Aedes-Magazine 6/2017

2017/6

WONINGCORPORATIES EN SOCIALE HUISVESTING

Zorgzaam wonen ‘IEDEREEN KAN IETS BIJDRAGEN’ » ZO KUNNEN DE ADMINISTRATIEVE LASTEN OMLAAG » GROETEN UIT EMMEN » ‘WE MOETEN MEER SAMENWERKEN EN INNOVEREN’» EUROPESE WONINGTOEWIJZINGSREGELS TOE AAN HERZIENING «

Untitled-3433 3

2017-12-08 12:22:52

, de nieuwe versie van BIS NOA die voldoet aan alle moderne webstandaarden.

“XBIS is eenvoudig,

eigentijds en erg overzichtelijk”

Primair systeem NCCW biedt woningcorporaties met XBIS de nieuwste versie van BIS NOA, het ERP systeem dat samen met onze klanten voortdurend wordt doorontwikkeld. Vanuit haar datacenter in Almere een bewezen totaaloplossing, inclusief uitwijk, beheer, release updates, aansluiting op wijzigingen in de wet- en regelgeving etc.

de nieuwe versie van BIS NOA Wilt u meer weten over XBIS en de mogelijkheden die NCCW u biedt? Maak dan snel een afspraak.

Kijk op onze website voor meer informatie. Wilt u persoonlijk contact bel dan 036 539 13 93 of stuur een e-mail naar sales.support@nccw.nl.

Als gebruiker wordt u volledig ontzorgd en kunt u zich richten op uw corebusiness.

www.nccw.nl/xbis 5405-Adv. XBIS 210x297mm-AEDES.indd 1 AE1706_Advertenties.indd 2

16-10-17 10:26 08-12-17 11:52

» commentaar «



SAMEN BOUWEN FOTO : JEROEN POORT VLIET

Bouwen, bouwen, bouwen. Als antwoord op de nieuwe woningnood. Dat hoor je vaak in politiek Den Haag en daaromheen. Maar is het wel zo simpel? En weten bouwers, ontwikkelaars, overheid en woningcorporaties elkaar te vinden?

Mensen die op zoek zijn naar een sociale huurwoning hebben daarop soms na vijf jaar nog steeds geen enkel zicht. Dan mag je toch wel spreken van woningnood. Dat speelt helaas, en niet alleen in Amsterdam en Utrecht. Woningcorporaties staan dan ook klaar om meer te gaan bouwen, in steden en regio’s waar de vraag naar sociale huurwoningen groot is.

Jaarlijks 34.000 nieuwbouwwoningen is ons doel, uiterlijk in 2021. Daar hebben we alle betrokken partijen hard bij nodig. Om sneller nieuwe huizen te kunnen neerzetten, moeten we samen kijken naar de belemmeringen. En naar de oplossingen.

Daarvoor spreek ik het kabinet, provincies en gemeenten aan: schrap de belastingen voor woningcorporaties, geef subsidie voor nieuwbouw, zorg voor meer bouwlocaties en verleen snel vergunningen. Maar ik kijk ook naar onszelf.

Samen met de Taskforce Bouwagenda onder leiding van Bernard Wientjes willen we meer bouwen en verduurzamen. Dat kan alleen als je samenwerkt met overheid, bouwers, huurders, ontwikkelaars, beleggers.

En zo zijn er nog veel meer partijen op te noemen. Met hun vertegenwoordigers was ik onlangs op werkbezoek bij corporatie Staedion, in de Haagse Moerwijk. We weten elkaar dus te vinden om samen na te denken over oplossingen en innovatie. Ik weet zeker dat dat

‘Een 100 wijken-plan: zullen we het gewoon samen gaan doen?’

lokaal ook mogelijk is.

Met elkaar om de tafel en een plan maken, voor nieuwe en bestaande woningen. Doe dat in zo’n 100 gemeenten of wijken en je zet grote stappen. Want dat is nodig om de vraag naar meer én duurzame huizen te kunnen beantwoorden. Dan kunnen we echt ‘bouwen, bouwen, bouwen’.

En huizen op een nieuwe, slimme manier energiezuiniger maken. Ik zie zo’n 100 wijken-plan helemaal zitten. Zullen we het gewoon samen gaan doen?

Marnix Norder Voorzitter

Aedes-Magazine /

Untitled-3990 3

2017-12-11 13:38:12

4

» inhoud «

36

WONEN MET ZORG

MAJELLA WONEN IN UTRECHT WINNAAR I-OPENER

Commentaar Ondertussen in

3 Samen bouwen 8 Hengelo

De stelling 11 Inkomensgrens voor sociale huurwoningen moet omhoog Groeten uit 18 Emmen Zestien uit tweeëndertig 28 Zestien vragen aan Onno Hoes Opinie 30 ‘Strijd tegen Europese inkomensgrens actueler dan ooit’ – Ria Koppen Goedemorgen 32 Harro Zanting Column 45 En nu samen! – Henk Peter Kip VTW en toezicht 48 De relatie tussen toezicht en bestuur Ondertussen in 54 Harderwijk Slimmer en beter 56 Vernieuwende praktijkvoorbeelden Mensen en wonen 67 Peter van Maaren Huisvester van het volk 68 Jan Bruinwold Riedel

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4364 4

2017-12-12 08:47:40

» inhoud «

22 12 60

5

MINDER ADMINISTRATIE

Aedes heeft voorstellen gedaan aan de politiek om iets te doen aan de hoge administratieve lastendruk bij corporaties. Een reactie van de directeur Autoriteit woningcorporaties, een corporatiemedewerker en iemand van de maatschappelijke opvang.

MENNO LANTING De toekomst vraagt dat we meer samenwerken met oog voor innovatie, zegt trendwatcher Menno Lanting.

‘Hoe innovatiever een organisatie is, hoe wendbaarder en hoe relevanter je blijft voor je omgeving.’

PROFIJT VAN DE BENCHMARK

Uit de vierde Aedes-benchmark blijkt dat woningcorporaties steeds lagere bedrijfslasten hebben en dat huurders positiever oordelen over hun dienstverlening. In dit artikel een samenvatting en enkele reacties op de effecten van de benchmark.

Aedes magazine 2017/6

Untitled-4503 5

2017-12-12 13:31:18

AE1706_Advertenties.indd 6

08-12-17 11:52

Het ideale thuisgevoel: lekker in je eigen bed kunnen slapen

Jansen Huybregts is een specialist in onderhoud en renovatie. Onze vakmensen zijn allround inzetbaar en kunnen, vanuit twaalf vestigingen in heel Nederland overal snel ter plaatse zijn. Of het nu gaat om het renoveren van een dak of het stukadoren van de slaapkamer. Uw huurders kunnen binnen de kortste keren weer genieten van optimaal wooncomfort. Weten wat we voor u kunnen betekenen?

Bezoek www.jansen-huybregts.nl of bel 088-0221400.

JH advertentie A4_wt_V02.indd 1 AE1706_Advertenties.indd 7

Jouw thuis onze zaak.

29-11-17 10:21 08-12-17 11:52

8

» ondertussen in Hengelo « TEK ST : MARGRIET PFLUG , FOTO : INDR A SIMONS

Hartwerk Daphne werkt sinds 2017 in de kantine bij woningcorporatie Welbions in Hengelo. Ze helpt in de keuken bij de lunch en zorgt voor de koffiemachines. De corporatie geeft haar de kans werkervaring op te doen, een diploma te halen en uiteindelijk te werken in een vast dienstverband.

Welbions heeft haar aangenomen in het project Hartwerk. Dat is een afspraak met vier samenwerkingspartners om in 2017 ieder een jongere aan werk te helpen voor wie dat door een beperking niet zo vanzelfsprekend is. De gedachte is dat er voor iedereen plaats moet zijn op de arbeidsmarkt, zoals ook staat in het landelijk Sociaal Akkoord 2013. In Hartwerk krijgen de jongeren op de werkvloer extra begeleiding en eventueel specifieke ondersteuning. Daarbij is veel aandacht voor het aanleren van algemene arbeidsvaardigheden, zoals bijvoorbeeld nauwkeurigheid, tempo, werkritme en omgang met materialen. De jongeren krijgen zo de kans om te verkennen waar hun mogelijkheden en ambities liggen.

Untitled-4348 6

2017-12-12 08:19:32

» ondertussen in Hengelo «

Untitled-4348 7

9

2017-12-12 08:19:38

Neopixels Bodemisolatie

De beste bodemisolatie voor u en uw huurders

TRIPLE HR PREMIUM

Schimmel, ongedierte, een te hoge luchtvochtigheid… allemaal zaken waar u en uw huurders niet op zitten te wachten. Een vochtige kruipruimte kan tot dit soort ongemakken leiden. Neopixels® Bodemisolatie is een duurzame oplossing tegen vocht en kou in de kruipruimte. Neopixels®beantwoordt de meest gestelde vragen over dit fenomeen.

Hoe ontstaat een vochtige kruipruimte?

Een groot deel van Nederland ligt onder de zeespiegel. Bovendien zijn er veel bouwwerken gerealiseerd op plekken waar in het verleden een rivier of een sloot lag. De bodem van de kruipruimte is veelal vochtig, er treedt dan ook waterdamptransport op vanuit de kruipruime naar de woning. Naast waterdamptransport vanuit de kruipruimte vindt er warmteverlies plaats van de woning naar de kruipruimte. Neopixels® Bodemisolatie is een goede oplossing voor het beperken van het warmteverlies bij vochtige en/of moeilijk bereikbare lage kruipruimtes.

Wat is Neopixels® Bodemisolatie?

Neopixels® Bodemisolatie bestaat uit grijze parels van geëxpandeerd polystyreen (EPS). De grijze parels hebben een diameter tussen 5 en 9 millimeter en zijn opgebouwd uit duizenden gesloten cellen. In deze gesloten cellen kunnen water en waterdamp niet binnendringen. Neopixels® Bodemisolatie schimmelt of rot dus niet. De micro-organismen die houtrot kunnen veroorzaken hebben een voedingsbodem nodig om te leven, naast vocht en een voldoende hoge temperatuur. Neopixels® Bodemisolatie bevat geen voedingsstoffen voor schimmels en bacteriën en gedraagt zich uitstekend in een vochtige omgeving.

Hoe werkt het?

Door het aanbrengen van een laag Neopixels® Bodemisolatie blijft de temperatuur van de lucht onder de bodemisolatie op de bodem laag, hierdoor treedt er minder verdamping op. Ook is de luchtsnelheid op de bodem van de kruipruimte lager wanneer deze is bedekt met Neopixels® Bodemisolatie. Daardoor is er minder verdamping van vocht uit de bodem en wordt de kruipruimte droger.

Wat is het effect van bodemisolatie?

Neopixels® Bodemisolatie verduurzaamt de woning en brengt de luchtvochtigheid in huis in balans. Hierdoor verbetert het woonklimaat in huis. Het isoleert bovendien de begane-grondvloer van de woning.

Door wie wordt de isolatie aangebracht?

Door vakkundige installateurs, die zijn opgeleid aan onze Neopixels® Academy. Zij werken met door Neopixels® ontwikkelde machines, waardoor altijd de hoogste kwaliteit wordt gegarandeerd. Bovendien gebeurt het aanbrengen snel en efficiënt.

Wat zijn de voordelen van Neopixels® Bodemisolatie voor u en uw huurders?

De belangrijkste voordelen zijn als volgt: • • • • •

De begane-grondvloer is beter geïsoleerd, wat bijdraagt aan het energielabel van de woningen; Isolatie is niet gevoelig voor vocht; Voorkomt het rotten van balken, vloeren, beton en roesten van leidingen; Gemakkelijk te recyclen, zonder veel energie; Milieuvriendelijk vanwege de hoge eco-efficiëntie.

MEER WETEN Meer informatie vindt u op www.neopixels.nl/ bodemisolatie.

Op www.neopixels.nl/installateurs vindt u de gecertificeerde installateurs. www.neopixels.nl

Neopixels Bodemisolatie verduurzaamt de woning

www.neopixels.nl AE1706_Advertenties.indd 10

08-12-17 11:52

» de stelling «

11

*WONINGMARKT EN RENTMEESTERSCHAP * BEWONERS EN WONINGZOEKENDEN * ENERGIEZUINIGE EN DUURZAME WONINGEN * R TEKST: JOSÉ DE VREEDE

Inkomensgrens voor sociale huurwoningen moet omhoog ‘Woningproductie moet ook omhoog’ ‘Verhogen van de inkomensgrens is maar een deel van de oplossing. Als méér mensen in aanmerking komen voor corporatiewoningen, moet de productie flink omhoog.

Alleen in Utrecht zijn minimaal 5.000 sociale huurwoningen nodig. Daarvoor moet de investeringskracht van corporaties worden vergroot, bijvoorbeeld door de verhuurderheffing te verlagen. En het systeem van huurprijsregulering moet aangepakt. Door

Huurwoningen in de vrije sector zijn voor veel huishoudens met een (lager) middeninkomen niet betaalbaar. Maar voor een sociale huurwoning komen zij op basis van hun inkomen niet in aanmerking.

Is het oprekken van de inkomensgrens een oplossing?

Heuvelrug niet. We hebben laten onderzoeken of middeninkomens hier voldoende worden bediend. En wat blijkt?

Het aantal actief woningzoekenden met een middeninkomen neemt af, omdat zij alleen op specifiek voor hen gelabelde woningen kunnen reageren. Tegelijkertijd loopt hun inschrijfduur op tot wel tien jaar, omdat er veel te weinig gebouwd wordt. De markt pakt het niet op en als corporatie kunnen en mogen we de middeninkomens nu

de overspannen woningmarkt zijn de WOZ-

onvoldoende bedienen.’

waarden en daarmee de huurprijzen in

Jos Sleyfer, directeur-bestuurder Heuvelrug Wonen in Doorn

Utrecht de laatste jaren explosief gestegen.

De middenhuurwoningen die er zijn, willen

Bovendien stellen commerciële partijen

we betaalbaar houden door duidelijke

hoge eisen aan het inkomen. Ook al kan

‘Grens omhoog in schaarstegebieden’

afspraken over huurgrenzen met onder

iemand wel 850 euro aan huur betalen, de

‘Middeninkomens kunnen een huurprijs

andere projectontwikkelaars.’

inkomenseisen zijn zo streng dat diegene

boven de liberalisatiegrens inderdaad vaak

Paulus Jansen, wethouder Wonen (SP) in

vaak niet voor de woning in aanmerking

niet opbrengen, en ook kopen is lang niet

Utrecht

komt. Het is een collectief probleem dat we

voor iedereen een optie. De inkomensgrens

alleen in samenwerking met commerciële

moet dus omhoog, zeker in gebieden waar

‘Dat maakt de wachtlijst langer’

partijen en de gemeente kunnen oplossen.’

nu al veel schaarste is. Dat betekent ook dat

‘Hogere inkomensgrens zou een effectieve

Evert Leideman, directeur-bestuurder deltaWonen Zwolle

corporaties moeten stoppen met het vragen

maatregel kúnnen zijn, maar ik vind het geen goed idee. Want het maakt de wachtlijst

van een inkomensafhankelijke huurverhoging om bescheiden middeninkomens uit

alleen maar langer. Het tekort aan betaalbare

‘Markt bouwt niet voor middeninkomens’

hun woning te jagen. De Woonbond is voor

huurwoningen is in Zwolle niet zó groot als

‘In de kern ben ik het eens met het oprekken

een brede sociale huursector. De sociale

in de Randstad, maar een wachttijd van zes

van de inkomensgrens. Maar bij een hoger

sector moet dan wel groeien, om verdrin-

jaar is geen uitzondering. Wij hebben de

inkomen dan de huidige huurgrens, zou ook

ging van lage inkomens te voorkomen.

woningen gewoonweg niet beschikbaar en

een wat hogere huur ‒ tot zo’n 850 euro

Corporaties moeten dus volledig stoppen

institutionele beleggers investeren

‒ mogelijk moeten zijn. Veel woningen in die

met liberaliseren en verkopen, en veel meer

nauwelijks in het middensegment.

categorie zijn er in de regio Utrechtse

betaalbaar nieuwbouwen.’

'Probleem Reageer op alleen de volgende in samenwerking stelling met viaandere www.aedes.nl/destelling partijen op te lossen'

Aedes magazine 2017/6

Untitled-4378 39

2017-12-12 09:09:22

12

» interview «

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3726 12

2017-12-08 15:30:17

» interview «

13

‘STEL UW EIGEN BESTAANSRECHT VOORTDUREND TER DISCUSSIE’

Menno Lanting Na de industriële revolutie is het nu tijd voor de netwerkrevolutie. ‘Woningcorporaties hebben in deze revolutie een uniek voordeel dat ze al een netwerk zijn’, zegt Menno Lanting, trendwatcher en auteur van diverse managementboeken. De toekomst vraagt om meer samenwerken met oog voor innovatie. ‘Hoe innovatiever een organisatie is, hoe wendbaarder en hoe relevanter je blijft voor je omgeving in de toekomst.’

TEKST: ELSKE KOOPMAN, FOTO’S: MEDEA HUISMAN

»

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3727 13

2017-12-08 15:30:24



» interview «

»

Menno Lanting schreef een aantal boeken over innovatie, organisaties en leiderschap en was een van de sprekers tijdens de drukbezochte Corporatiedag op 23 november 2017 in Harderwijk. Daar sprak hij over hoe je innovatie organiseert, over de toekomst van de corporaties en wat dat vraagt van medewerkers en hun leiders. ‘Vaak hebben organisaties, dus ook corporaties nog een structuur uit de twintigste eeuw. Ze hebben alles in huis om mee te gaan met de tijd en te veranderen in een wendbare organisatie, juist vanwege het voordeel dat ze al een netwerk zijn.’ Wie denkt dat Lanting vertelt of ze goed bezig zijn, komt bedrogen uit. ‘Dat moeten ze zelf inschatten. Ik wil mensen laten nadenken over de toekomst. Ik ga er geen antwoord op geven.’

U zegt dat woningcorporaties nog in oude structuren werken.

Wat bedoelt u daarmee?

‘Oud en hiërarchisch. Kennis is macht en veel bestuurders zitten al jaren in dezelfde functie en vullen die in zoals ze dat al jaren doen. Zo zijn ze het gewend, dat kennen ze en het werkt voor hen. De jonge generatie verwacht andere dingen van organisaties, een andere structuur. Een structuur die past bij een netwerksamenleving. Het is meer “je” en “jij” in plaats van u. Zij hebben behoefte aan organisaties waar de verantwoordelijkheid gedeeld is.

Een meer platte organisatie. Verder heeft de buitenwereld ook meer kennis en toegang tot informatie dan vroeger. Dat vraagt om organisaties die zich daar meer aan spiegelen, die nadenken of die informatie klopt. Corporaties hebben in principe alles in huis om hieraan te kunnen voldoen.’

Hoe kunnen woningcorporaties dat doen?

