Aedes-Magazine 5/2018

2018/5

WONINGCORPORATIES EN SOCIALE HUISVESTING

Leefbare dorpen MEEBEWEGEN MET KRIMP » DIT WAS DAG VAN HET HUREN » BUITEN GEBAANDE PADEN OP ZOEK NAAR LEEFBAARHEID » 16 VRAGEN AAN BETTINA BOCK » ALS VERANTWOORD HANDELEN SCHUURT MET DE WET » TOEZICHTHOUDER IN DE SCHOOLBANKEN «

Untitled-2103 3

10/30/2018 4:27:48 PM

“ Niet alleen het facturatie-

proces, maar ook de werkdag wordt efficiënter”

De Factuur App, de handige app waarmee u met een swipe naar links of rechts uw facturatieproces up-to-date houdt.

Een factuur goedkeuren of tekenen op het moment en de plaats dat het u het beste uitkomt? Dat kan met de Factuur App! De app is eenvoudig te gebruiken op tablet en smartphone, op ieder tijdstip en iedere locatie.

In de Factuur App staan de facturen uit het Digitale Factuurverwerkingsproces voor u klaar.

Het goedkeuren, tekenen en/of afkeuren kan snel gebeuren door de factuur op basis van de meest essentiële factuurgegevens simpelweg naar links of rechts te swipen. Wilt u meer informatie over de factuur, dan kunt u hierop inzoomen. U krijgt dan de beschikking over de status van de factuur, notitie

en factuurhistorie, crediteurgegevens, factuurregels, termijnen, boekingsregels en gekoppelde bijlagen.

Het dashboard geeft u inzicht waar welke factuur zich in het proces bevindt.

Wilt u meer weten over de Factuur App en de mogelijkheden die NCCW u biedt? Maak dan snel een afspraak.

Kijk op onze website voor meer informatie. Wilt u persoonlijk contact bel dan 036 539 13 93 of stuur een e-mail naar communicatie@nccw.nl.

www.nccw.nl

» commentaar «



SAMEN OPTREKKEN FOTO : JEROEN POORTVLIET

Eigenlijk moet het in ons werk steeds weer gaan over de huurders en de mensen die een huis zoeken. Hun verhalen. Hun ervaringen. Niet over instituten, over ingewikkelde wetten met moeilijke namen, over akkoorden die we al dan niet op hoog niveau sluiten.

Dit onderwerp houdt me bezig. In een periode dat we er in slagen de belastingdruk op woningcorporaties en de gevolgen daarvan aan de kaak te stellen. Samen. En dan bedoel ik niet alleen Aedes, woningcorporaties, de Woonbond en gemeenten. Ook collega-brancheorganisaties, woningmarktexperts en economen mengen zich in het debat. Iedereen ziet het, corporaties zouden een cruciale rol kunnen spelen bij alle uitdagingen die er nu zijn op de woningmarkt.

Ons punt staat op de politieke agenda: door allerlei belastingmaatregelen worden corporaties keihard geraakt. En dus huurders en woningzoekenden! Een hogere belastingdruk betekent minder nieuwbouw, minder renovatie en minder verduurzaming. En gaat ten koste van betaalbare huren. Zo simpel is het. Niet iedereen zal direct wakker liggen van een belastingverhoging voor woningcorporaties. Maar als je dan op het niveau van huishoudens duidelijk maakt wat dat concreet betekent, begint zo’n op het oog ongrijpbare belastingmaatregel van dit kabinet opeens te leven.

Onze huidige en toekomstige huurders en mensen die een goedkope

‘Wat betaalt mevrouw De Vries uit Appingedam maandelijks via de huur aan rijksbelasting?’

koop- of vrijesectorhuurwoning zoeken zijn de dupe. Maar het idee dat hun persoonlijke verhalen nog een beetje onderbelicht blijven, laat me niet los. Wat betaalt mevrouw De Vries uit Appingedam maandelijks via de huur aan rijksbelasting? Hoe lang staat Mark uit Amsterdam, die op zichzelf wil gaan wonen, op de wachtlijst? En waarom blijven de woonlasten van meneer Jansen voorlopig stijgen, omdat energiebesparende renovatie nog op zich laat wachten?

De ervaringen van deze mensen wil ik de komende maanden graag in de spotlights zetten. Zij geven een gezicht aan de desastreuze kabinetsmaatregelen voor het wonen in Nederland. Laten we ook daarbij samen blijven optrekken.

Marnix Norder Voorzitter

Aedes-Magazine /

Untitled-1204 3

10/26/2018 1:51:21 PM

4

» inhoud «

10

WETENSCHAPPER GERARD VAN BORTEL

‘IK WERK GRAAG MEE AAN INNOVATIE IN LEEFBAARHEID’

Commentaar Ondertussen in

3 Samen optrekken 6 Zutphen

Opinie 16 ‘Ouderen zelfstandig laten wonen gaat ons allemaal aan’ – Hassan Najja Column 29 Proefballonnen – Marco de Wilde Slimmer en beter voor elkaar 30 Vernieuwende praktijkvoorbeelden De stelling 39 Onderhoud doet een corporatie zelf Zestien uit tweeëndertig 40 Zestien vragen aan Bettina Bock Goedemorgen 50 Hilde Smits VTW en toezicht 54 Permanente educatie Huisvesters van het volk 60 Willem Frederik Büchner Colofon 62

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1521 4

10/29/2018 12:24:07 PM

» inhoud «

5

20

LEEFBARE DORP

32

DAG VAN HET HUREN

44

Met verschillende maatregelen verzacht woningcorporatie Thús Wonen in Noordoost-Friesland de gevolgen van krimp en houdt ze de dorpen in haar werkgebied leefbaar. Samen met onder andere de gemeente en de verenigingen Dorpsbelangen. De eerste stappen daarvoor kwamen vanuit de dorpen zelf.

In wijken, dorpen en steden in heel Nederland organiseerden zo’n 50 woningcorporaties in oktober 2018 de vierde Dag van het Huren.

Uiteenlopende activiteiten waren een mooie aanleiding om huidige en toekomstige huurders te ontmoeten.

VERANTWOORD HANDELEN Hoe zorgen woningcorporaties dat medewerkers integer en verantwoord handelen? Ook als het wettelijk kader schuurt? We stellen de vraag aan deelnemers en docenten van de Leergang Compliance.

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2925 5

11/2/2018 10:50:55 AM

6

» ondertussen in Zutphen «

TEK ST : MARJON VAN WEERSCH , FOTO : PETER VENEMA

Samenwerken aan duurzaamheid De Aedes Roadshow De Routekaart: van ambitie naar aanpak streek 16 oktober neer in het kantoor van Woonbedrijf ieder1 in Zutphen. Corporatiebestuurders uit de regio Woonkeus Stedendriehoek brachten er hun regionale verduurzamingsopgave en aanpak in kaart samen met Aedes-adviseur Duurzaamheid Dolf Neilen.

De roadshow trekt dit najaar langs alle netwerken van corporatiedirecteuren omdat regionale samenwerking noodzakelijk is voor het halen van het einddoel: alle corporatiewoningen CO2-neutraal in 2050. Deze forse verduurzamingsopgave vraagt om maatwerk. Samen met Aedes onderzoeken de netwerken de mogelijkheden van samenwerking. Niet alleen tussen corporaties onderling, maar ook met gemeenten, netbeheerders en energieleveranciers. Samenwerkende corporaties kunnen collectief meer bereiken dan individueel.

Deze Roadshow is een volgende stap in het thema Verduurzaming van de Vernieuwingsagenda. Uitgangspunt is kennisdelen en goede voorbeelden uitlichten. Meer informatie: www.aedes.nl/roadshowroutekaart.

Untitled-2147 6

10/31/2018 8:08:21 AM

» ondertussen in Zutphen «

Untitled-2147 7

7

10/31/2018 8:08:24 AM

“Wij feliciteren Ymere met de verkoop van 867 woningen in Leiden aan woningcorporatie Portaal.”

Het team van WIJ aan- en verkoopmanagement heeft Ymere met veel plezier geadviseerd.

Wie zijn WIJ? WIJ aan- en verkoopmanagement is een onderneming van Jimmy Feitz MRE MRICS en Martin Peeringa QC MRE. Twee vastgoedprofessionals met ieder ruim vijftien jaar ervaring in managementfuncties bij corporaties.

Zijn ze nou helemaal van gas los?! en een Wij hebb w g voor u oplossin tuk s e vraag duurzam au: e bitieniv op elk am

ric én all-elect hybride

remeha.nl/warmtepompen

Ga naar remeha.nl/ warmtepompen en ontdek wat wij allemaal in huis hebben.

