬ ‫پێدانى له‌ ئاستى نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬بتوانین کێشه‌کانمان‬ ‫ئ���ه‌و پیالنگێڕییه‌ ل �ه‌ ئاستێکى ن��اوخ��ۆی��ی �ه‌وه‌‬ ‫بگوازینه‌وه‌ ب��ۆ ئاستێکى ن��ێ��وده‌وڵ�ه‌ت��ى‪ ،‬جه‌خت‬ ‫بکه‌ینه‌وه‌ له‌ کوردبوونمان له‌ پێناو ئاینده‌یه‌کى‬ ‫گه‌ش بۆ نه‌ته‌وه‌که‌مان‪.‬‬

‫وه‌سێتی قازی بۆ گه‌له‌که‌ی‪:‬‬

‫ره‌مـــــــ‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫له‌ هه‌موویان زاڵمتر‌و مه‌لعوونتر‌و خوانه‌ناستر‌و‬ ‫بێبه‌زه‌ییتره‌؛ له‌ هیچ تاوانێک به‌رانبه‌ر به‌‬ ‫باران‬ ‫گ�ه‌ل��ی ک��ورد ده‌س��ت ن��اگ��ێ��ڕێ��ت�ه‌وه‌؛ ه �ه‌ر به‌‬ ‫درێژایی مێژوو له‌گه‌ڵ‌ گه‌لی کورد‪ ،‬غه‌ره‌ز‌و‬ ‫(‪)2‬ی رێبه‌ندانى ساڵى (‪)1324‬‬ ‫کینه‌ی ریشه‌داری هه‌بووه‌‌و هه‌یه‌تی‪.‬‬ ‫هه‌تاوى به‌رامبه‌ر به‌ (‪)1946/1/22‬‬ ‫ته‌ماشا که‌ن‪ ،‬بڕوانن ته‌واوی گه‌وره‌ پیاوانی‬ ‫کۆمارى کوردستان له‌ مهاباد‬ ‫گه‌له‌که‌تان‪ ،‬ل�ه‌ سمایل ئ��اغ��ای شکاکه‌وه‌‬ ‫دامه‌زرا‪ ،‬دواى پتر له (‪ )66‬ساڵ‬ ‫ب��گ��ره‌؛ ت��ا ج �ه‌وه �ه‌ر ئ��اغ��ای ب���رای‌و ه�ه‌م��زه‌‬ ‫به‌سه‌ر دامه‌زراندنى کۆماره‌که‌دا‪،‬‬ ‫ئاغای مه‌نگوڕ‌و چه‌ند‌و چه‌ندین مرۆڤی‬ ‫له‌ ساڵیادیدا و له‌به‌ر گرنگى‬ ‫دیکه‌‪ ،‬هه‌ر هه‌موویان به‌ فریودان‪ ،‬ئارامیان‬ ‫ناوه‌رۆکى‪ ،‬وه‌سێنامه‌که‌ى پێشه‌وا‬ ‫کردنه‌وه‌‌و خه‌ڵکیان له‌ پشت کردنه‌وه‌‌و ئینجا‬ ‫قازى و گرنگییه‌ مێژووییه‌که‌ى‬ ‫زۆر نامه‌ردانه‌‪ ،‬کوشتیانن؛ هه‌موو ئه‌وانه‌یان‬ ‫لێره‌دا باڵوى ده‌که‌ینه‌وه‌‪...‬‬ ‫به‌ سوێند‌و قورئان فریو دان که‌ گویا عه‌جه‌م‬ ‫له‌ دواى ئه‌وه‌ى که‌ کۆمارى کوردستان‬ ‫نییه‌تی خێری له‌ گه‌ڵیان‌دا هه‌یه‌‌و چاکه‌یان‬ ‫دامه‌زرا‪ ،‬ساڵێک ته‌مه‌نى ته‌واو نه‌کرد‬ ‫له‌گه‌ڵ‌‌دا ده‌ک��ات‪ ،‬ب�ه‌اڵم هه‌ر ک��ورده‌ خۆش‬ ‫کۆماره‌که‌ جوانه‌مه‌رگ بوو‪ ،‬له‌ کاتى‬ ‫ب���اوه‌ڕه‌‌و به‌ سوێند‌و س��ۆزی عه‌جه‌م فریوی‬ ‫له‌سێداره‌دانى قازى محه‌مه‌د سه‌رۆکى‬ ‫خ���واردوه‌‌و ب���اوه‌ڕی پێ‌ هێناون؛ که‌چی تا‬ ‫کۆمارى کوردستان‪ ،‬ساڵى (‪ )1947‬ئه‌م‬ ‫ئێستاش به‌ درێژایی مێژوو‪ ،‬که‌س نه‌یدیوه‌‬ ‫وه‌سێتنامه‌یه‌ى بۆ گه‌له‌که‌ى له‌ دواى خۆى‬ ‫تاکوو جارێکیش عه‌جه‌م به‌ سوێند‌و واده‌‌و‬ ‫جێهێشت‪.‬‬ ‫ئه‌و په‌یمانانه‌ی که‌ به‌ سه‌رانی کوردی داوه‌‪،‬‬ ‫وه‌فای پێ‌بکا‌و واده‌کانی له‌گه‌ڵ‌ کورد به‌جێ‌‬ ‫وه‌سیه‌تى قازى محه‌مه‌د بۆ گه‌لى کورد‬ ‫بگه‌یه‌نێ‌؛ هه‌ر هه‌مووی درۆ‌و فڕ‌وفێڵ‌ بووه‌‪.‬‬ ‫جا وا من وه‌کوو برایه‌کی چووکه‌ی ئێوه‌‪ ،‬له‌‬ ‫بسم‌الله‌ الرحمن الرحیم‬ ‫رێگای خوادا‪ ،‬بۆ خاتری خودا پێتان ده‌ڵێم‪:‬‬ ‫رۆڵه‌‌و برا عه‌زیزه‌کانم!‬ ‫یه‌کتر بگرن‌و قه‌ت پشتی یه‌کتر به‌رمه‌ده‌ن‪.‬‬ ‫برا به‌ش خوراوه‌کانم‪،‬‬ ‫دڵنیا بن ئه‌گه‌ر عه‌جه‌م هه‌نگوینتان بداتێ‌‪،‬‬ ‫میلله‌ته‌ زوڵم لێکراوه‌که‌م!‬ ‫وام ل�ه‌ دوای��ی��ن ساته‌کانی ژی��ان �م‌دا‪ ،‬چه‌ند دیاره‌ ژه‌هری تێ‌کردوه‌‪ .‬به‌ سوێند‌و به‌ڵێنی‬ ‫ئامۆژگارییه‌کتان ده‌ک �ه‌م‪ ،‬وه‌رن به‌ خاتری درۆی ع �ه‌ج �ه‌م ف��ری��و م �ه‌خ��ۆن؛ ک �ه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫خوا چیتر دوژمنایه‌تیی یه‌کتری مه‌که‌ن؛ هه‌زار جار ده‌ست له‌ قورئانی پیرۆزیش بدا‌و‬ ‫ی�ه‌ک بگرن‌و پشتتان وه‌یه‌کتری ب��ده‌ن‪ ،‬له‌ به‌ڵێنتان پێ‌بدا‪ ،‬دڵنیابن مه‌به‌ستی فریودانی‬ ‫ب�ه‌ران��ب�ه‌ر دوژم��ن��ی زۆردار‌و زاڵ��م بوه‌ستن‪ ،‬ئێوه‌یه‌‪ ،‬تاوه‌کوو فێڵێکتان لـێ‌بکا‪.‬‬ ‫خۆتان به‌ خ��ۆڕای��ی به‌ دوژم��ن مه‌فرۆشن‪ ،‬وا من له‌ دوایین ساته‌کانی ژیانم‌دا به‌ خاتری‬ ‫دوژمن هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ئێوه‌ی ده‌وێ‌‪ ،‬تا کاری خودای گه‌وره‌ ئامۆژگاریتان ده‌که‌م‪ ،‬پێتان‬ ‫خ��ۆت��ان پ�ێ‌ج��ێ��ب�ه‌ج�ێ‌ ده‌ک����ا‌و ق���ه‌ت ب �ه‌زه‌ی��ی ده‌ڵێم‌و خوا بۆ خۆی ده‌زانێ‌ که‌ من ئه‌وه‌ی‬ ‫پێتان‌دا نایه‌؛ له‌ هه‌ر هه‌لێک‌دا بێ‌‪ ،‬قه‌ت له‌ ده‌ستم هات‪ ،‬به‌ سه‌ر‌و به‌گیان‌و تێکۆشان‪،‬‬ ‫به‌ ئامۆژگاری‌و رێنوێنی‌و رێگه‌ی راست‬ ‫لێتان نابوورێ‌‪.‬‬ ‫دوژم��ن��ان��ی گ �ه‌ل��ی ک���ورد زۆرن‪ ،‬زاڵ��م��ن‪ ،‬نیشاندانی ئێوه‌‪ ،‬درێغیم نه‌کردوه‌‪ .‬ئێستاش‬ ‫زۆردارن؛ بێ‌به‌زه‌یین؛ ره‌م��زی سه‌رکه‌وتنی له‌و ساته‌دا‌و له‌و ب��ارودۆخ�ه‌دا‪ ،‬دیسان پێتان‬ ‫ه����ه‌ر گ�����ه‌ل‌و ن����ه‌ت����ه‌وه‌ی����ه‌ک‪ ،‬ی �ه‌ک��گ��رت �ن‌و راده‌گه‌یه‌نم که‌ چیتر فریوی عه‌جه‌م نه‌خۆن‌و‬ ‫یه‌کبوونه‌؛ پشتگیریی ت���ه‌واوی میلله‌ته‌‪ .‬ب��اوه‌ڕێ‌ به‌ سوێند‌و ده‌س��ت له‌ ق��ورئ��ان دان‌و‬ ‫هه‌ر میلله‌تێک یه‌کیه‌تیی‌و ته‌بایی نه‌بێ‌‪ ،‬به‌ڵێن‌و سۆزه‌کانیان مه‌که‌ن‪ .‬چونکه‌ عه‌جه‌م‬ ‫هه‌ر ده‌م ژێرده‌ستی دوژمنانی ده‌ب �ێ‌‪ ،‬ئێوه‌ نه‌ خوا ده‌ناسن‌و نه‌ باوه‌ڕیان به‌ خوا‌و پێغه‌مبه‌ر‬ ‫گه‌لی کورد! هیچتان له‌ گه‌النی سه‌ر ئه‌م ه �ه‌ی��ه‌‌و ن �ه‌ ب���اوه‌ڕی���ان ب �ه‌ رۆژی ق��ی��ام�ه‌ت‌و‬ ‫گۆی زه‌ویه‌ که‌متر نیه‌‪ ،‬به‌ڵکوو له‌ پیاوه‌تی‌و حساب‌و کیتاب هه‌یه‌‪ .‬له‌ الی ئه‌وان ئێوه‌ هه‌ر‬ ‫غیره‌ت‌و لێهاتوویی؛ له‌ زۆر له‌و گه‌النه‌ی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ کوردن‪ ،‬با موسڵمانیش بن‪،‬‬ ‫رزگار بوون له‌ پێشترن‪ .‬ئه‌و میلله‌تانه‌ی که‌ تاوانبار‌و مه‌حکوومن‪ ،‬بۆ وان دوژمنن؛ سه‌ر‌و‬ ‫له‌ چنگی دوژمنه‌ زۆرداره‌کانیان رزگاریان ماڵ‌‌و گیانتان بۆ ئه‌وان حه‌اڵڵه‌‌و به‌ غه‌زای‬ ‫ب��وو‪ ،‬وه‌ک ئ��ێ��وه‌ن؛ ب��ه‌اڵم ئ �ه‌وان �ه‌ی خۆیان ده‌زان���ن‪ ،‬به‌ڵێنم وان �ه‌ب��وو من ب��ڕۆم‌و ئێوه‌ به‌‬ ‫رزگار کردوه‌‪ ،‬یه‌کیه‌تییان له‌ نێوان‌دا هه‌بووه‌؛ ده‌ست ئه‌و دوژمنه‌ دڵڕه‌شانه‌وه‌ به‌جێ‌ بهێڵم‪،‬‬ ‫با ئێوه‌ش وه‌کوو هه‌موو گه‌النی رووی زه‌وی‪ ،‬زۆر جاریش بیرم له‌ رابردوو‌و گه‌وره‌ پیاوانمان‬ ‫چیتر ژێ��رده‌س��ت نه‌بن؛ ه �ه‌ر به‌ یه‌کگرتن‌و کردۆته‌وه‌‪ ،‬که‌ عه‌جه‌م به‌ فریو‌و سوێند‌و درۆ‌و‬ ‫ح�ه‌س��وودی به‌یه‌ک ن�ه‌ب��ردن‌و خۆنه‌فرۆشتن حیله‌ گرتوویانن‌و کوشتوویانن‪ ،‬چونکه‌ له‌‬ ‫به‌ دوژمنان له‌ دژی نه‌ته‌وه‌که‌مان ده‌توانن مه‌یدانی نه‌به‌ردیدا پێیان نه‌وه‌ستان‌و نه‌یان‬ ‫توانیوه‌ له‌ به‌رانبه‌ریان‌دا رابوه‌ستن‪ ،‬ناچار‬ ‫رزگار بن‪.‬‬ ‫ب��راک��ان��م! چیتر ف��ری��وی دوژم���ن م �ه‌خ��ۆن؛ ب �ه‌ درۆ‌و ف�ڕ‌وف��ێ�ڵ‌ ه�ه‌ڵ��ی��ان خ �ه‌ڵ �ه‌ت��ان��دوون‪،‬‬ ‫دوژم��ن��ی ک���ورد ل �ه‌ ه��ه‌ر ره‌ن���گ‌و ده‌س��ت��ه‌‌و کوشتوویانن‪.‬‬ ‫قه‌ومێک بێت‪ ،‬ه�ه‌ر دوژم��ن�ه‌‪ ،‬بێ ‌ره‌حمه‌‪،‬‬ ‫بێ‌ویژدانه‌؛ ره‌حمتان پێ‌ناکا‪ ،‬به‌یه‌کترتان من ئه‌وانم هه‌ر هه‌موویان له‌بیر بوو؛ قه‌تیش‬ ‫به‌کوشت ده‌دا؛ ته‌ماحو وه‌به‌ر ده‌نێ‌؛ به‌ درۆ‌و باوه‌ڕم به‌ عه‌جه‌مان نه‌کردوه‌؛ به‌اڵم عه‌جه‌م له‌‬ ‫فڕ‌وفێڵ به‌گژ یه‌کترودا ده‌کا؛ له‌ناو هه‌موو پێش گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ ئێره‌ چه‌ندین جار وه‌اڵم‌و‬ ‫دوژمنه‌کانی گه‌لی کورد‪ ،‬دوژمنی عه‌جه‌م راس��پ��ارده‌ی��ان ب�ه‌ ن��ام��ه‌‌و ب�ه‌ ن��اردن��ی که‌سی‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫ل ‌ه (‪ )40‬رۆژدا (‪ )327‬که‌س ده‌گیرێن‬

‫له‌ تورکیا و باکورى کوردستاندا له‌ ئۆپه‌راسیۆنى‬ ‫(‪ )40‬رۆژى دوای����دا ل �ه‌ ژێ��ر ن���اوى (‪)KCK‬ه‌دا‬ ‫پێکها هاتووه‌‪ )449( ،‬که‌س ده‌ست به‌سه‌ر کران و‬ ‫(‪ )327‬که‌سیش گیران‪ .‬له‌ ئۆپه‌راسیۆنى سیاسى ئه‌م‬ ‫دواییه‌ى تورکیا و باکورى کوردستاندا له‌م (‪)40‬‬ ‫رۆژه‌ى دویدا ژماره‌ى ئه‌و که‌سانه‌ى که‌ له‌ژێر ناوى‬ ‫(‪)KCK‬ه‌دا ده‌ست به‌سه‌ر کراون (‪ )449‬که‌سه‌ و‬ ‫(‪)327‬که‌سیش گیراون و که‌ (‪ )15‬منداڵ‪)22( ،‬‬ ‫خوێندکارى تێدایه‌‪ .‬له‌م (‪ )40‬رۆژه‌دا (‪ )11‬که‌س‬ ‫رۆژانه‌ ده‌ست به‌سه‌ر کراوه‌ و رۆژان�ه‌ش (‪ )8‬که‌س‬ ‫گ��ی��راوه‌‪ .‬ئ�ه‌و (‪ )327‬که‌سه‌ى گیراون به‌ بیانوى‬ ‫«ئه‌ندامى رێکخستنن» ‪« ،‬له‌ژێرناوى رێخستندا‬ ‫خه‌باتیانکردووه‌ و په‌روه‌رده‌یانداوه‌ته‌وه‌«‪ ،‬گیراون‪ .‬له‌‬ ‫ساڵى(‪ )2009‬حکومه‌تى تورکیا به‌شێوه‌یه‌کى چڕ‬ ‫ده‌ستى کردوه‌ به‌گرتنى سیاسه‌تمه‌داران و چاالوانان‬ ‫و رۆژنامه‌نووسانى ک��ورد به‌ بیانوى رێکخستنى‬ ‫نایاساى‪.‬‬

‫(‪ )٤٤٠‬هه‌ڵگرى ڤایرۆسى ئایدز ل ‌ه کوردستان‬

‫به‌پێى راپۆرتى ئاژانسى هه‌واڵی موکریان‪ ،‬فه‌رزام‬ ‫بیدارپوور جێگرى سه‌رۆکی زانکۆى زانستى پزیشکى‬ ‫پارێزگاى کوردستان(سنه‌) له‌ ک��ۆب��وون�ه‌وه‌ى کارى‬ ‫رۆژان �ه‌ى ته‌ندروستى و پاراستنى خواردنى پارێزگاى‬ ‫کوردستاندا رایگه‌یاند‪ )440( :‬که‌س له‌ پارێزگاى‬ ‫کوردستاندا تووشى نه‌خۆشى ئایدز هاتوون و له‌ ماوه‌ى‬ ‫چه‌ند ساڵى رابردووشدا (‪ )140‬که‌س له‌و پارێزگایه‌دا‬ ‫به‌ هۆى ئه‌م نه‌خۆشییه‌وه‌ گیانیان له‌ ده‌ست داوه‌‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ب��اس��ی له‌شکرد ئ�ه‌گ�ه‌رچ��ى ن��اوه‌ن��ده‌ک��ان��ى‬ ‫زانیاریى پارێزگاى کوردستان به‌ بوونی ئه‌و رێژه‌یه‌ له‌م‬ ‫نه‌خۆشیه‌یان زانیوه‌‪ ،‬به‌اڵم گریمانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌کرێت زیاتر‬ ‫له‌ هه‌زار و پێنج سه‌د که‌س ئه‌و نه‌خۆشییه‌یان گرتبێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و ک��ارب�ه‌ده‌س��ت�ه‌ى پ��ارێ��زگ��اى ک��وردس��ت��ان وێ��ڕاى‬ ‫ئ��ام��اژه‌ ب �ه‌ پ �ه‌ره‌س �ه‌ن��دن��ى ئ���ه‌م نه‌خۆشییه‌ ل �ه‌ ش��ارو‬ ‫گ���ون���ده‌ک���ان���ى ده‌وروب���������ه‌رى ش�����ارى س��ن �ه‌ و ده‌س���ت‬ ‫پێڕانه‌گه‌یشتن به‌ پێداویستیه‌ سه‌ره‌کیه‌کانى ژیان و‬ ‫الدانه‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کانى به‌ هۆکارى په‌ره‌سه‌ندنى ئه‌و‬ ‫نه‌خۆشییه‌ زانیوه‌‪.‬‬


‫دژ ب‌ه سێدار‌ه و سه‌نگسار‪ ،‬ژنانى هه‌ر چوار پارچه‌ى کوردستان کۆده‌بنه‌وه‌‬

‫ژنان‬

‫«تێکۆشانى ژنان گرنگترین خاڵ ‌ه ل ‌ه کۆتایىهێنان‬ ‫ب ‌ه هه‌موو جۆره‌کانى قڕکردن»‬

‫ساڵی دووەم ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪8‬‬

‫زیندوو‬

‫ژن و سیاسه‌ت‬ ‫‪u‬سازان تۆفیق ‪u‬‬

‫کاتێک باسی ژن ده‌کرێت به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌ هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬ئه‌وا زۆربه‌ی‬ ‫هێزه‌ سیاسیه‌کان خۆیان به‌ پێشه‌نگ‬ ‫ده‌زان��ن له‌ گرنگیدان به‌ پرسی ژن‬ ‫و ب �ه‌ش��داری پێکردنیان ل�ه‌ ک��اری‬ ‫سیاسی‪ ،‬به‌اڵم کاتێک له‌ئاستێکی‬ ‫ب��ااڵدا ده‌ڕوانیته‌ حزبه‌کان ده‌بینین‬ ‫زۆرب�����ه‌ی پ��ۆس��ت�ه‌ ب���ااڵک���ان ل�ه‌ژێ��ر‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ی پ���ی���اودان و ئ�ه‌وه‌ی��ش��ی‬ ‫ل �ه‌ ده‌س��ت��ی ژن���دای���ه‌ ن��اه��ێ��ڵ��رێ��ت به‌‬ ‫ت��وان��ای خ��ۆی کاربکات و ده‌بێت‬ ‫ببێته‌ جێبه‌جێکه‌ری ئ�ه‌و پالنانه‌ی‬ ‫پیاوانی سه‌روی خۆیان دایده‌ڕێژن‪،‬‬ ‫به‌شداری پێنه‌کردنی ژنانیش ته‌نیا‬ ‫له‌ الی هێزێکی سیاسی نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫زۆربه‌ی هێزه‌ سیاسیه‌کان به‌ چه‌پ‬ ‫و راسته‌وه‌ ئه‌گه‌رچی په‌یڕه‌وه‌کانی‬ ‫خ����ۆی����ان ب����ه‌ وش������ه‌ی ب���ری���ق���ه‌دار‬ ‫رازان���دۆت���ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌رزی‬ ‫واقیع ئه‌و وشه‌ رازێنراوانه‌ بوونی نیه‌‬ ‫و ته‌واو پێچه‌وانه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش بۆ چه‌ند‬ ‫هۆکارێک ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌وه‌ یه‌کێک‬ ‫له‌وانه‌ به‌ که‌م بینینی ژن و جۆره‌‬ ‫تێڕوانینێک ک�ه‌ ژن��ان بێتوانان و‬ ‫توانای ئه‌وان نیه‌ بگه‌نه‌ ناوه‌نده‌کانی‬ ‫بڕیاری سیاسی‪ ،‬له‌ڕاستیدا زۆرکات‬ ‫ک�ه‌ پ �ه‌ی��ڕه‌وی ن��اوخ��ۆی حیزبه‌کان‬ ‫ده‌خ��وێ��ن��ی��ن�ه‌وه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ب �ه‌ ت �ه‌واوی��ش‬ ‫ن�ه‌ب��ێ��ت الن���ی ک �ه‌م��ی م��اف�ه‌ک��ان��ی‬ ‫ژن داب��ی��ن ک���راوه‌ ب�ه‌ج��ۆرێ��ک گه‌ر‬ ‫بیانیه‌ک ئ�ه‌و ره‌شنوسانه‌ ببینێت‪،‬‬ ‫ب��ێ��گ��وم��ان دان ب����ه‌وه‌دا ده‌ن��ێ��ت که‌‬ ‫ب���ن���ه‌م���اک���ان���ی دی���م���وک���راس���ی ل�ه‌‬ ‫کوردستان گه‌شه‌ی ک��ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌د مه‌خابن نه‌ک ته‌نیا بنه‌ماکانی‬ ‫دیموکراسی گ�ه‌ش�ه‌ی ن �ه‌ک��ردوه‌ و‬ ‫ژنیش ن�ه‌ک ته‌نیا له‌ کایه‌یه‌کی‬ ‫کۆمه‌ڵگا و له‌ناو خێزاندا‪ ،‬به‌ڵکو له‌‬ ‫هه‌موو جومگه‌کانی ژیاندا له‌قاڵب‬ ‫دراوه‌ و بچوک کراته‌وه‌ و توانای‬ ‫راسته‌قینه‌ی خۆی لێ سه‌ندراوه‌ته‌ و‬ ‫کراوه‌ته‌ مرۆڤی پله‌ دوو‪ ،‬گه‌ر کاری‬ ‫رێکخراوه‌کانی ژنانیش له‌ رابردوودا‬ ‫هه‌ڵبسه‌نگێنین ئ���ه‌و راس��ت��ی�ه‌م��ان‬ ‫دێته‌ ب �ه‌ر چ��او ک�ه‌ ئ �ه‌م ده‌زگایانه‌‬ ‫له‌جیاتی پێشخستنی توانای ژنان‬ ‫و خزمه‌تکردنیان ناوه‌ندێک بوون‬ ‫بۆ خزمه‌ت کردنی حزب و بچوک‬ ‫کردنه‌وه‌ی ئه‌و توانایه‌ی له‌ ژندا هه‌یه‌‬ ‫ئه‌گه‌رچی ده‌ب��وو ئ�ه‌و رێکخراوانه‌‬ ‫په‌ره‌ به‌ توانای ژنان بده‌ن و هانیان‬ ‫بده‌ن که‌ شانبه‌شانی پیاوان به‌شداربن‬ ‫له‌ پرۆسه‌ی سیاسی و بڕیاردان له‌‬ ‫هه‌موو بابه‌ته‌ په‌یوه‌ستداره‌کان به‌ ژیان‬ ‫و داهاتووی خه‌ڵکه‌وه‌‪ ،‬که‌‌ له‌ ده‌زگا‬ ‫فه‌رمیه‌کانیشدا ب �ه‌داخ �ه‌وه‌ رێ��ژه‌ی‬ ‫ژنان له‌ به‌رپرسیارێتیه‌ سیاسیه‌کاندا‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ که‌من به‌جۆرێک ک�ه‌ له‌‬ ‫په‌رله‌مانی ک��وردس��ت��ان که‌متر له‌‬ ‫(‪)%35‬ی ژنه‌ و تاقانه‌ وه‌زیرێکیش‬ ‫له‌ کابینه‌ی شه‌شدا هه‌بوو که‌ به‌‬ ‫به‌راورد به‌ وه‌زاره‌ته‌کانیتر زۆر باش‬ ‫ک��اری ک��ردووه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم مه‌خابن ئه‌و‬ ‫وه‌زیره‌ تاقانه‌یه‌ش له‌ کابینه‌ی حه‌وتدا‬ ‫ل�ه‌ س��ای�ه‌ی رێکه‌وتنی ستراتیژی‬ ‫چ��اره‌ن��وس��ی ن���ادی���اره‌‪ ،‬م���اوه‌ت���ه‌وه‌ى‬ ‫بڵێین ه���ه‌ر ک��ۆم �ه‌ڵ��گ �ه‌ی �ه‌ک ی��ان‬ ‫هێز و الیه‌نێکی سیاسی گرنگی‬ ‫ب �ه‌ پ��رس��ی ژن ن����ه‌دات ل �ه‌ ه�ه‌م��وو‬ ‫بواره‌کانی ژیاندا شکست ده‌هێنێت‬ ‫ئ����ه‌وه‌ش م��ێ��ژوو س�ه‌ل��م��ان��دووی�ه‌ت��ی‪،‬‬ ‫چونکه‌ بنه‌مای ژیانێکی پت ‌ه و‬ ‫په‌یوه‌سته‌ به‌ پته‌وی له‌ کۆمه‌ڵگا‬ ‫ل �ه‌ رووی ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ی �ه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫گ��رن��گ �ه‌ ل���ه‌پ���اڵ ش��ه‌م��ه‌ن��ده‌ف��ه‌ری‬ ‫سیاسه‌تدا شه‌مه‌نده‌فه‌ری یه‌کسانی‬ ‫ژن و پیاویش به‌رێ بخرێت ئه‌گه‌رنا‬ ‫ئامانجه‌کان ناگه‌ن ‌ه کۆتایی‪....‬‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫چه‌تر‬

‫له‌باره‌گاى ئه‌منستى ئه‌نته‌رناشناڵ‬ ‫کۆنفرانسێک به‌ ناوى (نا بۆ سه‌نگسار‬ ‫و سێداره‌) به‌ڕێوه‌چوو که‌ تێیدا ژنانى‬ ‫کوردى باشور و رۆژهه‌اڵت و باکور و‬ ‫رۆژئاواى کوردستان و هه‌روه‌ها ژنان‬ ‫و پیاوانى دۆستى کورد به‌شدارى‬ ‫کۆنفرانسه‌که‌بوون‪.‬‬ ‫«ئیران له‌ ریزى دووه‌مى ئه‌و واڵتانه‌یه‌ که‌‬ ‫زۆرترین سێداره‌ى تێدا ئه‌نجامده‌درێت»‬ ‫ن����وێ����ن����ه‌رى ڕێ�����ک�����خ�����راوى ئ �ه‌م��ن��س��ت��ى‬ ‫ئینته‌رناشیوناڵ (ئانا هاریسۆن) له‌و بابه‌ته‌ى‬ ‫پێشکه‌شی کرد ئامارێکى له‌سه‌ر سیداره‌ و‬ ‫سه‌نگسار(به‌ردباران) له‌ جیهاندا هێنایه‌وه‌‬ ‫و به‌پێى ئاماره‌که‌ ئێران له‌ ری��زى دووه‌م��ى‬ ‫ئه‌و واڵتانه‌ بوو که‌ زۆرترین سێداره‌ى تێدا‬ ‫ئه‌نجامده‌درێت و نمونه‌ى له‌ سێداره‌دانى‬ ‫ئه‌ندامى (پارتى ژیانى ئازادى کوردستان)ى‬ ‫(شیرین عه‌له‌م هولى) هێنایه‌وه‌ که‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫س��ێ ل �ه‌ ه��اوڕێ��ک��ان��ى له‌مانگى گواڵنى‬ ‫(‪)2010‬دا له‌سێداره‌درا و بڕیارى سێداره‌ى‬ ‫سه‌ر(ساکینه‌ ئاشتیانى)هێنایه‌وه‌‪.‬‬ ‫«قڕکردنى ژنان ته‌نیا له‌ڕووى جه‌سته‌ییه‌وه‌‬ ‫نیه‌»‬ ‫له‌ الیه‌کى تریشه‌وه‌ رۆژنامه‌وان و ئه‌ندامى‬ ‫که‌مپینى ن��ا ب��ۆ ق��ڕک��ردن��ى ژن���ان م �ه‌رال‬ ‫چ��ی��چ �ه‌ک ب��اس��ى ل���ه‌ پ �ه‌ی��ڤ��ى ق��ڕک��ردن‬ ‫ک��رد‪ ،‬وت��ى‪ :‬قڕکردنى ژن��ان ته‌نیا ل�ه‌ڕووى‬ ‫جه‌سته‌ییه‌وه‌ نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌بوارى ئابورى‪،‬‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى‪ ،‬کلتورى‪ ،‬سیاسى و جه‌سته‌یى‬ ‫ژن��ان قڕده‌کرێن بۆ ئ��ه‌وه‌ش س�ه‌ره‌ت��ا ده‌بێ‬ ‫قڕکردن پێناسه‌ بکرێته‌وه‌ و هه‌موو جۆره‌کانى‬ ‫وه‌ک تاوانێکى دژه‌ مرۆڤایه‌تى دانى پێدا‬ ‫بنرێ‪ ،‬مه‌رال باسى له‌ که‌مپینه‌که‌شیانکرد‬ ‫ک �ه‌ ل �ه‌ هه‌شتى م��ارس��ى س��اڵ��ى (‪)2011‬‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌برێ و سه‌ره‌تاى گفتوگۆیه‌کى جدى‬

‫له‌نێو کۆمه‌ڵگه‌دا دروستکردووه‌ وتیشى‪ :‬ئه‌م‬ ‫پرسه‌ ته‌نیا پرسى ژن نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو پیاوانیش‬ ‫ئازادنین و پرسى پیاویشه‌‪.‬‬ ‫«ئاین وه‌ک که‌ره‌سه‌ته‌ به‌کارده‌هێنرێ بۆ‬ ‫سنوردارکردنى ئازادیه‌کان»‬ ‫چ��االک��وان��ێ��ک��ى ب����وارى ژن���ان و ن��وێ��ن�ه‌رى‬ ‫ڕێ��ک��خ��راوى ئ���ازادى ژن ل�ه‌ ع��ێ��راق ه��ۆزان‬ ‫مه‌حمود له‌سه‌ر فاکته‌رى ئاین بابه‌ته‌که‌ى‬ ‫پ��ێ��ش��ک�ه‌ش��ک��رد و رون���ی���ک���رده‌وه‌ ک �ه‌ ئاین‬ ‫رۆچ��ۆت�ه‌ هه‌موو ب��واره‌ک��ان��ى ژی��ان‪ ،‬وه‌ک‬ ‫که‌ره‌سه‌ته‌ به‌کارده‌هێنرێ بۆ سنوردارکردنى‬ ‫ئازادیه‌کان‪ ،‬ژنان ده‌کوژرێن و یان ناچارى‬ ‫خۆکوشتن و خۆسوتاندن ده‌کرێن‪ .‬بۆ ئه‌وه‌ش‬ ‫پێى له‌سه‌ر ئه‌وه‌ داگرت که‌ ده‌بێ یاساکان‬ ‫دوور له‌ شه‌ریعه‌ت داڕێژرێن‪.‬‬ ‫الى خ��ۆش��ی �ه‌وه‌ ب����اوان ن���ه‌زاک���ه‌ت خه‌لیفه‌‬ ‫چاالکوانى بوارى ژنان باسى له‌ مێژوویه‌کى‬ ‫کورتى سه‌رهه‌ڵدانى سیستمى ده‌سه‌اڵتدارى‬ ‫پ��ی��اوس��االرى ک���رد و ئ���ام���اژه‌ى ب���ه‌و م��اده‌‬ ‫یاسایانه‌ کرد که‌ له‌ کۆمارى ئیسالمى ئێران‬ ‫سیداره‌ و (ره‌ج��م) و پێشێلکاریه‌کانى ترى‬ ‫یاسایى له‌به‌رامبه‌ر ژنانى پێ به‌ڕێوه‌ده‌برێت‪،‬‬ ‫وت���ى‪ :‬ی��اس��اک��ان ل�ه‌ ئ��ێ��ران��دا پشتگیرى له‌‬ ‫پیاوساالرى ده‌ک �ه‌ن و باسى له‌ کااڵبونى‬ ‫ژنان کرد به‌ رێگاى هاوسه‌رگیرى سیغه‌‪،‬‬ ‫نا هاوسه‌نگبونى مافه‌کان له‌ شایه‌تى و‬ ‫میراتى و هاوسه‌رگیرى و مافى جیابونه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ کۆنفرانسه‌که‌ ستایشى هه‌ڵوێستى شیرین‬ ‫عه‌له‌م هولى کرا که‌سه‌رى نه‌وى نه‌کرد بۆ‬ ‫رژێم و گوشاره‌کانى و له‌ سیداره‌درا‪.‬‬ ‫«به‌شدارى ژنان له‌ ئاستێکدا نه‌ک ته‌نیا‬ ‫بۆ رۆژهه‌اڵتى ناوین‪ ،‬به‌ڵکو بۆجیهانیش‬ ‫ئه‌زمونیان هه‌یه‌»‬ ‫په‌رله‌مانتارى به‌ده‌په‌ى پ ‌هر‌له‌مانى تورکیا‬ ‫سه‌باحه‌ت تونجه‌ل ئ���ه‌وه‌ى وت‪ :‬به‌گشتى‬ ‫ئیماژێک له‌سه‌ر رۆژهه‌اڵتى ناوین هه‌یه‌‬ ‫ک�ه‌ خ��راپ�ه‌ ل�ه‌س�ه‌ر رۆژئ����اواش ک�ه‌ باشه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت ئ �ه‌و ئ��ام��اژه‌ لێپرسینه‌وه‌ى لێبکرێ‬ ‫که‌ هه‌ڵه‌یه‌ ده‌بێت راستبکرێته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌‬

‫‪n‬‬

‫وێنه‌یه‌ک له‌ «کۆنفڕانسی نا بۆ سه‌نگسار و سێداره‌» له‌باره‌گاى ئه‌منستى ئه‌نته‌رناشناڵ‬

‫دروستکراوه‌‪ ،‬ڕه‌خنه‌ى له‌ شێوه‌ى کارکردنى‬ ‫حکومه‌تى تورکیا گ��رت له‌سه‌ر پرسه‌که‌‬ ‫وتى‪ :‬حکومه‌ت خۆى هۆکارێکى سه‌ره‌کى‬ ‫توندوتیژى س�ه‌ر ژن��ان و سه‌رکوتکردنیان‬ ‫له‌سه‌ر رووى سیاسیه‌وه‌ و ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد‬ ‫ک �ه‌ زی��ات��ری��ن گ��ی��راو ل �ه‌ ج��ی��ه��ان ل �ه‌ری��زى‬ ‫پارته‌که‌یاندا له‌ زیندانه‌کانى تورکیایه‌ و‬ ‫ته‌نیا له‌ماوه‌ى یه‌کساڵى راب��ردوودا (‪)700‬‬ ‫ژن گیراون و ئاماژه‌ى به‌بێده‌نگیه‌ک کرد‬ ‫له‌جیهاندا له‌ئاست ئه‌وگرتنانه‌‪.‬‬ ‫تونجه‌ل باسى له‌ ئه‌زمونى پارته‌که‌یانکرد‬ ‫له‌ پێشخستنى ئیراده‌ى سیاسى ژنداو وتى‪:‬‬ ‫ئێمه‌ نه‌ک ته‌نیا ل ‌ه سیاسه‌تدا‪ ،‬به‌ڵکو له‌‬ ‫هه‌موو بواره‌کاندا کۆتاى له‌سه‌دا (‪)40‬‬ ‫مان به‌کارهێنا‪ ،‬ئێستا له‌ په‌رله‌مان بگره‌ تا‬ ‫شاره‌دارى‪ ،‬له‌ ئه‌نجومه‌نه‌کان تا رێکخراوه‌کان‬ ‫له‌سه‌دا (‪)40‬یان ژنن له‌ هه‌ندێک جێگه‌ش‬ ‫ل �ه‌وه‌ زی��ات��رن‪ .‬و جه‌ختى له‌سه‌ر ئه‌وشکرد‬ ‫که‌ له‌ ساڵى (‪)90‬ک��ان��دا ژن��ان بۆ مافه‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌کانیان هاتنه‌مه‌یدانه‌کان و له‌ساڵى‬

‫(‪)2000‬ک��ان ب �ه‌دواوه‌ بۆ مافى ڕه‌گه‌زیان‬ ‫و دیموکراتیزه‌کردنى کۆمه‌ڵگه‌ و سیسته‌م‬ ‫به‌ته‌نیشت مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کان له‌ مه‌یدانه‌کان‬ ‫و به‌ جه‌ماوه‌رین و بزوتنه‌وه‌ن به‌شدارى ژنان‬ ‫له‌ ئاستێکدا نه‌ک ته‌نیا بۆ رۆژهه‌اڵتى‬ ‫ناوین‪ ،‬به‌ڵکو بۆجیهانیش ئه‌زمونیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫«هه‌رێمى کوردستان یاسا گه‌لێک‬ ‫که‌ په‌رله‌مانى بۆ نه‌هێشتنى توندوتیژى‬ ‫ده‌ریده‌کات جێبه‌جێى ناکات»‬ ‫چ��االک��ى ب���وارى ژن���ان ش��ۆخ��ان فه‌ره‌جیش‬ ‫ئ��ام��اژه‌ى ب �ه‌و ف��اک��ت�ه‌ران�ه‌ک��رد ک �ه‌ ده‌بنه‌‬ ‫هۆکارى به‌رهه‌مهێنانى توندوتیژى له‌وانه‌ش‬ ‫ئ��اب��ورى‪ ،‬ی��اس��ا‪ ،‬پ�����ه‌روه‌رده‌‪ .‬وت���ى‪ :‬نه‌بونى‬ ‫ئابوریه‌کى ئ��ازاد بۆ ژن‪ ،‬جێبه‌جێنه‌کردنى‬ ‫ئه‌و یاسایانه‌ى که‌ یه‌کسانى فه‌راهه‌مده‌کات‬ ‫نه‌بونى په‌روده‌یه‌کى ته‌ندروست بۆ خوڵقاندنى‬ ‫تاکێک که‌ باوه‌ڕى به‌ پره‌نیسیپى یه‌کسانى‬ ‫هه‌بێت ل�ه‌ ن��ێ��وان منداڵى نێرو م��ێ��دا‪ ،‬له‌و‬ ‫ک��ۆم��ه‌ڵ��گ��ه‌ی��ه‌دا ه �ه‌م��ی��ش �ه‌ ت��ون��دوت��ی��ژى‬ ‫سه‌رده‌ست ده‌بێت‪ .‬ئه‌و چاالکوانه‌ ره‌خنه‌ى له‌‬

‫فۆتۆ‪ :‬نه‌جیبه‌ قه‌ره‌داغی‬

‫حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستانیش گرت ک ‌ه‬ ‫یاسا گه‌لێک که‌ په‌رله‌مانى بۆ نه‌هێشتنى‬ ‫توندوتیژى ده‌ریده‌کات جێبه‌جێى ناکات‪.‬‬ ‫«که‌مپینى یه‌ک ملیۆن ئیمزا‪،‬‬ ‫بڕیارى سێداره‌ى سه‌ر زه‌ینه‌ب جه‌اللی‬ ‫هه‌ڵوشانده‌وه‌»‬ ‫له‌ هه‌مان کۆنفرانسدا ئانناکریستینکۆوارسچ‬ ‫نوێنه‌رى ڕێکخراوى نێونه‌وه‌یى ژنانى ئازاد‬ ‫که‌ باره‌گاکه‌ى له‌ هۆڵه‌ندایه‌ باسى له‌ رۆڵى‬ ‫سیاسه‌ت و که‌مپینه‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان له‌‬ ‫کۆتایى هێنان به‌ سه‌نگسا‌ر و سیداره‌ کردو‬ ‫وتى‪ :‬له‌ئاکامى تێکۆشانى ژنان و که‌مپینى‬ ‫یه‌ک ملیۆن ئیمزادا‪ ،‬بڕیارى سێداره‌ى سه‌ر‬ ‫زه‌ی��ن�ه‌ب جه‌اللیان هه‌ڵوشایه‌وه‌ و ئێستاش‬ ‫داواى به‌یه‌کجار ئازادکردنى ده‌کرێت‪ .‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ش گرنگى تێکۆشانى ژنان بۆ کۆتایى‬ ‫هێنان ب �ه‌ ق��ڕک��ردن‪ ،‬ب �ه‌ گرنگترین خاڵ‬ ‫ده‌ستنێشانکرد له‌ کۆتایى هێنان به‌ هه‌موو‬ ‫جۆره‌کانى قڕکردندا‪.‬‬

‫ئاڵتون بۆت ‌ه مه‌رجى چون ‌ه ژیانى هاوسه‌رگیرى کچانه‌وه‌‬ ‫ژنێک‪ :‬ئاڵتونى زۆر ئاینده‌ى هیچ ژنێک خۆش ناکات‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫گۆنا جه‌الل‬

‫خواستى ئاڵتون و ماره‌یی له‌ پرۆسه‌ى‬ ‫هاوسه‌رگیرى له‌به‌رامبه‌ر پێدانى کچ‬ ‫به‌ کوڕێک هه‌ندێک وه‌ک مامه‌ڵه‌یه‌کى‬ ‫ئابورى و به‌ کااڵکردنى کچ سه‌یرده‌که‌ن‬ ‫و هه‌ندێکیش وه‌ک رێزگرتن له‌ کچه‌که‌‬ ‫بۆ خۆشبه‌ختى ده‌یخه‌نه‌ڕوو‪ ،‬ژنێکیش‬ ‫پێیوایه‌ هیچ کاتێک ئاڵتونى زۆر‬ ‫ئاینده‌ى هیچ ژنێک خۆش ناکات‪،‬‬ ‫درونناسێکیش ده‌ڵێت ئه‌م تێڕوانینه‌‬ ‫مادیانه‌ بۆ پرۆسه‌ى هاوسه‌رگیرى زۆر‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌‪.‬‬ ‫سارامحه‌مه‌د (‪ )38‬ساڵ و س��ۆزان عه‌لى‬ ‫(‪ )31‬ساڵ که‌ دوو فه‌رمانبه‌ر له‌گه‌ڵیه‌کدا‬ ‫هاوڕێیه‌کى گونجاوبون‪ ،‬به‌اڵم له‌ ده‌ربڕینى‬ ‫بیروبۆچوندا زۆر ج��ی��اوازب��وون س��ارا به‌‬ ‫پێکه‌نینه‌وه‌ وتى‪ :‬حه‌ز له‌ ئاڵتونى زۆرده‌که‌م‬ ‫و م �ه‌رج��ى ش��وک��ردن��ی��ش��م ئ��اڵ��ت��ون��ى زۆره‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ ئ �ه‌و که‌سانه‌ى که‌ شویانکردووه‌‬ ‫به‌ئاڵتونى زۆر خۆشبه‌ختن له‌به‌رئه‌وه‌ى بونه‌ته‌‬ ‫هۆى به‌ستنه‌وه‌ى کوڕه‌که‌ به‌ خۆیانه‌وه‌‪ ،‬به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ى بۆچونه‌که‌ى ئه‌و سۆزان عه‌لى‬ ‫وتى «راسته‌ ئاڵتون زینه‌یه‌کى زۆر جوانه‌‬ ‫بۆ ژن‪ .‬به‌مه‌رجێک نه‌به‌سترێته‌وه‌ به‌ژیانى‬ ‫هاوسه‌رییه‌وه‌‪ ،‬هیچ کاتێک ئاڵتونى زۆر‬ ‫ئاینده‌ى هیچ ژنێک خۆش ناکات‪ .‬به‌ڵکو‬ ‫له‌ نێوان ژن و مێردا (راستگۆیى ـ قه‌ناعه‌ت‬ ‫ـ خیانه‌ت ن�ه‌ک��ردن ـ ئارامگرتن) ده‌بێته‌‬ ‫خۆشبه‌ختى بۆ خێزان نه‌ک ماڵى دونیا»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کى تریش شلێر عه‌لى (‪ )45‬ساڵ‬ ‫باس له‌وه‌ ده‌کات که‌ ئاڵتون هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌‬ ‫کڕاوه‌ بۆ بوکه‌خان له‌الیه‌ن ماڵى کوڕه‌که‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ داب و نه‌ریت و که‌لتوره‌‪ .‬به‌مه‌رجێک‬ ‫له‌ تواناى کوڕه‌که‌دابێت‪ ،‬ئه‌و وتیشى‪ :‬ئه‌و‬ ‫ئاڵتونه‌ش هه‌ر بۆ کوڕه‌که‌ ده‌بێت‪ ،‬وه‌ختى‬ ‫خۆى (‪ )42‬مسقاڵ ئاڵتونم بۆ کراوه‌ دوایى‬ ‫ئاڵتونه‌م که‌ فرۆشتووه‌ بۆ خانوو‪.‬‬ ‫له‌نجه‌ عه‌باسى ته‌مه‌ن (‪)22‬ساڵیش ده‌ڵێت‪:‬‬

‫چى له‌ ئاڵتونکه‌م که‌ دڵخۆش نه‌بى‪ .‬له‌ نجه‌‬ ‫رونیکرده‌وه‌ که‌ هیچ شتێک به‌قه‌د ئه‌و‌ه‬ ‫خۆشنییه‌ که‌ هاوسه‌ره‌که‌ت له‌ دڵه‌وه‌ خۆشى‬ ‫بوێت‪ .‬نه‌ک به‌ستنه‌وه‌ى به‌ ئاڵتونى زۆر‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ژیانى ژن و مێردایه‌تى به‌وه‌وه‌‬ ‫جوانه‌ که‌ ڕێز هه‌بێت له‌ نێوانیاندا‪ ،‬نه‌ک‬ ‫مێرد حسابت بۆ نه‌کات ڕێزت لێنه‌گرێت‬ ‫ن �ه‌ی �ه‌ت ب��ۆ م��اڵ��ى خ���زم و ک �ه‌س��وک��ارت‪،‬‬ ‫له‌وکاتانه‌دا جیابونه‌وه‌ باشترین شته‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌�� له‌و دۆزه‌خه‌ نه‌جاتت بێت‪.‬‬ ‫زه‌ڕه‌نگه‌رێکیش باس له‌وه‌ده‌کات که‌ زۆرجار‬ ‫له‌کاتى ئاڵتونکرین به‌هۆى زۆر ده‌رچون یان‬ ‫که‌مده‌رچونى ئاڵتونه‌که‌ بێتاقه‌تى دروست‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬م��ح�ه‌م�ه‌د ع��وم �ه‌ر ک �ه‌ دوک��ان��ى‬ ‫زه‌ڕه‌ن���گ���ه‌رى ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬وت���ى‪ :‬م��اڵ��ى ک��چ و‬ ‫کۆڕه‌که‌ خۆیان پێشتر بڕیاریان داوه‌ له‌سه‌ر‬ ‫(‪ )30‬یان (‪ )50‬مسقاڵ رێکه‌وتن‪ ،‬الى‬ ‫ئێمه‌ زۆر کێشه‌ دروس��ت نابێت مه‌گه‌ر به‌‬ ‫رێکه‌وت ج��ارى وای�ه‌ له‌و ب��ڕه‌ى که‌ خۆیان‬ ‫داوایانکردووه‌ زیاتر ده‌رده‌چێت ماڵى زاوا‬ ‫پێیان ناخۆشه‌ جارى واشه‌ که‌متر ده‌رده‌چێت‬ ‫ماڵى بوک پێیان ناخۆشه‌‪.‬‬ ‫ح��اج��ى ک����اروان بانگخوازێکیش ئ��ام��اژه‌‬ ‫ب �ه‌وه‌ده‌ک��ات له‌ ئایندا دوو سه‌رچاوه‌وه‌مان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬یه‌که‌میان قورئانه‌ دووه‌میان سونته‌‪،‬‬ ‫له‌ ماره‌ییدا پێغه‌مبه‌ر(د‪.‬خ) ده‌فه‌رموێت‬ ‫«ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێت خێزانێکى پڕ به‌ره‌که‌ت و‬ ‫خۆشى و شادى دروستبکه‌یت ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و‬ ‫که‌سه‌ ماره‌ییى که‌م بێت»‪ .‬ئه‌گه‌ر هاتوو‬ ‫کچه‌که‌ ی��ان دای��ک و باوکێک خۆیان‬ ‫داواى زۆربکه‌ن له‌سه‌ر ماره‌ییه‌که‌ى زۆر ئه‌وه‌‬ ‫ده‌رچوونه‌ له‌ وه‌سیه‌تى پێغه‌مبه‌ر (د‪.‬خ)‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ئ �ه‌وه‌ش��ى وت‪ :‬کێشه‌مان ئ�ه‌وه‌ی�ه‌‬ ‫نه‌وه‌ک که‌سێکى ئه‌ووروپى هاوسه‌رگیرى‬ ‫ده‌که‌ین‪ ،‬نه‌وه‌ک که‌سێکى موسڵمان‪ .‬له‌‬ ‫هه‌موو واڵتانى ئه‌وروپا ماره‌یى نییه‌ـ به‌ڵکو‬ ‫شتێکى زۆر ساده‌هه‌یه‌ وه‌ک دیاریه‌ک‬ ‫وه‌ری��ده‌گ��رن له‌ یه‌کترى‪ ،‬ئه‌توانم بڵێم له‌و‬ ‫خاڵه‌دا له‌ ئێمه‌ زۆر باشترن‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کیتر پ��ارێ��زه‌ر ک��ام �ه‌ران ع �ه‌ب��دواڵ‌‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ ئه‌و ژن و مێردانه‌ى ماره‌ییان که‌متره‌‬

‫خوشه‌ویستى متمانه‌یان زی��ات��ره‌ به‌یه‌کتر‪،‬‬ ‫وه‌ک ل�ه‌و ژن و مێردانه‌ى که‌ ماره‌یى و‬ ‫ئیلزامى زۆریان له‌ به‌یندا هه‌یه‌‪ .‬پارێزه‌ره‌که‌‬ ‫ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ماره‌یى زۆر نه‌بۆته‌ ڕێگر له‌‬ ‫به‌رده‌م جیابونه‌وه‌‪ ،‬جاریوایه‌ پیاو جیابۆته‌وه‌‬ ‫له‌ ژنه‌که‌ى که‌ ماره‌ییه‌که‌ى (‪ )500‬یان‬ ‫(‪ )1000‬لیره‌یه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک نه‌بۆته‌‬ ‫ڕێگر ل�ه‌ب�ه‌رده‌م پیاو و ژن��دا بۆ ئ �ه‌وه‌ى له‌‬ ‫یه‌کترى جیا بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ل���ه‌ب���اره‌ى م �ه‌رج��ى ه��اوس �ه‌رگ��ی��رى به‌‬

‫به‌که‌میی که‌ زۆرجار ده‌یه‌وێت ئه‌و که‌میه‌ى له‌گه‌ڵ خزمێکیدا یان خوشکێکیدا ئه‌وان‬ ‫له‌خۆیدا ده‌یبینێت له‌ڕێگه‌ى بڕێکى زۆر ئاڵتۆنى زۆری��ان بۆ ک��راوه‌ ئه‌میش ده‌بێت‬ ‫ئاڵتونه‌ پڕبکاته‌وه‌‪ ،‬دواج��ار ئه‌و ئاڵتونه‌ش ئاڵتۆنى زۆرى بۆ بکرێت‪ .‬واته‌ جۆرێکه‌ له‌‬ ‫ناتوانێت پڕیبکاته‌وه‌‪ ،‬یاخود یه‌کێکیتر ئیره‌یی به‌رامبه‌ر به‌ که‌سانى تر هه‌یه‌تى‪ .‬ئه‌م‬ ‫له‌ فاکته‌ره‌کان ئه‌وه‌یه‌ کچه‌که‌ ده‌یه‌وێت تێڕوانینه‌ مادیانه‌ بۆ پرۆسه‌ى هاوسه‌رگیرى‬ ‫فشارێک له‌سه‌ر کوڕه‌که‌ دروس��ت بکات زۆر هه‌ڵه‌یه‌‪.‬‬ ‫که‌ کوڕه‌که‌ ببه‌ستێت به‌خۆییه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ ئه‌م ده‌روونناسه‌ ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا «هیچى‬ ‫بۆچونێکى هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬چونکه‌ هه‌ر کاتێک ب���ه‌ق���ه‌ده‌ر ئ����ه‌وه‌ ن��اب��ێ��ت ک��چ پ��ێ��ش ژی��ان��ى‬ ‫ژیانى خێزانى بووه‌ دۆزه‌خ نه‌ک بڕێکى زۆر هاوسه‌رگیرى ئیش له‌سه‌ر دۆزینه‌وه‌ى خاڵى‬ ‫ئاڵتون‪ ،‬به‌ڵکو سه‌د ئه‌وه‌نده‌ش ئاڵتون بێت چ هاوبه‌ش بکات له‌گه‌ڵ کوڕه‌که‌دا‪ ،‬چه‌نده‌‬

‫ئاڵتون ده‌روون��ن��اس‪ ،‬سامان سیوه‌یلى‪ ،‬وتى‬ ‫«ئه‌وکه‌سانه‌ى ته‌نها تێڕامانێکى مادییان‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌ ب��ۆ پ��رۆس �ه‌ى ه��اوس�ه‌رگ��ی��رى یاخود‬ ‫بڕێکى زۆر له‌ ئاڵتون‪ ،‬چه‌ند فاکته‌رێکى‬ ‫ده‌روون������ى ل �ه‌پ��ش��ت �ه‌‪ .‬وه‌ک ه �ه‌س��ت��ک��ردن‬

‫هاوسه‌ره‌ ژنه‌که‌ یان هاوسه‌ره‌ پیاوه‌که‌ ئاماده‌ن ت��وان��اى هه‌ڵگرتنى کۆمه‌اڵیه‌تیان هه‌یه‌‬ ‫ده‌ستبه‌ردارى هه‌موو شتێک بن بۆ ئه‌وه‌ى پێکه‌وه‌‪ ،‬دواج���ار ئ�ه‌و کچه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو‬ ‫ل�ه‌و دۆزه‌خ���ه‌ نه‌جاتیان بێت‪ .‬فاکته‌رێکى به‌ ته‌نکه‌ریش ئاڵتونى هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم خاڵى‬ ‫ت��ری��ان ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ کچه‌که‌ کێبڕکێ ده‌ک��ات هاوبه‌شى نه‌بوو له‌گه‌ڵ کوڕه‌که‌دا ده‌بێت‬ ‫له‌گه‌ڵ یه‌کێک له‌ هاوڕێ کچه‌کانى یان په‌نا بۆ جیابونه‌وه‌ به‌رن»‪.‬‬


‫گه‌نجان بۆ ژیاندنه‌وه‌ى کلتورى کوردى کۆنفرانس ده‌به‌ستن‬ ‫ده‌سه‌اڵت له‌ رێگه‌ى (سێکس‪ ،‬وه‌رزش و هونه‌ر) گه‌نجان ب ‌ه کلتور نامۆ ده‌کات‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫چه‌تر‬

‫گه‌نجانى هاوده‌م ل ‌ه کۆنفرانسێکدا‬ ‫ره‌هه‌نده‌کانى تواندنه‌وه‌ى کلتور‬ ‫هه‌ڵده‌سه‌نگێنن و پێداگری له‌سه‌ر‬ ‫ژیاندنه‌و ‌ه و به‌ژیانیکردنى کلتورى‬ ‫کوردی ده‌که‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫ل� ‌ه سێیه‌م قۆناغی چ��االک��ی کلتوریدا ‬ ‫گ���ۆڤ���اری ه�����اوده‌م ل � ‌ه (‪)2012/1/20‬‬ ‫ل � ‌ه ش���ارى سلێمانى ه��ۆڵ��ى سۆڵیدارێتى‬ ‫کۆنفرانسێکى ل ‌ه ژێر ن��اوى کۆنفرانسی‬ ‫رۆشنبیری «نا بۆقڕکردنی کولتووری»‬ ‫ب ‌ه دروش��م��ی خاوه‌ندارێتی ل ‌ه کولتوری‬ ‫ره‌سه‌نی کوردی‪ ،‬خاوه‌ندارێتی له‌ناسنامه‌ی‬ ‫کوردی ئازاده‌ به‌ڕێو‌ه برد‪.‬‬ ‫گ �ه‌اڵڵ �ه‌ی پ���رۆژه‌ى گ��ۆڤ��اره‌ک� ‌ه ل�ه‌ الی�ه‌ن‬ ‫لیژنه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی که‌مپینی «نا بۆ‬ ‫قڕکردنی ک��ول��ت��وری» ئ��ام��اد‌ه ک���راو‌ه و‬ ‫ل ‌ه الیه‌ن سیروان محه‌مه‌ده‌و‌ه خوێندرایه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ���ام���اژه‌ ب���ه‌ س���ه‌رج���ه‌م چ��االک��ی��ی�ه‌ک��ان��ى‬ ‫گۆڤاره‌ک ‌ه ل ‌ه ب��وارى قڕکردنى کلتورى‬ ‫وه‌ک ئ �ه‌ن��ج��ام��ى راپ���رس���ى ل��� ‌ه درام����ا‬ ‫بیانییه‌کان و راگه‌یاندنى که‌مپینى نا بۆ‬ ‫قڕکردنى کلتورى و راگه‌یاندنى راپرسى‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر س��ی��اس�ه‌ت�ه‌ک��ان��ى ک �ه‌ن��اڵ چ���وارى‬ ‫خسته‌ڕوو‪.‬‬ ‫ل ‌ه پرۆژه‌که‌دا هاتوو‌ه کولتوور‪ ،‬ناسنامه‌ی‬ ‫گه‌النه‌‪ ،‬ناسنام ‌ه گوزارشت ل ‌ه یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫کاره‌کته‌ره‌کانی پێکهات ‌ه ئایینی‪ ،‬میللی‪،‬‬ ‫ئه‌تنیکی‪ ،‬ره‌گه‌زی و ‪ ...‬هتد کۆمه‌ڵگا‬ ‫ده‌کات‪ ،‬واتا گه‌لێکی بێ کولتوور و بێ‬ ‫ناسنامه‌ له‌ جیهاندا هه‌بوونی نییه‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا س���ه‌ب���اره‌ت ب �ه‌ ئ��ام��ان��ج�ه‌ک��ان��ی‬ ‫تواندنه‌و‌ه و خۆتواندنه‌و‌ه و له‌خۆ چوواندن‬ ‫له‌مێژوودا هاتووه‌‪ :‬تواندنه‌و‌ه یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫سیاسه‌ت ‌ه کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کانی مێژووی‬

‫‪ n‬گه‌نجانی هاوده‌م داوای پاراستنی کلتوری کوردی ده‌که‌ن‬

‫ده‌وڵ�ه‌ت گه‌رایی ئه‌مڕۆی ‌ه «تواندنده‌و‌ه و‬ ‫خۆ تواندنه‌و‌ه و له‌خۆ چوواندن» له‌مێژوو تا‬ ‫به‌ئه‌مڕۆ ته‌نیا له‌بواری «زمان»ه‌و‌ه به‌ڕێو‌ه‬ ‫ن �ه‌ب��راوه‌‪ ،‬به‌ڵکو ل ‌ه رێگای س�ه‌رج�ه‌م ئه‌و‬ ‫ده‌زگایانه‌و‌ه په‌یڕه‌و کراو‌ه که‌ده‌سه‌اڵت بۆ‬ ‫هێشتنه‌و‌ه و به‌رفراوان کردنی ده‌سه‌اڵتداری‬ ‫خۆی ل ‌ه کۆمه‌ڵگادا دایمه‌زراندووه‌‪ ،‬هه‌بوو‌ه‬ ‫ل �ه‌ب��واره‌ک��ان��ی س��ی��اس��ی‪ ،‬ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی‪،‬‬ ‫ئ��اب��ووری و ته‌نانه‌ت ئ�ه‌و رامانانه‌ی ک ‌ه‬ ‫ده‌وڵ����ه‌ت ب � ‌ه ڕێ��گ��ای ی��اس��ا و رێ��س��ای�ه‌و‌ه‬ ‫ل�ه‌ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ادا ب�ه‌ف�ه‌رم��ی ک����ردووه‌‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌و ده‌زگا که‌مایه‌تیانه‌ی ک ‌ه به‌گوێره‌ی‬ ‫ده‌زگ��ا ب��ااڵده‌س��ت�ه‌ک��ان‪ ،‬خۆیان گرفتارى‬ ‫لێک چوواندنی زۆره‌ملێ یان خۆبه‌خشان ‌ه‬ ‫ک��ردوو‌ه و جێگای خۆیان له‌ناو فه‌رمی‬ ‫بووندا گرتووه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه تواندنه‌وه‌ى زمانیش رایده‌گه‌یه‌نن‬ ‫ک ‌ه له‌نێوان سه‌رجه‌م زمانه‌کانی جیهاندا‬