‘Mijn advies aan corporaties: verander mee met de wereld. Kijk hoe je slimmer kunt samenwerken met elkaar en met andere organisaties. Deel kennis, besteed aandacht aan het ontwikkelen van talenten en durf bestaande

‘Wendbaarheid toont zich in persoonlijk leiderschap, zelden in strategienotities’

organisaties opnieuw in te richten, ook al doe je al decennia lang hetzelfde.

De overgang gaat moeizaam, maar dat is overal. We zijn de afgelopen jaren anders gaan werken door de digitalisering en de toenemende mondigheid van de buitenwereld. Zij krijgen meer informatie, al is die niet altijd betrouwbaar, het is makkelijker om kennis te delen, maar het nodige moet nog gebeuren om de kennis ook snel op de juiste plek te krijgen. Mijn stelling is dat als je relevant wil blijven, je moet veranderen zonder je eigenheid te verliezen.

Wendbaarheid vraagt om een cultuur en structuur die gericht is op het maximaliseren van contact tussen mensen met verschillende achtergronden en expertises. Rigide (staf)afdelingen, “verzuiling” en hiërarchische structuren mogen daarbij niet in de weg staan en moeten zo veel mogelijk worden ontbonden. Hier zit direct de crux, want de aanzet tot deze beweging moet komen van directies en stafafdelingen die juist onderdeel en vaak ook belanghebbende zijn van de bestaande constellatie. Stel uw eigen bestaansrecht voortdurend ter discussie. Dat is feitelijk de belangrijkste opdracht om te komen tot een wendbare organisatie en wendbare medewerkers.’

Hoe doe je dat, veranderen zonder je eigenheid te verliezen?

‘Nieuwe manieren van werken kunnen je daarbij helpen. Bijvoorbeeld door minder te vergaderen, want dat kost veel tijd. Hiervoor kun je digitale middelen gebruiken. Ik ken directeuren met WhatsApp-groepen om de agenda’s door te nemen en snel dingen te bespreken en er zijn ook interne sociale media die daarbij kunnen helpen. Die zijn bij corporaties nog niet of nauwelijks in gebruik en dat kan wel helpen om in je werk flexibeler en wendbaarder te zijn.’

Aedes-Magazine /

Untitled-3728 14

2017-12-08 15:31:13

» interview «



Betekent dat dat corporatiemedewerkers straks altijd een beetje moeten werken?

‘Elke nieuwe stap levert een nieuw probleem op. Voor het omgaan met de 24-uurs-economie moeten we nog een manier vinden. Burgers willen vaker contact met organisaties ook buiten kantooruren. De vraag is dan hoe je zorgt dat jij en je medewerkers gezond blijven zonder relevantie te verliezen. Daar heb ik nog geen antwoord op. Iedereen moet voor zichzelf nadenken over werk, carrière en leven. Kijk naar je carrièreontwikkeling. Woningcorporaties en vooral hun besturen moeten een visie ontwikkelen op de maatschappelijke thema’s van deze tijd met in hun achterhoofd dat de wensen snel veranderen.

Tien jaar geleden was een netwerksamenleving nog ver weg, nu zitten we er middenin.’

Misschien komen er allemaal robots om hun werk over te nemen?

‘Ik denk niet meteen aan robots. De trend is eerder dat door toenemende digitalisering de behoefte aan persoonlijk contact groeit. Daar is ook meer tijd voor als corporaties hun administratie automatiseren en het aantal vergaderingen terugdringen. Wel zijn er al voorbeelden van innovaties die hen helpen bij het werk zodat ze slimmer en innovatiever hun taken kunnen vervullen. Bijvoorbeeld huizen met sensoren die merken als een bewoner is gevallen. Die kant is nog wel onderontwikkeld. Alles rond digitalisering is altijd uitbesteed aan de afdeling ICT en die was niet bezig met concepten.

Corporaties hebben een visie, missie en strategie nodig om hiermee om te gaan. Of het nu gaat om een empathische woning met lichtjes in de nacht voor de route naar het toilet of een toekomstklare organisatie die slim werkt.

Aedes-Magazine /

Untitled-3729 17

» 2017-12-08 15:31:41



» interview «

»

Dat vraagt meer dan techniek. Het gaat ook om de vraag hoe je verbonden blijft met de jongere doelgroep en hoe je omgaat met de andere verwachtingen die zij van hun omgeving hebben. Hoe neem je de nieuwe generatie mee? Ook daar heb ik geen pasklaar antwoord op.’

Welke innovatie is iets voor de woningmarkt om rekening mee te houden?

‘Ik ben geen expert op de woningmarkt, maar ik zie steeds meer individuele woonconcepten opduiken. Meer mensen wonen alleen en oudere mensen willen steeds langer zelfstandig blijven wonen. We willen sneller en goedkoper gebouwen neerzetten en dan willen we ook duurzaam bouwen en materialen zoveel mogelijk hergebruiken bij sloop en nieuwbouw. Daar klinkt een technische ondertoon in door en we moeten weten wat kan. Maar de

Menno Lanting (45)

wensen van mensen veranderen nog sneller. Zo ontstaat een mismatch tussen

is expert op het gebied van de

corporaties en de buitenwereld. Die wensen veranderen namelijk sneller dan

invloed van digitale

een organisatie kan veranderen en daarom is het zaak om wendbaarder te

technologie op leiderschap,

worden. Ook omdat woningcorporaties meer moeten doen met minder

ondernemerschap en hoe wij

middelen. Dat schreeuwt om innovatie.’

werken. Hij is veelgevraagd

Hoe kunnen corporaties die wendbaarheid bereiken?

spreker en adviseur en schreef vijf boeken. Voor zijn laatste

‘Zij kunnen investeren in meer zelfsturing en in het leggen met verbanden

boek interviewde hij

met de buitenwereld. Zij moeten meer en sneller leren over hun doelgroepen.

wereldwijd 100 inspirerende

Dat is zeker geen gesneden koek voor de huidige generatie corporatiemede-

en innovatieve ondernemers

werkers. Binnen de organisaties staat al veel op stapel om met de tijd mee te

en leiders over hun kijk op

gaan, maar ze moeten ook open zijn. Praat erover met medewerkers en

ondernemen, samenwerken en

bewoners, ook al heb je weinig gevoel bij deze ontwikkelingen.

leidinggeven in het

Wendbaarheid vraagt om een hernieuwde oriëntatie op toegevoegde waarde.

netwerktijdperk.

Dit is een bijzonder spannend, ingrijpend en vaak persoonlijk proces. Waarbij

‘Door de toenemende digitalisering groeit de behoefte aan persoonlijk contact’

het gaat om dappere gesprekken, concrete en samenhangende acties, zelfinzicht, aanjagen, ondersteunen en van ontwikkeling en groei.

Wendbaarheid toont zich in persoonlijk leiderschap, zelden in strategienotities.’

En hoe ziet de toekomst er dan uit?

‘Het is nog de vraag hoe dit uitpakt. Grote revoluties herken je pas als ze voorbij gaan. Dat was 100 tot 120 jaar geleden ook zo bij de industriële revolutie. Maar je ziet tekenen als onrust op maatschappelijk vlak. Kijk naar de ontwikkelingen in de Verenigde Staten waar president Trump kolencentrales terug wil. Of dichterbij huis is jaren besmuikt gelachen over zelfrijdende auto’s en de inzet van robots, maar dat is nu realiteit. Denk daarover na, begin met het veranderen van de organisatie, ontwikkel een visie en zorg dat je klaar bent voor het voldoen aan de wensen van een nieuwe generatie bewoners.’

Corporaties werken aan vernieuwing Aedes en haar leden werken met partnerorganisaties samen aan vernieuwing en innovatie in de sector. Dit doen zij op zes thema's.

Lees meer over deze Vernieuwingsagenda op www.aedes.nl/vernieuwingsagenda.

«

Aedes-Magazine /

Untitled-3730 14

2017-12-08 15:32:20

OMDAT WIJ KWALITEITSBORGING WEL BELANGRIJK VINDEN Digitaal dakdossier

KOMO

Kwaliteitsnormering

15 JAAR

KOMO-

procescertificaat

Garantiecertificaat

Voor 15 jaar

Daksysteemgarantie PLUS is een product van de Stichting Dakmeester, de kwaliteitsspecialisten in hellenden daken. Wij als Dakmeesters vinden het van groot belang dat u ervan uit kunt gaan dat de door ons geleverde daken aan de allerhoogste kwaliteitsnormen voldoen. Samen met onze garantie­ partners Monier, Velux en Unilin zorgen wij daarom voor garantie op materialen, functionaliteit en arbeid. Daksysteemgarantie PLUS wordt ondersteunt door een uniek digitaal bouwdossier en geldt voor maar liefst 15 jaar!

Daksysteemgarantie PLUS. De maatstaf voor hellende daken.

Stichting Dakmeester is het landelijk netwerk van KOMO-gecertificeerde dakdekkers en producenten van hellende daken. Voor meer informatie over Daksysteemgarantie PLUS zie www.dakmeester.nl

AE1706_Advertenties.indd 17

Onze garantiepartners

08-12-17 11:52

18

» groeten uit «

EMMEN

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders.

In deze rubriek zoomen we op één regio in. Hoe is de situatie? En welke rol speelt de woningcorporatie? Dit keer: Emmen.

TEKST: SIMON KOOISTRA, FOTO’S: SIEBE SWART/HOLLANDSE HOOGTE

» Untitled-4267 30

2017-12-11 20:20:33

» groeten uit «

19

Inwoners van Drenthe zijn volgens recent onderzoek het gelukkigst, met uitzondering van het zuidoosten van de provincie. Emmen staat zelfs onderaan op de ranglijst van aantrekkelijke woonlocaties van de 50 grootste gemeenten (bron: Atlas der Gemeenten). In ZuidoostDrenthe is de werkloosheid hoog en zijn de mensen relatief laag opgeleid. In de jaren 60 en 70 ontwikkelde Emmen zich als new town met een explosieve bevolkingsgroei. In die periode zijn de wijken Emmerhout, Angelslo en Bargeres gebouwd met zowel flats als laagbouw en daartussen veel groen.

‘Tot een jaar of vijf geleden kwamen busladingen stedenbouwkundigen en architecten langs om deze wijken te bezichtigen’, zegt Kirstin Meringa, programmamanager Maatschappelijk presteren van woningcorporatie Lefier. De wijken waren bijzonder vanwege het wonen in hofjes en woonerven. Inmiddels

Emmen in cijfers

zijn ze niet meer uniek en slaan de twijfels toe: ‘Er zijn ook veel nadelen. Bomen en struiken groeien door. De huizen raken verstopt achter het groen. Daardoor voelen

Inwoners: ruim 107.000

veel mensen zich onveilig en kunnen bezoekers vaak de

Aantal kernen: 14

weg niet vinden. Er is weinig sociale controle.’ Door

Gemeentebestuur: Wakker Emmen, PvdA en CDA

vaker te snoeien en meer verlichting aan te brengen

Woningmarktregio: Groningen-Drenthe

proberen gemeente en corporaties dit probleem te

Prestatieafspraken: Jaarlijkse afspraken op basis van Nieuw Lokaal

verhelpen.

Akkoord 2016-2020

KRIMP

woningen), Woonservice (586 woningen) en Woonzorg Nederland

Emmen is een krimpregio, maar de leegloop treft vooral

(160 woningen)

de dertien dorpskernen. In de stad groeit het aantal

Verhouding sociale huur/vrije-sectorhuur/koop: 28%/6%/65%

Woningcorporaties: Lefier (9.521 woningen), Domesta (3.363

inwoners voorlopig nog. ‘Maar we moeten wel rekening houden met krimp in de toekomst’, zegt Meringa. ‘We zijn officieel een anticipeerregio, maar lobbyen in Den Haag voor een krimpstatus, omdat dit financiële en organisatorische voordelen oplevert.’

te richten op onze huurders en huurwoningen. Dit

De leefbaarheid in de regio staat al lang op de agenda. In

is moeilijk uit te leggen aan de wijk en ik besef dat

1997 werd daarvoor het samenwerkingsverband Emmen

we daardoor als minder betrouwbare partner

Revisited opgericht, waarin gemeente, corporaties,

overkomen. We zijn onze grenzen aan het verkennen

zorg- en welzijnsinstellingen, huurdersorganisaties,

van wat we als woningcorporatie nog mogen doen en de

scholen en wijkverenigingen hun krachten bundelden.

Autoriteit woningcorporaties houdt dit nauwlettend in

‘Daarin liepen we landelijk voorop’, zegt Meringa, die

de gaten.’

van 2010 tot 2014 bij Emmen Revisited was betrokken.

Vanaf 2014 stopte het programma officieel maar de

SOCIALE PROBLEMEN

samenwerking tussen de organisaties ging gewoon door.

‘Andere tijden, andere werkwijzen’, reageert Geert van

De corporatie wordt daarbij enigszins beperkt door de

der Tuuk van Welzijngroep Sedna Emmen, een van de

nieuwe Woningwet. Meringa: ‘Waar we in het verleden

partners. Forse bezuinigingen tijdens de crisisjaren

uitgaven deden die ten goede kwamen aan de hele wijk,

maakten hun werk er niet eenvoudiger op. ‘Daardoor

dwingt de Woningwet ons er nu toe om ons uitsluitend

zijn we de grip op de wijken wat verloren. Iedereen trok

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4286 31

2017-12-12 07:39:15

20

» groeten uit «

Een opruimactie samen met bewoners om tuinen weer netjes te maken in Emmen.

zich terug op zijn eigen eilandje en de gezamenlijke lijn

verschillen. In de ene straat zijn woningen

raakte zoek. Inmiddels hebben we de weg omhoog

prachtig verbouwd en zien de tuintjes er keurig uit,

teruggevonden. Er gebeuren weer veel goede dingen.

terwijl andere straten een verpauperde indruk maken.

We zoeken elkaar weer meer op. Bovendien hebben we

‘Kun je huurders geen korting geven als ze zelf iets aan

actieve bewonersorganisaties en wijkverenigingen, die

onderhoud doen’, oppert hij. Maar de meeste

op voet van gelijkwaardigheid participeren.’

problemen ziet hij bij particuliere huurwoningen.

Vanuit het wijkteam werken de partners aan gemeen-

Gedeeltelijk komt dit doordat ze zijn opgekocht door

schappelijke doelen, stemmen ze activiteiten op elkaar af

pandjesbazen die ze voor veel geld verhuren en weinig

en toetsen ze voortdurend het draagvlak bij bewoners.

aan onderhoud doen. Voor een ander deel komt het

Leefbaarheidsprojecten worden in goede samenwerking

doordat huurders hun woning van de corporatie hebben

door bewoners zelf uitgevoerd, al dan niet ondersteund

gekocht en niet de middelen hebben om deze goed te

door professionals van Sedna, gemeente en corporaties

onderhouden of de tuin op te knappen. ‘Corporaties,

en veelal gefinancierd door deze organisaties.

verkoop je woningen daarom niet te snel’, luidt zijn

Zijn eigen werk is door de veranderingen in het sociaal

devies.

domein verbreed van opbouwwerk naar buurtwerk

Meringa erkent het probleem. ‘Veel mensen hebben

inclusief het verlenen van zorg. ‘Ik draai mee in wijk- en

hun huis net kunnen betalen en investeren liever in een

sociale teams en werk daarin goed samen met corpo-

nieuwe keuken of badkamer dan in het opknappen van

raties. De sociale problemen zijn groot.

de tuin of het repareren van een lek dak. Samen met de gemeente proberen we in contact te komen met de

ACHTERSTALLIG ONDERHOUD

eigenaars via de VvE’s. Daarbij gaan we op zoek naar

Bij huurachterstanden gaan wij direct op de mensen af.

vormen waarbij we hen kunnen laten meeprofiteren van

Dan kom je bij ze thuis en signaleer je vaak ook andere

verbeterprojecten bij omliggende huurwoningen.’

‘De Woningwet dwingt ons om uitgaven uitsluitend te richten op onze huurders en huurwoningen’

problemen, zoals vervuiling, vergrijzing en eenzaamheid. Logisch dat mensen in zo’n situatie niet toekomen aan het aanharken van hun tuintjes. Ze moeten eerst hun sores oplossen voordat ze sociaal kunnen doen.’

In de fysieke leefomgeving ziet Van der Tuuk grote

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4274 32

2017-12-11 20:36:20

Als groep van specialistische bedrijven leveren wij flexibel maatwerk bij calamiteiten en in de facilitaire dienstverlening.

“een nieuw geluid bij NCCW”

Of het nu gaat om gevelreiniging, hulp na een calamiteit, glasbewassing of asbest saneren.

Dolmans staat voor u klaar.

088 - 3656267 dolmans.com

Wat wij doen?

Omdat u niet alleen asbest wilt saneren.

• Sloopwerken • Asbestsanering • Renovatie/herstel • Zonnepanelen

Maar ook iets moois wilt opbouwen.

U wilt geen half werk. U wilt niet alleen asbest saneren, maar ook weer iets moois opbouwen. En u wilt niet alleen een concurrerende prijs, maar ook vakmensen die hun werk verstaan. Man&Mach is asbestspecialist in Noord- en Midden Nederland en helpt u snel en vakkundig.

Bij enkele panden, maar ook bij complete woningblokken. Wij saneren, renoveren en plaatsen desgewenst zonnepanelen.

Ook voor sloopwerkzaamheden kunt u bij ons terecht. Samen werken we aan een gezonde en veilige woonomgeving.

NCCW ontzorgt als ICT dienstverlener meer dan de helft van alle corporaties in Nederland. Wij leveren ERP systemen en applicaties voor uw processen.

Hoe doen wij dat?

• Door naar u te luisteren • Met ervaren professionals • Met hart voor de sociale huursector • Een eigen SAAS centrum met uitwijk

Wat levert het u op?

• Hogere klant(huurder)tevredenheid • Lagere kosten • Meer inzicht in uw dienstverlening • Zekerheid dat uw systeem altijd beschikbaar is

Kortom: U ontzorgen op ICT gebied Kijk op onze website voor meer informatie. Wilt u persoonlijk contact bel dan 036 539 13 93 of stuur een e-mail naar info@nccw.nl.

www.nccw.nl AE1706_Advertenties.indd 21

08-12-17 11:53



» achtergrond «

Aedes-Magazine /

AE_2017_achtergrond.indd 22

12-12-17 12:15

» achtergrond «



Gedetailleerde regels en extra eisen in de Woningwet zorgen voor hoge administratieve lastendruk bij corporaties. Daarom legt Aedes de politiek verbetervoorstellen voor. Een deel daarvan raakt het werk van de Autoriteit woningcorporaties. Daarover praten we met de Aw-directeur.

Daarnaast vertellen een corporatiemedewerker en iemand van de maatschappelijke opvang over voorstellen om iets te doen aan de nu tijdrovende inkomenstoets voor kwetsbare mensen.

TEK ST : MARJON VAN WEERSCH , ILLUSTR ATIE CURVE

» Aedes-Magazine /

AE_2017_achtergrond.indd 23

12-12-17 12:15

24

» achtergrond «

»

Een donker kantoor met één oplichtend scherm

Het Convenant Verbeteren Informatievoorziening

waarachter een corporatiemedewerker gegevens zit in

Woningcorporatiesector waar de Aedes-leden op het

te voeren. De foto stond begin dit jaar in Aedes-

recente najaarscongres mee instemden, is een

Magazine. ICT-problemen bij het gegevensplatform

gigantische stap in de goede richting. (zie kader).’