Jimmy: +31 6 53 403 764

info@wijverkoop.nl

Martin: +31 6 12 432 885

wijverkoop.nl

Nee, maar onze warmtepompen zijn dat wel!

RECYCLING BETONDAKPANNEN ONDERDEEL VAN DAKSYSTEEMGARANTIE PLUS Met de ondertekening van ‘Het Betonconvenant’ tussen de Stichting Dakmeester en de Branchevereniging BRBS recycling is de recycling van betonnen dakpannen een integraal onderdeel van Daksysteemgarantie PLUS geworden. Alle bij de Stichting Dakmeester aangesloten dakdekbedrijven bieden de dakpannen aan bij recyclebedrijven die er weer een grondstof van maken voor nieuwe dakpannen. Onze partner en producent van betondakpannen, Monier zal deze grondstof weer zoveel mogelijk in nieuwe dakpannen verwerken.

Een echte bijdrage aan de circulaire economie, want hiermee is de cirkel rond.

Recycling

betondakpannen

Digitaal dakdossier

KOMO

Kwaliteitsnormering

15 JAAR

KOMO-

procescertificaat

Garantiecertificaat

Voor 15 jaar

Daksysteemgarantie PLUS is een product van de Stichting Dakmeester, de kwaliteitsspecialisten in hellende daken. Wij als Dakmeesters vinden het van groot belang dat u ervan uit kunt gaan dat de door ons geleverde daken aan de allerhoogste kwaliteitsnormen voldoen. Samen met onze garantiepartners Monier, Velux en Unilin zorgen wij daarom voor garantie op materialen, functionaliteit en arbeid. Daksysteemgarantie PLUS wordt ondersteund door een uniek digitaal bouwdossier en geldt voor maar liefst 15 jaar!

Daksysteemgarantie PLUS. De maatstaf voor hellende daken.

Stichting Dakmeester is het landelijk netwerk van KOMO-gecertificeerde dakdekkers en producenten van hellende daken. Voor meer informatie over Daksysteemgarantie PLUS zie www.dakmeester.nl

Onze garantiepartners

10

» interview «

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1101 12

10/26/2018 10:30:53 AM

» interview «

11

LID RAAD VAN INSPIRATIE INNOVATIECHALLENGE

Gerard van Bortel Prangende kwesties op het gebied van de leefbaarheid in wijken en buurten op een vernieuwende manier oplossen met elkaar. Dat is het doel van de Innovatiechallenge 2018-2019. Een uitstekend initiatief, vindt Gerard van Bortel, universitair docent Housing Management aan de TU Delft en lid van de Raad van Inspiratie van de challenge. Helemaal wanneer het concreet iets oplevert. ‘De huurder moet het resultaat zien.’

TEKST: JAN SMIT, FOTO’S: JORIS DEN BLAAUWEN

»

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1103 13

10/26/2018 10:31:15 AM



» interview «

»

Tijdens de startbijeenkomst van de Innovatiechallenge vertelden twee huurders in een interview met Aedes-directeur Jeroen Pepers wat zij verstaan onder een fijne woonomgeving. En wat fijn wonen volgens hen in de weg staat. Zes teams met in totaal zo’n 90 enthousiaste bestuurders, beïnvloeders en medewerkers van corporaties en andere maatschappelijke organisaties gaan daarmee aan de slag. Zij gaan het komende jaar op een vernieuwende manier oplossingen zoeken voor zes complexe problemen in de leefbaarheid van wijken.

De startbijeenkomst op 27 september 2018 van de Innovatiechallenge Leefbare Wijken en Buurten 2018-2019 was in elk geval al veelbelovend.

Of, in de woorden van gastheer Gerard van Bortel: ‘Een bron van energie.’

Zijn wens: dat de deelnemers het enthousiasme gedurende de rit weten vast

De Innovatiechallenge is een

te houden. Zodat de ‘oogst’ de samenleving ten goede komt – de huurders

initiatief van Kwaliteits-

voorop. Daar heeft hij goede hoop op, vertelt de universitair docent Housing

centrum Woningcorporaties

Management aan de TU Delft en lid van de Raad van Inspiratie van de

Huursector (KWH), BlomBerg

challenge een paar weken na de aftrap.

Instituut en Aedes, in het kader van de Vernieuwingsagenda.

‘De politieke aandacht komt en gaat.

Corporaties zijn de constante factor in de wijk, zij weten als geen ander wat er speelt’

Kan Van Bortel, die twee jaar geleden promoveerde op de rol van woningcorporaties in kwetsbare wijken, zich vinden in de keuze voor leefbaarheid als onderwerp voor de challenge?

Gedurende een jaar gaan zes

‘Daar kan ik mij goed in vinden. De bewonerspopulatie verandert. Corpora-

naar vernieuwende

ties krijgen steeds meer te maken met kwetsbare mensen. Dat heeft con-

oplossingen voor leefbaar-

sequenties voor de leefbaarheid in wijken en buurten. De huidige Woning-

heidsproblemen in wijken en

wet maakt het corporaties minder gemakkelijk om zich daarvoor in te zetten.

buurten. Dit gebeurt domein-

Dus moeten ze op zoek naar nieuwe vormen om de leefbaarheid te verbe-

overstijgend en niet vanuit het

teren. Al was het maar omdat de rol van corporaties in de wijken groot blijft.

huidige ‘hokje’ of systeem. Het

De politieke aandacht komt en gaat. Die is sterk afhankelijk van incidenten.

moet uiteindelijk leiden tot

Corporaties zijn de constante factor. Zij weten als geen ander wat er speelt.’

een vernieuwende uitkomst

Ook de vragen/opdrachten waarmee de zes teams aan de challenge zijn

die wordt beoordeeld door

begonnen, kan hij goed plaatsen. Die variëren. Van het creëren van nieuwe

collega’s vanuit de andere

bestuurlijke arrangementen op het gebied van wonen, zorg en welzijn die

teams én door de Raad van

zorgen voor een fijne leefomgeving. Tot het vergroten van de leefbaarheid in

Inspiratie.

divers samengestelde teams van 10 tot 15 mensen op zoek

een wijk met een zeer eenzijdige, overheersende bewonersgroep, waarbij

www.aedes.nl/innovatie-

ook criminele ondermijning een rol speelt.

challenge

Domeinoverstijgende samenwerking Stuk voor stuk prangende kwesties, meent Van Bortel, waarbij samenwerking essentieel is. Samenwerking tussen corporaties en bewoners, tussen bewoners onderling, maar vooral ook met alle andere partijen die bij de leefbaarheid in buurten en wijken een rol spelen.

Ook in de samenstelling van de teams en de werkwijze komt die domeinoverstijgende aanpak goed tot uiting. Van corporatiebestuurders tot wethouders, van mensen uit de geestelijke gezondheidszorg en wetenschappers tot een dominee of woonconsulent: tal van disciplines zijn vertegenwoordigd. Roulatie blijft daarbij mogelijk.

Geen lineair proces Van Bortel: ‘We werken aan de hand van moderne verandermethodes zoals co-creatie en design-denken. Een open en dynamische aanpak waarbij niets in steen gebeiteld staat. Je begint bij de basis, in dit geval de bewoners. Wat willen zij, wat kan er volgens hun beter? Vervolgens ga je op zoek naar partijen die op basis van kennis en ervaring kunnen bijdragen aan een oplossing. Dit is geen lineair proces. Al naar gelang de behoefte kan de vraag worden aangepast en de samenstelling van een team veranderen. Nieuwe

»

Aedes-Magazine /

Untitled-1106 14

10/26/2018 10:32:03 AM

» interview «

13

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1112 17

10/26/2018 10:37:36 AM



» interview «

»

deelnemers blijven dus welkom. De oplossingen worden uiteindelijk weer teruggekoppeld naar de bewoners, die daar ook weer hun mening over kunnen geven. Zo kom je uiteindelijk samen tot een afgewogen resultaat dat breed wordt gedragen.’

De startbijeenkomst op 27 september stond vooral in het teken van het scherp krijgen van de vragen. Waar gaan we naartoe? Wanneer zijn we blij met een resultaat? De deelnemende directeur-bestuurders van woningcorporaties zetten hun voorstel kernachtig neer in hun team, deelnemers konden aangeven in hoeverre zij zich daarin herkenden.

Tijdens de tweede bijeenkomst, op 13 december 2018, gaat het vooral over extern onderzoek: ervaringen, drijfveren en belangen ophalen bij de bewoners en bij stakeholders, maar ook: wat is er al aan kennis en ervaring die kan bijdragen aan nieuwe inzichten en ideeën voor oplossingsrichtingen?