‫ده‌ت��وان��ی��ن بڵێین «زم��ان��ی س��ۆم �ه‌ری»‬ ‫یه‌که‌مین و گه‌وره‌ترین زمان و کولتووری‬ ‫تواندنه‌و‌ه له‌مێژووی مرۆڤایه‌تی دا بووه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌ده‌رک �ه‌وت��ن و ب�ڵاوب��وون �ه‌وه‌ی سیستمی‬ ‫مودێرنیته‌ی سه‌رمایه‌داری و شێوه‌گرتنی‬ ‫«ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌»‪ ،‬قۆناغی تواندنه‌وه‌ی‬ ‫له‌سه‌ر زمان و کولتووری کوردی چڕتر‬ ‫و ب�ه‌رف��راوان تر ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬جگ ‌ه له‌شه‌ڕی‬ ‫ت��ای��ب�ه‌ت��ی ه���ه‌ر دوو زم��ان��ی ع��ه‌ره‌ب��ی و‬ ‫فارسی‪ ،‬شه‌ڕی تایبه‌تی زمانی تورکیش‬ ‫له‌سه‌ر کولتووری کوردی زیاتر ده‌کرێت‪.‬‬ ‫ل ‌ه پڕۆژ‌ه ئاماده‌کراوه‌ک ‌ه ک ‌ه بۆ کۆنفرانس‬ ‫خ��رای �ه‌ڕوو ه��ات��ووه‌‪ :‬دی���ار‌ه داگیرکه‌رانی‬ ‫ک��ول��ت��ووری واڵت �ه‌ک �ه‌م��ان‪ ،‬ب � ‌ه پێی ئه‌و‬ ‫پیالنگێڕیه‌ی له‌سه‌ر گه‌له‌که‌مان دای��ان‬ ‫ڕش��ت��ووه‌‪ ،‬ل �ه‌و پیالنگێڕیه‌دا گه‌نجانیان‬ ‫ب ‌ه ئامانج وه‌رگ��رت��وو‌ه و ل ‌ه س �ه‌ره‌ت��ادا بۆ‬ ‫ئاسانکاری و گره‌نتی سه‌رکه‌وتنه‌که‌یان‬

‫فۆتۆ‪ :‬چه‌تر‬

‫ده‌یانه‌وێت دوو توێژی سه‌ره‌کی و پێشه‌نگی‬ ‫گه‌له‌که‌مان ک ‌ه «ژنان و گه‌نجانن» ل ‌ه‬ ‫رێگای «سێکس‪ ،‬وه‌رزش و ه��ون�ه‌ر»ه‌و‌ه‬ ‫بێ کاریگه‌ریان بکه‌ن و ل ‌ه کولتووری‬ ‫نه‌ته‌وه‌که‌یان نامۆیان بکه‌ن‪ ،‬تاکو گه‌ره‌نتی‬ ‫سه‌رکه‌وتن بۆ خۆیان تۆمار بکه‌ن‪.‬‬ ‫ب � ‌ه ری��ک�لام ک��ردن��ی ک��ول��ت��ووری بیانی‬ ‫زهنیه‌تی کۆمه‌ڵگا به‌تایبه‌ت گه‌نجانیان‬ ‫به‌و جۆر‌ه په‌روه‌رد‌ه کردوو‌ه ک ‌ه کولتووری‬ ‫ک�����وردی ب���ه‌ ب��چ��ک��ۆل�ه‌ س �ه‌ی��ر ب��ک �ه‌ن و‬ ‫کولتووری رۆژئاوا و واڵتانی بیانی زۆر‬ ‫به‌گه‌ور‌ه و به‌نرخ سه‌یر ده‌که‌ن‪ ،‬گه‌نجانیان‬ ‫ل ‌ه گ �ه‌وه �ه‌ری خ��ۆی دوور خستۆته‌و‌ه و‬ ‫ته‌نانه‌ت گه‌نجێکی الدێیی شه‌رم ده‌کات‬ ‫بڵێت ک ‌ه خه‌ڵکی الدێ��م ی��ان گه‌نجێکی‬ ‫ک��ورد ش��ه‌رم ده‌ک���ات ک� ‌ه جلی ک��وردی‬ ‫بپۆشێت و یان به‌ره‌‌و ئه‌و‌ه ده‌ڕوات ک ‌ه ئیتر‬ ‫شه‌رم بکات به‌زمانی خۆی قس ‌ه بکات و‬

‫که‌ناڵی ته‌له‌فزیۆنی کوردی سه‌یر بکات‬ ‫و رۆژنام ‌ه و گۆڤاری کورد�� بخوێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب���ه‌م پ���رۆژه‌ی���ه‌ س �ه‌رن��ووس �ه‌رى‬ ‫گ���ۆڤ���ارى ه������اوده‌م رای���گ���ه‌ی���ان���د‪ :‬ئێمه‌‬ ‫ده‌مانه‌وێت ب ‌ه باسکردنى گشت بواره‌کانى‬ ‫کلتورى و خستنه‌ڕووی کلتورى کوردى‬ ‫چاره‌سه‌رى بۆ ناسینه‌وه‌ و به‌ ژیان کردنى‬ ‫کلتورى ک��وردى بدۆزینه‌وه‌ و باسکردنى‬ ‫ل �ه‌ ه �ه‌ن��گ��اوه‌ک��ان��ى پ �ه‌ره‌س �ه‌ن��دن��ى وه‌ک‬ ‫ه �ه‌ن��گ��اوى ن��اس��ی��ن�ه‌وه‌ و ه��ۆک��اری باس‬ ‫ک��ردن��ى ل �ه‌ ه��ۆک��اره‌ک��ان��ى ت��وان��دن�ه‌وه‌ش��ى‬ ‫ئ��ه‌وه‌ چ��اره‌س �ه‌رى مسۆگه‌ر ده‌ک���ات‪ .‬له‌‬ ‫کۆنفرانسه‌که‌دا کۆمه‌ڵێک که‌سایه‌تى‬ ‫و ن��وێ��ن�ه‌ری رێ��ک��خ��راوه‌ک��ان ئ��ام��اده‌ب��وون‬ ‫وه‌ک نوێنه‌ری ئه‌نستیتۆی که‌له‌پوری‬ ‫کوردی له‌سلێمانی‪ ،‬دارا ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن‪،‬‬ ‫هونه‌رمه‌ند و به‌رپرسیاری تیپی موسیقای‬ ‫ه���ه‌ورام���ان‪ ،‬ئ�ه‌ق��ب��ال غ��ه‌ف��ار‪ ،‬ن��وێ��ن�ه‌ری‬ ‫رێکخراوی باران و چه‌ندین که‌سایه‌تی و‬ ‫مامۆستا و رێکخراوی تر به‌شداریان کرد‬ ‫و له‌ الیه‌ن به‌شداربووانه‌وه‌ پێداگرى له‌سه‌ر‬ ‫ژی��ان��دن �ه‌وه‌ی ک��ل��ت��ورى ک���وردى ک��رای �ه‌وه‌‬ ‫و راگ �ه‌ی �ه‌ن��دراوه‌‪ :‬گ�ه‌وره‌ت��ری��ن سیاسه‌تى‬ ‫توانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر گه‌نجان به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‬ ‫و ئێستا گه‌نجان ده‌توانن پێشه‌نگى زیندوو‬ ‫ک��ردن �ه‌وه‌ى ئ�ه‌م کلتوره‌ بکه‌نه‌وه‌‪ .‬خاکى‬ ‫م��ی��زۆپ��ۆت��ام��ی��اش ک �ه‌ وه‌ک «الن��ک �ه‌ى‬ ‫شارستانیه‌ت» ن��اس��راوه‌ به‌ شانازییه‌ک‬ ‫بۆ گه‌النى نیشته‌جێى ئه‌م خاکه‌ له‌قه‌ڵه‌م‬ ‫دراوه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌رن��ووس �ه‌رى گ��ۆڤ��اره‌ک �ه‌ وت��ی��ش��ی‪ :‬بۆ‬ ‫ئه‌نجامىکۆنفرانسه‌که‌ لیژنه‌یه‌کمان له‌‬ ‫رۆشنبیران و گه‌نجان پێکهێناوه‌ به‌مه‌به‌ستى‬ ‫ئاماده‌کردنى پرۆژه‌یه‌ک تا پێشکه‌ش به‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��ى رۆشنبیرى و الوان بکرێت و له‌‬ ‫قوناغه‌کانى خوێندن جێى خۆى بکاته‌وه‌‬ ‫و کورد خۆى بناسێته‌وه‌ و به‌ ناسنامه‌ى‬ ‫خۆى بژى‪.‬‬

‫گه‌نج‪ ،‬پێشه‌نگی خۆپیشاندان و ناڕه‌زایی‬ ‫‌‌خوێندکارێک‪ :‬گه‌نجان ب ‌ه دڵێکی گه‌رمه‌و‌ه ده‌ڕوانن ‌ه هه‌ر گرفتێک ک ‌ه دووچاری کۆمه‌ڵگ ‌ه ده‌بێته‌وه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫الوێن جه‌الل‬ ‫گه‌نجێک پێیوای ‌ه گه‌نج ب ‌ه دڵێکی‬ ‫گه‌رمه‌و ‌ه ده‌ڕوانێت ‌ه گرفته‌کانی کۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫و مامۆستایه‌کی زانکۆش ده‌ڵێت‪ :‬ل ‌ه‬ ‫گه‌نجی کورد دا سۆز ڕۆڵێکی سه‌ره‌کی‬ ‫ده‌بینێت ل ‌ه دروستکردنی که‌سێتیدا‪.‬‬

‫هێمن ‌عوسمان‪ ،‬خوێندکاری زانکۆ وتی‪:‬‬ ‫وه‌ک هه‌موومان ده‌زان��ی��ن خۆپیشاندان ل ‌ه‬ ‫ناڕه‌زاییه‌و‌ه دروست ده‌بێت و ناڕه‌زاییش الی‬ ‫هاواڵتی به‌هۆی که‌می خزمه‌تگوزاری و‬ ‫پێشێلکردنی مافی هاواڵتیه‌‪ ،‬خۆپیشاندانیش‬ ‫ب��ه‌ پ��ل �ه‌ی ی��ه‌ک��ه‌م ل�� ‌ه گ �ه‌ن��ج پ��ێ��ک دێ��ت‬ ‫و هه‌میش ‌ه ل � ‌ه ڕی���زی پ��ێ��ش �ه‌و‌ه ده‌بینرێن‬ ‫هۆکاری ئه‌مه‌ش زۆرک��ات که‌مته‌رخه‌می‬ ‫رامیاری و ئیداری حکومه‌ته‌‪ ،‬گه‌نجیش ل ‌ه‬ ‫هه‌موو کۆمه‌ڵگایه‌کدا بڕبڕه‌ی پشتی ئه‌و‬ ‫کۆمه‌ڵگایه‌یه‌‪ ،‬بۆی ‌ه وای ده‌بینم ئه‌وه‌ی ب ‌ه‬ ‫گه‌نج ده‌کرێت که‌متر ب ‌ه که‌سانی به‌ته‌مه‌ن‬ ‫ده‌کرێت‪.‬‬ ‫هێمن باسی له‌وه‌شکرد هه‌ر گۆڕانکاریه‌ک‬ ‫ل��� ‌ه ک��ۆم �ه‌ڵ��گ �ه‌دا ک��� ‌ه ب���ۆ ب��اش��ت��رک��ردن��ی‬ ‫ژیانی هاواڵتیان ده‌کرێت به‌فشار خستن ‌ه‬ ‫س �ه‌ر ده‌س���ه‌اڵت ده‌ب��ێ��ت ل �ه‌الی �ه‌ن گه‌نجه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ۆی� ‌ه داواک��اری��ش��م چیتر ده‌س���ه‌اڵت خۆی‬ ‫ل ‌ه داواکاریه‌کانی گه‌نجان نه‌شارێته‌و‌ه و‬ ‫ژینگه‌یه‌کی تایبه‌تمه‌ندیان بۆ بخوڵقێنێ‬ ‫تاوه‌کو بتوانن گه‌ش ‌ه ب ‌ه توانا و داهێنانه‌کانیان‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫الن � ‌ه ئومێد‪ ،‬ده‌رچ���ووی په‌یمانگا پێیوای ‌ه‬ ‫گ �ه‌ن��ج ل �ه‌ه �ه‌م��وو واڵت��ێ��ک��دا ب�ه‌ت��ای��ب�ه‌ت ل ‌ه‬ ‫واڵتانی وه‌کو ئێم ‌ه و ده‌وروبه‌رمان هه‌میش ‌ه‬ ‫به‌ دڵێکی گ�ه‌رم�ه‌و‌ه ده‌ڕوان��ن � ‌ه ه�ه‌ر کێش ‌ه‬ ‫و گ��رف��ت��ێ��ک ک � ‌ه دووچ�����اری کۆمه‌ڵگا‬ ‫ده‌ب��ێ��ت�ه‌و‌ه ل�ه‌ه�ه‌ر ڕووی���ه‌ک���ه‌و‌ه بێت سیاسی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬بێگومان هه‌ر ئه‌م‬ ‫هه‌سته‌ش ‌ه ک ‌ه گه‌نج ل ‌ه چینه‌کانی تری‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��اج��ی��اده‌ک��ات�ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌و م��ێ��ژوو‌ه پڕ‬ ‫نه‌هامه‌تیه‌ی چه‌ند ساڵی راب����ردووش ئه‌و‬ ‫ڕاستیه‌ی بۆ سه‌لماندوین ک ‌ه ڕۆڵی گه‌نج ل ‌ه‬ ‫خه‌بات و هه‌وڵدان بۆ به‌دیهێنانی ئازادی تا‬

‫‪ n‬هه‌ست و سۆز که‌سێتی گه‌نجی کورد دروست ده‌کات‬ ‫چ راده‌یه‌ک بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج ‌ه وتیشی‪ :‬له‌سه‌ر گه‌نجان پێویست ‌ه‬ ‫ب���ه‌رل���ه‌وه‌ی ه�ه‌س��ت��ن ب � ‌ه ئ�ه‌ن��ج��ام��دان��ی ه�ه‌ر‬ ‫ک��ارێ��ک ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی خ��ۆی��ان و خه‌ڵکیان‬ ‫له‌به‌رچاو بێت و ه�ه‌ر داواکاریه‌کیش ک ‌ه‬ ‫ئ���ه‌وان هه‌یانبێت م��اف��ی خۆیان ‌ه ل���ه‌ڕووی‬ ‫دام�ه‌زران��دن و پێشینه‌ی هاوسه‌رگیری یان‬ ‫ه�ه‌ر شتێکی په‌یوه‌ست ب ‌ه ژیانی گه‌نجان‬ ‫خ��ۆی��ان�ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌ڕێگایه‌کی دروستان ‌ه‬ ‫و ڕاوێ��ژ ل�ه‌س�ه‌رک��راو ک ‌ه ل ‌ه دوای��ی��دا هیچ‬ ‫کاردانه‌وه‌یه‌کی خراپی لێ نه‌که‌وێته‌و‌ه و‬ ‫پشێوی نه‌خات ‌ه ناو کۆمه‌ڵگاوه‌‪.‬‬ ‫الن ‌ه ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا ل ‌ه هه‌مووی گرنگتر‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه الیه‌ن ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌کان گوێ ل ‌ه‬ ‫ت���ه‌واوی ب��ی��روڕاو داواک��اری�ه‌ک��ان��ی گه‌نجان‬ ‫بگرن و ڕێز ل ‌ه مافه‌کانیان بگرن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ئ�ه‌وان پاشه‌ڕۆژی کۆمه‌ڵگاکه‌مان دیاری‬ ‫ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬زۆرج���اری���ش ده‌ب��ی��ن��ی��ن ف �ه‌رام��ۆش‬ ‫ده‌ک��رێ��ن و هیچ ب��ای�ه‌خ و گرنگیه‌ک ب ‌ه‬ ‫داواکاریه‌کانیان نادرێت ناچار گه‌نجیش بێ‬ ‫ئومێد ده‌بێت ل ‌ه ژیان ک ‌ه ئه‌میش خۆی ل ‌ه‬ ‫خۆیدا هۆکارێک ‌ه بۆ دواکه‌وتنی کۆمه‌ڵگا‪.‬‬ ‫ده‌ریا ئه‌نوه‌ر‪ ،‬خوێندکاری زانکۆ ئاماژ‌ه بۆ‬ ‫ئ �ه‌و‌ه ده‌ک��ات هه‌میش ‌ه له‌کاتی ده‌ربڕینی‬ ‫ناڕه‌زاییه‌کاندا گه‌نجان به‌شێوه‌یه‌کی به‌رچاو‬ ‫و ف��راوان ل ‌ه ڕیزی پێشه‌و‌ه ده‌بینرێن ئه‌وه‌ش‬

‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌و‌ه ب��ۆ دڵ گ�ه‌رم��ی گه‌نجه‌کان‬ ‫و ه�ه‌ن��دێ ج��اری��ش چ��او له‌یه‌کتری ک��ردن‬ ‫ه��ان��ده‌رێ��ک��ی ت��ر‌ه ب��ۆ ب �ه‌ش��داری ک��ردن��ی��ان‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ستکردنیان به‌وه‌ی ک ‌ه ڕێگه‌یه‌کی‬ ‫فراوان و دوور و درێژ ماو‌ه له‌به‌ر ده‌میاندا و‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ن بۆ چاره‌سه‌ر و گۆڕانێک تاوه‌کو‬ ‫سودمه‌ندبن تیایدا‪.‬‬ ‫ده‌ری��������ا ب���اس���ی ل����ه‌وه‌ش����ک����رد زۆرک������ات‬ ‫داواکاریه‌کانیان پشتگوێ ده‌خرێت ئه‌مه‌ش‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌رده‌خ��ات گه‌ر حکومه‌ت ده‌ستبه‌جێ‬ ‫هه‌ستێ ب ‌ه جێبه‌جێ کردنی داواکاری هه‌ر‬ ‫چین و توێژێک بۆ ئه‌وه‌ی تا ڕاده‌یه‌کی زۆر‬ ‫ناڕه‌زایه‌کان که‌م ببنه‌و‌ه و پێویستیش ‌ه هه‌موو‬ ‫داواکاریه‌ک کات و شوێنی دیاریکراوی‬ ‫خۆی هه‌بێت و هه‌ڕه‌مه‌کی نه‌بێت‪ ،‬ل ‌ه هه‌مان‬ ‫کاتیشدا م �ه‌رج نی ‌ه هه‌موو داواکاریه‌کان‬ ‫ڕاست و هه‌ق بن بۆئه‌وه‌ی جێ جێ بکرێت‪.‬‬ ‫ل ‌ه گه‌نجی کورددا سۆز ڕۆڵێکی سه‌ره‌کی‬ ‫ده‌بینێت ل ‌ه دروستکردنی که‌سێتیدا‬ ‫عومه‌ر ئه‌حمه‌د ڕه‌مه‌زان‪ ،‬مامۆستای زانکۆ‬ ‫پێیوای ‌ه ئاسایی هه‌موو گه‌نجێک به‌هۆکاری‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی ک���ه‌وا ل���ه‌ڕووی جه‌سته‌ییه‌و‌ه هێزو‬ ‫توانایه‌کی زۆری هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕووکاری‬ ‫ئه‌زموونه‌و‌ه خاوه‌نی ئه‌زمونێکی ئه‌وه‌ند‌ه نی ‌ه‬ ‫ک ‌ه بارته‌قای ئ �ه‌و‌ه بێت ک �ه‌وا به‌ته‌واوه‌تی‬ ‫ل � ‌ه ه �ه‌م��وو ک��اره‌ک��ان��ی خ��ۆی بکۆڵێته‌وه‌ ‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئه‌رشیف‬ ‫پاشان هه‌نگاوی بۆ بنێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه زیاتر‬ ‫هه‌نگاوه‌کانی هه‌ڵچوونی پێو‌ه دیار‌ه و هه‌ندێ‬ ‫جار ب ‌ه شێوازێکی هه‌ڵچوویی ده‌چێت ‌ه سه‌ر‬ ‫بابه‌ته‌کان‪.‬‬ ‫ئه‌و مامۆستای ‌ه ئاماژه‌ی به‌وه‌شکرد هه‌ست‬ ‫و سۆز ل ‌ه گه‌نجی ک��ورددا به‌تایبه‌ت سۆز‬ ‫ڕۆڵێکی سه‌ره‌کی ده‌بینێت ل ‌ه دروستکردنی‬

‫که‌سێتی گه‌نجه‌که‌دا به‌ڕاده‌یه‌کی زۆریش‬ ‫بینای که‌سێتی ئ���ه‌وی داگ��ی��رک��ردوو‌ه و‬ ‫له‌گه‌لێک ڕووکاری تری کۆمه‌اڵیه‌تیشه‌و‌ه‬ ‫گه‌نج زووت��ر ده‌که‌وێت ‌ه س�ه‌ر هه‌نگاونان و‬ ‫کارکردن له‌هه‌موو ڕه‌هه‌نده‌کاندا به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌کاتی خۆپیشاندانه‌کاندا‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫ئاساییش دوات���ر له‌به‌رهه‌می خۆپیشاندان‬ ‫یا ه�ه‌ر کارێک ک ‌ه به‌رهه‌م ده‌دات���ه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫ک�ه‌س��ان�ه‌ی ک � ‌ه ه�ه‌ن��گ��اوه‌ک��ان��ی��ان خستۆت ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی خۆیانه‌و‌ه ناهێڵن ئه‌و که‌سانه‌ی‬ ‫ک ‌ه خاوه‌نی ئیمتیازه‌که‌ن سوودی لێ ببینن‪،‬‬ ‫چونک ‌ه ئه‌و بۆخۆی ئه‌مه‌ی کردوو‌ه بیخات ‌ه‬ ‫خزمه‌تی خۆیه‌وه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو پێشیوای ‌ه ده‌بێت گه‌نج هه‌رکاتێک‬ ‫هه‌نگاوێکی ن��ا ب �ه‌ت �ه‌واوه‌ت��ی ئ���ه‌و‌ه بخات ‌ه‬ ‫به‌رچاوی خۆی ک ‌ه نه‌بێت ب ‌ه پلیکانه‌یه‌ک‬ ‫و خاڵکانی دیک ‌ه پیایدا سه‌ربکه‌ون ‪،‬پێویست‬ ‫ده‌ک���ات ئ �ه‌و ه�ه‌ن��گ��اوان�ه‌ی ئ �ه‌و هه‌ڵیدێنێ‬ ‫بکه‌ویت ‌ه خزمه‌تی ڕه‌هه‌نده‌کانی ژیانی ئه‌وه‌و‌ه‬ ‫و خۆی پێ به‌ره‌و پێش به‌رێت و کاره‌کانی‬ ‫خۆی پێ ڕایی بکات‪.‬‬ ‫ج��ێ��ی ئ��ام��اژه‌ی � ‌ه ل � ‌ه خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان��ی ساڵی‬ ‫راب��ردووی هه‌رێمی کوردستان (‪ )10‬که‌س‬ ‫شه‌هیدبوون ک ‌ه زۆرینه‌یان گه‌نج بوون ئه‌و‌ه‬ ‫جگ ‌ه ل ‌ه برینداربوونی ده‌یان که‌سیتر‪.‬‬

‫رونکردنه‌وه‌یه‌ک له‌ به‌شى راگه‌یاندنى‬ ‫کتێبخانه‌ى گشتى سلێمانى‬ ‫رۆژنامه‌ى (چه‌تر)‪ ،‬ل ‌ه ژمار‌ه (‪)88‬ى رۆژى ‪ ،2012/1/16‬ل ‌ه الپه‌ڕ‌ه (‪)9‬ی��ا راپۆرتێکى‬ ‫رۆژنامه‌نووسى (دانا به‌رزنجى) باڵوکردوه‌ته‌و‌ه ب ‌ه ناوى (ل ‌ه ماوه‌ى نزیکه‌ى ساڵێکدا کتێبخانه‌ى‬ ‫گشتى سلێمانى ته‌نها ‪ 15،515‬خوێنه‌رى هه‌بووه‌)‪.‬‬ ‫هێنده‌ى په‌یوه‌ندى ب ‌ه ئێمه‌و‌ه هه‌بێت وه‌ک کتێبخانه‌ى گشتى سلێمانى‪ ،‬زانیاریى ئه‌و برایه‌ ‬ ‫راست ده‌که‌ینه‌و‌ه ک ‌ه ب ‌ه هه‌ڵ ‌ه سه‌رنجى داوه‌ت ‌ه راپۆڕتى (‪ )11‬مانگى رابردووى ساڵى (‪)2011‬‬ ‫ى به‌شى ئامارى کتێبخانه‌مان‌و ده‌ڵێین‪ :‬نازانین ئه‌و ژماره‌یه‌ى ل ‌ه کوێو‌ه هێناوه‌‪ ،‬ل ‌ه کاتێکدا‬ ‫ل ‌ه کۆى مانگه‌کانى کانوونى دووه‌مى (‪ )2011‬تا تشرینى دووه‌مى هه‌مان ساڵ ک ‌ه ده‌کات ‌ه‬ ‫یانز‌ه مانگ ته‌نیا ژماره‌ى خوێنه‌ران ل ‌ه کتێبخانه‌ى گشتى سلێمانى بریتى بوو‌ه ل ‌ه (‪)37,429‬‬ ‫خوێنه‌ر ب ‌ه هه‌ردوو ره‌گه‌زى نێرینه‌‌و مێینه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ل ‌ه ماوه‌ى دیاریکراودا کۆى (‪)91598‬‬ ‫خوێنه‌ر سه‌ردانى کتێبخان ‌ه گشتیه‌کانى شارۆچکه‌کانى سه‌ر ب ‌ه پارێزگاى سلێمانیان کردووه‌‪.‬‬ ‫وه‌ک ئاماده‌کاری ئه‌و راپۆرت ‌ه داوای لێبوردن ل ‌ه خوێنه‌ران ده‌که‌م بۆ ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ی روویدا‪،‬‬ ‫ئه‌و ژماره‌یه‌ی ک ‌ه دانرابوو ته‌نیا رێژه‌ی سه‌ردانکه‌ری مێین ‌ه بوو ک ‌ه پێویست بوو کۆی‬ ‫سه‌ردانکه‌ری نێرین ‌ه و مێین ‌ه بنوسرێت‪.‬‬

‫گه‌نجان‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/3 - 2012/1/23‬‬

‫کارا‬

‫‪9‬‬

‫گه‌نج و خۆبه‌ڕێوه‌بردن‬ ‫‪u‬هه‌رێم کاوانی‌‪u‬‬

‫گ �ه‌ن��ج ت��اک��ێ��ک�ه‌ ل���ه‌ ت��اک�ه‌ک��ان��ى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬ده‌توانین بڵێین تاکێکى‬ ‫ه����ه‌ره‌ دی�����ارى ن��اوک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ای �ه‌‪،‬‬ ‫داینه‌مۆى کۆمه‌ڵگای ‌ه ده‌توانێت‬ ‫ئ�ه‌و ئامانجانه‌ى که‌ پێویسته‌ بۆ‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ��گ �ه‌ ب�ه‌گ��ش��ت��ى ب �ه‌ده‌س��ت��ى‬ ‫بهێنێت و ف���ه‌راه���ه‌م���ى ب��ک��ات‪،‬‬ ‫ده‌کرێت بڵێین ده‌رفه‌ته‌کان پشکى‬ ‫ه�ه‌ره‌ زۆرى کۆمه‌ڵگه‌ له‌ ده‌ستى‬ ‫گه‌نج دایه‌‪.‬‬ ‫ت����اک����ى گ����ه‌ن����ج ل�����ه‌ ش����ێ����وازى‬ ‫خ��ۆب �ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��دا ل �ه‌ ڕاب����ردوو له‌‬ ‫ئێستادا گۆڕانێکى زۆرى به‌ سه‌ردا‬ ‫ه��ات��ووه‌‪ ،‬ل �ه‌ ڕاب�����ردوودا گ�ه‌ن��ج له‌‬ ‫تواناى خۆ به‌ڕێوه‌بردندا له‌ ئاستێکى‬ ‫ب���ه‌رزدا ب���ووه‌‪ ،‬باپیره‌م ڕۆژێکیان‬ ‫ده‌ی���ووت «ئ��ێ��وه‌ وه‌ک گه‌نج له‌م‬ ‫س �ه‌رده‌م �ه‌دا زۆر بێ توانا و بێ‬ ‫ه��ێ��زن‪ ،‬چونکه‌ ئ��ێ��وه‌ ده‌رفه‌تێکى‬ ‫زۆرتان هه‌یه‌ له‌ ئێستادا و له‌ چاو‬ ‫ژیانى ئێمه‌ له‌ ڕابردوودا‪ ،‬ئێوه‌ باشتر‬ ‫ده‌توانن گه‌نجێتى خۆتان بسه‌لمێنن‬ ‫ل �ه‌ ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ئ���ه‌و ه �ه‌ل��وم �ه‌رج و‬ ‫ژینگه‌یه‌ى که‌ له‌ ئێستادا هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫لێره‌وه‌ ده‌گه‌ینه‌ ئه‌و بڕوایه‌ى بتوانین‬ ‫بڵێین خۆ به‌ڕێوه‌برنى گه‌نج له‌م‬ ‫س����ه‌رده‌م����ه‌دا ئ��اس��ت��ێ��ک��ى الوازی‬ ‫هه‌یه‌ و ده‌پ��رس��ی��ن ئایا گه‌نج بۆ‬ ‫تواناى خۆبه‌ڕێوه‌بردنى نییه‌؟ ئایا‬ ‫ژینگه‌که‌یه‌؟ ئایا داب و نه‌ریته‌؟‬ ‫ئایا گه‌نج خۆیه‌تى؟ ئایا سیتمى‬ ‫سیاسیه‌؟ هه‌موو ئه‌مانه‌ کاریگه‌رى‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌ ل��ه‌س��ه‌ر خ��ۆ ب �ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��ى‬ ‫گ �ه‌ن��ج و ب �ه‌ پ��ل �ه‌ى ب���ااڵ سیتمى‬ ‫سیاسى واڵت�ه‌ک�ه‌ ناهێڵێت گه‌نج‬ ‫ل�ه‌و قۆناغه‌ى گه‌نجێتیدا تواناى‬ ‫ئه‌وه‌ى هه‌بێت خۆى خۆى ئاڕاسته‌‬ ‫بکات و وزه‌ و هێز و بازووى خۆى‬ ‫به‌کاربهێنێت‪ ،‬ڕه‌خ��ن �ه‌ بگرێت و‬ ‫قسه‌ بکات له‌سه‌ر نه‌هامه‌تیه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگا و بوونى که‌م و کوڕى له‌‬ ‫ئاسته‌کانى ژیان و تواناى داهێنانى‬ ‫ل��ێ وه‌رده‌گ���رێ���ت���ه‌وه‌‪ ،‬ب��ۆ نموونه‌‬ ‫زۆرێ����ک ل �ه‌ ح��زب �ه‌ سیاسیه‌کان‬ ‫ل�ه‌ ب��اش��ورى ک��وردس��ت��ان مانگانه‌‬ ‫برێک پاره‌ ده‌ده‌نه‌ ئه‌ندامه‌کانیان‪،‬‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ر ئ �ه‌وه‌ى فاڵنه‌ حزبه‌‪،‬‬ ‫ئیتر ئ �ه‌م گه‌نجه‌ ت��وان��اى ئ �ه‌وه‌ى‬ ‫نامێنێت خۆى خۆى به‌ڕێوه‌به‌رێت‪،‬‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رئ�ه‌وه‌ى لێره‌دا ده‌چێته‌ قاڵبى‬ ‫ئ���ه‌وی���ت���ره‌وه‌ وات����ه‌ (ئ����ه‌و ک�ه‌س�ه‌ی‬ ‫حزب ده‌یخوازێت)‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وه‌ى‬ ‫حزبه‌که‌ى ده‌یڵێت ڕاسته‌وخۆ به‌بێ‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ و لێکدانه‌وه‌ى بابه‌ته‌که‌‬ ‫وه‌ک خ���ۆى ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ ده‌ک����ات‪،‬‬ ‫ناتوانێت بێته‌ خاوه‌نى عه‌قڵى خۆى‬ ‫و ئاسۆى بیرى ف��راوان بکاته‌وه‌ و‬ ‫خۆى بیربکاته‌وه‌ نه‌ک که‌سێک‬ ‫و الیه‌نێک بیر بکاته‌وه‌ له‌ جیاتى‬ ‫ئ�ه‌و‪ ،‬ئایا ئه‌و حزبه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌و‬ ‫گه‌نجه‌ له‌ ناو کۆمه‌ڵگادا خاوه‌نى‬ ‫ئیراده‌ و هێز و ب��ازوو پالنى خۆى‬ ‫بێت؛ یا به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬سه‌ره‌نجام‬ ‫توانای گه‌نجێتی لێده‌سێنرێته‌وه‌ و‬ ‫ته‌نها ئاڕاسته‌ ده‌کرێت‪ ،‬ناتوانێت‬ ‫له‌ ناو کۆمه‌ڵگادا وه‌ک تاکێکى‬ ‫گ �ه‌ن��ج م��ام �ه‌ڵ �ه‌ و ه�ه‌ڵ��س��وک�ه‌وت‬ ‫بکات و خاوه‌ن قسه‌ى خۆى بێت تا‬ ‫خۆى به‌ڕێوه‌به‌رێت‪.‬‬


‫«هه‌ر که‌سێک خۆی به‌ هونه‌رمه‌ند ده‌زانێت‬

‫پێویسته‌ مێژووی واڵته‌که‌ی به‌ باشی بزانێت»‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫حه‌مید مسته‌فا‬ ‫رۆتیندا گۆرانیبێژی خه‌ڵکی شاری‬ ‫(گمگم)ی باکوری کوردستان که‌ له‌‬ ‫ساڵی (‪)1990‬ه‌وه‌ سه‌رقاڵی کاری‬ ‫هونه‌رییه‌‪ ،‬له‌م دیداره‌دا داوا له‌‬ ‫هونه‌رمه‌ندانی کورد ده‌کات ک ‌ه‬ ‫ئاوڕ له‌ رابردوی خۆیان بده‌نه‌وه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن خزمه‌ت ب ‌ه‬ ‫واڵته‌که‌یان بکه‌ن‪ .‬رۆتیندا هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌ڵێت که‌ هه‌میشه‌ هه‌وڵه‌کانی بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ بووه‌ که‌ به‌ چاوی دایکانی‬ ‫دڵ‌سوتاو و ژنانی کورد سه‌یری‬ ‫ئه‌م جیهانه‌ و پێناسه‌ی دنیا بکات‪.‬‬

‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬ن��ێ��وان��ی ت��ۆ و ئ��ام��ێ��ره‌ک��ان��ی‬ ‫موزیک چۆنه‌‪ ،‬تا چه‌ند شاره‌زاییت‬ ‫هه‌یه‌ له‌و بواره‌دا؟‬ ‫ـ زی���ات���ر ب���ه‌ ه��ه‌س��ت و ه����زری خ��ۆم‬ ‫ئ����اواز داده‌ن���ێ���م و ت��ا راده‌ی������ه‌ک له‌‬ ‫ئامێره‌ موزیکه‌کان دورم‪ .‬هه‌ر چه‌ند‬ ‫دوو ساڵیش پ���ه‌روه‌رده‌م بینی له‌ سه‌ر‬ ‫فێربونی ساز‪ ،‬به‌اڵم به‌کاری ناهێنم‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬هه‌ندێک‬ ‫پێیان وایه‌ که‌‬ ‫ل���ه‌ ئ��ێ��س��ت��ادا‬ ‫زۆرب���������������ه‌ى‬

‫و ئه‌مه‌ ته‌نها به‌سه‌ بۆ ئ��ه‌وه‌ى بزانین‬ ‫ئێمه‌ کێین و له‌ چ سه‌رزه‌مینێک ل ‌ه‬ ‫دایک بوین‪ .‬با ئه‌وه‌ش بڵێم که‌ هه‌ر‬ ‫که‌سێک خۆی به‌ هونه‌رمه‌ند بزانێت‬ ‫پێویسته‌ مێژووى واڵته‌که‌ى به‌ باشی‬ ‫بزانێت ئه‌وکات ده‌توانێت خۆی له‌ شته‌‬ ‫خراپه‌کان بپارێزیت‪.‬‬ ‫چ����ه‌ت����ر‪ :‬ک���ات���ێ���ک ک����ه‌ س���ه‌ی���ری‬ ‫ڤیدیوکلیپه‌کانت ده‌ک��ه‌ی��ن ده‌بینین‬ ‫ک���ه‌ زۆر ه��ه‌س��ت��ن��اس��ک و دڵ��س��اف‬ ‫ده‌رده‌ک���ه‌وێ‪ .‬ئایا له‌ ژیانی ئاسایی‬ ‫خۆشت هه‌ر به‌مجۆره‌ی؟‬ ‫ـ له‌ژیانی خۆمدا زیاتر هه‌ستناسک‬ ‫و دڵ��ب��ری��ن��دارت��رم‪ .‬ئ��ه‌م��ه‌ش ب��ۆ ئ��ه‌وه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێنمه‌وه‌ که‌ ژیانی هونه‌ریم زۆر‬ ‫کاریگه‌رى خستۆته‌ سه‌رم‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌‬ ‫هونه‌ردا هه‌میشه‌ هه‌وڵه‌کانم بۆ ئه‌وه‌‬ ‫بووه‌ که‌ به‌ چاوی دایکانی دڵسوتاو و‬ ‫ژنانی کورد سه‌یری ئه‌م جیهانه‌ بکه‌م‬ ‫و پێناسه‌ى دونیا بکه‌م له‌ به‌ر ئه‌وه‌ى‬ ‫که‌ سه‌رچاوه‌ى هونه‌ری یه‌که‌مین شت‬ ‫له‌ الیه‌ن ژنه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌کات‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ژیانی منداڵیت چ��ۆن به‌ڕێ‬ ‫کرد؟‬

‫له‌ یادم ئه‌مێننه‌وه‌ و سودی زۆر گه‌ور‌ه‬ ‫بوون بۆ من‪ .‬یادی ئه‌و رۆژانه‌ به‌خێر!‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬چ��ه‌ن��د ج���ارێ���ک س���ه‌ردان���ی‬ ‫ب��اش��وری ک��وردس��ت��ان��ت ک�����ردووه‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌تی که‌مپی په‌نابه‌رانی مه‌خمور‪،‬‬ ‫ئایا گۆرانیتان وت��وه‌ بۆ په‌نابه‌رانی‬ ‫م��ه‌خ��م��ور و ئ��ه‌گ��ه‌ر ن��ه‌ت��ان��وت��ووه‌ له‌‬ ‫به‌رنامه‌تاندا نیه‌ بیڵێن؟‬ ‫ـ ه��ه‌م��وو گ��ۆران��ی��ه‌ک��ان��م ل��ه‌ ئ��ێ��ش و‬ ‫ژان و ئه‌له‌م و خۆشى و تێکوشانی‬ ‫گه‌لی ک��ورده‌ و که‌مپی مه‌خموریش‬ ‫پارچه‌یه‌که‌ له‌م گه‌له‌‪ .‬بۆیه‌ من به‌و‬ ‫چاوه‌ سه‌یری مه‌خمور ده‌که‌م‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬وه‌ک دیاره‌ که‌ دۆستایه‌تیه‌کی‬ ‫به‌هێز له‌ نێوان تۆ و شه‌هید ه��ۆزان‬ ‫س����ه‌رح����ه‌ددا ه���ه‌ب���وو‪ ،‬ک��ات��ێ��ک که‌‬ ‫شه‌هیدبونى ئه‌وت بیست چ هه‌ستێکت‬ ‫ال دروست بوو؟‬ ‫ـ ن���ه‌ک ت��ه‌ن��ه��ا ش��ه‌ه��ی��د س���ه‌رح���ه‌د‪،‬‬ ‫ب��ه‌ شه‌هیدکردنی ه��ه‌ر قاره‌مانێکى‬ ‫کورد که‌ له‌سه‌ر چیا سه‌ربه‌رزه‌کانی‬ ‫کوردستان خه‌بات و تێکوشان ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫هه‌موو گیانم ده‌له‌رزێت و له‌ ناخه‌وه‌‬ ‫ده‌س���وت���ێ���م‪.‬‬

‫ساریا‪ ،‬باران‪ ،‬ئارگه‌ش و مورده‌م زیاتر‬ ‫ئێشام و دڵبریندار بووم‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له‌‬ ‫نزیکه‌وه‌ ئه‌م خوشه‌ویستانه‌م ده‌ناسین به‌‬ ‫راستی مخابن!‬ ‫چه‌تر‪ :‬یاده‌وه‌رییه‌کی خۆشت هه‌یه‌ که‌‬ ‫هیچ کاتێک له‌ بیری نه‌که‌ى؟‬ ‫ـ ئ����ه‌و رۆژان��������ه‌ى ل���ه‌ ش��اخ��ه‌ک��ان��ی‬ ‫ک����وردس����ت����ان و ل����ه‌ن����او ژی��ان��ێ��ک��ی‬ ‫پ��اک و خ��اوێ��ن و ل��ه‌گ��ه‌ڵ گ��ه‌ری�لا‪،‬‬ ‫قاره‌مانه‌کانی کوردستاندا ده‌ژیام بۆ‬ ‫من هه‌تا دونیا ماوه‌ جێگای سه‌ربه‌رزى‬ ‫و سه‌رفیرازییه‌‪ .‬بۆیه‌ هیچ کاتێک‬ ‫ئه‌م رۆژانه‌ له‌ هزر و خه‌یاڵمدا ناچنه‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ و هه‌میشه‌ به‌ یادی ئه‌و‬ ‫رۆژانه‌ ده‌ژیم‪.‬‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬ت��اچ��ه‌ن��د له‌‬ ‫خۆت و هونه‌ره‌که‌ت‬ ‫رازیت؟‬ ‫ـ که‌مێک رازیم‬ ‫ب�����ه‌اڵم ه��ه‌س��ت‬ ‫ده‌ک�������ه‌م رۆژ‬ ‫به‌رۆژ زیاتر و‬ ‫گه‌رم و گوڕتر‬

‫ده‌بم له‌سه‌ر هونه‌ره‌که‌م‪ .‬بۆیه‌ رازیم له‌‬ ‫خۆم‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬چ ج���ی���اوازی���ه‌ک ل��ه‌ ن��ێ��وان‬ ‫ژیانی واڵتى خ��ت و ژیانی ئه‌وروپادا‬ ‫ده‌بینیت؟‬ ‫ـ ب��ه‌ ب����ه‌رزی ش��اخ��ه‌ک��ان��ی زاگ���رۆس‬ ‫جیاوازی هه‌یه‌‪ ،‬ژیانی مرۆڤ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و خاکه‌ى که‌ تێیدا له‌ دایک بووه‌‬ ‫وه‌ک م��ی��ر و پ��اش��ا و ب��ه‌گ��ل��ه‌ره‌‪ ،‬با‬ ‫پارچه‌ نانێکیش نه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم چێژى‬ ‫زیاتره‌‪ .‬ژیانی ئه‌وروپا ژیانێکه‌ که‌ له‌‬

‫هونه‌ر و وێژه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/42010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪11‬‬

‫که‌سوکار و خۆشه‌ویستانت دوری‪.‬‬ ‫ده‌توانم بڵێم ته‌نها په‌نابه‌رییه‌ و هیچی‬ ‫تر‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬کارێکى نوێت ل��ه‌ ب��ه‌رده‌س��ت‬ ‫هه‌یه‌؟‬ ‫ـ به‌ڵێ به‌ دڵنیایه‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬دوو کاری‬ ‫نوێم له‌ پێشه‌ که‌ یه‌کێکیان بۆ مندااڵنه‌‬ ‫و دوه‌میشیان بۆ سه‌روه‌رییه‌کانی ژنه‌‪.‬‬ ‫ه��ی��وادارم به‌مزوانه‌ بگات به‌ ده‌ستی‬ ‫ه��ه‌م��وو ه���ه‌واداران���م ل��ه‌ ه��ه‌ر کوێکى‬ ‫جیهان بن‪.‬‬

‫له‌ هونه‌ردا هه‌میشه‌ هه‌وڵه‌کانم بۆ ئه‌وه‌ بوو‌ه‬ ‫که‌ به‌ چاوی دایکانی دڵسوتاو و ژنانی کورد‬ ‫سه‌یری ئه‌م جیهانه‌ بکه‌م و پێناسه‌ى دنیا بکه‌م له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ى که‌ سه‌رچاوه‌ى هونه‌ری یه‌که‌مین شت له‌‬ ‫الیه‌ن ژنه‌وه‌ ده‌ست پێده‌کات‬

‫ب��ه‌ره��ه‌م��ه‌ک��ان��ى‬ ‫باشورى کوردستان زیاتر کاریگه‌رى‬ ‫واڵتانی دراوسێی به‌سه‌ریدا زاڵه‌‪ ،‬رای‬ ‫تۆ سه‌باره‌ت به‌م بابه‌ته‌ چیه‌؟‬ ‫ـ له‌م باره‌یه‌وه‌ ته‌نها ده‌توانم بڵێم تکایه‌ با‬ ‫ئێمه‌ ته‌ماشای رابردوی خۆمان بکه‌ین‬ ‫پڕۆفایل‬

‫ب�����ه‌اڵم‬ ‫به‌ بیستنی‬

‫ـ تا ته‌مه‌نی‬ ‫نۆ ساڵیم له‌ کوردستان و زۆر‬ ‫دڵ��ش��اد و وه‌ک��و مرۆڤێکى ک���ورده‌وار ش��ه‌ه��ی��دک��ردن��ی‬ ‫گ��ه‌وره‌ بوم و تا ئێستاش ئه‌و رۆژانه‌ س���������ه‌رح���������ه‌د‪،‬‬ ‫بۆ من زۆر جێگای بایه‌خن و هه‌میشه‌ ی��ه‌ک��ت��ا‪ ،‬هێڤی‪،‬‬

‫رۆتیندا له‌ ساڵی (‪ )1963‬له‌ شاری گمگمی باکوری کوردستان ل ‌ه بنه‌ماڵه‌یه‌کى کوردپه‌روه‌ر‬ ‫له‌دایک بووه‌ تا نۆ ساڵی له‌ کوردی زیاتر هیچ زمانێکى ترى نه‌زانیوه‌‪ .‬دواتر به‌ زۆره‌ملێی ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورک فێری زمانی تورکی بووه‌‪ .‬له‌ خوێندنیدا به‌شى ئابوری زانکۆى له‌ شاری ئیزمیر ته‌واو کردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ سااڵنی (‪ 1989‬ـ ‪ )1990‬خوێندنی موزیکى له‌ به‌شی موزیکی “گه‌ل” و به‌شی موزیکى “رۆژئاوا”‬ ‫خوێندوه‌‪.‬جاری یه‌که‌م له‌ نه‌ورۆزی ساڵی (‪ )1990‬له‌ ئیسته‌نبۆل وه‌ک ئه‌ندامێکى تیپی مه‌دیا ده‌ستى‬ ‫به‌ گۆرانی کوردی کردووه‌ که‌ تا ئێستاش به‌رده‌وامه‌‪.‬‬

‫ه‌رگێڕانیشى گرتۆته‌وه‌‬ ‫ـ به‌ پله‌ى یه‌که‌م ده‌بێت ئه‌و که‌سانه‌ى‬ ‫ک��ه‌ ه��ۆک��ارن ب��ۆ ئ��ه‌م پاشاگه‌ردانییه‌‬ ‫هه‌ست به‌ به‌رپرسیارێتى بکه‌ن‪ .‬چونکه‌‬ ‫حه‌ق وایه‌ ئه‌گه‌ر کارێک پێان ناکرێت‬ ‫ن��ه‌ی��ک��ه‌ن ب��اش��ت��ره‌‪ .‬ل��ه‌ب��ه‌ر ئ���ه‌وه‌ى که‌س‬ ‫داواى لێیان ن��ه‌ک��ردووه‌ کارێک بکه‌ن‬ ‫که‌ پێى هه‌ڵنه‌سن‪ .‬ئه‌م پاشاگه‌ردانیه‌‬ ‫له‌سه‌ر حکومه‌ت و وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى‬ ‫ده‌ک�����ه‌وێ�����ت‪ .‬چ���ون���ک���ه‌ ه���ی���چ ج����ۆره‌‬ ‫سانسۆرێکى له‌سه‌ر ئه‌و ج��ۆره‌ نوسینه‌‬ ‫دانه‌ناوه‌‪ .‬ئه‌مه‌ له‌ هیچ شوێنێکى دنیا‬ ‫نییه‌ که‌ ه��ه‌ر شتێک بنووسرێت باڵو‬ ‫بکرێته‌وه‌‪ .‬بۆیه‌ ده‌بێت ئه‌و نووسینانه‌ى‬ ‫که‌ له‌ ئێستادا هه‌یه‌ به‌ چه‌ندین فلته‌ردا‬ ‫بڕوات ئینجا باڵو بکرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌توانین بڵێین پابه‌ندبوون به‌ یاسا‬ ‫ڕێزمانییه‌کان (سینتاکسه‌کان) ه‌وه‌‪،‬‬ ‫زیاتر شه‌وق به‌ وه‌رگێڕان ده‌کات و واله‌‬ ‫خوێنه‌ر ده‌کات چێژى زیاتر ببینێت له‌و‬ ‫وه‌رگێڕاوه‌؟‬ ‫ـ��ـ م��ه‌س��ه‌ل��ه‌ى ڕێ��زم��ان ل��ه‌ زم��ان��ێ��ک��ه‌وه‌‬ ‫بۆ زمانێکى تر دی��اره‌ ده‌گ��ۆڕدرێ��ت و‬ ‫ج��ی��اوازه‌‪ .‬ئێستا ده‌ب��ێ که‌سى وه‌رگێڕ‬

‫ڕێزمانزانیش بێت‪ .‬بۆ نموونه‌ له‌ زمانى‬ ‫عه‌ره‌بیدا (فعل) دێت ئینجا (فاعل)‬ ‫دێت‪ ،‬به‌اڵم له‌ زمانى کوردییدا (بکه‌ر)‬ ‫پێش (ک��ردار) ده‌که‌وێت‪ .‬بۆیه‌ که‌سى‬ ‫وه‌رگ���ێ���ڕ ده‌ب��ێ��ت ئ���ه‌و ش��ت��ان��ه‌ ب��زان��ێ و‬ ‫به‌رجه‌سته‌ى ب��ک��ات‪ .‬ب��ه‌اڵم ل��ه‌ هه‌ندێ‬ ‫رسته‌دا ده‌بێ ال بده‌یت له‌ رێزمان و ئیتر‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌که‌وێته‌ سه‌ر سه‌لیقه‌ى که‌سانى‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕ‪ .‬بۆیه‌ که‌سانى وه‌رگێڕیش له‌‬ ‫پ��اڵ ک��اره‌ وه‌رگ��ێ��ڕن��ه‌ک��ه‌ی��ان��دا پێویسته‌‬ ‫نووسه‌ریش بن‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬ئ��ه‌ى ب��ه‌ ب���ڕواى ت��ۆ ب��ه‌ گوێره‌ى‬ ‫ئ����ه‌وه‌ى س��ااڵن��ێ��ک��ى زۆره‌ خ��زم��ه‌ت به‌‬ ‫ب��واره‌ک��ه‌ ده‌ک��ه‌ی��ت و چ��ه‌ن��دی��ن کتێبت‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕاوه‌ت��ئ س��ه‌ر زمانى ک��وردى چى‬ ‫ش��ێ��واز و ستایلێک ب��ۆ خ��وێ��ن��ه‌ران و‬ ‫الوانمان ده‌ست ده‌دات؟‬ ‫ئ��ه‌وه‌ى گرنگه‌‪ ،‬ده‌بێت ئ��ه‌و که‌سانه‌ى‬‫وه‌رگێڕان ده‌که‌ن به‌ زمانێکى زۆر ساده‌‬ ‫بنووسن‪ .‬راس��ت��ى وه‌رگ��ێ��ڕان ئ��ه‌وه‌ی��ه‌ بۆ‬ ‫خه‌ڵکى بنوسیت و خه‌ڵکیش لێى بگات‪.‬‬ ‫من به‌ جۆرێک کارى وه‌رگێڕان ده‌که‌م‬ ‫تا خه‌ڵکى به‌گشتى لێی بگه‌ن‪.‬‬

‫هه‌ڵبژارده‌ی فۆتۆ‌‬

‫فۆتۆ‪ /‬کاروان ئیبراهیم‬


‫هونه‌ر و وێژه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/42010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪10‬‬

‫ئاماده‌کار‬

‫له‌ نه‌بوونى هۆڵى شانۆ وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و سه‌ندیکاى هونه‌رمه‌ندان به‌رپرسیارن‬

‫«داواکارییه‌کانى تیپه‌ شانۆییه‌کان‬ ‫ره‌نگ ‌ه بایه‌خى نه‌بێت ل ‌ه الى حکومه‌ت»‬

‫دانا به‌رزنجی‬ ‫له‌م راپۆرته‌دا گه‌زیزه‌ و نه‌هرۆ‬ ‫ساڵه‌ح له‌باره‌ى چۆنێتی‬ ‫به‌ڕێوه‌چونی گه‌شتی شانۆی‬ ‫(موختار و ژنانی گه‌ڕه‌ک) له‌ شار‬ ‫و شارۆچکه‌کانی هه‌رێم ده‌دوێن و‬ ‫ره‌خنه‌ى خۆیان ئاراسته‌ی الیه‌ن ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌کان ده‌که‌ن له‌به‌ر‬ ‫که‌مترخه‌می و بایه‌خ‌نه‌دانیان به‌‬ ‫هونه‌ری شانۆگه‌ری‪.‬‬

‫گه‌شتى شانۆى موختار و ژنانى گه‌ڕه‌ک‬ ‫(‪ )2011/9/5‬ده‌س���ت���ی پ���ێ���ک���ردو‌ه و‬ ‫دوانمایشى ل‌ه (‪ )2012/1/6‬ل‌ه قه‌اڵدزێ‬ ‫نمایش ک���راوه‌‪ .‬ل��ه‌م ش��ان��ۆگ��ه‌ری��ه‌دا تیپى‬ ‫هاوڕیانى گه‌زیز‌ه ب‌ه شێوازێکى کۆمیدى‬ ‫و ره‌خنه‌ئامێز کاریان ک��ردووه‌‪ .‬ل‌ه وه‌اڵمى‬ ‫پرسیاره‌کانى رۆژنامه‌وانان و راگه‌یاندنکاران‬ ‫و رونکردنه‌وه‌ى خۆیان گه‌زیز‌ه و ئه‌ندامانى‬ ‫ت�����رى گ���روپ���ه‌ک���‌ه گ���رف���ت و گ��رن��گ��ى‬ ‫گه‌شته‌که‌یانیان ب��ه‌م شێوه‌ی‌ه خسته‌ڕوو‪.‬‬ ‫گ��ه‌زی��ز‌ه وت��ى‪ :‬ئ��ه‌م بابه‌ت‌ه هه‌ڵقواڵوى ناو‬ ‫کۆمه‌ڵگاکه‌مان بوو‌ه و پێش شارى سلێمانى‬ ‫گه‌شتێکمان کرد بۆ شار و شارۆچکه‌کانى‬ ‫ده‌وروبه‌رى سلێمانى ئه‌م‌ه په‌یامێکى خۆمان‬ ‫بوو ک‌ه چۆن ده‌نگمان بکات‌ه ئه‌م شوێنانه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شى وت‪ :‬هه‌موو ئه‌و شوێنانه‌ى‬ ‫ئێم‌ه ئه‌م شانۆیه‌مان بۆ بردوو‌ه ب‌ه هه‌وڵ و‬ ‫ماندوبونى خۆمان بووه‌‪ .‬ته‌نها شارى کۆیه‌‬ ‫له‌سه‌ر داوای خۆیان بانگهێشتیان کردوین‪.‬‬ ‫پ��‌هی��م��ان��گ��اى ه��ون��ه‌ر‌هج��وان��‌هک��ان��ى شه‌هید‬ ‫جه‌عفه‌ر سه‌رجه‌م شوێنه‌کانى تر ل‌ه رێگاى‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌کانى خۆمانه‌و‌ه ب��وو‌ه و هه‌موو‬ ‫شوێنه‌کان ئاماده‌یی پێشوازیان ده‌ربڕیوه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م ش��ان��ۆک��اره‌و ب��اس��ى ل��ه‌و‌هش��ک��رد ک‌ه‬ ‫باشترین به‌ڵگه‌مان بۆ سه‌رکه‌وتنى ئه‌م‬ ‫ک���ار‌ه ب��‌ه پ��ێ��ی دات���ا وه‌رم��ان��گ��رت��وو‌ه ک‌ه‬ ‫(‪ )1500‬بینه‌رمان هه‌بوو‌ه له‌کۆى شه‌ش‬ ‫شوێنى جیاواز نمایشمان کردووه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌ڵگه‌ى ئاشتکردنه‌وه‌ى شانۆی‌ه ب‌ه بینه‌ر‪.‬‬ ‫ته‌نها ل‌ه خانه‌قین نمایشمان نه‌کرد ئه‌ویش‬ ‫پێشوه‌خت هه‌موو شتێکمان ئاماد‌ه کرد و‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانمان ئاگادارکرد‪ .‬به‌داخه‌وه‌‬ ‫شارێکى وه‌ک خانه‌قین هۆلێکى تیادانه‌بوو‬ ‫گونجاوبێت بۆ شانۆ‪ .‬هه‌ر بۆی‌ه ب‌ه نائومیدى‬ ‫گه‌ڕاینه‌وه‌‪ .‬گه‌زیز‌ه وتیشى‪ :‬ده‌نگى خۆمان‬ ‫ب��ه‌رز ده‌که‌ینه‌و‌ه بۆ هه‌موو ئ��ه‌وان��ه‌ى ک‌ه‬ ‫خه‌مخۆرن؛ ئه‌وانه‌ى ک‌ه دڵسوزى هونه‌ر و‬ ‫شانۆن‪ .‬ئه‌و شوێنانه‌ى ک‌ه شانۆ هۆڵى تیدا‬ ‫نی‌ه پێویستیه‌کى گرنگ‌ه ک‌ه ئه‌مڕۆ ل‌ه‬ ‫کوردستاندا هه‌بێت‪.‬‬ ‫هه‌ر ل‌ه کۆنگرکه‌دا ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ئه‌مڕۆ‬ ‫شانۆ ب��‌ه ئاگا هێنانه‌وه‌ى کۆمه‌لگایه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ى ک‌ه زۆر گرنگ‌ه باسی بکه‌ین ل‌ه‬ ‫گه‌شته‌که‌ماندا شوێنێک تا شوێنکى تر‬ ‫جیاوازى هه‌بوو‪ .‬ئه‌و جێگایانه‌ى په‌یمانگاى‬

‫‪ n‬گروپی هاوڕێیانی گه‌زیز ‌ه ل ‌ه کۆنگره‌یه‌کی رۆژنامه‌وانی‪ ،‬سلێمانی فۆتۆ‪ :‬چه‌تر‬

‫هونه‌ر‌ه جوانه‌کانى لێی‌ه کاریگه‌رى باشترى‬ ‫هه‌ی‌ه ل��ه‌ڕوى رۆشنبیری و هونه‌رییه‌وه‌‪.‬‬ ‫تا ئێستا ل‌ه هه‌ڵه‌بج‌ه شوێنێک نی‌ه بۆ‬ ‫نمایشکردنى شانۆ‪ .‬هه‌روه‌ها ل‌ه که‌رکوک‬ ‫بودجه‌یه‌کیان نه‌بوو یان نه‌یانتوانى وه‌ک‬ ‫پێویست هاوکاریمان بکه‌ن‪ .‬بۆی‌ه نه‌مانتوانى‬ ‫بچین‌ه که‌رکوک‪ .‬زۆرترین بینه‌رى ژن‬ ‫ل‌ه ق��ه‌اڵدزى هه‌بوو ک‌ه مایه‌ى دڵخۆشیه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی هۆڵه‌که‌یان هى شانۆ نی‌ه و‬ ‫پڕ ل‌ه که‌موکورتیه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه توانیمان‬ ‫شانۆیه‌کى ت��ێ��دا نمایش بکه‌ین‪ .‬باسى‬ ‫له‌وه‌شکرد «ل��‌ه ئێستادا ل‌ه په‌یوه‌ندداین‬ ‫له‌گه‌ڵ ش��ارى هه‌ولێر و بۆ ئ��ه‌و الیه‌نه‌ى‬ ‫ک‌ه بتوانێت هاوکارى مادیمان بکات ک‌ه‬ ‫بچین له‌وێش نمایشیبکه‌ین‪ .‬ل‌ه مانگى‬ ‫دوودا ل‌ه سلێمانى نمایشى ده‌که‌ین‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بگونجێت ل‌ه ده‌ره‌و‌ه په‌یوه‌ندیمان پێوه‌کراو‌ه‬ ‫ک��‌ه نمایشه‌کانمان به‌رین‌ه دی��ارب��‌هک��ر و‬ ‫ن��ه‌روی��ژ سوید و به‌ریتانیا‪ .‬ب��‌ه پێویستى‬ ‫ده‌زانین په‌یوه‌ندییه‌ک به‌هێز هه‌بێت ل‌ه نێوان‬ ‫هونه‌رمه‌ندانى شار و شارۆچکه‌کان»‪.‬‬ ‫درێ�������������������ژه‌ی‬ ‫گ�������ه‌زی�������ز‌ه ل��‌ه‬