CorpoData zorgden december 2016 en begin januari 2017 voor veel vertraging en extra werk bij het invoeren

WENS TOT SAMENWERKEN

van de prognose-informatie (dPi) door corporaties. Het

De administratieve lastendruk is groot door de

systeem bleek bij grote drukte traag of niet te werken en

gedetailleerde regels en eisen van de Woningwet. Te

corporaties moesten gegevens soms meerdere malen

groot, vindt ook de directeur van de Aw. Hij

invoeren. De Autoriteit woningcorporaties (Aw)

onderschrijft eveneens dat die lasten gepaard gaan met

adviseerde op een gegeven moment om de gegevens

hoge kosten. Geld dat hard nodig is in de sociale

maar buiten kantooruren in te vullen. ‘Die foto is

huisvesting. Maar laten we niet vergeten dat we iets

illustratief geworden voor wat er mis was in het

goed hebben te maken in de sector, benadrukt Van

verantwoordingssysteem voor corporaties’, zegt de

Nieuwamerongen aan het begin van het gesprek. ‘Ook

directeur van de Aw Kees van Nieuwamerongen. ‘En dat

al liggen de aanleidingen voor de parlementaire enquête

gaat over veel meer dan alleen overwerk.’ De

woningcorporaties al weer enige tijd achter ons, het

verantwoording door corporaties en het toezicht op

wantrouwen van de samenleving en de politiek is nog

corporaties moeten we als sector samen anders

niet verdwenen. Dat wantrouwen is gestold in de

inrichten, zegt hij. ‘Daar zijn we al druk mee bezig.

Woningwet. Die wet ligt er en daar zullen we ons de komende jaren aan moeten houden. Maar binnen de kaders van de wet kunnen we kijken naar de mogelijkheden om de administratieve lasten drastisch te verminderen.’

16 VERBETERVOORSTELLEN

In opdracht van Aedes zocht adviesbureau Sira samen

De Woningwet kost corporaties jaarlijks ruim 90 miljoen euro aan

met corporaties en samenwerkingspartners naar

administratiekosten, drie maal zoveel als voor de invoering van de wet. Uit

concrete verbetervoorstellen om dat te realiseren. Het

het onderzoek Effecten van de Woningwet op regeldruk van corporaties

resultaat is het rapport Effecten van de Woningwet op

van Sira blijkt dat zestien verbetervoorstellen die kosten met 28 miljoen

regeldruk voor corporaties (zie kader). Een groot aantal

euro kunnen verlagen. Aedes wil hierover in gesprek gaan met de minister

suggesties daarin heeft een relatie met het werk van de

van BZK en de Tweede Kamer.

Aw. Van Nieuwamerongen is positief over de meeste voorstellen: ‘Ze passen goed bij de ontwikkelingen die

De verbetervoorstellen gaan onder meer over:

al in gang zijn gezet.’

• Verbeteren verslaglegging en verantwoordingsinformatie • Marktwaardering van het vastgoed

Het belangrijkste punt in die verbetervoorstellen is

• Mogelijk maken meerjarige prestatieafspraken

volgens hem de wens tot samenwerking. ‘In de praktijk

• Inkomenstoets bij woningtoewijzing vereenvoudigen

gebeurt dat deels al. Kijk naar het convenant over het

• Bepaalde intermediaire verhuurders – zorgaanbieders die woonruimte

verbeteren van de informatievoorziening. Naast Aedes

onderverhuren aan cliënten – vrijstellen van de inkomenstoets

wordt dat binnenkort ook ondertekend door het

Meer informatie: www.aedes.nl/administratiekosten woningwet.

ministerie van BZK, het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en de Aw.’ De bedoeling van het

CONVENANT

convenant is dat corporaties over vijf jaar hun gegevens

Het Convenant Verbeteren Informatievoorziening Woningcorporaties is

met één druk op de knop kunnen aanleveren. ‘Nu vraagt

door de leden van Aedes unaniem omarmd tijdens het verenigingscongres

CorpoData nog om veel handmatige activiteiten. Dat

op 23 november 2017. Aedes kan het convenant nu tekenen en samen met

systeem gaat dus verdwijnen. Daarnaast gaan we de

het ministerie van BZK, Aw en WSW aan de slag gaan met de uitvoering.

gegevensaanvraag voor de verantwoordings- en

Meer informatie: www.aedes.nl/convenant-informatievoorziening.

prognose-informatie (dVi en dPi) afslanken en ook de uitwisseling van die informatie verbeteren. Binnen vijf jaar zijn de door corporaties aan te leveren gegevens

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4236 28

2017-12-11 19:20:35

» achtergrond «

25

gehalveerd. Dat maakt echt een gigantisch verschil in werkdruk.’

Hoe gaan de partijen dat voor elkaar krijgen? Tot nu toe was het zo dat er steeds meer informatievragen bij kwamen, legt Van Nieuwamerongen uit. ‘Voor de beleidsvorming van BZK, voor een betere borging van het WSW, ter verrijking van de Aedes-benchmark of om ons eigen Aw-toezicht te verbeteren. Al die wensen werden op één groeiende hoop gegooid. Dat gaan we nu gezamenlijk aan banden leggen.’

Vergelijk het met het opgeruimd houden van je boekenkast, zegt hij. ‘Als er iets bijkomt, moet er ook iets verdwijnen. Een convenantpartner die per se een eis wil toevoegen, moet eerst maar eens goed uitleggen waarom dat nodig is.’

DUBBEL WERK VOORKOMEN Ook de samenwerking tussen bijvoorbeeld de Aw en het WSW sluit aan bij de verbetervoorstellen uit het Sirarapport, zegt Van Nieuwamerongen. ‘De Aw kijkt naar de financiële gezondheid van corporaties, het WSW naar hun onderlinge borging. We ontwikkelen nu samen een verticaal toezichtsmodel. In plaats van dingen dubbel te doen, kunnen we ook varen op elkaars inzichten en ervoor zorgen dat de informatie die we

Kees van Nieuwamerongen, directeur Autoriteit woningcorporaties: ‘De lasten van het toezicht gaan echt afnemen’

opvragen zoveel mogelijk overeenkomt.’

Een andere belangrijke ontwikkeling is dat het toezicht binnen de Aw steeds meer gericht is op de governance,

van afstemming bij het verminderen van de admini-

Dus ook op aspecten als de cultuur en het gedrag bij de

stratieve druk voor corporaties. ‘Als jij dit doet, dan doe

corporatie. ‘Ik vind het bijvoorbeeld belangrijker om te

ik dat.’ Eigenlijk is het onbegrijpelijk dat het in het

zien hoe een bestuurder en een interne toezichthouder

verleden anders ging, voegt hij daaraan toe. ‘In wezen is

reageren op een verslechterende financiële situatie, dan

het zo eenvoudig.’ Minder eenvoudig vindt de Aw-

die situatie zelf. Zo kunnen we risicogerichter werken en

directeur het verbetervoorstel over de marktwaardering.

daarmee komen we tegemoet aan de wens om

Het Sira-rapport stelt voor om corporaties bij de

corporaties niet allemaal over één kam te scheren. We

waardering van hun vastgoed te laten kiezen tussen een

gaan pas verder graven bij een corporatie als er

zogeheten full-versie van die marktwaardering en een

alarmbellen afgaan.’

waardering die deels gebaseerd is op de WOZ-waarde.

Die oplossing krijgt zijn steun niet. De Aw vindt dat een

Ook aan de overlap met de visitaties wordt volgens de

uniforme marktwaarde nodig is voor een professionele

Aw-directeur al hard gewerkt. ‘Afgelopen jaar kregen

vastgoedsturing door corporaties. Van Nieuwame-

veel corporaties zowel de Aw als de visitatiestichting op

rongen onderschrijft dat de invoering van de markt-

bezoek. Het is terecht dat corporaties dan zeggen: “Dat

waardering veel onzekerheden en administratieve

is te gek voor woorden, stem dat nu eens op elkaar af.”

discussies oplevert. Waar mogelijk zal hij ook op dit punt

We hebben afspraken gemaakt met de Stichting Visitatie

zoeken naar oplossingen die leiden tot een vermindering

Woningcorporaties Nederland over het beter stroom-

van de administratieve lasten.

lijnen van de visitaties en de governance-inspecties.

Kan de directeur van de Aw corporatiemedewerkers

Ook hiermee willen we dubbel werk voorkomen.’

geruststellen? Gaat er daadwerkelijk iets veranderen in

Van Nieuwamerongen benadrukt nogmaals het belang

in hun administratieve werkdruk? ‘Zeker’, zegt hij. ‘We

»

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4257 31

2017-12-11 19:43:19

26

» achtergrond «

»

komen minder vaak langs. We gaan anders kijken.

DE INKOMENSTOETS

Niet meer vanuit de insteek: jullie zijn een corporatie

Voordat een corporatie een sociale huurwoning mag

en dus fout. We willen weg van dat wantrouwen en

verhuren, moet zij eerst het inkomen van de

samen kijken: hoe doen jullie je werk? Waar liggen

woningzoekende toetsen. Een tijdrovende stap in het

de echte problemen? De lasten van het toezicht gaan

verhuurproces, zegt Jennifer Buijnink, adviseur

daardoor echt afnemen.’ De Aw gaat de corporaties

Strategie en Beleid bij Kleurrijk Wonen. Zij is dan ook

bij die veranderingen betrekken, belooft hij. ‘De

blij met het voorstel om één Centraal Register voor die

nieuwe systematiek van de opvraag van de dVi

inkomenstoets in te richten.

hebben we met 30 corporaties getest voordat deze live ging. Datzelfde doen we nu met de dPi. En ik kan

Bij het toetsen van het inkomen maken corporaties gebruik

zeggen dat het stil blijft bij onze helpdesk.’ Hij lacht:

van inkomensverklaringen van de Belastingdienst.

‘En dat is niet omdat we niet bereikbaar zijn, zoals

Althans, dat gaat zo bij de ‘eenvoudige’ toetsen, zegt

begin dit jaar. Dat hebben we getest.’

Buijnink. ‘Dat kost overigens per woningtoewijzing nog steeds een half uur tot drie kwartier aan administratie. Zo moeten we de documenten controleren op volledigheid, een verklaring voor de huurder opmaken en laten ondertekenen en de vragen beantwoorden die dat soms

Jennifer Buijnink van Kleurrijk Wonen: ‘Eén Centraal Register voor de inkomenstoets zou een grote verbetering zijn’

weer oproept.’ Van de ongeveer 1.000 woningen die Kleurrijk Wonen in 2016 toewees, was het bij 20 procent echter niet zo eenvoudig. ‘Bijvoorbeeld bij ZZP-ers of mensen die een nieuwe baan hebben. Dan moeten we de inkomenstoets doen aan de hand van recente loonstroken of andere gegevens. Vergeet daarbij niet dat een deel van onze doelgroep de administratie niet altijd goed op orde heeft. Bovendien hoort het interpreteren van loonberekeningen niet tot de expertise van onze verhuurmedewerkers. Je wilt niet weten hoe verschillend de loonstroken er in Nederland uitzien. Zo’n ingewikkelde inkomenstoets kost ons ongeveer 2 uur werk. Reken maar uit. En dan heb ik het nog niet over het controleren door de accountant van de toewijzing.’

De instelling van één Centraal Register dat is aangesloten op de Belastingdienst zou voor een aanzienlijke verlichting van die regeldruk zorgen. Potentiële huurders kunnen dat register raadplegen om te zien of ze recht hebben op een sociale huurwoning. Zo schuift de verantwoordelijkheid van de inkomenstoets naar een derde onafhankelijke partij. ‘Dat zou een grote verbetering zijn’, vindt Buijnink.

‘Dan is er ook één adres waar vragen uniform beoordeeld worden. En daar zit ook de benodigde kennis om aan de hand van loonberekeningen te bepalen of het inkomen passend is voor een woning.’

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4259 28

2017-12-11 19:46:22

» achtergrond «

27

VERHUUR MET BEGELEIDING Ook zorginstellingen en opvangorganisaties die woonruimte onderverhuren – intermediaire verhuurders – moeten inkomens toetsen. ‘Bizar’, vindt senior adviseur Karen van Brunschot van de Federatie Opvang (FO). ‘We weten dat het inkomen van onze cliënten op of onder de bijstandsnorm zit en SIMONE MICHELLE DE BLOUW

moeten veel moeite doen om daar vervolgens bewijzen voor te zoeken. De FO is dan ook voor het voorstel uit het Sira-rapport om een lijst op te stellen met van de inkomenstoets vrijgestelde intermediairs.

Corporaties zorgen ook voor woningen voor de meest kwetsbare mensen, die (nog) niet helemaal zelfstandig kunnen wonen. Daarvoor werken ze samen met zorginstellingen en opvangorganisaties. Ook bij deze ‘intermediaire verhuur’ is de inkomenstoets van toepassing. ‘Dat kost veel tijd’, zegt Van Brunschot.

‘Onze leden, zoals het Leger des Heils of HVO Querido, moeten een administratie opzetten alsof ze een corporatie zijn. En dat zou toch niet onze taak moeten zijn.’ In de praktijk ziet zij ook dat er bij corporaties ‘koudwatervrees’ ontstaat om nog via intermediairs te verhuren omdat de verantwoording soms veel moeilijkheden met zich meebrengt. ‘Daardoor stellen

Karen van Brunschot van Federatie Opvang: ‘Een inkomenstoets is bizar bij mensen waarvan we weten dat hun inkomen op of onder de bijstand zit’

corporaties minder woningen beschikbaar. En zijn er dus minder woningen voor onze cliënten.’

‘En wij vinden een huurovereenkomst belangrijk om Dankzij eerdere druk van de Federatie Opvang en Aedes

mensen te laten wennen en de doorstroming naar

op het ministerie van BZK ligt er al een zogeheten

helemaal zelfstandig wonen te bevorderen. Ook

bestuursverklaring die intermediaire verhuurders

wanneer wij nog zorgen voor begeleiding. De FO is dan

kunnen gebruiken. Die biedt echter slechts een

ook een grote voorstander van een lijst met vrijgestelde

oplossing als er sprake is van een gebruikers-

intermediairs met bij de branchevereniging aangesloten

overeenkomst. Bij een echte huurovereenkomst

instellingen.’

gelden alle administratieve verplichtingen.

«

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4263 31

2017-12-11 19:52:25



» zestien uit tweeëndertig «

ONNO HOES 16 min of meer persoonlijke vragen en 16 vragen over sociale huisvesting. Deze keer is het voorzitter van het Schakelteam verwarde personen Onno Hoes die blind de vragen kiest.

TEK ST : ELSKE KOOPMAN , FOTO : JEROEN POORT VLIET



Waarover heeft u voor het laatst wakker gelegen?

‘Over of de boodschap van het Schakelteam Personen met Verward Gedrag wel goed over zou komen. Dat was de nacht voor de presentatie van de tussenrapportage. Dat is gelogenstraft, want het was luid en duidelijk: er is veel bereikt, maar nog veel te doen en dat kwam goed over. Met name als het gaat om het organiseren van de zogenoemde veilige en inclusieve wijk.’



Wat heeft u van uw vader?

‘Dat ik heel graag partijen bij elkaar haal in mijn werk om samen problemen op te lossen. Mijn vader en ik hebben allebei de gave om de neuzen dezelfde kant op te krijgen.’



Als u de baas was van Aedes, wat zou u als eerste doen?

‘Ik zou met de nieuwe minister van Wonen en de voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in discussie gaan over de rol die corporaties kunnen innemen in de samenleving. De politiek ziet dat nog niet altijd scherp.

Gemeenten moeten in hun prestatieafspraken meer rekening houden met verschillende woonvormen en de corporaties helpen bij het uitvoeren van hun taak.’



Wat vindt u zo belangrijk dat u het wilt meegeven aan de volgende generatie?

‘Heb aandacht voor elkaar. Mensen mogen niet alleen op zichzelf gericht zijn. Denk ook aan mensen om je heen.

Maak jezelf sterk en ga dan anderen helpen.’

Aedes-Magazine /

Untitled-3697 30

2017-12-08 14:57:57

» zestien uit tweeëndertig «

 



Hoe woont u als u 85 bent?

‘Ik hoop nog steeds zelfstandig in een rustige omgeving in

‘Meer goedkope woningen bouwen. Er zijn steeds meer

kan blijven wonen.’

bijzondere categorieën mensen die via passend toewijzen een huis moeten vinden, maar er zijn daarbuiten ook genoeg

Waar moeten corporaties mee ophouden? En waar moeten ze mee doorgaan?

mensen die geen koopwoning kunnen betalen.’



ophouden. Ze moeten zeker doorgaan met verduurzamen duurzame omgeving te wonen.’



Hoe duurzaam is uw eigen woning?

‘Dat er te weinig woningen aan de onderkant zijn en soms staan ze op de verkeerde plek. In de krimpgebieden zijn

energielabel ze hebben. Ik weet het niet en ik denk dat veel

bijvoorbeeld wel woningen, maar in de verkeerde

mensen dat niet weten.’

categorieën.’



Waar werd u in het afgelopen jaar heel blij van?

‘Ik word blij als ik zie dat ik mensen in kwetsbare posities

Wat vindt u positief aan de sociale huisvesting in Nederland?

‘Positief is dat niemand in de kou hoeft te staan. Als er voldoende woningen zijn, zijn we in staat om voor iedereen

Moet een overlastgever de wijk uit?

een passende ruimte te vinden. Een warme eigen plek. Dat

‘Niet per definitie. Je moet heel erg kijken naar de redenen

is niet in ieder land zo.’

dat de overlast oplost. Ik geloof heel erg in een oplossing in de buurt. Verplaatsen van de overlastgever is ook het



Wanneer was u voor het laatst verschrikkelijk boos?

‘Het is niet zo mijn stijl om boos te worden. Ik ben wel eens boos of teleurgesteld als mensen hun afspraken niet

probleem verplaatsen.’



Wat is het grootste probleem van de Nederlandse woningmarkt?

boerderij en een appartement. Ik heb geen idee welk

van overlast en of je de omstandigheden zo kunt aanpassen



‘Ik heb geen verstand van aantallen, maar ik hoor van alle

‘Ik heb geen idee. Ik heb twee woningen. Een verbouwde

kan helpen. Daar krijg ik energie van.’



Hoeveel huurwoningen heeft Nederland nodig? kanten dat er meer woningen bij moeten.’

van woningen. Het is ook goed voor huurders om in een



Wat zou u doen aan de wachttijden voor een sociale huurwoning?

landelijk gebied. Eigenlijk hoop ik dat ik altijd zelfstandig

‘Ik heb niet goed in het vizier waar ze mee kunnen





nakomen.’

Zijn er in 2050 nog woningcorporaties?

