BOLYUM 1, NUMERO 3
ABRIL 2022
TAMPOK
‘Cookie Jar’ tawag ng proyektong ito
IAN WARWICK Operatic singer
C
OOKIE JAR Project, isang makabagong proyekto, ay nagsimula sa pagsulong ng Philippine snack foods sa Australia sa taong ito, inihayag ng Philippine Department of Trade and Investment (DTI) sa Sydney kamakailan. Ang proyekto ay inilunsad ng mga tagagawa ng pagkain sa ilalim ng Snack Food Cluster, na kapartner ang DTI-Sydney at ang DTI Export Marketing Bureau (EMB). Ito ay isang apat na buwan na kampanya na kinasasangkutan ng isang serye ng mga aktibidad sa business-to-business (B2B), mga aktibidad sa pag-promote sa mga tindahan, at publisidad sa social media. Ang unang batch ng mga aktibidad ng B2B ay nagsimula noong Marso 15, 2022. Sinusundan ito ng isang serye ng mga kaganapan sa pagtutugma ng negosyo sa loob ng susunod na tatlong buwan. Ang isang in-store na pag-promote ng Philippine snack food products sa napiling mga supermarket na Filipino-Asian at mga pangunahing tagatingi ay nasa plano din. Ang isang kampanya ng social media ay magsusulong ng mga tatak na pagkain ng Philippine Snack. Ang mga pangunahing manlalaro sa Philippine Snack Food Cluster ay kinabibilangan ng Monde Nissin > TOLOY SA p3
ARTE
‘Virtual art lessons’ alok ng maestro
A
NG kilalang artist-painter na si Mon Coloma (sa larawan) ay mag-aalok ng mga virtual art lessons na naglalarawan ng kagandahan, kabutihan, at katotohanan “that uplift the spirit” ng tao sa gitna ng mga bagay na humahamon sa buhay. Ang pinakabagong koleksyon ng mga pinong likhang sining ng Sydney master painter Mon Coloma ay nagpapatuloy na exhibit nito sa Arthouse Hotel sa Pitt Street sa Sydney CBD. Ang exhibit, ‘Timeless Glimpses’, nagsimula ng Verge Room ng hotel noong Agosto 2021 at nakaschedule na matapos sa katapusan ng Enero 2022. Nagpasya ang Arthouse na i-extend ang exhibit > TULOY SA p3
H Di lang
opera para sa singer na ito Ulat ni FELINO DOLLOSO
UWAG limitahan ang sarili sa opera, ayon sa sinanay sa opera ng PilipinoAustraliano opera singer Ian Warwick, ng Merrylands NSW. “Naniniwala ako na para maging mas mahusay na entertainment performer, sa pangkalahatan, ay ang maging malawak na pagiisip, makamundo, kultura, mapagmahal, mausisa, bukod pa sa maraming iba pang bagay ng well-rounded na performer,” sabi ni Warwick. Kumilos sa tuwid na palabas, matutong sumayaw - ang aking kakngan – at maraming mga kakayahan. “Sining ay multifaceted, iyon ay natural, at dapat naming tanggapin bilang performers.“ Nagtanghal si Warwick sa stage musical ‘Noli Me Tangere’ ni Peter Flemming sa
Parramatta’s Riverside Theatre na nagtatampok ang kilalang Pilipino-Australianong tenor Miguel Castro. Siya rin ang co-ordinator ng mga stage costumes. Natapos ni Warwick ang isang Master of Music sa klasikong pagkanta sa Australian Institute of Music sa Sydney noong 2014. Noong 2017, naging associate director siya para sa batang artista ng Pacific Opera. Noong 2018, nakipag-ugnayan din si Ian sa Opera Australia sa kanilang bagong produksyon ng La Boheme. Si Warwick ay mabigat na kasangkot sa independiyenteng opera Operantics bilang direktor, tagapalabas, designer at manunulat magmula ng magsimula kumpanya noong 2015. n
2 ANG BALITA
SABI NAMIN, SABI NINYO Hoy - ‘lis diyan! Utos ni akong Xi PingPong. Military base na namin ‘to.
