Taon 1, No 1
Hunyo 2021
KOMUNIDAD
Araw ng Kalayaan MINARKAHAN ng Australia Philippines Services League (APSL) ang June 12, 2021 para itanghal ang isang isang hapunan sa West HQ Rooty Hill, na mag-host ng pangunang kaganapan sa pamayanan para sa higit sa 300 mga bisita na nag-post sa NSW lockdown, at pagmamasid sa mga hakbang sa kaligtasan. Ipinagdiriwang sa mga pamayanang Pilipino sa buong mundo, June 12 ay minarkahan ang Araw Ng Kalayaan ng Filipinas, o Araw ng Kalayaan sa Wikang Filipino. n PATULOY p3
OPINYON
‘Mula sa balikat’ NAPAPANSIN niyo po ba na ang iba nating kababayan ay mas mahigpit at malupit na dumepensa para sa politico kesa sa Inang Bayan? Sa usaping West Philippine Sea at sa ginagawang pang gigipit at pang aabuso ng Chinese Communist Party (CCP), nakakalungkot pong isipin at makita na ang ilan nating kababayan ay mas kumikiling pa sa baluktot na paliwanag at katwiran ng China at ng mga ibang politico na takot at marahil na maaring nabili na ang prinsipyo at ang pag ka Pilipino.
n PATULOY p2
ISPORTS
Medalya ikinilala ANG kilalang kilala na Filipino Australian handball player na si BevanCalvert ng European Handball ay ginawaran ng Premier’s Multicultural Community Medal for Sport kamakailan. Ang pag-gawad ng mga parangal sa iba’t ibang larangan ay ginanap sa Harmony Dinner noong Marso 13, 2021sa sa International Convention Centre sa Darling Harbour. Dinaluhan ito ng NSW, NSW Premier Gldays Berjeklian at mga may katungkulan sa pamahalaan ng NSW. Ito ay ginanap ng 13 ng Marso, 2021. Ang pag-gawad ng mga parangal sa iba’t ibang larangan ay ginanap sa Harmony Dinner noong Marso 13, 2021sa sa International Convention Centre sa Darling Harbour.
n PATULOY p4
IBANG-IBA SI RATHER FATHER EDUARDO H
indi aakalain ng makakamalas sa isang lalaking na kasali sa 14 kilometrong pagtakbo, parang si Spiderman sa pagakyat ng mga pader, tumatalon mula sa helikopter at lumilipad na parang ibon sa Stanwell Park ay hindi isang atletiko kung hindi isang banal na alagad ng Diyos n Ulat ni VIOLI CALVERT p3.
n Larawan: FR EDUARDO ORILLA sa harapan
2 ANG BALITA
SABI NAMIN, SABI NINYO Ikalat ang goodwill sa pamamagitan ng ating munting natural resources.
Mariyosep! Ganoon ba natin ija-justify ang ating ownership ng buong South China Sea?