Gerard van Bortel (54)

Daarna volgen onder meer een hackathon – in de tijd van een dag een

is universitair docent Housing

innovatieve en creatieve oplossing uitwerken – en natuurlijk de diverse

Management aan de faculteit

experimenten middenin kwetsbare wijken en verspreid over het land. Tijdens

Bouwkunde van de TU Delft, is

het slotevenement op 26 september 2019 presenteren de teams hun

al 25 jaar actief in de

oplossingen.

volkshuisvesting. Betaalbaar wonen is zijn passie. Hij

Lokale afspraken

‘In lokale afspraken met de gemeente is soms meer mogelijk dan in de Woningwet’

studeerde af als bouwkundig

Van Bortel is lid van de Raad van Inspiratie, een club van vijftien mensen uit

ingenieur aan de HTS in

onder meer het lokaal bestuur, de zorg, de corporatiewereld en de weten-

Tilburg, werkte daarna in

schap die fungeren als klankbord. Hij vindt de challenge een mooi initiatief en

verschillende functies in de

draagt daar als wetenschapper graag aan bij.

volkshuisvesting. Twee jaar

Want de leefbaarheid in wijken en buurten mag dan de afgelopen decennia

geleden promoveerde hij aan

behoorlijk zijn verbeterd, er blijft volgens Van Bortel nog genoeg te doen – al

de TU Delft op de rol van

was het maar om terugval te voorkomen. Voor corporaties ligt daar in zijn

woningcorporaties in

ogen nog steeds een belangrijke taak weggelegd. De prestatieafspraken met

kwetsbare wijken. Naast

huurders en gemeenten bieden daartoe voldoende ruimte, denkt hij. Mits

universitair docent is Van

corporaties goed overleggen. ‘In lokale afspraken is soms meer mogelijk dan

Bortel onder meer

in de Woningwet. Bovendien zorgt samenwerking voor legitimiteit.’ Met

huurderscommissaris bij

slimme ideeën kan de Innovatiechallenge volgens de wetenschapper laten

woningcorporatie Rochdale,

zien wat er lokaal zoal mogelijk is.

lid van de Vlaamse Visitatieraad Sociale

Van Bortel hoopt op mooie oplossingen. ‘De methodiek, het samenwerken, is

Huisvesting en bestuurslid van

belangrijk, maar het is natuurlijk ook fijn als de challenge concreet iets

de vereniging voor

oplevert. Dat de oplossingen niet op de plank blijven liggen, maar maat-

volkshuisvesting Forum.

schappelijk impact hebben.’ Zo’n innovatie kan voor iedereen direct zichtbaar zijn. Zoals de 100 CO2-neutrale verplaatsbare woningen die woningcorporatie Woontij gaat neerzetten op Texel – een van de inzendingen van de vorige Innovatie-challenge. De eerste van deze woningen wordt nog voor het eind van het jaar opgeleverd. Maar het resultaat is dikwijls minder concreet zichtbaar. Geen punt, vindt Van Bortel. ‘Niet alles is te kwantificeren. Waar het om gaat is dat de huurder er iets van merkt.’

Breed gedragen Samen met de andere juryleden gaat hij de plannen daarom kritisch bekijken.

Tijdens het pitchen, in de finale, en daarvoor, gedurende de challenge. Dit ook om teleurstelling bij de deelnemers te voorkomen. ‘Zij leggen er toch vaak hun hele ziel en zaligheid in. Als je dan pas aan het eind kritiek krijgt, is dat frustrerend. Bovendien bestaat de kans dat de oplossing dan niet breed wordt opgepakt. Daar is het ons uiteindelijk om te doen.’ Het enthousiasme tijdens de start vindt Van Bortel in ieder geval veelbelovend. ‘Het zou mooi zijn als dat enthousiasme bij de implementatie en evaluatie aanhoudt.’

«

Aedes-Magazine /

Untitled-1119 14

10/26/2018 10:42:00 AM

Veilige rookgasafvoer voor uw bewoners!

met UbiFit Concentrisch Push-Fit! Helaas vallen er jaarlijks slachtoffers als gevolg van koolmonoxidevergiftiging, soms zelfs met dodelijke afloop. Bij het los raken van rookgasafvoerbuizen en/of dakdoorvoeren kan er namelijk koolmonoxide vrijkomen. Dat ruik je niet, dat proef je niet en dat zie je niet. Daarom adviseert de vereniging van rookgasafvoerfabrikanten Rogafa om voortaan te kiezen voor concentrische rookgasafvoer voor nieuwbouw én bij renovatie. Concentrische systemen bieden, door de pijp-in-pijp constructie, een extra vangnet bij lekkages. Hierdoor wordt de kans op koolmonoxidevergiftiging sterk gereduceerd.

In de meeste landen in Europa is concentrisch al verplicht. In Nederland is dat niet zo en wordt er vaak nog voor enkelwandige systemen gekozen, omdat die goedkoper waren. Daarom heeft Ubbink UbiFit Concentrisch Push-Fit ontwikkeld dat net zo veel kost als een enkelwandig systeem.

Voordelen • Veilig • Eenvoudige installatie • Ruimte besparend • Zo scherp geprijsd dat het net zo veel kost als een enkelwandig systeem!

Kies voor veiligheid voor uw bewoners, kies voor Ubbink UbiFit Concentrisch Push-Fit!

Ubbink, voor uw gemak! www.ubbink.nl/maximaleveiligheid 17484 Adv UbiFit Concentrisch Push-Fit 210x297 Voorschr.indd 1 AE1805_Advertenties.indd 15

16-10-17 13:13 02-11-18 09:58

16

» opinie « Hassan Najja, directeur-bestuurder SOR

‘OUDEREN ZELFSTANDIG LATEN WONEN GAAT ONS ALLEMAAL AAN’ ILLUSTRATIE: HAN HOOGERBRUGGE

Onze samenleving zit in een

In onze woongebouwen neemt het aantal

leving verandert. Daar is meer voor nodig dan

verwarde ouderen toe. Verward door beginnen-

zeggen: ‘We gaan van een verzorgingsstaat naar

de dementie of doordat ze een ‘rugzakje’

een participatiesamenleving. Hier is de WMO.

hebben. Ze zijn geestelijk net gezond genoeg om

Regel het maar met elkaar!’ Want wat is er

zelf-standig te wonen, maar het lukt ze

ondertussen gebeurd? De WMO maakt

bijvoorbeeld niet altijd om ‘normaal’ te

gemeenten verantwoordelijk om burgers te

functioneren. Stel op een zaterdagavond om zes

helpen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te

uur begint een van die bewoners te schreeuwen

kunnen blijven wonen. Zorgorganisaties hebben

naar de buren. Die worden bang en voelen zich

als primaire taak om mensen met een grote

onveilig door dat vreemde gedrag. Wie voelt zich

zorgbehoefte in een verpleeghuis of instelling

dan verant-woordelijk? Wij zorgen voor

hulp te bieden. En de woningcorporaties zijn het

huisvesting en daar zouden we het bij kunnen

hok ingestuurd door de komst van de Woningwet

laten. Er vloeit geen bloed, dus voor de politie is

2015. Wij mogen huurovereenkomsten afsluiten

het niet prioriteit nummer één. De zorg- of

en ons vooral nergens anders mee bemoeien.

welzijnsorganisaties doen ook niets. Wie kan dit

oppakken?

Eigen koker

Kortom: de organisaties die een belangrijke rol

Verzorgingsstaat

kunnen en moeten spelen bij het daadwerkelijk

Onze samenleving zit in een transitie. De

vormgeven van de participatiesamenleving zitten

verzorgingsstaat die we hebben opgebouwd,

allemaal in hun eigen koker. Ondertussen kom ik

verandert in een participatiesamenleving. Met

bij mensen thuis. Als zoon, als kennis, als

die verzorgingsstaat was er een samenleving

buurman of als directeur-bestuurder van een

gecreëerd waarbij de staat zorgde voor iedereen

stichting voor ouderenhuisvesting. Dan zie ik

Stichting

die niet helemaal mee kon komen. Zoals onze

problemen die niet vanuit die kokers zijn op te

ouders en andere mensen met lichamelijke of

lossen. Die problemen zijn niet eendimensionaal.