‫قسه‌کانیدا ده‌ڵێت‪ :‬ک‌ه ل‌ه سلێمانی کێشه‌ی‬ ‫زۆر به‌هه‌ندمان هه‌ی‌ه و به‌مجۆره‌ش باسی‬ ‫ل‌ه کێشه‌ی شانۆکاران کرد «کێشه‌ى هۆڵ‬ ‫ل‌ه شارى سلێمانی زۆر زۆر گه‌وره‌ی‌ه و ئه‌م‬ ‫کێشه‌ی‌ه ل‌ه الى هونه‌رمه‌ندى شانۆکار ب‌ه‬ ‫ته‌واوى ده‌رده‌که‌وێت‪ .‬ب‌ه پێویستى ده‌زانین‬ ‫هه‌موو الیه‌ن‌ه په‌یوه‌ندیداره‌کان هه‌وڵى جدى‬ ‫بده‌ن بۆ دروستکردنى هۆڵى شانۆ‪ .‬به‌داخه‌وه‌‬ ‫ل‌ه سلێمانی هۆڵێک نی‌ه چله‌ى ماته‌مینى‬ ‫و گونگر‌ه و گۆرانى و مۆسیقا و ئاهه‌نگى‬ ‫ده‌رچون و کۆڕ و سمینار و کارى حزبی‬ ‫و کۆنسێرت تیا نه‌بێت‪ .‬وات��‌ه گشتگیر‌ه‬ ‫و هه‌موو کارێکى تێدا ده‌کرێت‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫کێشه‌یه‌کى گه‌وره‌ى بۆ هونه‌رمه‌ندانى شانۆ‬ ‫خوڵقاندووه‌‪ .‬ئێستاش پێمان باش‌ه ک‌ه ده‌قی‬ ‫کۆمیدی ره‌خنه‌ئامێز نمایش بکه‌ین»‪.‬‬ ‫ژن���‌ه ه��ون��ه‌رم��‌هن��د گ���ه‌زی���ز‌ه ل��‌هس��ه‌ر شێو‌ه‬ ‫ک���ارک���ردن���ی���ان و پ���‌هی���ام���ی���ان د‌هڵ���ێ���ت‪:‬‬ ‫«کارکردنمان ب��ه‌م شێوه‌ی‌ه ک‌ه به‌شێکى‬ ‫زۆرمان ژن‌ه وه‌ک ن��اوه‌ڕۆک ته‌واوکه‌رى‬ ‫کاره‌کانى دیکه‌مانه‌‪ .‬ژن ل‌ه رێگه‌ى ئه‌و‬ ‫پانتایی‌ه گه‌وره‌ی‌ه ک‌ه هه‌یه‌تى له‌سه‌ر شانۆ‬ ‫ده‌مانه‌وێت ده‌نگى دلێرى خۆمان بگه‌ینین‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ��ه‌م ک��ار‌هم��ان له‌سه‌ر ئ��ه‌و‌ه نی‌ه ژن‬ ‫باسى ژیانى خۆى بکات‪ ،‬به‌ڵکو په‌یامى‬

‫ئه‌مجاره‌مان ئه‌وه‌ی‌ه ئێمه‌ش وه‌ک پیاوان‬ ‫پێویستمان به‌وه‌ی‌ه ک‌ه کۆمه‌ڵگا بگۆڕین‬ ‫و ده‌ستپێشخه‌ر بین بۆ چاره‌سه‌رى کێش‌ه‬ ‫و گرفته‌کان‪ .‬له‌به‌ر ئ��ه‌وه‌ی ژن��ان پێیان‬ ‫ده‌وترێت ژنى گ��ه‌ڕه‌ک و کچى قه‌یر‌ه و‬ ‫بێوه‌ژن‪ ،‬لێره‌دا ویستمان‌ه رۆلى گرنگ بده‌ین‬ ‫ب‌ه ژنى گه‌ڕه‌ک‪ .‬چونک‌ه ژنى گه‌ڕه‌ک‬ ‫ئ��ه‌و که‌سانه‌ن ک��‌ه دای��ک و خوشک و‬ ‫که‌سى ئێمه‌ن‪ .‬هه‌ر ئه‌وانن ک‌ه گه‌وره‌ترین‬ ‫زه‌ره‌رمه‌ندى ناو کۆمه‌ڵگان و کێش‌ه دێت‌ه‬ ‫س��ه‌ر ش��ان��ى ئ���ه‌وان‪ .‬نه‌بونى ئ���او‪ ،‬ک��ار‌هب��ا‬ ‫و سه‌رجه‌م کێشه‌کان سه‌ره‌تا ژن هه‌ستى‬ ‫پێده‌کات‪.‬‬ ‫گه‌زیز‌ه له‌سه‌ر کاریگه‌ری ئابوری له‌سه‌ر‬ ‫کاره‌که‌یان به‌مجۆر‌ه درێ��ژ‌ه ب‌ه قسه‌کانی‬ ‫ده‌دات «هه‌ندێک کار هه‌ی‌ه ب‌ه ژێرخانى‬ ‫ئ��اب��وری د‌هک��رێ��ت ک‌ه ئ��ه‌و‌ه ل‌ه ده‌سه‌اڵتى‬ ‫ه��ون��ه‌رم��‌هن��دا نی‌ه و ل��‌ه د‌هس��ه‌اڵت��ى الیه‌ن‌ه‬ ‫ب��ه‌رپ��رس��‌هک��ان��ه‌‪ .‬تیپى ئێم‌ه و چ��‌هن��د‌هه��ا‬ ‫تیپى تریش پێشنیار ب��ه‌رز ده‌که‌ینه‌و‌ه بۆ‬ ‫دروستکردنى هوڵێک یان بینایه‌ک زۆر‬ ‫تایبه‌ت ب‌ه شانۆ‪ .‬ره‌نگ‌ه زۆر بایه‌خى نه‌بێت‬ ‫به‌پێی جوگرافیاى ئه‌و به‌رنام‌ه ئابورییه‌ى‬ ‫ک‌ه حکومه‌ت خۆى ده‌یه‌وێ له‌ناو شاردا ب‌ه‬ ‫چ ئاراسته‌یه‌کدا کار ده‌کات‪ .‬هونه‌رمه‌ندان‬

‫کاتێ ده‌توانن گوشار دروس��ت بکه‌ن که‌‬ ‫هه‌موویان یه‌کده‌نگ بن‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌رهێنه‌ره‌ى بوارى شانۆ وتى‪ :‬له‌م واڵته‌دا‬ ‫تیڕوانینه‌کان جیاواز‌ه و ئێم‌ه تیپێکین هیچ‬ ‫کێشه‌یه‌کمان له‌گه‌ڵ که‌س نی‌ه و ئه‌گه‌ر‬ ‫تیپێک له‌گه‌ڵ ئێم‌ه کێشه‌ى هه‌بێ ناتوانین‬ ‫هیچ وه‌اڵمێکمان هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌‪ .‬بێگومان‬ ‫ل‌ه هه‌موو دنیاش یه‌ک هه‌ڵوێستى له‌نێوان‬ ‫هونه‌رمه‌ندان بۆ دروستکردنى هوڵ نی‌ه و‬ ‫ئه‌م خه‌م‌ه ده‌بێت خه‌مى ده‌سه‌اڵت بێت‪ .‬ئێم‌ه‬ ‫ئه‌وپه‌ڕى ده‌توانین پێشنیاز بکه‌ین‪.‬‬ ‫ئه‌و دروستبونى تیپێکى هونه‌رى کوردى ک‌ه‬ ‫ل‌ه هه‌رچوار پارچه‌ى کوردستان دروسببێت‬ ‫ب‌ه گرنگى ده‌زانێت وت��ى‪ :‬ره‌نگ‌ه زۆرج��ار‬ ‫دروستبونى په‌یوه‌ندى تیپێکى ده‌ره‌و‌ه بۆ‬ ‫ناسین بێت ل‌ه شوێنێکى هونه‌ری یان ل‌ه‬ ‫کونفرانسێکدا‪ .‬ئه‌مان‌ه زیاتر شه‌خسین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تا ئێستا به‌داخه‌و‌ه زۆر ل‌ه کۆنفرانسه‌کانى‬ ‫تریشدا ب��اس ل��ه‌و‌ه ک���راو‌ه چ��ۆن بتوانرێت‬ ‫تیپێکى ک��وردى دروس��ت ببێت ل‌ه هه‌موو‬ ‫پ��ارچ��‌هک��ان��ى ک���وردس���ت���ان ک���‌ه ئ��‌هم��ه‌ش‬ ‫په‌یوه‌ست‌ه ب‌ه الیه‌ن‌ه سیاسیه‌کانه‌وه‌‪ .‬ره‌نگ‌ه‬ ‫که‌م تا زۆر گروپێک نه‌توانێت به‌و شێوه‌ی‌ه‬ ‫بێت‪ .‬هه‌بونى ئه‌م تیپ‌ه هه‌وڵ و ماندوبونى‬ ‫زۆر و پشتگیری گه‌وره‌تری ده‌وێ و به‌‬

‫یه‌ک تیپ ناکرێت»‪.‬‬ ‫نه‌هرۆ ساڵح ک‌ه یه‌کێکى تر ل‌ه به‌شداربوانى‬ ‫شانۆکه‌و ل��‌ه کۆنگره‌که‌دا ئ��ام��اد‌ه ب��وو‪،‬‬ ‫س��‌هب��اره‌ت ب��‌ه گرفته‌کانی ب���ه‌رده‌م شانۆ‬ ‫به‌جۆر‌ه دوا و وتى «هه‌موو شانۆکاره‌کانى‬ ‫ئه‌و ق��ه‌زا و شار و شارۆچکانه‌ى ک‌ه ل‌ه‬ ‫ده‌وروب���ه‌رى ئه‌م ش��اره‌ن‪ ،‬ده‌زان��ن ک‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌رنجێک ب��ده‌ن ل‌ه هۆڵه‌کانى شانۆ ل‌ه‬ ‫شارى سلێمانى هه‌ست ده‌که‌ى ک‌ه ل‌ه بیست‬ ‫ساڵ یان سى ساڵ له‌مه‌وپێش هۆڵه‌کانى‬ ‫شانۆ ل‌ه شارى سلێمانی که‌میان کردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌توانم بڵێم تا ئیستا هیچ هۆڵێکى شانۆ‬ ‫نی‌ه ل‌ه ش��اری سلێمانی ک‌ه تایبه‌ت بێت‬ ‫ب‌ه شانۆ و هه‌موو توخم‌ه سه‌ره‌کییه‌کانى‬ ‫تێدا بێت‪ .‬ل‌ه ساڵى هه‌شتاکاندا چه‌ندین‬ ‫هۆڵ هه‌بوو ب‌ه ناوه‌کانى هۆلى (ئه‌دیبان‪،‬‬ ‫سانه‌وی سلێمانى‪ ،‬چاالکى قوتابخانه‌کان و‬ ‫سه‌الحه‌دین) ئه‌م هواڵن‌ه ئه‌گه‌رچی له‌روى‬ ‫ته‌کنیکه‌و‌ه الواز ب��ون ب��ه‌اڵم ه��ه‌ر نه‌مان‪.‬‬ ‫وه‌زار‌هت�����ى رۆش��ن��ب��ی��رى و س��‌هن��دی��ک��اى یان‬ ‫یه‌کێتى هونه‌رمه‌ندان ب‌ه به‌رپرسى یه‌که‌م‬ ‫ده‌زان��م‪ .‬به‌ڕاستى پێش ئ��ه‌وه‌ى گه‌زیز‌ه یان‬ ‫خۆم تاوانبار بکه‌م‪ ،‬وه‌زار‌هت��ێ��ک به‌رپرس‬ ‫ده‌زان���م و پێش ئ��ه‌وه‌ش سه‌ندیکا به‌رپرس‬ ‫ده‌که‌م»‪.‬‬

‫مسته‌فا سه‌عید عه‌لى‪ :‬پاشاگه‌ردانى هونه‌رى وه‬ ‫وه‌رگێڕى کورد مسته‌فا سه‌عید‬ ‫سازدانی‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌و مه‌رجانه‌ چین که‌ پێویست‬ ‫عه‌لى‪ ،‬له‌م دیمانه‌ى (چه‌تر)دا‬ ‫ده‌ک��ات وه‌رگێڕ له‌ هونه‌رى وه‌رگێڕاندا‬ ‫سه‌روه‌ر سه‌عدوڵاڵ‬ ‫باس له‌ هونه‌رى وه‌رگێڕان ده‌کات به‌رجه‌سته‌ى بکات؟‬ ‫و ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌کات ک ‌ه‬ ‫ــ هونه‌رى وه‌رگێڕان یه‌کێکه‌ له‌ هونه‌ره‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ل‬ ‫کوردی‬ ‫«وه‌رگێڕان بۆ زمانى‬ ‫گ��ه‌وره‌ک��ان‪ .‬ته‌ناته‌ت زان��ای��ان وتویانه‌‬ ‫زۆرى‬ ‫‌کى‬ ‫ه‬ ‫‌ردانیی‬ ‫ئێستادا پاشاگه‬ ‫«بێ وه‌رگێڕان مێژوو دروست نابێت»‪.‬‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫‌ش‬ ‫ه‬ ‫‌م‬ ‫ه‬ ‫پێوه‌ دیاره‌ و ئ‬ ‫چونکه‌ ئه‌گه‌ر مرۆڤ وه‌رگێڕان نه‌کات‬ ‫رۆشنبیرى‬ ‫‌تى‬ ‫ه‬ ‫‌زار‬ ‫حکومه‌ت و وه‬ ‫له‌ کلتور و زمانى گه‌النى تر ناگات‪.‬‬ ‫ده‌که‌وێت‪ .‬چونکه‌ نه‌یانتوانیوه‌‬ ‫وه‌رگ��ێ��ر پێویست ده‌ک���ات کۆمه‌ڵێک‬ ‫سانسۆڕێک له‌سه‌ر نووسین‬ ‫م��ه‌رج ل��ه‌ خ��ۆی��دا ببینێته‌وه‌ ب��ۆ ئ��ه‌وه‌ى‬ ‫و چاپه‌مه‌نییه‌کان دابنێن له‌‬ ‫بتوانێت ده‌س���ت ب��ک��ات ب��ه‌ وه‌رگ��ێ��ڕان‪.‬‬ ‫کوردستاندا»‪.‬‬ ‫خاڵى یه‌که‌م ده‌بێت زمانزان و ڕێزمانزان‬ ‫بێت و له‌ پاڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بێت که‌سێکى‬ ‫پڕۆفایل رۆشنبیر بێت له‌ ب��واره‌ جیاوازه‌کاندا‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا پێویسته‌ خ���اوه‌ن ئه‌زمونێکى‬ ‫چ��اک و سه‌لیقه‌یه‌کى ئ��ه‌ده‌ب��ی بێت‪.‬‬ ‫م��س��ت��ه‌ف��ا س��ه‌ع��ی��د ع��ه‌ل��ى‪ ،‬س��اڵ��ى (‪ )1966‬باشترین جۆرى وه‌گێڕان ده‌بێت رسته‌ بۆ‬ ‫ل��ه‌ گ��ون��دى (مه‌حمود ق��ه‌ج��ه‌ڕ) ل��ه‌ ق��ه‌زای رسته‌ بێت‪.‬‬ ‫(خانه‌قین) له‌ دای��ک ب��ووه‌‪ .‬ده‌رچ��وون��ى چ��ه‌ت��ر‪ :‬وه‌رگ���ێ���ڕان الى ک����ورد ل��ه‌ چ‬ ‫خانه‌ى مامۆستایانى شارى (سلێمانى)یه‌ ئاستێکدایه‌ و چۆنی ده‌بینیت؟‬ ‫و له‌ ساڵى (‪)1987‬وه‌ ده‌ستى به‌ کارى ـ وه‌رگێران ئه‌گه‌ر به‌راودێکى ساڵه‌کانى‬ ‫وه‌رگێڕان کردووه‌‪ .‬له‌ ئێستاشدا خاوه‌نى (‪ )80‬ب��ک��ه‌ی��ن ب��ه‌ س��اڵ��ه‌ک��ان��ى دوای���ی‬ ‫(حه‌وت) کتێبه‌ له‌و بواره‌دا‪.‬‬ ‫راپه‌ڕین‪ ،‬ئه‌وا هه‌نگاوی گه‌وره‌ى ناوه‌‪.‬‬

‫ئه‌وا وه‌رگێره‌ کورده‌کان ئێستا ده‌توانن‬ ‫کتێبى گ����ه‌وره‌ ل��ه‌ زم��ان��ى ج��ی��ه��ان و‬ ‫به‌تایبه‌ت ع��ه‌ره‌ب��ی وه‌رگ��ێ��ڕن‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ئ��ه‌وه‌ ده‌رده‌خ���ات که‌ هونه‌رى وه‌رگێڕان‬ ‫هه‌نگاوى گه‌وره‌ى ناوه‌ به‌ به‌راود له‌گه‌ڵ‬ ‫سااڵنى (‪ )50‬و (‪)60‬ه‌کان‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬هه‌ست ناکه‌یت پاشاگه‌ردانى‬ ‫بوارى وه‌رگێڕانیشى گرتوه‌ته‌وه‌؟‬ ‫ـ بێ‌گومان ئه‌مه‌ هۆکارى تایبه‌تى خۆى‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬بۆچى ئێستا پاشاگه‌ردانیه‌کى‬ ‫زۆر نه‌ک ته‌نیا له‌ وه‌رگێڕاندا به‌ڵکو له‌‬ ‫نووسین و راگه‌یانده‌کانیشدا ده‌بینرێت‪.‬‬ ‫بۆ نمونه‌ له‌ کوردستاندا ژماره‌یه‌کى‬ ‫زۆر ل��ه‌ رۆژن��ام��ه‌ و گ��ۆڤ��ار و کتێب‬ ‫و چاپه‌مه‌نى هاتۆته‌ ئ���اراوه‌‪ .‬ئه‌مانه‌‬ ‫پێویست ده‌ک���ات خه‌ڵکانى ش����اره‌زا و‬ ‫پسپۆڕ تێدا بنووسن‪ .‬جاران نووسه‌ر زۆر‬ ‫ب��وو رۆژن��ام��ه‌ک��ه‌م ب��وو‪ .‬بۆیه‌ باشترین‬ ‫نووسینیان له‌و رۆژنامانه‌دا باڵو ده‌کره‌وه‌‪.‬‬ ‫واته‌ نووسینه‌کانیان له‌ «بێژنگ» ده‌دا‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێستا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌ى ئه‌و پاشاگه‌ردانییه‌ له‌سه‌ر‬ ‫کێ ده‌که‌وێت؟‬


‫دۆسیه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪12‬‬

‫دۆسیه‌ى ئه‌مجاره‌ى‬ ‫(چه‌تر) تایبه‌ته‌‬ ‫به‌ پرسی‬ ‫راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی‬ ‫کوردستان‪ ،‬که‌ناوبه‌ناو له‌الیه‌ن‬ ‫راگه‌یاندنکارانی پارتیه‌وه‌ له‌کاتی‬ ‫قه‌یرانه‌کاندا ده‌درێت به‌گوێی‬ ‫هاواڵتیاندا‪.‬‬

‫ئاماده‌کردنی‬

‫عه‌لى فه‌تاح مه‌جید‬

‫به‌شى یه‌که‌م‬ ‫کاو ‌ه محه‌مه‌د‪ :‬هه‌لومه‌رج ‌ه‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌که‌‪ ،‬پێش‬ ‫��ه‌لومه‌رج ‌ه ناوخۆییه‌که‌مان‬ ‫که‌وتووه‌‪ ،‬دنیای ده‌وروبه‌رمان‬ ‫ل ‌ه گۆڕانێکی خێرادایه‌‪ ،‬که‌چی‬ ‫له‌ناوخۆدا له‌ناو قۆزاخ ‌ه‬ ‫کۆنه‌که‌ی خۆماندا گرمۆڵ ‌ه بووین‬ ‫نوسه‌ر و روناکبیر (کاو‌ه محه‌مه‌د) تایبه‌ت‬ ‫ب�ه‌م پرسه‌ ب�ه‌م شێوه‌یه‌ بۆمان دوا‪ :‬ب�ه‌ڕای‬ ‫من پێویسته‌ مه‌سه‌له‌ی ده‌وڵ�ه‌ت��ی ک��وردی‬ ‫شمشێرێکی هه‌میش ‌ه هه‌ڵکێشراو بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وه‌ش گرنگتر ئه‌وه‌ی ‌ه بازوێکی به‌هێز هه‌بێت‬ ‫ک ‌ه بتوانێ ئه‌و شمشێر‌ه قورس ‌ه به‌رزبکاته‌و‌ه‬ ‫و به‌رامبه‌ره‌کان حسابی بۆ بکه‌ن‪ .‬به‌داخه‌و‌ه‬ ‫ئێم ‌ه ب��ازووه‌ک�ه‌م��ان الواز‌ه و پێش خۆمان‪،‬‬ ‫نه‌یاره‌کانمان ئه‌و‌ه باش ده‌زانن که‌ شمشێری‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت هی ئه‌و ب��ازووه‌ی ئێم ‌ه نییه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئێستا باسکردنی ده‌وڵه‌تی کوردی‪ ،‬هێنده‌ی‬ ‫شه‌قامی کوردی ده‌وروژێنێت‪ ،‬هێند‌ه ده‌وڵه‌تانی‬ ‫ده‌وروب �ه‌رم��ان ناوروژێنێ‪ ،‬بگره‌ هه‌ندێکیان‬ ‫مه‌سیجی هاندانمان بۆ ده‌نێرن ک ‌ه ئه‌و کار‌ه‬ ‫شێتانه‌ی ‌ه بکه‌ین‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وکات ناتوانین‬ ‫له‌سه‌ر پێی خۆمان بوه‌ستین و قوتدانمان بۆ‬ ‫ئه‌وان ئاسانتر ده‌بێت‪ .‬هه‌ر ئه‌وه‌ش ‌ه واده‌کات‬ ‫ک � ‌ه هه‌ندێکجار ده‌وڵ �ه‌ت��ان��ی ده‌وروب�����ه‌ر ل ‌ه‬ ‫باسنه‌کردنی ده‌وڵه‌تی کوردی بترسن‪ ،‬نه‌ک‬ ‫له‌باسکردنی‪ ،‬ک ‌ه ده‌ڵێم بازوێکی به‌هێزمان‬ ‫پێویست ‌ه (مه‌به‌ستم له‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه هه‌لومه‌رجێکی‬ ‫ناوخۆیی پته‌و و به‌هێز ل ‌ه رووی سیاسی‬ ‫و ئابوریی بڕه‌خسێنین‪ ،‬ئه‌وکاته‌ وروژاندنی‬ ‫ده‌وڵه‌تی کوردی ئه‌و جدیه‌ت ‌ه وه‌رده‌گرێ ک ‌ه‬ ‫بتوانین له‌گه‌ڵ هاتنه‌پێشه‌وه‌ی النیکه‌می‬ ‫هه‌لومه‌رج ‌ه ئیقلیمی و نێوده‌وڵه‌تییه‌کان‪،‬‬ ‫کار بۆ ب ‌ه واقیعکردنی ده‌وڵه‌تی کوردی‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬ده‌وڵ�ه‌ت��ێ��ک ک� ‌ه ئ��ای��ن��ده‌دار بێت و‬ ‫بتوانێ ب ‌ه که‌ره‌ست ‌ه و کارته‌ ناوخۆییه‌کان‪،‬‬ ‫به‌ره‌نگاری ته‌حه‌دا ده‌ره‌کییه‌کان ببێته‌وه‌‪.‬‬ ‫نه‌ک وه‌ک ئێستا ک ‌ه باسکردنی ده‌وڵه‌تی‬ ‫کوردی هه‌ر حزب و رێکخراو و به‌رپرسێک‬ ‫بیکات‪ ،‬ه �ه‌ر زوو ل��ێ��ک��دان�ه‌وه‌ی ب���ه‌ده‌ر ل ‌ه‬ ‫مه‌به‌ستی ده‌وڵ �ه‌ت��ی ب��ۆ ده‌ک���رێ و زیاتر‬ ‫ده‌خرێته‌ موزایه‌ده‌ی حزبی و ئیستیهالکی‬ ‫ئیعالمیی‪-‬ه‌وه‌‪ .‬من پێموای ‌ه ئێستا هه‌لومه‌رج ‌ه‬ ‫ئیقلیمی و نێوده‌وڵه‌تییه‌که‌‪ ،‬پێش هه‌لومه‌رج ‌ه‬ ‫ناوخۆییه‌که‌مان که‌وتووه‌‪ ،‬دنیای ده‌وروبه‌رمان‬ ‫له‌ گۆڕانێکی خێرا و پڕ ل ‌ه موفاجه‌ئاتدای ‌ه‬ ‫و خه‌ریکه‌ هه‌موو سنوره‌کان ده‌خات ‌ه به‌رده‌م‬ ‫ئ���ه‌گ���ه‌ری گ����ۆڕان����ک����اری����ی‪-‬ه‌وه‌‪ ،‬ک�ه‌چ��ی‬ ‫له‌ناوخۆدا له‌ناو قۆزاخ ‌ه کۆنه‌که‌ی خۆماندا‬ ‫گرمۆڵه‌ بووین و له‌به‌ر نه‌بوونی عه‌قڵیه‌ت‬ ‫و که‌سانی ده‌وڵه‌تمه‌دار‪ ،‬ئیراده‌یه‌کی ئه‌وتۆ‬ ‫بۆ گۆڕانکاریی و چاکسازیی به‌دیناکه‌ین‪،‬‬ ‫تا بتوانین به‌ بازوێکی به‌هێزه‌و‌ه شمشێری‬ ‫ده‌وڵ����ه‌ت هه‌ڵکێشین ک � ‌ه چ���اوه‌ ن��زی��ک و‬ ‫دووره‌ک��ان و چاو‌ه یار و نه‌یاره‌کان‪ ،‬ره‌ونه‌ق‬ ‫و بریسکه‌که‌ی ببینن‪ .‬جا ک ‌ه هه‌لومه‌رج ‌ه‬ ‫ناوخۆییه‌ک ‌ه ره‌خسێنرا و توانیمان ل ‌ه ده‌رگای‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت نزیک ببینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وسا باسکردنی‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت��ی ک��وردی بۆ هه‌موو پارچه‌کانی‬ ‫دیکه‌ی کوردستانیش کارتی هێز و فشار‬ ‫ده‌بێت و ئه‌وانیش لێی سوودمه‌ند ده‌بن‪.‬‬ ‫تایبه‌ت به‌م پرس ‌ه (ئومێد خۆشناو) سکرتێرى‬ ‫یه‌کێتى الوان���ى دی��م��وک��رات‪ ،‬ک� ‌ه س �ه‌ر ب ‌ه‬ ‫پارتى دیموکراتى کوردستان ‌ه ده‌ڵێت‪ :‬پێم‬ ‫وانی ‌ه ئ�ه‌و‌ه شتێکى ت��از‌ه بێت له‌ نێو پارتى‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬به‌ڵکو هه‌میش ‌ه‬ ‫قه‌ناعه‌ت و بۆچوون و پره‌نسیپێک بوو‌ه ل ‌ه‬ ‫نێو پارتیدا‪ ،‬به‌اڵم باس کردن و وروژاندنى ل ‌ه‬ ‫رابردوو بۆى هه‌ی ‌ه زه‌مه‌نه‌ک ‌ه له‌بار نه‌بووبێت‪،‬‬ ‫چونکه‌ هه‌میشه‌ ئه‌وانه‌ى دژى ئه‌و خواسته‌ى‬

‫تا ئێستاش ناسنامه‌ى خێڵه‌کى و حزبى و ناوچه‌یى‬ ‫ل ‌ه ناسنامه‌ى کوردستانى به‌هێزتره‌‬ ‫به‌ درێژایى ده‌یان و سه‌دان ساڵى رابردوو‪ ،‬کورد به‌ ئومێدى سه‌ربه‌خۆیى و یه‌ک پارچه‌یى خاکه‌که‌ى درێژه‌ى به‌ خه‌بات و به‌رخودان داوه‌ و له‌و پێناوه‌دا ده‌یان هه‌زار شه‌هید و قوربانى به‌خشیوه‌‪ ،‬ژیانى سیاسى و ئیدارى‬ ‫ئێستاى کورد شتێک نییه‌ جگه‌له‌ نیشتمانێکى دابه‌شکراو‪ ،‬که‌ تا ئێستا سێ پارچه‌ى سه‌ره‌کى له‌ ژێر رکێفى (تورکیا و سوریا و ئێران)دایه‌‪ ،‬هه‌رێمه‌که‌ى باشوریش تا ئه‌م ساته‌ وه‌خته‌ ناوچه‌ داگیرکراوه‌کانى (کێشه‌‬ ‫له‌سه‌ره‌کان) هه‌ر هه‌مان دۆخى پاش راپه‌ڕینه‌که‌ى به‌هارى (‪)1991‬یان هه‌یه‌ و ته‌نها سانتیمه‌ترێکى نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ باوه‌شى نیشتمان‪ ،‬ئه‌گه‌رچى ئه‌م پرسه‌ له‌ ده‌ستورى هه‌میشه‌یى عێراقدا چه‌سپیوه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌قفى زه‌مه‌نى‬ ‫کارکردن بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ى (‪ )4‬چوار ساڵ به‌سه‌ر واده‌ى یاساییه‌که‌یدا تێپه‌ڕیوه‌ و رماوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى جێگه‌ى پرسیاره‌ ناو به‌ ناو پرسى راگه‌یاندنى ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆ له‌الیه‌ن کادر و راگه‌یاندن کاره‌کانى (پ‪.‬د‪.‬ک)ه‌وه‌ ده‌درێت‬ ‫به‌ گوێى هاواڵتیاندا‪ ،‬له‌ سه‌روه‌ختى روداوه‌کانى (‪17‬ى شوببات)ى ساڵى رابردوودا ئه‌م پرسه‌ به‌ چڕى باسى لێوه‌کرا و له‌ غیابى سه‌رۆکى هه‌رێم له‌کاتى روداوه‌کاندا‪ ،‬له‌ زۆربه‌ى ناوه‌ده‌ ئیعالمیه‌کانى پارتییه‌وه‌ باس له‌وه‌‬ ‫ده‌کرا که‌ سه‌رۆک بارزانى له‌ ده‌ره‌وه‌ى واڵته‌ و سه‌رگه‌رمى کۆکردنه‌وه‌ى ره‌زامه‌ندی نێوده‌وڵه‌تییه‌‪ ،‬زۆر جار ده‌یان وت «ئه‌م جه‌ژنى نه‌ورۆزه‌ سه‌رۆک رایده‌گه‌یه‌نێت»‪ ،‬له‌ ئێستاشدا به‌ تایبه‌ت پاش رووداوه‌کانى ناوچه‌ى‬ ‫بادینان‪ ،‬هه‌مان پرس که‌وته‌وه‌ ناو میدیاکان و به‌ هه‌مان شێوه‌ باس له‌ راگه‌یاندنى ئه‌و پرسه‌ ده‌کرێت له‌ جه‌ژنى نه‌ورۆزى ئه‌مساڵدا‪ ،‬ئه‌وه‌ى تایبه‌ته‌ به‌ (ى‪.‬ن‪.‬ک)یشه‌وه‌‪ ،‬تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ (ده‌وڵه‌تى کوردى‬ ‫خه‌ونى شاعیرانه‌یه‌) ‪ ،‬له‌م بابه‌ته‌ رۆژنامه‌وانییه‌دا ته‌نها چوار پرسیار ئاراسته‌ى رۆشنبیران و چاودێرانى سیاسى کراوه‌ که‌ بریتیین له‌ (‪ /1‬وروژاندنى بابه‌تى راگه‌یاندنى ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆى کوردى له‌الیه‌ن پارتییه‌وه‌ له‌م‬ ‫کاته‌دا‪ ،‬چ ئاماژه‌یه‌کى له‌ پشته‌؟ ‪ /2‬بارودۆخى هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬عێراقى و ئیقلیمى و نێو ده‌وڵه‌تى تا چه‌ند له‌باره‌ بۆ راگه‌یاندنێکى له‌و جۆره‌؟ ‪ /3‬پرسێکى له‌و جۆره‌ و وروژاندنى له‌ به‌رژه‌وه‌ندى پارچه‌کانى ترى‬ ‫کوردستانه‌؟ یان زیانى زیاتره‌؟ ‪ /4‬ئه‌مه‌ ماده‌یه‌کى ئیعالمییه‌؟ یان جددیه‌تێکى پارتى و سه‌رۆکى هه‌رێمى پێوه‌ دیاره‌؟) رونتر بڵێین ئه‌و به‌ڕێزانه‌ى له‌م به‌شه‌دا به‌شدارن له‌گه‌ڵمان‪ ،‬وه‌اڵمى ئه‌و چوار پرسیاره‌یان داوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫خه‌ڵکى کوردستانن زۆرت��ر حیساب له‌سه‌ر‬ ‫(پ ‪.‬د‪.‬ک) ده‌که‌ن‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه ئێستاش ب ‌ه‬ ‫فه‌رمى پارتى یا ده‌زگا ئیعالمیه‌کانى پارتى‬ ‫شتێکى له‌و جۆره‌یان ن �ه‌ورووژان��دوه‌‪ ،‬وه‌ ئه‌و‬ ‫باسه‌ هه‌ر ئه‌مڕۆش نی ‌ه هه‌میشه‌ سه‌رۆک‬ ‫بارزانى له‌ ت �ه‌واوى زه‌مه‌نه‌کاندا گوتویه‌تى‬ ‫ب �ه‌ڵ��ێ ئ �ه‌م � ‌ه مافێکى س��روش��ت��ى خه‌ڵکى‬ ‫کوردستان ‌ه هه‌ر کاتێک له‌بار بوو خه‌ڵک‬ ‫بڕیارى خۆى ده‌دات‪ ،‬له‌ درێژه‌ى قسه‌کانیدا‬ ‫و ل ‌ه وه‌اڵم��ى پرسیارى دووه‌م��ى (چه‌تر)دا‬ ‫ئه‌و به‌رپرسه‌ى پارتى ده‌ڵێت‪ :‬ئ �ه‌وه‌ى ئێستا‬ ‫نه‌ راگه‌یاندنى ئه‌و ڕۆژ‌ه چاوه‌ڕوان کراوه‌ی ‌ه‬ ‫وات� ‌ه خۆ ئێستا ئ�ه‌وه‌ بڕیارێک نیه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ئ�ه‌وه‌ داوای�ه‌ک�ه‌ و باسێکه‌ و گوزارشتێکه‌‪،‬‬ ‫خواستێکى ره‌واى کوردستانیانه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت به‌ر‬ ‫کاوه‌ محه‌مه‌د‪ :‬هه‌ڵکێشانى‬ ‫له‌هه‌ر بڕیارێکى له‌م چه‌شن ‌ه بێشک هه‌موو‬ ‫شمشێرى ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆ‪،‬‬ ‫حیساباتێکى بۆ ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬وات �ه‌ بارودۆخى‬ ‫هى ئه‌و بازوه‌ الوازه‌ى‬ ‫نێو ده‌وڵه‌تى و ئیقلیمى و عێراقى و هه‌تا ل ‌ه‬ ‫ئێمه‌ نیی ‌ه‬ ‫ناوخۆى خۆشمانى حیسابات و خوێندنه‌وه‌ى بۆ‬ ‫ده‌کرێت‪ .‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست ‌ه بڵێى ئه‌وان‬ ‫کۆمه‌ڵگاى نێو ده‌وڵه‌تى یا ئیقلیمى و عێراقى ی��ان ده‌س �ه‌اڵت��داران��ى هه‌رێم ل ‌ه گه‌مه‌یه‌کى‬ ‫چه‌نده‌ به‌و باس و خواسه‌ ڕازین ئه‌و‌ه دڵنیاب ‌ه سیاسیدا پرسى ده‌وڵه‌تى کوردى وه‌ک فشار‬ ‫چ واڵتانى ئیقلیمى یا عێراقى (‪ )200‬ساڵى به‌کاربهێنن بۆ نمونه‌ ل ‌ه په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ‬ ‫دیکه‌ش ئه‌و بڕیاره‌ بده‌یت هه‌ر ناڕازى ده‌بن‪ ،‬به‌غدا‪ ،‬یان بۆ وروژاندنى هه‌ستى هاواڵتیان‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌ى ک��اری��گ�ه‌رى بڕیارێکى ل �ه‌و ج��ۆر‌ه به‌مه‌به‌ستى سه‌رگه‌رمکردنیان یان شاردنه‌وه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر دۆخ��ى پارچه‌کانى ت��رى کوردستان قه‌یرانێکى ناوخۆیی‪ .‬الیه‌نێکى دیکه‌ى ئه‌و‬ ‫ئومێد خۆشناو ده‌ڵێت‪ :‬بێشک هه‌ر پارچه‌ی ‌ه گوتاره‌‪ ،‬بریتیه‌ له‌و خواسته‌ى پارتى که‌ ده‌یه‌وێ‬ ‫و تایبه‌تمه‌ندى خ��ۆى هه‌یه‌‪ ،‬راسته‌ یه‌ک خۆى وه‌ک حیزبێکى نه‌ته‌وه‌یى بناسێنێ‪ .‬ل ‌ه‬ ‫گه‌لین‪ ،‬ب �ه‌اڵم کاریگه‌ریه‌کانى له‌یه‌کتر درێ��ژه‌ى لێدوانه‌که‌یدا د‪.‬دان��ا سۆفى ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫دابڕانى هه‌ر چوار پارچه‌ش هێند‌ه سانا نی ‌ه ئ���ه‌وه‌ى ک �ه‌ ت��ا ئێستا گ��وێ��م��ان ل��ێ��ده‌ب��ێ ل ‌ه‬ ‫و یه‌کێکیش له‌و نه‌هامه‌تیانه‌ى مێژوو که سیاسه‌تمه‌دار و ده‌سه‌اڵتدارانى هه‌رێم ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫‌به‌سه‌رمان هاتو‌ه ئه‌و دابڕان و پارچ ‌ه پارچ ‌ه که‌ بارودۆخه‌ک ‌ه گونجاو نیه‌ بۆ راگه‌یاندنى‬ ‫کردنه‌ى خاکمان بووه‌‪ ،‬وات ‌ه له‌گه‌ڵ هه‌بوونى ده‌وڵه‌تى ک��وردی‪ ،‬ئه‌م قسه‌یه‌ حه‌قیقه‌تێکى‬ ‫تایبه‌تمه‌ندى هه‌ر پارچه‌یه‌ک ل ‌ه پارچه‌کانى تێدایه‌‪ ،‬به‌اڵم هۆکارى سه‌ره‌کى له‌بارنه‌بوونى‬ ‫کوردستان‪ ،‬به‌اڵم یه‌ک گه‌لین و هه‌ر خۆشى زه‌م��ی��ن ���ه‌ى ده‌وڵ���ه‌ت���ى ک����وردى ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌و‌ه‬ ‫و ناخۆشیه‌کى هه‌مانه‌ کاریگه‌رى له‌سه‌ر ب��ۆ خ�ه‌م��س��اردى و ه�ه‌ڵ�ه‌ى سیاسه‌تمه‌دار و‬ ‫به‌شه‌که‌یتر ده‌بێت‪ .‬مه‌به‌ستمه‌ بڵێم به‌هاتنه‌دى ده‌سه‌اڵتدارانى کورد‪ ،‬ئه‌مه‌ سه‌ربارى فاکته‌ر‌ه‬ ‫ئ �ه‌و خواست ‌ه ده‌سکه‌وتێک ‌ه ب��ۆ ه �ه‌ر چ��وار جیۆپۆلیتیکییه‌کان‪ .‬شێوازى حوکمڕانى و‬ ‫پارچه‌‪ ،‬وه‌ هه‌ر زه‌ریبه‌دانێکیشى دیسان بۆ سیاسه‌تى په‌روه‌رده‌یى له‌ هه‌رێم له‌برى ئه‌وه‌ى‬ ‫هه‌مووانه‌‪ ،‬به‌اڵم زه‌مه‌نه‌که‌ش گ��ۆڕاوه‌ هه‌ر ب ‌ه ئاڕاسته‌ى یه‌کڕه‌نگکردنى کۆمه‌ڵگاى‬ ‫به‌باسێکى وا ئ �ه‌وا م �ه‌رج نی ‌ه داپڵۆسین و کوردستانى بووبێ‪ ،‬ک ‌ه مه‌رجێکى سه‌ره‌کی ‌ه‬ ‫بۆ دروستکردنى ن�ه‌ت�ه‌و‌ه و ده‌وڵ���ه‌ت‪ ،‬ب�ه‌ره‌و‬ ‫چه‌وساندنه‌وه‌ى پارچه‌کانیتر زێده‌تر ببن‪.‬‬ ‫تایبه‌ت به‌ وروژان��دن��ى ئ�ه‌م باس ‌ه له‌ناوه‌ند‌ه پارچه‌پارچه‌یى بردووه‌‪ .‬ئه‌وه‌تا ده‌بینین زمانى‬ ‫ئیعالمیه‌کانى پارته‌که‌یه‌و‌ه ئومێد خۆشناو ستانداردمان نی ‌ه هه‌تا له‌ داموده‌زگاکانیش‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬نه‌خێر قه‌ت ئه‌و‌ه ماده‌یه‌کى ئیعالمى حکومه‌تمان به‌ناو یه‌کگرتووه‌‪ ،‬ناسنامه‌ى‬ ‫نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌وه‌ قه‌ناعه‌ت و مه‌بده‌ئه‌‪ ،‬سه‌رۆک خێڵه‌کى و حزبى و ناوچه‌یى ل ‌ه ناسنامه‌ى‬ ‫ب��ارزان��ى ل�ه‌ه�ه‌ر دی��دارێ��ک ب��ۆ ده‌زگاکانى کوردستانى به‌هێزتره‌‪ ،‬ئیدى ده‌توانین ئه‌م ‌ه‬ ‫ئیعالمى که‌ هه‌موو جارێک پرسێکى واى رێ��ک ناوبنێین شکستى ناسیۆنالیزمى‬ ‫روو به‌ڕوو کراوه‌ته‌ هه‌میشه‌ یه‌ک وه‌اڵمى کوردی‪ .‬بۆیه‌ له‌و سۆنگه‌یه‌وه‌ ده‌توانین بڵێین‬ ‫سابتى هه‌بوه‌‪ ،‬زۆر به‌ راشکاوان ‌ه فه‌رموویه‌تى ئێم ‌ه خۆمان ئاماده‌نه‌کردووه‌ بۆ راگه‌یاندنى‬ ‫ئ �ه‌و‌ه مافێکى ره‌واى خه‌ڵکى کوردستان ‌ه ده‌وڵه‌تى کوردی‪ ،‬به‌اڵم ده‌کرێ رووداوێکى‬ ‫به‌اڵم که‌ى و چۆن؟ ئه‌و‌ه زه‌مه‌نێکى له‌بارى سیاسى یان گۆڕانکاریه‌ک ل ‌ه هاوسه‌نگى‬ ‫ده‌وێت‪ .‬له‌ کۆنگره‌ى(‪)13‬ى پارتیش به‌ به‌ر هێز ل� ‌ه ناوچه‌ک ‌ه پرسى ده‌وڵ �ه‌ت��ى ک��وردى‬ ‫چاوى هه‌موو ئه‌و میوانانه‌ى حزوریان هه‌بوو بکات ب ‌ه پ��ڕۆژه‌ی �ه‌ک الى ده‌س�ه‌اڵت��داران��ى‬ ‫جارێکیتر س���ه‌رۆک ب ‌ه راش��ک��اوى ئ�ه‌وه‌ى هه‌رێم‪ .‬دوات��ر له‌باره‌ى کاریگه‌ریه‌کانى ئه‌م‬ ‫چه‌ند پات ک��رده‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ ل �ه‌وه‌ى ک ‌ه پرس ‌ه ل�ه‌س�ه‌ر پارچه‌کانى ت��رى کوردستان‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌وانه‌ى له‌وێش نه‌بوون‪ ،‬به‌اڵم به‌وردى (د‪.‬دانا سۆفى) ده‌ڵێت‪ :‬ئێمه‌ ناتوانین هیچ‬ ‫ب�ه‌ ته‌ئکید چ��اودێ��ری��ان ده‌ک���رد‪ ،‬وات � ‌ه ئ�ه‌و‌ه گشتگیرییه‌ک بکه‌ین چونکه‌ پارچه‌کانى‬ ‫جدیه‌تێکى مه‌بده‌ئیه‌ و به‌اڵم که‌ی؟ هه‌ڵبه‌ت ت���رى ک��وردس��ت��ان ه�ه‌ل��وم�ه‌رج��ى ج��ی��اوازی��ان‬ ‫به‌ زه‌مین ‌ه خۆشکردن ب��ۆى و له‌بار بوونى ه���ه‌ی���ه‌‪ ،‬ده‌ک�����رێ ه �ه‌س��ت��ى ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ى الى‬ ‫هه‌ندێ که‌س بجوڵێنێ و پرسه‌ک ‌ه که‌مێ‬ ‫ته‌واوى بارودۆخه‌که‌‪.‬‬ ‫ببوژێنێته‌وه‌‪ ،‬ل�ه‌ه�ه‌م��ان کاتیشدا ده‌ک��رێ‬ ‫وه‌ک ک��اردان �ه‌وه‌ی �ه‌ک هێزه‌ ئه‌منیه‌کانى‬ ‫د‪ .‬دانا سۆفى‪ :‬ل ‌ه ئێستادا‬ ‫تورکیا‪ ،‬سوریا یان ئێران کۆتوبه‌ندى زیاتر‬ ‫ناسنامه‌ى خێڵه‌کى و حزبى‬ ‫بخه‌ن ‌ه سه‌ر هاواڵتیه‌ ک��ورده‌ک��ان بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫و ناوچه‌یى ل ‌ه ناسنامه‌ى‬ ‫رێ��گ��رى ل���ه‌و ب���وژان���ه‌وه‌ی���ه‌ ب��ک �ه‌ن‪ ،‬ده‌ک���رێ‬ ‫کوردستانى به‌هێزتره‌‬ ‫تایبه‌ت به‌م پرسه‌ (د‪.‬دانا سۆفى) به‌م شێوه‌ی ‌ه هیچ کاریگه‌رییه‌کیشى نه‌بێ‪.‬کاریگه‌ریى‬ ‫بۆمان دوا‪ :‬پرسى ده‌وڵه‌تى کوردى تا ئێستا وروژاندنى پرسى ده‌وڵه‌تى کوردى په‌یوه‌سته‌ ب ‌ه‬ ‫ته‌نیا بابه‌تى راگه‌یاندنه‌کان‪ ،‬چاالکوانان سێ هۆکاره‌وه‌‪ ،‬وروژاندنه‌که‌ تا چه‌ند جدییه‌‪،‬‬ ‫و ئیلیتێکى رۆشنبیرییه‌‪ .‬ئه‌م پرسه‌ نه‌بۆت ‌ه هه‌لومه‌رجه‌که‌ له‌باره‌ ی��ان ن��ا‪ ،‬به‌رپرسان و‬ ‫پرسى سیاسییه‌کان و حزبه‌کان ل ‌ه پراکتیکدا‪ .‬هاواڵتیانى ئه‌و واڵتانه‌ چۆن لێکدانه‌و‌ه بۆ‬ ‫ده‌ک��رێ حزبێک یان سیاسه‌تمه‌دارێک ل ‌ه ئ�ه‌م وروژان��دن � ‌ه ده‌ک���ه‌ن‪ .‬مـن تا ئێستا ئه‌و‬ ‫چوارچێوه‌ى بانگه‌شه‌یه‌ک یان گه‌مه‌یه‌کى جدییه‌ت ‌ه به‌دى ناکه‌م‪ ،‬زه‌مینه‌سازیش نه‌کراوه‌‪،‬‬ ‫سیاسى دیاریکراودا ب ‌ه حه‌ماسه‌و‌ه باس ل ‌ه ئیدى وروژاندنى پرسه‌که‌ش به‌شێوه‌ى جیاواز‬ ‫ده‌وڵه‌تى کوردى بکا‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه واقیع دا پرسى وه‌رده‌گیرێت‪ ،‬هه‌ڕه‌شه‌‪ ،‬بانگه‌شه‌ یان ریکالم‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌تى کوردى نه‌بۆته‌ پڕۆژه‌یه‌کى سیاسى ل ‌ه هه‌مان کاتدا پرسى ده‌وڵه‌تى ک��وردى تا‬ ‫الى حیزبه‌ کوردییه‌کانى هه‌رێم‪ ،‬هه‌روه‌ها ئێستا له‌ راگه‌یاندنه‌کاندا رووده‌دا‪ ،‬پڕۆژه‌یکى‬ ‫له‌ ئایدۆلۆژیا و پڕۆگرامى هیچ کام له‌و سیاسى نیه‌ حیزبه‌کان و به‌رپرسان ئیشى له‌سه‌ر‬ ‫حیزبان ‌ه باسى ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆى کوردى بکه‌ن‪ .‬وات ‌ه ده‌وڵه‌تى کوردى تا ئێستا پرسه‌‪،‬‬ ‫تیا نیه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ى ئه‌م حیزبانه‌ خۆیان پڕۆژ‌ه نی ‌ه الى ده‌سه‌اڵتدارانى هه‌رێم‪ .‬به‌اڵم‬ ‫به‌ ناسیۆنالیستى ناساندوه‌‪ .‬ده‌کرێ پارتى له‌به‌ر ئه‌وه‌ى پرسى ده‌وڵه‌تى کوردى جۆرێک‬ ‫دیموکراتى کوردستان‪ ،‬هه‌ر حیزبێکى دیکه‌‪ ،‬ل�ه‌ خواستى ج�ه‌م��اوه‌ری��ى ل�ه‌س�ه‌ره‌ و سه‌رنج‬ ‫راکێشیشه‌‪ ،‬ئه‌وا مامه‌ڵه‌ى حیزبه‌کان له‌گه‌ڵ‬

‫ئومێد خۆشناو‪ :‬ئه‌وانه‌ى دژى‬ ‫ئه‌و خواسته‌ى خه‌ڵکى کوردستانن‬ ‫زۆرتر حیساب له‌سه‌ر (پ ‪.‬د‪.‬ک)‬ ‫ده‌که‌ن‬

‫د‪ .‬دانا سۆفى‪ :‬هۆکارى‬ ‫له‌بارنه‌بوونى زه‌مینه‌ى‬ ‫ده‌وڵه‌تى کوردى ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫خه‌مساردى ده‌سه‌اڵتدارانى کورد‬

‫ئارام ئه‌حمه‌د‪ :‬سه‌رۆکێک واڵت‬ ‫بکات به‌ گۆڕستان بۆ نوسه‌ران‪،‬‬ ‫چۆن ده‌توانێت وه‌اڵمده‌ره‌وه‌ى‬ ‫پرسى سه‌ربه‌خۆیى بێت؟‬

‫ئه‌م پرس ‌ه جۆرێک له‌ په‌پولیزمى تیایه‌‪ .‬ئه‌وه‌ى‬ ‫په‌یوه‌ندى به‌ پارتییه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬راسته‌ ئه‌و حیزب ‌ه‬ ‫له‌ ئه‌ده‌بیات و راگه‌یاندنى خۆیدا ده‌ی�ه‌وێ‬ ‫خۆى وه‌ک حیزبێکى نیشتیمانى بناسێنێ‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم م��ن ت��ا ئێستا گوێم ل��ێ ن�ه‌ب��وو‌ه ک ‌ه‬ ‫پارتى وه‌ک حیزب داواى ده‌وڵه‌تى سه‌به‌خۆى‬ ‫کوردى بکا‪ ،‬له‌ حیزبه‌کانى تریش گوێم لێ‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬وات ‌ه پڕۆژه‌ى ده‌وڵه‌ت الى حیزبه‌کان‬ ‫نیه‌ تا ئێستا‪ .‬سه‌باره‌ت به‌ سه‌رۆکى هه‌رێم‪،‬‬ ‫پێموایه‌ ده‌توانرێ ئه‌م پێگه‌یه‌ به‌کاربهێنرێ‬ ‫بۆ کارکردن له‌سه‌ر پرسى ده‌وڵه‌تى کوردی‪،‬‬ ‫ب��ۆی � ‌ه پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ س���ه‌رۆک���ى ه��ه‌رێ��م پرسى‬ ‫ده‌وڵه‌تى ک��وردى بکات به‌ پ��ڕۆژه‌ی�ه‌ک بۆ‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم و په‌رله‌مان و حکومه‌ت‬ ‫و داموده‌زگاکانى تر‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى بتوانین هیچ‬ ‫نه‌بێ زه‌مینه‌یه‌کى ناوخۆیى بۆ ده‌وڵه‌تێکى‬ ‫کوردستانى دروست بکه‌ین‪.‬‬

‫ئه‌م دوو پارته‌ى کرده‌ فاشیزمێکى بنه‌ماڵه‌یى‬ ‫و فیرعه‌ونێکى خێڵه‌کیانه‌‪.‬‬ ‫به‌ خوێندنه‌وه‌ى من ئ�ه‌و کاته‌ى په‌یکه‌رى‬ ‫دی��ک��ت��ات��ۆر داڕم����ا ئ��ه‌گ��ه‌ر گ �ه‌ل��ى ک��ورد‬ ‫رابه‌رێکى پێداگرى هه‌بوایه‌ بۆ ب ‌ه ده‌ستهێنانى‬ ‫م��اف �ه‌ک��ان��ى گ �ه‌ل��ى ک���ورد و ده‌رک��ێ��ش��ان��ى‬ ‫کورد له‌ ژێر بارى سته‌مى نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬ده‌بوو‬ ‫بانگه‌وازى دامه‌زراندنى ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆییان‬ ‫بکردایه‌‪.‬‬ ‫ئارام ئه‌حمه‌د تایبه‌ت به‌ بارودۆخى ناوچه‌که‌‬ ‫و ده‌وروب����ه‌ر ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ب���ارودۆخ���ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و عێراق و ناوچه‌که‌ش‪ ،‬ئێستا له‌‬ ‫هه‌موو کاتێک زیاتر بانگه‌وازمان ده‌کات‬ ‫بۆ ئ �ه‌م پرسه‌‪ ،‬له‌ هه‌موو کاتێک باشتر‬ ‫ده‌رگاکان ئاوااڵیه‌ بۆ دامه‌زراندنى ده‌وڵه‌تى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬ئه‌و ترسه‌ى که‌ به‌ درێژایى مێژوو‬ ‫سه‌رانى بازرگانى کورد‪ ،‬له‌ باشور خه‌ڵکیان‬ ‫پێترساندوه‌ و خه‌ڵه‌تاندوه‌‪ ،‬گوایه‌ (سه‌رده‌مه‌که‌‬ ‫باش نییه‌‪ ،‬چوار ده‌وڵه‌تى داگیرکه‌ر قبوڵ‬ ‫ناکه‌ن‪ ،‬ئه‌مریکا و ئه‌وروپا رازى نابن‪ ،‬خه‌ونى‬ ‫شاعیرانه‌یه‌ و کۆمه‌ڵێ قسه‌ و قسه‌ڵۆکى‬ ‫تر)‪ ،‬ته‌نها ده‌رکه‌وته‌ى ئه‌قڵی خامى سه‌رانى‬ ‫سیاسى پارته‌ وابه‌سته‌کانى کوردستانن به‌‬ ‫داگیرکه‌رانى کوردستانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وان ته‌نها‬ ‫ده‌یانه‌وێت شه‌ریکه‌ به‌شى به‌غدا بن و رێک‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى که‌ ئێستا ده‌ستیان پێیگه‌یشتوه‌ به‌‬ ‫درێژایى مێژوو ته‌نها بۆ ئه‌مه‌ تێکۆشاون‬ ‫و منداڵى خه‌ڵکیان به‌ کوشت داوه‌‪ .‬پرسیار‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر شیعاری (سه‌ربه‌خۆیی)‬ ‫بخرایه‌ته‌ جێگاى شیعاری (ئۆتۆنۆمی) و‬ ‫نه‌وه‌کان به‌م هزره‌ پ �ه‌روه‌رده‌ بکرانایه‌ تاکى‬ ‫ک���ورد ب���ۆ س�ه‌رب�ه‌خ��ۆی��ى گ��ی��ان و ژی��ان��ى‬ ‫خ��ۆى دان��ای �ه‌‪ ،‬چییان لێده‌کردین؟ ئه‌گه‌ر‬ ‫داواى سه‌ربه‌خۆییمان ب��ک��ردای�ه‌‪،‬ل�ه‌وه‌ى که‌‬ ‫پێیان کردین‪ ،‬چى ده‌م��ا پێمان بکه‌ن؟ له‌‬ ‫وه‌اڵمى دوا پرسیارماندا ئارام ئه‌حمه‌د ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫پارتى و سه‌رۆکه‌که‌ى ئه‌هلى تێکۆشان بۆ‬ ‫سه‌ربه‌خۆیى نه‌بون و نین‪ ،‬ئه‌وه‌ى که‌ ئێستا‬ ‫ده‌یهێنێته‌ سه‌رزمانان‪ ،‬ته‌نها مزایده‌یه‌کى‬ ‫سیاسییه‌‪ ،‬ختوکه‌دانى ئه‌قڵى جه‌ماوه‌ره‌‪،‬‬ ‫خۆ گیڤکردنه‌وه‌یه‌کى بێناوه‌ڕۆک و خۆ‬ ‫ب �ه‌ زمانحاڵکردنى خ�ه‌ڵ��ک�ه‌‪ ،‬ب �ه‌ بۆچونى‬ ‫خۆیان ترساندنى به‌غدایه‌‪ ،‬بۆ سه‌لماندنى‬ ‫مافه‌کانى خ��ۆی��ان‪ ،‬ک�ه‌ ئ���ه‌وان (پ��ارت��ى و‬ ‫بنه‌ماڵه‌ى بارزانی) ناویان ناوه‌ (مافه‌کانى‬ ‫خ���ه‌ڵ���ک)‪ ،‬ک��ات��ى خ��ۆی��ش��ى ت��اڵ �ه‌ب��ان��ى و‬ ‫یه‌کێتى نیشتیمانى گروپێکیان دروستکرد‪،‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندان و نوسه‌رانیان ریز کرد‪ ،‬سرود‬ ‫و شانامه‌یان بۆ وت و بۆ نوسى و ناویان نا‬ ���(ریفراندۆم)‪ ،‬نزیک له‌ زۆربه‌ى هه‌ره‌ زۆرى‬ ‫کۆمه‌ڵگاى کوردى ئیمزایان کرد و ده‌نگیان‬ ‫دا‪ ،‬تاڵه‌بانى ده‌نگه‌کانى برده‌ به‌غدا و وتی‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌تا خه‌ڵکى کوردستان داواى سه‌ربه‌خۆیى‬ ‫ده‌ک�ه‌ن‪ ،‬خۆى پێکرد به‌ سه‌رۆک کۆمار‪،‬‬ ‫به‌ درێ��ژای��ى مێژوو ئه‌مه‌ کرۆکى ئه‌مانه‌‬ ‫بوه‌‪ ،‬که‌واته‌ کێ هه‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ دام��او بێت‬ ‫به‌ دواى شیعارى درۆینه‌ى پارتى بکه‌وێت‪،‬‬ ‫بۆ سه‌ربه‌خۆیی؟ مه‌گه‌ر که‌سانێک که‌‬ ‫مێژووى پارتى و یه‌کێتى و سه‌رانیان نه‌زانن‪،‬‬ ‫ده‌نا سه‌رۆکێک له‌ تورکیا نه‌وێرێت ناوى‬ ‫کوردستان به‌رێت‪ ،‬نه‌وێرێ ئااڵى کوردستان‬ ‫له‌پشت خ��ۆی �ه‌وه‌ داب��ن��ێ��ت‪ ،‬ل�ه‌ تورکیا پێى‬ ‫بڵێن س�ه‌رۆک��ى عه‌شیره‌ت و چرکه‌ى لێوه‌‬