MATUWID MULA SA BALIKAT Pananaw in JOSEPH ORBASE
Ipaglaban ang inang bayan, di ang politico
N EDITORIAL JAIME K PIMENTEL | Editor
K
AILANGANG bantayan ng mabuti ng Australia ang lumalaking pagsalakay ng Communist China sa South China Sea, partikular sa pagtrato nito sa Filipinas. Ang unilateral na pag-angkin ng China ng pagmamay-ari sa halos buong South China Sea ayon sariling batas na ‘Nine Dash Line’ ng dagat ay isang nag-aalala, lalo na kapag pinaglalaban ito ng mga kalapiy bayan tulad ng hindi lamang ang Pilipinas kundi pati na rin ang Vietnam, South Korea, Japan, Malaysia, at Indonesia. Lalo na lalo ng pinagtawanan ng China ang desisyon ng korte ng Arbitral Tribunal sa ilalim ng UNCLOS (United Nations Convention for the Law of the Sea) na sumusuporta sa isang matibay na dokumentadong kaso laban sa pag-angkin ng China sa mga isla sa West Philippine Sea. At lalo na sa pag-tayo ng Communist China ng military fortress sa isang isla ng Filipinas sa West Philippine Sea. Lalong lalo sa ang pagbe-benta ng Australia sa Chinese business ng mga pang-industriya at mga ari-ariang lupa tulad ng Port Of Darwin. n
SULAT SA EDITOR
MGA KURO KURO
SERNA LADIA Petersham NSW AKO po ay taos pusong bumabati at pumupugay sa Management na nagtatag sa Ang Balita news magazine. Ang dyaryong ito ay magandang tagahatid sa mga Filipino Australians, at tagabahagi ng ating panitikan at kultura sa mga Komunidad na Culturally and Liguistically Diverse (CALD). Ito po ay magandang medium para maipa-abot sa greater community, lalo na sa mainstream Australia, ang yaman ng ating kultura at tradisyon na nagbibigay kulay sa ating bansang Australia. Sa pamamagitan ng dyaryong ito, naipapa-alam natin ang mga magandang nangyayari sa ating Komunidad at kung paano tayo nakakatulong sa ating kapwa. Malaking bagay din po to sa mga kabataang Filipino Australians na gustong matuto ng wikang Pilipino at malaman ang hindi nila nakagisnang Kultura. Sana po ay tulong-tulong nating tangkilin ito. Mabuhay. (Signed) SERNA LADIA
APAPANSIN ninyo po ba na ang iba nating kababayan ay mas mahigpit at malupit na dumepensa para sa politico kesa sa Inang Bayan? Sa usaping West Philippine Sea at sa ginagawang pang gigipit at pang aabuso ng Chinese Communist Party (CCP), nakakalungkot pong isipin at makita na ang ilan nating kababayan ay mas kumikiling pa sa baluktot na paliwanag at katwiran ng China at ng mga ibang politico na takot at marahil na maaring nabili na ang prinsipyo at ang pag ka Pilipino. Mga Kapatid, isang paalaala lang, huwag nating iwanan ang Inang Bayan. Iisa lang po iyan at iyan ang bukod tanging tahanan ng ating lahi. Ang politico po ay pabago-bago, napapalitan at lumilipas din ang termino. Base sa kasaysayan at karanasan ng Pilipinas ang politico ay mas madalas pa kesa sa minsan na nag kakamali at pabagobago ng prinsipyo, depende sa ihip ng hangin at kalatok ng pinggan. Paglaanan ninyo po sana ng pansin ang mga kaganapan sa Pilipinas at maging dito sa Australia. Dumepensa po naman sana tayo para sa Inang Bayan. Huwag po sana nating kalimutan ang isa sa pinaka importanteng linya sa ‘Lupang Hinirang’, ang pambansang awit ng Pilipinas: “Sa manlulupig, di ka pasisiil.” n
ni RUBEN AMORES
I