KURO KURO
Pananaw in RUBEN AMORES
Isalba ang sarili, isalba ang lahat EDITORIAL JAIME K PIMENTEL Editor
SA araw sinulat namin na ito, ang pagsalakay ng Russia sa Ukraine ay patuloy na walang tigil. Pilipino sa lahat ng dako - kabilang na ang mga Filipino-Australians – kailangan na obserbahan ang pagsalakay na ito, tapos ay kuntemplahin ang isang situasyon sa norte ng Pilipinas: ang matatag na pagbanta ng Communist China sa Taiwan na salakaying at sagupin ang bansa. Huwag sana, pero marahil ang susunod ay ang pagsagup sa bayan Pilipinas. Diba’t sinakop na ng Communist China ang isang isla sa loob ng economic zone ng Pilipinas sa West Philippine Sea, at tinayo dito ang isang Chinese military fortress? Ginawa ito ng isang armadong Chinese navy warship na banggain at lubugin ang isang di-armadong maliit na banka ng mangingisdang Pilipino. Salamat na lamang at ni-rescue ng isang bangka ng Vietnamese ang mga mangingisdang lumulutang sa dagat. n
BATO BATO SA LANGIT Sa darating na Mayo, dalawang eleksiyon ang kakaharapin ng mga botanteng Pinoy sa Australia lalupa kung dual citizen kayo. Dalawa? Opo! Isang eleksiyong pederal sa Australia at isang eleksiyong presidensiyal sa Pilipinas. Maraming isyu. Sa Australia, gusto ba nating ibalik ang coalition na pinamumuan ni PM Morrison ng halos isang dekadang panunungkulan? O, iboto natin ang Labor sa ilalim ni Opposition Leader Albanese? Walang duda na ang pamamahala ni Morrison ay punong-puno ng kalokohan. Ang ilang mahalagang isyu: Si Morrison ay itinuturing na sobrang sinungaling. Ang korapsyon ay isa pang isyu. Akala ko sa mga mahihirap lang na bansa ang may korapsyon. Dito rin sa Australia, may korapsyon, maniwala tayo o hindi. Bakit ayaw ni Morrison na magkaroon ng Federal ICAC?
TAYO ngayon sa Kalakhang Sydney ay nasa napaka-mapanganib na yugto ng kasalukuyang Pandemyang Covid 19. Kailan kaya ito magwawakas? Tumulong sa pagsugpo ng makamandag na sakit na ito, magpabakuna sa pinakamalapit na panahon. Hikayatin ang lahat na may edad, mula 12 taon na magpabakuna rin. Maraming inilalabas na problema ng Covid-19: Mga masamang karamdaman, pagkawalang trabaho, lockdowns, mga pangemosyonal o pangkaisipan na sakit, pabahay at siyempre sa pagkain. Kung mahihirapan tayo rito sa Australya, isipin na lamang kung gaano pa kahirap sa Pilipinas, lalo na ang mga napakaraming tao na dati nang naghihirap! Madaling maikukumpara kung gaano linalabanan ang pandemya dito at sa Pilipinas. Halos araw-araw na pakikipagtalakayan ng mga namumuno dito kasama ang kanilang medical experts sa taong bayan sa pamamagitan ng TV at ibang media. Napakagaling yung contact tracing nila sa mga maaaring may–sakit, maayos ang pagbabakuna at pagkaka-alaga sa mga may-sakit. Paano naman kaya sa Pinas? O siya nga pala! Sa mga Filipino citizen at dual citizens, magparegister kaagad para bumoto sa May 2022 national election sa atin. Bumoto ng mga marunong at malinis ang pamumuno at tumulong sa pagsalba ng ating lupang sinilangan mula sa pananakop ng mga banyaga, pagkalat ng illegal na mga gawain katulad ng korapsyon at druga, sa pandemya at sa lubos na kahirapan ng karamihang Pinoy. Habang karamihan sa atin ay naka-lockdown at nag-social distancing, keep active and healthy by doing physical exercises at pagtawag at pangumusta sa mga kakilala at kaibigan sa Facebook, video-call at telepono. n
Pananaw ni FELIX ORCULLO
Dalawang halalan sa darating na Mayo Sa Pilipinas, napakaraming kandidato sa pagka-pangulo. Kahit na sino sa kanila, puwedeng maging presidente. Pero kung ako ang tatanungin, bumoto na kayo kahit kanino, huwag lang kay Bong Bong. Huwag nating ipagsapalaran ang bansa sa ilalim ng isa pang Marcos. Sa mga senyor, alam ninyo ang sinasabi ko. Sa mga kabataan, mag-ingat kayo.