‫ن�ه‌ی�ه‌ت‪ ،‬ب��ۆ کوشتنى پانزه‌ ج�ه‌درم�ه‌ که‌‬ ‫له‌ شه‌ڕدا کوژراون بگاته‌ حاڵى جاو‪ ،‬وه‌لێ‬ ‫چل منداڵى کورد‪ ،‬قه‌تڵوعام بکرێت بۆى‬ ‫بخه‌نێته‌وه‌‪ ،‬سه‌رۆکێ له‌ میدیاکانیاندا به‌‬ ‫ک��وردى بڵێن (سه‌رۆکى کوردستان) و به‌‬ ‫زمانى داگیرکه‌ران بڵێن سه‌رۆکى هه‌رێم‪،‬‬ ‫سه‌رۆکێ شه‌ریکى به‌غدا و تاران و ئه‌نکاره‌‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬س�ه‌رۆک��ێ��ک ل �ه‌ س��ێ ب�ه‌ش��ى باشور‬ ‫نامه‌ى نه‌خوێندرێته‌وه‌‪ ،‬سه‌رۆکێک بیست‬ ‫ساڵ ه�ه‌وڵ ن�ه‌دات بۆ به‌ ستانداردکردنى‬ ‫زمانى ک��وردی‪ ،‬سه‌رۆکێک واڵت بکات‬ ‫به‌ گۆڕستان بۆ نوسه‌ران‪ ،‬سه‌رۆکێک له‌‬ ‫ش�ه‌ڕى ناوخۆدا مه‌سئول بێت له‌ کوشتنى‬ ‫ده‌ی��ان ه �ه‌زار ک��ورد‪ ،‬سه‌رۆکێک س �ه‌روه‌ت‬ ‫و س��ام��ان��ى واڵت��ێ��ک ب��ب��ات ب��ۆ خ���ۆى و‬ ‫بنه‌ماڵه‌که‌ی‪ ،‬چۆن ده‌توانێت ببێته‌ پیاوێک‬ ‫وه‌اڵم بداته‌وه‌ به‌ سه‌ربه‌خۆى کورد؟‬ ‫راس��ت��ی �ه‌ک��ى ت��ری��ش ه �ه‌ی �ه‌ پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ ه �ه‌ر‬ ‫الی �ه‌ن��ێ��ک ب��ی��زان��ن‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ه���ه‌ر ئێستا‬ ‫ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆ بێته‌ وارى کردارییه‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان به‌ ره‌سمى بیناسێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بنه‌ماڵه‌ى ب��ارزان��ى س�ه‌رۆک��ى نه‌بن‬ ‫نایانه‌وێت‪ ،‬ئه‌وه‌ى ئه‌مڕۆ له‌جیهانى عه‌ره‌بیدا‬ ‫روده‌دات و دیکتاتۆره‌کان و ده‌سه‌اڵتى ره‌هاى‬ ‫بنه‌ماڵه‌کان به‌الدا ده‌ک�ه‌ون‪ ،‬به‌رهه‌مى سه‌ر‬ ‫له‌نوێ داڕشتنه‌وه‌ى رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاسته‌‪،‬‬ ‫ئیتر ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌کانی‪ ،‬نه‌ته‌وه‌‬ ‫یه‌کگرتوه‌کان‪ ،‬پشتیوانى له‌ بنه‌ماڵه‌ تاک‬ ‫ڕه‌و و دیکتاتۆره‌کان ناکه‌ن‪ ،‬له‌م نێوه‌ند و‬ ‫ئاڵوگۆڕانه‌دا‪ ،‬له‌م سه‌ر له‌نوێ داڕشتنه‌وه‌ى‬ ‫رۆژه �ه‌اڵت��ى ن��اوه‌ڕاس��ت �ه‌دا‪ ،‬پێویسته‌ کورد‬ ‫ده‌ستى به‌ مافه‌کانى خۆی وات�ه‌ ده‌وڵه‌تى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ب��گ��ات‪ ،‬ئه‌مه‌ خواستى مێژوو‪،‬‬ ‫خواستى ئه‌م سه‌رده‌مه‌‪ ،‬خواستى داڕشتنه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و ناوچه‌یه‌یه‌‪ ،‬دنیا ته‌جروبه‌یان هه‌یه‌ سه‌د‬ ‫ساڵه‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ ئارامى به‌ خۆییه‌وه‌ نه‌دیوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ده‌لیله‌که‌ى چاره‌سه‌ر نه‌کردن و به‌‬ ‫هه‌ڵواسراوى مانه‌وه‌ى کێشه‌ى کورده‌‪ ،‬لێره‌وه‌‬ ‫گه‌یشتونه‌ته‌ ئ�ه‌و ب���اوه‌ڕه‌ى ل�ه‌م سه‌رله‌نوێ‬ ‫داڕشتنه‌وه‌یه‌دا‪ ،‬ده‌بێت کورد به‌ مافه‌کانى‬ ‫خۆى بگات و جۆرێک له‌ ئارامى باڵ به‌‬ ‫سه‌ر ناوچه‌که‌دا بکێشێت‪ ،‬پێموایه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫گ�ه‌ل��ى ک���ورد خ��ۆی��ان ب���ه‌ره‌و پ��ی��رى بچن و‬ ‫کارى بۆ بکه‌ن‪ ،‬ئه‌وا دامه‌زراندنى ده‌وڵه‌تى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ بۆته‌ حه‌تمییه‌تێکى مێژویی‪.‬‬ ‫زۆر ده‌مێک ‌ه من ئه‌و بیرى چ��وار پارچ ‌ه و‬ ‫یه‌کگرتنه‌وه‌ و دام �ه‌زران��دن��ى کوردستانى‬ ‫گ���ه‌وره‌م ل�ه‌ ده‌س���ت داوه‌‪ ،‬وات���ه‌ زۆر ئاسان‬ ‫ده‌ک���رێ���ت ک����ورد ل��ه‌ ب���اش���ورى ک��وردس��ت��ان‬ ‫ده‌وڵه‌تێکى سه‌ربه‌خۆی خۆى هه‌بێت‪ ،‬ئه‌مه‌ ب ‌ه‬ ‫قازانجى کوردانى پارچه‌کانى تره‌و ئه‌وانیش‬ ‫ده‌توانن هه‌نگاوى بۆ بنێنن‪ ،‬سایکۆلۆژیه‌تى‬ ‫سه‌رانى پارته‌کانى کوردستانى گه‌ور‌ه زۆر‬ ‫خه‌ته‌ره‌‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر سبه‌ینێ کوردستانى‬ ‫گ���ه‌وره‌ یه‌کبگرێته‌و‌ه و دن��ی��اش به‌ڕه‌سمى‬ ‫بیناسێت‪ ،‬ده‌بێت ده‌یان ساڵ شاهیدى شه‌ڕى‬ ‫ن��اوخ��ۆ ب��ی��ن‪ ،‬ل��ێ��ره‌وه‌ م���ه‌رج نییه‌ بیر له‌م ‌ه‬ ‫بکرێته‌وه‌ و ئه‌وله‌ویه‌ت بێت‪ ،‬رونتر بڵێـم‪ ،‬چۆن‬ ‫نه‌ته‌وه‌ى عه‌ره‌ب ده‌یان ده‌وڵه‌تیان ل ‌ه نیشتیمانى‬ ‫عه‌ره‌بیدا ئاوا ک��ردوه‌‪ ،‬ده‌کرێت کوردیش ل ‌ه‬ ‫نیشتیمانى کورداندا‪ ،‬سێ ده‌وڵه‌ت یان چوار‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت ئ��اوا بکات‪ ،‬زه‌مینه‌ى ئابوریش بۆ‬ ‫هه‌مویان بونێکى باشى هه‌یه‌‪.‬‬

‫ئارام ئه‌حمه‌د‪ :‬پارتى و‬ ‫سه‌رۆکه‌که‌ى ئه‌هلى تێکۆشان بۆ‬ ‫سه‌ربه‌خۆیى نه‌بون و نین‬ ‫ن��وس �ه‌ر (ئ����ارام ئ�ه‌ح��م�ه‌د) ب�ه‌رپ��رس��ى ژورى‬ ‫ئۆپۆزسیۆن له‌ پاڵتاک له‌باره‌ى هه‌مان پرسه‌و‌ه‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ساڵى (‪)1990‬ى س �ه‌ده‌ى راب���ردوو‪،‬‬ ‫ساڵى هاتنى ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌کانى بوو‬ ‫بۆ ناوچه‌که‌‪ ،‬ساڵى سه‌ر له‌نوێ داڕشتنه‌و‌ه‬ ‫و وێناکردنه‌وه‌ى رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاست بوو‪،‬‬ ‫وه‌لێ وه‌ک بینیمان ده‌ستپێک نه‌بوه‌ هۆى‬ ‫روخاندنى ده‌وڵه‌تى به‌عس‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و ده‌م����ه‌ى ب��زوت��ن �ه‌وه‌ى شیعه‌ ل �ه‌ خ��وارو‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت راپ�ه‌ڕی��ن‪ ،‬ترسى ئه‌مریکا له‌ ب ‌ه‬ ‫لوتکه‌بون و ده‌رکه‌وتنى ئیسالمى سیاسى و‬ ‫ته‌شه‌نه‌کردنى بۆ قواڵییه‌کانى رۆژهه‌اڵتى‬ ‫ناوه‌ڕاست‪ ،‬چوه‌ ناو مێشکى داڕێژه‌رانى‬ ‫سیاسه‌تى ئه‌مریکا‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ ب��وو ئێمه‌ش ل ‌ه‬ ‫ک��وردس��ت��ان راپ���ه‌ڕی���ن و ب�ه‌ش��ێ��ک��ى خاکى‬ ‫کوردستانمان ل ‌ه به‌عسییه‌کان پاک کرده‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌لێ به‌ داخ �ه‌وه‌ ئ�ه‌وه‌ى به‌رهه‌م هێناوه‌ ک ‌ه‬ ‫ئێستا له‌ کوردستانى باشوردا هه‌یه‌ و بۆ من‬ ‫جیاوازییان له‌گه‌ڵ به‌عسییه‌کان نییه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ئه‌وه‌ نه‌بێت ب ‌ه کوردى دێنه‌گۆ‪.‬‬ ‫جێگاى خۆیه‌تى بۆ مێژوو بڵێم‪ ،‬ئه‌وه‌ى ک ‌ه‬ ‫ئێستا سه‌رانى یه‌کێتى و پارتى ئه‌بڕسکێنن‬ ‫و خۆیانى پێوه‌ باده‌ده‌ن و پێیان وایه‌ ئه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫کوردستان هه‌یه‌ و ب ‌ه ده‌ست هاتووه‌ به‌رهه‌می‬ ‫(خه‌بات) یان باشتره‌ بڵێم به‌رهه‌مى پاڵدانه‌وه‌ى‬ ‫بنه‌ماڵه‌ى بارزانیی ‌ه ل ‌ه سێبه‌ره‌کانى تاران و‬ ‫که‌ره‌جدا و به‌رهه‌مى ئاوابونى خۆرى یه‌کێتى‬ ‫و قوچاندنیانه‌ بۆ ئێران له‌ دواى ئه‌نفاله‌کان‪،‬‬ ‫ئه‌وا له‌ باشترین حاڵدا جێگاى گاڵته‌جاڕى‬ ‫و پێکه‌نینه‌‪.‬‬ ‫هه‌تا باسه‌ک ‌ه ته‌نها یه‌کێتى و پارتى نییه‌‪،‬‬ ‫هه‌مومان ده‌زانین ئه‌گه‌ر ئاڵوگۆڕى ناوچه‌یى‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬بۆ نمونه‌ سه‌رتاپاى پارت ‌ه کوردیه‌کانى‬ ‫رۆژه���ه‌اڵت‪ ،‬س �ه‌دان ساڵ تێکۆشان بکه‌ن‪،‬‬ ‫ناتوانن موى سه‌رى ئاخوندێکى ت��اران الر‬ ‫بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬پارتى کرێکارانى کوردستانیش‬ ‫چ�ه‌ن��ده‌ پارتێکى به‌هێزه‌‪ ،‬دی��س��ان ناتوانێت‬ ‫ئه‌نکاره‌ بڕوخێنێت‪ ،‬لێره‌وه‌یه‌ ئه‌وه‌ى ئێستا هه‌ی ‌ه‬ ‫خۆ به‌ خۆ به‌رهه‌مى (گه‌رده‌لولى بیابانه‌)‬ ‫به‌رهه‌مى په‌الماردانى کوێت له‌ الیه‌ن عێراق‬ ‫و هاتنى ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌کانیه‌تى بۆ‬ ‫ناوچه‌که‌‪ ،‬ئه‌م روداو‌ه ناوچه‌یی ‌ه بوو سه‌رانى‬


‫به‌دواداچوون‬

‫ل ‌ه شارۆچکه‌ی پردێ دیارده‌ی دزی بۆته‌ مایه‌ی‬ ‫نیگه‌رانی‌و جێگای پرسیاری هاواڵتیان‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫سه‌الحه‌دین ساڵه‌یی‬ ‫سه‌ره‌ڕای سه‌قامگیری ره‌وشی ئه‌منی‬ ‫شارۆچکه‌ی پردێ (ئالتون کۆپری)‬ ‫بوونی بنکه‌ی پۆلیس و دوو ده‌زگای‬ ‫ئاسایش‪ ،‬به‌اڵم ماوه‌یه‌ک ‌ه دیارده‌ی‬ ‫دزی کردن ل ‌ه مااڵن بۆت ‌ه جێگای‬ ‫نیگه‌رانی و پرسیاری هاواڵتیانی‬ ‫شارۆچکه‌که‌‪ ،‬بۆی ‌ه هاواڵتیان داوا ل ‌ه‬ ‫ده‌زگا ئه‌منیه‌کان ده‌که‌ن به‌زووترین‬ ‫کات سنورێک بۆ ئه‌و دیارده‌ی ‌ه‬ ‫دابنێن‪ ،‬له‌و باره‌یه‌و ‌ه (رۆژنامه‌ی‬ ‫چه‌تر) ل ‌ه به‌دواداچونێکدا گفتوگۆى‬ ‫له‌گه‌ڵ چه‌ند هاواڵتییه‌ک و به‌رپرسی‬ ‫ده‌زگا ئه‌منییه‌کانی شارۆچکه‌ی پردێ‬ ‫ساز دا‪.‬‬

‫له‌وباره‌یه‌وه‌ هاواڵتی (که‌نعان ئه‌حمه‌د)‬ ‫دان��ی��ش��ت��وی گ���ه‌ڕه‌ک���ی رزگ������اری بۆ‬ ‫(چه‌تر) وتی‪ :‬ل��ه‌ده‌ره‌وه‌‌ی پردێ پۆلیسم‬ ‫هه‌فته‌یه‌ک له‌مه‌وپێش له‌ ماڵه‌وه‌ نه‌بوین‬ ‫ب ‌ه شه‌و (‪ )7,500,000‬دینارمان دزراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م جۆر‌ه کار‌ه ب ‌ه ئیشی که‌سی شاره‌زا‬ ‫ده‌زانم‪ ،‬هاوکات هاواڵتی (سایغن جه‌لیل)‬ ‫که‌ توشى هه‌مان گرفت بووه‌‪ ،‬بۆ (چه‌تر)‬ ‫وتی‪ :‬ل ‌ه رێکه‌وتی (‪ )1/17‬ل ‌ه کاتژمێر‬ ‫(‪ 5‬تا ‪)8‬ى ئێواره‌ ل ‌ه ماڵه‌وه‌ نه‌بوین (‪)4‬‬ ‫کامیرا و نیو ملیۆن دینارمان لێ دزراوه‌‪،‬‬ ‫وای ل��ێ��ه��ات��ووه‌ چیتر ن�ه‌ت��وان��ی��ن م��اڵ�ه‌و‌ه‬ ‫جێبێڵین ‌و س �ه‌ردان��ی ک �ه‌س ‌و ک��ارم��ان‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌الیه‌کتر دوو هاواڵتی‬ ‫ب �ه‌ن��اوی (ش���وان و ئیبراهیم ئیحسان)‬ ‫چه‌ک و که‌لووپه‌لی ماڵه‌وه‌یان به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ دزراوه‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌ڕێ����وه‌ب����ه‌ری ش����ارۆچ����ک����ه‌ی پ����ردێ‬ ‫(عه‌بدولموته‌لیب نه‌جمه‌دین) تایبه‌ت ب ‌ه‬

‫(چ�ه‌ت��ر) و ل�ه‌س�ه‌ر ه�ه‌م��ان دی���ارد‌ه وت��ی‪:‬‬ ‫دیار‌ه دی��ارده‌ی دزی له‌ پردێ ماوه‌یه‌ک ‌ه‬ ‫ده‌بینرێت‪ ،‬به‌ڕاستی ئه‌و حاڵه‌ته‌ جێگای‬ ‫ن��ی��گ�ه‌ران��ی��ی�ه‌‪ ،‬خ��ۆش��م وه‌ک س �ه‌رۆک��ی‬ ‫لیژنه‌ی ئه‌منی‪ ،‬له‌ کۆبونه‌وه‌ی ایژنه‌ى‬ ‫ئه‌منی ته‌ئکید ل �ه‌وه‌ ده‌ک��ه‌م به‌زووترین‬ ‫کات کار له‌سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه بکرێت‪،‬‬

‫››‬

‫››‬

‫‪n‬‬

‫روون بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و که‌سان ‌ه کێن ماوه‌یه‌ک ‌ه‬ ‫به‌م ک��اره‌ نایاسایی ‌ه هه‌ڵده‌ستن ک ‌ه بۆت ‌ه‬ ‫جێى نیگه‌رانی خه‌ڵکی پردێ‪ ،‬ده‌رباره‌ی‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانی الوه‌ک��ی ل ‌ه لێکۆڵینه‌وه‌ی‬ ‫ت��اوان��ب��اران��دا وت��ی»ه �ه‌ر که‌سێ ده‌ستی‬ ‫یارم��‌تی بگه‌یه‌نێت بۆ ئه‌و که‌سه‌ی تاوانی‬ ‫ئه‌نجامداوه‌‪ ،‬ئه‌و که‌سه‌ش به‌تاوانبار ده‌زانم‬

‫به‌اڵم ئێم ‌ه دڵنیایان ده‌که‌ین که‌ سنورێک‬ ‫بۆ ئه‌و دیارده‌ی ‌ه داده‌نێین‪.‬‬ ‫عه‌قید بێستون محه‌مه‌د قادر‪ :‬دزی‬ ‫کردنه‌که‌ له‌ناوخۆیان و له‌ناو ماڵ و‬ ‫خێزانی خۆیانه‌‪ ،‬ب ‌ه سوڵحی عه‌شایری‬ ‫به‌ هێنانه‌وه‌ی شته‌کان رێکده‌که‌ون و‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری شارۆچکه‌ی پردێ‪:‬‬ ‫خه‌ڵکی پردێ هه‌قی خۆیان ‌ه‬ ‫مه‌ترسیان هه‌بێ‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه‬ ‫دڵنیایان ده‌که‌ین که‌ سنورێک‬ ‫بۆ ئه‌و دیارده‌یه‌ داده‌نێین‬ ‫به‌رێوه‌به‌ری بنکه‌ی پۆلیسی‬ ‫پردێ‪ :‬لێر‌ه و له‌وێ بزنێک یا‬ ‫(‪ )200‬هه‌زار دینار ده‌دزرێ‬ ‫ئه‌م ‌ه ناچێت ‌ه قاڵبی دزییه‌وه‌‬

‫«عه‌بدولموته‌لیب نه‌جمه‌دین‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری شارۆچکه‌ی پردێ‌» ‌‬

‫داوا له‌ ئاسایشی ه���ه‌ردووال ده‌ک��ه‌م ک ‌ه‬ ‫زانیاری ئیستخباراتییان هه‌یه‌‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ئ���ه‌و دی���ارده‌ی��� ‌ه ک �ه‌ش��ف ب��ک �ه‌ن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ش��اردن �ه‌وه‌ی ئ �ه‌و حاڵه‌ت ‌ه م��ن به‌خیانه‌ت‬ ‫و که‌مته‌رخه‌می ده‌زان���م‪ ،‬ده‌ب��ێ الیه‌نی‬ ‫ئه‌منی ئ�ه‌و دی���ارده‌ نامۆیه‌ بۆ خه‌ڵکی‬

‫نابێ داکۆکی ل ‌ه که‌سی دز بکرێ‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫پاڵپشتی الیه‌نی ئه‌منی بکرێ بۆ ئاشکرا‬ ‫کردنی ئه‌و دزانه‌‪ ،‬داکۆکی کردن له‌دز‬ ‫داکۆکی کردنه‌ ل ‌ه ت��اوان‪ ،‬به‌خیانه‌ت ل ‌ه‬ ‫یاسا و نه‌ته‌و‌ه ئه‌ژمار ده‌کرێت‪ .‬خه‌ڵکی‬ ‫پ��ردێ هه‌قی خۆیان ‌ه مه‌ترسیان هه‌بێ‪،‬‬

‫فۆتۆ‪ /‬چه‌تر‬ ‫نایگه‌یه‌نن ‌ه قانون‬ ‫عه‌قید بێستون محه‌مه‌د قادر‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ب��ن��ک �ه‌ی پ��ۆل��ی��س��ی پ����ردێ ت��ای��ب �ه‌ت ب ‌ه‬ ‫دی��ارده‌ک � ‌ه وت��ى‪ :‬س��ێ مانگ ‌ه ل��ێ��ره‌م سێ‬ ‫ئۆتۆمبێلی دزراوم ب� ‌ه ب��ڕی��اری دادوه‌ر‬ ‫ته‌سلیمی خاوه‌نه‌کانی کردۆته‌وه‌‪ ،‬دزمان‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/3 - 2012/1/23‬‬

‫گرتوو‌ه به‌که‌شفی ده‌الله‌ و دانپێدانان لێر‌ه‬ ‫ل�ه‌ زی��ن��دان��ن‪ ،‬ل�ه‌ن��او خه‌ڵکی ب��اوه‌ گوای ‌ه‬ ‫دزی ک��راو‌ه دزی کردنه‌ک ‌ه له‌ناوخۆیان‬ ‫و ل �ه‌ن��او م���اڵ و خ��ێ��زان��ی خ��ۆی��ان �ه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫سوڵحی عه‌شایری ب ‌ه هێنانه‌وه‌ی شته‌کان‬ ‫رێکده‌که‌ون و نایگه‌یه‌نن ‌ه قانون‪ ،‬خۆش‬ ‫به‌ختانه‌ خه‌ڵکی پردێ ‌و دام وده‌زگاکان‬ ‫هاوکاری یه‌کترن هیچ حاڵه‌تێکی ئه‌منی‬ ‫المان نییه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه المان زۆر گرنگه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دزییه‌کان لێره‌ و له‌وێ بزنێک یا(‪)200‬‬ ‫ه����ه‌زار دی��ن��ار ده‌دزرێ ئ �ه‌م �ه‌ ناچێت ‌ه‬ ‫قاڵبی دزییه‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه مناڵێک دزی بکا‬ ‫ئه‌ویش مناڵی خۆیان بێ دوات��ر خۆیان‬ ‫دێ��ن ده‌ڵ��ێ��ن هیچمان ل�ه‌ هیچ ده‌رب���اره‌ی‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانی الیه‌نی الوه‌کی له‌ به‌ردانی‬ ‫دزه‌کاندا عه‌قید بێستوون وتی «من هیچ‬ ‫ده‌ستێک ناتوانێ کارم لێبکات‪ ،‬بۆ ئیش ‌ه‬ ‫یاساییه‌کانی خۆم ره‌نگه‌ زۆرب�ه‌ی کات‬ ‫له‌گه‌ڵ دادوه‌ر ناکۆکبین له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌پشته‌و‌ه ده‌چن بۆ ماڵی قازی داوا ده‌که‌ن‬ ‫‌و وازهێنان ده‌نوسن به‌پێچه‌وان ‌ه من زیندانیم‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬پێشێلی قانونم کردووه‌ به‌رم نه‌داو‌ه‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر بگه‌م ‌ه ئه‌نجام‪ ،‬گه‌یشتم ‌ه‬ ‫ده‌رئه‌نجام و که‌شفی ده‌الل �ه‌م پێکردوون‪،‬‬ ‫ئێستا زیندانه‌ و بۆ دادگای جینایه‌ت ره‌وان ‌ه‬ ‫کراوه‌‪ ،‬هه‌موو شته‌کانیان داوه‌ت�ه‌وه‌ خاوه‌ن‬ ‫ماڵ و رێکه‌وتنی عه‌شایریشیان کردووه‌‪،‬‬ ‫ل�ه‌ب��اره‌ی ه��اوک��اری ئاسایش بۆ بنکه‌ی‬ ‫پۆلیس وت��ی‪ :‬ئاسایشی ه �ه‌ردووال وه‌ک‬ ‫یه‌ک تیم هاوکارمانن پێویستمان به‌هه‌ر‬ ‫زانیاریه‌ک بێت ئاگادارمان ده‌که‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ل �ه‌و ب��واره‌ خه‌ڵکی پ��ردێ هاوکارمانن‪،‬‬ ‫له‌ هه‌موو شارێک خراپ و خراپکاریش‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬پردێش به‌ده‌ر نیی ‌ه له‌و حاڵه‌ته‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ی الی ئێم ‌ه جێگای دڵخۆشیی ‌ه الی‬ ‫ئێمه‌ خه‌له‌لی ئه‌منی نییه‌‪.‬‬

‫‪13‬‬

‫عه‌قید زرار محه‌مه‌د‪ :‬خه‌ڵکی پردێ‬ ‫هاوکار و تێکه‌ڵ نیی ‌ه له‌گه‌ڵ دام و‬ ‫ده‌زگا ئه‌منیه‌کانی ئێره‌‬ ‫عه‌قید زرار محه‌مه‌د به‌رپرسی بنکه‌ی‬ ‫(‪)14‬ی ئاسایشی شارۆچکه‌ی پردێ‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌ى دی���ارده‌ى دزی��ک��ردن�ه‌وه‌ له‌ پردێ‬ ‫وت��ی‪ :‬ه��ۆک��اری ئ �ه‌و دزی���ه‌ی پ��ردێ بۆ‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێنمه‌وه‌ خه‌ڵکی پردێ هاوکار‬ ‫و ت��ێ��ک�ه‌ڵ نییه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ دام و ده‌زگ���ا‬ ‫ئه‌منیه‌کانی ئێره‌‪ ،‬ماڵێکی غه‌ریب دێت ‌ه‬ ‫ش��ارۆچ��ک�ه‌ک�ه‌‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ئێمه‌ پ��رس��ی��ار و‬ ‫به‌دواداچونی بۆ نه‌که‌ین که‌س نییه‌ بێت‬ ‫له‌و باره‌یه‌و‌ه ئاگادارمان بکاته‌وه‌‪ ،‬ده‌زگای‬ ‫ئاسایش له‌ باره‌ی زانیاریه‌وه‌ هاوکارمان‬ ‫نین‪ ،‬ئێمه‌ له‌ کاری خۆمان که‌مته‌رخه‌م‬ ‫نین‪ ،‬نمونه‌ی هه‌رێمی کوردستان ئه‌گه‌ر‬ ‫خه‌ڵکی هاوکاری ئاسایش نه‌بن ئه‌وانیش‬ ‫ناتوانن به‌کاره‌کانیان هه‌ڵسن‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫پۆلیس ه��اوک��اری یه‌کتر ده‌ک �ه‌ی��ن بۆ‬ ‫نه‌هێشتنی هه‌ر دیارده‌یه‌کی خراپ‪ ،‬هه‌ر‬ ‫کاتێک زان��ی��اری��م��ان ل�ه‌س�ه‌ر خه‌ڵکێکی‬ ‫گ��وم��ان ل��ێ��ک��راو ه�ه‌ب��ێ��ت ئێمه‌ ته‌نسیق‬ ‫له‌گه‌ڵ پۆلیس ده‌که‌ین ئ �ه‌وان فه‌رمانی‬ ‫دادوه‌ر وه‌رده‌گرن‪ ،‬ئێم ‌ه ئه‌و کات کاره‌ک ‌ه‬ ‫به‌هاوبه‌شی ئه‌نجام ده‌ده‌ی���ن‪ ،‬ل�ه‌و ماوه‌ی ‌ه‬ ‫ئاگادار کراینه‌و‌ه که‌ کۆمه‌ڵێک چه‌ک‬ ‫هاتۆت ‌ه ناوچه‌ک ‌ه له‌گه‌ڵ پۆلیس ته‌نسیقمان‬ ‫کرد له‌دوای وه‌رگرتنی فه‌رمانی دادوه‌ر‬ ‫کابرامان ده‌ستگیر کرد‪ ،‬دوای لێکۆڵینه‌و‌ه‬ ‫کابرا دانی نه‌نا به‌ هیچ شتێک ‌و ئازاد‬ ‫ک���را‪ ،‬داوا ل � ‌ه خه‌ڵکی پ���ردێ ده‌ک��ه‌م‬ ‫ه��اوک��ارم��ان ب��ن‪ ،‬ئ �ه‌و ک�ه‌س��ان�ه‌ی دزی‬ ‫ده‌که‌ن به‌دڵنیایی ده‌ستگیر ده‌کرێن‪.‬‬

‫ئه‌وانه‌ى ک ‌ه زه‌ره‌ر و زیانیان لێ نه‌که‌وتوه‌ هه‌مویان پاره‌ و پێداویستیان پێ دراو ‌ه‬ ‫به‌اڵم ئه‌وانه‌ى که‌ به‌ڕاستی زه‌ره‌رمه‌ند بوون ‌ه هیچیان نه‌دراوه‌تێ‬ ‫حاڵی خۆمان به‌جێ هێشتوه‌ و ئ��اوار‌ه‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫بوینه‌ و ئێستاش هاتوین داوابکه‌ین ل ‌ه‬ ‫حه‌مید مسته‌فا‬ ‫قایمقامی سۆران که‌ به‌ هانامانه‌وه‌ بێن‬ ‫و ئاوڕێک له‌و خه‌ڵکه‌ هه‌ژاره‌ بده‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ رێکه‌وتی (‪)2012/1/3‬‬ ‫چونکه‌ به‌ڕاستی ئێمه‌ نزیکه‌ی هه‌شت‬ ‫دانیشتوانی گونده‌کانی‬ ‫نۆ گوندین که‌ ئاواره‌ بوین‪ .‬ئه‌وانه‌ى ک ‌ه‬ ‫شارۆچکه‌ى سیده‌کان که‌ ب ‌ه‬ ‫زه‌ره‌ر و زیانیان لێ نه‌که‌وتوه‌ هه‌مویان‬ ‫هۆی توپبارانه‌وه‌ ئاواره‌‬ ‫پ��اره‌ و پێداویستیان پێ دراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ببون و هه‌روه‌ها شه‌هید‬ ‫ئه‌وانه‌ى که‌ به‌ڕاستی زه‌ره‌رمه‌ند بون ‌ه‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ل‬ ‫و برینداریشیان هه‌بوو‬ ‫هیچیان نه‌دراوه‌تێ ئێمه‌ (‪ )143‬ماڵین‬ ‫‌زای‬ ‫ه‬ ‫به‌رده‌م قایمقامیه‌تی (ق‬ ‫که‌ قه‌ره‌بوو نه‌کراینه‌وه‌ و بڕواتان هه‌بێت‬ ‫داوای‬ ‫سۆران) کۆبونه‌وه‌ و‬ ‫هه‌ندێک ماڵ قه‌ره‌بوو کراونه‌ته‌وه‌ ک ‌ه‬ ‫‌تی‬ ‫ه‬ ‫حکوم‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫قه‌ره‌بوکردنه‌وه‌یان‬ ‫هیچ ئاگایان له‌ ده‌نگی تۆپ و ته‌یار‌ه‬ ‫بۆ‬ ‫کرد‪،‬‬ ‫هه‌رێمی کوردستان‬ ‫نه‌بووه‌ بۆیه‌ ئێمه‌ داواکارین که‌ هه‌رچی‬ ‫زیاتر تێگه‌ییشتن له‌م باره‌یه‌و ‌ه زوه‌ عیالجێکمان لێ بکه‌ن‪.‬‬ ‫(چه‌تر) له‌گه‌ڵ هه‌ندێک له‌م‬ ‫حکومه‌تی هه‌رێم ناوێرێت داواى قه‌ره‌بوو‬ ‫زیان لێکه‌وتوانه‌ گفتوگۆمان‬ ‫کردنه‌وه‌ له‌ تورکیا و ئێران بکات‪ ،‬با‬ ‫کرد و دواتر په‌یوه‌ندیمان به‌‬ ‫بفه‌رموێت خۆی قه‌ره‌بومان بکاته‌وه‌‬ ‫قایمقامی قه‌زای سۆرانه‌وه‌ کرد‬ ‫حه‌مه‌د هه‌ینی حه‌مه‌د خه‌ڵکی گوندی‬ ‫‪..‬‬ ‫ئیبراهیم لێتانی یه‌کێکه‌ له‌و که‌سان ‌ه کۆلید‪ ،‬وت��ی ئێمه‌ لێمان ق �ه‌وم��اوه‌ و‬ ‫که‌ زه‌ره‌رمه‌ند بووه‌‪ ،‬بۆمان دوا و وتی‪ :‬هیچیشیان نه‌داوه‌ به‌ ئێمه‌ هه‌تا ئێستا‬ ‫ئێمه‌ خه‌ڵکی ده‌ڤ�ه‌ری سیده‌کانین ک ‌ه که‌س نه‌یگوتیه‌ ئێوه‌ ساغن یان مردونه‌‪،‬‬ ‫به‌ هۆی تۆببارانه‌کانی ئێران ماڵ و ته‌نها خێرخوازێک نه‌بێت که‌ جارێک‬ ‫هه‌ر ماڵێک دوو سه‌د هه‌زاری داینێ‬

‫خوا خێری بنوسێ‪ ،‬به‌اڵم ئایا دوو سه‌د‬ ‫ه���ه‌زار چ ده‌ردم����ان ده‌رم���ان ده‌ک��ات؟‬ ‫ئێمه‌ شه‌هیدمان داوه‌ بریندارمان داو‌ه‬ ‫چ خوا قه‌بوڵ ده‌کات که‌ هیچ که‌س‬ ‫لێمان نه‌پێچیته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ داواک��اری��ن‬ ‫ک��ه‌ راس��ت��ی و ع���ه‌دال���ه‌ت ب�ه‌رپ��اب��ێ��ت‬ ‫و ه��اوک��اری��م��ان بکرێت ه �ه‌رچ��ی زو‌ه‬ ‫قه‌ره‌بومان بکرێته‌وه‌‪ ،‬مادام حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێم ناوێرێت داواى قه‌ره‌بوو کردنه‌وه‌‬ ‫له‌ تورکیا و ئێران بکات‪ ،‬با بفه‌رموێت‬ ‫خۆی قه‌ره‌بومان بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌ند رۆژ پێش ئێستا هاتن ئه‌و مااڵنه‌ى‬ ‫که‌ خزم و که‌سیان بوون پاره‌یان پێ داو‬ ‫و فه‌قیره‌که‌ش مایه‌و‌ه‬ ‫عه‌یین شێخۆ دانیشتوی گوندی دێرێ‪،‬‬ ‫ئێمه‌ هیچمان پێ نه‌دراوه‌ ته‌نها جارێک‬ ‫له‌الیه‌ن خێرخوازێکه‌وه‌ هه‌ر مالێ دوو‬ ‫س�ه‌د ه �ه‌زار ه��اوک��اری ک��را‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن حکومه‌ته‌وه‌ هیچمان پێنه‌دراوه‌ و‬ ‫هاوکاریش نه‌کراوین به‌ڵێن واب��وو ک ‌ه‬ ‫هه‌ر خانه‌واده‌ى دوو ملیۆنى پێ بدرێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم چ �ه‌ن��د رۆژ پ��ێ��ش ئێستا هاتن‬ ‫ئه‌و مااڵنه‌ى که‌ خزم و که‌سیان بوون‬ ‫پاره‌یان پێ داو و فه‌قیره‌که‌ش مایه‌و‌ه‬

‫و گوتیان ئێوه‌ ناوتان نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫خوا قه‌بوڵ ده‌کات من دایکه‌ هه‌تیوم‬ ‫و هیچ مه‌عاشم نیه‌ و ئاواره‌ش بومه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند منداڵی هه‌تیویشم له‌ ناو ده‌ست ‌ه‬ ‫ب��ۆی�ه‌ داوا ل �ه‌ ح��ک��وم�ه‌ت ده‌ک �ه‌ی��ن با‬ ‫قه‌ره‌بومان بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫قایمقامی ق��ه‌زای س���ۆران‪ :‬لیسته‌ک ‌ه‬ ‫هاتۆته‌وه‌ له‌ به‌غداد ناوه‌کانى مه‌رحه‌له‌ى‬ ‫دووه‌می تێدانیه‌‬ ‫قایمقامی ق���ه‌زای س����ۆران‪ ،‬کرم��نج‬ ‫ع��ی��زه‌ت ل���ه‌ب���اره‌ى ئ���ه‌و ک��ێ��ش �ه‌ی �ه‌وه‌ بۆ‬ ‫(چ�ه‌ت��ر) دوا‪ :‬ئێمه‌ دوو مه‌رحه‌له‌مان‬ ‫هه‌بوو له‌ ئاواره‌کان مه‌رحه‌له‌ی یه‌که‌م‬ ‫له‌ (‪ )2011/7/25‬بوو که‌ یه‌که‌م جار‬ ‫قه‌سفه‌که‌ ده‌س��ت پ��ێ ک��را خه‌ڵکێکى‬ ‫زۆری ره‌وه‌ن��دی مه‌حه‌لی و مه‌نتقه‌یی‬ ‫ئ����اواره‌ ب��وو و جێگاکانی خ��ۆی��ان ب ‌ه‬ ‫ج���ێ ه��ێ��ش��ت‪ ،‬م���ه‌رح���ه‌ل���ه‌ى دووه‌م ل ‌ه‬ ‫(‪ )2011/9/5‬ب��وو ئ�ه‌و قه‌سفه‌ی ک ‌ه‬ ‫ئ��ێ��ران ک��ردی ل�ه‌ گ��ون��دی لێتانێ ک ‌ه‬ ‫ئافره‌تێک شه‌هید بوو‪ ،‬بۆیه‌ مه‌رحه‌له‌ی‬ ‫ی�ه‌ک�ه‌م ک�ه‌ بریتی ب��وو ل�ه‌ (‪ )670‬و‬ ‫دووه‌میش (‪ )134‬ماڵ بوو‪ ،‬ئه‌وانه‌ى که‌‬ ‫له‌ گونده‌کان هاتونه‌ خوارێ و نه‌چونه‌و‌ه‬

‫‪n‬‬

‫«له‌الیه‌ن حکومه‌ته‌و ‌ه هیچ هاوکاریمان نه‌کراوه‌» ‌‬

‫فۆتۆ‪ /‬چه‌تر‬

‫سه‌ر گونده‌کانی خۆیان خه‌ریکین وه‌کو تێدانیه‌ و ئ �ه‌و خه‌ڵکه‌ ئ��اواران��ه‌ن که‌‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت ک�ه‌م��پ��ێ��ک��ی��ان ب��ۆ دروس���ت مسته‌حه‌قن و مه‌غدوریشن له‌م بابه‌ته‌دا‪،‬‬ ‫بکه‌ین و پێشتریش هاوکاری کراون ئێمه‌ راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ ئ�ه‌و لیژنه‌ی ‌ه‬ ‫له‌ الیه‌ن رێکخراوه‌کانه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌یر دان��ی��ش��ت��وی��ن و ب��اس��م��ان ک����ردوه‌ و ل ‌ه‬ ‫ل �ه‌وه‌دای �ه‌ ک�ه‌ لیسته‌که‌ ه��ات��ۆت�ه‌وه‌ ل ‌ه کاتێکی نێزیکدا هه‌موو هاوکاریه‌کیان‬ ‫ب �ه‌غ��داد لیستی م�ه‌رح�ه‌ل�ه‌ى دووه‌م��ی ده‌که‌ین‪.‬‬

‫له‌م گۆشه‌یه‌دا هه‌رجار‌ه و زانیارییه‌کی پزیشکی له‌الیه‌ن پزیشکێکی پسپۆڕه‌وه ده‌خرێته‌ڕوو‌‬

‫زانیاری پزیشکی‬ ‫نه‌خۆشیه‌کانى رۆماتیزم‬ ‫دکتۆر‪ :‬ره‌ووف ره‌حیم میرزا‬ ‫پسپۆڕى نه‌خۆشیه‌کانى رۆماتیزم و جومگ ‌ه‬ ‫نه‌خۆشیه‌کانى رۆم��ات��ی��زم بریتین ل�ه‌ نه‌خۆشیه‌کانى‬ ‫ئ �ه‌و سیستمه‌ى ک� ‌ه ل �ه‌ش ئه‌جوڵێنن‪ ،‬وات��ا بریتی ‌ه ل ‌ه‬ ‫نه‌خۆشى جومگه‌کان و ه�ه‌ن��دێ ل�ه‌ نه‌خۆشیه‌کانى‬ ‫ئێسکو م��اس��ول��ک �ه‌ک��ان‪ ،‬ئ���ه‌م ن�ه‌خ��ۆش��ی� ‌ه ه �ه‌م��وو ب ‌ه‬

‫ی�ه‌ک�ه‌و‌ه پێى ئه‌ڵێن نه‌خۆشى رۆماتیزم هه‌روه‌ختێ‬ ‫ن �ه‌خ��ۆش��ی �ه‌ک ت��وش��ى ج��وم��گ�ه‌ ی���ان م��اس��ول��ک� ‌ه ی��ان‬ ‫ئێسک بوو یان ئه‌و سیستمه‌ى که‌ له‌ش ئه‌جوڵێنێت‬ ‫پێى ئه‌ڵێن نه‌خۆشى رۆماتیزمه‌‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫ئه‌م نه‌خۆشی ‌ه توشى جومگه‌کان ده‌بێت توشى بڕبڕه‌ى‬ ‫پشت و بڕگه‌کانى مل و توشى بڕگه‌کانى ناوه‌ڕاستى‬ ‫پشت ده‌بێت‪ ،‬هه‌روه‌ها هه‌موو جومگه‌کانى تر مه‌رج نی ‌ه‬ ‫ته‌نیا نه‌خۆشیه‌که‌ جومگه‌کان بیگرێت‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ه چاو دڵ‬ ‫جگه‌ر گورچیله‌ش بیگرێت به‌شى زۆرى ئۆرگانه‌کانى‬ ‫له‌ش ده‌یگرێت‪ ،‬نه‌خۆشیه‌کانى رۆماتیزم ‌ه نه‌خۆشیه‌ک‬ ‫نیه‌ به‌ ته‌نیا تا هۆکاره‌کانى دیاربێت جۆرێکه‌ ل ‌ه‬ ‫نه‌خۆشیه‌ک که‌ له‌ش هه‌ندێ ماده‌ دژى خۆى دروست‬ ‫ده‌ک��ات وه‌ ئه‌و دژ دروستکردن ‌ه ماده‌یه‌ک ‌ه ل ‌ه له‌شدا‬ ‫باڵوده‌بێته‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆى گۆڕانکارى له‌ ده‌ماره‌کانى‬ ‫خوێن و ماسولکه‌کاندا و نه‌خۆشیه‌که‌ په‌یداده‌بێت‪.‬‬

‫نیشانه‌کانى‪:‬‬ ‫نه‌خۆشیه‌کانى رۆماتیزم هه‌ندێکیان هه‌وکردنن و‬ ‫ئیلتیهابه‌ هه‌ندێکیان هۆیه‌که‌ى پێى ده‌وترێت داڕوخان‬ ‫ئه‌مه‌یه‌کێک ‌ه له‌وجۆره‌ى که‌پێى ده‌وترێت صوفان (سوان)‬ ‫هه‌ندێکیش په‌یوه‌ندیان ب �ه‌ده‌رون �ه‌وه‌ هه‌یه‌ وات��ا ته‌نها‬ ‫واهیمه‌ی ‌ه ئه‌و جۆره‌ى که‌ل ‌ه هه‌موویان زیاتر باو‌ه یان باڵو‌ه‬ ‫(صوفان)ه‌‪ ،‬صوفان زیاتر له‌و که‌سانه‌دا به‌دیار ده‌که‌وێت‬ ‫که‌ ته‌مه‌نیان له‌سه‌رو (‪ 35‬بۆ ‪ )40‬ساڵدایه‌‪ ،‬بۆی ‌ه پێى‬ ‫ئه‌ڵێن داڕوخ���ان چونک ‌ه ئ�ه‌و کارتیلیجه‌ى ک ‌ه سه‌رى‬ ‫جومگه‌که‌ى داپۆشیو‌ه ورده‌ ورده‌ نامێنێت ده‌خورێت یان‬ ‫ده‌ڕوات ک ‌ه ئه‌و ماده‌ی ‌ه نه‌ما ئێسقانه‌که‌ ده‌رده‌که‌وێت‬ ‫جومگ ‌ه بریتی ‌ه له‌پێکهاته‌ى دوو ئێسک یان زیاتر ئه‌و‬ ‫ماده‌یه‌ ل ‌ه به‌ینیاندای ‌ه کارتیلیج له‌به‌ر ئه‌وه‌ى عه‌سه‌بى‬ ‫تیانیه‌ بۆی ‌ه چه‌ند بیجوڵێنیت هه‌ست به‌ئازار ناکه‌یت ک ‌ه‬ ‫ئه‌و ماده‌ی ‌ه نه‌ما ئێسکه‌ک ‌ه ل ‌ه ژێره‌و‌ه به‌دیار ده‌که‌وێت‪،‬‬

‫که‌وات ‌ه ک ‌ه ئێسکه‌ک ‌ه له‌ هه‌ردوو الو‌ه ده‌رکه‌وت لێک‬ ‫ده‌خشێت و ئازار په‌یداده‌کات‪ ،‬چونکه‌ ئێسک عه‌سه‌بى‬ ‫زۆرى تێدای ‌ه زۆر هه‌ستیار‌ه وه‌ ڕه‌نگ ‌ه ورد‌ه ورده‌ بگات ‌ه‬ ‫ئاستێک که‌ ئه‌و ماده‌ی ‌ه نه‌مێنێت و بگات ‌ه سه‌ر ئێسک‬ ‫ئه‌و کاته‌ جومگه‌ک ‌ه ره‌ق ده‌بێت و ده‌ئاوسێت‪ ،‬ئه‌م جۆر‌ه‬ ‫داڕوخانه‌ هه‌ر توشى جومگه‌ى ئه‌ژنۆ نابێت ب ‌ه ته‌نیا‪،‬‬ ‫به‌ڵکو له‌ملداو له‌خوارى پشتو په‌نجه‌ گه‌وره‌دا ڕوده‌دات‪.‬‬ ‫چاره‌سه‌ر‪:‬‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رى ئ��ه‌م نه‌خۆشیه‌ به‌ته‌نیا چ��اره‌س �ه‌رێ��ک‬ ‫نیه‌‪ ،‬چونک ‌ه تا ئێستا هیچ ده‌رمانێک نی ‌ه که‌ ئه‌و‬ ‫ماده‌ی ‌ه (‪ )%100‬دروس��ت بکاته‌وه‌‪ ،‬هه‌ندێک هه‌وڵ‬ ‫یان هه‌ندێک ده‌رم��ان هه‌ی ‌ه که‌گوایه‌ نه‌ک ناهێڵێت‬ ‫ئ �ه‌و م��اده‌ی�ه‌ داڕوخ��ێ��ت‪ ،‬به‌ڵکو دروستیشى ده‌ک��ات�ه‌و‌ه‬ ‫هه‌ندێک ده‌رزى ئاماده‌کراو هه‌یه‌ ئارامى به‌ نه‌خۆشه‌ک ‌ه‬ ‫ده‌به‌خشێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌میشه‌یى نیه‌‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ نه‌خۆشه‌ک ‌ه‬

‫(‪ 5‬بۆ ‪ )6‬مانگ که‌ڵکى لێوه‌ربگرێت به‌ڕێژه‌یه‌کى زۆر‬ ‫ئه‌مه‌ ئه‌ژنۆ ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ئه‌رکێکى زۆرى له‌سه‌ر‌ه‬ ‫و هه‌موو له‌شى مرۆڤه‌که‌ هه‌ڵده‌گرێت‪.‬‬ ‫شێوازى خۆپاراستن‪:‬‬ ‫ئێستا بۆمان ده‌رک �ه‌وت��ووه‌ که‌ جگه‌ره‌ و کحول زۆر‬ ‫کاریگه‌ر‌ه بۆ توشبوون به‌م نه‌خۆشیه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها قه‌ڵه‌وى‬ ‫یان به‌کارهێنانى زۆر و ئه‌رکى زۆر له‌سه‌ر جومگه‌که‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌رزش زۆرپێویست ‌ه بۆ خۆپاراستن له‌م نه‌خۆشیه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ جومگه‌که‌ به‌هێز ده‌بێت وه‌ هه‌روه‌ها ک ‌ه هه‌ستمان‬ ‫به‌ ئ��ازار کرد پێویسته‌ سه‌ردانى پزیشک بکرێت بۆ‬ ‫دڵنیابوون‪ ،‬چونک ‌ه ره‌نگ ‌ه ب ‌ه هۆیه‌وه‌ توشى نه‌خۆشى‬ ‫تریش بین‪ ،‬به‌اڵم بیرمان نه‌چێت خۆپاراستن له‌ چاره‌سه‌ر‬ ‫کردن باشتره‌‪.‬‬

‫ئا‪ /‬هه‌رێم قادر‬


‫کراوه‌‬

‫«زۆرینه‌ى په‌رله‌مانتاران ئه‌وه‌نده‌ له‌گه‌ڵ خه‌ڵکن‬ ‫که‌ ده‌نگ ده‌هێنن»‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪14‬‬

‫ئاماده‌کار‬

‫سه‌روه‌ر سه‌عدواڵ‬ ‫پارله‌مانتارێکی فراکسیۆنی‬ ‫گۆڕان ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات‬ ‫که‌ ئه‌وان دژی هه‌ر سته‌مێک‬ ‫ده‌وه‌ستنه‌وه‌ و هاواڵتیه‌کیش‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬زۆرینه‌ى‬ ‫په‌رله‌مانتاران ئه‌وه‌نده‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵکن که‌ ده‌نگ ده‌هێنن‪.‬‬ ‫په‌رله‌مانتار وات��ه‌ نوێنه‌ری خه‌ڵک‪،‬‬ ‫بوونی په‌یوه‌ندیه‌کی پته‌ویش پێویسته‌‬ ‫بۆ گه‌یاندنی داخ��وازی و کێشه‌کانی‬ ‫خ �ه‌ڵ��ک ده‌رب�����اره‌ی ئ���ه‌و پ�ه‌ی��وه‌ن��دی�ه‌ش‬ ‫په‌رله‌مانتاران و هاواڵتیان رای جیاوازیان‬ ‫هه‌یه‌ له‌و باره‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه��ێ��م��ن ل���ه‌ت���ی���ف‪ ،‬ه����اواڵت����ی‪ ،‬ڕۆڵ���ى‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن��ى ب���ه‌رز ه�ه‌ڵ��س�ه‌ن��گ��ان��د و‬ ‫وت����ى‪ :‬ئ���ه‌و ک����ارو چ��االک��ی��ان �ه‌ى که‌‬ ‫له‌ماوه‌ى دووساڵى رابردوودا ئۆپۆزسیۆن‬

‫کردوویه‌تى جێگه‌ى باسه‌ به‌ڕاستى هه‌ر‬ ‫ئۆپۆزسیۆن بوو که‌ توانى دژى گه‌نده‌ڵى‬ ‫بوه‌ستێته‌وه‌‪.‬‬ ‫دانیار محه‌مه‌د‪ ،‬هاواڵتیه‌کی تره‌ و باسى‬ ‫ئه‌رک و کارى ئه‌ندام په‌رله‌مانانی کرد‬ ‫و وتى‪ :‬زۆرینه‌ى په‌رله‌مانتاران ئه‌وه‌نده‌‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ خه‌ڵکن ک�ه‌ ده‌ن��گ ده‌هێنن‪،‬‬ ‫یه‌کسه‌ر دواى هه‌ڵبژاردن خه‌ڵکیان له‌بیر‬ ‫ده‌چێته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ من به‌مه‌ نائومێد ده‌بم و‬ ‫هیوادارم ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کان زیاتر له‌‬ ‫خه‌مى خه‌ڵکدابن‪.‬‬ ‫ئێمه‌ به‌شێکین له‌ خه‌ڵکى و ڕاسته‌خۆیش‬ ‫نوێنه‌رى خه‌ڵکى کوردستان ده‌که‌ین‬ ‫ئه‌ندامێکی په‌رله‌مانێکى کوردستانیش‬ ‫ل �ه‌ فراکسیۆنى گ���ۆڕان وت���ی‪ :‬ئێمه‌‬ ‫به‌شێکین له‌ خه‌ڵکى و ڕاسته‌خۆیش‬ ‫نوێنه‌رى خه‌ڵکى کوردستان ده‌که‌ین‪،‬‬ ‫چونکه‌ که‌ له‌ (‪ )2009/7/25‬دروست‬ ‫بووین به‌ڵێنمان به‌ خه‌ڵک دا که‌ هه‌میشه‌‬ ‫له‌گه‌ڵیاندابین‪ ،‬به‌و سیفه‌تیش هه‌وڵمان‬ ‫داوه‌ ل �ه‌ ڕێ��گ �ه‌ى ک��ۆڕ و ک��ۆب��وون�ه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ خه‌ڵکى بدوێین و په‌یوه‌ندییه‌کى‬ ‫به‌رده‌وامیشمان هه‌بووه‌ له‌گه‌ڵیان‪.‬‬ ‫عه‌بدواڵی مه‌ال نوری‪ ،‬په‌رله‌مانتاری‬

‫په‌رله‌مانتارێک‪ :‬یه‌کێتی و پارتی‬ ‫له‌ به‌غدا بۆ به‌رژه‌وه‌ندى حزبى و پاره‌ و‬ ‫ده‌سه‌اڵت کاریان کردوه‌‬

‫ه خه‌ڵک و نوێنه‌رایه‌تی خه‌ڵک ده‌که‌ین»‬ ‫‪« n‬ئێمه‌ به‌شێکین ل ‌‬ ‫فراکسیۆنی گ���ۆڕان ل �ه‌ په‌رله‌مانی‬ ‫کوردستان وتیشی‪ :‬په‌رله‌مانتار نوێنه‌رى‬ ‫خه‌ڵکه‌ و له‌برى خه‌ڵکیش له‌ په‌رله‌مانه‌‪،‬‬ ‫ئێمه‌ هه‌وڵمانداوه‌ که‌ له‌ڕێگه‌ى مۆبایل‬ ‫و فه‌یسبووکیشه‌وه‌ په‌یوه‌ندى له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵکى کوردستان ببه‌ستین‪.‬‬ ‫پ���ه‌رل���ه‌م���ان���ت���ارێ���ک���ى ف��راک��س��ی��ۆن��ى‬ ‫کوردستانیش له‌ په‌رله‌مانی کوردستان‪،‬‬ ‫ئ����ام����اژه‌ ب�����ه‌وه‌ ده‌ک������ات ک���ه‌ ده‌ب��ێ��ت‬

‫په‌رله‌مانتار په‌یوه‌ندیه‌کى ڕاسته‌وخۆى‬ ‫ل���ه‌گ���ه‌ڵ خ��ه‌ڵ��ک��ى و ده‌زگ���اک���ان���ی‬ ‫حکومه‌تدا هه‌بێت و له‌و باره‌یه‌وه‌ گۆران‬ ‫ئ����ازاد‪ ،‬پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اری فراکسیۆنی‬ ‫کوردستانی وتی‪ :‬دیاره‌ من له‌ڕێگه‌ى‬ ‫خ��ۆم �ه‌وه‌ توانیومه‌ په‌یوه‌ندیم له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵکیدا هه‌بێت‪ ،‬ج��ا چ��ى له‌ڕێگه‌ى‬ ‫ک��ردن �ه‌وه‌ى نوسینگه‌که‌مه‌وه‌ بێت یان‬ ‫په‌یوه‌ندى ته‌له‌فونى بێت‪ ،‬یان له‌رێگه‌ى‬

‫س�ه‌ردان��ی��ک��ردن و ک��ۆب��وون �ه‌وه‌م له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵکیدا بۆ پرۆژه‌کان‪.‬‬ ‫ح����اک��م ش��ێ��خ ل �ه‌ت��ی��ف‪ ،‬پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ت��اری‬ ‫فراکسیۆنی گۆڕان له‌ په‌رله‌مانی عێراق‬ ‫باس له‌کار و چاالکییه‌کانیان ده‌کات‬ ‫له‌ م��اوه‌ راب���ردوودا و ئ��ام��اژه‌ی ب �ه‌وه‌دا‬ ‫ئه‌وان له‌ په‌رله‌مانی عێراق جیاوازبوون‬ ‫له‌ ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کانى تر‪ ،‬چونکه‌‬ ‫«من هه‌فته‌یه‌ک یان (‪ )10‬ڕۆژ له‌‬

‫په‌رله‌مانى به‌غدام و هه‌فته‌یه‌ک ک ‌ه‬ ‫لێره‌م کۆڕێک یان دوو کۆڕ له‌ شار و‬ ‫شارۆچکه‌کان ده‌که‌م»‪.‬‬ ‫حاکم وتیشى‪ :‬ئێمه‌ له‌ په‌رله‌ماندا زیاتر‬ ‫ئیش بۆ شته‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کان و مافه‌کانى‬ ‫خه‌ڵکى کوردستان ده‌ک�ه‌ی��ن‪ ،‬گ�ه‌ر به‌‬ ‫ژماردنیش بێت ئه‌وا دیاره‌‪ ،‬ئێمه‌ چه‌ندین‬ ‫ئیشمان ک��ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ هه‌موو‬ ‫ئ �ه‌وان �ه‌ش ک�ه‌ ک��ردووم��ان�ه‌ ده‌ب��ێ��ت لێى‬ ‫گه‌ڕێن بۆ خه‌ڵکى تا بزانن کارمان‬ ‫کردووه‌ یان نا‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ت��اره‌ ب��اس ل���ه‌وه‌ ده‌ک��ات‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ى وه‌کو کوردستانى به‌رگرى‬ ‫له‌ مافه‌ نه‌ته‌واییه‌تییه‌کانى کوردستان‬ ‫ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬بۆ نموونه‌ ب�ه‌رگ��رى له‌ به‌شه‌‬ ‫بودجه‌ى هه‌رێم و که‌رکوک و ماده‌ى‬ ‫(‪ )140‬ده‌که‌ن‪ ،‬چه‌ند شتێکی تر ئه‌وان‬ ‫جیاده‌کاته‌وه‌ ل ‌ه ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کانى تر‬ ‫که‌ یه‌که‌میان وه‌ستانه‌وه‌یه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫زوڵم زۆردارییه‌ که‌ له‌الیه‌ن ده‌سه‌اڵتى‬ ‫کوردییه‌وه‌ له‌ هه‌رێم ده‌کرێت‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫یه‌کسانکردنى ب��ودج �ه‌ى مامۆستا و‬ ‫پۆلیس و پێشمه‌رگه‌ و یه‌کسانکردنى‬ ‫بودجه‌ى ئه‌و چین و توێژانه‌ى که‌ له‌‬ ‫هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان ن��ی��وه‌ى بودجه‌یان‬ ‫پێده‌درێت‪.‬‬ ‫خاڵى دووه‌م��ی��ش��ی��ان‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ک�ه‌ ئێمه‌‬ ‫ڕاس��ت��ی �ه‌ک��ان ب �ه‌ خ�ه‌ڵ��ک��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫ده‌ڵێین‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ یه‌کێتى و پارتى له‌‬ ‫ڕابردوودا له‌ به‌غدا هه‌ر بۆ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫حزبى خۆیان و پاره‌ و ده‌سه‌اڵتیان کاریان‬ ‫ک��ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ به‌غدادا وه‌ها خۆیان‬ ‫نیشانداوه‌ که‌ بۆ ک�ه‌رک��ووک م��اده‌ى‬ ‫(‪ )140‬ئیش ده‌که‌ن‪.‬‬

‫دڵشاد عوسمان‪:‬‬

‫تا ئێستا له‌ کوردستان چینى کرێکار‬

‫وه‌ک ئامانجى حزبى به‌کارهاتووه‌‬ ‫ فۆتۆ‪ :‬ئامانج گۆران‬ ‫ک��ه‌س��ای��ه‌ت��ى ه���ه‌ڵ���س���وڕاوى ک��رێ��ک��ار‬ ‫دیدار‬ ‫ه��ات��ووی��ن �ه‌ت �ه‌ الى ی��ه‌ک��ت��رى‪ ،‬ئ��ام��ان��ج‬ ‫و ب��ن�ه‌م��اى ک��ارک��ردن��م��ان ئ��ه‌وه‌ی��ه‌ بۆ‬ ‫هه‌رێم کاوانى‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��ه��ێ��ن��ان��ى م���اف و داخ������وازى و‬ ‫ل ‌ه (‪ )2011/7/29‬رێکخراوى‬ ‫ئ��ازادی��ی �ه‌ک��ان��ى ک��رێ��ک��اران ده‌س���ت ب ‌ه‬ ‫کرێکارى بیناسازى‬ ‫تێکۆشانێک بکه‌ین‪ ،‬بۆ به‌ده‌ست هێنانى‬ ‫ل ‌ه کوردستان‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ئه‌و ماف و داخوازی و ئازادییانه‌ پێویست ‌ه‬ ‫کۆبوونه‌وه‌یه‌کى گشتیی‬ ‫ک��رێ��ک��اران ده‌س���ت به‌تێکۆشان بکه‌ن‪.‬‬ ‫دا خۆى راگه‌یاند‪ ،‬دڵشاد‬ ‫تا ئێستا ل ‌ه کوردستان رێکخراوێکى‬ ‫عوسمان‪ ،‬ئه‌ندامێکى ده‌سته‌ى تایبه‌ت نه‌بوو‌ه بۆ کرێکاران به‌ دێهێنه‌رى‬ ‫کارگێڕى رێکخراوه‌ک ‌ه ئاماژ ‌ه‬ ‫داخوازییه‌کانیان بێت‪ ،‬بۆی ‌ه ئێمه‌ وه‌ک‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ده‌کات له‌ کوردستان‬ ‫رێ��ک��خ��راوه‌ک �ه‌م��ان ک���ار ده‌ک���ه‌ی���ن‪ ،‬بۆ‬ ‫رێکخراوێکى تایبه‌ت نه‌بوو ‌ه‬ ‫به‌ده‌ستهێنانى داخوازییه‌کانى کرێکاران‬ ‫بۆ کرێکاران که‌ دیهێنه‌رى‬ ‫ل �ه‌ ک��وردس��ت��ان‪ .‬ئێم ‌ه وه‌ک کرێکار‬ ‫داخوازییه‌کانیان بێت‪،‬‬ ‫درک��م��ان ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ ک����ردووه‌ ک �ه‌ چینى‬ ‫جه‌ختش له‌وه‌ده‌کاته‌وه‌ کار‬ ‫کرێکار له‌م کۆمه‌ڵگایه‌دا به‌درێژایى‬ ‫ده‌که‌ن بۆ به‌ده‌ستهێنانى‬ ‫مێژوو له‌ هه‌رێمى کوردستاندا سیتمێکى‬ ‫داخوازییه‌کانى کرێکاران‪،‬‬ ‫دی��ک��ت��ات��ۆرى ه��ه‌ب��ووه‌ ب��ۆ ک��رێ��ک��اران‪.‬‬ ‫پێشیوای ‌ه ل ‌ه هه‌رێمى‬ ‫ب �ه‌داخ �ه‌وه‌ له‌ س �ه‌رده‌م��ى شۆڕشه‌کان و‬ ‫کوردستاندا سیستمێکى‬ ‫تائێستا ل ‌ه کوردستان چینى کرێکار‬ ‫دیکتاتۆرى هه‌بووه‌ بۆ‬ ‫وه‌ک ئامانجى حزبى به‌کارهاتووه‌‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬م��ه‌رج چی ‌ه ب��ۆ ب �ه‌ش��دارب��وون و‬ ‫کرێکاران‪.‬‬ ‫سنورى کارکردنتان تاکوێیه‌؟‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬رێ��ک��خ��راوه‌ک��ه‌ت��ان ل���ه‌س���ه‌ر چ ـــ مه‌رجى کارکردنمان ئه‌وه‌ی ‌ه هه‌رکه‌س‬ ‫بنه‌مایه‌ک کارده‌کات؟‬ ‫ده‌ب��ێ��ت� ‌ه ئ �ه‌ن��دام ده‌ب��ێ��ت ک��رێ��ک��ار بێت و‬ ‫ـــ ئێمه‌ وه‌ک��و کرێکارانى کوردستان په‌یڕه‌وى بکه‌ت له‌ چوارچێوه‌ى په‌یڕه‌و‬ ‫به‌تایبه‌تى ل ‌ه سلێمانى دا‪ ،‬کۆمه‌ڵێک پڕه‌نسی رێکخراوى کرێکاران‪ ،‬دوور ل ‌ه‬