SANG panahon, hindi pa matagal, may isang kolonya ng mga palaka na nakatira sa loob ng isang tuyong balon. Mula sa kanilang tirahan sa ilalim ng balon, nakikita ng mga palaka ang asul na langit na hinubog ng bibig ng balon. Nakita ang kalangitan na ito sa lahat ng kanilang nakakagising buhay, ang kolonya ng mga palaka ay natagpuan ang kasiyahan sa ganitong pananaw. Pagkatapos ng lahat, sa kanila, ang langit na ito ang bubong, ang hangganan ng mundo. Naisip din nila na ang magandang asul na langit na ito ay hindi maabot. Isang araw, isang mausisa na palaka (maaari nating tawaging Pedro), biglang nagpasya na nais niyang makita ang kalangitan na malapit. Kaya’t hiningi niya ang iba pang mga palaka para sa pahintulot na umakyat sa balon upang tumingin ng mas malapit sa kalangitan. Sa halos isang solong hindi paguusapan, pinayuhan siya ng kolonya na huwag umakyat. Ngunit mapilit si Pedro at nagmamadaling umakyat sa panloob na dingding ng mahusay na inspite ng payo ng iba pang mga palaka - mapanganib na makalayo mula sa kolonya. Ngunit determinado si Pedro na magkaroon ng mas mataas na punto ng paningin upang tingnan ang magandang langit, at sa gayon ay tumalon siya at lumaktaw paitaas. Ngunit nalaman ni Pedro na habang siya ay nakakataas sa dingding, lumaki ang magandang langit. Kaya’t nagpatuloy si Pedro sa pagakyat sa dingding ng balon… hanggang sa makarating siya sa tuktok. Pagkatapos ay napagtanto niya na ang langit ay walang limitasyon. Kaya’t si Pedro, na may labis na kagalakan, ay lumundag at lumaktaw mula sa bibig ng tuyong balon sa walang limitasyong sariwang kapaligiran. Ano nga ang aral ng kuwentong ito? Sabihin mo sa akin. Sasabihin ko sa iyo ang pagkuha ko sa susunod na isyu ng pabula na ito. Ang aking mga magulang ay nagsasabi sa akin ng kuwentong ito sa akin at sa aking mga kapatid at kalaunan sa aming mga anak sa iba’t ibang mga bersyon. Kahit papaano nakatulong ito sa paghubog ng aming mga halaga tungkol sa mga tao at sa mundo. n
ANG BALITA Publishers BALITA AUSTRALIA MEDIA Address: 3-9 Warby Street, Campbelltown
Manager JIMMY LOPEZ 0478 540 889 Editor JAIME K PIMENTEL 0423 358 747 Chief Subeditor VIOLI CALVERT Subeditors/Reporters MARILIE BOMEDIANO JOSEPH ORBASE Columnists JOSEPH ORBASE RUBEN AMORES Correspondents DANNY PERALTA ROS AGUILAR Advertising MARILIE BOMEDIANO Circulation JIMMY LOPEZ
ANG BALITA 3
FATHER EDUARDO: Sa kaliwa, nagmi-misa tuwing Linggo. Sa kanan, tumatalon sa skydiving.
Ibang-iba talaga si Father Eduardo SIYA’Y ISANG PAMBIHIRANG ALAGAD NG DIYOS, AKTIBO AT BANAL
H
INDI aakalain ng makakamalas sa isang lalaking na kasali sa 14 kilometrong pagtakbo, parang si Spiderman sa pagakyat ng mga pader, tumatalon mula sa helikopter at lumilipad na parang ibon sa Stanwell Park ay hindi isang atletiko kung hindi isang banal na alagad ng Diyos. Ito’y walang iba kundi si Father Eduardo Orilla, nagsilbing parish priest sa St Joachim’s Catholic parish church sa John’s Street, Lidcombe NSW. Maaring hindi pangkaraniwan na ginagawa niya as labas ng kaniyang katungkulan bilang pari subalit siya ay naniniwala na iyon ay bahagi ng kaniyang paninilbilhan sa tao. Ipinakikita niya kung paano ipagdiwang at pagpapahalaga ng handog sa atin ng buhay. Ang tawag sa kaniya ng kaniyang mga nasasakupang “tupa sa pananalig” ay “Fr
Ulat ni
VIOLI CALVERT
Ed” na bilang tanda ng pagkamalapit niya sa kanila. Siya ay nanilbihan ng mahigit na labing isang taon sa St Joachim’s Catholic church ng Lidcombe sa Inner-West Sydney. Si Fr Ed ay kumakatawan sa komunidad na bilang opisyal na pari ng pinakamalaking social club na Dooleys Catholic Club sa Lidcombe, na kaalyado ng Dooleys Catholic Club Regents Park at Dooleys Catholic Club Silverwater.