‘Ik denk op zich dat het collectieve bouwen vanuit een

Onno Hoes (56)

sociale context noodzakelijk blijft. Of dat in de huidige vorm

is waarnemend burgemeester van Haarlemmermeer. Hij is

blijft of meer uit de markt komt, dat weet ik niet, maar de

sinds september 2016 voorzitter van het Schakelteam

behoefte blijft.’

Personen met Verward Gedrag. Daarvoor was de VVDbestuurder onder meer burgemeester van Maastricht. Het

Uit wat voor nest komt u?

schakelteam ondersteunt gemeenten en andere partijen bij

‘Uit een ondernemend en sociaal nest. Mijn ouders waren

een goede aanpak voor personen met verward gedrag in

allebei actief in het familiebedrijf, in de politiek en in

beleid en prestatieafspraken. Woningcorporaties denken

maatschappelijke organisaties.’

hierin actief mee.

Aedes-Magazine /

Untitled-3698 31

2017-12-08 14:58:11

30

» opinie « Ria Koppen, financieel bestuurder bij Haag Wonen, namens corporaties die procederen tegen ‘DAEB-besluit’

‘STRIJD CORPORATIES TEGEN EUROPESE INKOMENSGRENS ACTUELER DAN OOIT’ ILLUSTRATIE: MENNO WITTEBROOD

De Europese Commissie

Woningcorporaties krijgen staatssteun. Althans,

middensegment zouden opvullen, bleek

zo ziet de Europese Commissie de overheids-

onterecht. Terwijl de overheid daar wel haar best

garantie op leningen van corporaties – ook al

voor deed: minister Blok reisde stad en land af

hebben corporaties die garantie nog nooit

om de huursector en het corporatiebezit aan te

aangesproken. Halverwege het eerste decennium

prijzen bij beleggers. Het mocht niet baten. De

van deze eeuw nam de Commissie met die bril op

rendementen zijn kennelijk te gering voor beleg-

‘DAEB-besluit’ maakte onze

de sociale huisvesting in Nederland onder de

gers. De echte problemen zijn niet aangepakt:

(brede) volkshuisvesting tot

loep. Omdat corporaties deze ‘staatssteun’

terwijl de sociale huursector noodgedwongen

ontvangen, zouden zij gebonden zijn aan

kromp, werd de omvang van de sociale doelgroep

Europese regels voor diensten van algemeen

juist groter en nam de gekte op de woningmarkt

economisch belang (DAEB). Dat houdt in dat zij

alleen maar toe.

legde de Nederlandse corporaties in 2009 een inkomensgrens op. Dit

strikt ‘sociale huisvesting’. Al zeven jaar strijdt een groep

alleen ‘sociaal achtergestelde huishoudens’ mogen huisvesten. En dus niet de ‘net iets minder

Buurten verzwakken

kwetsbare groepen’, zoals de verpleegster of

In de loop der jaren zorgde het EU-besluit ervoor

Hof tegen dit besluit. Die

politieagent met een middeninkomen. De

dat wijken minder gedifferentieerd werden en

strijd is actueler dan ooit,

Commissie voerde de druk op de Nederlandse

dat sommige wijken alleen nog uit kwetsbare

overheid op, vooral nadat de Vereniging van

huishoudens bestaan. Met alle gevolgen van dien

gezien het langzaam

Institutionele Beleggers in Vastgoed Nederland

voor de leefbaarheid en de kansen van bewoners:

verdwijnen van gemengde

(IVBN) een klacht indiende in Brussel. De

de buurten verzwakken. De Europese inkomens-

woningcorporaties zouden investeringen in het

grens werd ook ingezet om ‘scheefwoners’ aan te

middensegment dwarsbomen.

wijzen en te bewegen te verhuizen. Dezelfde

corporaties bij het Europese

wijken en het tekort aan middeldure huurwoningen.

scheefwoners die eerder door de politiek en Inkomensplafond

corporaties als het cement van een sterke wijk

Gevolg was het DAEB-besluit in 2009, waardoor

werden gezien.

een – tamelijk bot – inkomensplafond voor onze sociale huisvesting geldt. In april 2010 besloot

Intussen sleept de rechtszaak zich voort. Na

een groep corporaties het besluit aan te vechten

jarenlange procedurele bezwaren van de

bij het Europese Hof. Deze strijd sleept zich

Commissie bevestigde het Europese Hof in maart

zeven jaar later nog voort. Terwijl corporaties

2017 – na zeven jaar – dat de argumenten van

inmiddels het tegenovergestelde van staatssteun

woningcorporaties behandeld moeten worden.

ontvangen: via de verhuurderheffing dragen ze

Als de corporaties uiteindelijk gelijk krijgen van

zelfs netto bij aan de staatskas. Toch lag het

de rechter, dan krijgt Nederland de bevoegdheid

DAEB-besluit aan de basis van de in 2015

terug om zélf te beslissen voor wie sociale

ingevoerde Woningwet.

woningbouw bestemd is. Op nationaal, maar vooral ook lokaal niveau.

Rendementen te gering voor beleggers Steeds meer mensen die net iets meer verdienen

Omslag

dan het Europese inkomensplafond hebben

De tijd is rijp het starre DAEB-besluit te herzien.

tegenwoordig moeite een woning te vinden. De

Lokale bestuurders wijzen op de investerings-

hoop dat commerciële partijen de ruimte in het

kracht van corporaties om het gat in het midden-

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3751 39

2017-12-08 15:58:26

» opinie «

segment op te vullen, eventueel samen met

is. Het lijkt erop dat de starre houding van de

de commerciële sector. Ook op nationaal

Commissie plaatsmaakt voor waardering voor

niveau lijkt de tijd rijp. Het kersverse

de rol van corporaties in de samenleving.

regeerakkoord wijst erop dat de verantwoordelijkheid van lidstaten op

Meer vrijheid, meer lokaal

terreinen zoals volkshuisvesting onnodig

Als niet Brussel, maar de Nederlandse

ingeperkt wordt door de EU. Ook in Brussel is

regering en gemeenten weer mogen bepalen

inmiddels een omslag te zien: de Europese

wie er toegang krijgt tot corporatiewoningen,

Investeringsbank financiert ook Nederlandse

kunnen zij hun toewijzingsbeleid weer laten

corporaties. De EU heeft grote ambities op

aansluiten op de lokale behoeften.

het gebied van verduurzaming van

Gemeenten, huurdersorganisaties en

corporatiewoningen en geeft in

corporaties weten zelf het beste wat er nodig

beleidsstukken aan dat sociale huisvesting er

is in hun dorp of stad. Laten we hopen dat de

niet alleen moet zijn voor de allerarmsten,

Europese Commissie dit na jarenlange

maar ook voor anderen die dit nodig hebben.

juridische touwtrekkerij ook inziet.

31

‘Het EU-besluit leidde tot minder gedifferentieerde wijken en soms tot wijken met alleen kwetsbare huishoudens’

En dat ook het creëren van gemengde wijken een ‘dienst van algemeen economisch belang’

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3752 40

2017-12-08 15:58:45

32

» goedemorgen «

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4363 30

2017-12-12 08:43:07

» goedemorgen «

33

Corporatiebestuurder van Dudok Wonen in Hilversum

HARRO ZANTING

Mensen goed laten wonen en je bedrijf goed leiden. Daar is de corporatiebestuurder verantwoordelijk voor. Harro Zanting ontvangt ons aan de eettafel in zijn huis in Rotterdam met koffie en de krant. ‘We willen op de woningmarkt de onafhankelijkheid van mensen bevorderen.’

TEKST: MARGRIET PFLUG, FOTO’S: JORIS DEN BLAAUWEN

»

De meeste werkdagen zit Harro Zanting ’s morgens al heel vroeg in de auto om voor de files uit van zijn huis in Rotterdam naar Dudok Wonen in Hilversum te rijden. ‘Dan ontbijt ik in de auto.’ Vandaag was eigenlijk een thuiswerkdag. ‘Maar vanmiddag ga ik toch naar Hilversum om met RTL Nieuws te praten over In Between Places, dat we net hebben opgeleverd.’ Dat is een concept waarin Dudok Wonen voor één jaar woonruimte verhuurt aan mensen die officieel niet urgent zijn maar wel acuut een huis nodig hebben, bijvoorbeeld door een echtscheiding of omdat iemand voor werk of stage snel ergens moet wonen. Zanting: ‘We hebben het gebouwd met subsidie van de provincie NoordHolland en de regio Gooi en Vechtstreek. In Almere willen we zoiets ook gaan bouwen.’

K ANSEN Het project kan symbool staan voor wat Dudok Wonen drijft: mensen kansen bieden en iets doen voor wie op de woningmarkt tussen wal en schip dreigt te raken. ‘Wij vinden dat wij er ook voor die

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4363 31

2017-12-12 08:43:10

34

» goedemorgen «

HARRO ZANTING (45) DIRECTEUR-BESTUURDER VAN: Dudok Wonen in Hilversum (ruim 6.000 woningen voornamelijk in de regio Gooi en Vechtstreek) VERDIENT: bruto 9.939 euro per maand RIJDT: Opel Ampera THUISSITUATIE: getrouwd, twee kinderen OPLEIDING: Techniek en maatschappij TU Eindhoven en Master of Real Estate (ASRE) NEVENACTIVITEITEN: thuis de VvE van de gezamenlijke binnentuin besturen

» ‘We moeten in gesprek blijven met gemeenteraden om voldoende sociale woningen te kunnen blijven toevoegen’

mensen zijn’, zegt Zanting. Dat betekent niet alleen

enorm trots op mijn medewerkers die dat allemaal

vanuit regels denken maar ook vanuit de behoeften

met vakmanschap doen.’

in de samenleving.

Voldoende betaalbare woningen blijven toevoegen,

Zanting werkt voor Dudok Wonen sinds 2010, eerst

dat is een belangrijk aandachtspunt voor de komende

als directeur en sinds 2014 als bestuurder. ‘We willen

jaren samen met de andere corporaties in de regio

de onafhankelijkheid van mensen op de woning-

Gooi en Vechtstreek. ‘Dat is iets waar alle corporaties

markt bevorderen. Door snel een sociaal huurhuis

hier tegenaan lopen.’ Voorlopig blijft de vraag groot

beschikbaar te hebben en mensen daarna ook weer

naar sociale huurwoningen in de regio en

de kans te geven om door te stromen als ze het niet

bouwlocaties zijn schaars. Toevoegen gaat soms

meer nodig hebben. Maar zo werkt het nu nog niet.’

door een leegstaand kantoor te transformeren tot woonruimte. Maar vooral door er als corporaties

300 K ANDIDATEN

bovenop te blijven zitten in gesprek met

Dudok Wonen probeert haar producten en diensten

gemeenteraden.

te richten op kansen bieden en doorstromen. Naast regulier sociale huurwoningen verhuren en beheren,

Zanting: ‘In de gemeentelijke woonvisies staat het

doet de corporatie daarom veel in sociale koop. Maar

wel mooi: we streven naar een ongedeelde regio

het kan ook gaan om mensen rust en steun bieden

met huizen voor alle inkomensgroepen. Op de

om hun leven op orde te krijgen. Bijvoorbeeld door

bouwlocaties moet dat dan nog wel gebeuren.’ Zo

de ingewikkeldheid van loketten en regels te

lukt het af en toe toch om nieuwe sociale

doorbreken. ‘Daarvoor werken we samen met

huurwoningen te bouwen. Bijvoorbeeld dit jaar in

gemeenten, zorginstellingen en vrijwilligers-

Naarden: op de locatie Borgronden zal dankzij de

werk.’Buiten geijkte kaders denken is niet altijd

gemeenteraad een derde van de woningen bestaan

simpel. Zo gaat toewijzing voor In Between Places

uit sociale huurwoningen. De ontwikkelaar wilde er

buiten het officiële woonruimteverdeelsysteem om.

aanvankelijk alleen duurdere huizen bouwen.

Daar heeft Dudok Wonen afspraken over gemaakt

Wat hoopt Zanting over drie jaar te hebben bereikt?

met de gemeente. In Hilversum waren voor 22

‘Dat we als corporatie binnen de regels kunnen

appartementen 300 kandidaten.

blijven meebewegen met wat er maatschappelijk

Zanting: ‘Je haalt veel werk naar je toe met zo’n

nodig is.’ Dat dwingt tot scherpe keuzes. Zanting:

concept. Niet alleen in de toewijzing maar ook in

‘Want we hebben altijd meer ideeën dan tijd.’

beheer, verantwoording en administratie. Ik ben

«

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4362 52

2017-12-12 08:40:55

advertentie

‘RGS verlaagt onderhoudskosten en neemt piekbelasting weg’ HEERENVEEN – Corporatie Accolade uit Heerenveen heeft de intentie uitgesproken om de komende 25 jaar voor resultaatgericht samenwerken (RGS) te kiezen bij planmatig onderhoud voor alle 16.000 huurwoningen in Joure, Heerenveen, Sneek, Drachten en Franeker. ‘De keuze voor RGS past bij onze focus om de onderhoudskosten te verlagen,’ legt werkvoorbereider Johan Cnossen uit. ‘Bovendien haalt RGS de piekbelasting bij onszelf weg.’

I

n 2016 zorgde de focus op kostenbesparing er eerst al voor dat de vijf vestigingen in Joure, Heerenveen, Sneek, Drachten en Franeker naar één kantoor in Heerenveen overgin­ gen. Vervolgens deed de Afdeling Vastgoed het voorstel om voor RGS te kiezen om bij het planmatig onderhoud op de onderhoudskosten te besparen.

“Uiteindelijk stemde de directie er ook mee in dat we stapsgewijs naar een regierol toe groeien,” aldus Cnossen. “Te beginnen bij een derde van ons woning­ bestand. Hier willen we de expertise van de onderhouds­ bedrijven aanspreken om onderhoud slimmer en goed­ koper uit te voeren. We gaan dan uit van de kostenreductie, zoals uit meerdere onderzoeken is aangetoond. Uit het onderzoek van TNO komt bijvoorbeeld naar voren dat RGS leidt tot 20%

 Werkvoorbereider Johan Cnossen: ‘RGS haalt de piek­ belasting weg.’

AE1706_Advertenties.indd 35 2inB-Advertorial_Accolade_DEF.indd 1

minder directe kosten en tot 50% minder indirecte kosten.”

VGO-keur Voor de omslag naar RGS selecteerde Accolade zes onderhoudspartners, die allemaal het VGO­keur hebben als keurmerk voor RGS. “Dan weten we zeker dat deze partners de RGS­kennis in huis hebben om de onderhouds­ opgave, die we verlangen, ook daadwerkelijk aan te kunnen,” vervolgt de werkvoorbereider.

“Afgezien van het onderlegd zijn in het RGS­gedachtengoed, weten we dankzij het VGO­keur ook zeker dat we in zee gaan met solide bedrijven omdat ze aantoonbaar over een goede solvabiliteit beschikken. Onze eigen opzichters en werkvoor­ bereiders, en de werkvoorberei­ ders van de zes onderhouds­ partners, volgen momenteel een RGS­training. Met als opdracht om de concrete RGS­projecten van ons als lesmateriaal te gebruiken. Zo leren ze elkaar ook goed kennen.”

Rust Op deze wijze is Accolade inmiddels gestart met RGS. De corporatie laat werkomschrij­ vingen, opnames, inspecties en conditiemetingen over aan de onderhoudspartners. Daarmee is de eerste besparing binnen.

Gezamenlijk nemen zij nu de slimste onderhoudsscenario’s door, waarbij ze ook gelijk de verduurzaming naar energie­ neutraliteit in 2040 meenemen.

“RGS is niet alleen goedkoper,

 Resultaatgericht samenwerken (RGS) bij planmatig onderhoud voor alle 16.000 huurwoningen in Joure, Heerenveen, Sneek, Drachten en Franeker

maar het geeft ook rust,” wordt nog benadrukt. “Bij aanbesteden komen alle offerteaanvragen veelal rond de bouwvak ineens op de markt. En voor het najaar moet alles klaar zijn. Zo maken we elkaar gek met die enorme piekbelasting. Bij RGS liggen de plannen voor de komende twee jaar al klaar en staan ze al in de

begroting. Zo kunnen onder­ houdspartners hun werk spreiden over het hele jaar, dus ook in het laagseizoen. Eén van de redenen om RGS gefaseerd toe te gaan passen voor álle huurwoningen. En op termijn denken we ook aan RGS voor dak­ en liftonderhoud.” 

De winst van RGS bij Accolade • RGS past bij focus op lagere onderhoudskosten • RGS past bij ontwikkeling naar regierol • Keuze voor financieel solide bedrijven • Overheveling van taken naar onderhoudsbedrijven • RGS neemt piekbelasting weg

Verzekerd van resultaat met een VGO-bedrijf Met resultaatgericht samenwerken (RGS) kunt u tot wel 20% besparen op directe kosten en tot wel 50% op indirecte kosten. Deze werkwijze leidt ook nog eens tot een betere kwaliteit, een snellere doorlooptijd en een hogere bewonerstevredenheid. Voor vastgoedonderhoudsbedrijven, die de kunst van het resultaatgericht samenwerken verstaan, bestaat een erkend keurmerk. Dat is het VGO­keur.

Op www.vgokeur.nl vindt u alle details én vastgoedonderhoudsbedrijven met het VGO­keur bij u in de buurt.

08-12-17 15:15 11:53 21-11-17

36

» reportage «

3 MAAL SAMENWERKEND INNOVEREN

ZORGZAAM WONEN: ‘IEDEREEN KAN IETS BIJDRAGEN’ Samen heeft de toekomst in wonen en zorg: dat leert een rondje langs de winnaar en genomineerden voor de innovatieprijs i-Opener van KWH en Aedes. Majella Wonen in Utrecht is de winnaar. Woningcorporatie Portaal, een van de initiatiefnemers, kreeg de prijs uitgereikt tijdens de drukbezochte Aedes-Corporatiedag in Harderwijk op 23 november 2017. Ook Samen & Anders in Rotterdam van Laurens Wonen en De empathische woning in Roermond van Woningstichting Domus waren genomineerd.

TEKST: ELSKE KOOPMAN EN JOSÉ DE VREEDE, FOTO’S: ROB TER BEKKE EN JORIS DEN BLAAUWEN

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3709 24

2017-12-08 15:04:27

» reportage «

37

Aedes-Magazine 2017/6

fc47030d-e2ad-434d-b821-6f6d36dd1111.idml 25

2017-12-08 15:10:01

38

» reportage « Alle bewoners van Majella Wonen maken deel uit van de

woonvereniging. Vooral in de zomer komen zij veel samen voor diverse activiteiten, zoals een lentefeest, een buitenbios, burendag en pas was er nog het halloweenfeest in de woning die de Tussenvoorziening gebruikt als kantoor.

Voor Tamara Koopman (op de linker foto) is Majella Wonen een opstap naar weer helemaal zelfstandig wonen.

Ruben van der Mel (op de foto op de rechter pagina) heeft naast zijn deur een koffiebel. Zijn buurman zet elke ochtend koffie. 'Zo heeft hij een praatje, en ik koffie.'