‫هه‌رئایدیۆلۆژیایه‌کى سیاسى‪ ،‬له‌ ناو‬ ‫رێکخراوه‌ک ‌ه و له‌ ده‌ره‌وه‌ى رێکخراوه‌ک ‌ه‬ ‫ئ��ازاده‌ هه‌ر ئایدیۆلۆژیاو ئینتیمایه‌کى‬ ‫ح��زب��ى ه�ه‌ب��ێ��ت‪ .‬رێ��ک��خ��راوى کرێکارى‬ ‫ب��ی��ن��اس��ازى ل �ه‌ ک��وردس��ت��ان ک��اره‌ک��ان��ى‬ ‫ب �ه‌ئ �ه‌ن��ج��ام ده‌گ��ه‌ی��ه‌ن��ێ��ت‪ ،‬ل��ه‌ ب��اش��ورى‬ ‫کوردستان به‌ شێوه‌یه‌کى گشتى‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئامانجى رێکخراوه‌ک ‌ه چییه‌؟‬ ‫ـــ کرێکاران ل ‌ه کوردستان کۆمه‌ڵێک‬ ‫مافى هه‌یه‌ ک ‌ه ل ‌ه ئێستادا نییه‌تى‪ ،‬وه‌ک‬ ‫بیمه‌ى بێکارى و خانه‌نیشینى زه‌مانه‌ت‪،‬‬ ‫ک ‌ه زه‌مانه‌تى ژیان ل ‌ه کۆمه‌ڵگاى ئێمه‌دا‬ ‫نییه‌‪ ،‬سااڵنه‌ سه‌ده‌ها کرێکار رووبه‌رووى‬ ‫ک��اره‌س��ات و که‌وتنه‌ خ���واره‌و‌ه ل�ه‌ سه‌ر‬ ‫ک��اره‌ک��ان��ی��ان ده‌بێته‌ ه��ۆى ئ���ه‌وه‌ى ک ‌ه‬ ‫ئه‌ندامه‌کانى جه‌سته‌یان له‌ کاربکه‌وێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و کرێکاران ‌ه ده‌چنه‌ م��اڵ �ه‌وه‌و به‌بێ‬ ‫ئه‌وه‌ى ژیانیان بۆ دابینبکرێت له‌ الیه‌ن‬ ‫حکومه‌ته‌و‌ه یان رێکخراوێکه‌وه‌‪ ،‬ئامانجى‬ ‫ئێم ‌ه لێره‌دا ئه‌و‌ه ده‌بێت ک ‌ه له‌ کوردستاندا‬ ‫سیستمێک و ی��اس��ای �ه‌ک هه‌بێت بۆ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى داکۆکى ل ‌ه به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى‬ ‫کرێکاراندا بکات ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬ل�ه‌ ب�ه‌رن��ام�ه‌ت��ان دای��ه‌ په‌یوه‌ندى‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ رێ��ک��خ��راوه‌ کرێکارییه‌کانى‬ ‫ناوخۆى و ده‌رکیدا هه‌بێت؟‬ ‫ـــ به‌ڵێ‌ ئێم ‌ه نوێنه‌رایه‌تیمان هه‌ی ‌ه ل ‌ه‬

‫ده‌ره‌وه‌ و ئێم ‌ه ل�ه‌ ه�ه‌وڵ��دای��ن په‌یوه‌ندى‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موو رێکخراو‌ه کرێکارییه‌کانى‬ ‫ناوخۆى و ده‌ره‌کیدا هه‌بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬گرنتى چیه‌ که‌ رێکخراوه‌که‌ى‬ ‫ئێوه‌ش ده‌توانێت وه‌ک رێکخراوه‌کانى تر‬ ‫نه‌بێت؟‬ ‫ـــ ئێمه‌ وه‌ک رێکخراوى کرێکارى‬ ‫بیناسازى بۆ ئ �ه‌وه‌ دروس��ت بووین که‌‬ ‫خاوه‌ندارى له‌ ماف و خواسته‌کانى خۆمان‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬ئامانجى ئێمه‌ باشترکردنى‬ ‫هه‌لومه‌رجى ژیان و کارو گوزه‌رانمانه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ پشتگیرى و دژایه‌تى هیچ که‌س‬ ‫و الیه‌نێک ناکه‌ین‪ ،‬ئێمه‌ توانیومانه‌‬ ‫مۆدێلێکى نوێ له‌ رێکخراوى کرێکارى‬ ‫دروست بکه‌ین له‌ باشورى کوردستان‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬له‌رووى فکریه‌وه‌ پرۆژه‌تان چییه‌‬ ‫بۆ هۆشیارکردنه‌وه‌ى چینى کرێکاران و‬ ‫ئاشنابوونیان به‌ مافه‌کانى خۆیان؟‬ ‫ـــ به‌ڵێ‌ ئێمه‌ پرۆژه‌مان هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫کرێکاران له‌ رووى فکریشه‌وه‌ ئاشنایان‬ ‫بکه‌ین ب �ه‌ م��اف و ئ��ازادی��ی�ه‌ک��ان��ی��ان‪،‬‬ ‫ئ���ی���راده‌ی���ه‌ک���ی���ان ب��ه‌ی��ن��ێ ب���ۆ ژی����ان‪،‬‬ ‫کاریگه‌ریمان هه‌یه‌ و ل�ه‌ تێکۆشانى‬ ‫ب���ه‌رده‌وام دای��ن بۆ کاریگه‌رى دروس��ت‬ ‫ک����ردن ل���ه‌س���ه‌ر ک���رێ���ک���اران ل���ه‌ رووى‬ ‫فکریه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬هه‌نگاوه‌کانى خه‌باتى ئێوه‌ چین‬

‫بۆ به‌ده‌ستهێنانى مافى کرێکاران؟‬ ‫ـــ هه‌نگاوه‌کانمان ئه‌وه‌یه‌ له‌ناوخۆماندا‬ ‫خ��ۆپ��ه‌روه‌رده‌ک��ردن و خ��ۆب �ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن و‬ ‫خۆڕێکخستن دروس���ت بکه‌ین‪ ،‬دوات��ر‬ ‫بتوانین خزمه‌تێکى گ���ه‌وره‌ ب�ه‌ چینى‬ ‫کرێکاران بکه‌ین و بتوانین ببینه‌ هێزێکى‬ ‫ک��اری��گ �ه‌رو گ��وش��ار ل �ه‌س �ه‌ر ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫دروست بکه‌ین‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌ تێکۆشانى‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بێت به‌ هه‌مووالیه‌ک‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬شێوه‌ى هه‌ڵبژاردن و کاندیده‌کانتان‬ ‫چۆنه‌ و خوله‌کانى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن چۆن‬ ‫ده‌بێت؟‬ ‫ـــ ئێمه‌ له‌ په‌یڕه‌و پرۆگرامه‌کانماندا‬ ‫باسى ئه‌وه‌مان ک��ردووه‌‪ ،‬ساڵى جارێک‬ ‫ک���ۆب���وون���ه‌وه‌ى گ��ش��ت��ى ده‌ک���رێ���ت‪ ،‬له‌‬ ‫کۆبوونه‌وه‌ گشتى دا ده‌سته‌ى کارگێڕى‬ ‫هه‌ڵده‌بژێردرێت‪ ،‬له‌ ناو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ى‬ ‫ب�ه‌ش��دارى کۆبوونه‌وه‌ى گشتى ده‌ک �ه‌ن‪،‬‬ ‫له‌وێشه‌وه‌ هه‌موو سیستمه‌کانى تر دیارى‬ ‫ده‌کرێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬کێ پشتیوانى له‌ ئه‌م رێکخراوه‌‬ ‫ده‌کات؟‬ ‫ـــ ئێمه‌ هیچ که‌س و هیچ الیه‌نێک‬ ‫پشتگیریمان ناکات‪ ،‬ته‌نها ئێمه‌ وه‌ک‬ ‫خۆمان به‌ ئیراده‌و هێزى خۆمان کاره‌کان‬ ‫به‌ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نین و هاوکارى هیچ‬ ‫ک��ه‌س و الی�ه‌ن��ێ��ک ڕه‌ت ن��اک�ه‌ی��ن�ه‌وه‌؛‬

‫هه‌موو پشتیوانییه‌ک قبوڵ ده‌که‌ین‬ ‫به‌اڵم به‌بێ مه‌رج‪.‬‬ ‫چ����ه‌ت����ر‪ :‬ل�����ه‌و ب���ه‌ی���ان���ن���ام���ه‌ی���ه‌ى ک�ه‌‬ ‫راتانگه‌یاندووه‌ داواى هه‌موارکردنه‌وه‌ى‬ ‫ی��اس��اى ژم�����اره‌(‪)18‬ى س���اڵ���ى(‪)1993‬‬ ‫ده‌ک���ه‌ن تێبینیتان چییه‌ ل �ه‌س �ه‌ر ئه‌م‬ ‫یاسایه‌؟‬ ‫ـــ ئێمه‌ ل���ه‌(‪ )2011/7/29‬رێکخراوى‬ ‫ک��رێ��ک��ارى ب��ی��ن��اس��ازى ل �ه‌ک��وردس��ت��ان‬ ‫ل���ه‌ ک���ۆب���وون���ه‌وه‌ی���ه‌ک���ى گ��ش��ت��ی��ی دا‬ ‫خ���ۆى راگ��ه‌ی��ان��د‪ ،‬ل�������ه‌(‪)2011/8/19‬‬ ‫داواکارییه‌کمان پێشکه‌ش به‌ نوسینگه‌ى‬ ‫ئه‌نجوومه‌نى وه‌زی��ران کرد له‌ سلێمانى‬ ‫ب���ۆ وه‌رگ���رت���ن���ى ڕه‌زام�����ه‌ن�����دى‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫ل �ه‌م��اوه‌ى ئ����ه‌و(‪ )5-4‬مانگه‌ى پێشوو‬ ‫هیچ وه‌اڵمێکیان نه‌بوو بۆ ناساندنى‬ ‫رێکخراوه‌که‌مان له‌الیه‌ن حکومه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى بۆ ئێمه‌ دوات��ر وه‌اڵم هه‌بوو ئه‌وه‌‬ ‫ب��وو ئ �ه‌و ی��اس��ای�ه‌ى ب��ۆ رێکخراوه‌کانى‬ ‫(‪ ،)NGO‬ده‌رچ����ووه‌ ش��م��وول��ى ئێمه‌‬ ‫ناکات‪ ،‬له‌ به‌رئه‌وه‌ى باس له‌ دامه‌زراندنى‬ ‫رێ���ک���خ���راوى داخ������وازى و پ��ی��ش�ه‌ی��ى و‬ ‫جه‌ماوه‌رى و کرێکارى نه‌کراوه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫رێ��ک��خ��راوه‌(‪)NGO‬ه‌ک��ان نه‌بێت‪ ،‬له‌و‬ ‫چ���وار چ��ێ��وه‌ی �ه‌دا ئێمه‌ که‌مپینێکى‬ ‫واژۆ کۆکردنه‌وه‌مان راگ�ه‌ی��ان��دووه‌ بۆ‬ ‫هه‌مووارکردنه‌وه‌ى ئه‌و یاسایه‌‪.‬‬


‫برا‌وه‌ی قه‌یرانی سوریا؛ سعودیه‌‪ ،‬تورکیا یان ئێران؟‬ ‫حه‌مدی مه‌له‌ک‬ ‫و‪ :‬هێمن عه‌لی‬ ‫قه‌یرانی سوریا ئه‌م رۆژان ‌ه و له‌گه‌ڵ‬ ‫زیادبونی گوشار بۆ سه‌ر ده‌وڵه‌تی‬ ‫به‌شار ئه‌سه‌د ل ‌ه الیه‌ن یه‌کێتی‬ ‫عه‌ره‌به‌و ‌ه پێی ناوه‌ت ‌ه قۆناغێکی نوێ‪.‬‬ ‫بوونی چاودێرانی عه‌ره‌ب ل ‌ه سوریا‬ ‫نیشانده‌ری کاریگه‌ری هێزه‌کانی‬ ‫ناوچه‌ی ‌ه ل ‌ه سه‌ر ره‌وتی روداوه‌کانی‬ ‫سوریا‪.‬‬

‫هه‌وڵدانی یه‌کێتی عه‌ره‌ب بۆ ده‌ربازبوون بۆ‬ ‫ملمالنێ سوریا تا راده‌یه‌کی زۆر له‌گه‌ڵ‬ ‫رێبه‌رایه‌تی واڵتانی باشوری که‌نداوی‬ ‫فارس و به‌تایبه‌ت سعودیه‌ روو ده‌دات‪.‬‬ ‫ئه‌م ‌ه راستیه‌ که‌ بنه‌ماڵه‌ی فه‌رمانڕه‌وای‬ ‫سوریا هی که‌مایه‌تی عه‌له‌ویان ‌ه و ل ‌ه‬ ‫سه‌ر زۆرینه‌ی سونه‌مه‌زهه‌ب له‌م واڵته‌دا‬ ‫حکومه‌ت ده‌ک��ات‪ ،‬قه‌یرانی سوریای ل ‌ه‬ ‫چه‌ند رووه‌و‌ه وه‌ک زۆرێک ل ‌ه کێشه‌کانی‬ ‫ل�� ‌ه ن���اوچ���ه‌ی رۆژه���ه‌اڵت���ی ن���اوه‌ڕاس���ت‪،‬‬ ‫ک��ردووه‌ت � ‌ه قه‌یرانێکی ئاینی و تایفی‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر رژێمی به‌عس‪ ،‬رژێمێکی‬ ‫سکۆالر (عه‌لمانی) بێت‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌کی‬ ‫باشی له‌گه‌ڵ دین و ئایندا نابێت‪.‬‬ ‫ره‌هه‌ندی تایفی ئه‌م قه‌یرانه‌ کاتێک زیاتر‬ ‫ده‌رده‌که‌وێت ‌ه پێش ک ‌ه په‌یوه‌ندی نزیکی‬ ‫به‌رپرسانی عه‌له‌وی سوریا له‌گه‌ڵ رژێمی‬ ‫ئێران له‌ به‌رچاو بگرین‪ .‬له‌گه‌ڵ سه‌رنج به‌م‬ ‫راستیان ‌ه که‌ سعودیه‌‪ ،‬رکابه‌ری دێرینه‌ی‬ ‫ئێران ل ‌ه ناوچه‌که‌ زۆر مه‌یلی هه‌ی ‌ه ک ‌ه‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ل�ه‌ن��اوچ��ون��ی ن��ی��زام��ی ع�ه‌ل�ه‌وی‬ ‫سوریا‪ ،‬رژێمێک پێکهاتوو له‌ زۆرینه‌ی‬ ‫س��ون� ‌ه ل �ه‌م واڵت����ه‌دا بێن ‌ه س �ه‌ر ح��وک��م تا‬ ‫به‌مجۆره‌ کاریگه‌ری ئێران له‌ ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫و به‌تایبه‌ت له‌ سوریا و لوبناندا توشی‬ ‫مه‌ترسی به‌هه‌ند بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ روخانی رژێمی ئێستای سوریا‪،‬‬ ‫پ��ێ��گ�ه‌ی ح��زب��واڵ ل �ه‌ ل��وب��ن��ان ده‌ک �ه‌وێ��ت � ‌ه‬ ‫مه‌ترسییه‌وه‌‪ ،‬چونک ‌ه ئه‌م گروپ ‌ه ن ‌ه ته‌نیا‬ ‫پشتیوانی رژێ��م��ێ��ک ل �ه‌ده‌س��ت ده‌دات‪،‬‬ ‫به‌ڵکو رێگای سه‌ره‌کی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ‬ ‫ئێرانیش له‌ده‌ست ده‌دات‪.‬‬ ‫روخ��ان��ی رژێ��م��ی سونه‌مه‌زهه‌بی س �ه‌دام‬ ‫حسێن ل� ‌ه ع��ێ��راق‪ ،‬ب��ووه‌ ه��ۆی سازبونی‬

‫ح��ک��وم �ه‌ت��ێ��ک��ی زۆری����ن����ه‌ ش��ی��ع � ‌ه ک� ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌کی نزیکی له‌گه‌ڵ ئێران دروست‬ ‫کرد‪ .‬ئه‌م په‌یوه‌ندیانه‌ زۆر که‌سی گه‌یاند‌ه‬ ‫ئه‌و باوه‌ڕ‌ه که‌ سه‌رکه‌وتوی به‌غدا ئه‌مریکا‬ ‫نا‪ ،‬به‌ڵکو ئێران ب��وو‪ ،‬ته‌نانه‌ت بێ هیچ‬ ‫زه‌حمتی و ره‌نجێک‪ .‬دزه‌ی ئێران ل ‌ه عێراقدا‬ ‫راستیه‌ک ‌ه که‌ هه‌رگیز ب ‌ه که‌یفی سعودی ‌ه‬ ‫نه‌بوو و بوو‌ه هۆی ئه‌وه‌ی که‌ عێراق ل ‌ه نۆ‬ ‫ساڵی پێشودا هیچ کاتێک په‌یوه‌ندییه‌کی‬ ‫باشی له‌گه‌ڵ سعودیه‌ نه‌بێت‪.‬‬ ‫ئێستا و ل ‌ه دراوسێتی عێراق ئه‌م هه‌له‌ بۆ‬ ‫سعودی ‌ه هاتووه‌ت ‌ه پێشه‌و‌ه تا له‌ سوریادا‬ ‫قه‌ره‌بوو بکاته‌وه‌‪ .‬ئه‌م وته‌ به‌م واتایه‌ نی ‌ه ک ‌ه‬ ‫سعودیه‌ یان هه‌ر ده‌سه‌اڵتێکی ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫و ته‌نانه‌ت جیهان ده‌ت��وان��ێ ب�ه‌ ته‌نیایی‬ ‫چاره‌نوسی سوریا بگۆڕێت‪ ،‬به‌اڵم نابێ ئه‌م‬ ‫خاڵ ‌ه فه‌رامۆش بکه‌ین ک ‌ه دوو رکابه‌ری‬ ‫ناوچه‌ک ‌ه وات �ه‌ سعودیه‌ و ئێران‪ ،‬هه‌موو‬ ‫توانایی خۆیان به‌کار دێنن بۆ الوازکردنی‬ ‫یه‌کتر‪.‬‬ ‫ل � ‌ه الی �ه‌ک��ی ت����ره‌وه‌‪ ،‬کاریگه‌رییه‌کانی ‪ n‬ده‌وڵه‌تی داهاتوی سوریا‪ ،‬ئێرانی لێ داده‌بڕێت فۆتۆ‪ :‬ئه‌رشیف‬ ‫«ب �ه‌ه��اری ع �ه‌ره‌ب��ی» ل�ه‌ واڵت��ان��ی تری‬ ‫که‌مایه‌تی کورد له‌م واڵته‌دا کێشه‌یه‌کی‬ ‫ناوچه‌که‌ یارمه‌تی داو‌ه ب� ‌ه ب��وژان �ه‌وه‌ی خ���ۆی ب �ه‌ پ��ش��ت��ی��وان و ف��ری��ادڕه‌س��ی ئ�ه‌م کێشه‌گه‌لی زیاتر ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی تورکیا له‌گه‌ڵ سوریا‬ ‫زۆری هه‌یه‌‪ ،‬ب ‌ه جۆرێک ک ‌ه کوردانی‬ ‫ره‌هه‌ندی ئاینی و تایفی قه‌یرانی سوریا‪ .‬که‌مایه‌تیانه‌ نیشان بدات‪.‬‬ ‫سه‌رکه‌وتنی ئیسالمگه‌رایانی سونه‌ ل ‌ه ئێران‪ ،‬یاریزانی گه‌وره‌ی تری ناوچه‌که‌ش له‌ تورکیاش دانیشتنه‌کانی دژبه‌رانی سوریا تورکیا ل ‌ه زۆرێ��ک له‌ مافی سه‌ره‌تایی‬ ‫ت��ون��س‪ ،‬م�ه‌غ��ری��ب و میسر و به‌تایبه‌ت ه �ه‌م��وو ه �ه‌وڵ��دان��ی خ��ۆی ب��ۆ پاراستنی ک ‌ه بوو‌ه هۆی پێکهێنانی «ئه‌نجومه‌نی خ��ۆی��ان بێ‌به‌شن‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ �ه‌م ده‌وڵ �ه‌ت � ‌ه ب ‌ه‬ ‫هاتنه‌پێشه‌وه‌ی سه‌له‌فییه‌کان له‌ میسر و ن��ی��زام��ی ئ �ه‌س �ه‌د ل � ‌ه س���وری���ادا ک����ردووه‌‪ .‬نیشتمانی سوریا»‪ ،‬تورکیای راسته‌وخۆ ج��ۆرێ��ک��ی ت��ر خ��ۆی وه‌ک ف��ری��ادڕه‌س��ی‬ ‫هه‌روه‌ها دزه‌ی ئیسالمگه‌راکان له‌ لیبیا‪ ،‬چ���وون���ه‌ده‌ره‌وی سیستمی فه‌رمانڕه‌وایی روبه‌ڕوی رژێمی سوریا کرده‌وه‌‪.‬‬ ‫مافه‌کانی نه‌ته‌وه‌کانی ت��ری ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫بێ‌گومان که‌مایه‌تی ‌ه دینی و ئاینییه‌کان ل�ه‌ س��وری��ادا ل� ‌ه ده‌س��ت��ی عه‌له‌وییه‌کان و پشتیوانی تورکیا له‌م ئه‌نجومه‌ن ‌ه ک ‌ه ب ‌ه ن��ی��ش��ان داوه‌‪ .‬ق��ب��وڵ‌ک��ردن��ی دژب�����ه‌ران و‬ ‫له‌ سوریا س�ه‌ب��اره‌ت ب ‌ه س�ه‌رده‌م��ی دوای هاتنه‌سه‌ر حوکمی ده‌وڵ �ه‌ت��ێ��ک ک � ‌ه ل ‌ه ئاشکرا ئامانجی خۆی روخانی نیزامی په‌ناخوازانی سوری ل ‌ه الیه‌ن تورکیاوه‌ له‌م‬ ‫ئه‌سه‌د توشی ترس کردووه‌‪.‬‬ ‫ئێستاوه‌ پێشبینی ده‌کرێت ئیسالمگه‌را ف �ه‌رم��ان��ڕه‌وا ل �ه‌ س��وری��ادا راگ �ه‌ی��ان��دووه‌‪ ،‬پێناوه‌دا شرۆڤ ‌ه ده‌کرێت‪.‬‬ ‫‌واو‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫ئاگایی‬ ‫‌ڵ‬ ‫حکومه‌تی سوریاش له‌گه‬ ‫س��ون�ه‌ک��ان به‌تایبه‌ت ئ��ی��خ��وان موسلمین چاره‌نوسی تورکیا وه‌ک هێزه‌کانی تری ن��اب��ێ ف���ه‌رام���ۆش ب��ک�ه‌ی��ن ک �ه‌ سعودی ‌ه‬ ‫له‌م راستیه‌‪ ،‬ده‌ستی داوه‌ت ‌ه پرۆپاگه‌نده‌یه‌کی ب��ون��ێ��ک��ی ک��اری��گ �ه‌ری��ان ل���ه‌وێ���دا ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ن��اوچ�ه‌ک� ‌ه ل �ه‌م ملمالنێیه‌دا ب � ‌ه ت���ه‌واوی ئه‌کته‌ری گرنگی ت��ری ناوچه‌که‌ ک ‌ه‬ ‫ب �ه‌رف��راوان و خ��ۆی پشتیوانی عه‌له‌ویان بێ‌گومان ده‌بێته‌ ه��ۆی الوازی پێگه‌ی ده‌ستنیشان ک���ردووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ک�ه‌ ئه‌م ل ‌ه پ��رۆژه‌ی یه‌کێتی عه‌ره‌ب سه‌باره‌ت ب ‌ه‬ ‫و که‌مایه‌تیه‌ ئاینییه‌کانی تر به‌تایبه‌ت ئێران ل ‌ه ناوچه‌که‌ و ئیمتیازێکی گرنگ ئه‌نجومه‌ن ‌ه ل �ه‌گ �ه‌ڵ «س��وپ��ای ئ���ازادی چونه‌ده‌ره‌وه‌ی سه‌ربازانی سوری له‌م شاران ‌ه‬ ‫کریستیانی و دروزییه‌کان نیشان داوه‌‪.‬‬ ‫له‌ ده‌ستی جه‌مسه‌ری شیعه‌ له‌ ناوچه‌ک ‌ه سوریا» ک ‌ه ل ‌ه سه‌ربازانی راکردوو پێک و مۆڵه‌تی به‌ڕێوه‌چونی خۆپیشاندانی‬ ‫ئێستا‬ ‫ره‌نگ ‌ه له‌به‌ر ئه‌م هۆکاره‌ی ‌ه که‌ تا‬ ‫ده‌هێنێت ‌ه ده‌ره‌وه‌ و دواج���ار وا دی���اره‌ ک ‌ه ه��ات��ووه‌‪ ،‬له‌ په‌یوه‌ندیدایه‌؛ ئ �ه‌و گروپه‌ی ئاشتی خ��وازان �ه‌ی خه‌ڵک‪ ،‬خ��ۆی هیچ‬ ‫‌ن‬ ‫ه‬ ‫الی‬ ‫هیچ ناڕه‌زایه‌تییه‌کی به‌هه‌ند ل ‌ه‬ ‫به‌رهه‌می ئه‌م هاوکێشه‌یه‌‪ ،‬له‌ به‌رژه‌وه‌ندی که‌ ل ‌ه ناو سوریادا چاالکی سنورداری ج��ۆر‌ه ج��واڵن�ه‌وه‌ی ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ی ته‌حه‌موڵ‬ ‫‌کان‬ ‫ه‬ ‫کریستیانیی‬ ‫عه‌له‌وییه‌کان ی��اخ��ود‬ ‫سه‌ربازی ده‌کات‪.‬‬ ‫ناکات‪.‬‬ ‫جه‌مسه‌ری سونه‌دا ده‌بێت‪.‬‬ ‫ل� ‌ه ن��اڕه‌زای��ی ب� ‌ه کوشتاره‌کانی رژێمی ئێران هه‌میشه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی ل ‌ه دوژمنانی خۆی تورکیا ل ‌ه سه‌رده‌می حکومه‌تی پارتی دوب��اره‌ب��وون �ه‌وه‌ی سناریۆی تاڵی عێراق‬ ‫ئ �ه‌س �ه‌د روی ن����ه‌داوه‌‪ .‬ه�ه‌ن��دێ��ک هێشتا کردووه‌ بۆ وروژاندنی هاوپه‌یمانه‌کانی ل ‌ه داد و گه‌شه‌پێدان به‌ ئاشکرا هه‌وڵی داو‌ه دوای سه‌دام که‌ بوو‌ه هۆی ده‌ستێوه‌ردانی‬ ‫ب��ی��ره‌وه‌ری زوڵ��م و جیاوازییه‌کان ل�ه‌دژی ناوچه‌که‌دا و به‌ چاوی کارتی پێشگره‌و‌ه ل�ه‌ رۆژه �ه‌اڵت��ی ن��اوه‌ڕاس��ت��دا خ���اوه‌ن رۆڵ خوێناوی ناوچه‌یی ل ‌ه ژێر ناوی پشتیوانی‬ ‫ک �ه‌م��ای �ه‌ت��ی ع���ه‌ل���ه‌وی و م�ه‌س��ی��ح��ی ل ‌ه سه‌یری ئه‌م گروپانه‌ی کردووه‌‪ .‬یه‌کێک بێت و له‌م پێناوه‌دا روخسارێکی خه‌ڵک ل�ه‌ گ��روپ�ه‌ ج���ۆراوج���ۆر‌ه ئاینییه‌کان‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫کاتی فه‌رمانڕه‌وایی عوسمانییه‌کانیان ل �ه‌ گرنگترین هاوپه‌یمانه‌کانی ئ��ێ��ران‪ ،‬په‌سه‌ند له‌ ناو نه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌بدا ل ‌ه خۆی سوریاش گیانی هه‌زاران که‌س ده‌گرێت و‬ ‫ل�ه‌م ن��اوچ�ه‌ی�ه‌دا به‌بیره‌‪ .‬ئه‌م ‌ه بێ‌گومان بێ‌گومان حزبواڵی ‌ه که‌ له‌گه‌ڵ روخانی نیشان بدات‪ .‬هه‌ر چه‌ند ده‌وڵه‌تی ئێستای وێرانییه‌کی زۆر دێنێته‌ ئاراوه‌‪.‬‬ ‫هاریکاری سوریای ک��ردوو‌ه ک ‌ه هێشتا حکومه‌تی هه‌نوکه‌یی دیمه‌شق‪ ،‬توشی تورکیا ل ‌ه بواری دیموکراسی و به‌شداری‬

‫ئه‌لبه‌رادعی��� ‫و میوه‌ی‬ ‫تاڵی‬ ‫به‌هاری‬ ‫عه‌ره‌ب‬ ‫‪ n‬ئه‌لبه‌رادعی رایده‌گه‌ینێت له‌ ژێر دیموکراسی ساخته‌ خۆم بۆ هیچ پۆستێک ناپاڵێوم فۆتۆ‪ :‬ئینته‌رنێت‬

‫حه‌سیب عه‌مار‬ ‫و‪ :‬هێدی ئه‌حمه‌د‬ ‫محه‌مه‌د ئه‌لبه‌رادعی ل ‌ه ناودارترین‬ ‫پاڵێوراوانی سه‌رۆک کۆماری میسر‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند واز له‌م رکابه‌ریان ‌ه‬ ‫ده‌هێنێت‪.‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری پێشوی ئاژانسی نێونه‌ته‌وه‌یی‬ ‫وزه‌ی ئه‌تۆمی وێ��ڕای ره‌خنه‌ له‌ شێوازی‬ ‫ک���اری ئه‌نجومه‌نی س �ه‌ب��ازی ح��اک��م له‌‬ ‫میسردا‪ ،‬ه��ۆک��اری وازهێنانی خ��ۆی له‌‬ ‫ه�ه‌وڵ��دان بۆ به‌ئه‌ستۆگرتنی رێبه‌رایه‌تی‬ ‫س��ی��اس��ی گ���ه‌وره‌ت���ری���ن واڵت����ی ع��ه‌ره‌ب��ی‪،‬‬ ‫نه‌بوونی که‌شی دیموکراتیک واقیعی له‌‬ ‫میسر زانی و وتی «ویژدانم ئیزن نادات‬ ‫که‌ له‌ سێبه‌ری سیستمێکی دیموکراتیکی‬ ‫نمایشی‪ ،‬خۆم بۆ سه‌رۆک کۆماری یان‬ ‫هه‌ر پۆستێکی تر بپاڵێوێم»‪.‬‬ ‫ئ�ه‌م لێداونه‌ی ئه‌لبه‌رادعی که‌ رۆڵێکی‬ ‫گرنگی له‌ سه‌رهه‌ڵدانی خه‌ڵک له‌دژی‬ ‫رژێمی له‌ناوچووی موباره‌ک هه‌بوو‪ ،‬له‌‬ ‫ناوخۆی میسردا به‌ شێوه‌یه‌کی به‌رفراوان‬

‫ره‌نگی دایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م بڕیاره‌ هاوکات ره‌نگه‌ نیشانده‌ری ئه‌وه‌‬ ‫بێت که‌ ئه‌لبه‌رادعی له‌ روانینی سیاسییه‌وه‌‪،‬‬ ‫کردارگه‌رایانه‌ و عاقاڵنه‌ هه‌ڵسوکه‌وتی‬ ‫کردبێت‪.‬‬ ‫پیاوی گۆڕان‬ ‫ئه‌لبه‌رادعی یه‌که‌مین رۆخساری به‌رچاوی‬ ‫میسری بوو له‌ ئاستی نێونه‌ته‌وه‌ییدا که‌‬ ‫له‌ نۆڤه‌مبه‌ری (‪)2009‬دا‪ ،‬له‌ سه‌رده‌می‬ ‫حوسنی م��وب��اره‌ک��دا‪ ،‬رای��گ�ه‌ی��ان��د ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌ڵبژاردن شه‌فاف و دادپ �ه‌روه‌ران �ه‌ به‌ڕێوه‌‬ ‫بچێت‪ ،‬خۆی بۆ سه‌رۆک کۆماری میسر‬ ‫ده‌پاڵێوێت‪ .‬ئه‌و خوازیاری گۆڕانکاری بوو‬ ‫له‌ ده‌ستوردا تا هه‌ر میسرییه‌ک بتوانێ له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کاندا خۆی بپاڵێوێت‪.‬‬ ‫ب���ۆ چ��االک��ان��ی س��ی��اس��ی ک���ه‌ ل���ه‌ دژی‬ ‫ب����ه‌رده‌وام����ی ح��ک��وم �ه‌ت��ی م���وب���اره‌ک و‬ ‫هه‌وڵدانه‌کان بۆ به‌جێگرکردنی کوڕه‌که‌ی‪،‬‬ ‫جه‌مال تێده‌کوشان‪ ،‬راگه‌یاندنی ئاماده‌یی‬ ‫مه‌رجداری ئه‌لبه‌رادعی بۆ پاڵێوراوی له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کاندا‪ ،‬هه‌ڵمه‌تێکی نوێ به‌خشی‪،‬‬ ‫چونک ‌ه تا ئ �ه‌و کاته‌ سیاسه‌تمه‌دارێکی‬

‫به‌ناوبانگ وه‌کو ئه‌و له‌ ته‌نیشتیان نه‌بوو‪.‬‬ ‫له‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ردا راگه‌یاندنه‌ ده‌وڵه‌تییه‌کان‬ ‫به‌ توندی هێرشیان ک��رده‌ س �ه‌ری و به‌وه‌‬ ‫تاوانباریان کرد که‌ ئه‌زمونی سیاسی نیه‌ و‬ ‫به‌ کۆمه‌ڵگای میسر بیانییه‌ و ئه‌و شته‌ی‬ ‫ده‌یڵێت وه‌همه‌‪.‬‬ ‫وێ����ڕای ئ �ه‌م �ه‌‪ ،‬ک��ات��ێ ئ �ه‌ل��ب �ه‌رادع��ی له‌‬ ‫(‪)19‬ی ف��ێ��وری�ه‌ی (‪ )2010‬گ �ه‌ڕای �ه‌وه‌‬ ‫میسر‪ ،‬به‌ س �ه‌دان ک�ه‌س له‌ الیه‌نگرانی‪،‬‬ ‫هۆشداره‌کانی نیزامی موباره‌کیان نادیده‌‬ ‫گرت و چونه‌ پێشوازییه‌وه‌ بۆ فرۆکه‌خانه‌ی‬ ‫قاهیره‌‪ .‬زۆرێک له‌وانه‌ له‌ پالکارده‌کانی‬ ‫ده‌س���ت���ی���ان ن��وس��ی��ب��وی��ان «ئ��ه‌ل��ب��ه‌رادع��ی‬ ‫س �ه‌رۆک کۆماری میسر»‪ .‬راگه‌یاندنه‌‬ ‫ناده‌وڵه‌تییه‌کان ئه‌و رۆژه‌یان وه‌کو رۆژێکی‬ ‫گرنگ و بێ‌نمونه‌ له‌ مێژوی هاوچه‌رخی‬ ‫میسردا له‌ قه‌ڵه‌م دا‪.‬‬ ‫پاروی ئاماده‌‬ ‫به‌اڵم له‌م پیاوه‌ (‪ )69‬ساڵه‌ که‌ بۆ (‪)27‬‬ ‫ساڵ له‌ واڵتی خۆی دور بوو‪ ،‬نه‌یتوانی له‌و‬ ‫کاته‌ به‌ دواوه‌‪ ،‬به‌ شێوه‌یه‌کی رێکوپێک‬ ‫درێ����ژه‌ ب��ه‌ ک��اره‌ک��ان��ی ب����دات و که‌متر‬

‫ل �ه‌ گ��ردب��ون �ه‌وه‌ک��ان��ی چ��االک��ی سیاسی‬ ‫به‌رهه‌ڵستکاری موباره‌ک به‌شداری ده‌کرد؛‬ ‫تا ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ژانویه‌ی ساڵی (‪)2011‬‬ ‫و له‌ گه‌رماوگه‌رمی سه‌رهه‌ڵدانی خه‌ڵک‬ ‫له‌ مه‌یدانی ته‌حریری قاهیره‌ چووه‌ ریزی‬ ‫گه‌نجانی ناڕازییه‌وه‌ و هاوده‌نگ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌واندا خوازیاری ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی‬ ‫حوسنی موباره‌ک بوو‪.‬‬ ‫له‌ دۆخی شۆڕشی (‪ )25‬ژانویه‌ و دوای‬ ‫الچونی م��وب��اره‌ک‪ ،‬به‌ختی ئه‌لبه‌رادعی‬ ‫زۆر به‌رز ب��ووه‌وه‌ و ره‌نگه‌ خۆشه‌ویستترین‬ ‫سیاسه‌تمه‌دار بوو له‌ نێوان گه‌نجان و گروپه‌‬ ‫لیبراڵه‌کان و وه‌کو یه‌کێک له‌ پاڵێوراوانی‬ ‫سه‌ره‌کی س�ه‌رۆک کۆماری میسر هاته‌‬ ‫پێشه‌وه‌‪.‬‬ ‫وێڕای ئه‌مه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌و ئازادیانه‌ی که‌‬ ‫دژب �ه‌ران دوای ش��ۆڕش به‌ده‌ستیان هێنا و‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌رکه‌وتنی گروپه‌ رکابه‌ره‌ سیاسییه‌‬ ‫نوێیه‌کان و هاتنه‌کایه‌ی ناکۆکی له‌ ناو‬ ‫الیه‌نگرانیدا‪ ،‬ئه‌لبه‌رادعی نه‌یتوانی ئه‌م‬ ‫پێگه‌یه‌ی خۆی بپارێزێت‪.‬‬ ‫ئه‌لبه‌رادعی تاوانبار کرا که‌ بانگه‌شه‌ی‬ ‫رێ���ب���ه‌رای���ه‌ت���ی ش����ۆڕش����ی م���ی���س���ری ل�ه‌‬ ‫مێشکدایه‌‪ ،‬ل �ه‌ حاڵێکدا ب �ه‌ ک����رده‌وه‌ له‌‬ ‫به‌رێکخستنکردنی ئ��ه‌م س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان�ه‌ی‬ ‫خ �ه‌ڵ��ک رۆڵ��ێ��ک��ی چ��االک��ی ن���ه‌ب���ووه‌‪ .‬له‌‬ ‫دیدی ره‌خنه‌گه‌رانی ئه‌لبه‌رادعییه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کاتێ وه‌کو ره‌خنه‌گری رژێمی موباره‌ک‬ ‫له‌ مه‌یدانی سیاسی میسر ده‌رک �ه‌وت که‌‬ ‫که‌سانی تر سه‌رهه‌ڵدانی خه‌ڵکیان ده‌ست‬ ‫پێکردبوو‪ ،‬دیواری ترسیان روخاندبوو و ئه‌و‬ ‫له‌ راستیدا پاروی ئاماده‌ی برد بۆ ده‌می‪.‬‬ ‫ی �ه‌ک��ێ��ک ل��ه‌ ره‌خ��ن��ه‌ ت��ون��ده‌ک��ان ک��ه‌ له‌‬ ‫هه‌فته‌کانی دواییدا له‌ دژی ئه‌و ده‌رکه‌وته‌‬ ‫پ��ێ��ش‪ ،‬ئ �ه‌م �ه‌ ب���وو ک��ه‌ ئ �ه‌ل��ب �ه‌رادع��ی له‌‬ ‫خه‌ڵک دور ماوه‌ته‌وه‌ و زیاتر له‌ رێگای‬ ‫ت��ۆڕه‌ کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان وه‌ک��و تویته‌ر و‬ ‫فه‌یسبوک له‌ ئه‌نجومی سه‌ربازی میسر‬ ‫ره‌خ��ن�ه‌ ده‌ک���ات‪ ،‬ت��ا ئ���ه‌وه‌ی ک�ه‌ خ��ۆی له‌‬ ‫مه‌یداندا ئاماده‌ بێت و له‌ خۆپیشاندانی‬ ‫الیه‌نگرانی له‌ مه‌یدانی ته‌حریردا به‌شدار‬ ‫بێت یاخود له‌گه‌ڵ خه‌ڵکی ئاسایی میسر‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ل�ه‌ ده‌ره‌وه‌ی قاهیره‌ په‌یوه‌ندی‬ ‫دروست بکات‪.‬‬ ‫الیه‌نگرانی ئه‌لبه‌رادعی ئه‌م تۆمه‌تانه‌یان‪،‬‬ ‫هه‌وڵدانێک بۆ ره‌شکردنی ئه‌و له‌ قه‌ڵه‌م‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم ه��اوک��ات رای��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ن که‌‬ ‫ئ�ه‌م تۆمه‌ت و هه‌وڵدانانه‌‪ ،‬له‌ بڕیاردانی‬

‫ئ�ه‌ل��ب�ه‌رادع��ی ب��ۆ وازه��ێ��ن��ان ل�ه‌ رک��اب�ه‌ری‬ ‫له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانی س �ه‌رۆک کۆماری‬ ‫داهاتوی میسر بێ‌کاریگه‌ر نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫هێزی سوپا و ده‌سه‌اڵتی ئیسالمگه‌راکان‬ ‫له‌گه‌ڵ زیادبونی روب �ه‌ڕوب��ون �ه‌وه‌ له‌ نێوان‬ ‫گه‌نجانی ناڕازی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازی‬ ‫له‌ مانگه‌کانی دواییدا که‌ ده‌یان قوربانی‬ ‫ل��ێ��ک �ه‌وت �ه‌وه‌‪ ،‬ره‌خ��ن �ه‌ک��ان��ی ئ �ه‌ل��ب �ه‌رادع��ی‬ ‫ل�ه‌ ئه‌نجومه‌نی س �ه‌رب��ازی ف�ه‌رم��ان��ڕه‌واش‬ ‫توندتر ب��وو‪ ،‬به‌ جۆرێک که‌ هه‌لێک بۆ‬ ‫رێکه‌وتن له‌گه‌ڵ سوپا نه‌مایه‌وه‌‪ .‬له‌ راستیدا‬ ‫چاره‌یه‌کی جگه‌ له‌مه‌ نه‌بوو‪ ،‬چونکه‌ به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ی ئه‌م دۆخه‌‪ ،‬متمانه‌ی خۆی له‌‬ ‫نێوان گه‌نجانی ناڕازیدا له‌ ده‌ست ده‌دا‪.‬‬ ‫ئه‌لبه‌رادعی خوازیاری ئه‌وه‌یه‌ که‌ سوپا زوتر‬ ‫ده‌سه‌اڵت به‌ ته‌واوی راده‌ستی ده‌زگایه‌کی‬ ‫م��ه‌ده‌ن��ی ب��ک��ات‪ ،‬س���ه‌رب���ازان ب��گ�ه‌ڕێ��ن�ه‌وه‌‬ ‫بنکه‌کانی خۆیان و نیزامییه‌کان رۆڵێکیان‬ ‫له‌ سیاسه‌تدا نه‌بێت‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ سه‌رنج بۆ هه‌لومه‌رجی زاڵ له‌سه‌ر‬ ‫میسر و ب��ارودۆخ��ی شێواوی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت‪ ،‬هه‌ر چاودێرێکی سیاسی له‌م‬ ‫واڵت���ه‌دا ب�ه‌ باشی تێده‌گات ک�ه‌ ل�ه‌ وه‌ه��ا‬ ‫دۆخێکدا سوپای میسر هه‌رگیز ئاماده‌ی‬ ‫وه‌ه���ا ک��ارێ��ک نیه‌ و به‌تایبه‌ت مۆڵه‌ت‬ ‫نادات به‌ که‌سێک له‌ سه‌ر حوکمه‌وه‌ بێت‬ ‫که‌ بونی (‪ )60‬ساڵه‌ی سوپا له‌ ده‌سه‌اڵتدا‬ ‫ده‌خاته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌‪.‬‬ ‫ب���ۆی���ه‌‪ ،‬ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئ�����ه‌وه‌ی ک���ه‌ س����ه‌رۆک‬ ‫کۆماری ئاینده‌ی میسر وا دی��اره‌ نابێته‌‬ ‫خاوه‌ن ده‌سه‌اڵتی پێویست‪ ،‬بۆ به‌ده‌ستهێنانی‬ ‫پشتیوانی سوپا‪ ،‬پێویستی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫نیزامییه‌کاندا سازش بکات؛ که‌ ئه‌مه‌ هه‌م‬ ‫له‌ روی کرده‌یی و هه‌م له‌ دیدی پابه‌ندی‬ ‫سیاسییه‌وه‌ بۆ ئه‌لبه‌رادعی‪ ،‬ئه‌سته‌م دێته‌‬ ‫به‌رچاو‪.‬‬ ‫به‌اڵم هۆکاری گرنگتر ره‌نگه‌ ئه‌نجامی‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ی��ی�ه‌ک��ان��ی دوای���ی‬ ‫میسر بێت‪ .‬گروپه‌ سیاسییه‌ گه‌نجه‌کان و‬ ‫سیاسه‌تمه‌دارانی لیبراڵ‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو‬ ‫پرۆپاگه‌نده‌یه‌ که‌ له‌ دژی ئیسالمگه‌راکان‬ ‫دروستیان کرد‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌وه‌ی که‌ ئه‌مانه‌‬ ‫ل�ه‌ ش��ۆڕش��ی (‪ )25‬ژان��وی �ه‌دا و روخانی‬ ‫م��وب��اره‌ک��دا رۆڵێکی کاریگه‌ریان نه‌بووه‌‬ ‫و شایسته‌ی ئ���ه‌وه‌ نین خ���اوه‌ن ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫ب���ن؛ ن�ه‌ی��ان��ت��وان��ی ببنه‌ رک���اب���ه‌ری پ��ارت�ه‌‬ ‫رێکخستن‌کراو و زۆرالیه‌نگری ئه‌خوانه‌کان‬ ‫و سه‌له‌فییه‌کان‪.‬‬

‫وه‌رگێڕان‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/3 - 2012/1/23‬‬

‫‪15‬‬

‫کورد له‌ میدیا‬ ‫جیهـا‌نـیـیه‌کاندا‬

‫«بێ من سه‌ر ناگرێت»‬ ‫تاریق هاشمى‪ ،‬جێگرى سه‌رۆک کۆمارى‬ ‫ع��ێ��راق ل �ه‌ چاوپێکه‌وتنێکى که‌ناڵى‬ ‫(ال��ج��زی��ره‌)دا رای��گ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ئ �ه‌و کۆنگرە‬ ‫نیشتیمانییه‌ی کە بڕیارە بۆ دەربازبوون‬ ‫ل��ە قه‌یرانى سیاسى ع��ێ��راق ل��ە بەغداد‬ ‫ببه‌سترێت‪ ،‬بێ من سەر ناگرێت‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ئه‌مریکییه‌کان دەیانتوانی زۆر‬ ‫ش��ت ب��ۆ ع��ێ��راق ب��ک��ەن‪ ،‬ب��ەاڵم عێراقیان‬ ‫جێهێشت تا بەرەو رووی قەدەر ببێتەوە‪.‬‬ ‫هاشمی داواش��ی ک��رد‪ ،‬ل ‌ه دادگایه‌کی‬ ‫دادپ����ه‌روه‌ران����ه‌دا دادگ��ای��ی ب��ک��رێ��ت‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی پاکێتی خۆی بسه‌لمێنێت‪.‬‬ ‫تاریق هاشمی‪ ،‬که‌ زیاتر ل ‌ه مانگێکه‌ ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمی کوردستان جێگیر بوو‌ه به‌هۆی‬ ‫تۆمه‌تبارکردنی به‌ ک��اری تیرۆریستی‬ ‫و ت �ه‌ق��ی��ن �ه‌وه‌وه‌‪ ،‬راش��ی��گ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ب��ە پێی‬ ‫دەستوور تا ئێستاش جێگری سەرۆک‬ ‫کۆماری عێراقی فیدراڵە ‌و لە هەرێمی‬ ‫کوردستانەوە ئەرکەکانی وەک جێگری‬ ‫سەرۆک کۆمار رادەپەڕێنێت‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی خسته‌ڕوو‪ :‬ناڕاستەوخۆ لەالیەن‬ ‫ئ��ەم��ەری��ک��ی��ی��ەک��ان��ەوە پ �ه‌ی��وەن��دی��م پێوە‬ ‫ک��راوە ‌و س��وور ب��وون لەسەر ئ��ەوەی کە‬ ‫کۆنگرەی نیشتیمانی ببەسترێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بێئاگام لەهەر پێشنیازێکی دیاریکراوی‬ ‫ئەمەریکاییەکان بۆ کۆتایی‌هاتنی ئەم‬ ‫کێشەیە‪.‬‬ ‫«ئه‌گه‌ر ئێوه‌ نه‌یکه‌ن‬ ‫خۆمان ده‌ست به‌کار ده‌بین»‬ ‫ئه‌حمه‌د داود ئۆغلو‪ ،‬وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ت��ورک��ی��ا ب � ‌ه ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی هه‌رێمی‬ ‫ک��وردس��ت��ان و الی �ه‌ن � ‌ه عێراقییه‌کانی‬ ‫راگ �ه‌ی��ان��د ک �ه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ب��ۆ ل�ه‌ن��اوب��ردن��ی‬ ‫په‌که‌که‌ ه�ه‌وڵ��دان��ی پێویست نه‌کرێت‪،‬‬ ‫ت��ورک��ی��ا ئ���ه‌وه‌ی وا ب � ‌ه پێویست بزانێ‬ ‫ده‌یکات‪.‬‬ ‫ل�ه‌ دۆخ��ێ��ک��دا ک� ‌ه تورکیا ل�ه‌ب�ه‌ر گیان‬ ‫ل �ه‌ده‌س��ت��دان��ی ک�ه‌س��ێ��ک��ی م���ه‌ده‌ن���ی ل ‌ه‬ ‫هێرشێکی بومبه‌ییدا ل �ه‌ (ح �ه‌ک��اری)‬ ‫ده‌ه����ه‌ژێ����ت‪ ،‬ئ���ه‌ح���م���ه‌د داود ئ��ۆغ��ل��و‪،‬‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت ب� ‌ه ستراتیژی حکومه‌ت بۆ‬ ‫ب �ه‌ره‌ن��گ��ارب��ون �ه‌وه‌ی ت��ی��رۆر ل��ێ��داون��ی دا‪.‬‬ ‫ئه‌غڵو له‌گه‌ڵ ئاماژ‌ه به‌وه‌ی کرد له‌به‌ر‬ ‫زی��ادب��وون��ی چاالکییه‌کانی (‪)PKK‬‬ ‫ت��ورک��ی��ا ل���ه‌گ���ه‌ڵ ع���ێ���راق و ه�ه‌رێ��م��ی‬ ‫کوردستان په‌یوندی کردوو‌ه وتی‪ :‬ئه‌گه‌ر‬ ‫الیه‌نی عێراقی بۆ له‌ناوبردنی (‪)PKK‬‬ ‫هه‌وڵدانی پێویست نه‌کات‪ ،‬تورکیا کاری‬ ‫پێویست ده‌کات‪.‬‬ ‫«هیچ ئاماژه‌یه‌ک نیی ‌ه بۆ ده‌ربازبوون‬ ‫ل ‌ه قه‌یرانى سیاسى عێراق»‬ ‫ل ‌ه ده‌مێکدا هه‌وڵه‌کان ب �ه‌رده‌وام��ن بۆ‬ ‫کردنه‌وه‌ى گرێکوێره‌ى قه‌یرانى سیاسى‬ ‫ع���ێ���راق‪ ،‬ح��ک��وم�ه‌ت��ى ع��ێ��راق ب���اس ل ‌ه‬ ‫باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگه‌نامه‌ى تر ده‌کات‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ تێوه‌گالنى که‌سایه‌تى تر ل ‌ه‬ ‫کرده‌ تێرۆریستیه‌کاندا‪.‬‬ ‫ده‌مڕاستى هاوپه‌یمانى کوردستانى ل ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانى عێراق ئاماژ‌ه ب�ه‌و‌ه ده‌کات‬ ‫ئ �ه‌و ره‌ف��ت��اران�ه‌ى ل ‌ه ئێستادا ده‌بینرێن‬ ‫له‌سه‌ر ئاسته‌کانى سیاسى ‌و میدیاکاندا‬ ‫نیشانه‌ن به‌وه‌ى هه‌ر وادێ و قه‌یرانه‌کان‬ ‫ئاڵۆزتر ده‌بن نه‌ک چاره‌سه‌ر بکرێن‪.‬‬ ‫دک��ت��ۆر ف��ه‌ره��اد ئ �ه‌ت��روش��ى ‪ ،‬ده‌ڵ��ێ��ت‬ ‫ت��ه‌ن��ان��ه‌ت ل��� ‌ه دی���داره‌ک���ان���دا ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫لیسته‌کانى ده‌وڵه‌تى یاسا و ئه‌لعێراقیه‌دا‬ ‫رێ����ک ده‌رده‌ک�����ه‌وێ�����ت ک��� ‌ه ده‌وت���رێ���ت‬ ‫«چاره‌سه‌رکردنى ئه‌م گرفتانه‌ى عێراق‬ ‫ئ��اس��ان��ن»‪ ،‬ه �ه‌م��ووى ق��س �ه‌ن و ته‌نها‬ ‫ب��ۆ م��ی��دی��ان و هیچیان ب �ه‌ دروس��ت��ى‬ ‫باسى ن��اک�ه‌ن‪ .‬ل ‌ه راستیدا ئ�ه‌م الیه‌ن ‌ه‬ ‫ناکۆکانه‌ى عێراق‪ ،‬واڵته‌که‌یان کردۆت ‌ه‬ ‫مه‌یدانى شه‌ڕى ده‌ره‌کی‪.‬‬


‫ل ‌ه ئاینده‌یه‌کى نزیــکدا‪...‬‬ ‫خه‌ڵکى کوردستان ل ‌ه بێ ئاوى ده‌خنکێن‬

‫دیدار نانه‌که‌لى‬ ‫ئاو وه‌ک سه‌رچاوه‌ى سه‌ره‌کى ژی��ان و‬ ‫ئاوه‌دانى‪ ،‬پتر له‌ ده‌سه‌اڵتى حوکمڕانى و‬ ‫ئاینپه‌روه‌رى و هه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌کى دیکه‌‬ ‫هۆکارى سه‌ره‌کیه‌ بۆ به‌رفراوانبوون و‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانى شۆڕشێک بۆ نوێبوونه‌وه‌‬

‫هیچ کاتێک ن�ه‌ب��ووه‌ به‌هێزى حکومه‌تى‬ ‫ن��اوه‌ن��دى ع��ێ��راق ل �ه‌ ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان شکابێته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫به‌هێزى حکومه‌تى ناوه‌ندى ماناى الوازى‬ ‫هه‌رێمى داوه‌‪ .‬دی��اره‌ مێژووى (‪ )8‬ساڵه‌ى‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪17‬‬

‫بایه‌خى به‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ن �ه‌داوه‌‪ .‬چونکه‌‬ ‫ئێستا ده‌زانرێت جیا ل�ه‌وه‌ى ئه‌و هه‌موو‬ ‫پ��اڵ �ه‌ پ�ه‌س��ت��ۆی�ه‌ى خ���راوه‌ت���ه‌ س���ه‌ر ئ��اوى‬ ‫ژێ���رزه‌وى ئێمه‌ له‌ کوردستان به‌ هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ک نه‌مانتووانیووه‌ سوود له‌ ئاوى‬ ‫به‌فر و بارانیش وه‌ربگرین‪.‬‬ ‫ئه‌و شاره‌زایانه‌ى که‌ نه‌یانتووانیووه‌ تا‬ ‫ئێستا ئازادانه‌ ئه‌و مه‌ترسیه‌ به‌ خه‌ڵکى‬ ‫ک��وردس��ت��ان راب��گ�ه‌ی�ه‌ن��ن‪ ،‬ه��ۆک��ارى ئه‌و‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌ ب��ۆ ئ��ه‌وه‌ ده‌گ�ه‌ڕێ��ن��ن�ه‌وه‌ که‌‬ ‫کوردستان به‌شێوه‌یه‌کى هه‌ره‌مه‌کى و‬ ‫به‌بێ پ�لان سااڵنه‌ زیاتر له‌ (‪)1000‬‬ ‫بیرى ئیرتیوازى به‌ شێوه‌یه‌کى نایاسایى‬ ‫هه‌ڵده‌که‌نێت و هه‌ر به‌رپرسێکى حزبى‬ ‫و ح��ک��وم��ى ل �ه‌ن��ێ��و م���اڵ و ب��اخ��چ �ه‌ و‬ ‫م�ه‌زره‌ع�ه‌ک��ان��ى خ��ۆى بیرى ئیرتیوازى‬ ‫ه���ه‌ڵ���ک���ه‌ن���دوه‌ و ب���ۆت���ه‌ ه����ۆى وش��ک‬ ‫بوونى ئ��اوى بیره‌کانى ده‌وروب����ه‌رى‪ .‬له‌‬ ‫الیه‌کى دیکه‌ هۆکارى ه�ه‌ره‌ سه‌ره‌کى‬

‫که‌مبوونه‌وه‌ى ئاو بۆ ده‌ست پێوه‌نه‌گرتنى‬ ‫ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ ل�ه‌الی�ه‌ن خه‌ڵک‪ .‬که‌ تا‬ ‫ئێستا له‌ به‌ره‌که‌ت و نیعمه‌تى خودایى‬ ‫ب��ۆ ئینسان ل �ه‌ رێ��گ �ه‌ى ئ��او ن��ازان��ن و‬ ‫زیاده‌ڕۆیى پێوه‌ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ت�ه‌ن��ان�ه‌ت ب �ه‌ س���ه‌دان ه���ه‌زار م��اڵ��ى ئه‌و‬ ‫کوردستانه‌ ت��اوه‌ک��و ئه‌مڕۆ (به‌لوعه‌)‬ ‫رێگرتنه‌وه‌ى ئاوى له‌ ماڵه‌که‌یدا نیه‌ و‬ ‫به‌ ب��ه‌رده‌وام ئه‌و ئ��اوه‌ سازگاره‌ به‌فیڕۆ‬ ‫ده‌دات‪ .‬له‌ کاتێکدا ئاگادارنین له‌وه‌ى‬ ‫که‌ له‌ واڵتانى دراوس��ێ و ته‌نانه‌ت له‌‬ ‫شاره‌کانى ب��اش��وورى عێراقیش خه‌ڵک‬ ‫تامه‌زرۆى خواردنه‌وه‌ى ئاوێکى سازگارن‬ ‫وه‌کو ئه‌وه‌ى که‌ له‌ کوردستاندا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫چونکه‌ س �ه‌رچ��اوه‌ى ئ�ه‌و ئ��اوه‌ى که‌ بۆ‬ ‫ماڵه‌کانیان ده‌چ��ێ��ت پ��اک��ک��راوه‌ى ئ��اوى‬ ‫پیسه‌ و ته‌نها ب��ۆ مه‌به‌ستى شۆرین‬ ‫و پ��اک��ک��رن��ه‌وه‌ ب���ه‌ک���اردێ���ت ن����ه‌وه‌ک‬ ‫خواردنه‌وه‌‪ .‬هۆکارى ئه‌وه‌ش خه‌مساردى‬