Magmula sa kaniyang pagkabata na lumaki sa Iloilo ay kaniya na niyang nahiligan ang mga gawaing naturingang pang-diyablo - umakyat ng puno at takbuhin at palipat-lipat ng sanga; akyatin din ang mga matataas na punoy ng niyog, pabilisan ng kalabaw, umakyat ng bundok at sumali sa ibat-ibang isports katulad ng basketball, track and field, at iba pa. Sa halip na mabawasan ang pagka-aktibo ni Fr Ed, nagawa pa rin niya na skydiving, hang-gliding, tree-climbing with zip-lining, rock-climbing, and cave-explorations. Dalawang beses na niyang sinalihan ang City to Surf fun-run. Sa panahon na maari siyang magbakasyon, si Fr Ed ay nag-organisa at sinamahan niya ang grupo sa pilgrimages sa Holy Land, Roma at pati ang mga pinagmilagrohan ng Birheng Maria sa Europa. Sa dami nang ginagawa niya maaring
Sa araw ng kalayaan NONOY PERDON Bayanihan News
MINARKAHAN ng Australia Philippines Services League (APSL) ang June 12, 2021 para itanghal ang isang isang hapunan sa West HQ Rooty Hill, na mag-host ng pangunang kaganapan sa pamayanan para sa higit sa 300 mga bisita na nag-post sa NSW lockdown, at pagmamasid sa mga hakbang sa kaligtasan. Ipinagdiriwang sa mga pamayanang Pilipino sa buong mundo, June 12 ay minarkahan ang Araw Ng Kalayaan ng Filipinas, o Araw ng Kalayaan sa Wikang Filipino. Ayun sa APSL president Cresencio Pilao, dahil ang mga aktibidad ng APSL ay ipinagpaliban sa panahon ng pandemya,
ang pagdiriwang ng ika-123 na Araw ng Kalayaan ng Filipinas sa kamangha-manghang fashion ay nagbigay pugay sa katatagan ng community kasunod ng biglang pagbabago sa kanilang mga kalagayan sanhi ng COVID-19. “Iniisip namin ang mga darating na araw, ang mga pangyayari ay maaari lamang gumaling, lalo na’t ang mga indibidwal ay nabakunahan,” sabi ni Pilao. Para sa mga Pilipino-Australyano, ang 2021 ay nagmamarka din ng 75 taon ng diplomatikong ugnayan ng Australia-Pilipinas, na huwad noong May 22, 1946. Ang entertainer na si Dexter Villahermosa ang namumuno sa pila ng mga may talento na aliwan at kanilang minamahal na repertoire ng klasiko at tanyag na musika. n
Kapit-bisig zoom ang tugon ng FAVU sa Covid-19 MARILIE BOMEDIANO
A
NG samahang FAVU (Filipino American Voice United) FPACC (Federation of Philippine American Chambers of Commerce) at PCCI (Philippine Chamber of Commerce and Industry) ay nagbuklod upang magsagawa ng tugon sa Philippine Covid-19 crisis. Ang layunin ay pagsanibin ang mga lider at samahang Pilipino sa ibat-ibang bansa sa pagtulong sa mga kakabayan na lubhang naapektohan ng COVID 19. Ang pamamaraan ay ang pagpupulong sa pamamagitan ng zoom. Noong nakaraang Abril 21, 2021 ang mga kasama at nagsalita sa pulong ay kinabibilangan ng: Ambassador ng Pilipinas sa America na si Jose Manuel Romualdez, Senador Manny Pacquiao, Komisyoner Herman Martir mula sa Advisory Commission ng Pangulo ng mga Amerikanong Amerikano at mga Pulo ng Pasipiko, Nina