»

om mensen uit de maatschappelijke opvang samen te

MAJELLA WONEN IN UTRECHT

latenwonen met onze huurders’, zegt Erik Patist van Portaal. De gemeente Utrecht betaalt de begeleiding, de

Ruben van der Mel (23) en Tamara Koopman (37) wonen

Tussenvoor-ziening regelt dat en Portaal levert de

in Majella Wonen in Utrecht. Na een verbroken relatie

woningen.

was Koopman enkele maanden dakloos. ‘Mijn ex was hoofdbewoner van ons huis en opeens stond ik op straat.’

De mensen in Majella Wonen vormen samen een actieve

Nu heeft ze een contract met de Tussenvoorziening en

woonvereniging met diverse commissies. Zo zijn er

een begeleider.

de tuinmusketiers die de (moes)tuin onderhouden. ‘Al het

Binnenkort hoopt zij rechtstreeks van woningcorporatie

geld voor de groenvoorziening hier, gaat direct naar hen’,

Portaal te kunnen huren. Van der Mel is een gewone

zegt Patist. Een communicatiegroep maakt Majella Post het

huurder. Hij heeft er bewust voor gekozen om hier op

blad van en voor bewoners, en houdt de Facebookpagina en

een betrokken manier te wonen.

website bij. En er is een commissie voor feesten, zoals burendag.

In circa 70 appartementen, variërend in huur van 330 euro voor twee kamers tot 460 euro voor vijf kamers, wonen

BUREN

gezinnen en mensen die huren via de Tussenvoorziening.

Koopman: ‘Ik ken bijna iedereen hier. Sommige bewoners

Het gebouw zou aanvankelijk onder de slopershamer

via de Tussenvoorziening zijn liever op zichzelf en dat kan

verdwijnen. ‘Tot wij bedachten dat het een geschikt pand is

ook.’ Van der Mel bevestigt dat: ‘We zijn allemaal buren van

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3710 24

2017-12-08 15:05:26

» reportage «

39 Naast het complex ligt een grote tuin die de tuinmus-ketiers van Majella Wonen samen onderhouden tot grote vreugde van de huurders en de bewoners van het aangrenzende plantsoen.

elkaar en gaan respectvol met elkaar om. Maar ik vind het

Voor wie geschikt is, hanteert hij het adagium helpers weg:

wel mooi als een bewoner na een jaar toch mee gaat doen

‘Je moet geen mensen hebben die hier alleen willen wo-

met activiteiten’. Activiteiten zijn er genoeg. De Tussenvoor-

nen om andere mensen te helpen. Daar heeft niemand wat

ziening biedt opvang, woon- en financiële begeleiding aan

aan. Het gaat vooral om samenleven, niet om anderen hel-

mensen die in een kwetsbare situatie verkeren.

pen. De keuze gaat op onderbuikgevoel. Iemand als Ruben

De instelling heeft nu nog een kantoor in het complex, maar

toonde al betrokkenheid bij de doelgroep.’

niet lang meer. ‘Over anderhalf jaar zijn de drie proefjaren

Van der Mel deed vrijwilligerswerk bij de daklozenopvang

voorbij en dan gaan wij eruit. Het kantoor blijft en is beschik-

waar hij hoorde over Majella Wonen. Bij zijn deur is een kof-

baar voor alle bewoners’, zegt Nico Ooms van de Tussen-

fiebel. Zijn buurman drukt er elke ochtend op. ‘Hij zet koffie

voorziening. Nu gebruiken zij het kantoor al in de weeken-

voor me. Zo heeft hij een praatje en ik koffie’, zegt Van der

den, bijvoorbeeld voor het grote halloweenfeest en er zijn

Mel, zichtbaar trots op zijn huis en woonomgeving.

‘Het gaat hier vooral om samenleven, niet om elkaar helpen’

regelmatig andere binnenactiviteiten.

Er zijn ook twee partytenten voor feestjes buiten, zoals de

Als huurders via de Tussenvoorziening weer op eigen benen

buitenbios en het lentefeest.

staan en geen extra begeleiding meer nodig hebben, kunnen ze hun contract laten omzetten naar Portaal. Koopman vindt

TOELATINGSCOMMISSIE

het niet aan haar om te zeggen of ze er klaar voor is, maar

Een toelatingscommissie vanuit de bewoners heeft een re-

Ooms begint driftig te knikken. ‘Ik ga er niet over, maar als ik

glement en voert een soort sollicitatiegesprekken met moge-

zie wat jij allemaal doet, ben je er klaar voor’, zegt hij tegen

lijke nieuwe huurders of ze geschikt zijn’, zegt Ooms.

Koopman.

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4384 35

» 2017-12-12 09:17:48

40

» reportage «

»

De medewerkers van Portaal en de Tussenvoorziening zijn tevreden over hun samenwerking. ‘Het voelt als collega’s en

SAMEN & ANDERS IN ROTTERDAM

niet of we van verschillende organisaties zijn’, zegt Patist.

De verhouding is nu dat de helft van de huurders via Portaal

Conny Meertens (niet op de foto) had drie jaar geen

een contract heeft en de helft via de Tussenvoorziening.

eigen woning. Ze sliep dan weer hier, dan weer daar, bij

‘Dat kan veranderen als er meer mensen een contract van

vrienden en familie. Tot het wijkteam haar attendeerde

ons krijgen’, zegt Ids Breeuwsma van Portaal. Hierdoor kan

op Samen & Anders. Nu heeft ze hier haar eigen

de samenstelling tijdelijk iets veranderen, maar het

appartementje. ‘Ik wil hier niet meer weg.’

reglement van de toelatingscommissie bewaakt de menging

Het project ontstond twee jaar geleden toen bleek dat

van huurders in Majella Wonen.

het traditionele Rotterdamse verzorgingshuis Simeon en Anna op de lange duur niet meer geschikt is voor het leveren van zorg. Woningcorporatie Laurens Wonen moest iets nieuws voor het pand bedenken.

Samen & Anders is nu een wooncomplex voor jong en oud, waar kwetsbare en minder kwetsbare mensen betaalbaar wonen en diensten voor elkaar uitvoeren.

Samen met medehuurders Anja en Ria laat Conny vol

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3715 24

2017-12-08 15:07:00

» reportage «

41 Owen Deunhouwer is met zijn 19 jaar de jongste bewoner van Samen & Anders: ‘Ik heb de kans gekregen om hier te wonen en volg nu de opleiding tot helpende zorg en welzijn. Het mooie aan werken in de zorg is de lach op het gezicht van de mensen die je helpt.’

trots de pop-up kerstwinkel zien. Het inrichten en uitbaten van

binnen halen. Hier beneden zijn al een kledingatelier,

het winkeltje is één van de manieren waarop de huurders – op

een tweedehandswinkel en een kapster gevestigd. We

basis van wederkerigheid – een bijdrage leveren aan

willen dat graag uitbreiden met horeca en andere kleine,

Samen & Anders.

sociale ondernemers. Zo creëren we een dorpsplein in

De huurders betalen een lage huur (190 euro plus 165 euro

de stad.’

service- en energiekosten) en zetten zich daarnaast minimaal

Samen met een woonconsulent doet Janse persoonlijk

tien uur per maand in voor elkaar, voor het pand, of voor de

de intake van elke nieuwe huurder. Een officiële

bewoners van het verzorgingshuis.

wachtlijst is er niet. Aanstaande huurders horen van

Anja: ‘We lachen veel en zitten vaak bij elkaar, ook als we niet

Samen & Anders via-via, door mond-tot-mondreclame,

aan het werk zijn. Er is hier ruimte voor ideeën, als je een plan

of worden doorverwezen door een wijkteam. Met zijn

hebt of iets wilt, stap je naar Bob.’

jarenlange ervaring in de (psychiatrische) zorg schat

Op basis van wederkerigheid leveren huurders een bijdrage aan Samen & Anders

Janse in of iemand past in het concept. ‘We verhuren aan

DORPSPLEIN

mensen die sociaal of financieel kwetsbaar zijn: in het

Bob Janse is de marktmeester van Samen & Anders. Hij brengt

lijf, het hoofd of de portemonnee. Bijvoorbeeld iemand

vraag en aanbod bij elkaar. ‘Iedereen kan iets. Elkaar leren

met psychische problemen of een licht verstandelijke

koken, meehelpen in de keuken van het verzorgingshuis, al is

handicap, maar ook een student die goedkope

het maar een wandelingetje maken met een medebewoner.’

woonruimte zoekt, is welkom. We geloven in een mix

Manager Woondiensten Annemarie Derksen van Laurens

van kwetsbare en minder kwetsbare huurders, zowel in

Wonen vult aan: ‘We willen de gezelligheid van de buurt naar

het wooncomplex als geheel, als per verdieping.’

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3715 25

» 2017-12-08 15:07:04

42

» reportage « Vol trots laat Ria de pop-up kerstwinkel zien. ‘We zitten hier

goedkoop en springen bij waar nodig. Een wandelingetje maken met een van de verpleeghuisbewoners, helpen in de keuken en natuurlijk onze kerstwinkel. De spullen daarvoor hebben we gekregen van andere bewoners of hun familie en kennissen.’

Inmiddels wonen er 70 Samen & Anders-huurders, naast de

nacht thuis en vertrekken andere huurders vroeg naar

170 verpleeghuisbewoners in het pand. Een gemêleerd

hun werk. ‘Het is even schrikken als je als

gezelschap, van verschillende nationaliteiten en culturen,

verpleeghuisbewoner opeens een grote jongen met een

een ware afspiegeling van Rotterdam-Zuid. 70 procent van

skateboard in de lift tegenkomt. Daarom overleggen we

de huurders is actief betrokken en doet iets met en voor

intensief met alle betrokkenen.’

anderen. Janse: ‘Op elke verdieping is een gezamenlijke huiskamer met keuken waar bewoners elkaar vinden. De

ZANDSTORMEN EN STRUIKROVERS

hoeveelheid interactie varieert per verdieping. Op de ene

Deze innovatie doet Laurens Wonen niet alleen. Er wordt

verdieping wordt drie keer per week gezamenlijk gekookt.

intensief samengewerkt met partners, onder andere met de

Anderen zitten vaker op hun kamer.’

Afrikaanderwijk Coöperatie, Calibris Wijkleerbedrijf, Expertisecentrum Maatschappelijke Innovatie, Gemeente

Het gaat niet altijd goed, vertelt Janse: ‘Soms blijkt dat

Rotterdam, Hogeschool Rotterdam, Pameijer en vele

iemand een te grote rugzak heeft, te veel problemen. Ook

anderen. Vanaf de start werd ook van buiten deskundig

hebben we twee huurders die niet betaalden moeten

advies ingewonnen bij Guido de Ruiter, zelfstandig adviseur

uitzetten. Maar veruit de meesten zie je hier opbloeien. Ze

op het terrein van wonen, welzijn en zorg. ‘De manier van

bouwen weer routine op, vinden werk, de interactie fleurt

werken noemen we “nomadisch” ontwikkelen. Als

hen op.’ Voor de verzorgingshuisbewoners en hun familie

nomaden in de woestijn moeten we zandstormen en

was het wel wennen. Ging vroeger om 23.00 uur ’s avonds

struikrovers trotseren’, zegt Janse lachend. ‘Ons doel is

de buitendeur op slot, nu komen jongeren middenin de

duidelijk, maar de weg ernaartoe staat niet vast.

Aedes-Magazine 2017/6

0ddc2d35-adfb-4289-875a-71fd8307dc76.idml 24

2017-12-08 15:07:14

» reportage «

43 In Samen & Anders is het de bedoeling een dorpsplein in de stad te maken en de gezelligheid van de buurt naar binnen te halen.

Op de begane grond kunnen sociale ondernemers voor relatief weinig een ruimte huren. Nu zitten er bijvoorbeeld: een brocante winkeltje, een kapster, een pop-up kerstwinkel en een naaiatelier (hier op de foto).

We stellen continu bij en ontwikkelen al gaandeweg.’

Annemarie Derksen van Laurens: ‘We doen alles zonder subsidie, maar willen de huur zo laag mogelijk houden. Voor deze kleine appartementen kun je maar een beperkte huur

DE EMPATHISCHE WONING IN ROERMOND

vragen. Laurens Zorg is nu nog de grootste huurder van het pand. Het in de toekomst financieel haalbaar houden, wordt

De voordeur opent automatisch naar een drempelloos

nog een grote uitdaging.’

huis met goed verlichte ruimten en een lichtspoor van bed naar toilet dat ’s nachts oplicht als je opstaat. Het klinkt als toekomstmuziek, maar het kan vanaf 2020 al in Roermond. Woningstichting Domus in Roermond werkt samen met de Technische Universiteit Eindhoven aan een

‘Door snufjes en zo iets als het weglaten van drempels willen we voorkomen dat iemand valt’

empathische woning en woonomgeving, voor mensen die zijn aangewezen op sociale huisvesting.

Het huis denkt mee met de huurder, brengt hem in beweging, ziet het als hij afwijkend gedrag vertoont en weet wat hij doet. Kortom: het nieuwe wonen in een slimme woonzorgomgeving.

Het huidige verouderde wooncomplex maakt ruimte voor

»

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3784 35

2017-12-08 16:55:23

44

» reportage « Het nieuwe wonen is volgens Woningstichting

Domus de empathische woning. Nu geschikt voor ouderen en als de vergrijzing voorbij is ook een fijne woonplek voor jongeren.

»

het vernieuwende woonconcept. Het nieuwe complex

verlicht zijn. Vandaar ook het lichtspoor in de nacht,

grenst aan een groene binnentuin. Het gebouw zal

want dan vallen de meeste mensen’, aldus Kortekaas.

gebruikmaken van natuurlijk licht en innovaties zoals

Huurders krijgen ook aansporingen om te bewegen,

bijvoorbeeld uitspringende balkons of gedeelde kamers die

bijvoorbeeld door een eetbare wand: een rij plantenbakken

ook als extra kamer bij het appartement dienst kunnen

vol kruiden en groenten waar de bewoner bakken kan

doen. ‘De sloop van het oude pand is gepland eind 2018.

bewegen, kan tuinieren en eruit kan eten. En het huis slaat

Twee jaar later staat er een nieuw sociaal, energetisch en

zelf alarm als de huurder te lang op dezelfde plek blijft, een

technisch duurzaam gebouw, zegt Harrie Oosterlee van

alarmknop is overbodig.

Woningstichting Domus.

Het nieuwe wonen is multifunctioneel en niet alleen voor De Technische Universiteit Eindhoven heeft een van de

ouderen. ‘Wij zien de komende 15 jaar dat de bevolking

zeven living labs onder de leerstoel Smart Architectural

vergrijst in Roermond. Na deze vergrijzingspiek daalt de

Technologies van Masi Mohammadi op dit project gezet.

omvang van de bevolking en verandert de samenstelling.

Van daaruit onderzoekt Marije Kortekaas hoe de

Oudere huurders hebben behoefte aan kleinere

empathische woning eruit moet zien. ‘We willen de

appartementen, jongeren willen misschien liever een

zelfstandigheid van de bewoners vergroten. We willen door

hobbykamer in plaats van een balkon. We houden nu vast

toepassing van technische snufjes en iets simpels als het

rekening met de toekomst’, aldus Oosterlee.

weglaten van drempels voorkomen dat iemand valt. Ogen

«

van ouderen gaan achteruit, dus alle ruimten moeten goed

Aedes-Magazine 2017/6

0ddc2d35-adfb-4289-875a-71fd8307dc76.idml 24

2017-12-08 15:07:47

» column «

45

EN NU SAMEN! Corporaties willen duurzzamheidsmaatregelen nemen. Daarom is er een stevige lobby gevoerd in de aanloop naar de kabinetsformatie. De gedachte was een aftrekmogelijkheid bij de verhuurderheffing te introduceren. Inmiddels kennen we de uitkomst: een tot 100 miljoen euro per jaar oplopend bedrag als FOTO: MARK PRINS

bijdrage vanuit de verhuurderheffing. Onze reacties verlopen volgens het geijkte patroon. We vinden het bedrag te laag en we vinden het de bekende sigaar uit eigen doos, omdat door de stijgende WOZ-waardes de verhuurderheffing als bedrag stijgt.

De roep om meer geld en dus per saldo een lagere verhuurderheffing kennen we inmiddels. Bij de introductie van de heffing werd moord en brand geschreeuwd, omdat corporaties zouden omvallen. En dat hebben we lang volgehouden. Heeft het ergens toe geleid? Nee, tot helemaal niets. Of ja, toch wel! De roep om afschaffing zette ons geruime tijd buiten het politieke debat. Nu dreigt hetzelfde als we niet oppassen.

Het moet dus anders. Althans, dat vind ik. Hoe kunnen we met die

‘Laten we die 100 miljoen euro voor verduurzaming in een gezamenlijk innovatiefonds doen’

100 miljoen wel iets laten zien? Het gevaar is dat iedere corporatie haar deel van de pot claimt en als mini-subsidie in projecten laat wegsijpelen. Zo zal hooguit een enkel project, op de rand van het financieel verantwoorde, over de streep getrokken worden. Een beetje zoals dat gaat met de STEP-subsidies van de stimuleringsregeling energieprestatie. Uiteindelijk zal het geen blijvend effect geven.

Ondertussen weten we dat de financiële spankracht niet toereikend is om alle corporatiewoningen te verduurzamen. We zullen dus moeten innoveren. Dat gaat natuurlijk het beste als dat vanuit één punt gebeurt. Zodat opvolgende projecten telkens van elkaar leren, we met elkaar massa kunnen maken en kennis bundelen.

Laten we die 100 miljoen euro in een gezamenlijke pot doen en de vernieuwing jaarlijks met dat bedrag aanzwengelen. Zo ontstaat er in één klap een innovatiefonds dat zijn gelijke in de bouwsector waarschijnlijk niet kent. Ik weet zeker dat het effect groot is. Vele malen groter dan het verdelen van de pot over 350 corporaties of het blijven roepen om een lagere verhuurderheffing.

Mitros doet mee. U ook? Nu samen aan de slag.

Henk Peter Kip is directievoorzitter bij Mitros in Utrecht. hkip@mitros.nl

Aedes magazine 2017/6

Untitled-3656 3

2017-12-08 14:23:17

Air Excellent koppelt uw woning moeiteloos aan een gezond binnenklimaat!

Optimaal binnenklimaat met Air Excellent!

Het Ubbink Air Excellent luchtverdeelsysteem is een modulair systeem, dat geschikt is voor alle mechanische ventilatiesystemen met of zonder warmteterugwinning.