‫حکومه‌تى ن��وێ��ى ع��ێ��راق ب �ه‌ ئ��اش��ک��را ئه‌م‬ ‫راستییه‌ى بۆ سه‌لماندوین‪.‬‬ ‫لێره‌دا ئه‌مه‌وێت به‌بیرى به‌رپرسانى کوردى‬ ‫بێنمه‌وه‌ که‌ چ کاتێک حکومه‌ته‌ یه‌ک‬ ‫ل����ه‌دواى ی �ه‌ک �ه‌ک��ان��ى ع��ێ��راق ب�ه‌ه��ێ��ز ب��وون‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ی��ان ب��ۆ ک���ورد دروس����ت ن���ه‌ک���ردوه‌ و‬ ‫دژای���ه‌ت���ى ب�ه‌دی��ه��ێ��ن��ان��ى م��اف �ه‌ڕه‌واک��ان��ی��ان‬ ‫نه‌کردوه‌؟ هه‌ر له‌ دژایه‌تى کردنى به‌رده‌وامى‬ ‫م��ادده‌ى (‪ )140‬و یاساى ن �ه‌وت و گ��از و‬ ‫پێشمه‌رگه‌ و دژای���ه‌ت���ى ک��ردن��ى هه‌رێمى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ که‌ مافى هه‌موو عێراقییه‌کانه‌ و‬ ‫جگه‌ له‌ کێشه‌ هه‌ڵواسراوه‌کانى تر ته‌نانه‌ت‬ ‫ب �ه‌م حکومه‌ته‌شى ک �ه‌ ک���ورد پێکهاته‌ى‬ ‫سه‌ره‌کییه‌تى و ب�ه‌ک��ش��ان�ه‌وه‌ى ب �ه‌ ت���ه‌واوى‬ ‫هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌موو ئه‌م رووداوانه‌ى مێژووى عێراق پێمان‬ ‫ده‌ڵێن کورد وه‌کو پێویست سودى له‌ مێژووى‬ ‫خ��ۆى وه‌رن �ه‌گ��رت��ووه‌ ب��ۆ مامه‌ڵه‌ کردنێکى‬ ‫ت �ه‌ن��دروس��ت ل �ه‌گ �ه‌ڵ حکومه‌تى عێراقى‪،‬‬ ‫چ��ون��ک�ه‌ ئ���ه‌م ح��ک��وم �ه‌ت �ه‌ى م��ال��ی��ک��ى که‌‬ ‫به‌ده‌ستپێشخه‌رى کورد دروستبوو ماوه‌یه‌کى‬

‫ک �ه‌م ب�ه‌س�ه‌ر پێکهێنانیدا تێپه‌ڕى که‌چى‬ ‫یه‌که‌م ک��ارى بریتى ب��وو له‌ به‌ناده‌ستورى‬ ‫ناساندنى گرێبه‌سته‌ نه‌وتییه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان له‌گه‌ڵ کۆمپانیا بیانییه‌کان‪.‬‬ ‫کێشه‌ى سه‌ره‌کی له‌وه‌دایه‌ ئێستاشى له‌گه‌ڵدا‬ ‫بێت ئه‌و حکومه‌ته‌ نوێیه‌ له‌رزۆکه‌ى عێراق‬ ‫هه‌ر مه‌ترسییه‌کى توش بێت هانا ده‌بات بۆ‬ ‫کورد بۆ ئه‌وه‌ى پشتیوانى لێ بکات یاخود‬ ‫ب�ه‌ سانایى ت��ر بڵێین ه �ه‌ر پێکهاته‌یه‌کى‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ ت��وش��ى کێشه‌ بێت پشت و‬ ‫په‌ناى کورده‌ و له‌ رێگه‌ى کورده‌وه‌ کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌بن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌ش به‌ به‌رده‌وامى‬ ‫سوڵحکردنى ئ��ه‌وان له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى‬ ‫گ �ه‌ل��ى ک���ورد دراوه‌ و ک���راوه‌ت���ه‌ ق��ورب��ان��ى‬ ‫چ��اره‌س �ه‌رى کێشه‌کان ل�ه‌ الی��ه‌ن به‌رپرسه‌‬ ‫کورده‌کانه‌وه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ئێستا کاتى ئه‌وه‌یه‌ وه‌کو کورد کارتى‬ ‫ف��ش��ار و رووى راس��ت�ه‌ق��ی��ن�ه‌ى ه��ێ��زى خۆى‬ ‫پیشانى الیه‌نه‌کانى ترى عێراق بدات و ئه‌و‬ ‫ئه‌رکه‌ ناوبژیوانییه‌ى که‌ کورد به‌رده‌وام پێى‬ ‫هه‌ستاوه‌ له‌ نێوان سوننه‌ و شیعه‌ى عێراق‪،‬‬

‫بۆیه‌ مه‌رجى ب���ه‌رده‌وام بوونى واده‌خ��وازێ��ت‬ ‫له‌سه‌ر حسابى مافه‌ ره‌واکانى کورد نه‌بێت‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى عێراقدا‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ تاکو ئێستا‬ ‫زۆرب �ه‌ى ئ�ه‌و کارانه‌ که‌ به‌رپرسانى کورد‬ ‫پێى هه‌ستاون بۆ رێککه‌وتنى نێوان سوننه‌‬ ‫و شیعه‌ له‌سه‌ر حسابى به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى‬ ‫کورد ب��ووه‌‪ ،‬ئه‌م قۆناغه‌ى عێراق پێویستى‬ ‫به‌وه‌یه‌ که‌ نوێنه‌رانى کورد به‌وردى ئاگادارى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌ بااڵکانى کورد بن له‌ به‌غدا‪.‬‬ ‫ده‌مێکه‌ له‌ کوردستانه‌وه‌ به‌ نووسین و کارى‬ ‫مه‌ده‌نى پێتان ده‌ڵێین و ته‌نانه‌ت هاواریش‬ ‫ده‌کرێت و خۆپیشاندان ده‌کرێت له‌ دژتان‬ ‫تاکو بزانن که‌ پێویسته‌ وه‌کو کورد شێوازى‬ ‫سیاسه‌تکردن بگۆڕین له‌گه‌ڵ به‌غدا تاوه‌کو‬ ‫ئه‌مریکا عێراقى به‌جێ نه‌هێشتووه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫دوایى به‌ چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکا زۆرشت‬ ‫ده‌گۆڕێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م ره‌وش���ه���ى ک�ه‌ ع��ێ��راق دواى کشانه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌مریکا تێیکه‌وت به‌ کردارى ئه‌و قسانه‌ى‬ ‫س����ه‌ره‌وه‌ى سه‌لماند‪ ،‬چونکه‌ ب�ه‌ ب�ه‌رچ��اوى‬ ‫ه �ه‌م��وان �ه‌وه‌ به‌رپرسێکى ب���ااڵى ع��ێ��راق به‌‬ ‫تیرۆرست ناوزه‌ند کرا دیاره‌ هیچ که‌سێک‬ ‫مافى بڕیاردانى نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو ته‌نها دادگا‬ ‫ئه‌بێت بڕیار ب��دات (ه�ه‌رچ�ه‌ن��ده‌ دادگ��ا له‌‬ ‫ع��ێ��راق ب �ه‌ م��ی��زاج��ى ب �ه‌رپ��رس��ان ئیجرائات‬

‫ده‌کان)‪ ،‬به‌اڵم قسه‌ى ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ ره‌نگه‌ بانگه‌شه‌کارانیشى سزا بدات‪.‬‬ ‫چۆن ئه‌بێت حکومه‌تى عێراق به‌رگه‌ى چه‌ند حه‌قى خۆیه‌تى وه‌ک هاواڵتییه‌ک چه‌ند‬ ‫رۆژێکى دواى رۆشتنى ئه‌مریکاى نه‌گرێت پرسیارێک بکه‌ین ک�ه‌ دڵنیام ل�ه‌ زهنى‬ ‫و به‌رپرسه‌ بااڵکانى عێراق نه‌توانن ئیداره‌ى زۆربه‌ماندایه‌ و به‌ دواى وه‌اڵمه‌که‌یدا وێڵین‪.‬‬ ‫چه‌ند رۆژێکى دواى ئه‌مریکا بده‌ن‪ ،‬به‌ڵکو ئایا عێراقى ن��وێ یاسایى تێدا س���ه‌روه‌ره‌‪،‬‬ ‫ته‌نها توانیان به‌ جوانى مه‌له‌فى تیرۆرستى که‌ى یاسا سه‌روه‌ر ده‌بێت به‌شێوه‌یه‌ک که‌ به‌‬ ‫ب��ۆ ی�ه‌ک��ت��ر دروس����ت ب��ک �ه‌ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ره‌ن��گ�ه‌ دڵى هاواڵتیان بێت؟‬ ‫پرسیارى سه‌ره‌کى ئێمه‌ى کورد ئه‌وه‌بێت له‌ ئایا ئ�ه‌و دیموکراسییه‌ى که‌ بۆشى کوڕ‬ ‫به‌رپرسانى کورد ئایا چ گره‌نتیه‌ک هه‌یه‌ ویستى بیهێنێته‌ عێراقه‌و‌ه گه‌یشتووه‌؟‬ ‫بۆ مافه‌کانى گه‌لى کورد له‌ژێر ده‌سه‌اڵتى ئایا راسته‌ حکومه‌تى عێراق حکومه‌تێکى‬ ‫حکومه‌تى عێراقیدا له‌ کاتێک ئه‌وه‌ حاڵى شه‌راکه‌تى نیشتمانییه‌؟‬ ‫مامه‌ڵه‌کردنى خۆیان بێت له‌گه‌ڵ یه‌کتردا ئایا ئ�ه‌گ�ه‌رى ئ �ه‌وه‌ نیه‌ که‌ ئیتر مالیکى‬ ‫(ک �ه‌ ی �ه‌ک ن �ه‌ت �ه‌وه‌ن) ئه‌بێت وه‌ک��و ک��ورد دوایین سه‌رۆکى حکومه‌ته‌ به‌ ناوى عێراق‪،‬‬ ‫چى چاوه‌ڕوانییه‌کیان لێ بکه‌ین! ره‌نگه‌ چونکه‌ چیتر واڵت��ێ��ک ب�ه‌ ن��اوى عێراقى‬ ‫داه��ات��ووى ک��ورد له‌گه‌ڵ ئ �ه‌م حکومه‌ته‌ى فیدراڵى بوونى نامێنێت و دابه‌ش ده‌بێت به‌‬ ‫ع��ێ��راق ل�ه‌ داه��ات��ووى ت��ارق هاشمى باشتر پێى چه‌ندین معیارى تایفه‌گه‌رى و مه‌زهه‌بی‬ ‫نه‌بێت‪.‬‬ ‫و‪...‬‬ ‫هیوادارین به‌ هه‌ڵه‌ ئه‌م بۆچونه‌مان وتبێت ئێستاش کاتى ئه‌وه‌ هاتووه‌ کورد بکه‌وێته‌‬ ‫ل����ه‌ب����اره‌ى ح��ک��وم �ه‌ت��ى ع���ێ���راق���ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم خ��ۆى و س��ود ل�ه‌و ره‌وش �ه‌ نوێیه‌ وه‌ربگرێت‬ ‫ره‌فتارى ئه‌م دواییه‌ى سه‌رۆکه‌که‌ى زیاتر ب��ۆ ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى خ���ۆى ئه‌گینا دۆخ �ه‌ک �ه‌‬ ‫له‌ بۆچونه‌که‌ نزیکمان ده‌کاته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ زۆرمه‌ترسى داره‌ و کورد وه‌ته‌نى ئاگره‌که‌‬ ‫ئه‌و ئاماده‌بێت واڵت بخاته‌ قه‌یرانه‌و‌ه له‌به‌ر له‌ کۆاڵنه‌ و به‌ره‌و ماڵت دێت دیاره‌ باشترین‬ ‫ته‌نها پێ وتنى وشه‌یه‌ک که‌ پێى وت��راوه‌ به‌رگریش هێرش کردنه‌‪.‬‬ ‫دیکتاتۆر دیاره‌ ئه‌وه‌ بۆ ده‌ستاو ده‌ست کردنى‬ ‫‪HONARMOHAMMED@YAHOO.COM‬‬ ‫ئاشتیانه‌ى ده‌س���ه‌اڵت ه �ه‌ر رێگه‌ ن��ادات و‬

‫ترسناکییه‌ دورب����اره‌ ب��ۆت �ه‌وه‌‪ ،‬دۆزه‌خێکى‬ ‫م��ۆدێ��رن�ه‌ى جه‌نگى ده‌روون����ى و جه‌سته‌ى‬ ‫خوڵقاندووه‌‪ ،‬به‌دێژایى مێژوو تا ئه‌مڕۆش‬ ‫گرفتى ترسناکى حزبى سیاسى ئێمه‌ ئه‌وه‌‬ ‫ب���ووه‌ ب����ه‌رده‌وام له‌نێو کۆمه‌ڵێک وه‌همى‬ ‫هوتافیدا ژیاوین و خه‌باتمان بۆ کۆمه‌ڵێک‬ ‫دروشمى خه‌یاڵ ئامێز کردووه‌‪ ،‬له‌و پێناوه‌شدا‬ ‫قوربانى زۆر دراوه‌‪ ،‬که‌ ره‌نگه‌ زۆرینه‌ى‬ ‫ئ �ه‌وان �ه‌ى بونه‌ته‌ شه‌هید زۆرت���ر ل�ه‌ پێناو‬ ‫ئامانجى سیناریۆیه‌کى یه‌کتر قڕکردندا‬ ‫بوبێ ترسى گه‌وره‌ ئه‌وه‌یه‌ پله‌ى شه‌هاده‌تى‬ ‫شه‌هیدى نه‌یانگرێته‌وه‌‪ ،‬گرفتى گه‌وره‌تر‬ ‫ئه‌بووه‌ له‌ مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌کاندا عه‌قڵى‬ ‫سیاسى ئێمه‌ هێنده‌ بچووک بووه‌ ته‌نیا له‌‬ ‫بازنه‌یه‌کى بچووکى رۆشنبیریه‌کى که‌مدا‬ ‫چڕبۆته‌وه‌ که‌ ئه‌و رۆشنبیریه‌ته‌ش به‌شى‬ ‫زۆرى ل �ه‌ خزمه‌تى ئامانجى ح��زب��داب��ووه‌‪،‬‬ ‫بۆ مه‌رامى به‌هاى پره‌نسیپه‌ حزبییه‌کان‪،‬‬ ‫نه‌ک بۆ مه‌سه‌له‌ گرنگه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌کان‪،‬‬ ‫گ��رف��ت �ه‌ک �ه‌ ئ�����ه‌وه‌ ب�����ووه‌ ئ��ێ��م �ه‌ ه �ه‌رگ��ی��ز‬ ‫بیرمه‌ندى سیاسیمان نه‌بووه‌‪ ،‬تا له‌ قه‌یران‬ ‫و ملمالنێکان رزگارمان بکات‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌‬ ‫ئه‌و رۆشنبیریه‌ته‌ى که‌ هه‌بووه‌ نه‌یتوانیووه‌‬ ‫ل �ه‌ ب��وون��ى ئ���ه‌و ه �ه‌م��وو کێشه‌ و ب��وون��ى‬ ‫دوژمنکاریانه‌ که‌ هه‌بووه‌ له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نى‬ ‫خه‌باتى سیاسیماندا هه‌ڵکشاوه‌ بیرمه‌ندیه‌ت‬ ‫دروست بکات مه‌رجه‌عیه‌ت دروست بکات‬ ‫بۆ پاراستنى مافى نه‌ته‌وایه‌تى و یه‌کریزى‬ ‫و هاوهه‌ڵویستى تێکڕاى سه‌رکرادایه‌تیه‌‬ ‫سیاسییه‌کان‪.‬‬ ‫گ��رف��ت �ه‌ک �ه‌ ئ���ه‌وه‌ی���ه‌ ک���ه‌ ئ���ه‌م ه�ه‌رێ��م�ه‌‬ ‫ب��ه‌ب��ه‌رده‌وام ئیمکانیاتى سیاسى ه�ه‌ب��ووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئیمکانیاته‌ سیاسیه‌که‌ زیاتر زانستى‬ ‫ج �ه‌ن��گ و ب���ه‌ده‌س���ت ه��ێ��ن��ان��ى پ��ۆس��ت و‬ ‫سامان بووه‌ به‌ جۆرێک ئێستا هه‌رخاوه‌ن‬ ‫پۆستێک له‌گه‌ڵیدا خ��اوه‌ن��ى سامانێکى‬ ‫گ�ه‌وره‌ی�ه‌‪ ،‬که‌ دواج��ار ئه‌مه‌ کاره‌ساتێک‬ ‫ئه‌گه‌رى مافیایى ده‌هێنێته‌ بوون‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ن��اک��رێ��ت پ��ۆس��ت��ى ح��زب��ى و ح��ک��وم��ى بۆ‬ ‫پاراستنى سامانى ده‌سه‌اڵتى خۆى به‌کار‬ ‫بێنێت‪ ،‬هه‌رکاتێکیش ده‌س�ه‌اڵت��ى سامانى‬ ‫ک �ه‌وت �ه‌ م�ه‌ت��رس��ی�ه‌وه‌ ئ �ه‌و سامانه‌ گروپى‬ ‫مافیایى بۆ پاراستنى به‌رهه‌م دێنى‪ ،‬ئه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌مڕۆ له‌ سه‌ر ئه‌رزى واقیع ده‌یبینین ئه‌و‬

‫لۆژیکه‌ سیاسیه‌ حزبییه‌یه‌ که‌ له‌ روانگه‌ى‬ ‫خۆیه‌وه‌ خوێندنه‌وه‌ و راڤ �ه‌ى ساویلکانه‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵگاکه‌ى ده‌کات‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌وان له‌م بڕوا‬ ‫به‌خۆبونه‌دا باوه‌ڕى ته‌واویان به‌خۆیان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌ربه‌ستى به‌رز بۆ شاردنه‌وه‌ى راستیه‌کان‬ ‫داده‌نێن‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى هه‌م خۆیان خواروخۆیان‬ ‫باش نه‌بینن‪ ،‬هه‌م خوارو خۆشیان نه‌یانبینن‬ ‫ناچارى بڕیارى ژوره‌ تاریکه‌کانى خۆیانى‬ ‫ب��ک�ه‌ن‪ ،‬ئیدى ده‌رئه‌نجامى زی��ان هه‌رچى‬ ‫ده‌بێت گرنگ نییه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌م��ج��ۆره‌ ل �ه‌ ب��اوه‌ڕب �ه‌خ��ۆب��ون��ى سیاسه‌تى‬ ‫حزبکارانه‌ هه‌نووکه‌ واى ده‌رده‌خه‌ن حه‌قیقه‌تى‬ ‫ق��ووت و هه‌ناسه‌ و مافى بونى ژی��ان و‬ ‫ژی��ان��دن ل�ه‌ گیرفانى سیاسى ئ�ه‌وان��دای�ه‌‪،‬‬ ‫ه �ه‌ر ئ �ه‌م ب��ی��روب��اوه‌ڕه‌ دیکتاتۆریانه‌یه‌ به‌‬ ‫بوونى ئه‌زموونى سه‌د ساڵ له‌ بونى حزبه‌‬ ‫ک��وردی��ی �ه‌ک��ان ل �ه‌ چ �ه‌پ��ی��ان �ه‌وه‌ ب��ۆ راس��ت‬ ‫نه‌یتوانیووه‌ سه‌رده‌مى رۆشنگه‌رى به‌هه‌شت‬ ‫ویستى بهێننه‌ بوون بۆ کۆمه‌ڵگاکه‌یان‪ ،‬که‌‬ ‫به‌رده‌وام خۆیان وه‌ک حزب یان شکستیان‬ ‫خ��واردوه‌ یاخود هه‌ڵه‌یان ک��ردوه‌ دوجاریش‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��گ�ه‌ ب��اج �ه‌ک �ه‌ى داوه‌‪ ،‬دی��س��ان �ه‌وه‌‬ ‫سه‌رله‌نوێ ده‌ستکراوه‌ته‌وه‌ به‌ خه‌باتکردن‬ ‫له‌ ژێ��ر ن��اوى مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌کان‪ ،‬که‌‬ ‫ل�ه‌ڕاس��ت��ی��دا م��اف��ى ن �ه‌ت �ه‌وای �ه‌ت��ى جگه‌ له‌‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى خ��ۆی��ان ئ�ه‌رزش��ێ��ک��ى ن �ه‌ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌ ب����ڕواى م��ن س���ه‌رک���رده‌ ی���ان ه �ه‌رک��ادر‬ ‫و به‌رپرسێک هێنده‌ موڵکى حزبه‌ تا له‌‬ ‫پرۆسه‌ى خه‌باتى شۆڕشگێڕیدایه‌ وه‌ختى که‌‬ ‫خۆى کاندید کرد بۆ پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنى‬ ‫حکومڕانیه‌ت ده‌بێت مافى به‌حزبى بونى‬ ‫لێ بسه‌نرێته‌وه‌ تا ئه‌و کاته‌ى که‌ واده‌ى‬ ‫حکومڕانیه‌تیه‌که‌ى به‌ پاکى و دڵسۆزى‬ ‫ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌م دیارده‌یه‌ نابینین له‌ سه‌رکردایه‌تى‬ ‫حزبیه‌کاندا‪ ،‬س �ه‌رک��رده‌ ه �ه‌م حزبییه‌ هه‌م‬ ‫حکومڕانى حکومییه‌‪ ،‬که‌ ئه‌مه‌ ترسێکى‬ ‫ب���وون ب �ه‌ دۆزه‌خ����ى ژی��ان �ه‌ ل �ه‌ ه�ه‌رک��وێ��ى‬ ‫دونیادابێ‪ ،‬به‌ دێژایى مێژووش هه‌ر ئه‌مه‌‬ ‫واى کردوه‌ که‌ ئه‌زموون و خه‌باته‌کان توشى‬ ‫قه‌یرانى ترسناک ببن و دۆخ��ى سه‌ختى‬ ‫گه‌نده‌ڵى و فه‌سادیه‌ته‌کان بخوڵقێت‪ ،‬دواجار‬ ‫ئه‌م ترسه‌ وه‌ک چۆن له‌کۆتاییدا رووبه‌ڕوى‬ ‫دیکتاتۆره‌کان ده‌بێته‌وه‌ نه‌ ده‌توانى خۆى‬

‫و حزبه‌کى ل��ێ رزگ���ار بکات ناشتوانێ‬ ‫گه‌له‌که‌ى رزگ��ار بکات‪ ،‬ئه‌مجۆره‌ دۆخه‌‬ ‫دۆزه‌خ��ی �ه‌ ل �ه‌ م��ێ��ژووى ئ���ه‌وروپ���ادا س �ه‌دان‬ ‫ساڵى ب�ه‌ ملمالنێ و جه‌نگه‌وه‌ خه‌ریک‬ ‫ک��رد‪ ،‬جه‌نگ ب�ه‌رده‌وام��ى هه‌بوو له‌ نێوان‬ ‫دین و دنیاویستیه‌کان‪ ،‬که‌ دنیا ویستاکان‬ ‫س��ی��اس��ی �ه‌ک��ان ب�����وون‪ ،‬دواج������ار ب���ه‌ ب��ون��ى‬ ‫بیرمه‌ندانى وه‌ک مایکاڤیللى و فرۆید و‬ ‫نیوتن مۆتسکى و چه‌ندین بیرمه‌ندى دیکه‌‬ ‫کۆتایى به‌و دۆخ�ه‌ شه‌رنگێزیه‌ هێنا‪ ،‬که‌‬ ‫هه‌زاران قوربانى تیادرا که‌سیشیانى نه‌کرده‌‬ ‫خ��اوه‌ن پله‌ى شه‌هاده‌تى شه‌هیدبوون‪ ،‬الى‬ ‫ئێم ‌ه ئیستا دۆخه‌که‌ له‌ نێوان جیابونه‌وه‌ى‬ ‫ح��زب�ه‌ ل �ه‌ حکومه‌ته‌که‌ ئ �ه‌م �ه‌ش هه‌مان‬ ‫گرفتى کاره‌ساتبارى دینى هه‌یه‌ که‌ له‌‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت ج��وداى‪ ،‬واته‌ سه‌ربه‌خۆیى و بونى‬ ‫ئازادى مرۆڤ له‌ به‌رده‌م هه‌ڵبژاردنى ژیانى‬ ‫تاکێتى خۆیدا‪ ،‬ئێستاش به‌مه‌مان چه‌شن‬ ‫یاسا هه‌یه‌‪ ،‬رۆحى یاساش له‌ نێو ده‌ستور‬ ‫و ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رى حکومڕانیدا هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌ى سه‌رده‌مى جه‌نگى ئاین و‬ ‫دنیاویسته‌کان که‌ ئاینه‌کان زاڵبوون ئێستاش‬ ‫حزب که‌ ویستى ده‌ست به‌ردانى نیه‌ له‌ کارى‬ ‫ده‌وڵه‌تدارى و حوکمکردنى ده‌وڵه‌تدارى‪ ،‬یاسا‬ ‫له‌ جه‌سته‌یه‌کى رۆبۆتیدایه‌ کۆنترۆڵى ئه‌و‬ ‫رۆبۆته‌ش له‌ ده‌ستى حزبى قۆرخکاره‌‪ ،‬به‌‬ ‫سه‌ر ده‌وڵه‌ت به‌ڕێوه‌به‌رى و یاساوه‌‪ ،‬به‌ ویستى‬ ‫ب�ه���رژه‌وه‌ن��دی��ی�ه‌ حزبیه‌کان حوکم ده‌ک��ات‪،‬‬ ‫سه‌رئه‌نجام ئه‌مجۆره‌ سیاسه‌ته‌ حزبیانه‌ که‌‬ ‫قۆرخى ده‌س�ه‌اڵت��ى حکومڕانى ده‌ک �ه‌ن له‌‬ ‫سه‌ره‌مه‌رگیاندا جگه‌ له‌ قڵپکردنه‌وه‌ى خۆیان‬ ‫و گه‌له‌که‌یان هیچى تریان چنگ ناکه‌وێت‪،‬‬ ‫به‌ دوو ده‌ستى سورى تاوانه‌وه‌ لێى ده‌رده‌چن‪،‬‬ ‫وه‌ک ده‌بینین ئه‌و یاسایانه‌ى ئێستا له‌ نێو‬ ‫په‌رله‌مانه‌وه‌ ده‌رده‌چێت‪ ،‬ده‌خرێته‌ به‌رده‌ست‬ ‫حکومه‌ت بۆ جێبه‌جێکردن‪ ،‬به‌اڵم به‌ بونى‬ ‫ئه‌و هه‌موو یاسا کۆنانه‌ و ئه‌و هه‌موو یاسا‬ ‫نوێیانه‌ نه‌توانراوه‌ سیستمه‌ێکى رێکخستنى‬ ‫حکومڕانى بونیاد بنرێت‪ ،‬هه‌موو له‌ ژێر‬ ‫چ �ه‌ت��رى رێ��زگ��رت��ن ل �ه‌ ی��اس��ا ک��ۆب��ک��ات�ه‌وه‌‬ ‫ملکه‌چى یاسایان بکات‪ ،‬که‌ یاسا بتوانێت‬ ‫ب���ه‌ر ل���ه‌و سیستمه‌ ه �ه‌ره‌م �ه‌ک��ی �ه‌ بگرێت‬ ‫که‌ نه‌بێته‌ کێشه‌ بۆ حکومه‌ت و دۆزه‌خ‬ ‫نه‌خوڵقێنێت بۆ کۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ش‬

‫ده‌کردن له‌ سه‌ر حیسابى حکومه‌ت دوجار‬ ‫ئیفالسى به‌ حوکمه‌ت ده‌ک���رد‪ ،‬له‌ کوێى‬ ‫دن���ی���اداب���وو ح��ک��وم �ه‌ت ئ��ی��ف�لاس و مایه‌‬ ‫ب��ۆچ بێت‪ ،‬ه�ه‌ر ب�ه‌م ئاراسته‌ کاره‌ساته‌دا‬ ‫ک �ه‌ ح��زب چ��ۆن خ��ۆی ه�ه‌ڵ��ق��ورت��ان��دوه‌ له‌‬ ‫کاروبارى حکومه‌ت له‌ پاڵ بونى شه‌هاده‌ى‬ ‫پرۆفیسۆرێک تا ده‌گات به‌ ژینگه‌ پارێز‬ ‫و به‌رده‌ستێک له‌ فه‌رمه‌نگاکاندا‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫له‌ پاڵ بونى بڕوانامه‌کانیاندا بڕوانامه‌یه‌کى‬ ‫حزیش له‌گه‌ڵ خۆیاندا هه‌بێت تا مافى‬ ‫فه‌رمانبه‌رى حکومه‌تیان هه‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌م‬ ‫دۆخه‌ ناڕه‌زاى و سکااڵو خۆپیشاندانێکیش‬ ‫هه‌بوو ب��ێ‪ ،‬میکانیزمێکى رێگه‌ چ��اره‌ى‬ ‫فێڵکردنیان هه‌میشه‌ هه‌بووه‌ که‌ شه‌رعیه‌تى‬ ‫داوه‌ به‌خۆیان دیاسانه‌وه‌ به‌ ملکه‌چ بوون‬ ‫ئه‌گه‌ر نا حزب له‌م بارودۆخانه‌دا هه‌م فریشته‌‬ ‫بووه‌ هه‌م ئیزرائیلى‪ ،‬ئه‌مه‌ش جۆرێک بووه‌‬ ‫له‌ خواوه‌ندێتى حز‪.‬‬ ‫ئیتر لێره‌وه‌ کاتى ئه‌م پرسیاره‌ دادگایانه‌یه‌‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ده‌ب��ێ��ت بڵێین‪ :‬ئ��ای��ا ک��ۆى ئ �ه‌و حزبه‌‬ ‫س��ی��اس��ی��ان�ه‌ى ک �ه‌ ب���اوه‌ڕی���ان ب �ه‌ رزگ���ارى‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌ ب��ۆ گ�ه‌ل�ه‌ک�ه‌ی��ان‪ ،‬گه‌لیان له‌چى‬ ‫ڕزگ����ار ک�����ردوه‌؟ ئێستا و ئ���ه‌وس���اش چ‬ ‫جۆره‌ خزمه‌تێکیان پێشکه‌ش به‌گه‌له‌که‌یان‬ ‫کردوه‌؟ ئایا بونى حوکمڕانیه‌ت بۆ هێنانه‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى کێشه‌ى مێژوو بووه‌ بۆ نێو سیستمى‬ ‫ح��ک��وم��ڕان��ی �ه‌ت؟ ی���ان م��ۆڵ��ۆپ��ۆڵ��ک��ردن��ى‬ ‫ناوچه‌گه‌رێتى ده‌سه‌اڵتدارى؟ ئایا سیستمى‬ ‫حزبى حکومڕان ب��ڕواى ت �ه‌واوى هه‌بووه‌ به‌‬ ‫بونى بیرکردنه‌وه‌ى ئازادیه‌تى تاکه‌کان؟ ئایا‬ ‫حزبه‌کان دواى راپه‌رین کام جۆر به‌هه‌شتیان‬ ‫ب��ۆ کۆمه‌ڵگه‌که‌یان دروس��ت��ک��ردوه‌‪ ،‬یان‬ ‫ج��ۆرێ��ک دۆزه‌خ���ى ت��ری��ان دروس��ت��ک��ردوه‌؟‬ ‫ئایا حزب له‌ حکومڕانیدا مرۆڤى له‌ الف‬ ‫و گ �ه‌زاف��ى به‌هه‌شتى دورخ��س��ت��ۆت�ه‌وه‌ که‌‬ ‫رۆژانێک کومه‌ڵگه‌ لێیان چاوه‌ڕوان بوون؟‬ ‫ئایا ح��زب رێگه‌ى داوه‌ بێ خوێنڕشتن و‬ ‫نابڕین و جه‌نگى ده‌روونى به‌ ویستى خۆى‬ ‫گۆڕانى سیستمى بهێنێته‌کایه‌وه‌ کاربه‌ده‌ست‬ ‫و رابه‌ر و بیروباوه‌ڕى خۆى هه‌ڵبژێرێت؟ بۆ‬ ‫ئاینده‌ى خۆشبه‌ختى و پێشکه‌وتنى یان‬ ‫ح��زب واى ویستوه‌ که‌ به‌ جه‌نگ هاتووه‌‬ ‫به‌ جه‌نگ درێژه‌ به‌ مانه‌وه‌ى خۆى بدا به‌‬ ‫جه‌نگ ماڵئاویى بکات و خۆرى ئاوابێت‪.‬‬

‫و گ���ۆڕان���ک���ارى و ب���ه‌خ���ت���ه‌وه‌رى ه �ه‌ر‬ ‫میلله‌تێک که‌ چ��اوى له‌ ئه‌فراندن و‬ ‫ئاوه‌دانیه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و جموجۆله‌ بازرگانیه‌ى ئه‌مڕۆ‬ ‫کوردستانى گرتۆته‌وه‌ و وه‌به‌رهێنه‌رانى‬ ‫دونیا چ��اوی��ان خستۆته‌ س �ه‌ر سروشتى‬ ‫پڕ له‌ ره‌حمه‌ت و به‌ره‌که‌تى ناوچه‌که‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ش��اره‌زای��ان��ى ب���وارى جیۆلۆجى و‬ ‫ده‌رهێنانى ئاوى ژێر زه‌وى له‌ کوردستان‬ ‫ئاماژه‌ى مه‌ترسیدار ده‌خه‌نه‌ روو سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ پاشخان و گه‌نجینه‌ى سروشتى ئاو‬ ‫ل�ه‌ هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان‪ .‬ل�ه‌ب�ه‌ر ئ �ه‌وه‌ى‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ى ح��وک��م��ڕان��ى ن �ه‌ی��ت��ووان��ی��ووه‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى سه‌ره‌تاییش ه �ه‌وڵ بدات‬ ‫ب��ۆ س��وود وه‌رگ��رت��ن ل �ه‌و ئ���اوه‌ى ک�ه‌ له‌‬ ‫رێگه‌ى رووبار و زێیه‌کانه‌وه‌ له‌ واڵتانى‬ ‫دراوسێوه‌ رێڕه‌ویان به‌ کوردستاندا ره‌ت‬ ‫ده‌بێت‪ .‬ته‌نانه‌ت هه‌ردوو واڵتى تورکیا و‬ ‫ئێران له‌ پالنێکى درێژخایه‌ندا توانیوویانه‌‬

‫سه‌رچاوه‌ى ئه‌و ئاوه‌ى که‌ بۆ کوردستان‬ ‫دێ��ت بیبڕن و وشکى بکه‌ن و له‌الیه‌ن‬ ‫خۆیانه‌وه‌ زۆرترین س��وودى لێوه‌رگرن و‬ ‫به‌و ئاوه‌ى که‌ پێشتر به‌ سنووره‌کانماندا‬ ‫ره‌ت ده‌بوو ئه‌مڕۆ چه‌ندین کۆمپانیاى‬ ‫ب �ه‌ره �ه‌م��ه��ێ��ن��ان��ى ئ����اوى ن��ێ��و ب��وت��ڵ��ی��ان‬ ‫دام���ه‌زران���دوه‌ و ب �ه‌ پ���اره‌ ده‌ی��ف��رۆش��ن�ه‌وه‌‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌کى دیکه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ى سه‌ره‌کى‬ ‫ئ���او ل �ه‌ ک��وردس��ت��ان ک �ه‌ ئێستا ئ��اوى‬ ‫ژێرزه‌ویه‌ به‌ (ده‌ریاى ژێرزه‌مین) ناسراوه‌‬ ‫هاوشێوه‌ى زۆرینه‌ى واڵتانى دونیا روو له‌‬ ‫که‌مى کردوه‌ و پێشبینى ده‌کرێت به‌هۆى‬ ‫ئه‌و هه‌موو سوود وه‌رگرتنه‌ به‌رده‌وامه‌ى‬ ‫به‌ درێژایى مێژوو له‌و سه‌رچاوه‌یه‌ى ئاو‬ ‫وه‌رگ��ێ��راوه‌ خه‌ریکى وشک بوونه‌ و له‌‬ ‫ماوه‌ى (‪ )20‬ساڵى داهاتوودا ئه‌و هه‌رێمه‌‬ ‫ده‌که‌وێته‌ به‌ر گه‌وره‌ترین هه‌ڕه‌شه‌ى بێ‬ ‫ئاوى که‌ تاوه‌کو ئێستا هیچ الیه‌نێک‬

‫کاتێک به‌رپرسان نوستوون!‬

‫هونه‌ر محه‌مه‌د‬

‫بیروڕا‬

‫الی���ه‌ن���ه‌ پ���ه‌ی���وه‌ن���دی���داره‌ک���ان���ى ت��ای��ب �ه‌ت‬ ‫ب �ه‌ داب��ی��ن��ک��ردن��ى ئ���اوه‌ ب��ۆ خ �ه‌ڵ��ک ل ‌ه‬ ‫کوردستان که‌ نه‌یتوانیووه‌ به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫یاسایى و به‌هێز پاڵه‌په‌ستۆ بخه‌نه‌ سه‌ر‬ ‫هاواڵتیان بۆ ئاگاداربوون له‌و سه‌رمایه‌‬ ‫نیشتمانیه‌ى ک �ه‌ ب�ه‌ه��ی��چ ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک‬ ‫قه‌ره‌بوو ناکرێته‌وه‌‪ .‬له‌سه‌ر مامۆستایانى‬ ‫ئاینیش پێویسته‌ که‌ له‌ وتارى هه‌فتانه‌یان‬ ‫هاواڵتیان ئاگاداربکه‌نه‌وه‌ له‌ مه‌ترسى‬ ‫زی��اده‌ڕۆی��ى له‌ رووى ئاینیه‌وه‌ و ده‌ست‬ ‫پێوه‌گرتنیان به‌ ئاوه‌وه‌‪ .‬که‌ دروستبوونى‬ ‫هه‌ر که‌موکوڕیه‌ک له‌و باره‌وه‌ خه‌ڵک‬ ‫تووشى گه‌ورترین کاره‌ساتى مرۆڤایه‌تى‬ ‫ده‌کاته‌وه‌ که‌ تا چه‌ندین ساڵى دیکه‌ش‬ ‫قه‌ره‌بووى زیانه‌کانى ناکرێته‌وه‌‪.‬‬

‫حزبى حکومڕان رێگه‌ى داو ‌ه گه‌ل به‌ویستى خۆى گۆڕانى سیستمى بهێنێته‌کایه‌وه‌؟‬

‫هێمن به‌رزنجى‬ ‫ب�ه‌ ب��وون��ى ئ �ه‌م ملمالنێ ت��ون��ده‌ سیاسیه‌ى‬ ‫له‌ ناوخۆى هه‌رێمى کوردستاندا هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌درێ��ژای��ى م��ێ��ژوو ن��زی��ک �ه‌ى س �ه‌ده‌ی �ه‌ک‬ ‫ل�ه‌ ب��وون��ى حزبه‌ ک��وردی��ی�ه‌ک��ان تاریکى و‬ ‫ره‌شبینیه‌ت خوڵقاندوه‌ته‌ ناو بونى تاکه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌دا‪ ،‬تاریکى و ره‌شبینیه‌ت نه‌ک‬ ‫ه �ه‌ر باڵى ب�ه‌ س �ه‌ر هه‌رێمگیریدا کێشاوه‌‬ ‫ه �ه‌م��وو ق��وژب��ن و که‌لێنێکى ت �ه‌ن��ی��ووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌دى ده‌کرێت ترسێکى گه‌وره‌یه‌ له‌‬ ‫هاتنى دۆخێکى خراپتر له‌ ده‌رئه‌نجامى ئه‌و‬ ‫ره‌وش��ت�ه‌ سیاسیه‌ ناعه‌قاڵنییه‌ که‌ به‌سه‌ر‬ ‫ده‌روون��ى تاکه‌کانى کۆمه‌ڵگه‌دا زاڵبووه‌‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ ب��ه‌رده‌وام تاکه‌کان به‌ دواى النى‬ ‫ک�ه‌م رزگاربونێکى خورافیشدا ده‌گه‌ڕێن‬ ‫ئ��ی��راده‌ى خۆیانى ته‌سلیم ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێت به‌بوونى حزب و مێژووى‬ ‫سیاسى ئه‌م واڵت�ه‌ که‌ مێژوه‌که‌ى پڕیه‌تى‬ ‫ل �ه‌ ده‌ره��اوی��ش��ت �ه‌ى سیاسه‌تێکى دۆزه‌خ���ى‬ ‫بۆ کۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬که‌ له‌ ژوره‌ تاریکه‌کانى‬ ‫س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ی �ه‌ س��ی��اس��ی�ه‌ک��ان�ه‌وه‌ ه �ه‌ب��ووه‌‬ ‫تاهه‌نوکه‌ش‪ ،‬کاڵوڕۆشنه‌یه‌ک نه‌بووه‌ تا‬ ‫مرۆڤ ئاهى ئازادى بونى خۆى و پشویه‌کى‬ ‫بێکێشه‌ى تیا هه‌ڵبکێشێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچى له‌ سه‌رجه‌م قۆناغه‌کانى خه‌باتى‬ ‫شۆڕشگێڕى و خه‌باتى حکومڕانى کردنى‬ ‫خ��ۆم��اڵ��ى ک��ه‌ ه�����ه‌روه‌ک چ���ۆن خ�ه‌ب��ات��ى‬ ‫شۆڕشگێڕى له‌ شاخدا پڕبووه‌ له‌ملمالنێى‬ ‫ترسناک له‌ حکومڕانکردنیشدا ئه‌مجۆره‌‬

‫له‌و حزبانه‌ بستێنێته‌وه‌ که‌ حزب له‌ سایه‌ى‬ ‫حکومڕانیه‌تى خۆیه‌وه‌ قۆرخى ک��ردوه‌ بۆ‬ ‫ئامانجى فه‌ردیه‌تى و ساماندارى خۆى‪،‬‬ ‫هه‌میشه‌ له‌م واڵته‌دا ده‌سه‌اڵت هێزى سیاسى‬ ‫و ج �ه‌ن��گ��اوه‌رى و م�ه‌ع��ن�ه‌وى م���ادى خۆى‬ ‫به‌کار هێناوه‌ بۆ قۆرخکارى بۆ پایه‌کانى‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬ئه‌مه‌ش ته‌نیا له‌به‌ر ئامانجى‬ ‫زلهێزبونى خۆى بێگوێدانه‌ الواز بونى رۆڵى‬ ‫حکومڕانى یاخود مرۆڤ له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا‬ ‫به‌وچه‌شنه‌ش کارى ک��ردوه‌ که‌ حکومه‌ت‬ ‫و گه‌له‌که‌ ملکه‌چ و موچه‌خۆرى ئه‌وان‬ ‫بن‪ ،‬له‌و پێناوه‌شدا هیچ جۆره‌ به‌رهه‌ڵستى‬ ‫و رخنه‌ و رێپێوان و خۆپیشاندانێک قبوڵ‬ ‫نه‌کراوه‌‪ ،‬بۆیه‌ بۆ گه‌لى سته‌مه‌لێکراو هیچ‬ ‫ج��ی��اوازى نیه‌‪ ،‬حوکمڕانى خ��ۆى سته‌مى‬ ‫لێبکات ی��ان داگیر ک �ه‌ر‪ ،‬ئه‌مه‌یه‌ ترسى‬ ‫گه‌وره‌ له‌ ده‌ست به‌سه‌رداگرتنى حکومه‌ت‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ن ح��زب �ه‌وه‌‪ ،‬ح��زب ب���اوه‌ڕی خ��ۆى بۆ‬ ‫تێکشکاندنى یاساکان بخاته‌ گه‌ر‪.‬‬ ‫له‌ژێر په‌رده‌ى دیکتاتۆریه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌ ماوه‌کانى‬ ‫رابردوودا حزب له‌ جێگه‌ى حکومه‌ت نه‌ک‬ ‫ده‌ستى گرتبوو به‌ سه‌ر عه‌قڵى کۆمه‌ڵگه‌دا‪،‬‬ ‫ن�ه‌ک ته‌نیا ق��وت و ن��ان و بیرکردنه‌وه‌ و‬ ‫مافى م��رۆڤ ب��وون و بازرگانى‪ ،‬ب��ازاڕ‪،‬‬ ‫پیشه‌سازى و کوشتوکاڵدا‪ ،‬به‌ڵکو ده‌ستیشى‬ ‫گرتبوو به‌سه‌ر ته‌واوى زه‌ویه‌کانی میریشدا‪،‬‬ ���که‌ به‌ پێى یاساى نێو فه‌رمانى سیاسه‌تى‬ ‫ژوره‌ تاریکه‌کانیه‌وه‌ زه‌ویه‌کانى ده‌به‌شیه‌وه‌‬ ‫ب �ه‌س �ه‌ر گ��وێ��ڕای �ه‌ڵ �ه‌ پ��ێ��وه‌ن��ده‌ک��ان��ى خ��ۆى‪،‬‬ ‫ناوچه‌کانى گرانبه‌ها و گه‌ڕه‌کى مۆدیرێنى‬ ‫ب��ۆ پێوه‌نده‌کانى دروس���ت ده‌ک���رد و نرخى‬ ‫فیرعه‌ونکڕى ل�ه‌س�ه‌ر ده‌ن���ا‪ ،‬خ��ۆى وه‌ک‬ ‫وه‌به‌رهێنێکى زلهێز ده‌رده‌خست که‌ ته‌نانه‌ت‬ ‫هیچ هێزێکى یاساییش مافى لێپرسینه‌وه‌ى‬ ‫کار و چۆنێتى خه‌رجى و بونیادى نه‌بێت‪،‬‬ ‫بۆ خزمه‌تکاره‌ گچکه‌کانیش بڕێک زه‌وى‬ ‫پێده‌به‌خشین تا له‌سه‌رى بژین و هه‌ڵقه‌ له‌‬ ‫گوێیان بکات‪ ،‬کاره‌ساتى گه‌وجاندن له‌وێوه‌‬ ‫سه‌ریهه‌ڵدا که‌ حزب له‌برى نه‌ک خه‌ڵکى‬ ‫ساده‌ بیرى ده‌کرده‌وه‌ و بڕیارى ده‌دا‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫رۆشنبیره‌کانیشى م��ۆن��ۆپ��ۆڵ ک��ردب��وو‪،‬‬ ‫زۆرێک له‌وانه‌ى که‌ ژیانیان به‌خت ده‌کرد‬ ‫ل�ه‌ پێناوى ئ���ازادى و رزگ���ارى ل�ه‌ ده‌س��ت‬ ‫رژێ��م�ه‌ دڕن��ده‌ک��ان‪ ،‬ب �ه‌اڵم ح��زب ق�ه‌ره‌ب��ووى‬


‫بیروڕا‬

‫ئه‌مریکا له‌ رێگاى تورکیاوه‌ کورد ده‌کات ‌ه قوربانى به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/11/32010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2012/1/23‬‬ ‫دووشه‬

‫‪16‬‬

‫عه‌دنان محه‌مه‌دى‬ ‫ت��ورک��ی��ا س���ه‌رب���ارى ئ����ه‌وه‌ى س���ه‌د ساڵى‬ ‫ره‌ب�ه‌ق�ه‌ به‌ هه‌موو ئیمکاناتى سه‌ربازى‬ ‫و ته‌کنه‌لۆژى پێشکه‌وتووه‌ به‌ یارمه‌تى‬ ‫هاوپه‌یمانانى تا ئه‌م ساته‌ش که‌ خه‌ریکى‬ ‫نووسینى ئه‌م دێڕانه‌م نه‌یتوانیوه‌ بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫ئ����ازادى ک���ورد ل �ه‌ ب��اک��ورى ک��وردس��ت��ان‬ ‫له‌ناو ببات و ئیراده‌ى بشکێنێت یان وای‬ ‫لێبکات واز ل �ه‌ خ �ه‌ب��ات و تێکۆشانى‬ ‫خ��ۆى ب��ۆ گه‌ییشتن و ده‌سته‌به‌رکردنى‬ ‫مافه‌ ره‌واک��ان��ى گه‌لى ک��ورد بهێنێت‪.‬‬ ‫سه‌ربارى ئه‌وه‌ش که‌ کورد چه‌ندین جار‬ ‫هه‌نگاوى ئه‌رێنى بۆ زه‌مینه‌ خۆشکردن‬

‫و نیشاندانى نیه‌تپاکى به‌ چه‌ندان نه‌خش ‌ه‬ ‫رێگا بۆ چ��اره‌س �ه‌رى ئاشتیانه‌ و پرسى‬ ‫ک��ورد پێشکه‌ش ک��ردوه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ده‌وڵه‌تى‬ ‫ک����ورد ب���ۆ ی �ه‌ک��ج��اری��ش ب��ێ��ت وه‌اڵم���ى‬ ‫داخوازییه‌کانى هه‌نگاوه‌ ئه‌رێنییه‌کانى‬ ‫ب��زوت��ن �ه‌وه‌ى ئ����ازادى ن���ه‌داوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ب�ه‌ پێچه‌وانه‌وه‌ له‌کاتى هه‌ڵهێنانى ئه‌م‬ ‫هه‌نگاوانه‌دا هه‌میشه‌ وه‌کو الوازییه‌کى‬ ‫پ�ه‌ک�ه‌ک�ه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنیان ب��ۆ ک��ردوه‌‬ ‫ئاستى هێرشه‌ سه‌ربازى و سیاسى فراوانتر‬ ‫کردوه‌ هه‌ر بۆیه‌ هه‌تا ئێستاشى له‌گه‌ڵ‬ ‫دابێت هیچ نییه‌تدارییه‌کى ده‌سه‌اڵتدارانى‬ ‫تورک بۆ چاره‌سه‌رکردنى پرسى کورد‬ ‫نه‌بووه‌ و نییه‌‪ .‬ئه‌و پڕۆپاگه‌ندانه‌ش که‌‬ ‫له‌کاتى هه‌ڵبژاردن یا ئه‌و کاتانه‌ى که‌‬ ‫پێویستیان به‌ ده‌نگى کورد بووه‌‪ ،‬کردویانن‬ ‫ل �ه‌ فرمێسکى تیمساحى و دووڕووی���ى‬ ‫هیچ زیاتر ن�ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆته‌ هۆى‬ ‫گه‌لى کورد و بزوتنه‌وه‌که‌ى هیچ هیوا و‬ ‫ئۆمێدێکیان به‌ ده‌وڵه‌تى تورک نه‌مێنێ و‬ ‫هه‌وڵ بده‌ن خۆیان له‌ چوارچێوه‌ى سیستمى‬ ‫که‌جه‌که‌دا کێشه‌کانى خۆیان چاره‌سه‌ر‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫دواى ب�ڵ�اوب���وون���ه‌وه‌ و پ��راک��ت��ی��زه‌ک��ردن��ى‬ ‫ب�ڵاوب��وون �ه‌وه‌ى ئ �ه‌م سیستمه‌ له‌ باکورى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ی��ی�ه‌ک��ى گشتگیر‬ ‫ت�ه‌واوى داموده‌زگاکانى پارتى ئاشتى و‬ ‫دیموکراسى گرته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئۆپه‌راسیۆنى‬ ‫سیاسیان له‌ ژێر ناوى که‌جه‌که‌دا ده‌ست‬ ‫پێکرد و هه‌تا ئێستاش ب�ه‌س�ه‌دان که‌س‬ ‫ل��ه‌ زی��ن��دان �ه‌ک��ان ت��ون��د ک����ردۆت����ه‌وه‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت دواى ئ �ه‌وه‌ى له‌ ساڵى راب��ردوودا‬

‫ش��ۆڕش��ى گ �ه‌الن��ى ن��اوچ �ه‌ک �ه‌ ل �ه‌ دژى‬ ‫سیستمه‌ دیکتاتۆرییه‌کان ب �ه‌ ئاگرى‬ ‫جه‌سته‌ى محه‌مه‌د بوعه‌زیزى هه‌ڵگریسا‬ ‫تورکیا له‌ پێش ده‌وڵه‌تانى داگیرکه‌رى‬ ‫ترى داگیرکه‌رى کوردستان که‌وته‌ ناو‬ ‫ترسێکى گ �ه‌وره‌وه‌‪ ،‬له‌وه‌ ده‌ترسا شه‌پۆلى‬ ‫شۆڕشه‌کان ببنه‌ ئیلهامێک بۆ شۆڕشى‬ ‫ک��وردان و هه‌نگاوه‌کانى خێراتر بکات‪،‬‬ ‫ب��ۆی �ه‌ ب��ۆ رێ��گ��رت��ن ل���ه‌م ش �ه‌پ��ۆل �ه‌ وه‌ک��و‬ ‫ه �ه‌م��وو جارێکیتر ل �ه‌ دژى ب��زوت��ن�ه‌وه‌ى‬ ‫ئ��ازادى و رێبه‌ره‌که‌ى پیالنى ب�ه‌رف��راوان‬ ‫ئ��ام��اده‌ ک��را هه‌رچه‌نده‌ پراکتیزه‌کردنى‬ ‫پیالنه‌که‌ تورکیا و واڵتانى داگیرکه‌ر‬ ‫بێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ�ه‌ن��دازی��اره‌ک�ه‌ى ئه‌مریکا و‬ ‫بریتانیان‪ .‬له‌و پیالنه‌شدا به‌ پله‌ى یه‌ک‬ ‫ه �ه‌وڵ درا شه‌ڕێکى ناوخۆیى له‌ نێوان‬ ‫کورد هه‌ڵبگریسێنێ و سااڵنى نه‌وه‌ده‌کان‬ ‫دووب����اره‌ ب��ک�ه‌ن�ه‌وه‌ و ک���وردان ب�ه‌ ش�ه‌ڕى‬ ‫ناوخۆیى خۆیانه‌وه‌ خه‌ریک بکه‌ن‪ .‬بۆ‬ ‫ئه‌مه‌ش رێککه‌وتنێکى هه‌مه‌الیه‌نه‌یان‬ ‫ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئ���ێ���ران‪ ،‬ب���ه‌ ت��ۆپ��ب��اران��ک��ردن��ى‬ ‫ب��اش��ورى ک��وردس��ت��ان وێ��ران��ک��ردن��ى گوند‬ ‫و شه‌هیدکردنى هاواڵتیان و سوتاندنى‬ ‫سروشتى کوردستانیان ک��رده‌ ئامانج‪.‬‬ ‫بۆ ئ �ه‌وه‌ى ده‌سه‌اڵتى باشورى کوردستان‬ ‫وه‌ک گ�ه‌ل بخه‌نه‌ ژێ��ر گ��وش��اره‌وه‌ تا له‌‬ ‫دژى بزوتنه‌وه‌ى ئ��ازادى له‌گه‌ڵ تورکیا‬ ‫هاوکارى بکه‌ن‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ش ئه‌و خه‌ونه‌ى‬ ‫تورکیا نه‌بوو به‌ راستى و به‌دى نه‌هات‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ه�ه‌ت��ا ئێستاش ل �ه‌ لێدوانه‌کانى‬ ‫ده‌سه‌اڵتى ئاکه‌په‌دا واده‌رده‌ک �ه‌وێ هه‌وڵ‬ ‫ده‌ده‌ن ش�ه‌ڕى ناوخۆیى له‌ نێوان ک��وردان‬

‫هه‌ڵبگریسێن و ل�ه‌م نێوانه‌شدا‪ ،‬هێشتا‬ ‫هیوابڕاو نه‌بوون‪.‬‬ ‫به‌اڵم به‌ گوێره‌ى من وه‌اڵمێک له‌ الیه‌ن‬ ‫گ�ه‌ل��ى ک���ورد و الی �ه‌ن �ه‌ سیاسییه‌کانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ن���ه‌ک ت�ه‌ن��ه��ا ب �ه‌ ئ��اک�ه‌پ�ه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ب �ه‌ت �ه‌واوى دوژم��ن��ان��ى ب��درێ��ت�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ستنى کۆنگره‌ى نه‌ته‌وه‌یى کوردستانه‌‬ ‫بۆ یه‌کخستنى یه‌کجاره‌کى هه‌موو ماڵى‬ ‫کورد له‌ هه‌ر چوارپارچه‌ى کوردستان‪ .‬له‌م‬ ‫پێناوه‌شدا خه‌باتکردن و هه‌وڵدان بۆ هه‌موو‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسییه‌کان و چین و توێژه‌کانى‬ ‫ک���وردس���ت���ان ل���ه‌ گ��ش��ت پ��ارچ �ه‌ک��ان��ى‬ ‫کوردستان له‌ نان و ئاو گرنگتره‌‪ .‬لێره‌دا‬ ‫ئ �ه‌م پ��رس��ی��اران�ه‌ دێ��ن�ه‌ پ��ێ��ش�ه‌وه‌‪ :‬ی�ه‌ک�ه‌م‪:‬‬ ‫بۆچى تورکیا و ده‌سه‌اڵته‌که‌ى ئاکه‌په‌‬ ‫ل �ه‌ الی���ه‌ک ب��ان��گ �ه‌وازى دی��م��وک��راس��ى و‬ ‫کرانه‌وه‌ ده‌که‌ن‪ ،‬و له‌گه‌ڵ به‌ڕێز ئۆجه‌الن‬ ‫بۆ دۆزینه‌وه‌ى رێگاچاره‌ کۆده‌بنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ الیه‌کیتریشه‌وه‌ خه‌ڵکى مه‌ده‌نى وه‌ک‬ ‫رۆبۆسکى کۆمه‌ڵکوژ ده‌که‌ن و چه‌کى‬ ‫کیمیایى دژى گه‌ریال به‌کار ده‌هێنن و‬ ‫سوپاسى س �ه‌رۆک ئه‌رده‌کانیش ده‌ک�ه‌ن‬ ‫له‌سه‌ر رووداوه‌ک���ه‌ى ئه‌مجاره‌‪ .‬دووه‌م‪ :‬له‌‬ ‫کاتێکدا ئاکه‌په‌ بانگه‌شه‌ى پارتییه‌کى‬ ‫دڵ��خ��ۆش��ک �ه‌ر ده‌ک�����ات ب���ۆ ک������وردان و‬ ‫که‌مه‌نه‌ته‌وه‌کانیتر له‌ الیه‌کیتر هه‌رچه‌نده‌‬ ‫خۆشى ده‌زانێ الیه‌نى هه‌ڕه‌ حه‌ساس که‌‬ ‫هێڵى سوره‌ بۆ گه‌لى کورد و بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫ئ����ازادى‪ ،‬ب �ه‌رێ��ز ئ��ۆج�ه‌الن�ه‌ و ل �ه‌ هه‌مان‬ ‫کاتیشدا گه‌ره‌نتى شه‌ڕ و ئاشتیشه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بێ له‌به‌رچاوگرتنى ئه‌م حه‌ساسییه‌ته‌ ئه‌وه‌‬ ‫ش �ه‌ش مانگه‌ گۆشه‌گیرییه‌کى توندى‬

‫به‌سه‌ریدا سه‌پێندراوه‌‪ .‬به‌رده‌وامکردنى ئه‌م‬ ‫سیاسه‌ته‌ فاشیستانه‌ى ئاکه‌په‌ زه‌مینه‌ى‬ ‫ئاشتیانه‌ و دیموکراتیانه‌ به‌ته‌واوه‌تى له‌‬ ‫ئ��ارا ناهێڵێت‪ .‬سێیه‌م‪ :‬ده‌وڵ�ه‌ت��ى تورکیا‬ ‫ب�ه‌و سیاسه‌ته‌ دژه‌ ک���ورده‌ى که‌ پێڕه‌وى‬ ‫ده‌کات و له‌ منداڵى هه‌فت ساڵ تا هه‌فتا‬ ‫ساڵى کردۆته‌ ئامانجى گرتن و کوشتن‬ ‫نیشانده‌رى ئ �ه‌وه‌ نییه‌ ک�ه‌ ل�ه‌ ده‌س��ت��ورى‬ ‫نوێ که‌ خریکه‌ ئاماده‌ى ده‌که‌ن کۆکى‬ ‫ده‌ستوره‌ سه‌ربازییه‌که‌ى (‪ )1982‬نییه‌ که‌‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌ماى یه‌ک ئااڵ‪ ،‬یه‌ک نه‌ته‌وه‌‬ ‫و یه‌ک واڵت دامه‌زراوه‌‪ .‬چوار‪ :‬ئایا له‌‬ ‫واڵتێکى وه‌کو تورکیا که‌ خوێنى کوردان‬ ‫له‌ الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌کانه‌وه‌ حه‌اڵڵ ده‌کرێ و‬ ‫ئه‌ردۆغانیش به‌ بێ دین ناوزه‌دیان ده‌کات‬ ‫ل �ه‌ ده‌ره‌وه‌ى ک��وش��ت��ن و ئینکارکردنى‬ ‫شوناس چاوه‌ڕوانى چیترى لێده‌کرێ‪.‬‬ ‫ده‌توانین چه‌ندان پرسیارى هاوشێوه‌ به‌که‌ین‪،‬‬ ‫به‌اڵم گرنگ ئه‌وه‌یه‌ واڵمه‌که‌ بدۆزینه‌وه‌‬ ‫و بزانین چاره‌سه‌ر چییه‌؟ چى له‌ پشت ئه‌م‬ ‫سیناریۆ فاشیستانه‌ى ئاکه‌په‌دا شاراوه‌یه‌؟‬ ‫ئه‌مانه‌ش هه‌موو نیشانده‌رى ئ �ه‌وه‌ن که‌‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ى سیاسى و ستراتیژى ئاکه‌په‌دا‬ ‫چاره‌سه‌رى دیموکراتیانه‌ى کێشه‌ى کورد‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌ ژێر ده‌مامکى ئیسالم و‬ ‫بانگه‌شه‌کردن بۆ دیموکراسى و مافى‬ ‫م��رۆڤ هه‌وڵى جینوسایدکردنى گه‌لى‬ ‫کورد و بزوتنه‌وه‌که‌ى ده‌درێ��ت‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ه�ه‌وڵ ده‌درێ��ت له‌ کایه‌ هه‌نوکه‌یه‌کانى‬ ‫ناوچه‌که‌ گۆشه‌گیر و پ�ه‌راوێ��زى بخات‬ ‫مه‌به‌ستى سه‌ره‌کیش که‌مکردنه‌وه‌ى ئه‌و‬ ‫کاریگه‌ریه‌یه‌ که‌ په‌که‌که‌ له‌سه‌ر گه‌لى‬