Ouderenhuisvesting

geestelijke problemen. Al die mensen werden

Om echt van betekenis te kunnen zijn bij de wens

netjes ondergebracht in bejaardenhuizen of in

van ouderen om fijn langer zelfstandig thuis te

woongebouwen in bosrijke omgevingen.

blijven wonen, is verbinding nodig. Verbinding

kwestie van aandacht voor

Vervolgens ontstond er langzaamaan kritiek op

van wonen, welzijn en zorg.

de bewoners.

dat ‘wegstoppen’ van mensen die geestelijke of

fysieke zorg nodig hebben. Zo’n 20 tot 30 jaar

Waar pleit ik voor? Om te beginnen is het nodig

geleden verschenen de eerste opinies die pleitten

dat we allemaal zeggen: ‘Ik voel me mede-

voor ‘extramuralisering’.

verantwoordelijk.’ Dat geldt voor mij als

bestuurder van een woningcorporatie, voor de

Hok ingestuurd

wethouder, voor de bestuurder van een zorg-

Het duurde daarna nog een hele tijd voordat dit

instelling en voor de directeur van een welzijns-

streven in wet- en regelgeving terechtkwam. De

organisatie. Vervolgens moeten we met zijn allen

WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning)

om de tafel gaan om dit maatschappelijke

trad bijvoorbeeld pas in 2007 in werking. Het

vraagstuk op te lossen.

duurt lang voordat het DNA van een samen-

transitie. Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving.

Maar dat gaat niet vanzelf.

Nu we midden in dat proces zitten, is het hard nodig dat wonen, welzijn en zorg uit hun kokers treden. En zich samen verantwoordelijk voelen voor kwetsbare mensen die zelfstandig thuis willen blijven wonen.

Volgens Hassan Najja, directeur-bestuurder van

Rotterdam is dat vooral een

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2870 39

11/2/2018 9:49:25 AM

» opinie «

Om zes uur

organiseren. Even naar iemand toe, even een

Waarschijnlijk volstaat het als iedereen een

praatje. Soms zit de oplossing al in gewoon

klein beetje meer doet dan nu is toegestaan.

luisteren. Als het nodig is ook zaterdagavond

Mijn corporatie kan er bijvoorbeeld voor

om zes uur.

zorgen dat de huismeester niet alleen bij onze

oudere bewoners langs gaat om een technisch

klusje te verrichten, maar ook gewoon voor een praatje. Die huismeester moet, als het nodig is, dan wel de politie kunnen bellen.

Met bijvoorbeeld de vraag: ‘Kom even kijken.

Er vloeit geen bloed, maar de buren hebben behoefte aan geruststelling.’ Ook de wijkverpleegkundige of de welzijnswerker moet

17

‘Waarschijnlijk volstaat het als iedereen een klein beetje meer doet dan nu is toegestaan’

zo nodig even zijn of haar gezicht laten zien.

Met eenvoudig weg wat meer aandacht kunnen we gezamenlijk een hoop

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2851 40

11/2/2018 9:33:39 AM

advertentie

Corporatie Plavei:

“Verder kijken dan één onderhouds­ cyclus heeft het gewonnen” DIDAM – Het kan soms vreemd lopen voordat een corporatie kiest voor resultaatgericht samenwerken bij een onderhoudsbedrijf. Zo verstrekte corporatie Plavei in goed vertrouwen onderhoudswerk voor € 600.000 aan een onderhoudsbedrijf.

‘Aanvankelijk dachten we er niet goedkoper mee weg te komen’, erkent Rokus van den Akker, manager vastgoed en beheer. ‘Het tegendeel was waar. En zo heeft resultaatgericht samenwerken zich bij ons bewezen.’

B

ij Plavei houden ze er bewust twee aanpakken op na bij vier vaste onderhoudspartners: regulier aanbesteden én gunnen in een één op één situatie. Zo checkt de corporatie of er in het laatste geval wel marktconforme prijzen worden gehanteerd. Op voorhand was bekend dat één onderhoudsbedrijf er qua kwaliteit en aanpak met kop en schouders bovenuit stak maar doorgaans ook een wat hogere prijs hanteerde. “Het liefste werk ik met partners die ik blindelings kan vertrouwen,” erkent Van den Akker ruiterlijk.

Maar was die extra kwaliteit de hogere prijs ook waard? “Dit onderhoudsbedrijf gaf ik tweemaal € 300.000 om naar eigen inzicht aan de slag te gaan bij de renovatie van 250 huurwoningen. We legden niets op, maar gaven alleen aan dat we met dit budget de huren niet hoefden te verhogen. Aan het onderhoudsbedrijf de taak om de woningen

 Rokus van den Akker, manager vastgoed en beheer Plavei

weer zo lang mogelijk bewoonbaar te houden.”

Probleemloos Zo eenvoudig was de opgave echter niet. Waar verderop in de wijk nog een complete renovatie aan de orde was, ging het hier om levensduurverlenging tegen de laagst mogelijke investeringen. Wat in de praktijk neerkwam op schilderwerk, houtrotherstel, nieuwe neuslatten en slechte ramen vervangen. Het was aan de huurders om zelf te willen investeren in dubbelglas. Het project verliep probleemloos. “We hebben geen wanklank gehoord,” zo blikt de manager terug op de aanpak.

“Dat is best wel een prestatie als je bedenkt dat deze huurders hadden verwacht dat ze, net als bij een wijk verderop, allemaal nieuwe deuren, ramen, kozijnen en daken zouden krijgen. Het punt is alleen dat dit onderhoudsbedrijf altijd buiten de boot valt bij een aanbesteding omdat ze te duur zijn.”

Meer voor minder Na een gesprek met het onderhoudsbedrijf, een grondige beoordeling van het geleverde werk en de gemaakte kosten bleek dat Plavei zeker meer voor minder had gekregen. Want elf jaar lang was er niets aan de 250 woningen gedaan. Vanwege de resultaatgerichte aanpak was er een grote sprong gemaakt om de onderhoudsachterstand voortvarend in te lopen. “Terwijl de opgave groter was dan een reguliere

 Resultaatgericht Samenwerken (RGS) bij de renovatie van 250 huurwoningen van Plavei

‘We hebben met RGS nieuwe grenzen verkend van soberheid en doelmatigheid’ beurt van zo eens in de zes of zeven jaar, waren we desondanks toch zo’n 12 procent goedkoper uit,” concludeerde Van den Akker toen harde cijfers werden overhandigd. “We hebben met RGS nieuwe grenzen verkend van soberheid en doelmatigheid. Bij ons

is op deze manier in ieder geval het bewijs geleverd dat resultaatgericht ook qua kosten lonend is.

Verder kijken dan één onderhoudscyclus heeft het bij ons gewonnen. Voortaan hanteren we resultaatgericht samenwerken als methode. 

De winst van RGS voor Plavei • Besparing op onderhoudskosten van 12% • Achterstallig onderhoud grotendeels weggewerkt • Probleemloze uitvoering van onderhoud zonder klachten van bewoners

Verzekerd van resultaat met een VGO­bedrijf Met resultaatgericht samenwerken (RGS) kunt u tot wel 20% besparen op directe kosten en tot wel 50% op indirecte kosten. Deze werkwijze leidt ook nog eens tot een betere kwaliteit, een snellere doorlooptijd en een hogere bewonerstevredenheid. Voor vastgoedonderhoudsbedrijven, die de kunst van het resultaatgericht samenwerken verstaan, bestaat een erkend keurmerk. Dat is het VGO-keur.

Op www.vgokeur.nl vindt u alle details én de vastgoedonderhoudsbedrijven met het VGO-keur bij u in de buurt.



» regionale woningmarkt «

LEVE HET DORP! MEEBEWEGEN MET KRIMP IN FRIESLAND

Aedes-Magazine /

AE1805_H2-repoDokkum.indd 20

02-11-18 10:00

» regionale woningmarkt «



Nieuwe woningen bouwen, slopen, meedenken, zorgen dat mensen de juiste begeleiding krijgen als dat nodig is. Met dit soort maatregelen probeert woningcorporatie Thús Wonen in NoordoostFriesland de gevolgen van krimp te verzachten en de dorpen in haar werkgebied leefbaar te houden. Samen met onder andere bewoners in de verenigingen Dorpsbelangen en de gemeente.

TEK ST : SIMON KOOISTR A , FOTO ’ S : CORNÉ SPARIDAENS

»

Aedes-Magazine /

AE1805_H2-repoDokkum.indd 21

02-11-18 10:00

» regionale woningmarkt «

22 Woningcorporatie Thús Wonen, gevestigd in Dokkum, beheert 6.500 woningen in Noordoost-Friesland.

De regio heeft te maken met krimp. Enkele jaren geleden overwoog de corporatie nog om zich uit een aantal dorpen terug te trekken.

Verenigingen Dorpsbelangen brachten de corporatie op andere gedachten.

Foto linksboven: In het kantoor van Thús Wonen vertellen woonconsulent Leonie Lammers, coördinator Vastgoedsturing Wim de Vries en directeurbestuurder Jeannette Dekker over het huidige beleid: ‘Als we vier woningen willen bouwen, dan gaan we er ook vier tot zes slopen.’