Ang pandemya at bilyonaryo Pagkatapos nang dalawang taong pandemya, wala halos akong makitang magandang balita. Kailan ba
matatapos itong Covid19? Mahirap maging positibo lalunat ang mga balita ay puro negatibo. Pero, ang balita ay nasa tumatanggap. Kung baga: ang ganda ay nasa mata nang tumitingin. Kaya ang mga balita tungkol sa pandemya ay masama para sa mga bilyong mahihirap sa mundo. Pero sa mga bilyonaryo, magandang balita ito. Bakit? Dahil ang kanilang kayamanan ay nag-doble. Salamat sa pandemya, napakaraming bilyonaryo ang lalong naging super-bilyonaryo. Tapos, maririnig natin na ang World Health Organisation (WHO) ay nananawagan na para makontrol ang Covid, kailangan nila ang pondo. Magkano?
$16Bilyon! Isipin natin. May mga bilyonaryong gumagasta nang mahigit dito para lang sila makapagbiyahe sa space, kaya kung merong walong bilyonaryo na handang mag-donasyon ng $2Bilyon bawat isa (na petty cash lang sa kanila), e di lutas na ang problema? Hoy, gising! Bakit sila magbibigay? Huwang nating kakalimutan na ang yaman ng mga bilyonaryo ay galing sa pawis at luha ng mga manggagawa. Bakit nila gugustuhing matapos ang pandemya, e maliwanag na lalo silang yumayaman dahil dito? Sabi nga ni Mahatma Gandhi: “Ang mundo ay may sapat para sa nangangailangan ngunit
ANG BALITA 3
SALO-SALO sa ika10 selebrasyon ng Sedgwick Housing Co-operative Ltd.
Pangulo ng mga Tagalog LILLIAN de Los Reyes, musikal na kayamanan ng komunidad ng Pilipino sa Sydney, ay inihalal na pangulo ng Tagalog Association of Australia (TAA) sa isang Taunang Pangkalahatang Pulong noong Sabado, Marso 19, 2022. Bilang karagdagan sa mga naroroon sa online na pulong, ang kasunduan ay nakuha mula sa mga hindi nakadalo, upang tanggapin ang anumang nominasyon para sa mga posisyon. Ang mga inihalal na opisyal para sa termino ng 2022-2024 ay Lillian de Los Reyes, president; Rado Gatchalian,vice president external; Ross Aguilar, vice president internal; Rolly Metierre, secretary; Albert Nera, treasurer; Eric Maliwat, press officer; Jhun Morales, auditor; sargeant-at-arms, Bert Magsakay; mga director Cecilia Aguilar, Violi Calvert, Daisy Cumming, Obet Dionisio. n
Ika-10 na anibersario ANG mga miyembro ng Sedgwick Housing Co-Operative Ltd sa Leumeah, isang suburb ng Campbelltown sa Southwest ng Sydney, ay ipinagdiriwang ang ika-10 anibersaryo nito noong Linggo, Marso 27, 2022. Ang Sedgwick ay binubuo ng isang pabahay complex ng 10 isang silidtulugan at dalawang silid-tulugan na mga yunit ng komunidad ng mga Pilipino na bumubuo ng co-operative na nagpapatakbo nito mismo. Sila ay Jimmy Lopez (president), Ed Escultura (vice president), Flor Artus (secretary), Josephine de los
ANG BALITA Publishers ANG BALITA AUSTRALIA Address: 5 Warby Street, Campbelltown
Business Manager JIMMY LOPEZ 0478 540 889 Editor JAIME K PIMENTEL 0423 358 747 Correspondents SERNA LADIA DANNY PERALTA Columnists JOSEPH ORBASE RUBEN AMORES FELIX ORCULLO MARILIE BOMEDIANO Proofreader FELIX ORCULLO Advertising JOSIE MUSA Circulation JIMMY LOPEZ
Reyes (treasurer); mga director ay sila Charles Chan, Joel Queyquep, James Quinto; Emma Braceos ((public officer); mga mmyembvro ay sila Myrma Lopez , Guylianne Boles, Czarina at Rebecca Noriega, Violeta Escultura, Manuela Queyquep,Joventino Remotigue at Julie Teodoro. n
Miting ng 1Sambayan ANG 1Sambayan Australia ay magkakaroon ng ‘miting de avance’ sa suporta ng mga kandidato sa halalan ng Pilipinas na si Leni Robredo at Isko Moreno, sa pamamagitan ng