‫ک��ورد له‌ ه�ه‌ر چوارپارچه‌ى کوردستان‬ ‫هه‌یه‌تى‪ ،‬ئه‌مه‌ش نه‌ ته‌نها تورکیا‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ئه‌مریکاشى خستۆته‌ مه‌ترسییه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫پرسى سوریا و پاراستنى به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى‬ ‫له‌ ناوچه‌که‌دا ته‌سلیمى تورکیا کراوه‌ و‬ ‫ل �ه‌و چ��وارچ��ێ��وه‌ی�ه‌ش��دا ل�ه‌ ه �ه‌ر کاتێک‬ ‫زیاتر ئه‌مریکا پشتیوانى لێده‌کات و هه‌ر‬ ‫مه‌ترسیه‌ک به‌ مه‌ترسییه‌ک له‌ سه‌ر‬ ‫تورکیا به‌ مه‌ترسى به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى‬ ‫خۆى ده‌بینێ‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ش چه‌ندین جار‬ ‫تورکیا چه‌کى کیمیایى قه‌ده‌غه‌کراوى له‌‬ ‫دژى گه‌ریال به‌کارهێناوه‌ و هه‌ره‌ دواییش‬ ‫(‪ )35‬کاسبکارى مه‌ده‌نى له‌ رۆبۆسکى‬ ‫شه‌هید ک��رد‪ ،‬که‌چى ئه‌مریکا ن�ه‌وه‌ک‬ ‫ه��ی��چ ک��اردان��ه‌وه‌ی��ه‌ک��ى ن��ه‌ب��وو‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫سیستمى ئه‌مریکا پشتگیرى خ��ۆى بۆ‬ ‫ئه‌م هه‌واڵنه‌ ده‌ربڕى‪ ،‬له‌ کاتێکدا رۆژانه‌‬ ‫ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌ ل�ه‌ ئ��ێ��ران ده‌ک���ان گ��وای�ه‌ ک��وره‌‬ ‫ئه‌تۆمییه‌که‌ى به‌مه‌به‌ستى سه‌ربازى به‌کار‬ ‫دێنێت ئه‌و دووڕووییه‌ى ئه‌مریکا و تورکیا‬ ‫له‌ کاتێک دایه‌ که‌ شۆڕشى کورد له‌‬ ‫کاتێک زیاتر نزیکى سه‌رکه‌وتن بۆته‌وه‌‬ ‫له‌ الیه‌کیتریشه‌وه‌ ئه‌مریکا هه‌وڵ ده‌دات‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى له‌ رێگاى تورکیاوه‌‬ ‫بپارێزێ له‌ هه‌مان رێگاوه‌ هه‌موو واڵتانى‬ ‫ناوچه‌که‌ بکاته‌ قه‌ڵغانێک بۆ به‌رژه‌وه‌ندییه‌‬ ‫درێژخایه‌نه‌کانى ئه‌مریکا‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ به‌‬ ‫پله‌ى یه‌که‌م ده‌یانه‌وێت جارێکیتر کورد‬ ‫بکه‌نه‌ قوربانى لۆزانێکیترى سیاسى و‬ ‫جینۆسایدى کلتورى و جوگرافى به‌سه‌ر‬ ‫کورددا بسه‌پێنن‪.‬‬

‫(بزوتنه‌وه‌ى ئیسالمى) له‌ شه‌رعه‌وه‌ بۆ شه‌رتى ناشه‌رعى‬

‫ئاراس عوسمان‬

‫ح��زب��ى ک����وردى ب������ه‌رده‌وام ل �ه‌س �ه‌رده‌م � ‌ه‬ ‫ج��ی��اوازه‌ک��ان ل ‌ه دۆخێکى جۆرێک ل ‌ه‬ ‫که‌رت و له‌تبووندا بووه‌‪ ،‬به‌ هۆى کێشه‌ و‬ ‫گرفته‌کانى ناوخۆیه‌و‌ه زیاتر ئه‌م حاڵه‌تان ‌ه‬ ‫روویانداوه‌‪ ،‬ئه‌و کێشانه‌ش به‌ده‌ر نه‌بوون ل ‌ه‬ ‫ده‌ست خستنى پۆست و پل ‌ه و به‌رژه‌وه‌ندی ‌ه‬ ‫تایبه‌تیه‌کاندا‪ ،‬له‌پاى ئ�ه‌وه‌ى له‌هه‌مبه‌ر‬ ‫گرفتى میلله‌تێک یان ڕێکخراوگه‌لێک‬ ‫ی��ان ئایدۆلۆژیایه‌ک بێت‪ ،‬زۆرن ئه‌و‬ ‫حزبانه‌ى سااڵنێک هاوشان بوون له‌گه‌ڵ‬ ‫حزبه‌کانى ئێستاى یه‌کێتى و پارتى‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ى له‌م قۆناغه‌دا به‌دى ده‌کرێت‬ ‫رۆڵى هه‌ندێک له‌و حزبانه‌ی ‌ه ک ‌ه ده‌بینى‬ ‫له‌ڕووى سیاسى و پێگه‌ى جه‌ماوه‌رییه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌شێوازێکى الواز له‌ ساحه‌ى سیاسى و‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌داى کارکردنیان گه‌یشتونه‌ت ‌ه‬ ‫جۆرێک له‌نزیک ب��وون�ه‌و‌ه و کۆتایى‬ ‫ی �ه‌ک��ج��اره‌ک��ى‪ ،‬ب����ه‌اڵم ه �ه‌ن��دێ��ک ج��ار‬ ‫یه‌کێتى وپارتى له‌کاتى هه‌ڵبژاردن و‬ ‫ئه‌وکاته‌ى بزانن فشارێکى ده‌ره‌کى یان‬

‫ناوخۆیان له‌سه‌ر بێت‪ ،‬دێ��ن ئ �ه‌م به‌ناو‬ ‫حزبان ‌ه ده‌خه‌نه‌ ب��ازاڕه‌وه‌ بۆ پڕکردنه‌وه‌ى‬ ‫واژووی���ه‌ک���ى زی��ات��ر ی���ان به‌هێزکردنى‬ ‫پێگه‌ى خۆیان‪ ،‬که‌ چه‌ندجارێک به‌ڵێنى‬ ‫هه‌ندێک وه‌زاره‌تى سیادیشیان پێده‌درێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم دواتر ب ‌ه وه‌کیل وه‌زیرێکیان پاڵیان‬ ‫پێوه‌ده‌نرێت ی��ان وه‌زاره‌ت��ێ��ک ک ‌ه خاڵى‬ ‫بێت ل�ه‌ئ��ی��راده‌ و ت��وان��اى ئ���ه‌وه‌ى هه‌بێت‬ ‫ئ��ال��وگ��ۆڕێ��ک ب��ک��ات ل�� ‌ه پێکهاته‌ى‬ ‫ه�ه‌رێ��م�ه‌ک�ه‌دا‪ ،‬وه‌ل��ێ ج��ی��اواز له‌مانه‌ش‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى له‌و چوارچێوه‌یه‌دا وه‌ری ده‌گرن‬ ‫ده‌بێت به‌پێى ئ��اواز و خولیاى یه‌کێتى‬ ‫و پارتى گۆرانیه‌کان بچڕن‪ ،‬یاخود بۆ‬ ‫هه‌موو بڕیارێک ده‌بێت مه‌رجه‌عیه‌ت‬ ‫بۆالى ئه‌وان بگه‌ڕێنه‌و‌ه دیسان‪.‬‬ ‫هه‌ندێک ج��ار ئ �ه‌م حزب ‌ه بچوکانه‌ ب ‌ه‬ ‫دوکانى سیاسى ناو ده‌هێنرێن ک ‌ه خاوه‌ن‬ ‫ئ �ه‌و هه‌ڵوێستانه‌ ب��وون ک� ‌ه بینیومان ‌ه‬ ‫له‌کاته‌ ج��ی��اوازه‌ک��ان ل�ه‌ کوردستاندا‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ تائێستا نه‌یانتوانیو‌ه به‌ته‌نها‬ ‫خاوه‌ن به‌رنامه‌و خاوه‌ن پرۆگرامى خۆیان‬ ‫بن به‌تایبه‌ت له‌کاتى هه‌ڵبژاردن و ئه‌و‬ ‫دۆخانه‌ى هاتونه‌ته‌ پێش‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ى هه‌بوو‬ ‫به‌ناوى ئایدۆلۆژیه‌که‌و‌ه بوو هاتونه‌ت ‌ه ناو‬ ‫خه‌ڵکه‌وه‌ دواجار گه‌ڕاونه‌ته‌و‌ه نێوباوه‌شى‬ ‫حزبى فه‌رمانڕه‌وا‪ ،‬بۆنمون ‌ه ده‌بینیت حزبى‬ ‫زه‌حمه‌تکێشان و سۆسیالیست خ��اوه‌ن‬ ‫چ ب��ڕی��ار و وت��ارێ��ک ب���وون ل �ه‌ کاتى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کانى (‪ )7/25‬له‌گه‌ڵ هه‌ردوو‬ ‫ئیسالمیه‌که‌دا(یه‌کگرتوو‪،‬کۆم‬ ‫حزب ‌ه‬ ‫ه‌ڵ) بوون‪ ،‬دواتر پاشه‌کشه‌یان کرد ک ‌ه‬ ‫لیسته‌که‌ى خزمه‌تگوزارى و چاکسازى‬ ‫بوو‪ ،‬له‌الیه‌کى تره‌و‌ه وه‌ک خۆیان ده‌ڵێت‬ ‫حه‌وت حزب بوون هه‌ر له‌ شیوعى باڵ ‌ه‬

‫جیابووه‌که‌ى زه‌حمه‌تکێشان هه‌ندێکى‬ ‫ت��رب��وو ت��وان��ی��ان ت�ه‌ن��ه��ا ی���ه‌ک ک��ورس��ى‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان بهێنن‪ ،‬حزبێکى‬ ‫تریش به‌ناوى ئیسالم به‌رنامه‌ى قورئانه‌و‌ه‬ ‫به‌ته‌نها به‌شدارى کرد توانى دوو کورسى‬ ‫بهێنێت ک ‌ه ئه‌ویش بزوتنه‌وه‌ى ئیسالمى‬ ‫بوو‪ ،‬که‌ دواتر گه‌ڕایه‌و‌ه نێو لیستى حزبى‬ ‫باپیره‌ گه‌ور‌ه که‌ یه‌کێتى و پارتیه‌‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه هه‌رچیه‌ک ئاماژه‌ بکرێت بۆ ئه‌م‬ ‫خه‌ڵکانه‌ى حزبیان ک��ردۆت�ه‌و‌ه ئامانجى‬ ‫به‌خێوکردنى خۆیان هه‌ندێک کادریان‪،‬‬ ‫له‌پاى ئ �ه‌وه‌ى ئامانجیان داخوازیه‌کانى‬ ‫میلله‌تى کورد و دۆزینه‌وه‌ى چاره‌سه‌رى‬ ‫ری���ش���ه‌ى ب���ۆ ک��ێ��ش�ه‌ ه �ه‌ن��وک �ه‌ی �ه‌ک��ان��ى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان بێت‪ ،‬بۆی ‌ه کاتێک‬ ‫ئه‌مان ‌ه ب ‌ه دوکانى سیاسى ناو ده‌هێنرێت‬ ‫ج���ۆرێ���ک ل����ه‌ن����اڕه‌زاى ده‌رده‌ب�������ڕن ک ‌ه‬ ‫پێموای ‌ه ده‌س��ت�ه‌واژه‌ی�ه‌ک��ى ت���ه‌واو‌ه بۆیان‬ ‫ه�ه‌روه‌ک کانت ده‌ڵێت (ده‌وڵه‌مه‌ندترین‬ ‫و تایبه‌تمه‌ندترین جیاکه‌ره‌وه‌کانى مرۆڤ‬ ‫ع�ه‌ق��ڵ�ه‌)‪ ،‬ب��ه‌اڵم ب �ه‌داخ �ه‌و‌ه ئ �ه‌م حزبان ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نترین و تایبه‌تمه‌ندترین شتێک‬ ‫له‌الیان الیه‌نى مادییه‌ پێش ئه‌و عه‌قڵه‌ى‬ ‫کانت باسى ده‌کات‪.‬‬ ‫له‌م ساڵى نوێیه‌دا ئێستا کابینه‌ى(‪)7‬ى‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێم بۆته‌ باسى گه‌رمى‬ ‫دۆخ��ى هه‌رێمى کوردستان له‌کاتێکدا‬ ‫خه‌ڵکى کێشه‌ى له‌گه‌ڵ گۆڕینى کابینه‌و‬ ‫که‌سه‌کاندا نیه‌‪ ،‬به‌قه‌د ئ �ه‌وه‌ى گرفتى‬ ‫هه‌ی ‌ه به‌وه‌ى ئیراده‌یه‌کى ڕاسته‌قینه‌ نی ‌ه‬ ‫بۆ به‌گژدا چوونه‌وه‌ى ئه‌و بێسه‌روبه‌ریه‌کى‬ ‫ل �ه‌م واڵت���ه‌دا ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬به‌سامان و مافى‬ ‫خه‌ڵکانێک ده‌ک��رێ��ت ک �ه‌ رۆژان��ێ��ک‬ ‫قوربانى مادى و مه‌عنه‌ویانداوه‌ له‌پێناو‬

‫ئه‌م دۆخه‌ى ئێستا هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم نه‌ک به‌و‬ ‫شێوه‌ی ‌ه بێت و چاوه‌ڕێى ئه‌وه‌یان نه‌کردو‌ه‬ ‫بێبه‌ش بکرێن وه‌ک ده‌ڵێن (ئه‌وه‌ى خۆم‬ ‫ب��ۆخ��ۆم‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ى ت��ۆش ده‌خ����ۆم)‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫بینیمان دواى چه‌ندین خولى په‌رله‌مان‬ ‫و ئالوگۆڕکردنى حکومه‌ت و کابین ‌ه‬ ‫ج���ی���اوازه‌ک���ان ه �ه‌م��ی��ش �ه‌ ئ���ه‌م ح��زب��ان�ه‌‬ ‫په‌راوێزخراون‪ ،‬به‌اڵم نه‌یاتوانیو‌ه سود له‌و‬ ‫هه‌ڵ ‌ه لۆژیکی ‌ه وه‌ربگرن و عاقڵ ببن پێش‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى ج�ه‌م��اوه‌ر ئاگاداریان بکاته‌وه‌ و‬ ‫ره‌خنه‌یان بکات له‌به‌شدارى کردن له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و دوو حزبه‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌دا‪ ،‬بۆی ‌ه نیچ ‌ه‬ ‫ئاماژ‌ه به‌شتێکى جوان ده‌کات ک ‌ه ده‌ڵێت‬ ‫(به‌ته‌مام ئاقڵ بم‪ ،‬چونکه‌ خۆم ئه‌وه‌م‬ ‫ده‌وێ���ت ن��ه‌ک که‌سێک داواى ئ��ه‌وه‌م‬ ‫لێبکات)‪.‬‬ ‫ل���ه‌خ���ول���ه‌ک���ان���ى پ���ێ���ش���ودا ه���ه‌ری���ه‌ک‬ ‫له‌یه‌کگرتوو کۆمه‌ڵى ئیسالمى به‌جیا‬ ‫به‌شداربوون له‌حکومه‌ت و وه‌زاره‌ته‌کانى‬ ‫پێشوى ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫هه‌نوک ‌ه ل �ه‌ده‌ره‌وه‌ى ئه‌و ده‌سه‌اڵت ‌ه کۆتا‬ ‫ب���ڕی���ارى خ���ۆی���ان���داوه‌‪ ،‬ل��ه‌گ��ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫گۆڕانیش به‌شێکى گه‌وره‌ى یه‌کێتى بوو‬ ‫هاتن ‌ه ده‌ره‌وه‌ى ئه‌و گله‌یى و گازندانه‌ى‬ ‫خه‌ڵکى هه‌یان بوو له‌ئه‌داى حزبه‌که‌یان‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ئه‌مانیش ل ‌ه بێ ک�ه‌م و کورتى‬ ‫دور نین له‌ ره‌خنه‌ى ج �ه‌م��اوه‌رى‪ ،‬وه‌لێ‬ ‫له‌نێو پ �ه‌رل �ه‌م��ان و چ��اودێ��رى کردنى‬ ‫کاالکانى حکومه‌ت‪...‬هتد‪ ،‬ده‌توانین‬ ‫بڵێین فشارێکیان دروس��ت��ک��ردوه‌ ک ‌ه‬ ‫به‌هۆیه‌و‌ه حکومه‌ت ‌ه حزبیه‌که‌ش هاتوه‌ت ‌ه‬ ‫ژێ���ر ب����ارى‪ ،‬ب����ه‌اڵم ه���ه‌ر داواک������ارى و‬ ‫پێداویستى خه‌ڵکى له‌وه‌ زیاتره‌و هه‌وڵى‬ ‫به‌رده‌وامى ده‌وێت بۆ داهاتوو‪ ،‬یه‌کێک‬

‫له‌و حزبه‌ بچوکانه‌ى که‌ له‌ڕووى پێگه‌ى‬ ‫جه‌ماوه‌رییه‌وه‌ ئێستا له‌دۆخێکى ئێجار‬ ‫الوازدا ک��ارده‌ک��ات‪ ،‬ئه‌ویش بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫ئیسالمی ‌ه ک�ه‌ س��ااڵن��ى پێشو هێزێکى‬ ‫گ���ه‌وره‌ب���ووه‌ ل�ه‌م�ه‌ی��دان�ه‌ سیاسیه‌که‌دا‪،‬‬ ‫حاڵه‌تى ش�ه‌ڕک��ردن و به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ى‬ ‫هه‌بووه‌ له‌گه‌ڵ حزبى خاوه‌ن ده‌سه‌اڵت‪ ،‬له‌و‬ ‫ڕوانگه‌یه‌و‌ه وه‌ک ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ى سکااڵتۆمارکردن و هه‌ڵوێست‬ ‫وه‌رگ��رت��ن��ى ده‌ک���رد ل�ه‌ه�ه‌م��ب�ه‌ر م��اف و‬ ‫داواکاریه‌کانى وه‌ک ڕاده‌ستکردنه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌ندامانى بێسه‌روشێوانکراویان و زیاد‬ ‫کردنى بودجه‌که‌یان‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ده‌بینى‬ ‫وته‌بێژى ئه‌م حزب ‌ه به‌وهه‌موو نیگه‌رانیه‌و‌ه‬ ‫ئاماژه‌ى به‌وه‌کردوه‌ بزوتنه‌وه‌ى ئیسالمى‬ ‫م�ه‌ب��ده‌ئ��ی�ه‌ن ب��ڕی��ارى ب��ه‌ش��دارى کردنى‬ ‫له‌حکومه‌تى داهاتووداوه‌‪ ،‬بیرمان نه‌چێت‬ ‫ئه‌م حزبه‌ که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وانیتر هێنده‌ى‬ ‫رۆڵ��ى دوکانێکى سیاسى ده‌گێڕن‪ ،‬نیو‬ ‫هێنده‌ نه‌یانتوانیو‌ه ئ���ه‌داى کارکردنى‬ ‫ح��زب��ى خ���ۆی���ان ب��ک �ه‌ن ل���ه‌س���ه‌ر ئاستى‬ ‫جه‌ماوه‌رى و به‌هێزبونى پێگه‌یان‪ ،‬ده‌بینى‬ ‫رۆژ به‌ڕۆژ له‌پاشه‌کشه‌دان مه‌جبور په‌نا‬ ‫بۆ حزبى ده‌س��ه‌اڵت ده‌ب �ه‌ن بۆ مانه‌وه‌ى‬ ‫خۆیان و ئیمتیازى تایبه‌تیان‪ ،‬له‌کاتێکدا‬ ‫ئه‌م هێز‌ه هێشتا به‌و پێگ ‌ه ته‌سکه‌یه‌و‌ه‬ ‫چ�ه‌ن��دی��ن ک��ێ��ش�ه‌ى ل �ه‌ن��اوخ��ۆدا ه �ه‌ب��وو‪،‬‬ ‫هه‌ندێک جاریش خه‌ریکى له‌تکردن و‬ ‫کۆتله‌کارین‪ ،‬له‌هه‌موشى کۆمیدى تر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى سااڵنێک بوو‪ ،‬باوه‌ڕیان به‌پاره‌و‬ ‫سامانى ئه‌م واڵته‌ نه‌بوو وه‌ریبگرن به‌ناوى��� ‫ح���ه‌رام و ن��اش�ه‌رع��ی�ه‌وه‌‪ ،‬که‌چى ئێستا‬ ‫ده‌بینى چۆن شه‌ڕى ئه‌و پاره‌یه‌ ده‌که‌ن و‬ ‫مانگانه‌که‌یان ئه‌و کاته‌ى هه‌شتا ملیۆن‬

‫سیستمى خوێندنی زانکۆ له‌ کوردستان به‌ره‌و کوێ؟‬ ‫خ��وێ��ن��دن��ی زان��ک��ۆ ل �ه‌ ک��وردس��ت��ان تاکو‬ ‫به‌رزترین پله‌ له‌مه‌ترسیى و سه‌رلێشێواى‬ ‫گه‌وره‌دایه‌ خه‌ریکه‌ به‌ره‌و داڕمانى ته‌واوه‌تى‬ ‫ده‌چێت‪ .‬پێموایه‌ له‌ هه‌ر واڵتێک خه‌له‌ل له‌‬ ‫زانکۆ خه‌له‌ل له‌ کۆمه‌ڵگه‌یه‌ به‌رکه‌وتنى‬ ‫گورزێکى کوشنده‌ و گه‌وره‌یه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌‬ ‫و کوشتنییه‌تى‪ ،‬ته‌نانه‌ت زه‌برێکى کوشنده‌یه‌‬ ‫له‌شکر سۆفى‬ ‫بۆ بوارى فکر و زانستیش‪ ،‬که‌واته‌ زانکۆ‬ ‫له‌هه‌ر واڵتێک رێبه‌ر و رێنیشانه‌ده‌رى ئه‌و‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌یه‌ و ئاراسته‌که‌شى دیارى ده‌کات‪.‬‬ ‫زانکۆ بوارى فکر فراوان ده‌کات و ته‌نانه‌ت‬ ‫هه‌موومان باش ئه‌و راستییه‌ ده‌زانین که‌ زان��ک��ۆ ئ��اراس��ت �ه‌ى ک �ه‌رت��ى کشتوکاڵ و‬ ‫کوردستان له‌ زۆر رووه‌وه‌ به‌رده‌وام له‌قه‌یراندا پیشه‌سازى و دارستانیش ‪...‬ه��ت��د دی��ارى‬ ‫ب���ووه‌‪ ،‬یه‌کێکیش ل �ه‌و قه‌یرانه‌ گ �ه‌وران �ه‌ى ده‌کات‪ .‬که‌واته‌ زانکۆ هۆشیار کردنه‌وه‌ى‬ ‫که‌ ئێستا کوردستان رووب���ه‌ڕوى ده‌بێته‌وه‌ خ�ه‌ڵ��ک�ه‌ و ه��ۆش��ی��ارک��ردن �ه‌وه‌ى خه‌ڵکیش‬ ‫سیستمى خوێندنی زان��ک��ۆی �ه‌‪ ،‬سیستمى پێشکه‌وتنى کۆمه‌ڵگایه‌‪ .‬بۆیه‌ پێویسته‌‬

‫ب������ه‌رده‌وام و زۆر ب �ه‌ وردى ک���ار ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫به‌سیستمکردنى زان��ک��ۆ ب��ک��رێ��ت‪ .‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ده‌بینین له‌کوردستاندا پێچه‌وانه‌ى هه‌موو‬ ‫ئه‌وانه‌یه‌ که‌ له‌سه‌ره‌وه‌ باسکران‪ ،‬کاتێکیش‬ ‫ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ به‌کارده‌هێنم مه‌به‌ستم ئه‌وه‌‬ ‫نییه‌ که‌ له‌ کوردستاندا زانکۆ به‌سیستم‬ ‫ن �ه‌ک��راوه‌‪ .‬بۆیه‌ ل��ێ��ره‌دا پێویسته‌ ج��ی��اوازى‬ ‫بکه‌ین له‌ نێوان دوو جۆرى سیستم به‌گشتى‬ ‫یه‌که‌میان سیستمێک که‌ وابه‌سته‌ بێت‬ ‫به‌فکر و مه‌نتق له‌دروست کردنیدا هه‌بێت‬ ‫که‌مترین ئینتاجى خ��راپ به‌رهه‌م بهێنێت‬ ‫له‌ ئاراسته‌ کردنى زانکۆ له‌به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫دوووه‌م����ی����ان سیستمێکى ت���ر ه �ه‌ی �ه‌ که‌‬ ‫ئه‌ویش ئه‌و سیستمه‌یه‌ که‌ ئه‌سڵه‌ن مه‌نتق‬ ‫رێ��گ �ه‌ ب �ه‌ک��ارک��ردن��ى ن����ادات و هه‌میش‬ ‫ه�ه‌وڵ��ى کوشتنى کۆمه‌ڵگا ده‌دات و له‌‬

‫کوردستانیشدا ده‌بینین به‌هه‌مان شێوه‌ ئه‌م‬ ‫شێوه‌کارکردنه‌ى زانکۆ خه‌ریکه‌ خوێندکار‬ ‫به‌ره‌ و فه‌سادى فکرى ده‌بات و بیرکردنه‌وه‌ى‬ ‫ده‌ڕزێنێت و توشى جۆره‌ له‌ش قورسییه‌کى‬ ‫مه‌عنه‌وى ده‌ک��ات‪ .‬بۆیه‌ دروس��ت نه‌بوونى‬ ‫ریفۆرم و چاکسازى نه‌کردن له‌ سیستمى‬ ‫خوێندنی زانکۆ له‌ کوردستان به‌دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫جۆرێک له‌ دۆگماتیزم دروس��ت ده‌ک��ات‪.‬‬ ‫روونتر له‌ زانکۆکانى کوردستاندا ئه‌وه‌نده‌ى‬ ‫خوێندکار گرنگى ده‌دات و پابه‌ند ده‌بێت‬ ‫ب�ه‌ مه‌نهه‌جێک و ل�ه‌س�ه‌ر مه‌لزه‌مه‌یه‌کى‬ ‫چه‌ند پ�ه‌ڕه‌ی��ی�ه‌وه‌ که‌ کۆمه‌ڵک زانیارى‬ ‫وشکى ل�ه‌س�ه‌ر ن��وس��راوه‌ و هیچ سودێک‬ ‫ن��اگ �ه‌ی��ی �ه‌ن��ێ��ت‪ .‬ئ���ه‌وه‌ن���ده‌ گ��رن��گ��ى ن���ادات‬ ‫به‌فێربوون و ب �ه‌دواداچ��وون��ى بابه‌تێک و‬ ‫ئاماده‌کردنى چه‌ند توێژینه‌وه‌یه‌ک له‌سه‌رى‪.‬‬

‫هه‌روه‌ها یه‌کێکى تر له‌ خاڵه‌ جه‌وهه‌رییه‌کان‬ ‫ک �ه‌ ل��ێ��ره‌دا پێویسته‌ ب���ه‌ڕوون���ى ئ��ام��اژه‌ى‬ ‫پێبکرێت‪ .‬ک�ه‌ خه‌ته‌رێکى زۆر گ�ه‌وره‌ی�ه‌‬ ‫ب���ۆ س���ه‌ر زان���ک���ۆ و گ��ۆم �ه‌ڵ��گ��ا ئ �ه‌وی��ش‬ ‫به‌سیاسیکردنى زانکۆکانه‌ زانکۆ بووته‌‬ ‫چه‌کێکى کوشنده‌ به‌ده‌ست سیاسییه‌کانه‌وه‌‬ ‫و زۆرج����ار ده‌بینین ب �ه‌ک��ارى ده‌ه��ێ��ن��ن بۆ‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى شه‌خسى و حزبى و هه‌لى تێدا‬ ‫ده‌ق���ۆزن���ه‌وه‌‪ .‬وه‌ک��و خوێندکارێکى زانکۆ‬ ‫پێموایه‌ ل �ه‌ه �ه‌ر واڵت��ێ��ک زان��ک��ۆ بکرێت‬ ‫ب��ه‌ ئ���ام���راز و ئ��اراس��ت �ه‌ک �ه‌ى ب��ه‌ ده‌س��ت��ى‬ ‫سیاسییه‌کانه‌و بێت چۆنیان بوێت و له‌‬ ‫ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ان بێت ب�ه‌ک��ارى بهێنن‪ .‬نه‌ک‬ ‫ناتوانرێت به‌رهه‌مى فکری هه‌بێت و فراوان‬ ‫بکرێت‪ ،‬به‌ڵکو خه‌ته‌رێکى ئه‌وه‌نده‌ کوشنده‌یه‌‬ ‫که‌ ته‌نانه‌ت به‌ مرۆڤ بوونیش له‌و واڵته‌‬

‫ب��وو به‌که‌میان ده‌زان���ى ت��ا ب��ۆی��ان زی��اد‬ ‫ک��را‪ ،‬پێموایه‌ ئێستا ئه‌و دین و قورئان‬ ‫و حه‌دیسانه‌ى ه�ه‌ب��ووه‌و ک��ارى پێکراو‌ه‬ ‫نه‌گۆڕاوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م هێز‌ه هه‌نوک ‌ه چۆن‬ ‫ده‌ى جائیزێنیێ و ده‌یشه‌رعیه‌نێت و به‌چ‬ ‫مه‌نتقێک؟‪ ،‬یان بۆیه‌ ئ�ه‌وه‌ى ماوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ئێستا خه‌ڵکى ل ‌ه یارییه‌که‌ و راوبۆچون‬ ‫و هه‌ڵوێسته‌کانتان تێده‌گه‌ن‪ ،‬ده‌زانێت چ‬ ‫ره‌ن��گ و بۆنێکه‌وه‌ خه‌ڵکى ب��اوه‌ڕ به‌و‌ه‬ ‫ده‌ک��ات ک ‌ه خۆى ب��اوه‌ڕى پێیه‌تى‪ ،‬هه‌ر‬ ‫وه‌ک (وی��ل��ی�ه‌م ڕای���ش) ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬که‌س‬ ‫بانگێشت ناکه‌م گوێ بۆ راوبۆچونه‌کانم‬ ‫رادێرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر بۆچونه‌کانم راست بن‬ ‫خۆیان ده‌گه‌یه‌ننه‌ خه‌ڵکى‪.‬‬ ‫پێویسته‌ ئ�ه‌و‌ه بڵێین له‌م قۆناغه‌دا ئه‌م‬ ‫ه��ێ��زه‌ ه��ه‌رچ��ى ش�ه‌رت��ێ��ک��ى ه�ه‌ب��ێ��ت بۆ‬ ‫به‌شدارى کردن له‌حکومه‌تدا به‌دڵنییایه‌و‌ه‬ ‫ه������ه‌روه‌ک م���اوه‌ک���ان���ى پ��ێ��ش��و ت�ه‌ن��ه��ا‬ ‫به‌ڕێده‌کرێت له‌الیه‌ن یه‌کێتى و پارتیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وان ئه‌وه‌یان ده‌وێت له‌ حزبانه‌ ک ‌ه خۆیان‬ ‫ده‌یانه‌وێت‪ ،‬نه‌ک ئه‌وه‌ى ئه‌وان ده‌یانه‌وێت‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه بزوتنه‌و‌ه سااڵنێک ته‌نها الیه‌نى‬ ‫مادیه‌که‌ى ب �ه‌ڕه‌وا نه‌بینیو‌ه وه‌ریبگرێت‬ ‫بۆ ئ �ه‌و حزبه‌ ئێستا ش �ه‌رت و مه‌رجى‬ ‫چی ‌ه ل� ‌ه پ��اش�ه‌گ�ه‌زب��ون�ه‌وه‌ى ل �ه‌و بیروڕا‬ ‫ئایین ‌ه جیهادی ‌ه شه‌رعیه‌وه‌‪ ،‬که‌ پێموای ‌ه‬ ‫ه�ه‌م��وو شه‌رته‌کانى ده‌چێت ‌ه و قاڵبى‬ ‫ناشه‌رعیه‌وه‌‪ ،‬هیچ ئومێدێکیش نابینم بۆ‬ ‫رۆڵ و کاریگه‌رى ئه‌م حزب ‌ه بچوکان ‌ه‬ ‫به‌تایبه‌ت ئه‌م هێزه‌ ئیسالمیه‌ هه‌روه‌ک‬ ‫(فرانسیس بیکن) ج��وان ئ��ام��اژ‌ه ب�ه‌و‌ه‬ ‫ده‌کات که‌ (ئومێد به‌رچاییه‌کى باشه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم چێشتێکى خراپه‌)‪.‬‬ ‫ده‌که‌وێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌‪ .‬ب�ه‌اڵم به‌داخه‌وه‌‬ ‫ده‌بینین ل�ه‌ واڵت��ى ئێمه‌دا زان��ک��ۆ بووه‌ت ‌ه‬ ‫مه‌ڵبه‌ندى حزبایه‌تى و پێگه‌ى سه‌ره‌کیان و‬ ‫ته‌نانه‌ت ده‌توانین بڵێین ئۆفیسێکى تایبه‌تى‬ ‫ئه‌وانه‌ ئه‌مه‌ش واده‌کات ئه‌وه‌نده‌ى خوێندکار‬ ‫خه‌ریکى ک��ارى حزبایه‌تى و پله‌پلێنه‌ بێت‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ گرنگى به‌فێربوونى فکر و دیراسه‌‬ ‫ک��ردن و قسه‌کردن ل�ه‌س�ه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌کى‬ ‫گرنگ و چاره‌نوس ساز نه‌دات‪ .‬بێگومان‬ ‫هه‌موو ئه‌مانه‌ش کاریگه‌رى نێگه‌تیڤیان‬ ‫ده‌بێت له‌سه‌ر دواڕۆژى ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌ و‬ ‫نه‌وه‌یه‌ک به‌رهه‌م دێنێت که‌ داڕزاو بێت له‌‬ ‫بوارى عیلم و مه‌عریفه‌دا و هیچ بوارێک‬ ‫بۆ فیکر ناهێڵیته‌وه‌‪ .‬ته‌نانه‌ت کاریگه‌رى‬ ‫گ���ه‌وره‌ و خ��راپ��ى ده‌ب��ێ��ت ل�ه‌س�ه‌ر مه‌سه‌له‌ى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى بوونمان له‌ ئاستى جیهانى و به‌ره‌و‬ ‫خه‌ره‌ندێکى قوڵمان ده‌بات‪ .‬له‌ئاکامى هه‌موو‬ ‫ئه‌مانه‌شدا ده‌گه‌ین به‌وه‌ى که‌ هه‌موو ئه‌مانه‌‬ ‫سیستم ئاراسته‌یان ده‌ک���ات‪ .‬بێگومان له‌‬ ‫ئه‌نجامیشدا کۆمه‌ڵگه‌ باجه‌که‌ى ده‌دات‪.‬‬


‫تیۆری‬

‫هزری دیموکراتیک له‌ سه‌رهه‌ڵدان ‌ه‬ ‫عه‌ره‌بییه‌کاندا الوازه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/3 - 2012/1/23‬‬

‫‪18‬‬

‫گۆشه‌یه‌کی تایبه‌ته‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ ئه‌حالم مه‌نسور ده‌ینوسێت‬

‫بۆ ئه‌و خوێنه‌رانه‌ی‬ ‫‌ که‌ وا ئه‌زانن ره‌شبینم‬ ‫خ��وێ��ن �ه‌ری ئ��ازی��ز! ت��ۆ ب���ۆت ه �ه‌ی �ه‌ داوای‬ ‫گ �ه‌ش��ب��ی��ن��ی��م ل���ێ ب���ک���ه‌ی‪ ،‬ب�����ه‌اڵم ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫هۆیه‌کانی ره‌شبینیم بزانی وا ناڵێی‪.‬‬ ‫ئایا هۆیه‌کانی ره‌شبینیم چین؟‬ ‫‪1‬ـ ئێمه‌ له‌ چه‌رخێک‌دایین تیایدا جه‌نگی‬ ‫جیهانی سێهه‌م روو ده‌دات‪ .‬ج��اران ئه‌ڵمانیا‬ ‫شه‌ڕی ئه‌فرۆشت به‌ واڵته‌کانی تری ئه‌وروپا‪.‬‬ ‫ئێستاش زۆر ئه‌وروپی له‌ ئه‌ڵمانیه‌کان ده‌ترسن‪.‬‬ ‫چونکه‌ هێشتا ده‌وڵه‌تێکی به‌هێزه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‬ ‫له‌ پیشه‌سازیدا‪ .‬له‌ ره‌واڵه‌تدا به‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫ئاسایی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌که‌ن‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه‬ ‫ناخدا هه‌ر رقیان لێیانه‌ و به‌خیلیان پێ ده‌به‌ن‪.‬‬ ‫جۆرێک له‌ ترسیش له‌ دڵیاندا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪2‬ـ ج���اران ش �ه‌ڕی جیهانی ی�ه‌ک�ه‌م و دووه‌م‬ ‫ئه‌تۆمی ن�ه‌ب��وو‪ .‬ئێستاکه‌ ش �ه‌ڕی جیهانی‬ ‫سێهه‌مه‌ و ئه‌تۆمییه‌‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وروپییه‌کان‬ ‫به‌ کۆمه‌ڵه‌ واڵتێک جه‌نگیان ده‌کرد‪ .‬ئێستا‬ ‫جه‌نگه‌که‌ داب�ه‌ش بووه‌ته‌ سه‌ر رۆژه �ه‌اڵت و‬ ‫هه‌ر واڵتێک به‌ شێوه‌یه‌ک‪.‬‬ ‫ێ‬ ‫‪3‬ـ ره‌شپێسته‌کان له‌ ئه‌فریقا له‌ بێ‌ئاوی و ب ‌‬ ‫خۆراکی دان‪ .‬پێستیان لکاوه‌ته‌ ئێسقانیانه‌وه‌‪.‬‬ ‫چونکه‌ نه‌ ئاو هه‌یه‌ نه‌ خۆراک‪ .‬به‌ کۆمه‌ڵ‬ ‫گیان له‌ ده‌ست ده‌ده‌ن‪ .‬ماڵیان وێ��ران بووه‌ و‬ ‫هه‌ر له‌ کۆچکردن دان‪ .‬ئه‌و یارمه‌تیانه‌ ک ‌ه‬ ‫پێیان ده‌گات زۆر که‌مه‌‪ .‬جاران نه‌ ته‌له‌فزیۆن‬ ‫هه‌بوو نه‌ سه‌ته‌الیت‪ ،‬ئێستا هه‌موو رۆژێک‬ ‫هه‌موو کاتژمێرێک له‌ په‌خشکردنی هه‌واڵدا‬ ‫هه‌ست ده‌که‌ی تۆ له‌ ئه‌فریقا دای‪ ،‬برسیته‌‪،‬‬ ‫تینوته‌ و وا خ�ه‌ری��ک�ه‌ منداڵه‌کانیشت ب ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵ گیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‪ .‬ئایا که‌ هه‌واڵى‬ ‫وا ببینی و ببیستى ئه‌ی به‌ قاقای پێکه‌نین؟‬ ‫ها ها ها ها ها ‪ ...‬من ناتوانم پێ بکه‌نم‪.‬‬ ‫ده‌مێکه‌ هه‌ر له‌و رۆژه‌وه‌ که‌ زانیومه‌ شه‌ڕی‬ ‫جیهانی سێهه‌مه‌‪ ،‬ره‌شبین بووم‪ .‬چونکه‌ من‬ ‫مرۆڤم و مرۆڤدۆستم و مرۆڤایه‌تیم خۆش‬ ‫ده‌وێت‪.‬‬ ‫‪ 4‬�� ئه‌گه‌ر وه‌کو کوردێک قسه‌ بکه‌م‪ ،‬هێشتا‬ ‫چه‌ند مانگێک تێنه‌په‌ڕیوه‌ که‌ بومه‌له‌رز‌ه‬ ‫ماڵه‌کانی سێ به‌شی ناوچه‌ی وانی رماند و‬ ‫دانیشتووانی له‌ناو برد‪ .‬هه‌روه‌ها به‌ گه‌ڕه‌ک‪،‬‬ ‫خانووبه‌ره‌ ته‌پیوه‌‪ .‬زۆرب �ه‌ی زۆری��ان بێ‌الن ‌ه‬ ‫بوون‪ .‬ها ها ها ها ها ‪...‬‬ ‫ئ���ه‌م���ه‌ ن��وک��ت��ه‌ی��ه‌ک��ی ک������وردی ب����وو ب��ۆم‬ ‫ده‌گ��ێ��ڕن �ه‌وه‌‪ :‬ت��ورک��ی��ا ش��اره‌ک��ان��ی ب��اک��وری‬ ‫ک��وردس��ت��ان ژه‌ه��رب��اران ده‌ک���ات‪ ،‬ئ �ه‌ردۆغ��ان‬ ‫سه‌ر له‌ واڵته‌ عه‌ره‌بییه‌ موسڵمانه‌کان ده‌دات‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی هێمنی و ئاشتی و ئاسوده‌یی‬ ‫بگه‌ڕێنێته‌وه‌ ل�ه‌ کاتێکدا ک���وردی باکور‬ ‫خاپور ده‌ک��ات‪ .‬ب�ه‌ر له‌ مانگێک‪ ،‬گوندی‬ ‫رۆبۆسکی‪ ،‬ژه‌هرباران کرد به‌ مه‌رجێک ئه‌و‬ ‫هه‌موو منداڵ و گه‌نجانه‌ بارهه‌ڵگر بوون‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندیان به‌ سیاسه‌ته‌وه‌ نه‌بوو‪ .‬له‌ کاتێکدا‬ ‫که‌ هێرش کرایه‌ سه‌ر ئه‌ردۆغان‪ ،‬ته‌نها وتی‪:‬‬ ‫«ب �ه‌داخ �ه‌وه‌»‪ .‬له‌ قه‌ندیل ئاگربارانه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫گه‌ریالیه‌ و شه‌هید ده‌بێ‪ ،‬ده‌ی پێ بکه‌نن!‬ ‫ه��ا ه��ا ه��ا ه��ا ه��ا ‪ ...‬ئ �ه‌م ل �ه‌س �ه‌ر ئاستی‬ ‫باکوری کوردستان‪.‬‬ ‫ب��ا ب��ێ��ی��ن�ه‌وه‌ س���ه‌ر رۆژئ������اوای ک��وردس��ت��ان‪.‬‬ ‫ک���ورده‌ک���ان ب�ه‌ره�ه‌ڵ��س��ت��ی و ش���ۆڕش ب�ه‌رپ��ا‬ ‫ده‌که‌ن دژی به‌شار ئه‌سه‌د‪ .‬رۆژی چه‌ندین‬ ‫شۆڕشگێڕ شه‌هید ده‌بێت‪ .‬پێ بکه‌نن! ها ها‬ ‫ها ها ها ‪...‬‬ ‫بێینه‌وه‌ س�ه‌ر ب��اش��وری کوردستان‪ .‬میلله‌ت‬ ‫له‌ برسا م��ردووه‌‪ .‬دوو حزب یاری به‌ هه‌موو‬ ‫میلله‌ت ده‌ک��ات‪ .‬میلله‌تیش شۆڕشی کرد‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم شکستی هێنا‪ .‬به‌ چ��اوی خۆم بینیم‬ ‫ح��ه‌وت ح��ه‌وت و ه�ه‌ش��ت ه�ه‌ش��ت ب�ه‌ گ��روپ‬ ‫وه‌س��ت��اون له‌ شه‌قامی ئ��ۆرزی و ب�ه‌رده‌رک��ی‬ ‫سه‌را‪ .‬منیش چووبووم بۆ ده‌رمان کڕین‪ .‬پێ‬ ‫بکه‌نن! ها ها ها ها ها ‪...‬‬ ‫دێینه‌وه‌ سه‌ر رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪ .‬ئێران و ما‬

‫ادراک ما ئێران! هه‌ر خه‌ریکی له‌سێداره‌دانی‬ ‫گه‌نجه‌کانه‌ و ب�ڵاوک��ردن �ه‌وه‌ی ئاسایش له‌‬ ‫سه‌ر سنور و هه‌روه‌ها تۆپبارانکردنی دێ و‬ ‫مه‌ڕ و مااڵت و هه‌موو رۆژێک هونه‌رێکی‬ ‫تایبه‌تی هه‌یه‌ بۆ چه‌وساندنه‌وه‌ی خێزانه‌کانی‬ ‫شاره‌ جیاجیاکان به‌ بیانوی به‌پێشمه‌رگه‌بوونی‬ ‫ک��وڕه‌ک��ان��ی��ان‪ .‬ئایا چه‌ند ک �ه‌س ل�ه‌ زیندان‬ ‫دای �ه‌؟ چه‌ند ک�ه‌س چ��اوه‌ڕێ له‌سێداره‌دانی‬ ‫خۆی ده‌ک��ات؟ چه‌ند چه‌ند چه‌ند ‪ ...‬جگه‌‬ ‫له‌ بگره‌ و به‌رده‌ له‌گه‌ڵ ئیسرائیل و ئه‌مریکا‪،‬‬ ‫ئه‌تۆمه‌ ترسناکه‌که‌ی که‌ هه‌موو رۆژێک‬ ‫پێش ده‌ک�ه‌وێ و سێ به‌شی ده‌وڵه‌تان ترسی‬ ‫ت �ه‌ق��ی��ن �ه‌وه‌ی ئ��ه‌و ئ�ه‌ت��ۆم�ه‌ ئ��ێ��ران��ی��ی�ه‌ی��ان لێ‬ ‫نیشتووه‌‪ .‬ئه‌مه‌ هه‌واڵێکی دڵخۆشکه‌ر بوو‪.‬‬ ‫پێ بکه‌نن! ها ها ها ها ها ‪...‬‬ ‫ئه‌فغانستان و پاکستان ئاگربارانه‌‪ ،‬تۆپ‬ ‫ب��اران �ه‌‪ ،‬م��اڵ وێرانکردنه‌‪ ،‬وه‌ستانی ژیانه‌‪.‬‬ ‫ئاژاوه‌نانه‌وه‌یه‌‪ ،‬شه‌ڕی ده‌رونییه‌ و‪ ...‬ئه‌گه‌ریش‬ ‫هێندستان کلکی بجوڵێنێت ئه‌وه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی‬ ‫کشمیرێکی تری لێ ده‌کرێ‪.‬‬ ‫چین‪ ،‬هه‌موو رۆژێ��ک به‌ شێوه‌یه‌ک پێش‬ ‫ده‌ک �ه‌وێ��ت‪ .‬چ ل�ه‌ روی پیشه‌سازییه‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫ل �ه‌ روی ب��ازرگ��ان��ی��ی �ه‌وه‌‪ .‬ئ���ه‌م ف �ه‌رت �ه‌ن��ان �ه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م ئ��اگ��رب��اران�ه‌‪ ،‬دژی چینه‌‪ .‬وه‌ک چۆن‬ ‫خومه‌ینی و ئاخونده‌کانیان ده‌هێنا بۆ ئێران‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی باشوری یه‌کێتی سۆڤیه‌ت هان بده‌ن‬ ‫بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی یه‌کێتی سۆڤیه‌ت‪ ،‬وه‌ک‬ ‫چچن و کۆماره‌کانی تر‪.‬‬ ‫شۆڕشی به‌هاری عه‌ره‌ب که‌ شۆڕشی پاییزی‬ ‫ع �ه‌ره‌ب �ه‌‪ ،‬ه�ه‌م��وو واڵت��ان��ی��ان ک��رده‌ ئیسالمی‬ ‫سیاسی‪ .‬بگره‌ له‌ تونسه‌وه‌ که‌ زۆربه‌ی زۆری‬ ‫شیوعی بوون تا لیبیا‪ ،‬تا میسر که‌ (ئیخوان)‬ ‫یان هێنا و ئینجا وه‌ره‌ و سه‌یری ئه‌م فیلمه‌‬ ‫تازه‌یه‌ بکه‌‪ .‬ئایا ئاینده‌ی میسر چۆن ده‌بێ؟‬ ‫مه‌گه‌ر هه‌ر خۆم بیزانم‪ .‬باز بده‌ به‌ سه‌ر سوریا‬ ‫و یه‌مه‌ن‪ ،‬ریسواییه‌که‌ هه‌مان ریسواییه‌‪.‬‬ ‫عێراق؛ هه‌ر له‌ باسکردن نایه‌ت‪ .‬که‌ بووه‌ته‌‬ ‫واڵتێکی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌‪ .‬سونییه‌ک ناوێرێ‬ ‫بڵێ «له‌ل»‪ .‬ئێران خۆش بێ‪ ،‬ئاخونده‌کانی‬ ‫(ک �ه‌رب �ه‌ال و کازمیه‌ و ن �ه‌ج �ه‌ف)ی��ان خۆش‬ ‫بێ‪ ،‬ده‌سه‌اڵتی ئه‌مریکی و به‌ریتانی خۆش‬ ‫ب��ن‪ ،‬کڵڵ‌ڵ‌ڵ‌ڵ‌ڵ‌ڵ‌ڵش ‪ ...‬چاودڵی رۆش��ن‪،‬‬ ‫سه‌رۆکی به‌ڕێزی عێراق‪ ،‬ج�ه‌الل تاڵه‌بانی!‬ ‫جگه‌ له‌ کاره‌ساتی هه‌موو رۆژێکی عێراق‪،‬‬ ‫ئاینده‌ی عێراق چۆن ده‌بێ مه‌گه‌ر هه‌ر خۆم‬ ‫بزانم‪ .‬هه‌یوه‌ شێره‌!‬ ‫ک����ه‌رک����وک؛ م���اڵ‌وێ���ران���ی ک����ورده‌ک����ان و‬ ‫درۆکانی سیاسه‌تمه‌داره‌کان و فشه‌ی ماده‌ی‬ ‫(‪ )140‬جگه‌ له‌ وێرانبوونی‪ ،‬هێشتا ئاینده‌ی‬ ‫نادیاره‌ له‌ کاتێکدا له‌ سه‌ر م��اده‌ی (‪)140‬‬ ‫وت���اری «ب��ای ب��ای م���اده‌ی (‪»)140‬م له‌‬ ‫رۆژنامه‌ی هاواڵتی باڵو کرده‌وه‌‪ .‬من ئێستا‬ ‫هه‌یوه‌شێره‌ له‌ سه‌ر قودسی کوردستان ده‌که‌م‪.‬‬ ‫ده‌ی پێ بکه‌نن! ها ها ها ها ها ‪...‬‬ ‫ئۆزۆن کون بووه‌‪ ،‬به‌یانی نه‌ دوو به‌یانی هه‌تاو‬ ‫ئه‌مانسوتێنێت‪ ،‬توشی شێرپه‌نجه‌ی پێستمان‬ ‫ده‌ک�����ات‪ .‬چ����وار وه‌رزه‌ک�����ه‌ ت��ێ��ک ده‌چ��ێ��ت‪.‬‬ ‫کاره‌ساتی سه‌یر سه‌یر روو ده‌ده‌ن‪ .‬به‌ هه‌زاران‬ ‫و ملیۆنان مرۆڤ ده‌م��رن‪ .‬ئاو ده‌بێته‌ هه‌ڵم‪،‬‬ ‫ده‌بێته‌ ه�ه‌ور و ئه‌مجاره‌ ده‌بێته‌ الف��او‪ .‬قوڕم‬ ‫به‌سه‌ر‪ ،‬الفاو ده‌مباته‌وه‌‪ .‬ئه‌ی بۆ هه‌یوه‌شێره‌م‬ ‫بۆ ناکه‌ن؟! پێم پێ ده‌که‌نن؟‪ !1‬ها ها ها ها‬ ‫ها ‪...‬‬ ‫خوێنه‌ری به‌ڕێز! ئه‌م نوکتانه‌م بۆ گێڕانه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی بزانن که‌ من هه‌موو رۆژێک بۆ‬ ‫شوێنێک و ب�ه‌ شێوه‌یه‌ک ق��وڕ ده‌گ��رم �ه‌وه‌‬ ‫و هه‌یوه‌شێره‌ و شیوه‌ن ده‌ک �ه‌م‪ ،‬که‌چی ئێوه‌‬ ‫داوای فشه‌ و فشقیات و جڕت و چه‌قه‌نه‌م‬ ‫لێ ده‌که‌ن‪ .‬پێ بکه‌نن! ها ها ها ها ها ‪...‬‬ ‫دڵم به‌ ئێوه‌ خۆشه‌ بۆیه‌ ره‌شبینم! پێ بکه‌نن!‬ ‫ها ها ها ها ها ‪...‬‬

‫به‌شی دووه‌م و کۆتایی‬ ‫واحید هه‌ورامی‬

‫له‌ به‌شی پێشودا باس له‌ زه‌مینه‌ و هه‌ندێک ل ‌ه‬ ‫هۆکاره‌کانی ده‌رکه‌وتنی راپه‌ڕینی جه‌ماوه‌ری‬ ‫گه‌النی رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست کران و راوه‌سته‌یان‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر ک��را و ه �ه‌وڵ درا ل�ه‌ میانه‌ی تێڕوانین ‌ه‬ ‫جۆراوجۆره‌کان سه‌باره‌ت به‌م بابه‌تانه‌ ده‌رکه‌وتن ‌ه‬ ‫پێش‪ ،‬راستیه‌کانی کۆمه‌ڵگا وه‌ک خۆی بخرێن ‌ه‬ ‫روو‪ .‬ل �ه‌ س��ه‌ر ئ��ه‌م ب��ن�ه‌م��ای�ه‌ش چ�ه‌ن��د پرسیاری‬ ‫گرنگمان وروژاند که‌ له‌م به‌شه‌دا ده‌بێت وه‌اڵمێکیان‬ ‫بۆ بدۆزینه‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌ک س �ه‌ره‌ت��ا ب��ا ئ���ه‌وه‌ ل�ه‌ب��ی��ر ن�ه‌ک�ه‌ی��ن ک �ه‌ ئ�ه‌و‬ ‫خ��ااڵن �ه‌ی پێشتر وه‌ک ه��ۆک��اری ده‌ستپێکردنی‬ ‫س �ه‌ره �ه‌ڵ��دان ئ��ام��اژه‌ی��ان پ��ێ ک���را‪ ،‬ه�ه‌ن��وک�ه‌ ل�ه‌و‬ ‫واڵتانه‌ی که‌ قۆناغی راپه‌ڕینیان تێپه‌ڕاندووه‌ و‬ ‫سیستمی ده‌سه‌اڵتیشیان هه‌ڵوه‌شاندووه‌ته‌وه‌‪ ،‬هێشتا‬ ‫وه‌ک هۆکاری گرژی و ئاڵۆزی ده‌ژمێردرێن و‬ ‫له‌به‌ر نه‌مانی گوشار و زه‌ختی سیستم ئه‌مجاره‌ ب ‌ه‬ ‫شێوه‌یه‌کی زه‌قتر و دیارتر خۆیان ده‌نوێنن‪ .‬ئه‌و شه‌پۆل ‌ه‬ ‫توندوتیژییه‌ی که‌ له‌ نێوان کریستیانه‌ قبتیه‌کانی‬ ‫میسر و گروپه‌ ئیسالمیه‌ رادیکاڵه‌کان رۆژانه‌ ل ‌ه‬ ‫ئ��ارادای�ه‌‪ ،‬خۆی له‌ خۆیدا دیاریکه‌ری ئه‌و برین ‌ه‬ ‫قووڵ و ناتورانه‌ی که‌ به‌ جه‌سته‌ی کۆمه‌ڵگاکانی‬ ‫ناوچه‌وه‌ به‌دی ده‌کرێت‪ .‬ئه‌گه‌ر کچێکی میسری‬ ‫وێنه‌ی روتی خۆی له‌ فه‌یسبوکدا داده‌به‌زێنێت‪،‬‬ ‫ده‌یه‌وێت سه‌رنجی رای گشتی بۆ سه‌ر کێشه‌کانی‬ ‫ژنان رابکێشێ و توڕه‌یی خۆی له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫گوشارانه‌ی که‌ له‌ الی�ه‌ن زۆرینه‌ی کۆمه‌ڵگا و‬ ‫گروپه‌ ئائینیه‌ پاشڤه‌ڕووه‌کان به‌ تایبه‌ت له‌ سه‌ر ژن‬ ‫په‌یڕه‌و ده‌کرێت دیار ده‌کات‪ .‬له‌ میانه‌ی کێبڕکی‬ ‫و ملمالنێ حزب و الیه‌نه‌ سیاسییه‌کاندا و له‌ پێناو‬ ‫گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌اڵت‪ ،‬کۆمه‌ڵگا له‌ت له‌ت ده‌بێت‬ ‫و هه‌ر ده‌رفه‌تێک بۆ تیمارکردنی نه‌خۆشییه‌کانی‬ ‫له‌بار ده‌برێت‪ .‬ئه‌م روداوانه‌‪ ،‬شیمانه‌ی داهاتویه‌کی‬ ‫رونمان پێ نیشان ناده‌ن‪ .‬له‌ دۆخێکدا که‌ هێشتا ل ‌ه‬ ‫زۆرێک له‌ واڵتانی ناوچه‌دا گه‌ل له‌ راپه‌ڕیندان‬ ‫له‌و واڵتانه‌ی که‌ ش��ۆڕش تیایاندا سه‌رکه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫ره‌وش��ی گ �ه‌ل ب��ه‌ره‌و باشبوون ن�ه‌چ��ووه‌ و کێشه‌ و‬ ‫گرفته‌کان وه‌ک خۆی و به‌ بێ چاره‌ هێشتراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م دۆخ�ه‌ی که‌ ئێستا میسر و تونس و لیبیای‬ ‫ت��ێ��دان‪ ،‬رێ له‌به‌ر هه‌ندێک بیرۆکه‌ی تایبه‌تی‬ ‫وه‌ک بێ‌ئه‌نجامبوونی شۆڕش کردووه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌م راپه‌ڕینانه‌ نه‌یانتوانیبێت رێ له‌به‌ر چاره‌سه‌ری‬ ‫کێشه‌ کۆمه‌اڵیه‌تی و سیاسییه‌کانی ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫ب��ک�ه‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌وک��ات ئایا ده‌ک��رێ��ت وه‌ک ش��ۆڕش‬ ‫پێناسه‌ بکرێن‪ .‬له‌ راستیدا شۆڕش به‌رهه‌می کێش ‌ه‬ ‫و گرفته‌کانی کۆمه‌ڵگایه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر سیستمێک‬ ‫نه‌یتوانی کێشه‌ هه‌ڵپه‌سێردراوه‌کانی کۆمه‌ڵگا‬ ‫چاره‌سه‌ر بکات و وه‌اڵم��ده‌ری خواسته‌کانی گه‌ل‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬ئه‌وکات ره‌وایه‌تی سیستم نامێنێ و گه‌ل‬ ‫چیدی ئه‌و سیستمه‌ قبوڵ ناکات‪ .‬ناڕه‌زایه‌تی ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر سیستم به‌ردی بناغه‌ی هه‌ر شۆڕشێکه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ناڕه‌زایه‌تیه‌کان ئاستێک له‌ به‌رزبوونه‌وه‌یان‬ ‫له‌خۆ گ��رت که‌ زۆری��ن�ه‌ی کۆمه‌ڵگای گرته‌وه‌‪،‬‬ ‫ش��ۆڕش��ێ��ک ی���ان ه�ه‌س��ت��ان��ێ��ک ی���ان ب��اش��ت��ر بڵێم‬ ‫ته‌قینه‌وه‌یه‌کی ج �ه‌م��اوه‌ری ده‌س��ت پ��ێ ده‌ک��ات‪.‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ناڕه‌زایه‌تی به‌ ته‌نیا بۆ به‌رپاکردنی شۆڕش‬ ‫ب�ه‌س نیه‌ و کۆمه‌ڵێک فاکته‌ر و ئه‌کته‌ری تر‬ ‫له‌ به‌رپاکردن و به‌ڕێوه‌بردن و به‌ ئه‌نجام گه‌یاندنی‬ ‫شۆڕشدا رۆڵ ده‌گێڕن‪ .‬ئه‌گه‌ر جه‌ماوه‌ری ناڕازی‬ ‫رێ��ک نه‌خرێن و داخوازییه‌کان له‌ س�ه‌ر بنه‌مای‬ ‫رئالیته‌ی کۆمه‌ڵگا راوه‌س��ت�ه‌ نه‌کرێن‪ ،‬ناشێت و‬ ‫ناتوانرێت باس له‌ شۆڕش و سه‌رهه‌ڵدان بکرێت‪.‬‬ ‫ش���ۆڕش ل �ه‌ ب��ن �ه‌م��ادا دژه‌س��ی��س��ت��م�ه‌‪ .‬ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئه‌و‬ ‫دژایه‌تیه‌ و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ به‌رامبه‌ر سیستم‬ ‫پ �ه‌ره‌ی پێ ده‌دات له‌ هه‌مان کاتدا خوڵقێنه‌ری‬ ‫سیستمێکی ئه‌ڵته‌رناتیڤه‌‪ .‬ئ �ه‌و بۆشاییه‌ی ک ‌ه‬ ‫پ��اش تێکچونی سیستمی ده‌س���ه‌اڵت���دار دروس��ت‬ ‫ده‌ب��ێ‪ ،‬په‌یویستی ئ��اواک��ردن��ی سیستمێکی نوێ‬ ‫(ئه‌ڵته‌رناتیڤ) خۆی ده‌رده‌خ��ات‪ .‬له‌م روانگه‌یه‌و‌ه‬ ‫هه‌ر ج��ۆره‌ ناڕه‌زایه‌تییه‌کی ج�ه‌م��اوه‌ری پێناسه‌ی‬ ‫شۆڕشی بۆ ناکرێت‪ .‬راپه‌ڕینه‌کانی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت��ی��ش س����ه‌ره‌ڕای ئ���ه‌وه‌ی ک�ه‌ کۆمه‌ڵێک‬ ‫گۆڕانکاریان له‌ هه‌رێمه‌که‌ و جیهاندا به‌ دوای‬ ‫خۆیاندا هێناوه‌‪ ،‬دیسان له‌ زۆر رووه‌وه‌ نه‌یانتوانیو‌ه‬ ‫ببنه‌ خ��اوه‌ن سه‌رجه‌م تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی شۆڕش‪.‬‬ ‫ه �ه‌ر ج��ۆره‌ ش��ۆڕش ی��ان راپه‌ڕینێکی ج�ه‌م��اوه‌ری‬ ‫به‌رهه‌م و ئه‌نجامی کۆمه‌ڵێک کێشه‌ و گرفت‬ ‫و قه‌یرانی که‌ڵه‌که‌بووی ناو کۆمه‌ڵگایه‌‪ .‬بۆی ‌ه‬ ‫زهنیه‌تی چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کان پێویسته‌ له‌ ناو‬ ‫شۆڕشدا په‌ره‌ی پێ بدرێت‪.‬‬ ‫له‌ مێژوی سه‌دساڵی رابردودا له‌ ناوچه‌که‌ گه‌لێک‬ ‫جار هه‌م له‌ ناو سیستم و هه‌م له‌ به‌ره‌ی دژه‌سیستمدا‬ ‫هه‌وڵی چڕی دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری بۆ کێشه‌کان‬ ‫به‌دی ده‌کرێت‪ .‬سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش هه‌رگیز نه‌توانرا‬