»

Enkele jaren geleden nog overwoog Thús Wonen zich terug

PRACHTIG WONEN

te trekken uit een aantal dorpen in Noordoost-Friesland. De

Gerben Teitsma uit Morra en Tettie Stiemsma uit Lioessens

verenigingen Dorpsbelangen van Morra (250 inwoners) en

zijn duo-voorzitters van It Nije Doarp. Thuis bij Stiemsma

Lioessens (400 inwoners) lieten zien waar de ‘mienskip’ toe

vertellen ze over hun jarenlange inspanningen voor hun

in staat is en brachten de woningcorporatie op andere

dorpen. Teitsma: ‘We willen houden wat we hebben. Veel

gedachten. Thús Wonen, gevestigd in Dokkum, beheert in

mensen zijn hier geboren en willen hier sterven. Krimp

de regio 6.500 woningen verspreid over 40 kernen. Zestien

geldt als een negatief begrip, maar het is hier prachtig

dorpen aan de rand van de Waddenzee hebben te maken

wonen.’ Stiemsma: ‘Sommige oudere dorpsgenoten zijn

met krimp. De bevolking vergrijst en jongeren trekken

noodgedwongen verhuisd naar Dokkum, maar willen het

weg: de gemiddelde leeftijd van de huurders is 55 jaar en

liefst terug. De zorg is goed geregeld. We hebben 24 uur

een kwart is ouder dan 75. Steeds meer voorzieningen

per dag buurtzorg beschikbaar. Bovendien is er veel buren-

verdwijnen. Tegelijkertijd is de overlevingsdrang sterk.

hulp, bijvoorbeeld voor vervoer naar de stad van mensen

De verenigingen Dorpsbelangen Morra/Lioessens

zonder auto. Iedereen kent elkaar en iedereen kan hier

bundelden hun krachten in werkgroep ‘It Nije Doarp’ (het

zelfstandig wonen, ook als hij geen familie heeft.’ Maar dan

nieuwe dorp). En ze lieten een woononderzoek uitvoeren

moeten er wel passende woningen zijn. Uit brainstorm-

waarmee ze steun wisten te krijgen van de provincie, de

sessies in beide dorpen bleek behoefte aan moderne

gemeente Dongeradeel en dus ook van Thús Wonen.

woningen voor ouderen uit het dorp. De bestaande

Het uiteindelijke pilotproject, geldt nu als voorbeeld

ouderenwoningen van Thús Wonen uit de jaren 70 zijn

voor andere krimpdorpen in de regio.

daarvoor niet geschikt. Een deel is al gesloopt of verkocht.

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1138 24

10/26/2018 11:15:43 AM

» regionale woningmarkt «

23 Op de grote foto rechts: Gerben Teitsma uit Morra en Tettie Stiemsma uit Lioessens zetten zich als voorzitters van It Nije Doarp in voor hun dorpen. Er bleek behoefte aan moderne woningen voor ouderen uit het dorp. Thús Wonen laat daarom nu twee levensloopbestendige woningen in Lioessens bouwen.

Foto linksonder: Aan de rand van Lioessens staat een paar sterk verouderde seniorenwoningen. De huidige bewoners willen er blijven tot hun laatste snik. Sloop volgt pas als niemand er meer wil wonen.

In twee huizen in Lioessens wonen nog huurders die er tot hun

VAN MEER NAAR BETER

laatste snik willen blijven. Als er daarna niemand meer wil

‘Bouwen op deze plek in de dorpskern van Lioessens

wonen, zijn de huizen rijp voor de sloop.

brengt extra kosten met zich mee’, zegt directeur-

Voor toekomstige senioren laat Thús Wonen nu twee levens-

bestuurder Jeannette Dekker. ‘Er gelden extra wel-

loopbestendige woningen in Lioessens bouwen door een

standseisen.’ Met Wim de Vries, coördinator Vastgoed-

plaatselijke aannemer. Dat bevordert ook de doorstroming,

sturing en Leonie Lammers, woonconsulent Projecten,

waardoor er plek komt voor jong én oud. Om de woningen te

licht zij de plannen toe. Onder de noemer ‘Van Meer

kunnen toewijzen aan oudere inwoners van Morra-Lioessens,

naar Beter’ streeft de corporatie naar een geleidelijke

wil Thús Wonen gebruikmaken van de ruimte die de Woning-

daling van 6.500 nu tot 6.000 woningen in 2040.

wet biedt voor het maken van afspraken met lokale partners,

‘Verdund terugbouwen’, noemt Wim de Vries dat: ‘We

zoals gemeenten en huurdersorganisaties. Met dergelijke

weten dat de vraag afneemt. Daarom willen we geen

prestatieafspraken kan ze voorkómen dat kandidaten uit andere

woningen toevoegen aan de voorraad. Als we er vier

dorpen of steden voorrang krijgen op grond van hun inschrijf-

willen bouwen, gaan we er ook vier tot zes slopen.’

tijd als woningzoekende. Uiteraard moeten gegadigden wel

In de toelichting op haar begroting voor 2019 spreekt

voldoen aan de reguliere voorwaarden. Een uitzonderings-

Thús Wonen van ‘activiteiten om krimp een zachte

bepaling is mogelijk, omdat de gemeente de status van

landing te geven’. Dekker: ‘We willen de krimp niet

krimpregio heeft. Die heeft bovendien als voordeel dat Thús

versnellen. Pas als er geen vraag meer is naar woningen,

Wonen een korting krijgt op de verhuurderheffing wat meer

zetten we in op sloop. We spelen zo flexibel mogelijk in

investeringsruimte oplevert.

op de ontwikkeling van de markt. Daarbij werken we

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1138 25

‘Er is veel burenhulp.

Iedereen kan hier zelfstandig wonen, ook als hij geen familie heeft’

»

10/26/2018 11:15:47 AM

24

» regionale woningmarkt « Foto links: In Lioessens bouwde

Thús Wonen een paar jaar geleden drie levensloopbestendige woningen toen daar behoefte aan bleek.

‘We weten dat de behoefte afneemt. Dus als we bouwen dan slopen we ook.’

Foto's rechts: Verzorgingshuis Spiker in Ternaard sluit dit jaar.

De kappersruimte wordt tot die tijd nog gebruikt door een kapper voor iedereen in het dorp (rechts). Er is nog geen oplossing voor de dagbesteding en sportfaciliteiten voor ouderen in Spiker.

Thús Wonen denkt daarover mee omdat ze veel oudere huurders in Ternaard heeft. Zo verhuurt ze pal naast Spiker zestien vrij recente seniorenwoningen (foto midden onder).

»

nauw samen met de verenigingen Dorpsbelangen.’

Dongeradeel. Voor de intramurale zorg zijn alternatieven

Leonie Lammers: ‘De bewoners die hierin actief zijn,

gevonden in Dokkum en verder, maar Spiker verzorgde ook

vormen het sociale kapitaal van de kleine kernen en weten

dagbesteding en sportfaciliteiten voor ouderen die nog

precies wat er leeft in de dorpsgemeenschap. Van deze

zelfstandig wonen. De projectgroep komt binnenkort met

extra schakel maken we dankbaar gebruik. Wij weten alles

voorstellen hoe dit gat wordt opgevuld en de ouderenzorg

over onze eigen woningen, maar veel minder over wat zich

op langere termijn veiliggesteld kan worden.

verder in de gemeenschap afspeelt. Dat doet uiteraard niets

Thús Wonen voelt zich medeverantwoordelijk, omdat ze

af aan het adviesrecht van de huurdersorganisaties, die zijn

veel oudere huurders heeft in Ternaard. Begin deze eeuw

betrokken bij ons strategisch voorraadbeleid. Nadat de

zijn direct naast Spiker en het eerstelijns gezondheids-

strategie is vastgesteld, leggen we deze voor aan de

centrum zestien seniorenwoningen rond een hofje opge-

verenigingen Dorpsbelangen.’

leverd. Andere woningen zijn verkocht, gesloopt of in

afwachting van sloop. ‘We stemmen onze plannen voor

OUDERENZORG

eventuele nieuwbouw af op die van de projectgroep’, zegt

In zorgdorp Ternaard participeert Thús Wonen in een

Leonie Lammers.

projectgroep die zich over alternatieven buigt voor woonzorgcentrum Spiker, dat eind dit jaar sluit. De Werkgroep

HUURDERS MET ‘RUGZAKJE’

Aldereinsoarch van Dorpsbelang heeft hierin een rol.

Terwijl Thús Wonen in het ene dorp bijdraagt aan de leef-

Andere participanten zijn de KwadrantGroep (eigenaar van

baarheid door te zorgen dat mensen er kunnen blijven

Spiker), De Friesland Zorgverzekeraar en de gemeente

wonen, heeft ze in het andere dorp te maken met huurders

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2141 24

»

10/31/2018 7:58:56 AM

» regionale woningmarkt «

25

Aedes-Magazine 2018/5

fc47030d-e2ad-434d-b821-6f6d36dd1111.idml 25

10/29/2018 12:15:08 PM

» regionale woningmarkt «

26 Foto linksboven: Een deel van het werkgebied van Thús Wonen aan de rand van de Waddenzee. De dorpen met groene prikkers hebben geen voorzieningen meer.