Voordelen: • Verlaging energieverbruik en geluidsniveau door lagere drukverliezen • Beperkte geluidsoverdracht, geluidsarm, geen kanaalaftakkingen • Professionele inregeling, bewoners kunnen dit niet aanpassen • Anti-statisch en anti-bacterieel • Ontwerpvrijheid door combinatiemogelijkheden ronde en halfronde kanalen • Hoeft niet ingestort, maar kan wel; flexibele huisvesting • Past op iedere ventilatie-unit, ongeacht het merk • TÜV SÜD gecertificeerd • Geschikt voor nieuwbouw en renovatie

Halfrond kanaal

Rond kanaal

Koppelstuk rond/halfrond

Ubbink, voor uw gemak! www.ubbink.nl/optimaalbinnenklimaat UBB Adv AirExcellent 210x297 Voorschr.indd 1 AE1706_Advertenties.indd 46

12-06-16 13:01 08-12-17 11:53

5-DAAGSE TRAINING

VERDUURZAMING BESTAANDE WONINGBOUW

De bouwsector is in beweging. Renovaties met hoge energieprestaties zoals bijvoorbeeld Nul-op-de-meter met garantie worden de norm.

Dit vraagt nieuwe kennis, competenties en vaardigheden van spelers in deze markt. Voor professionals in deze branche is daarom de training “Verduurzaming bestaande woningbouw” ontwikkeld.

Na deze training bent u klaar voor de ontwikkelingen in de markt en in staat om kansen te benutten en in de praktijk toe te passen.

Tijdens deze training leert u op een integrale manier de bestaande woningvoorraad energetisch te renoveren. Hierbij komen zowel benodigde technieken, conceptontwikkeling, organisatorische aspecten als een projectmatige aanpak aan bod. Samenwerking binnen een integrale aanpak blijkt uit resultaten van de Energiesprong, Blok voor Blok en Urgenda zeer belangrijk te zijn.

De “Reality game” van Nyenrode is als rode draad in de training geïntegreerd om te ervaren hoe cruciaal samenwerking is. Naast samenwerking is de planning van de samenwerking en realisatie essentieel. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de “Last Planner Methodiek”. Deze unieke combinatie van inhoud, samenwerking en aandacht voor planning maakt de 5-daagse training tot een complete training die u een voorsprong geeft in de bestaande bouw.

De training verduurzaming bestaande woningbouw start 15 november in Utrecht. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.

Kijk voor meer informatie en alternatieve startdata op www.bob.nl DUURZAAMHEID: KIJK VOOR DE BASIS, VERBREDING EN VERDIEPING OP WWW.BOB.NL BIJVOORBEELD VOOR DE WORKSHOP“NUL OP DE METER”OF DE BASISCURSUS“EPA-W OPNEMER/ADVISEUR”.

Zilverstraat 69 2718 RP Zoetermeer

Postbus 715 2700 AS Zoetermeer

www.bob.nl www.kob.nl

WWW.DAKMERK.NL

GEGARANDEERD GOED GEDEKT

DAKMERK. Hét keurmerk voor het platte dak.

DAKMERK is hét Nederlandse keurmerk voor bitumineuze en kunststof daken. Een keurmerk dat staat voor kwaliteit.

Gecertificeerde dakaannemers voldoen aan zeer strenge criteria, zijn KOMO-procesgecertificeerd en laten al hun projecten vooraf toetsen op onder andere systeemkeuze, pakketopbouw en materiaalkeuze. Bij de uitvoering van de projecten controleren onafhankelijke inspecteurs steekproefsgewijs of de dakbedekkingsconstructies op de juiste wijze zijn aangebracht. Zo krijgt u maximale zekerheid over de kwaliteit, onderstreept met 10 jaar waterdichtheidsgarantie.

Voor multifunctionele gebruiksdaken kan de garantie uitgebreid worden met de MULTI garantie.

Ga voor meer informatie en een overzicht van gecertificeerde DAKMERK-bedrijven naar DAKMERK.NL

GETOETST

AE1706_Advertenties.indd 47

GECONTROLEERD

GEGARANDEERD

08-12-17 11:53

48

» toezicht «

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4375 28

2017-12-12 09:07:53

» toezicht «

49

DE RELATIE TUSSEN TOEZICHT EN BESTUUR

‘HET IS HEEN EN WEER BEWEGEN TUSSEN AFSTAND EN NABIJHEID’ Vertrouwen is het uitgangspunt van Ivone Bergsma (links op de foto) als voorzitter van de raad van commissarissen (RvC) bij GroenWest in Woerden.

Directeur-bestuurder Karin Verdooren heeft een open houding naar de RvC. En toch schuurt het af en toe. Hoe geven beiden in de praktijk vorm aan de relatie tussen bestuur en toezicht? ‘Je kan vanuit de RvC wel erg op de controle gaan zitten, maar daar gaat weinig energie van uit.’

TEKST: LISETTE VOS, FOTO’S: ROB TER BEKKE

»

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-3738 29

2017-12-08 15:44:21

50

» toezicht «

»

Karin Verdooren, directeur-bestuurder van woning-

kanten bekijken. Als bestuurder heb ik geleerd waar de

corporatie GroenWest in Woerden, wil in haar werk

vragen vanuit de RvC vandaan kunnen komen. Het is

scherp blijven. Ambities om toezichthouder te worden

heen en weer bewegen tussen afstand en nabijheid. Als

heeft ze vooralsnog niet, maar ze volgde wel de leergang

bestuurder voel je aan als de RvC meer naar je toe

voor aankomende commissarissen bij de VTW. ‘Ik wilde

beweegt. Dat kan betekenen dat de RvC zich onzeker

meer inzicht in de werkwijze van de raad van

voelt en precies wil weten hoe het zit.’

commissarissen. Omgaan met risico’s, dat is de rode draad voor toezichthouders. Ik leerde ook dat het voor

Ivone Bergsma en Karin Verdooren hebben, net als alle

de RvC lastig is om te weten wat er écht speelt. De

toezichthouders en bestuurders, formeel hun eigen rol

commissarissen komen formeel een aantal keer per jaar

en verantwoordelijkheden. De bestuurder bestuurt en

met de bestuurder bijeen. Zij baseren hun beeld vooral

de toezichthouder houdt toezicht én is daarnaast

op de beleidstukken van de corporatie. Dat is te

werkgever en een klankbord voor het bestuur. Met één

beperkt.’

doel: dat de corporatie haar missie goed uitvoert. Toch levert intern toezicht dilemma’s in de bestuurskamer op.

DILEMMA’S

Met de komst van de huidige Woningwet 2015 zijn de

Ivone Bergsma, die in 2012 als RvC-voorzitter van

eisen voor intern toezicht strenger geworden.

GroenWest nauw betrokken was bij de benoeming van

Tegelijkertijd gaat goed toezicht verder dan het afvinken

Verdooren, heeft als bestuurder aan de andere kant van

van regels en afspraken. Hoe pakt dit in de praktijk uit

de tafel gezeten. Zij heeft twintig jaar bestuurservaring,

voor de relatie tussen bestuur en toezicht?

onder meer bij een thuiszorgorganisatie. Sinds 2014 is Bergsma zelfstandig coach. ‘Ik kan de zaak van beide

VERTROUWEN, GEEN BLIND VERTROUWEN Volgens RvC-voorzitter Ivone Bergsma is de relatie tussen bestuur en toezicht vooral gebaseerd op vertrouwen. ‘Ik geef de bestuurder ruimte om zich te ontwikkelen en zijn of haar verantwoordelijkheden te pakken. De toegevoegde waarde van toezicht is dat je de positie van de bestuurder versterkt. En daarmee de organisatie. Je kan vanuit de RvC wel erg op de controle gaan zitten, maar daar gaat weinig energie van uit.

Vertrouwen is echter geen blind vertrouwen. Het gaat vaak om de manier waarop. Als een doel niet is gehaald, vraag ik niet waarom heb je het niet gehaald. Ik vraag wel: hoe komt het dat dit doel niet is bereikt?’

Met de kennis die directeur-bestuurder Karin Verdooren heeft opgedaan tijdens de VTW-leergang besloot zij om de RvC met een open houding tegemoet te treden. ‘Je hebt de formele wegen, zoals zes keer per jaar een bijeenkomst en de rapportages. Maar ik faciliteer en stimuleer ook dat de commissarissen toegang hebben tot alle informatie die zij nodig hebben. Als een RvC-lid toelichting wil vragen bij een manager in de organisatie, dan krijgt hij of zij alle ruimte. Daarnaast nodig ik de RvC uit voor activi-teiten van GroenWest, zoals de kerstbijeenkomst of de jaarlijkse excursie. Of de RvC loopt mee met de jaarlijkse gesprekken die we met onze huurdersorganisaties en andere belanghouders hebben.’

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4520 28

2017-12-12 14:28:55

» toezicht «

51

MAANDELIJKS GESPREK: ÉÉN OP ÉÉN Verdooren en Bergsma spreken elkaar daarnaast elke maand één op één, een idee van de RvC-voorzitter.

Bergsma: ‘We hebben de tijd om dan iets dieper op zaken in te gaan. Ik heb dan ook een coachende rol. Ik vraag hoe het gaat met Karin als bestuurder én als mens.

Hoe zij scherp blijft in haar rol als bestuurder. Ik vind het ook belangrijk om samen met de bestuurder de regie te houden op het besluitvormingsproces van de RvC. We stemmen onderwerpen die spelen niet inhoudelijk af in ons overleg. We nemen bijvoorbeeld wel de agenda van de volgende RvC-vergadering door.’

Verdooren, die bij GroenWest voor het eerst als directeur-bestuurder werkt, vindt de maandelijkse gesprekken prettig. ‘Er is vertrouwen over en weer. We hebben bij GroenWest een forse reorganisatie doorgevoerd. Dan heb je te maken met veel partijen, zoals de ondernemingsraad en de vakbond. Dan is het prettig om een klankbord te hebben en de strategie te bespreken. Maar de formele rol blijft uiteraard altijd.

Ook vanuit de RvC kwam de kritische vraag of de

RvC-voorzitter Ivone Bergsma: ‘Als je te dichtbij komt dan merk je dat vanzelf ’

reorganisatie niet te ver ging.’

RUGDEKKING Volgens RvC-voorzitter Bergsma zijn de gesprekken over de reorganisatie op het scherpst van de snede gevoerd. ‘De RvC als geheel was kritisch. Er zijn

maandelijkse gesprek bij stil stonden.’ Bergsma: ‘We

verschillende vergaderingen overheen gegaan, voordat

kijken samen altijd terug op de vorige vergadering. De

we een besluit namen. Maar als we als RvC éénmaal het

agenda van de formele bijeenkomsten zit altijd redelijk

besluit hebben genomen, vind ik ook dat we de

vol, er gebeurt van alles. Het is goed om daar even bij stil

directeur-bestuurder volledige rugdekking moeten

te staan. Wat we hebben uitgesproken, kunnen we

geven om de reorganisatie tot een goed einde te

meenemen voor de volgende vergadering.’

brengen.’

STEENTJE IN DE SCHOEN Verdooren ervaart in de praktijk dat de RvC-voorzitter

Directeur-bestuurder Verdooren noemt een voorbeeld:

óók haar formele rol pakt. Als zij het gevoel heeft dat

het zogeheten ketengericht werken in het onderhoud

Bergsma of een commissaris te veel op de stoel van de

van woningen, in samenwerking met partners die het

bestuurder gaat zitten, maakt zij dat bespreekbaar. ‘Ik

onderhoud uitvoeren. Vanuit de RvC bleven de vragen

heb na de parlementaire enquête woningcorporaties en

maar komen over deze nieuwe aanpak.

de komst van de Woningwet een zekere verkramping

‘De vragen waren bovendien erg op het detail en de

gevoeld.

uitvoering gericht. Dat was een steentje in mijn

De RvC ging meer op de dossiers zitten, de

schoen. En ik denk voor de RvC ook. Ik heb toen

commissarissen wilden niets over het hoofd zien.

besloten om een themabijeenkomst te organiseren over

Dat was niet altijd even fijn. Al begrijp ik ook dat zij

onze aanpak. De manager Wonen & Vastgoed van

willen doorvragen om de gevolgen te kunnen overzien.

GroenWest gaf een toelichting. En ik heb de RvC

Dat was een onderwerp waar we tijdens ons

aangemoedigd om met een van onze

»

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4321 31

2017-12-12 08:01:00

52

» toezicht «

»

onderhoudspartners zelf te gaan praten.’ Volgens RvC-

beschikt. ‘Met onze aanpak in het onderhoud lopen

voorzitter Bergsma is de kritische houding niet zonder

we voorop. Het is nog geen gemeengoed bij corporaties.

reden. Het gaat in het onderhoud van sociale

Ik denk dat daar de onzekerheid bij de RvC deels

huurwoningen om grote bedragen en de RvC wil

vandaan komt. Onze organisatie heeft meestal een

toezicht kunnen houden op de rol van de

voorsprong in kennis. Juist daarom is het belangrijk dat

onderhoudspartners. ‘Daar waren we als RvC enigszins

de RvC toegang heeft tot de relevante informatie. Dan

zenuwachtig over. Ik vind het heel positief dat Karin dit

kunnen we daarna ieder onze eigen afweging maken.’

signaal als bestuurder heeft opgepikt. De

Bergsma heeft in de loop der jaren geleerd dat een

themabijeenkomst was zeer verhelderend. Dit proces

toezichthouder alle vragen kan stellen. ‘Je moet weten

heeft zo moeten lopen. Voor GroenWest blijft de

wat er speelt. Als je te dichtbij komt, dan merk je dat

vernieuwende aanpak een spannende ontwikkeling.

vanzelf. En dan kan je het dáár met de bestuurder over

Voorlopig houden we als toezichthouder vinger aan de

hebben.’ Volgens Bergsma is toezicht houden

pols. Er is veel geld mee gemoeid, en we zijn ons bewust

mensenwerk. ‘De basis van een goede relatie tussen

van de mogelijke risico’s.’

bestuur en toezicht is vertrouwen. Daarbij is het de kunst om lastige gesprekken te voeren, als dat nodig is.

DEZELFDE KENNIS

Wat je in ieder geval moet voorkomen is dat een

Volgens Verdooren is het van groot belang dat

vervelende boodschap voor de bestuurder uit de lucht

de RvC op belangrijke dossiers over voldoende kennis

komt vallen. Zoiets mag nooit als een verrassing komen.’

GroenWest

GroenWest is een woningcorporatie met circa 12.000 woningen in de gemeenten De Ronde Venen,

DIALOOGSESSIES BESTUUR EN TOEZICHT

Montfoort, Utrecht (Vleuten-De Meern, Haarzuilens en Leidsche Rijn) en Woerden.

Karin Verdooren is in 2012 tot directeur-bestuurder

De relatie tussen bestuur en toezicht komt uitvoerig aan de orde in drie

van GroenWest benoemd. Ivone Bergsma is naast

dialoogsessies voor bestuurders en commissarissen die de VTW, Aedes en

RvC-voorzitter bij GroenWest (sinds 2010) ook

de Nederlandse Vereniging Bestuurders Woningcorporaties (NVBW) in

vicevoorzitter van de RvC bij corporatie De Kernen in

februari 2018 houden.

Hedel.

«

Daar gaat het om de vraag of er in die relatie ruimte is voor wederzijds vertrouwen en een goed gesprek. De deelnemers bespreken een concrete case onder begeleiding van Naomi Ellemers (hoogleraar Sociale Psychologie en winnaar van de Spinozaprijs) en Peter Paul Leutscher (gedragsconsultant en specialist in risicomanagement).

Het debat zal zich toespitsen op het ‘waarom’ van de ene of de andere beslissing en of er een gezamenlijk beeld bij bestuur en toezicht is over de risicobereidheid.

Meer informatie: www.vtw.nl.

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4365 28

2017-12-12 08:49:27

Taxaties voor woningcorporaties Er komt veel op u af: onder andere veranderende regelgeving en verplicht taxeren op marktwaarde. Hoe houdt u grip op uw portefeuille? MVGM Vastgoedtaxaties biedt hierin ondersteuning en is gespecialiseerd in: · Taxaties ten behoeve van de jaarrekening · De IPD Corporatie Vastgoedindex · Regelgeving omtrent complexgewijze verkoop Wij weten waar we over praten en helpen u graag bij het maken van de juiste beslissingen.

Bel Roger Felix 06 25 08 60 71 of bezoek mvgm.nl/vastgoedtaxaties

Verbeter je woningcorporatie met feedback van je medewerkers

n?

Meer wete

es ory.nl /aed www.effect of bel 2 020-305010

Maak gebruik van de nieuwste feedbackinstrumenten Geavanceerd platform met keuze uit diverse vormen van medewerkersonderzoek Flexibele aanpak die aansluit op de situatie van je corporatie Meest uitgebreide sector benchmark 10% korting voor Aedesleden

Nieuwe regels, Nieuwe regels, nieuwe kansen.

Nieuwe regels, nieuwe kansen.

Nieuwe regels, Als woningcorporatie krijgt uonder te maken met De woningmarkt staat onder druk.

Als woningcorporaDe woningmarkt al tijden druk.

Alseen woningcornieuwestaat kansen. nieuwe Regelgeving verandert en er Als woningcorporatie krijgt te maken met een tie krijgt uwerkelijkheid. te maken met een werkelijkheid. poratie krijgt u voortdurend teunieuwe maken met nieuwe regels. nieuwe kansen.

komt een nieuw stelselRegelgeving voor woningwaardering.

Dat nieuwe werkelijkheid. verandert en er De regelgeving verandert ingrijpend.

Op meer dan Op meer dan één gebied.

Telkens moeten nieuwe keuzes Als woningcorporatie krijgt unieuwe te maken metgemaakt een Dat De woningmarkt staat druk.

Alskeuzes woningcorporais al reden genoeg omonder een betrouwbare komt een nieuw stelsel voor woningwaardering. één gebied.

Telkens moeten gemaakt worden.

Reden genoeg om eenjuridische betrouwbare nieuwe werkelijkheid. verandert en er Als woningcorporatie krijgt u te maken met een tie krijgt u maken met een nieuwe werkelijkheid. partner tetewensen ueen hierbij is al reden genoeg omRegelgeving betrouwbare juridische worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridijuridische partner te die wensen diekan u ondersteunen. hierbij kan onderkomt een nieuw stelsel Dat nieuwe werkelijkheid. verandert er De regelgeving ingrijpend.

Op ondersteunen. meer en dan partner wensen dieRegelgeving uvoor hierbij kan ondersteunen. sche partner te verandert wensen die uwoningwaardering. hierbij kan steunen.

Eentepartner die u tijdig waarschuwt bij nieuwe is al reden genoeg om een betrouwbare juridische komt een nieuw stelsel voor woningwaardering.

Dat één gebied.

Telkens moeten nieuwe keuzes gemaakt Onze advocaten en juristen volledig ontwikkelingen.

En u vertelt hoehebben u kunt zich voorsorteren. partner te wensen die ueen hierbij kan ondersteunen. is al reden genoeg om betrouwbare juridische worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridi-op toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij Onze advocaten en juristen hebben zich volledig Onze advocaten hebben zich volledig toegelegd partner te wensen die u hierbij kan ondersteunen. sche partner te wensen die u hierbij kan ondersteunen. kunnen u dan ook met veel kennis van zaken toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij het vastgoeden huurrecht.