‫گرژی و ئاڵۆزییه‌کان که‌م بکرێنه‌وه‌ و یه‌کسانی‬ ‫له‌ ناو توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگادا پێش بخرێت‪ .‬نه‌ باڵی‬ ‫سه‌ربازی و جه‌ماوه‌ری که‌ هه‌ر یه‌ک خۆیان ب ‌ه‬ ‫باڵێکی راست و چه‌پی ئیمپریالیسته‌وه‌ به‌ند کردبوو‬ ‫و نه‌ ئه‌و هێزانه‌ی که‌ خۆیان وه‌ک ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و به‌رهه‌ڵستکاری ده‌سه‌اڵته‌ دسپۆته‌کان له‌ قه‌ڵه‌م‬ ‫ده‌دا‪ ،‬هیچ پرۆژه‌یه‌کیان بۆ سڕینه‌وه‌ی نادادپه‌روه‌ری‬ ‫و نایه‌کسانی نه‌خسته‌ روو‪ .‬ئه‌مریکا و رۆژئاواش‬ ‫له‌ خوڵقاندنی سیستمێکی به‌ناو دیموکراتیک و‬ ‫مۆدێڕن له‌ عێراقدا ناکام بوون‪ .‬گروپه‌ ئیسالمییه‌کان‬ ‫توندڕه‌وه‌کانیش که‌ له‌ چه‌ند ساڵی رابردودا له‌به‌ر‬ ‫نه‌بوونی بزوتنه‌وه‌یه‌کی دیموکراسیخوازدا و ل ‌ه‬ ‫رێگای به‌کارهێنانی هه‌ستی ئائینی جه‌ماوه‌ره‌و‌ه‬ ‫توانیان پێگه‌یه‌ک له‌ناو خه‌ڵک به‌دست بهێنن‬ ‫ه �ه‌رز و بێ‌کاریگه‌ر ب��وون و بانگه‌شه‌کانیان ل ‌ه‬ ‫م�ه‌ڕ ئائینی پ��ی��رۆزی ئیسالم به‌ درۆ ک�ه‌وت�ه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ دۆخێکی ب �ه‌م شێوه‌یه‌دا و له‌ حاڵه‌تێکدا ک ‌ه‬ ‫ره‌وشی گه‌النی ناوچه‌ روو له‌ خراپبووندا بوو‪ ،‬رق‬ ‫و نه‌فره‌تی که‌ڵه‌که‌بووی ج�ه‌م��اوه‌ر له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫سیستم به‌ هه‌موو باڵ و الیه‌نه‌کانیه‌وه‌ ته‌قییه‌وه‌ و‬ ‫ه��اواری له‌ ناخ و خنکێنراوی ده‌یان ساڵه‌ی گه‌ل‬ ‫به‌رز بوویه‌وه‌‪ .‬به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و بۆچونه‌وه‌ ده‌یه‌وێ‬ ‫راپه‌ڕینه‌کانی به‌ ئه‌مریکا و هێزه‌کانی ده‌ره‌کییه‌و‌ه‬ ‫ببه‌ستێته‌وه‌ و ئ �ه‌و الی�ه‌ن��ان�ه‌ هیچ رۆڵێکیان ل ‌ه‬ ‫به‌رپاکردنی ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانانه‌ نه‌بووه‌ و بگره‌ له‌و‬ ‫رووه‌شه‌وه‌ توشی شۆک بوون‪ .‬هه‌ر چه‌نده‌ که‌ دواتر‬ ‫و له‌ نه‌بونی به‌ڕێوه‌به‌رێکی دیموکرات و سه‌ربه‌خۆ‬ ‫توانیان تا راده‌یه‌ک ئاراسته‌ی راپه‌ڕینه‌کان به‌ الی‬

‫راپه‌ڕینه‌کانی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست‬ ‫سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی‬ ‫که‌ کۆمه‌ڵێک‬ ‫گۆڕانکاریان له‌‬ ‫هه‌رێمه‌که‌ و جیهاندا‬ ‫به‌ دوای خۆیاندا‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬دیسان له‌ زۆر‬ ‫رووه‌وه‌ نه‌یانتوانیوه‌‬ ‫ببنه‌ خاوه‌ن سه‌رجه‌م‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی‬ ‫شۆڕش‬

‫خۆیاندا بشکێننه‌وه‌ و ده‌ستی تێ وه‌رده‌ن‪ .‬به‌داخه‌و‌ه‬ ‫له‌ قۆناغی راپه‌ڕین و دواتریش الیه‌نه‌ ئازادیخواز‬ ‫و دیموکراته‌کان رۆڵێکی ئه‌وتۆیان له‌ به‌رپاکردن‬ ‫و کۆنتڕۆڵ‌کردنی راپ�ه‌ڕی��ن نه‌گرته‌ ئه‌ستۆ‪ .‬ن ‌ه‬ ‫به‌ پێ پێویست توانیان جه‌ماوه‌ری به‌ده‌نگ‌هاتوو‬ ‫به‌رێکخستن بکه‌ن و ن�ه‌ش داخ���وازی و هیواکان‬ ‫بۆ ئازادی و دیموکراسی ئاراسته‌ بکه‌ن‪ .‬ته‌نانه‌ت‬ ‫له‌و واڵتانه‌ی که‌ راپه‌ڕین تیایاندا سه‌ر که‌وتووه‌‪،‬‬ ‫بوونه‌ته‌ پاشکۆی هێز و الیه‌نه‌ به‌رژه‌وه‌ندی پارێز‬ ‫و ده‌سه‌اڵتخواز یاخود راسته‌وخۆ بوونه‌ته‌ به‌شێک‬ ‫له‌ ملمالنێیه‌ک که‌ بۆ قۆرغکاری ده‌س�ه‌اڵت ل ‌ه‬ ‫ئارادایه‌‪ .‬ئه‌م شێوه‌ هه‌ڵسوکه‌وته‌ نه‌ک هه‌ر خزمه‌تی‬ ‫پ��رۆس�ه‌ی دیموکراسی ن��اک��ات‪ ،‬به‌ڵکو ئ�ه‌و هه‌ل ‌ه‬ ‫زێڕینه‌ی که‌ به‌هۆی راپه‌ڕینه‌کانه‌وه‌ و له‌ نه‌بونی‬ ‫ده‌سه‌اڵتدا پاش ماوه‌یه‌کی دور و درێژ بۆ گه‌النی‬ ‫ئازادیخواز و به‌ره‌ی دیموکراتیک ره‌خساوه‌‪ ،‬له‌بار‬ ‫ده‌بات و هیواکانمان به‌ گه‌یشتن به‌ ژیانێکی ئازاد‬ ‫و کۆمه‌ڵگایه‌کی دیموکراتیک و یه‌کسان تێک‬ ‫ده‌شکێنێت‪.‬‬ ‫له‌ نه‌بونی رێکخستنێکی تۆکمه‌ و کارا که‌ بتوانێ‬ ‫داکۆکی له‌ مافه‌ ره‌واک��ان��ی گه‌النی ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫بکات‪ ،‬هێزه‌ هه‌ژمونگه‌را و پاوانخوازه‌کانی ده‌ره‌کی‬ ‫و ده‌س��ت و په‌یوه‌نده‌کانیان له‌ ن��اوه‌وه‌ ه�ه‌وڵ ده‌ده‌ن‬ ‫به‌رهه‌می ره‌ن��ج و خه‌باتی گه‌النی ناوچه‌ زه‌وت‬ ‫بکه‌ن و ده‌ستی به‌سه‌ردا بگرن‪ .‬بۆ گه‌یشتن به‌و‬

‫ئامانجه‌ش پارتی داد و گه‌شه‌پێدان به‌ سه‌رۆکایه‌تی‬ ‫ره‌ج���ه‌ب ته‌یب ئ �ه‌ردۆغ��ان و جه‌ماعه‌تی ئیخوان‬ ‫موسلمین‪ ،‬ئه‌رکدار کراون‪ .‬زۆر له‌ مێژه‌ شانبه‌شانی‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانه‌که‌یان له‌ عێراق‪ ،‬ئه‌فغانستان‪ ،‬ئه‌مریکا‬ ‫و چه‌ند واڵتێکی ئه‌وروپی‪ ،‬پرۆژه‌یه‌کیان سه‌ره‌تا‬ ‫له‌ تورکیا و پاشان له‌ ئه‌نده‌نوزیا ده‌ست پێکرد‪ .‬ل ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی ئه‌م پرۆژه‌یه‌دا سه‌ره‌تا پارتییه‌ک ب ‌ه‬ ‫به‌رگی ئیسالمی ساخته‌ و لیبڕاڵ که‌ بانگه‌شه‌ی‬ ‫دیموکراسی و دادپ��ه‌روه‌ری ده‌ک��رد ساز کرا و به‌‬ ‫که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ هه‌ستی ئائینی گه‌ل و هه‌روه‌ها‬ ‫به‌ الرێدابردنی ویست و ئیراده‌ی ئازادیخوازانه‌ و‬ ‫دیموکراتیکی گ �ه‌ل‪ ،‬ج��ل��وه‌ی ده‌س�ه‌اڵت��ی��ان گرت ‌ه‬ ‫ده‌س�����ت‪ .‬ل���ه‌ ب��ن �ه‌م��ادا (‪ )AKP‬و ئ���ه‌ردۆغ���ان‬ ‫گورگێک ب��وون به‌ پێستی ب �ه‌رخ که‌ خۆیان ب ‌ه‬ ‫س�ه‌ر تورکیا و گه‌النی ن��او ئ�ه‌و واڵت �ه‌ داسه‌پاند‬ ‫و له‌ رێگای ئه‌و پێگه‌یه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ی ک ‌ه‬ ‫به‌ده‌ستی هێنابوو توانی هه‌ژمونی خۆی فراوانتر‬ ‫بکات‪ .‬هه‌ر چه‌ند که‌ ئه‌ردۆغان و حکومه‌ته‌که‌ی‬ ‫خ��ۆی��ان ه���ه‌وڵ ده‌ده‌ن خ��ۆی��ان ل �ه‌ ژێ��ر ماسکه‌ی‬ ‫ئیسالمیه‌ت و دادخ��وازی��ی�ه‌ی که‌ بانگه‌شه‌ی بۆ‬ ‫ده‌که‌ن بشارنه‌وه‌ و وه‌ک دۆستی گه‌الن ناوچه‌ و‬ ‫دوژمنی هه‌ژمونگه‌رایی و پاوانخوازی ده‌ره‌کی‬ ‫(ئه‌مریکا و ئه‌وروپا) خۆیان ده‌نوێنن‪ .‬به‌رێکخستنی‬ ‫کاروانی مرۆڤدۆستی و ئاشتیخوازی‪ ،‬خۆی وه‌ک‬ ‫گونجاوترین مۆدێلی دیموکراسی ب�ه‌ گه‌النی‬ ‫راپ���ه‌ڕی���وی ن��اوچ �ه‌ک �ه‌ ده‌ن��اس��ێ��ن��ن‪ .‬ب���ه‌داخ���ه‌وه‌ به‌و‬ ‫شێوه‌ مامه‌ڵه‌یه‌ له‌گه‌ڵ گه‌لی ک��ورد و بزوتنه‌و‌ه‬ ‫ئازادیخوازه‌که‌ی ده‌یکات‪ ،‬راستیه‌کان ده‌خاته‌ روو‪.‬‬ ‫ه �ه‌ر مرۆڤێکی ب �ه‌وی��ژدان و ئاگا ئه‌گه‌ر ره‌وت��ی‬ ‫رۆژان����ه‌ی روداوه‌ک����ان ل�ه‌ ک��وردس��ت��ان‪ ،‬چ��اودێ��ری‬ ‫بکات‪ ،‬ناتوانێ له‌ ئاست ئه‌و هه‌موو جه‌نایه‌ت و‬ ‫بێ‌دادییه‌ی که‌ حکومه‌تی (‪ ) AKP‬و ئه‌ردۆغان‬ ‫له‌ دژی گه‌لی کورد په‌یڕه‌وی ده‌ک�ه‌ن بێ‌ده‌نگ‬ ‫بێت‪ .‬ئه‌گه‌رچی (‪ )AKP‬و ئه‌مریکا و واڵتانی‬ ‫ئ �ه‌وروپ��ی هه‌وڵی په‌رده‌پۆشکردنی ده‌ده‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ راستیدا روداوه‌کانی کوردستان پ�ه‌رده‌ له‌ سه‌ر‬ ‫راستیه‌کان ال ده‌دات و روی راسته‌قینه‌ی (‪)AKP‬‬ ‫ده‌رده‌خ����ات و بانگه‌شه‌کانی ب�ه‌ درۆ ده‌خ��ات �ه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و پ���رۆژه‌ ت��اق��ی��ک��راوه‌ی ئه‌مریکا ه�ه‌ن��وک�ه‌ ل ‌ه‬ ‫رێگای (‪ )AKP‬و جه‌ماعه‌تی ئیخوان و حزب ‌ه‬ ‫ئیسالمگه‌رایه‌ لیبڕاڵه‌کانه‌وه‌ له‌ هه‌رێمه‌که‌دا پێش‬ ‫ده‌خرێت‪ ،‬فریودانی خه‌ڵک و به‌الڕێدابردنی خه‌باتی‬ ‫ئازادیخوازانه‌ی گه‌الن و رێگرتنه‌ له‌ گۆڕانێکی‬ ‫بنچینه‌یی و رادیکاڵ له‌ هه‌رێمه‌که‌‪ .‬ئه‌گه‌ر الیه‌ن ‌ه‬ ‫دیموکراته‌کان به‌ هه‌ستیاری و به‌رپرسیاریتیه‌و‌ه‬ ‫دۆخه‌که‌ هه‌ڵنه‌سه‌نگێنن‪ ،‬ته‌دبیر پێویست وه‌رنه‌گرن‪،‬‬ ‫دور نیه‌ که‌ ئیدی کۆنترۆڵی وه‌زعه‌که‌ له‌ ده‌ستیان‬ ‫نه‌مێنێت و ده‌ستکه‌وته‌کانی راپه‌ڕین هه‌ره‌س بهێنن‪.‬‬ ‫ئه‌و دیموکراسیه‌ته‌ی که‌ ئیسالمه‌ میانه‌ڕه‌وه‌کان‬ ‫بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌که‌ن دیموکراسیه‌تێکی ساخته‌یه‌‪.‬‬ ‫چونکه‌ دیموکراسی هه‌رگیز گه‌ل قۆرغکاری و‬ ‫ده‌سه‌اڵتدا ناگونجێت‪ .‬به‌ بێ هه‌ندوه‌رگرتنی ویست‬ ‫و ئیراده‌ی گه‌ل و به‌شدارکردنی ئاره‌زومه‌ندانه‌ی‬ ‫س�ه‌رج�ه‌م چین و توێژ و ره‌نگه‌ جیاوازه‌کانی ل ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگا و دیموکراسی پێش ناکه‌وێت‪.‬‬ ‫دیموکراسی ساخته‌ ئه‌و خیانه‌ته‌یه‌ که‌ سااڵنێک ‌ه‬ ‫لیبراڵیزم له‌ ژێر ناوی ده‌وڵه‌تی دیموکراتیک ب ‌ه‬ ‫مرۆڤایه‌تی ده‌یکات‪ .‬دیموکراسی به‌ وات��ای ئه‌و‬ ‫سیستمه‌ دێت که‌ گه‌ل بتوانێ به‌ شێوه‌یه‌کی ئازاد‬ ‫و یه‌کسان خ��ۆی ب�ه‌ڕێ��وه‌ ببات‪ .‬له‌ سیستمێکی‬ ‫ئه‌وتۆدا هیچ پێویستیه‌ک به‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌اڵت‬ ‫نامێنێت‪ .‬بانگه‌شه‌کانی گروپه‌ ئیسالمییه‌کان بۆ‬ ‫بونیادنانی سیستمێکی دیموکراتیک و ئ��ازاد‪،‬‬ ‫هه���مان ئه‌و بانگه‌شانه‌یه‌ که‌ سیستمی ده‌سه‌اڵت و‬ ‫ده‌وڵه‌تگه‌را له‌ ماوه‌ی پێنج هه‌زار ساڵی رابردودا ل ‌ه‬ ‫ژێر ناوی جیاجیادا و به‌ مه‌به‌ستی بێ‌ئیراده‌کردنی‬ ‫گه‌ل و پته‌وکردنی بنکه‌ی ده‌س�ه‌اڵت��داری خۆیان‬ ‫به‌رزیان کردوه‌ته‌وه‌‪ .‬هه‌رێمی رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست‬ ‫سه‌رچاوه‌ی شارستانیه‌ته‌ و رۆڵی گرنگ و دیاری‬ ‫له‌ بونیادنان و پێشخستنی شارستانیه‌تدا گێڕاوه‌‪.‬‬ ‫راپه‌ڕینه‌کانی ئه‌مڕۆکه‌ش روداوێکی گرنگه‌ ک ‌ه‬ ‫م��رۆڤ ده‌توانێ وه‌ک سه‌ره‌تا الپه‌ڕه‌یه‌کی نوێ‬ ‫بۆ شارستانیه‌ت شرۆڤه‌ی بکات‪ .‬ئه‌و ناوه‌ندێتییه‌ی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست بۆ شارستانی له‌ ئه‌ستۆی‬ ‫گرتبوو بۆ ماوه‌یه‌ک له‌ الیه‌ن رۆژئاواوه‌ زه‌وت کرابوو‬ ‫و پێده‌چێت بۆی بگه‌ڕێنرێته‌وه‌‪ .‬له‌م سونگه‌یه‌و‌ه‬ ‫ده‌کرێت راپه‌ڕینه‌کان وه‌ک سه‌ره‌تای قۆناغێکی‬ ‫نوێ هه‌ڵبسه‌نگێندرێت‪ .‬بێ‌گومان ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانان ‌ه‬ ‫ته‌نیا به‌ سنوره‌کانی ئه‌م هه‌رێمه‌وه‌ قه‌تیس نه‌ماو‌ه‬ ‫و کاریگه‌ری خۆی به‌سه‌ر گ�ه‌الن و واڵتانی تر‬ ‫به‌ رۆژئاواشه‌وه‌ داناوه‌‪ .‬ئه‌و بزوتنه‌وه‌ جه‌ماوه‌رییه‌ی‬ ‫ک�ه‌ ل�ه‌ ژێ��ر ن��اوی «وال ستریت داگ��ی��ر بکه‌ن»‬ ‫له‌ دژی سیستمی کاپیتالیزم ده‌ستی پێکردوو‌ه‬ ‫له‌ راستیدا درێ��ژک��راوه‌ی هه‌ڵچونه‌کانی گه‌النی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاسته‌‪ .‬ئه‌م راپه‌ڕینانه‌ کلتورێکی‬ ‫نوێ یاخیبونی له‌ دژی زوڵم‪ ،‬چاوچنۆکی سیستم‬ ‫و ده‌سه‌اڵت خوڵقاندووه‌ و مژده‌ی ژیانێکی ئاسوده‌ و‬ ‫دور له‌ کوشت و بڕی به‌ هه‌ژاران به‌خشیوه‌‪.‬‬


‫مه‌حبوبه‌ قادر‪ ،‬هاواڵتی‪:‬‬ ‫من واى ده‌بینم بێده‌نگکردنى‬ ‫ه����اوالت����ی����ان����ه‌ ل�����ه‌ ئ���اس���ت‬ ‫مافه‌کانى خ��ۆی��ان‪ .‬چونکه‌‬ ‫ئ���ه‌و زه‌ره‌ر و زی���ان���ه‌ى که‌‬ ‫میله‌تى کورد به‌ گشتى له‌‬ ‫سه‌رده‌مى به‌عسدا داویه‌تى له‌ پێناو خزمه‌تکردن‬ ‫به‌ خاک و نیشتمان و پێشمه‌رگه‌ زۆر زۆره‌‬ ‫و ئ �ه‌م چه‌کى ق �ه‌ره‌ب��ووه‌ ده‌س��ت��اوده‌س��ت و زۆر‬ ‫س��ارد و سڕی تێدایه‌‪ .‬ئێمه‌ دوو جار ماڵمان‬ ‫سوتاوه‌ و ئاواره‌ بوین ئه‌و بڕه‌پاره‌یه‌ قه‌ره‌بومان‬ ‫ن��اک��ات �ه‌وه‌‪ .‬ئه‌کرێت که‌مێک الی�ه‌ن��ى م��ادى‬ ‫قه‌ره‌بوو بکرێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌رگیز الیه‌نى رۆحى‬ ‫و جه‌سته‌یی هاواڵتیانى ده‌ستى رژێ��م قه‌ره‌بو‬ ‫ناکرێته‌وه‌ که‌ که‌سێکى ئازیزت له‌ده‌ست دا‬ ‫یان که‌م ئه‌ندام بوو‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی چ شتێک‬ ‫گرنگتر نیه‌ له‌ رۆحى ئه‌وان بۆم‪.‬‬

‫پرسی چه‌تر‬ ‫پرسی چه‌تر‪ ،‬پانتاییه‌ک ‌ه (چه‌تر)‬ ‫بۆ گوزارشتکردنی رای ئێوه‌ی‬ ‫هاواڵتی ره‌خساندوو‌ه تا ئازادانه‌‬ ‫لێره‌و‌ه هه‌ر هه‌فت ‌ه و ل ‌ه سه‌ر‬ ‫پرسێکی گه‌رم بۆچوونی خۆتان‬ ‫بخه‌نه‌ڕوو‪.‬‬

‫››‬

‫‪...‬‬

‫قه‌ره‌بوه‌که‌ له‌ بودجه‌ى ماده‌ى (‪ )140‬ده‌درێت‬ ‫و ئه‌مه‌ش زه‌ره‌ری زۆره‌‪ .‬چونکه‌ ئه‌و بودجه‌یه‌‬ ‫زۆر که‌مه‌ و ل�ه‌ چ��او س��ااڵن��ى پێشوو ده‌ب��وو‬ ‫بودجه‌یه‌کى جیاى بۆ ته‌رخان بکرێت‪.‬‬ ‫پێشه‌وا ئه‌حمه‌د‪ ،‬فه‌رمانبه‌ر‪:‬‬ ‫ب���اوه‌ڕ ن��اک�ه‌م س �ه‌ر بگرێت‪.‬‬ ‫به‌ پێ ئه‌و زانیاریانه‌ى که‌‬ ‫باس ده‌کرێت له‌ که‌ناڵه‌کانى‬ ‫راگه‌یاندن ئ�ه‌و ق�ه‌ره‌ب��ووه‌ له‌‬ ‫ب���ودج���ه‌ى م�����اده‌ى (‪)140‬‬ ‫به‌شى ناوچه‌ دابڕاوه‌کان ناکات‪ .‬چونکه‌ هه‌ر‬ ‫یه‌ک له‌ ئێمه‌ى کورد چه‌ند جارێک ماڵ و‬ ‫حاڵمان تیا چووه‌ و زه‌ره‌رمه‌ند بوین به‌ ده‌ست‬ ‫حکومه‌تى عێراق‪ .‬ئه‌و بڕه‌یه‌ دانراوه‌ بڕێکى زۆر‬ ‫که‌مه‌ له‌ حاڵێکدا ئێمه‌ خاوه‌نى ئاڵتونى ره‌شین‪،‬‬ ‫به‌س نازانم بۆ بێ‌به‌شین‪.‬‬

‫ح �ه‌س��ی��ب ئ��ه‌ح��م��ه‌د ف����ه‌ره‌ج‬ ‫م���������ه‌ری���������وان ح������ه‌س������ه‌ن‪،‬‬ ‫پێنجوینى‪ ،‬فه‌رمانبه‌ر‪:‬‬ ‫رۆژنامه‌نوس‪:‬‬ ‫ن��زی��ک��ب��ون�ه‌وه‌ى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى‬ ‫ئ�����ه‌و زه‌رو زی�����ان�����ه‌ى ک �ه‌‬ ‫ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن��ى پ��اری��زگ��اک��ان‬ ‫ع��ێ��راق ب �ه‌ گشتى و گه‌لى‬ ‫پێویستى به‌ کاری پێشوه‌خت‬ ‫ک��ورد به‌تایبه‌تى له‌ ده‌ستى‬ ‫هه‌یه‌ تا له‌ کاتى هه‌ڵبژاردندا‬ ‫رژێ���م���ى ب���ه‌ع���س دی��وی �ه‌ت��ى‬ ‫زۆر ل���ه‌وه‌ زی��ات��ره‌ ب��ت��وان��ێ��ت ب �ه‌ ب��ڕه‌پ��اره‌ی �ه‌ک وه‌ک هه‌میشه‌ ک��رده‌وه‌ی �ه‌ک��ی��ان ه�ه‌ب��ێ��ت بۆ‬ ‫ق�ه‌ره‌ب��وى بکه‌یته‌وه‌‪ .‬زۆری��ن�ه‌ى ئابوریناسان و ئ��ه‌وه‌ى بیده‌نه‌وه‌ به‌ چ��اوم��ان��دا‪ .‬بۆیه‌ پێموایه‌‬ ‫ش��اره‌زای��ان ئ��اب��ورى ئ�ه‌م واڵت �ه‌ هۆشیارى ئه‌وه‌ ئه‌و پاره‌یه‌ش سه‌رف بکرێت ته‌نها خافاڵندنى‬ ‫ده‌ده‌ن�ه‌ حکومه‌ت که‌ بتوانێت هاوکێشه‌یه‌ک هاواڵتیانه‌‪ .‬پاشان کۆمه‌ڵێک بیانو رێگرى‬ ‫رابگرێت له‌ دۆخی ئابوری ئه‌م واڵته‌ به‌تایبه‌تى دروست ده‌که‌ن‪ .‬تا ئێستا سێ جار ماڵمان وێران‬ ‫کوردستان که‌ به‌شێکه‌ له‌ ع��ێ��راق‪ .‬هه‌روه‌ها بووه‌‪ ،‬ئیتر جا چۆن ده‌توانن قه‌ره‌بوى مادی و‬ ‫به‌رپرسانى ئه‌و لیژنه‌یه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌که‌ن بڕى مه‌عنه‌ویم بکه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫چۆن له‌ فۆرمی‬ ‫قه‌ره‌بوکردنه‌وه‌ی ماده‌ی‬ ‫(‪ )140‬ده‌ڕوانی؟ ئایا‬ ‫وه‌کو فۆرمه‌کانی تر بۆ‬ ‫سه‌رقاڵکردنی خه‌ڵکی‬ ‫ده‌بینی؟‬

‫کاکاو چاره‌سه‌رى نه‌خۆشییه‌کانى‬ ‫کۆئه‌ندامى هه‌رس ده‌کات‬

‫ئاماده‌کار‬

‫ئاشتى ئه‌حمه‌د‬ ‫به‌رى کاکاو قه‌باره‌ى گه‌وره‌ی ‌ه‬ ‫‌و خه‌ت خه‌ته‌ به‌ ره‌نگى زه‌رد‬ ‫له‌ خه‌یار ده‌چێت ‌و تۆوێکى‬ ‫گ �ه‌وره‌ى هه‌یه‌ که‌ له‌ باده‌م‬ ‫ده‌چێت‪ .‬توێکڵه‌که‌ى ره‌نگى‬ ‫ب���ۆره‌ ‌و ن��اوه‌ک�ه‌ی��ش��ى شێوه‌‬ ‫گۆشتیه‌‪.‬‬ ‫نیشتیمانى ئ���ه‌م رووه‌ک���ه‌‬ ‫مه‌کسیکه‌ و پێى ده‌وترێ‬

‫تیۆبرۆما‪ .‬هه‌روه‌ها کاکاو به‌ واتاى‬ ‫خ���واردن���ى خ����واوه‌ن����ده‌‪ .‬ئ���ه‌و م��ان��گ�ه‌ى‬ ‫ب���ه‌ره‌ک���ه‌ى ل��ێ��ده‌ک��رێ��ت �ه‌وه‌ مانگه‌کانى‬ ‫ح��وزه‌ی��ران ‌و کانونى ی�ه‌ک�ه‌م�ه‌‪ .‬کاکاو‬ ‫پێک دێ��ت له‌ پیوبرمین (‪ ،)%2‬چ�ه‌ورى‬ ‫(‪40‬ت��ا‪ .)%60‬هه‌روه‌ها ڤیتامینه‌کانى (‪C،‬‬ ‫‪ )E‬و هه‌ندێک کانزا وه‌ک��و مه‌گنسیۆم ‌و‬ ‫سلینیۆمى تێدایه‌‪ .‬کاکاو چه‌ندین س��وود‌و‬ ‫زیانیشى بۆ مرۆڤ هه‌یه‌ له‌وانه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬چ��اره‌س�ه‌رى نه‌خۆشییه‌کانى کۆئه‌ندامى‬ ‫هه‌رس ده‌کات به‌هۆى بوونى پیوبرومین تیایدا‬ ‫که‌ ماسولکه‌کانى ریخۆڵه‌ خ��او ده‌ک��ات�ه‌وه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ وا باشتره‌ دواى خواردنى ژه‌مێکى گه‌وره‌‬ ‫بخورێته‌وه‌‪.‬‬ ‫خۆراکێکى به‌هێزه‌ ‌و‬ ‫‪ .2‬‬ ‫چ�����االک�����ى‬ ‫زی��������اد‬

‫ده‌ک���ات‪،‬‬ ‫ب���������������������ه‌‬ ‫ش���ێ���وه‌ی���ه‌ک‬

‫خه‌وبردنه‌وه‌‌و ته‌مه‌ڵى‌و خاوى ناهێڵێت‪.‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ى کاکاو ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌‬ ‫‪ .3‬‬ ‫چه‌ورى‪ ،‬زیاده‌خۆرى ده‌بێته‌ هۆى ماندووکردنى‬ ‫ئه‌ندامه‌کانى له‌ش‌و له‌به‌ر بوونى برێکى زۆر له‌‬ ‫خوێیه‌کان تیایدا واى لێده‌کات که‌ باش نه‌بێت‬ ‫بۆ توشبووان به‌ نه‌خۆشییه‌کانى رۆماتیزم ‌و‬ ‫هه‌وکردنى جومگه‌ ‌و الوازى بۆریچکه‌کانى‬ ‫میز‪.‬‬ ‫م��ی��زه��ێ��ن �ه‌ره‌ و ب���ه‌ ش��ێ��وه‌ی �ه‌ک‬ ‫‪ .4‬‬ ‫کاریگه‌رى راسته‌وخۆى هه‌یه‌ له‌سه‌ر خانه‌کانى‬ ‫گورچیله‌‪ .‬بۆیه‌ یارمه‌تى ئه‌و ده‌رمانانه‌ ده‌دات‬ ‫که‌ به‌کار دێت بۆ هه‌ڵئاوسانى دڵ‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫فشارى خوێن داده‌به‌زێنێت کاریگه‌رى ده‌رمانه‌‬ ‫به‌کارهاتووه‌کان زیاتر ده‌کات‪.‬‬ ‫ت��ێ��ک �ه‌ڵ��ک��ردن��ى ب���رێ���ک ک��اک��او‬ ‫‪ .5‬‬ ‫له‌گه‌ڵ (‪ )25‬گرام له‌ که‌ره‌ ‌و شه‌کر پاشان‬ ‫کواڵندنى له‌ ئاودا ئینجا خواردنه‌وه‌ى به‌سووده‌‬ ‫بۆ بێ‌هێزى‪.‬‬ ‫چاره‌سه‌رى کۆئه‌ندامى هه‌ناسه‌دان‬ ‫‪ .6‬‬ ‫ده‌ک����ات ب �ه‌ه��ۆى ب��ون��ى م����ادده‌ى پیوبرمین‬ ‫وپیوفلین تیایدا که‌ هه‌ر دووکیان م��ادده‌ى‬ ‫کیمیایین ‌و ک��اری��گ�ه‌رى پزیشکیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫مادده‌ى پیوفلین به‌کار دێت بۆ فراوانکردنى‬ ‫بۆرى هه‌وا‌و رێگرتن له‌ گرژبوونى‪.‬‬ ‫زۆرخواردنه‌وه‌ى کاکاو ده‌بێته‌ هۆى‬ ‫‪ .7‬‬ ‫په‌یدابوونى زیپکه‌ له‌سه‌ر روو‪ ،‬هه‌ستیارکردنى‬ ‫پێست ‌و دروس��ت��ب��ون��ى ل��ی��ر‪ .‬ه���ه‌روه‌ه���ا زۆر‬ ‫خ����واردن����ه‌وه‌ى ده‌ب��ێ��ت �ه‌ ه���ۆى دروس��ت��ب��ون��ى‬ ‫ژانه‌سه‌ر‪ ،‬دڵ پێکهه‌ڵهاتن‪ ،‬شڵه‌ژان‪ ،‬له‌رزینى‬ ‫ماسولکه‌کان‪ ،‬خێرالێدانى دڵ‌و هه‌ستکردن‬ ‫به‌ ماندوبون‪.‬‬

‫باشترین رێگا بۆ خۆپاراستن له‌ قژڕوتانه‌وه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫هه‌رێم قادر‬ ‫قژڕوتانه‌وه‌ دیارده‌یه‌کى زۆر ب��اوه‌ له‌ ناو خه‌ڵکیدا‬ ‫و به‌تایبه‌ت ک� ‌ه ئێستا زۆر ک��اری��گ�ه‌رى ل� ‌ه سه‌ر‬ ‫گه‌نجانیش هه‌یه‌‪ .‬بێ‌گومان ئ�ه‌م دی��ارده‌ی� ‌ه کارى‬ ‫سروشتیه‌ و مرۆڤیش خ��ۆى ده‌ستى ل �ه‌م ک���رداره‌دا‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر ئێمه‌ بمانه‌وه‌ێ ل ‌ه‬ ‫قژڕوتانه‌وه‌ دور بین ئه‌وا‬ ‫چ��ه‌ن��د رێ��گ��ای �ه‌ک‬ ‫ب��ۆ خۆپاراستن‬ ‫ه�������ه‌ی�������ه‌‪.‬‬

‫له‌وانه‌؛ خواردن و به‌کارهێنانى سیر ده‌ورێکى زۆر‬ ‫کاریگه‌رى هه‌یه‌‪ .‬رۆژانه‌ خواردنى سه‌لکێک سیر‬ ‫به‌کاڵى یان له‌ناو چێشتدا کارێکى زۆر ئاسان ‌ه و‬ ‫به‌ڕێژه‌ى (‪ )%100‬کاریگه‌رى بۆ راگرتنى وه‌رینى‬ ‫ق��ژ ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬راس��ت� ‌ه زۆرێ���ک ل� ‌ه ئێم ‌ه ل�ه‌ب�ه‌ر بۆن ‌ه‬ ‫بێزارکه‌ره‌که‌ى به‌ ک��ارى ناهێنین‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌مه‌ش‬ ‫چ��اره‌س�ه‌رى خ��ۆى هه‌یه‌‪ .‬کاتێک سیره‌که‌ پاک‬ ‫ده‌ک �ه‌ی��ت ی��ه‌ک ده‌ن���ک سیر بهێنه‌ ب �ه‌ شتێکى‬ ‫پاک که‌ له‌ به‌رده‌ستتدایه‌‪ ،‬ئه‌م سه‌ر بۆ ئه‌و سه‌رى‬ ‫ده‌نکه‌سیره‌که‌ ک��ون بکه‌‪ .‬دوات��ر به‌ وشکى‬ ‫بێت یان له‌ رێگه‌ى ئ��اوه‌و‌ه قوتی بده‌‪ .‬به‌م‬ ‫ک�����رداره‌ش هیچ بۆنێکى نامێنێت‪ .‬خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر دوو سێ چڵ که‌ره‌وزیش بخۆیت‬ ‫ئه‌وا زۆر باشتر ده‌بێت‪ .‬رۆژانه‌ به‌م شێوه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌ت��وان��ی��ت چ �ه‌ن��د ده‌ن��ک��ێ��ک بخۆیت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها خواردنى کوزه‌ڵه‌ش شان له‌ شانى‬ ‫خواردنى سیرده‌دات بۆ راگرتنى قژوه‌رین‪.‬‬ ‫چونکه‌ خواردنى کوزه‌ڵه‌ هۆرمۆنى له‌ش‬ ‫ڕێک ده‌خات و زۆربه‌ى کات قژڕوتانه‌و‌ه‬ ‫له‌ تێکچونى هۆرمۆنه‌و‌ه دروست‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬

‫ئ��اف��ت��او ح�ه‌م�ه‌س�ه‌ع��ى‪ ،‬ژنی‬ ‫ماڵه‌وه‌‪:‬‬ ‫روداوه‌ک��ان��ى پێشوو شتێک‬ ‫نین که‌ بیر بچنه‌وه‌‪ .‬هیچ‬ ‫قه‌ره‌بویه‌ک ناتوانێت ساڕێژى‬ ‫ئازار و خه‌مه‌کانى ئه‌و کاته‌‬ ‫بکاته‌وه‌ و ئه‌و هه‌موو زیانه‌ بگێڕێته‌وه‌‪ .‬خه‌ڵک‬ ‫فه‌قیره‌ و چه‌ندین جار ماڵى وێران بووه‌‪ .‬داوا‬ ‫ده‌که‌م حکومه‌ت یارمه‌تى هه‌موو ئه‌وانه‌ بداته‌وه‌‬ ‫که‌ ماڵ و حاڵیان تیا چووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ بڕێکى وا‬ ‫که‌ بتوانن هه‌ر نه‌بێت بتوانن سود له‌و بڕه‌پاره‌یه‌‬ ‫ببینن‪.‬‬ ‫عه‌لى سه‌لیم‪ ،‬کاسب‪:‬‬ ‫بڕه‌پاره‌یه‌کى زۆر که‌مه‌‪،‬‬ ‫ه���ێ���ن���ده‌ی ک���ه‌ ت��ه‌ن��ان��ه‌ت‬ ‫ناتوانیت پارچه‌زه‌وییه‌کى‬ ‫چ����ه‌ن����د م���ه‌ت���ری���ش���ى پ��ێ‬ ‫ب��ک��ڕی��ت‪ .‬ه���ه‌ر ی���ه‌ک له‌‬ ‫ماڵه‌ ک��ورده‌ک��ان به‌ الن��ى ک�ه‌م دوو تا سێ‬ ‫جار ماڵى وێران بووه‌ و ده‌ربه‌ده‌ر بووه‌ و مه‌ڕ‬ ‫و مااڵتى ده‌ستی به‌سه‌ردا گیراوه‌‪ .‬خه‌ڵکی‬ ‫سه‌رقاڵ ده‌که‌ن و ئه‌گه‌ر ده‌یانه‌وێت قه‌ره‌بومان‬ ‫ب��ک�ه‌ن�ه‌وه‌ ئ��ای��ا ب��ی��ری��ان ل���ه‌وه‌ ک��ردۆت��ه‌وه‌ ئه‌و‬ ‫بڕه‌پاره‌یه‌ به‌شی چى ده‌کات؟! ده‌بوو پێشوه‌خت‬ ‫بیریان له‌ هه‌موو شتێک بکردایه‌‪ .‬ئێستاش‬ ‫خۆ هیچیان ن �ه‌ک��ردووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ده‌ت��وان��ن پێدا‬ ‫بچنه‌وه‌‪ .‬چونکه‌ ئه‌وان بیریان چۆته‌وه‌ چۆن‬ ‫گه‌یشتون به‌م ژیانه‌ى ئێستایان‪ .‬بۆیه‌ ده‌بێت‬ ‫ئاگایان له‌ وه‌زعى خه‌ڵک بێت‪.‬‬

‫هه‌مه‌ڕ ‌ه‌نگ‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪89‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/11/4 - 2012/1/23‬‬

‫‪19‬‬

‫شێخ محه‌مه‌د‪ ،‬کاسب‪:‬‬ ‫گ �ه‌م �ه‌ی �ه‌ک��ى سیاسییه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى خه‌ڵک سه‌رقاڵ بێت‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و پ���اره‌ی���ه‌ى ئ����ه‌وان باسى‬ ‫ده‌ک�����ه‌ن ه���ه‌ر ه��ی��چ ن��ی �ه‌ و‬ ‫دانیشتنى یه‌ک کاتژمێری‬ ‫میواندارى باو و باپیرانمان نیه‌ که‌ تیایدا‬ ‫دانیشتوین‪ ،‬ب�ه‌اڵم ده‌یانه‌وێت ئێستا خه‌ڵک‬ ‫سه‌رقاڵ بکه‌ن به‌وه‌ى بڕۆن بۆ جنسیه‌ و ئه‌وه‌‬ ‫بهێنن‪ .‬جا ئه‌مه‌ هیچ که‌سێک ناگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌وانه‌یه‌ له‌به‌ر هه‌ڵبژاردن یان سه‌رقاڵ‌کردنی‬ ‫خه‌ڵک بێت بۆ ئه‌وه‌ی نه‌یه‌ته‌وه‌ سه‌ر شه‌قام‬ ‫و داواى مافه‌ ره‌واکانى خۆی نه‌کات‪ .‬بۆیه‌‬ ‫هیج شتێکى ترى تێدا نابینم‪ .‬هه‌روه‌ها بۆ‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ که‌ بڵێن مالکى کوردى خۆش ده‌وێت‬ ‫دژبه‌ کورد و بزوتنه‌وه‌ی کوردى شه‌ڕ ناکات‪.‬‬ ‫به‌اڵم ب�ه‌ڕای من هه‌موو قسه‌کانى مالکی‬ ‫پیالنه‌ بۆ میله‌تى کورد‪.‬‬ ‫ئاماده‌کار‪ :‬دانا به‌رزنجی‬

‫ئیستیڤن هاوکینگ‪ :‬گه‌وره‌ترین‬ ‫نهێنی هه‌بوون‪ ،‬دیارده‌یه‌ک ‌ه‬ ‫ب ‌ه ناوی «ژن»‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫ئارام پێنجوێنی‬ ‫ئیستیڤن هاوکینگ‪ ،‬یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫ناودارترین زانایانی جیهان‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫چاوپێکه‌وتنێکدا ده‌ڵێت گه‌وره‌ترین‬ ‫نهێنی هه‌بوون ک ‌ه ئه‌وی توشی‬ ‫سه‌رسوڕمان کردووه‌‪ ،‬دیارده‌یه‌ک ‌ه‬ ‫ب ‌ه ناوی «ژن»‪.‬‬

‫ئاژانسی رۆیترز‪ ،‬له‌گه‌ڵ باڵوکردنه‌وه‌ی‬ ‫ده‌ق��ی چاوپێکه‌وتنی گ��ۆڤ��اری (نیۆ‬ ‫س��ای��ن��ت��ی��س��ت)ی ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئیستیڤن‬ ‫هاوکینگ‪ ،‬فیزیازان و گه‌ردونناسی‬

‫(‪)336‬‬

‫به‌رجه‌سته‌‪ ،‬ده‌نوسی‪ :‬هاوکینگ که‌ تا‬ ‫ئێستا وه‌اڵمی پرسیاری زۆر ئاڵۆزی له‌‬ ‫جیهانی زانستدا دۆزیوه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌ وه‌اڵم به‌م‬ ‫پرسیاره‌ که‌ چ شتێک بیری سه‌رقاڵ‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬ده‌ڵ��ێ��ت‪« :‬ژن���ان‪ ،‬سه‌رانسه‌ری‬ ‫بوونیان نهێنییه‌»‪.‬‬ ‫ئ��ی��س��ت��ی��ڤ��ن ه��اوک��ی��ن��گ‪ ،‬پ��ێ��ش��ت��ر له‌‬ ‫ریپۆرتاژێکدا وتبووی باوه‌ڕی به‌ بوونی‬ ‫به‌هه‌شت یاخود جۆرێک له‌ ژیانی دوای‬ ‫مردن‪ ،‬له‌ راستیدا «ئه‌فسانه‌»یه‌که‌ بۆ‬ ‫ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی که‌ له‌ مردن ده‌ترسن‪ .‬ئه‌و‬ ‫به‌ ئاشکرایی ده‌ڵێت که‌ دوای دوایین‬ ‫خه‌باتی مێشکی مرۆڤ‪ ،‬ئیتر ژیانێک‬

‫بۆ ئه‌و نیه‌‪ .‬راگه‌یاندنی ئه‌م بۆچون ‌ه‬ ‫ئاماژه‌یه‌که‌ له‌ دژبه‌رایه‌تی ئاشکرای‬ ‫له‌گه‌ڵ پاساوه‌ ئائینییه‌کان له‌م بابه‌ته‌دا‪.‬‬ ‫ئیستیڤن ه��اوک��ی��ن��گ‪ ،‬ل �ه‌ ت�ه‌م�ه‌ن��ی‬ ‫(‪ )21‬ساڵیدا توشی نه‌خۆشی قورسی‬ ‫ئیفلیجی ده‌م��ار ب��وو و بۆ ماوه‌یه‌ک‬ ‫له‌ ژێر کاریگه‌ری ئه‌م نه‌خۆشییه‌ زۆر‬ ‫ره‌شبین بوو‪ ،‬به‌اڵم دواجار گه‌یشته‌ ئه‌م‬ ‫ئه‌نجامه‌ که‌ وێڕای هه‌موو دوودڵ��ی و‬ ‫بێ‌دڵنیایی له‌ به‌رده‌وامی ژی��ان‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫له‌ هه‌موی ساته‌کانی ژیان سود و چێژ‬ ‫وه‌رگرێت‪.‬‬

‫که‌س به‌ هۆی ئه‌نفلۆنزاى باڵنده‌وه‌ مردوون‬

‫ئاماده‌کار‬

‫الوکۆ محه‌مه‌د‬ ‫کۆتایى ساڵى راب��ردوو له‌ یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫نه‌خۆشخانه‌کانى باشورى واڵت��ى چین‪،‬‬ ‫پیاوێک به‌ ه��ۆى ئه‌نفلۆنزاى باڵنده‌وه‌‬ ‫مرد‪ .‬سه‌رچاوه‌کانى هه‌واڵ ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌ده‌ن که‌ ئه‌مه‌ یه‌که‌مین حاڵه‌تى مردنى‬ ‫له‌م شێوه‌یه‌یه‌ له‌ دواى مردنى ئافره‌تێکى‬

‫ته‌مه‌ن (‪ )22‬س��اڵ له‌ هه‌رێمى هیوبى‬ ‫ل�ه‌ مانگى ژوالى (‪)2010‬دا ک�ه‌ له‌م‬ ‫واڵت �ه‌ تۆمار کرابێت‪ .‬ئ�ه‌م روداوه‌ واى‬ ‫ل �ه‌ حکومه‌تى چین ک��رد ب �ه‌ ه���ه‌زاران‬ ‫باڵنده‌ له‌ ن��او ب �ه‌رى ئه‌مه‌ جگه‌ ل �ه‌وه‌ى‬ ‫که‌ کارمه‌ندانى رێکخراوى ته‌ندروستى‬ ‫ب�ه‌ کین هه‌ڵسان ب�ه‌ سه‌ربڕینى زیاتر‬ ‫ل���ه‌ (‪ )17000‬م��ری��ش��ک ل���ه‌ ت��رس��ى‬ ‫ت��وش��ب��وون��ی��ان ب �ه‌م نه‌خۆشییه‌‪ .‬چونکه‌‬ ‫ن �ه‌خ��ۆش��ى ئ�ه‌ن��ف��ل��ۆن��زاى ب��اڵ��ن��ده‌ زۆر به‌‬

‫ئاسانى به‌ ناو په‌له‌وه‌ره‌کاندا باڵو ده‌بێته‌وه‌‬ ‫و هه‌ندێ ج��ار توشى مرۆڤیش ده‌بێت‪.‬‬ ‫جێگه‌ی ئ��ام��اژه‌پ��ێ��دان�ه‌ ک�ه‌ رێکخراوى‬ ‫ته‌ندروستى جیهانى ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دا که‌‬ ‫له‌ ساڵى (‪)2003‬ه‌وه‌ زیاتر له‌ (‪)500‬‬ ‫که‌س توشى نه‌خۆشى ئه‌نفلۆنزاى باڵنده‌‬ ‫بوون و (‪ )336‬که‌سیش به‌م نه‌خۆشییه‌‬ ‫مردون‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪ :‬نیۆیۆرک تایمز‬

‫کاریکاتێری هه‌فته‌‬


‫ژماره‌ی متمان ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‬ ‫دیزاین‬ ‫باڵوکردنه‌وه‬ ‫‌راوێژکاری یاسایی‬ ‫ناونیشان‬

‫‪212‬‬ ‫که‌مال حه‌سه‌ن حه‌مه ره‌زا‬ ‫شۆڕش مسته‌فا‬ ‫گروپی دییه‌‬ ‫کۆمپانیای نێوه‌ند‬ ‫سیروان ئه‌حمه‌د حامد‬ ‫سلێمانی گه‌ڕه‌کی عه‌لی ناجی‌‬ ‫‪07480179510‬‬ ‫‪07710299753‬‬ ‫‪cetir2010@gmail.com‬‬ ‫‪cetir2010@yahoo.com‬‬

‫«هه‌ر که‌سێک خۆی ب ‌ه‬ ‫هونه‌رمه‌ند ده‌زانێت پێویسته‌‬ ‫مێژووی واڵته‌که‌ی به‌‬ ‫باشی بزانێت»‬

‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬ ‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫ل‪11‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫‪2711/11/3‬‬

‫‪No: (89) Mo.23/1/2012-‬‬

‫ریکالم‬

‫کارگه‌ی دارتاشی یادگار‬

‫(ئێران) پارشێو‬ ‫(تورکیا)ی خوارد‬

‫بۆ دروستکردنی سێتی که‌وانته‌ر‬ ‫ه دیزاینی ئه‌وروپی‬ ‫ب‌‬

‫سلێمانی‪ ،‬نزیک فولک ‌‬ ‫ه‬ ‫سه‌وزه‌که‌‪ ،‬شاڕێی زانکۆی‬ ‫سلێمانی‪ ،‬کارگه‌ی‬ ‫دارتاشی یادگار‬

‫‪07701523145‬‬ ‫‪07501148184‬‬

‫پێشانگای یادگار بۆ بازرگانی گشتی هه‌موو پێداویستییه‌کانی ناوماڵ (تورکی‪،‬‬ ‫ئه‌ند‌ونزی و چینی)‬ ‫ناونیشان‪ :‬قه‌نات نزیک فولکه‌ی یه‌کگرتن‬

‫‪07701523145‬‬ ‫‪07702175775‬‬ ‫‪07480112517‬‬

‫ئیمه‌یل‪yadgar_nwri@yahoo.com :‬‬ ‫ریکالم‬

‫ل �‌ه دۆخ���ى دژوارى ئێستاى‬ ‫ئومێد گێڵه‌ره‌یی عێراقدا تاک‌ه که‌سێک ک ‌ه‬ ‫بتوانێت ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی�ه‌ک��ان��ی‬ ‫ئه‌مه‌ریکا و تورکیای هاوپه‌یمانى بپارێزێت ته‌نها‬ ‫که‌سێکی وه‌ک (تاریق هاشمی)ى خ��اوه‌ن حزبێکی‬ ‫ئیسالمیی هه‌ڵگرى فیکرى (ئیخوان موسلیمین)‌ه ل ‌ه‬ ‫عێراقدا‪..‬‬ ‫ئه‌و به‌رواره‌ى کۆتا سه‌ربازی ئه‌مه‌ریکی پاشه‌کشه‌ى‬ ‫کرد‪ ،‬به‌هۆى تۆمه‌تبارکردن‌و تێوه‌گالنی ل‌ه کرده‌و‌ه‬ ‫تیرۆرستییه‌کان یان دروستکردنى سیناریۆیه‌ک ب ‌ه‬ ‫تێوه‌گالنی‪ ،‬فه‌رمانى ده‌ستگیرکردنى هاشمی له‌الیه‌ن‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ى مالیکییه‌و‌ه راگه‌یه‌ندرا‪ .‬پاش ده‌رچوونى‬ ‫ئه‌و بڕیاره‌ش (هاشمی‌و ساڵح موتله‌گ) پێکه‌و‌ه به‌ره‌و‬ ‫کوردستان هه‌ڵهاتن!؟ ئه‌و پرسیارانه‌ى له‌و رووداوه‌دا‬ ‫ک‌ه پێویست‌ه هه‌موو چاودێرێک شرۆڤه‌ى بۆ بکات‬ ‫بریتین له‌‪:‬‬ ‫(ساڵح موتڵه‌گ) چ په‌یوه‌ندییه‌کی ب‌ه تێوه‌گالنى‬ ‫هاشمییه‌و‌ه هه‌یه‌؟ بۆچى (هاشمی و ساڵح موتڵه‌گ)‬ ‫کوردستانیان هه‌ڵبژارد؟ ده‌س�ه‌اڵت��ى ک��وردی چۆن‬ ‫داڵ��ده‌ى که‌سانێک ده‌دات تۆمه‌تى تێوه‌گالنیان ب ‌ه‬ ‫تیرۆره‌و‌ه خرابێته‌ڕوو؟ ئه‌گه‌ر هاشمی په‌یوه‌ندی ب‌ه کار‌ه‬ ‫تیرۆرستییه‌کانه‌و‌ه نییه‌‪ ،‬ئه‌ى هه‌اڵتنى بۆ هه‌رێم ل‌ه پای‬ ‫چی؟ مالیکی بۆ دادگاکانى کوردستانى ال په‌سه‌ند‬ ‫نیی‌ه بۆ یه‌کالکردنه‌وه‌ى دۆزی هاشمی؟ ئه‌مان‌ه و‬ ‫پرسیار گه‌لێک‪ ،‬ک‌ه پێویستیان ب‌ه وه‌اڵمی لۆژیکی‬ ‫و په‌سه‌ند هه‌یه‌!‬ ‫هاشمی ‌و موتڵه‌گ سونیبوونیان هاوسۆزیی تیادا‬ ‫دروستکردوون بۆ هاوکاریکردنى یه‌کتر‪ .‬هه‌اڵتنیان‬ ‫بۆ کوردستان ئ�ه‌و راستیی‌ه ده‌سه‌لمێنێت‪ ،‬ئ�ه‌و دوو‬ ‫که‌سایه‌تیی‌ه ل‌ه پالنێکی هاوب‌هش‌و نادیاردا به‌شدارن‌و‬ ‫ره‌وش���ی سیاسیی ئێستاى ع��ێ��راق ب���وار ن���ادات بۆ‬ ‫ئاشکراکردنی! هه‌ڵبژاردنیشیان بۆ هه‌اڵتن‌و مانه‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫کوردستاندا ئه‌و راستیی‌ه ده‌سه‌لمێنێت‪ ،‬ک‌ه ده‌سه‌اڵتدارانی‬ ‫هه‌رێم بێئاگا و بێ زانیارى نین ل‌ه راستییه‌کانى پشت‬ ‫ئ�ه‌و ملمالنێیانه‌‪ .‬ه�ه‌ر ئ�ه‌و هۆکارانه‌ش بوونه‌هۆى‬ ‫داڵ��ده‌دان��ی��ان ل �‌ه ه�ه‌رێ��م��دا و ه �ه‌ر ئ �ه‌و ه��ۆک��اران�ه‌ش‬ ‫وایکردوو‌ه ک‌ه ده‌س��‌اڵتدارانی هه‌رێم له‌و بڕگ‌ه یاسایی ‌ه‬ ‫نه‌ترسن ک‌ه ده‌ڵێت‪« :‬داڵ��ده‌دان��ى تاوانبارێک وه‌ک‬ ‫به‌شداریکردن‌ه ل‌ه تاوانه‌که‌یدا»‪ .‬مه‌به‌ستى هاشمی‬ ‫بۆ هه‌ڵبژاردنى دادگاکانى کوردستان‪ ،‬ته‌نها بۆ ئه‌وه‌‬ ‫بوو بیسه‌لمێنێت‪ ،‬دۆسییه‌که‌ى ب‌ه هیچ شێوه‌یه‌ک‬ ‫په‌یوه‌ست نیی‌ه ب‌ه تێوه‌گالنی ل‌ه کرده‌ى تیرۆردا و ئه‌و‬ ‫تۆمه‌تانه‌ش راستییه‌کیان ل‌ه پشت خۆیانه‌و‌ه حه‌شارداوه‌!‬ ‫ئه‌م پرسیاران‌ه و دۆزی��ن�ه‌وه‌ى وه‌اڵم��ی دروس��ت بۆیان‬ ‫ده‌مانگه‌یه‌نێت‌ه ئه‌وه‌ى ک‌ه بڵێین‪ :‬پێش ئه‌وه‌ى هاشمی ل ‌ه‬ ‫ژه‌می به‌یانیدا مالکی بخوات!‪ ،‬مالیکی ده‌ستپێخه‌رى‬ ‫کردوو ل‌ه ژه‌می پارشێودا هاشمیی خ��وارد!‪ .‬ئه‌وه‌بوو‬ ‫ل�‌ه ب����ه‌روارى (‪)2012/1/5‬دا ل�‌ه سه‌ردانێکیدا بۆ‬ ‫ئێران ئه‌حمه‌د داود ئوغلو ب‌ه ئاماژه‌دانى ب�ه‌وه‌ى ک ‌ه‬ ‫(جه‌نگێکی س��اردی شیعی سووننى ل‌ه ناوچه‌که‌دا‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌چێت) ئ�ه‌وه‌ى پشت راستکرده‌وه‌! له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫تورکیا خۆی جه‌مسه‌رێکی سه‌ره‌کی ئه‌و ملمالنێ‬ ‫نهێنییه‌یه‌!؟‬ ‫ئه‌وه‌ى بۆ ئێمه‌ى کورد گرنگ‌ه تێبینیی بکه‌ین‪ ،‬سه‌رجه‌م‬ ‫یاریی‌ه سیاسییه‌کان ل‌ه ناوچه‌که‌دا ب‌ه حه‌زی نه‌خشه‌ساز‬ ‫و ب‌ه ویستى نه‌خشه‌کانیان به‌ڕێوه‌ناچێت! ئه‌و پالنانه‌ى‬ ‫ئه‌مریکا ک��ار و پێشبینى بۆ ده‌ک���ات‪ ،‬ب‌ه دروستى‬ ‫رێچکه‌ى خۆی ناگرێت‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه تا ئه‌م ساتانه‌ش‬ ‫ده‌توانین بڵێین ئێران ده‌وڵه‌تێکی براوه‌ى نادیار و ئاشکرا‬ ‫نه‌کراوه‌!‪ .‬تورکیاش چۆن ل‌ه جه‌نگی جیهانى دووه‌مدا‬ ‫وه‌ک هێزێکی هاوسۆز و نزیک ده‌بینرا بۆ ئه‌ڵمانیای‬ ‫نازی‌و نه‌یتوانى ب‌ه بڕیارێکى یه‌کالکه‌ره‌و‌ه پشتگیرى‬ ‫خۆی بۆ رابگه‌یه‌نێت!‪ .‬به‌هه‌مان شێو‌ه حکومه‌ته‌که‌ى‬ ‫ئه‌ردۆغانیش ده‌یه‌وێت هه‌مان هه‌ڵوێست ببینێت ل ‌ه‬ ‫ملمالنێ سیاسیه‌کانى نێوان ئێران‌و ئه‌مه‌ریکادا!‪.‬‬ ‫ل���ه‌م ره‌وش����ه‌ى ئێستاى ن��اوچ �ه‌ک �ه‌دا سیاسه‌تکردن‬ ‫شێوه‌یه‌کی هه‌ڕه‌مه‌کی ‌و بێ پالنیی پێو‌ه دی��اره‌!‪.‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه پێویست‌ه ل�ه‌س�ه‌ر سیاسه‌تمه‌دارانی هه‌رێم‬ ‫چاودێری ناوه‌ندى عێراق بکه‌ن‌و هه‌موو کات‌و توانای‬ ‫خۆیانی بۆ نه‌سوتێنن‪ ،‬ب‌ه پێچه‌وانه‌و‌ه چاودێرانى ره‌وشی‬ ‫سیاسی کورد ل‌ه باکوور و رۆژئاواى کوردستاندا بکه‌ن‬ ‫‌و هه‌موو شێوازێکی پشتگیریکردن بۆ مافه‌کانیان‬ ‫ده‌سته‌به‌ر بکه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئ�ه‌و پشتگیریکرن‌ه شێوه‌ى‬ ‫راسته‌وخۆو ئاشکراش له‌خۆ نه‌گرێت‪ .‬ب‌ه تایبه‌تیش ل ‌ه‬ ‫کاتێکدا‪ ،‬ک‌ه باکوورى کوردستان بۆ جارێکی تریش‬ ‫له‌ناو پالنێکی نێوده‌وڵه‌تیدا ده‌بینرێت!‪ .‬ئه‌ویش ل‌ه چاو‬ ‫نوقان‌و گوێ خنین‌و ده‌مگرتنی واڵت‌ه ئه‌وروپییه‌کاندا‬ ‫ده‌بینرێت ل‌ه ئاست سه‌رجه‌م رووداوه‌کانى ناو تورکیاى‬ ‫دراوسێی خۆیان له‌به‌رامبه‌ر گرتن‌و زیندانیکردن‌و ب ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵکوشتنی خه‌ڵکی بێ تاواندا!‪ .‬سه‌رچاوه‌ى ئه‌م‬ ‫ره‌فتاره‌شیان ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ بینینیان ل‌ه به‌ڕێوه‌چوونى‬ ‫سه‌رجه‌می رووداوه‌کان ل‌ه به‌رژه‌وه‌ندی دۆزی ره‌واى‬ ‫گه‌لی کورددا ب‌ه گشتى!‪.‬‬

‫‪omedgoll@yahoo.com‬‬


Chatr_89