In de Beijertstraat in Holwerd is Thús Wonen bezig met renovatie. In het verleden zijn er overlastproblemen geweest in deze buurt.

Daarom werkt de corporatie nu samen met GGZ, maatschappelijk werk en de politie en voeren ze kennismakingsgesprekken met nieuwe huurders.

»

die elders niet aan de bak komen. Dat is bijvoorbeeld het

Alie Patrouilje kan daarover meepraten. Zij woont al 40 jaar

geval in de grotere kern Holwerd, vooral bekend als

in de Beijertstraat in Holwerd, waar Thús Wonen veel

vertrekplaats van de veerboot naar Ameland.

woningen heeft. ‘Toen we hier kwamen, was het een elite-

De Vries: ‘In onze regio zijn woningen goedkoop en

buurt. De bewoners gingen goed met elkaar om. We

beschikbaar. De gemiddelde huur is 456 euro per maand en

groeiden met elkaar op. Maar de laatste jaren is dat erg

het gemiddeld inkomen van onze huurders 21.000 euro per

veranderd. Er zijn asociale types komen wonen, die voor

jaar, 2.000 minder dan het landelijk gemiddelde. Van de

veel overlast hebben gezorgd. Sommige buren durfden niet

nieuwkomers is dit met 14.000 euro nog veel lager. We

meer alleen in hun eigen huis te blijven.’

hebben veel huurders met een uitkering of werkzaam in de

sociale werkvoorziening.’

DRUGS EN CRIMINALITEIT

Dekker: ‘En af en toe mensen met een rugzakje van buiten

Jikke Woudman, woonconsulent Sociaal en al 30 jaar werk-

de regio. Ook relatief veel statushouders, meer dan de

zaam voor Thús Wonen: ‘Er is een tijd geweest dat alle

gemeente verplicht is op te nemen. Er is hier nu eenmaal

vrijkomende woningen automatisch werden toegewezen.

meer ruimte. Als je in nood zit, heb je in ons krimp-

We hadden onvoldoende zicht op de achtergrond van

gebied snel een woning.’ Lammers: ‘De keerzijde daarvan is

nieuwe huurders. Er zijn incidenten geweest met drugs,

dat we sociale problemen in huis krijgen. We zijn weliswaar

criminaliteit en bedreigingen. Dat riep veel boosheid op. Op

preventief bezig door samenwerking met Vluchtelingen-

een gegeven moment is de buurt in opstand gekomen.’

werk bij de opvang van statushouders en door begeleiding

‘Daarna hebben het sociaal team van de gemeente, de GGZ,

van mensenmet een rugzakje. Maar soms gaat het mis.’

het maatschappelijk werk, de politie en wij de handen

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2146 24

10/31/2018 8:06:41 AM

» regionale woningmarkt «

27 Bij Thús Wonen vinden ze dat de corporatie ook een sociale taak heeft.

Zeker in een krimpgebied.

Directeur-bestuurder Jeannette Dekker: ‘Daarom hebben wij drie woonconsulenten Sociaal. Zij voeren gesprekken met huurders, helpen voorkomen dat er huurachterstanden ontstaan, begeleiden bij hulpvragen en bemiddelen bij de gemeente als er behoefte is aan zorg.’

ineengeslagen. Tegenwoordig screenen we kandidaat-

voeren gesprekken met huurders, helpen voorkomen

huurders. We voeren kennismakingsgesprekken. Sociaal

dat er huurachterstanden ontstaan, begeleiden bij

zwakkeren proberen we met de juiste hulpverlening en zo

hulpvragen en bemiddelen bij de gemeente als er

nodig met waarborg van huurbetaling een passend woning-

behoefte is aan zorg.’

aanbod te doen. De kunst is om een goede verhouding tussen

Op de landkaart in haar werkkamer overziet ze het

dragers en vragers te krijgen.’

werkgebied. Rode speldjes geven de grootste kernen

aan, blauwe de iets kleinere met een beperkte regio-

DORPSFEEST

functie en groene de dorpen zonder voorzieningen.

Patrouilje is positief over de nieuwe aanpak. ‘De vroegere

Dekker: ‘Krimp is onvermijdelijk, maar het gaat hier nog

gezelligheid komt terug in de buurt. Veel mensen uit de straat

niet zo hard als bijvoorbeeld in Noordoost-Groningen.

hebben meegedaan aan het dorpsfeest. Thús Wonen heeft

Daarom kunnen we anticiperen. Elke kern is op zoek

meebetaald aan de straatversiering.’

naar een nieuw evenwicht met een eigen karakter.’

Ze vertelt haar verhaal aan tafel in haar huiskamer, tussen de

Wim de Vries: ‘Zelfs de kleinste kernen hebben kans op

verhuisdozen. Zij moet de woning tijdelijk verlaten voor groot

overleving. Misschien daalt de bevolking met 10 tot 20

onderhoud. Badkamer, toilet en keukenblok worden

procent in de komende 20 jaar, maar dan houd je altijd

vernieuwd. Daarna hoopt ze hier nog lang te kunnen wonen.

nog 80 tot 90 procent over. Aan ons om bij te dragen

Directeur-bestuurder Dekker: ‘Corporaties hebben ook een

aan het levensvatbaar en leefbaar houden van dit

sociale taak. In een krimpgebied vergt die extra aan-

gebied.’

dacht. Daarom hebben wij drie woonconsulenten Sociaal. Zij

‘Als je in nood zit, heb je hier snel een woning (...) de kunst is om een goede verhouding tussen dragers en vragers te krijgen’

«

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2146 25

10/31/2018 8:06:45 AM

POLYFILLA PRO. HET REPARATIEMERK VOOR TOTAAL VASTGOEDONDERHOUD. Totale garantie Tot 10 jaar systeemgarantie op de houtreparatie inclusief het AkzoNobel verfsysteem. Opgenomen in de Sikkens en Trimetal bestekken.

Totale service 100% inspecties en rapportage, technische adviezen en bestekservice.

Houtreparatietrainingen op drie niveaus.

Totaal assortiment De beste reparatie oplossingen voor minerale en houten ondergronden.

Volledig afgestemd op de eisen van de professional.

Kijk op polyfillapro.nl of neem contact op met een van onze account managers (073 59 993 33).

» column «

29

PROEFBALLONNEN Een van mijn vorige columns ging over scheefwonen. Ik noemde het de beste per ongelukke uitvinding in de volkshuisvesting. Deze zomer barstte hierover opnieuw discussie los. Het Manifest hield FOTO: BABET HOGERVORST

een pleidooi voor inkomensafhankelijke huurverhoging, om de extreme wachttijden voor lage inkomens in steden te beperken.

Andere corporaties reageerden daarop met het Pleidooi, vóór het recht op (scheef-)wonen. Mijn eerste gedachte toen ik het Manifest las: daar zal de politiek wel raad mee weten. En jawel.

Enkele weken geleden werd een proefballon opgelaten: scheefwonen mag niet van de coalitiepartijen. In de sociale huur, wel te verstaan. Er is nog wat discussie tussen de fracties of we het hebben over inkomens van 41.000 of 100.000 euro, of iets er tussenin. Maar dat zijn details. Het standpunt is: met een te hoog inkomen mag je niet in een sociaal huurhuis wonen, want dat is door de staat gesubsidieerd.

Is het niet eens tijd om de feiten onder ogen te zien? En daar de politieke consequenties van te nemen? In de huurtoeslag gaat 4

‘In de huurtoeslag gaat 4 miljard om, in de hypotheekrenteaftrek 10 miljard: wie wordt er nu eigenlijk gesubsidieerd?’

miljard om. Dat betalen de corporaties (en dus de huurders) inmiddels volledig terug via de verhuurderheffing, de vennootschapsbelasting en de ATAD. In de hypotheekrenteaftrek gaat meer dan 10 miljard om. Een ‘huiseigenaar’ met een gemiddelde hypotheek van 290.000 euro tegen 4 procent rente, krijgt zo’n 350 euro van de staat. Bij een hypotheek van 500.000 euro loopt dat op tot 700 euro. Maandelijks wel te verstaan.

Een bijstandsmoeder in een huis van 700 euro ontvangt 330 euro huurtoeslag. Wie, zo vraag ik u met klem, wordt er nu eigenlijk gesubsidieerd?