Zoom, sa Linggo, Abril 27, 2022. Ito ay inihayag kamakailan ng kaganapan convenor Delia del Rosario.. Ang míting de-abánse, mula sa Kastilang na ‘míting de avánce’, ay ang panghulíng rali sa pangangampanya na kadalasang ginagawa ng mga kandidato ng isang partido sa gabi bago ang araw ng halalan, o sa gabi ng hulíng araw ng pangangampanya. Kung ibig sumali sa Zoom miting na ito, paki kontak sina Boyan Mallary (0414 409 905), Ed Escultura (0425 541 936) Cesar Bartolome (0407 143 432). n
Araw ng kalayaan IPINAHAYAG ng Philippine Community Council of NSW (PCCNSW) ang pagdiriwang ng ika-124 anibersaryo ng independence ng Pilipinas sa Philippine National Day Ball 2022 sa Rosehill Gardens sa Parramatta sa Sabado, Hunyo 12, 2022. Ang mga opisyal ng 2022-23 at mga direktor ng PCCNSW ay nanumpa sa tanggapan noong Huwebes, Marso 3, 2022 sa Bulwagang Rizal conference room ng Konsulado sa Sydney. Ang panunumpa ay isinagawa ang Filipino sa pamamagitan ng Consul Emmanuel Guzman, na kumikilos sa ulo ng post ng Konsulado. Ang mga inihalal na opisyal ng PCCNSW board of directors ay si Cesar Bartolome, president; Redempta Robinson, vice president external; Grace Liston, bise president internal; Darrell Swadling, secretay; Jess arranz, treasurer; public relations officer, Espie Pogson; auditor, Sheila Collantes; mga director Lee Meekan, Maureen Santiago, Penny Perfecto, Mercy Jones, Dave Tan, Precy Santos, Emily Rudd; nakaraang Pangulo, Alric Bulseco; public officer, Serna Ladia. n
MULA SA AKING PUSO
Pananaw ni MARILIE BOMEDIANO
Proyekto Cookie Jar > MULA SA p1
Corporation, Universal Robina Corporation, Monde M.Y. San Corporation, Liwayway Marketing Corporation, Leslie Corporation, Brand Exports Philippines, See International Food Manufacturing Corporation, Grand Alphatech International Corporation, MagicMelt Foods, Incorporated, at WeamBard International Technology Inc. Ang mga kumpanyang ito ay may mga umiiral na relasyon sa mga importer ng Pilipino at Asya ngunit nais din na makakuha ng access sa mainstream retailers. Ang DTI ay tumutulong sa mga bagong manlalaro ng industriya tulad ng Aretei Foods Corporation, BC Healthy Snack Foods Inc., C.O.P. Pili sweets at pastries, dealo koffee klatch, golden arrow food enterprises, J. Emmanuel Pastry, Jocker’s Foods Industries, La Carlota, M. Lhuillier Food Products Inc., RPO Fine Food Corporation, Innovative Packaging Industry Corp, Ritz Food Product Corporation, Sweetworld Inc, at Villa Socorro Farm na hindi pa tumagos sa Australian market at aktibong naghahanap ng mga importer at distributor. Sabi ng mga Philippine snack food firms na sila ay maasahin sa mabuti tungkol sa mga prospect sa Australia at naghahanap ng pasulong upang dalhin ang mga gustung-gusto ng mga biskwit, kendi, panaderya, pinatuyong prutas at mani, at malusog na mga produkto ng pagkain para sa mga consumer ng Australia para masiyahan sila. n
Alok ng maestro > MULA SA p1
Tawag para sa kapayapaan ANG digmaan at pagsalakay sa Ukraine ng Russia ay nagdudulot ng pagtuon sa kagyat na pangangailangan ng mundo upang magtrabaho para sa kapayapaan. Dumalo ako sa World Peace Conventions ng dalawang beses sa huling limang taon sa Seoul, Korea, dahil ako ay na inspirasyon ng organisasyon ng Heavenly Culture, World Peace, Restoration of Light (HWPL), isang non-government organization na nakabase sa Korea at kaanib sa United Nations Economic and Social Council. Bilang HWPL media ambassador sa Australia, inilabas ko ang pahayag na ito sa 192 na bansa upang maibalik ang kapayapaan sa Ukraine: Economic and Socialo Council: “Naniniwala ako na ang kapayapaan, seguridad, at isang hinaharap ay ang mga pangunahing pangangailangan na gusto at hinahanap ng mga tao sa gitna ng marahas na kontrahan. Gayunpaman, ang pagbuo ng tiwala, kabuhayan, institusyon at relasyon ay kumplikado at pangmatagalang pagsisikap, puno ng mga hakbang pasulong at pabalik. Ito ang gawain ng gusali ng kapay apaan, at talagang hindi namin kayang gawin ito.” n