Wij kunnen u dan ookvolledig met De advocaten van Hielkema & co hebben zich Onze advocaten en juristen hebben zich volledig adviseren (en het moet u procederen) kunnen u dan ook met veelnamens kennis zaken veel kennis vanals zaken adviseren (envan als het moet natoegelegd op het vastgoeden huurrecht en overzien toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij (ver) Onze en juristen hebben volledig Onze advocaten hebben zich volledig toegelegd op over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, adviseren (en als het moet namens uzich procederen) uadvocaten procederen) over zaken rond (ver)huur, het mens gehele speelveld.

Zij kunnen u van dan ook solide kunnen u dan ook met veel kennis zaken toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wijmet het vastgoeden huurrecht.

Wij kunnen u dan ook met huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorkennis van zaken adviseren (en als het moet procederen) adviseren (en als het moet namens u procederen) kunnen u dan ook met veel kennis van zaken veel kennis van zaken adviseren (en als het moet narenovatie, bouw, projectontwikkeling en de huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, huuroverlast, renovatie, bouw, projectontwikkeling overwaarden, zaken rond (ver)huur, (ver)koop, over zaken rond (ver)koop, woonfraude, adviseren (en als(ver)huur, het moet namens procederen) mens uregelgeving procederen) over ronduwoonfraude, (ver)huur, (ver) regelgeving rond de volkshuisvesting. renovatie, bouw, projectontwikkeling en de en dealgemene rond dezaken volkshuisvesting. prijzen, huurvoorwaarden, overlast, renovahuurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorregelgeving rond de volkshuisvesting. tie, bouw, projectontwikkeling en de projectontwikkeling regelgeving rond de renovatie, bouw, projectontwikkeling en de huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, waarden, overlast, renovatie, bouw, Nieuw kantoor.

Vertrouwde expertise.

Vertrouwde expertise volkshuisvesting. regelgeving rond de volkshuisvesting. renovatie, projectontwikkeling en25 de en de regelgeving rond deop volkshuisvesting.

Hielkema co isVertrouwde ontstaan in 2015 een afsplitsing Nieuw kantoor. expertise.

Hielkema &&bouw, co kan bogen meeruit dan jaar ervaregelgeving rond de volkshuisvesting. vaninde van Unger Hielkema & co is van ontstaan in 2015 uitHielkema een Wij afsplitsing ring devastgoedpraktijk praktijk de volkshuisvesting. komen Vertrouwde expertise Nieuw kantoor.

Vertrouwde expertise.

Vertrouwde expertise advocaten. van de vastgoedpraktijk Unger Hielkema graag bij u langs voor eenvan kennismaking.

Hielkema &kantoor. co&&kan bogen op meer dan 25 jaar ervaring Hielkema co is ontstaan in 2015 uit een afsplitsing Nieuw Vertrouwde expertise.

Hielkema co kan bogen op meer dan 25 jaar erva- in advocaten. de praktijk van Wij komen graag bij u vaninde vastgoedpraktijk van Unger Hielkema &de covolkshuisvesting. is van ontstaan in 2015 uitHielkema een afsplitsing ring de praktijk de volkshuisvesting.

Wij komen langs voor een kennismaking. advocaten. van de vastgoedpraktijk Unger Hielkema graag bij u langs voor eenvan kennismaking. advocaten.

Dé vastgoed- en Dé vastgoed- en huurrechtadvocaten huurrechtadvocaten DéBoelelaan vastgoeden HJ Amsterdam De 7, 1083 Dé vastgoeden huurrechtadvocaten De HJ Amsterdam Tel. Boelelaan 085 782 28 7, 201083 www.hielkemaco.nl huurrechtadvocaten Tel. 085 782 28 20 www.hielkemaco.nl De Boelelaan 7, 1083 HJ Amsterdam De HJ Amsterdam Tel. Boelelaan 085 782 28 7, 201083 www.hielkemaco.nl Tel. 085 782 28 20 www.hielkemaco.nl

Hielkema 014e pagina Aedes.indd 1 AE1706_Advertenties.indd 53

10-2-2016 13:55:55 08-12-17 11:53

54

» ondertussen in Harderwijk «

TEK ST : CHRISTINE VAN EERD , FOTO : MEDE A HUISMAN

Corporatiedag 2017 Het geroezemoes in de grote congreszaal geeft het al aan: hier wordt genetwerkt en bijgepraat. Zo’n 500 bezoekers kwamen op 23 november naar Harderwijk om zich te laten inspireren op de Corporatiedag 2017. Met workshops, lezingen, bouwtechnische innovaties en als verrassende dagvoorzitter een robot. ‘We zijn als woningcorporaties bezig het wonen van de toekomst uit te vinden’, zei Aedes-voorzitter Marnix Norder tijdens zijn openingswoord. De Vernieuwingsagenda – waarin corporaties en partnerorganisaties samenwerken – was uitgangspunt voor de uitverkochte bijeenkomst. Buiten op het parkeerterrein werd ondertussen in een dag een woning van 60 vierkante meter gebouwd uit drie losse modules. Aan het einde van de dag konden de bezoekers binnen een kijkje nemen. www.aedes.nl/corporatiedag

Untitled-4382 6

2017-12-12 09:16:36

» ondertussen in Harderwijk «

Untitled-4382 7

55

2017-12-12 09:16:38

56

» slimmer en beter voor elkaar «

VERNIEUWENDE PRAKTIJKVOORBEELDEN

Woningcorporaties werken aan goed en betaalbaar wonen in Nederland. Dat doen ze door samen te werken en te innoveren. Dit keer voorbeelden uit Boxtel, Haarlem, Kerkrade en Vlaardingen.

Zie ook www.aedes.nl/vernieuwingsagenda.

Verhuurproces efficiënt én persoonlijk Nieuwe huurders van St. Joseph in

hoe we het proces efficiënter kunnen

huurder komt direct naar de woning.

Boxtel tekenen voortaan hun

maken, zonder het persoonlijke contact

Met een app op een tablet worden alle

huurcontract in de woning. Een

met de huurder te verliezen.’

zaken digitaal geregeld. De huurder zet

medewerker Woonservice laat dan

Na de huuropzegging volgt een eerste

via de app een handtekening onder het

direct alle woontechnische zaken zien.

verhuisbezoek. Een opzichter loopt met

huurcontract. Ook worden er foto’s

Dit is een van de manieren waarop de

de huurder de woning door en geeft aan

gemaakt van badkamer, toilet en keuken.

corporatie het verhuurmutatieproces

hoe die moet worden opgeleverd. De

Alle informatie staat direct in het digitale

heeft verbeterd.

vertrekkende huurder mag kiezen voor

woningdossier en de huurder ontvangt

een tweede verhuisbezoek, maar kan de

dezelfde informatie per mail.

Vroeger kwam een nieuwe huurder eerst

sleutels ook op kantoor inleveren.

naar kantoor voor ondertekening van het

Aansluitend verhuren doet St. Joseph

contract en volgde daarna een inspectie

niet meer: bewust zit er altijd een dag

in de woning. ‘Klanten vonden dat

tussen het oude en het nieuwe

omslachtig’, vertelt projectleider Andrej

huurcontract. Een opzichter loopt de

Verhoeks. ‘Daarom zijn we gaan kijken

woning dan nog even na. De nieuwe

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4386 36

2017-12-12 09:19:41

» slimmer en beter voor elkaar «

57

Zelfstandig in Wijkdorp 3.0 Nu ouderen langer zelfstandig blijven wonen is er meer behoefte aan passende woningen en voorzieningen op loop- of zelfs rollatorafstand. Pré Wonen ontwikkelde samen met een welzijnsorganisatie en een zorginstelling het concept Wijkdorp 3.0.

Toppunt hergebruik

‘Voor ouderen in een stad dreigt het risico van vereenzaming’, vertelt Frits ten Dam, adviseur Strategie bij Pré Wonen. ‘In een dorp kent

HEEMwonen is opdrachtgever voor het circulaire sloop- en

iedereen elkaar, zijn de contacten makkelijker.

bouwproject Superlocal. Hierbij worden verouderde

Dat willen we ook in stedelijke wijken creëren.’

hoogbouwflats in Kerkrade getransformeerd tot nieuwe

Wijkdorp 3.0 is gebaseerd op moderne

woningen. Het materiaal van de flats wordt hergebruikt. En

technieken: domotica in woningen, een digitale

dat gaat ver; delen van een appartement vormen het casco

buurtactiviteitenkalender en tools waarmee

voor een nieuw gebouwtje.

mantelzorgers en professionals hun dienstverlening op elkaar kunnen afstemmen.

Vanwege de krimp in regio Parkstad sloopte HEEMwonen in

‘Heel efficiënt, maar het kan er ook toe leiden dat

2012 een galerijflat. Na de sloop werd geconstateerd dat niet

mensen nóg minder aanloop krijgen’, aldus Ten

alleen het gebouw verdwijnt, maar ook sociale structuren en

Dam. Als tegenhanger kent het project veel

waardevolle materialen. Daarom is onder de hoede van IBA

mogelijkheden voor ontmoeting. Als proef werd

Parkstad en met vele andere partners gezocht naar innovatieve

Meerwijk in Haarlem geselecteerd: een wijk met

toepassingen voor waardebehoud en hergebruik.

veel ouderen en weinig voorzieningen. De

Delen van een appartement op de tiende verdieping van een

behoeften werden geïnventariseerd en dat leidde

verouderde flat zijn begin november losgezaagd en naar

tot een ideeënboek. Inmiddels is er een

beneden getakeld. Ze vormen de basis voor een expogebouw

wandelclub en de belbus gaat vaker rijden. De

waarin wordt onderzocht hoe het beton kan worden

meerwaarde ligt in de samenwerking van

hergebruikt voor nieuwe grondgebondenwoningen. Als het

verschillende partijen op kleine schaal.

goed gaat worden uit een volgende flat op die manier de

Pré Wonen heeft in Meerwijk een flat die voor

casco’s voor vier proefwoningen gehaald. Het betonnen casco

ouderen geschikt is. Maar daar wonen ook

van andere flat blijft staan. In plaats van de 100 woningen,

jongeren terwijl ouderen in omliggende

komen hier zo’n 90 woningen met veel verscheidenheid. Nog

eengezinswoningen zitten. De corporatie

steeds allemaal in de sociale huur. Deze transformatie is mede

probeert de doorstroming op gang te krijgen met

mogelijk dankzij een Europese subsidie van 5 miljoen euro.

bijvoorbeeld woningruil of een verhuiscoach.

Aedes magazine 2017/6

Untitled-4395 39

2017-12-12 09:54:00

» slimmer en beter voor elkaar «

Collectieve verwarming op houtsnippers Twee flats van Waterweg Wonen in

De overgebleven as bevat mineralen die

Voor de bewoners betekent de overstap

Vlaardingen krijgen een duurzaam

boeren graag over hun land uitstrooien.

naar een biomassa-installatie een meer

verwarmingssysteem. De centrale

Een tweede innovatief aspect is de

stabiele levering van warmte.

verwarmingsinstallatie gaat draaien

opslag van de warmte. Dit gebeurt met

Waterweg Wonen verwacht ook een

op houtsnippers en de warmte wordt

de PCM-techniek (Phase Change

lagere energierekening, maar kan

opgeslagen in een zoutoplossing.

Material), gebaseerd op energie die

hiervoor nog geen garanties geven.

Deze combinatie van technieken

vrijkomt bij faseverandering van

wordt voor het eerst toegepast bij

materialen, zoals van water naar ijs. In

Meer weten? Mail naar wilfred.

woningen in Nederland.

dit geval bevat de installatie geen water

gerritse@waterwegwonen.nl.

maar een zoutoplossing, die tot acht De collectieve verwarmingsinstallaties

keer meer warmte kan vasthouden. De

van de twee complexen met elk ruim

benodigde vaten kunnen dus stukken

300 woningen draaien nu nog op gas.

kleiner zijn.

Om de CO2-uitstoot te beperken, stapt Waterweg Wonen over op andere

SUBSIDIE

energiebronnen. Biomassa van

Voor deze manier van duurzame

resthout, zoals snoeiafval uit de regio,

verwarming ontving Waterweg Wonen

biedt hiervoor mogelijkheden.

een subsidie van de Rijksdienst van

Houtsnippers worden verbrand in

Ondernemend Nederland (RVO). Bij

speciale biomassaketels die in de

een van de complexen worden

stookruimtes zijn geplaatst. Zo’n vijftig

bovendien zonnepanelen geplaatst om

keer per jaar wordt een nieuwe

nog meer hernieuwbare energie op te

container met biomassa afgeleverd.

wekken.

Aedes magazine 2017/6

Untitled-4390 39

2017-12-12 09:28:40

AD HOC, EXPERT IN:

BEHEER

SECURITY

VERHUUR

DE OPLOSSING VOOR UW LEEGSTAAND VASTGOED Ad Hoc zorgt voor leegstaand vastgoed en voor de wijk.

Denkt u aan leegstaand vastgoed, dan denkt u aan leegstandsrisico’s of leegstandskansen. Ad Hoc Beheer beperkt de risico’s, benut de kansen en houdt daardoor de leefbaarheid van de wijk op peil. Door het plaatsen van tijdelijke gebruikers of tijdelijke huurders in leegstaand vastgoed geven wij buurtbewoners een veiliger gevoel en verhogen wij de betrokkenheid in de wijk. Ad Hoc Beheer is er voor u én uw huurders bij sloop-, renovatie of duurzaamheidsprojecten. Zo doen wij dat al meer dan 25 jaar: samen!

Heeft u leegstaand vastgoed en bent u benieuwd naar wat Ad Hoc voor u kan bieden? Wij komen graag bij u langs voor een vrijblijvend gesprek.

WWW.ADHOCBEHEER.NL Hoofdkantoor Ad Hoc | Groot Hertoginnelaan 41 | 2517 EC Den Haag | T. 070 312 03 33 Den Haag

AE1706_Advertenties.indd 59

Amsterdam

Arnhem

Breda

Den Bosch

Groningen

Maastricht

Rotterdam

Utrecht

Zwolle

08-12-17 11:53

60

» Aedes-benchmark 2017 «

CORPORATIES LEREN, HUURDERS PROFITEREN Dit jaar vond de Aedes-benchmark voor de vierde maal plaats. Dat de benchmark werkt, is te zien in de prestaties: huurders oordelen positiever over de dienstverlening, corporaties slagen erin de bedrijfslasten steeds verder te verlagen en de duurzaamheid van hun woningen neemt toe. In dit artikel een samenvatting van de Aedes-benchmark 2017 en enkele reacties daarop. tek st : josé de vreede en jan smit , infogr aphics : christiane hoge weg

»

Aedes-Magazine 2017/6

AE1706_Benchmark.indd 60

12-12-17 12:55

» Aedes-benchmark 2017 «

DEELNAME

CORPORATIES

61

Benchlearning LEREN VAN ELK AAR

85

‘Hoe doe je dat, die hoge score op het huur-

VAN ALLE CORPORATIES

dersoordeel?’ Corporaties zoeken elkaar op om van elkaar te leren en Aedes onder-

853

46

steunt hen daarbij. De Aedes-benchmark laat zien waar verbetering mogelijk is en stimuleert corporaties om van elkaar te le-

VAN DE CORPORATIEWONINGEN

ren. In het Aedes-benchmarkcentrum kunnen bestuurders en medewerkers zien hoe

2016

2017

Bijeenkomsten benchlearning

hun corporatie presteert ten opzichte van andere corporaties. Om onderling leren in

CORPORATIES DOEN MASSAAL MEE De Aedes-benchmark is niet meer weg te

de praktijk mogelijk te maken, organiseert Aedes een programma voor benchlearning

kers de prestaties van hun corporatie verge-

dat dit jaar nog uitgebreider is. In 85 bijeen-

lijken, daarover met elkaar in gesprek gaan

komsten kunnen bestuurders en medewer-

en van elkaar leren.

denken uit de branche. Ook in het vierde jaar is de belangstelling om mee te doen groot. Bijna 90 procent van de corporaties doet mee en is bereid hun resultaten openbaar te maken.

Dit jaar is de benchmark nog completer.

Op het gebied van duurzaamheid wordt bijvoorbeeld de warmtevraag per woning

‘ Benchlearning verruimt je blikveld’ bauke leeman , business controller bij mitros en nauw betrokken bij de benchle arning voor xl - corpor aties

gemeten, en bij onderhoud en verbetering zijn de Energie-Index en het huur-

schien te streng, waardoor je wel relatief lage bedrijfslasten hebt, maar wellicht ook een lage huurderstevredenheid? Of te lief, waardoor je lasten relatief hoog liggen? Je kunt heel specifiek inzoomen. Tot op detailniveau. Bijvoorbeeld: zij hebben zoveel

‘Samen met het benchmarkcentrum van

buurtbeheerders; o, ze doen meer met

dersoordeel toegevoegd als maatstaf

Aedes organiseren we in februari voor de

minder mensen; hoe zit dat bij ons?

voor de technische en ervaren woning-

vierde keer de benchlearningsessie voor

Hierdoor zijn corporaties beter gaan pres-

XL-corporaties. Dat zijn in totaal negentien

teren. Vooral op het gebied van bedrijfslas-

corporaties – Mitros is er een van. Je kunt

ten en huurderstevredenheid. Gemiddeld

echt zien dat die bijeenkomsten iets ople-

én op corporatieniveau – bijvoorbeeld bij

veren.

XL-corporaties. Door het spiegeleffect met

Betere samenwerking is een van de belang-

die letters (A, B en C) neemt de onderlinge

rijkste voordelen. Je legt tijdens zo’n bij-

competentie toe en krijg je een grotere

kwaliteit.

eenkomst gemakkelijk contacten. Vaak re-

drang om te presteren. Onderwerpen ko-

sulteert dit in een vervolgafspraak. Zo leer

men eerder op de agenda; bij de directie,

je van elkaar. Bijvoorbeeld op het gebied

maar ook bij de raad van commissarissen.

van bezuinigen; of je goed bezig bent.

Benchlearning verruimt je blikveld. Alleen

Maar ook van elkaars cultuur. Ben je mis-

al daarom is het zeer zinvol.’

» Aedes-Magazine 2017/6

AE1706_Benchmark.indd 61

12-12-17 12:55

62

» Aedes-benchmark 2017 «

Huurdersoordeel Deelscore 7,6

7,5

Huurders met een reparatieverzoek

7,5 Nieuwe huurders 7,4

7,4 Vertrokken huurders

7,2

2014

2015

2016

HUURDERS OP ALLE FRONTEN TEVREDENER Voor het vierde jaar op rij stijgen de rapportcijfers die huurders aan hun corporatie geven voor de dienstverlening. Aan ruim 170.000 nieuwe huurders, vertrokken huurders en huurders met een reparatieverzoek werd een oordeel gevraagd. Zij gaven gemiddeld respectievelijk een rapportcijfer 7,5, een 7,4 en een 7,5. Huurders waarderen het vooral als corporaties zich houden aan afspraken,

2017

zo vroeg mogelijk in het proces laten weten waar ze aan toe zijn en verzoeken in één keer afhandelen.