Laten we naar het hele woondomein kijken. Als de hypotheekrenteaftrek versneld wordt versoberd, levert dat meer dan voldoende op om de verhuurderheffing te verlagen. Daar kunnen corporaties, vooral in steden, huizen van bouwen. Corporaties hebben meer investeringsruimte voor de gewenste verduurzaming. En scheefwonen in een sociale huurwoning is niet langer een halve misdaad, maar een doodnormaal recht.

Ik weet het. Dit is een schreeuw in de leegte. Een proefballon die al heel vaak is opgelaten. Maar waarom zouden alleen politici dat mogen? Deze woondomein-ballon kan niet vaak genoeg worden opgeblazen. Net zo lang totdat ook beleidsmakers en politici zich realiseren dat doorprikken geen optie meer is.

Marco de Wilde is directeur-bestuurder bij Veluwonen in Eerbeek. marco.dewilde@veluwonen.nl

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-887 3

10/25/2018 1:38:01 PM

30

» slimmer en beter voor elkaar «

VERNIEUWENDE PRAKTIJKVOORBEELDEN

FOTO: TRIMOTION

Woningcorporaties werken aan goed en betaalbaar wonen in Nederland. Dat doen ze door samen te werken en te innoveren. Dit keer voorbeelden uit Hengelo, Utrecht en Westerbork.

Zie ook www.aedes.nl/vernieuwingsagenda.

Omwonen Sinds begin dit jaar wonen en werken

werken aan de voorkant, waar de grote

door het terugdringen van langdurig

jonge ondernemers in hartje Hengelo.

ramen een mooie etalage vormen. En ze

leegstaande winkel- en kantoorpanden.

Woningcorporatie Welbions heeft in

wonen aan de achterkant. Daar is ook

Vormen van wonen en bedrijvigheid

samenwerkwerking met creatief

plek voor een gezamenlijke werkruimte.

kunnen mogelijk op meerdere plekken in

adviesbureau TriMotion een al langer

De huur ligt rond de 700 euro zodat de

de binnenstad worden toegepast.Polly

leegstaand kantoorpand verbouwd tot

ondernemers ook voor huurtoeslag in

Peeters (34) en Frank Szalai (51) zijn blij

vier betaalbare woonwerkruimten. De

aanmerking kunnen komen. Robert Olde

met hun plek in Hengelo. Ze runnen een

gemeente zorgde ervoor dat de

Heuvel van Welbions: ‘De verbouwings-

ambachtelijke zeefdrukkerij. Een woon-

combinatie met wonen juridisch

kosten bleven minimaal door een

werkruimte is vaak veel te duur. ‘Als we

mogelijk werd. Het concept heet

flexibele unit te plaatsen in de woon-

nu tijdens het eten een idee hebben dan

Omwonen.

werkruimten.’ Daarin zitten keuken,

kun we er meteen mee aan de slag.’

douche, toilet en ruimte voor een was-

De jonge ambitieuze ondernemers

machine. Omwonen is een experiment.

Meer weten over Omwonen? Mail naar

krijgen de kans om te wonen en te

Het concept moet helpen de levendig-

Robert Olde Heuvel van Welbions:

werken op een en dezelfde plek. Ze

heid in het centrum te behouden

r.oldeheuvel@welbions.nl.

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2954 36

11/2/2018 11:48:32 AM

» slimmer en beter voor elkaar «

31

Van het gas af

Woningcorporatie Portaal onderzoekt de mogelijkheden om het complex van Centraal Wonen Klopvaart in Utrecht Overvecht aardgasvrij te maken. Overvecht is een van de 27 proeftuinen aardgas vrije wijk. Om ook bewoners daar vanaf het begin bij te betrekken organiseerde Portaal als start van het proces een breed opgezette studiemiddag.

Met de lift

Een paar jaar geleden zijn de 72 woningen in het

en Portaal samen de volgende stap maken

Dankzij de ThuisBestlift van Woonservice kunnen mensen

richting volledig aardgasvrij. Centraal Wonen

met een beperking langer zelfstandig wonen. De lift is

heeft een visie geschreven over duurzaamheid en

ontwikkelt in het programma Slim in bestaande bouw van

wil graag een voorbeeldfunctie vervullen samen

Aedes en ActiZ. Ze werken samen met Bouwend Nederland

met de corporatie. Tijdens de studiemiddag

en UNETO-VNI aan dit soort concepten.

maakten zo’n 50 deelnemers waaronder een

flink aantal bewoners een eerste verkenning van

‘Die lift brengt zoveel geluk voor jezelf terug’, zegt een van de

de voor- en nadelen van de verschillende

oudere huurders van Woonservice over de huislift. Die is groot

mogelijkheden: een warmtepomp, reviseren van

genoeg om met z’n tweeën in te staan of om een wasmand in

bestaande zonneboilers met zonnepanelen of

mee te nemen. ‘Wanneer traplopen moeilijker wordt, is dit

misschien toch stadsverwarming of een installatie

een mooie oplossing voor huurders om thuis te blijven wonen’,

op biobrandstof.

zegt Katja Oude Velthuis, ThuisBest Adviseur van

Woonservice. Op 1 oktober 2016 startte Woonservice met

Voorzitter van de bewonersvereniging Centraal

het plaatsen van de eerste serie liften. Zo’n twee jaar later zijn

Wonen Klopvaart Fred Vogelzang (tweede van

31 woningen van de corporatie van een ThuisBestlift voorzien.

rechts op de foto) vertelt dat het proces om uit te

Het plaatsen kost ongeveer 25.000 euro, inclusief kleine

zoeken wat de beste en betaalbaarste oplossing is

aanpassingen. Er moet natuurlijk wel verbouwd worden. Zoals

nu in volle gang is. De vervolgstap is nu

een gat in de vloer van de verdieping. Het is de bedoeling dat

uitrekenen wat de verschillende oplossingen

de huur met maximaal 50 euro omhoog gaat, maar niet boven

zouden kosten. Voor de bewoners is het daarbij

540 euro uit komt. Woonservice heeft met enkele gemeenten

ook belangrijk dat de uiteindelijke maatregelen

in haar werkgebied (Groningen en Drenthe) afgesproken dat

voor hen betaalbaar zijn en zo min mogelijk

zij meebetalen aan de liften.

overlast opleveren. Een duidelijk stappenplan zou

Dit filmpje laat meer zien: www.woonservice.nl/ik-huur-

daarbij helpen.

complex al flink geïsoleerd. Nu willen bewoners

een-woning/langer-thuis-wonen/thuisbest-huislift

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-2974 39

11/2/2018 12:18:24 PM



» leefbaarheid «

- plezier - knutselen - educatie

- zonnig - gezellig - ontmoeting

- verbinding - leefbare buurt - opruimen

- groen - duurzaam - tuin Aedes-Magazine /

AE1805_H4-dagvanhethuren_v2.indd 32

02-11-18 09:51

» leefbaarheid «



VIERDE DAG VAN HET HUREN In wijken, dorpen en steden in heel Nederland organiseerden zo’n 50 woningcorporaties in oktober 2018 de vierde Dag van het Huren. Uiteenlopende activiteiten waren een mooie aanleiding om huidige en toekomstige huurders te ontmoeten. Variërend van op de koffie bij huurders, een Led’s bingo tot een nieuw wereldrecord cream tea party met 1.000 huurders tegelijk.

Motto dit jaar: een duurzame relatie.

»

tieven a i t i n i s r e n - bewo leven - samen ken - meeden Aedes-Magazine /

AE1805_H4-dagvanhethuren_v2.indd 33

02-11-18 09:51



»

» leefbaarheid « Iedere corporatie vulde de Dag van het Huren op haar eigen manier in. Zo zette 3B Wonen in Bergschenhoek huurders met een groene en duurzame tuin in het zonnetje. In Boxtel konden 55-plussers zich bij Woningstichting St. Joseph oriënteren op een nieuw huis op een speciaal voor hen georganiseerde woonmarkt.

In Alphen aan den Rijn deed Woonforte tijdens de Dag van het Huren een gooi naar het wereldrecord cream tea party samen met 1.004 huurders. De medewerkers van Woonforte brachten scones met jam en clotted cream en thee rond en gingen tussen de huurders aan tafel zitten voor een praatje.

De Kernen in het Maas en Waal-gebied organi-

- seniorenconsulenten - maatwerk - informatie

seerde een dag rond de vraag wat mensen nodig hebben om goed te kunnen wonen. Met een aantal regionale samenwerkingspartners ontvingen zij 300 huurders in Appeltern voor een gezellige en informatieve dag.

Zo’n 400 huurders in Hoogeveen, Meppel en Steenwijk kregen bezoek van medewerkers van Woonconcept. Die kwamen langs voor een praatje en om een klein presentje te brengen.