Mangio, Honorary Consul ng Liberia at Tagapangulo ng Konseho ng PCCI (Philippine Chamber of Commerce & Industry), Juanita Nimfa Gamez, Tagapangulo ng FAVU, at si Marie Cunning, Pangulo ng FPACC. Noong Abril 28, 2021 sa oras ng 10 am AEST sa Sydney sa pulong na zoom, nagpadala ng mensahe si Ambassador Jose Romualdez sa pamamagitan ng deputy chief of mission na si Renata Villa at si Senador Manny Pacquiao ay kinatawan ni Atty Raji Mendoza. Ang abugado ng Utah, Sean Reyes, ay nagbigay ng isang nakasisiglang panawagan para magkaisa ang mga Pilipino upang magtulungan, anuman ang kanilang pananaw sa politika. Noong Mayo 6, 2021 si Deputy House Speaker na si Bernadette Herrera ay nakipagusap kay Cory Quirino chairwoman ng VACC at FAVU Live Aid, at si Dr Gap Legaspi director ng Philippine General Hospital. n
tawagin na hindi pangkaraniwan, ay naisasakatuparan ng lubusan ang kaniyang mga katungkulan bilang pari ng parokya ni St Joachim’s katulad ng pagdiriwang ng mga Misa sa Sabado at Linggo, Simbang Gabi sa panahon ng Pasko, mga seremonya ng Mahal Na Araw, pagbibinyag at kumpil, pagdinig ng kumpisal, unang komunyon, nobenas at iba pang pagsisilbi sa nasasakupan ng kaniyang simbahan. Maraming maiiwanan si Fr Ed na magandang alaala sa St Joachim’s at maraming maiaalay sa kaniyang patutunguhan na simbahan May bahid ng kalungkutan na maiiwan niya ang parokya at tahanan niya ng mahabang panahon. May lakip din ng kaligayahan na makakapaglingkod siya sa simbahan ng St Patrick’s sa Kogarah. Si Fr Ed ay isang pambihirang alagad ng Diyos. Aktibo at banal. n
Ang pelikula ni Felino Dolloso ay nag-viral na
A
NG tampok na pelikula, Survive Or Die, ay nag-viral sa higit sa 1.9 milyong mga manonood at tumataas mula nang mailabas noong isang buwan na ang nakakaraan sa platform na MovieCentral sa YouTube. Ang pelikulang isinulat at dinidirek ni Daniel Okoduwa at Mike Kang kasama ang Pilipinong-Australyanong aktor na si Felino Dolloso sa isang nangungunang papel kasama si Hawa Barnes at pinagbibidahan din ng taga-Nigeria na komedyanteng si Emmanuella sa kanyang kauna-unahang internasyonal na tampok na papel sa pelikula ay lumilikha ng isang media buzz sa buong Africa. Sa tagumpay ng pelikulang Survive o Die, sinundan ito ni Dolloso ng isa pang paparating na pelikulang Sushi Noh, ang pelikula ay pinlano para sa isang opisyal na paglabas ngayong taon na pinirmahan ng isang pangunahing kumpanya ng pamamahagi. Ang ikalawang kalahati ng 2021 ay magiging isang abalang oras para sa Filipino-Australian aktor na si Felino Dolloso na may bagong gawa sa lahat ng daluyan ng Pelikula, serye sa TV at Teatro. Ang buong detalye ay ipahayag kapag ang mga proyekto ay opisyal na inilabas. Ang mga nakaraang gawa ni Dolloso sa
4 ANG BALITA
ISPORTS
Medalya ikinilala si Bevan
n BEVAN CALVERT, sa kanan, tapos ng umiskor ing goal. INSERT: Ang Premiers Muilticultural Medal For Sport. ILALIM: Violi Calvert na tumaggap ng Medalya para kay Bevan, kasama si ang Village Plaza Sports Medal sponsor representative, Susan Lee, at an NSW Minister for Multiculturalism Geoff Lee.