Corporaties geven aan dat de benchmark ervoor heeft gezorgd dat dit onderwerp hoger op de agenda is komen te staan. Veel corporaties hebben hun huurdersprocessen onder de loep genomen en verbeterd. Dit is een knappe prestatie, omdat de prestaties zijn geleverd met minder personeel en lagere budgetten.

Bedrijfslasten BEÏNVLOEDBARE BEDRIJFSLASTEN DALEN In 2016 daalden de beïnvloedbare bedrijfslasten voor het derde jaar op rij.

Corporaties verlaagden hun bedrijfslasten de afgelopen jaren met 235 euro per huurwoning, bijna 20 euro per maand. Daarmee zijn de bedrijfslasten met 23 procent gedaald sinds de start van de benchmark. De verschillen in bedrijfslasten tussen de corporaties zijn de afgelopen jaren kleiner gewor-

den. De Aedes-benchmark heeft met name corporaties met hoge bedrijfslasten aangezet tot het efficiënter werken.

In tegenstelling tot bedrijfslasten die corporaties zelf kunnen beïnvloeden, zijn de totale bedrijfslasten toegenomen met 45 euro per woning. Dit komt onder meer omdat de administratieve lasten en de verhuurderheffing zijn toegenomen, kosten waarop de corporaties geen invloed hebben.

-23% 1.025

923

853

790 €/vhe

2013

2014

2015

2016

Geharmoniseerde beïnvloedbare netto bedrijfslasten

Aedes-Magazine 2017/6

AE1706_Benchmark.indd 62

12-12-17 12:55

» Aedes-benchmark 2017 «

CO2-UITSTOOT

Duurzaamheid

21,8 kg/m2

HUURWONINGEN ENERGIEZUINIGER Voor de tweede keer maakt duurzaamheid deel uit van de Aedes-benchmark en ook hier is meteen een positieve trend zichtbaar. Uit de benchmarkresultaten blijkt dat de energie-technische kwaliteit van corporatiewoningen is verbeterd. De EnergieIndex is gedaald van 1,85 naar 1,73. Als deze trend zich voortzet, zijn corporaties goed op weg om hun langetermijnambities uit de Aedes-Woonagenda te realiseren: gemiddeld energielabel B (Energie-Index van 1,4) in 2021.

Naast de Energie-Index is dit jaar voor het eerst ook gevraagd naar de CO2-uitstoot van huurwoningen. Daarmee is in de toekomst meetbaar hoe woningcorporaties gevorderd zijn in hun ambitie om in 2050 een CO2-neutrale woningvoorraad te hebben.

‘ Het blijft alle hens aan dek’ erik ronnes , t weede k amerlid cda , woordvoerder wonen

‘De Aedes-benchmark heeft veel goeds gebracht. Corporaties leren van elkaar. Mede daardoor zijn ze erin geslaagd de bedrijfslasten flink omlaag te brengen. Dat was een van de belangrijkste doelstellingen van de nieuwe Woningwet. Maar er valt nog meer winst te behalen. Corporaties moeten bijvoorbeeld op vijf of zes verschillende manieren de waarde van hun woningen bepalen. Daarin gaat veel tijd en energie zitten. Waarom houden we

63

2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0

2016 2017 2018 2019 2020 2021

EI NV Doel EI Energieakkoord NV Doel Woonagenda

het niet gewoon op een of twee methodes? Voor ons als politiek ligt daar een rol.

De verhuurderheffing zorgt ook voor hogere lasten. Mede op aandringen van het CDA vloeit daarvan nu 100 miljoen euro terug naar de sector voor investeringen op het gebied van duurzaamheid. Dat is weliswaar een bescheiden bedrag, maar het is wel een eerste aanzet. Je creëert een vliegwieleffect.

Verduurzaming in de volkshuisvesting is belangrijk. Dat kan niet hard genoeg gaan. Het gaat de goede kant op. Al is er wel sprake van enige vertraging.

Aanvankelijk was de doelstelling: een gemiddeld label B in 2020. Dat is nu verschoven naar 2021. Bovendien zijn niet alle corporaties even ver; er zijn koplopers, maar ook achterblijvers.

We moeten zien dat we iedereen aan boord houden. Hoe? Volgens mij is transparantie over wat er wordt gedaan en wat daarvan de voordelen zijn essentieel. Daarin moet je de huurders meenemen. Dat vergt tijd en is arbeidsintensief. Maar we staan voor een grote opgave. Het blijft alle hens aan dek.’

Aedes-Magazine 2017/6

AE1706_Benchmark.indd 63

12-12-17 12:55

64

» Aedes-benchmark 2017 «

Onderhoud & verbetering MEER GELD BESTEED AAN ONDERHOUD EN VERBETERING Corporaties besteden jaarlijks meer geld aan onderhoud, verbetering en renovatie van hun woningen. De instandhoudingskosten komen 6 procent hoger uit op 2.146 euro per huurwoning. Het grootste deel van dit bedrag gaat naar planmatig onderhoud. Ongeveer een kwart investeren zij in woningverbetering.

Naast de instandhoudingskosten is dit jaar voor het eerst gemeten hoe de huurder de kwaliteit van zijn woning ervaart. Gemiddeld geeft hij een 7 waarbij het geen verbazing wekt dat er flinke verschillen zijn tussen bouwjaren en woningtype.

n

Instandhoudingskosten

.

1.950

2.022

2.146

2014

2015

2016

€/vhe

Beschikbaarheid & betaalbaarheid MEER BETAALBARE WONINGEN Het laatste prestatieveld laat zien hoe corporaties hun maatschappelijke taak vervullen: passende en betaalbare woonruimte bieden voor mensen met lagere inkomens. In 2016 wisten corporaties het aantal betaalbare huurwoningen uit te breiden met 1,3 procent. Dat zijn 23.000 huurwoningen erbij met een huur tot 629 euro. Een ruime verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor toen de betaalbare voorraad met 11.000 woningen toenam. Hieruit blijkt dat corporaties extra inzetten op de laagste inkomensgroepen.

Uit de benchmark blijkt verder dat corporaties de huren het afgelopen jaar heel beperkt hebben laten stijgen: gemiddeld 2 procent. De gemiddelde huur voor zittende huurders steeg slechts 1,1 procent, flink lager dan de maximaal toegestane huurverhoging.

Instanthoudingskosten naar kostensoort in 2016 Bedrag in € per vhe Reparatie onderhoud

Investering woningverbetering

‘ De bejegening is verbeterd’

€ 371

ronald paping , algemeen direc teur van de woonbond

€ 523 € 253

Mutatie onderhoud

€ 998

Planmatig onderhoud

OORDEEL HUURDER

7,0

‘De benchmark is hartstikke mooi. Het beeld wordt steeds vollediger. Nadeel is dat het daardoor ook minder helder wordt. Het is lastig geworden om te zien waar jouw corporatie precies staat.

Huurders hebben baat bij de benchmark. De bejegening is verbeterd. Dat is geen toeval. Desondanks krijgen we nog regelmatig klachten over arrogant en klantonvriendelijk gedrag. Bijvoorbeeld van mensen die in het weekend niet worden geholpen. Wat mij verder opvalt, is dat de ervaren

Aedes-Magazine 2017/6

AE1706_Benchmark.indd 64

12-12-17 12:55

» Aedes-benchmark 2017 «

65

IN 2016 WISTEN WONINGCORPORATIES HET AANTAL BETAALBARE HUURWONINGEN UIT TE BREIDEN. ER KWAMEN 23.000 BETAALBARE HUURWONINGEN BIJ VOOR MENSEN MET LAGERE INKOMENS

Huisvesten doelgroepen

Betaalbaarheid

Beschikbaarheid Ontwikkeling woningvoorraad Voorraad tot liberalisatiegrens

-1,3%

Huurprijs (DAEB)

502 Betaalbare voorraad

+1,3%

Toewijzing huishoudens

17,0%

Betaalbaar binnen vrijkomend aanbod

79%

512

€/maand

2015

2016

80,9%

Huur t.o.v. maximale huur (DAEB)

Match voorraad en doelgroep

83,3%

72%

onder huurtoeslaggrens onder EC-grens

De hele rapportage

woningkwaliteit relatief laag is. Dit geldt vooral voor woningen van voor 1970. Dat blijft een aandachtspunt.

Je ziet ook dat kleinere corporaties voor wat betreft het huurdersoordeel beter scoren dan grote. Waarmee dat heeft te maken? Ik denk de bureaucratie; hoe groter de organisatie, hoe minder persoonlijk.

Maar huurders klagen bij ons vooral over de betaalbaarheid en beschikbaarheid. Het is jammer dat hiervoor geen letter-score wordt gegeven. De gemiddelde huur van corporaties is onderling te vergelijken, maar dat zegt niets over de vaak forse stijging. Het totaalbeeld wijst uit dat de huren van bestaande contracten in 2016 met gemiddeld 1,1 pro-

cent zijn gestegen. Inclusief mutaties was dat 2 procent. Dat is veel. Koppel je dit aan de lage inflatie dan zijn we helemaal niet tevreden. Ja, als je kijkt naar 2015 en vooral 2014 dan valt 1,1 procent mee.

Maar om nu te zeggen: wat zijn we goed bezig... In deze twee jaren was de inflatie substantieel.

Zeker, dat er meer goedkope huurwoningen zijn bijgekomen is een goede zaak. Dat is de heilzame werking van het passend toewijzen en heeft weinig van doen met de benchmark. Maar de totale sociale woningvoorraad onder de liberaliseringsgrens is wel gedaald, met 27.000. Voor de beschikbaarheid is dat kwalijk.’

van de Aedes-benchmark is te vinden op www.aedes.nl/benchmark.

Aedes-Magazine 2017/6

AE1706_Benchmark.indd 65

12-12-17 12:55

RETHINK CLIMATE IMPROVE LIFE

We willen niet stoken Maar in 2050 wil vrijwel niemand nog stoken Samen zorgen we ervoor dat ook de komende generaties er nog lekker warm bij zitten. Doe mee met hetnieuweverwarmen.nl

AE1706_Advertenties.indd 66

08-12-17 11:54

» mensen en wonen «

67

Peter van Maaren (60) woont in een benedenwoning in de Diamantbuurt in Amsterdam. Hij huurt de woning van 47 vierkante meter van woningcorporatie Stadgenoot. Het huis heeft een WOZ-waarde van 270.500 euro.

TEKST: LISETTE VOS, FOTO: SUZANNE BLANCHARD

‘Mijn buren zijn mijn familie’ Al ruim twintig jaar woont Peter van

uit. Familie is het thema van Peter van

de buren uit. De Straattafel bestaat nog

Maaren (60) in de Diamantbuurt in

Maaren die jarenlang als leraar voor de klas

steeds: elke zomer komt de buurt vier keer

Amsterdam. Hij zet zich vol overgave in

heeft gestaan. Hij schreef er een boek over:

bij elkaar, en ook tijdens oud en nieuw. Voor

voor de buurt. ‘Straks regel ik gratis

Mijn meester is een homo. ‘Als leraar was de

eenzame ouderen in de buurt regelt hij deze

oliebollen voor de ouderen in de buurt.’

klas voor mij familie. Net als mijn buren mijn

maand gratis oliebollen die ouders met

familie zijn. Mensen zijn voor mij één, welke

kinderen uitdelen. ‘Zo kom je met elkaar in

In de benedenwoning van Peter van Maaren

culturele of religieuze achtergrond ze ook

contact.’

staat de kerstboom ruim op tijd opgetuigd.

hebben.’ Begin niet over de negatieve

Ook is hij de initiatiefnemer van de gevel-

Ook door het jaar heen straalt zijn huis de

verhalen die over de Diamant-buurt in de

tuinenburendag die de buurt samen met de

sfeer van kerst uit. De grote kerststal in zijn

krant hebben gestaan. Toen Van Maaren hier

corporaties Stadgenoot en Eigen Haard

slaapkamer, met beelden van bijna een

net woonde, organiseerde hij de Straattafel.

organiseert. ‘Als je iets vanuit je hart doet,

meter, blijft staan, ook als kerst voorbij is.

Hij zette een deur uit zijn huis op twee

kost het geen enkele moeite’, verklaart hij

’De stal staat voor mij voor familie‘, legt hij

schragen voor zijn huis en nodigde

zijn grote inzet voor de buurt.

Aedes magazine 2017/6

Untitled-4518 39

2017-12-12 14:18:18

68

» huisvester van het volk «

Jan Bruinwold Riedel TEK ST : MARGRIET PFLUG , FOTO : JEROEN VAN KOOTEN

Geboren en getogen in Saaxum treedt Jan Bruinwold Riedel (1849-1921) in de voetsporen van zijn vader: hij wordt dominee. Jaren staat hij op de kansel in Friese dorpen met namen als De Knipe en Oldeholtpade. Hij staat te boek als modern predikant. Geen gemakkelijke positie in een tijd dat kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders rollebollend over straat gaan over de juiste koers: behoudend of modern.

Dat geruzie speelt ongetwijfeld een rol in het besluit van Bruinwold Riedel tot een carrièrewissel. In 1888 aanvaardt hij het ambt van secretaris van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen in Amsterdam.

De instelling wil op christelijke grondslag het ‘algemeen volksgeluk’ bevorderen. In zijn ruim 25 jaar bij ’t Nut blijft hij met dorpse ogen naar de stad kijken. Bruinwold Riedel ijvert voor volwassenenonderwijs, voor nutsspaarbanken en voor volkstuinen voor de stedelijke arbeidersgezinnen. Hij is in 1906 de eerste die in Nederland bekendheid geeft aan het Engelse gedachtegoed over tuinsteden en -dorpen door er een boek over te schrijven en er voordrachten over te houden.

Vooral het tuindorp als vorm vindt weerklank. Her en der verspreid over Nederland zijn er dan al wat experimentele voorbeelden. Het boek en de voorbeelden inspireren menig pas opgerichte woningcorporatie een tuindorp te bouwen. Zo ook woningbouwvereniging Onnen die in de jaren 20 voor werknemers van de Staatsspoorwegen een tuindorp (op de foto) bouwt bij het Harense rangeercomplex. Voor de ‘orde en tucht’ moest er wel een veldwachter in het dorp komen wonen.

In 1912 werd Bruinwold Riedel voor zijn verdiensten benoemd tot officier in de Orde van Oranje Nassau.

Meer over de geschiedenis van sociale woningbouw op www.canonvolkshuisvesting.nl.

Portret: Coll. Groninger archieven

Untitled-3879 6

2017-12-11 10:05:19

» huisvester van het volk «

Untitled-3879 7

69

2017-12-11 10:05:24

70

» werkaanwonen.nl «

» colofon « Aedes-Magazine is zowel een gedrukte als een digitale uitgave van Aedes vereniging van woningcorporaties. AedesMagazine is gratis enverschijnt zes keer per jaar.

Aedes is de brancheverenging voor woningcorporaties in Nederland. Zij werken dagelijks aan goed en betaalbaar wonen voor mensen die om welke reden dan ook steun in de rug nodig hebben.

Corporaties beheren 2,4 miljoen huurwoningen,waarin 4 miljoen mensen wonen. 1 op de 3 huishoudens in Nederland woont in een corporatie-

woning. Ongeveer 300 corporaties zijn lid van Aedes, dat zijn vrijwel alle corporaties in Nederland. Aedes behartigt hun belangen, ondersteunt hen bij het uitvoeren van hun taken en biedt een platform voor kennisuitwisseling en ontmoeting. Aedes is ook de werkgeversvereniging van de corporatiebranche.

Redactie Margriet Pflug en Latifa Vonk (hoofdeneindredactie); Elske Koopman, José de Vreede, Marjon van Weersch en Quinten Snijders (redactie); Devika Mangal en

Carolien van der Ploeg (productie). M.m.v. Peter Breyer, Christine van Eerd, Christiane Hogeweg, Simon Kooistra, Jan Smit, Lisette Vos en Henk Peter Kip. Redactiesecretariaat T (088) 233 37 50 E aedesmedia@aedes.nl Grafische vormgeving Gedrukt: Curve grafischevormgeving BNO, Haarlem Digitaal: Bynder en Label A, Amsterdam/Rotterdam

Abonnementen gedrukte versie T (088) 233 37 00 E publicaties@aedes.nl Abonnementen digitale versie I www.aedes.nl/abonneren Advertenties Multor MediaBV Wouter Otto Postbus 5085 6802 EB Arnhem T (085) 003 04 47 E wouterotto@multormedia.nl I www.multormedia.nl

Aedes vereniging van woningcorporaties Koningin Julianaplein 10 2595 AA Den Haag Postbus 93121 2509 AC Den Haag T (088) 233 37 00 E aedes@aedes.nlI www. aedes.nl I www.aedesmagazine.nl Twitter @aedesnet.nl Auteursrechtenvoorbehouden ISSN 1388-8528

Aedes-Magazine 2017/6

Untitled-4380 3

2017-12-12 09:12:19

In combinatie met

r warmtepomp de GeniaAir lucht/ wate het startpunt naar energieneutraal wonen

ThermoMaster C-XV & ThermoElegance Advance De troeven van AWB AWB heeft met de ThermoMaster C-XV en de ThermoElegance Advance twee uitstekende ranges HR-ketels voor de projectenmarkt beschikbaar. Beide gericht op betrouwbare verwarming en tapwater, tegen goed beheersbare onderhoudskosten.

• Verkrijgbaar in CW 3/ CW 4/ CW 5 • Verwarmingsvermogens 25, 30 of 35 kW • Voorzien van optimaal vormgegeven warmtewisselaars • Zeer aantrekkelijke onderhoudscyclussen • Maximale grip op beheerskosten Samen met duurzame warmtepomp • Te combineren met AWB lucht/ water warmtepomp GeniaAir • Dé hybride tussenstap in de energietransitie naar aardgasloos

Kijk voor meer informatie op: www.awb.nl

AWB_AEDES_DECEMBER_2017_210x297.indd 1 AE1706_Advertenties.indd 71

21/11/2017 14:26 08-12-17 11:54

Samen meer bereiken

Wil je werken in een uitdagende en afwisselende werkomgeving? Dan zijn wij op zoek naar jou!

Bij Hofmeier krijg je de kans om je breed te ontwikkelen en zo een basis te leggen voor een succesvolle carrière.

Werken bij Hofmeier?

Hofmeier is een bevlogen organisatie met professionals in vaste dienst. Samen met onze opdrachtgevers maken wij iedere dag het verschil.

Ben jij toe aan een volgende stap en heb je een relevante opleiding op minimaal HBO-niveau?

Wat we met elkaar gemeen hebben is een passie voor ons vakgebied, de behoefte aan afwisselend werk, ruimte om onszelf te ontwikkelen en de overtuiging dat finance meer is dan cijfers alleen!

Kijk dan op werkenbijhofmeier.nl of bel meteen met Lieselotte van der Sar voor een goed gesprek over jouw mogelijkheden.

Interim & Consulting Lammenschansweg 144 2321 JX Leiden 088-572 75 55 solliciteren@hofmeier.nl www.werkenbijhofmeier.nl

29000_Adv_Aedes_Nieuwe_opmaak.indd 1 AE1706_Advertenties.indd 72

04-12-17 08-12-17 12:34 11:54