MGA paynting ni Mon Coloma sa Arthouse hotel. poto ni AMBER WINSTON
indefinitely dahil sa epekto ng pandemia sa CBD. Ayon kay Coloma, nagsumikap siya upang lumikha at ilarawan ang mga bahagi ng buhay na nagbibigay ng buhay. “Sa buhay, nakakaranas tayo ng maikling pagpasa ng mga ‘glimpses’ ng mga imahe o mga ideya, at gayon pa man ang mga maikling pagpasa ng mga pananaw ay direktang nagtuturo sa ating buhay na nagbibigay ng katotohanan, kabutihan at kagandahan,” sabi ni Coloma. “Ang mga sulyap na ito ay tumutulong sa amin na makuha ang magagandang mga alaala.” n
4 ANG BALITA
SPORTS Mga tula ni
DEBORAH WALL Wentworth Falls NSW
Pagbabalik Isang araw, ako ay bumalik at dumalaw sa pusod ng pinagmulan, kaagad-agad naramdaman ko na saan man tayo mapadpad, di maaaring mapahiwalay tayo sa ating pinanggalingan, ang tubok ng dibdib ng ating kalooban ay masiglang pumipitik sa galak parang magulang ng inang bayang natutuwa sa pagbuti ng ating kalagayan at narating nating magandang kapalaran, bawat saglit, nakangiti ang nanay sa ating pagbabalik, pagdalaw at paggalang sa bayan nating sinilangan!
Panaginip-Pagkakaisa ng Sandaigdig
HANDBALL
Bayani ng tugma
A
NG German-based handball star Bevan Calvert ay umi-score ng 11 goals sa pagpanalo ng kanyang team HSG Ostsee ng kabuuang goals ay 26 sa kalaban Stralsund, 26-23 sa Alemanya kamakailan. Ang Oetsee coach Frank Barthel ay lubos ng papuri kay Calvert: “Napakasaya ako na sa Bevan Calvert nagagawa naming manalo ng isang taong naglaro ng malaking bahagi sa aming panalo,” sabi niya. “Bevan ay isang hindi kapani-paniwalang kaibig-ibig at propesyonal na
handball player, at natutuwa ako na si Jens Häusler ay nagbukas ng daan para sa amin para bumalik siya sa laro.” Oetsee ang nakapaghikayat kay Calvert mag-off retirement siya at,maglaro muli sa handball season na ito. Mga team scorer ng SHG Oetsee noon ay Max Folchert (1), Marius Nagorsen (3), Philipp Wäger (1), Alexander Mendle (3), Mattis Potratz (4), Tim Claasen (2), Christopher Hartwig (1), Bevan Calvert (11). n
BEVAN CALVERT
TENNIS
May kaugnayan sa Oz siya A
Sa kaibuturan ng aking damdamin, damdam ko ang dalamhati ng ating kapaligiran, ang ‘tsunami’ ng kalikasan: lindol, baha, ulan, sakit ng katawan tulad ng Covid-19. Lahat ito’y nagpapamulat na dapat panindigan ang pag-aaruga sa isa’t isa at sa lupain, lawa at karagatang nagbibigay buhay sa pangkalahatan. Ang kapangyarihang ipinamana sa atin ng Maykapal ay laging batay sa pagpapatuloy sa pag-aalaga natin sa ikinatha ng Manlilikha — ang kabuuan ng dalisay nating kalikasan. ALEX EALA
NG tennis player na Pilipina, Alexandra (Alex) Eala, 17, ay may kaugnayan sa Australian sports: si Alex ay Girls’ Doubles titleholder ng 2020 Australian Open. Nanalo siya sa 2020 Australian Girls Doubles event na kapartner si Priska Madelyn Nugroho. Tinalo nila ang doubles Ziva Falkner at Matilda Mutavdzic sa final. Sa taong ito, natalo ni Clervie Ngounoue at Diana Shnaider sina Kayla Cross at Victoria Mboko sa Girls Doubles final, 6-4, 6-3. Si Alex at Priska, ang defending champions, hindi sumali dahil hindi na eligible maglaro si Nugroho na lumahok sa mga junior event, at pinili naman ni Alex na hindi maglaro. n