Organy roślinne i ich funkcje
Organami roślinnymi są liście, korzenie i łodygi. Umożliwiają odżywianie się (fotosyntezę), pobieranie wody z solami mineralnymi oraz transport substancji. Do rozmnażania roślinom nasiennym służą kwiaty oraz owoce. Organy roślin często mają zmodyfikowaną budowę i pełnią dodatkowe funkcje. Związane jest to z przystosowaniem danej rośliny do środowiska w jakim występuje.
Korzeń Korzeń jest organem podziemnym, który przytwierdza roślinę do podłoża i umożliwia pobieranie wody oraz soli mineralnych. Są dwa rodzaje systemów korzeniowych: palowy i wiązkowy. System korzeniowy palowy tworzą: korzeń główny (zazwyczaj rośnie pionowo) i odchodzące od niego korzenie boczne. Taki system mają drzewa i krzewy oraz liczne rośliny zielne, na przykład fasola, mniszek. System korzeniowy wiązkowy tworzą liczne korzenie podobnej długości i grubości. Taki system korzeniowy mają na przykład trawy.
Modyfikacje korzeni Korzenie spichrzowe ma wiele roślin dwuletnich i bylin. Korzeń spichrzowy jest zgrubiały – ma dużo tkanki, która gromadzi materiały zapasowe. Zgromadzone zapasy roślina wykorzystuje wiosną następnego roku. Przykłady roślin: rzepa, mandragora
dalia,
marchew,
burak,
Korzenie czepne są korzeniami przybyszowymi. Wyrastają z łodygi i owijają się na przykład wokół drzewa lub wrastają w szczeliny skały. Przykłady roślin: hortensja, bluszcz
Korzenie podporowe także są korzeniami przybyszowymi. Wyrastają z łodygi na pewnej wysokości i rosną ukośnie lub pionowo w dół. Pomagają utrzymać pionowo roślinę rosnącą w grząskim, niestabilnym podłożu. Przykłady roślin: mangrowce, kukurydza
Korzenie powietrzne rozwinęły się u licznych epifitów rosnących na korze drzew . Są długie, dość delikatne i zwisają w dół. Porowata skórka tych korzeni wychwytuje wilgoć z powietrza lub gromadzi wodę deszczową. Przykłady roślin: storczyki, figowce, wanilia
Korzenie oddechowe mają niektóre rośliny rosnące na terenach bagiennych. Takie korzenie umożliwiają pobieranie powietrza i dostarczanie go do zanurzonych części rośliny. Przykłady roślin: cypryśnik błotny
Korzenie ssawkowe mają rośliny będące pasożytami i półpasożytami. Ssawki wrastają w tkanki żywiciela i pobierają z nich wodę z solami mineralnymi lub substancje odżywcze. Przykłady roślin: jemioła
Łodyga Łodyga większości roślin jest organem nadziemnym, który stanowi niejako rusztowanie dla liści. Ponadto łodyga umożliwia transport produktów fotosyntezy oraz wody z solami mineralnymi. Inaczej mówiąc, łodyga jest łącznikiem pomiędzy liśćmi i korzeniem. Łodyga wraz z wyrastającymi z niej liśćmi tworzy pęd nadziemny. Ze względu na budowę i trwałość łodygi wyróżniamy rośliny zielne oraz rośliny drzewiaste. Rośliny zielne (jednoroczne, dwuletnie i byliny) mają łodygi niezdrewniałe (zielne). Rośliny drzewiaste (drzewa, krzewy i krzewinki) mają łodygi zdrewniałe. Łodygi roślin zielnych są delikatne i na zimę zamierają. Łodygi zdrewniałe są trwałe, często osiągają znaczną grubość.
Łodyga zielna pokrzywy
Łodyga zdrewniała dębu
Modyfikacje łodyg Kłącza są podziemnymi łodygami, w których roślina magazynuje substancje odżywcze. Mają one charakterystyczne grube węzły. Z węzłów tych wyrastają liczne korzenie. Przykłady roślin: kosaciec, tatarak
Łodygi asymilacyjne są zielone i zdolne do fotosyntezy a ponadto mogą gromadzić wodę. Przykłady roślin: opuncje, kaktusy
Rozłogi płożą się po ziemi lub rosną płytko pod jej powierzchnią. Z węzłów rozłogów wyrastają nowe rośliny. Przykłady roślin: truskawka, perz, wydmuchrzyca piaskowa
Cebule – służą do rozmnażania. U cebuli łodygą jest tzw. piętka cebuli, od której odchodzą korzenie. Pozostała część to liście spichrzowe. Przykłady roślin: tulipan, szafirek, czosnek pospolity,
Bulwy są krótkimi, silnie zgrubiałymi łodygami (podziemnymi lub nadziemnymi). W nich roślina również magazynuje substancje odżywcze. Przykłady roślin: dalia, krokus, , frezja, ziemniak, kalarepa
Liść W liściach zachodzi jeden z najważniejszych procesów – fotosynteza. Liście odpowiadają także za wymianę gazową – w ciągu dnia pobierają dwutlenek węgla, w nocy – tlen. Przez skórkę liści, a dokładnie przez umieszczone na ich spodniej stronie aparaty szparkowe, następuje parowanie wody.
Liść zwykle składa się z blaszki liściowej, ogonka i nasady.
Wyróżniamy liście pojedyncze i złożone. Liść pojedynczy ma jedną blaszkę liściową, liść złożony – kilka blaszek lub więcej. Kształt blaszki liściowej jest różny – zależny od gatunku rośliny.
Liść pojedynczy lipy
Liść złożony robinii akacjowej
Modyfikacje liści
Liście czepne są organami, które owijają się wokół podpory. Występują u roślin pnących. Przykłady roślin: ogórek, wyka, fasola
Ciernie są sztywne czasem silnie zdrewniałe, ostro zakończone i służą do ochrony przed roślinożercami. Przykłady roślin: kaktus, berberys
Liście spichrzowe są pogrubione i mają dobrze rozwinięty miękisz. Mogą gromadzić substancje zapasowe albo wodę. Przykłady roślin: cebula, kapusta
Liście łuskowate są skórzaste. Takie liście zimą ochraniają delikatne komórki stożków wzrostu łodygi. Przykłady roślin: kasztanowiec
Liście pułapkowe umożliwiają tak zwanym roślinom drapieżnym chwytanie i trawienie drobnych owadów. Przykłady roślin: dzbanecznik, rosiczka
Opracowano na podstawie: http://terazwiedza.pl/lms/lesson/gnbkvlii/ 23.07.2015 godz. 13:03