A
NG kilalang kilala na Filipino Australian handball player na si Bevan Calvert ng European Handball ay ginawaran ng Premier’s Multicultural Community Medal for Sport kamakailan. Ang pag-gawad ng mga parangal sa iba’t ibang larangan ay ginanap sa Harmony Dinner noong Marso 13, 2021 sa International Convention Centre sa Darling Harbour. Dinaluhan ito ng NSW Premier Gldays Berjeklian at mga may katungkulan sa pamahalaan ng NSW. Ito ay ginanap sa Marso 13, 2021. Ang tumaggap ng medalya para kay Calvert ay ang kaniyang ina na si Violi Calvert, producer at broadcaster ng programa sa radio Radio Tagumpay, at kasapi ng Filipino Press Group of Sydney dahil sa si Bevan ay naka-base sa Germany) mula pa nuon 2009 na kung saan niya mapursige ang hilig niya para kaniyang isport na handball. Si Bevan, 35, ay ni-nominate ni Charles Chan ng Radio Bayani-
han para sa medalya ng larangan ng palaro. Ang mga nagbigay ng sulat na suporta sa nominasyon ni Bevan ay si Bronwyn Thompson (CEO ng Handball Australia), Josie Musa (pangulo ng Adhika Inc) at Carmen Garcia
(pangulo ng samahang FILCAA). Kasama sa mga binigyan ng kahalagahan para sa kaniyang parangal ay paglaro niya para sa Australya sa limang pangdaigdigan na Laro ng Handball at iba’t-ibang international competitions. n
ALIWAN
Mga paligsahan sa gitna ng pandemia
D
ALAWANG paligsahan ang hindi napigilan ng COVID-19 pandemic, baguma’t may mga panuntunan sa pagiingat na tinupad. Yun ay ang 2021 Miss Mardi Gras International Queen pageant, production ng Filipino Lesbian and Gay Community (FLAGCOM), at ang Teen & Miss Runway Supermodel 2021. Sa siyam na kandidata, si Mariane Crisologo na taga Bongabon, Nueva Ecija sa Pilipinas ang nanalo ng korona ng Miss Mardi Gras International Queen 2021. Bukod sa pinalunan niyang korona ay nakatanggap din siya ng mga ibang titulo.Ito ay Best in Swimwear; Best in Evening Gown; Best in Mardi Gras Costume and Darling of Social Media. Sa halip na ganapin ng pisikal tulad ng mga nakakaraang taon na ang mga kandidata ay nagpupunta dito sa Sydney mula sa iba’t ibang bansa, ang dalawang bahagi ng pakigsahan ay sa pamamagitan lamang ng pagpadala ng video para mapanood ng mga tagasubaybay at ng mga hukom. Ang mga hikom, 50 katao, at manganganta ay dumalo sa Parra Villa Function Centre upamg panoorin ang sagot ng mga kandidata sa tanong na may dagdag na bilang para sa pagpili ng mananalo. Ito ay ipinalabas sa online sa pahina ng FLAGCOM & Friends sa Facebook. Nuong Abril 4, 2021 ang video ay pinalabas ang mga suot na barong
n SI ABRIENNE MACARI, Miss Runway Supermodel Australia 2021.
pambansa - national or ethnic attire - at ang kasuotang panglangoy - swim wear). Ang pangalawang bahagi ay naganap nuong April 17, 2021 para ipakita ang pormal na saya - long gown - at ang kasuotan para sa Mardi Gras. Ang pangatlo at huling bahagi ay naganap rin ng online nuong May 2, 2021 na kung saan ang mga candidate ay sumagot ng mga tanong galing sa mga hukom. n
‘21 Runway supermodel ANG kaunaunahang Teen & Miss Runway Supermodel pageant ay tinanghal ng Runway Supermodel Australia at ng Regal Productions.
Ang nanalo ng titulo na Miss Runway Supermodel ay si Abrienne Macari. Ang nanay niya ay Pilipina at ang Tatay niya ay Italyano-Amerikano. Si Abrienne ay nanalo rin ng iba pang parangal katulad ni Mariane. Siya rin ang nagtamo ng titulo na Darling of the Brands, Miss Photogenic and People’s Choice Award. Ang mga kandidata sa paligsahan na ito ay sumali ng nakaraang kalagitnaan ng 2020 at sila ay binigyan ng mga pagsasanay at aralin tungkol sa tamang paglakad, mga kasuotan, pagharap sa mga panayam, atbp. ng mga ilang buwan. Ang pagpili ng mananalo ay naganap nuong Mayo 15, 2021na ginanap sa Novotel West HQ. n