De fuserende corporaties Beter Wonen Vechtdal en De Veste grepen hun aanstaande fusie aan om

- gesprek - luisteren - verrassing

samen Dag van het Huren te organiseren.

In reacreatiepark de Beerze Bulten viel er voor de bezoekers veel te beleven. Bezoekers konden daarnaast informatie krijgen over bijvoorbeeld de Energiecoach, het Zorgpunt, en de huurdersorganisaties.

In Alkmaar koppelde Woonwaard de dag aan Dag van de Duurzaamheid en maakte tijd voor een goed gesprek met bewoners over dit thema.

Zo was er een voorproefje te zien van een plasticrecyclewerkplaats en speelden ze met huurders de Led’s bingo. Winnaars gingen naar huis met een pakket ledlampen.

Corporaties werken hard aan het verduurzamen van de woningen van miljoenen mensen. Daarbij houden zij rekening met de wensen en behoeften van de huurders. De Dag van het Huren bood ook dit jaar weer een mooie gelegenheid om huurders, buurtbewoners en belangrijke samenwerkingspartijen kennis te laten maken met de corporatiemedewerkers en het goede werk dat zij doen.

«

- brandveiligheid - 55+ - geslaagd

Aedes-Magazine /

AE1805_H4-dagvanhethuren_v2.indd 34

02-11-18 09:51

» leefbaarheid «

- wereldrecord - verwenmiddag - high tea

Dag van het Huren: duurzame relatie



- bijzondere doelgroep - vraag en antwoord - jong en oud

- jubileumjaar - clown - open dag

1918 - 2018 1

0

0

j

a

a

r

Aedes-Magazine /

AE1805_H4-dagvanhethuren_v2.indd 35

02-11-18 09:52



» leefbaarheid «

- energiefiets - smoothie - succesvol

- straatbuzz - vragen raties - kleine repa

Dag van het Huren

Aedes-Magazine /

AE1805_H4-dagvanhethuren_v2.indd 36

02-11-18 09:52

Ready

...voor een warmtepomp?

Start de warmte-check, en win schaatstickets op:

hetnieuweverwarmen.nl

Hoofdsponsor KNSB

PARTNER VAN SCHAATSEND NEDERLAND

Overlast door verwarde personen Ongeveer 45 procent van de werknemers in de wooncorporatiesector heeft regelmatig te maken met agressie en geweld. Dat zijn zo'n 12.000 werknemers. (bron: agressievrijwerk.nl) Woningcorporaties kennen verschillende doelgroepen. Een ervan is die van personen met verward gedrag. Kwamen in 2011 via een E33-melding nog 40.000 personen met verward gedrag in aanraking met de politie. In de eerste zes maanden van 2017 waren het al meer dan in heel 2011. Wanneer medewerkers in de corporatiesector in aanraking komen met deze personen, bijvoorbeeld in de wijk of op huisbezoek en het gaat mis... Wat heeft de werkgever dan gedaan voor de veiligheid van de medewerkers?

Onopvallend alarmeren bij een incident Veel corporaties hebben agressietraining in het pakket van preventieve maatregelen. Dit is een belangrijk middel voor het herkennen van en omgaan met agressieve personen. Ondanks preventie blijkt in de praktijk dat er nog steeds incidenten voorkomen. Wanneer de medewerker hulp nodig heeft, dan is het de vraag of het positief werkt om zichtbaar hulp in te schakelen via een mobiele telefoon, app of rode noodknop.

Wat als je kunt alarmeren met iets dat er niet uitziet als een alarmknop? SoloProtect biedt meerdere praktische mogelijkheden om te alarmeren met iets dat veel werknemers toch al met zich mee dragen, zoals een ID kaart, een horloge of een sleutelhanger.

Zo is SoloProtect ID een alarmsysteem in de vorm van een houder voor een ID kaart Je kunt deze om je nek dragen, maar ook eenvoudig aan een riem via een oprolmechanisme of lederen hoesje. SoloProtect Watch is een horloge met uitgebreide alarmeringsmogelijkheden en via SoloProtect Go, sla je alarm met een sleutelhanger. Ze hebben alle als overeenkomst dat SoloProtect in geval van nood direct een PRIO1-melding kan maken: de snelste opvolging van de hulpdiensten.

Selma de Vries

Onze systemen maken gebruik van locatiebepaling, zoals (A)-GNSS, bluetooth bakens, WiFi etc. Want wanneer een werknemer hulp nodig heeft, moeten de hulpdiensten wel zo snel mogelijk naar de juiste locatie toe kunnen. We hoeven dus niet in jullie agenda te kijken om te zien waar iemand is. Dat is ook beter in verband met de privacywetgeving.

Opvallend alarmeren via een telefoon of rode noodknop, kan een nare reactie oproepen. Kies daarom voor een onopvallende manier van alarmeren via een van de systemen van SoloProtect. Bezoek onze website voor meer informatie, of maak een afspraak voor een demonstratie.

I: www.SoloProtect.com

E: info@SoloProtect.nl

T: +31 (0)20 709 51 27

» de stelling «

39

EN INNOVATIE * REGIONALE VERSCHILLEN * PROFESSIONALITEIT EN INNOVATIE * EEN WENDBARE VERENIGING * REGEL- EN LASTEN TEKST: MARJON VAN WEERSCH

Onderhoud doet een corporatie zelf ‘Huurders krijgen bekende mensen over de vloer’ ‘Wij hebben onze eigen onderhoudsdienst pas uitgebreid. Met 22 vaklieden en 2 huismeesters doen wij nu het onderhoud en de renovaties van badkamers, keukens en toiletten grotendeels zelf. Meestal ook de spoedeisende klussen buiten kantoortijden.

We hebben alleen voor specialistische zaken contracten afgesloten, bijvoorbeeld voor rioolverstoppingen. Wij zijn tevreden met onze onderhoudsdienst. Zeker met de

Er zijn corporaties die het onderhoud van hun huurwoningen uitbesteden, andere laten het uitvoeren door een eigen onderhoudsdienst. Waarom maken zij die keuze en hoe organiseren ze dat? Dit thema komt ook aan bod in het benchlearningprogramma op basis van de Aedesbenchmark 2018.

Dit vraagt dus om een zorgvuldige afweging.’

Rob van Oevelen, manager Vastgoed Patrimonium (2.500 woningen), Barendrecht

‘Vakspecialisten met brede ervaring’ ‘Wij zijn een kleine corporatie en besteden alle onderhoud uit. Sinds april via resultaatgericht samenwerken. In plaats van de jaarlijkse aanbesteding maken we nu langjarige afspraken met aannemers. Zij doen de intake met de huurder en voeren het

huidige druk in de bouwsector met een

dagelijks en planmatig onderhoud uit.

tekort aan vakmensen, stijgende prijzen en wachttijden. Maar vooral ook omdat De

eigen buitendienst voor het onderhoud

Natuurlijk monitort Wonen Wittem de

Woonschakel via onze onderhouds-

meer. Nu verzorgen eigen medewerkers het

uitvoering. Wij werken met echte vak-

medewerkers goed zichtbaar is in deze

eerste klantencontact. Zij noteren reparatie-

specialisten. Zij hebben ervaring bij veel

plattelandsregio. Huurders krijgen bekende

verzoeken, vragen door als dat nodig is en

verschillende opdrachtgevers. De langjarige

mensen over de vloer. Die medewerkers

plannen de werkzaamheden in de agenda

afspraken garanderen de aannemer van

signaleren niet alleen gebreken aan de

van de aannemer die voor ons het dagelijks

werk. Hierdoor weet hij ook hoeveel

woning, maar horen ook wat er in wijken en

onderhoud uitvoert. De medewerkers van

schilders, loodgieters en andere vaklui hij de

buurten gaande is. Dat vinden we belangrijk

die aannemer zijn door Patrimonium

komende jaren nodig heeft. Wij denken dat

omdat de leefbaarheid op sommige plekken

getraind in een goede omgang met

de huurderstevredenheid stijgt door deze

steeds meer een aandachtspunt is.’

bewoners. Zij signaleren ook sociale

manier van werken. Het klopt dat we nu zelf

Albert Gieling, directeur-bestuurder De

problemen. De controle van de onderhouds-

minder achter de voordeur komen. Vroeger

Woonschakel (5.800 woningen), West-

klus gebeurt weer door onze eigen mede-

ging onze opzichter vaak even kijken om de

Friesland

werkers. De vraag is of we de hele intake aan

klacht te beoordelen. Nu weten onze

de aannemer kunnen uitbesteden. Houden

partners dat ze ons moeten inseinen bij

‘Kunnen we ook de intake uitbesteden?’

we dan voldoende grip op het proces? Het

twijfel of er meer aan de hand is dan een

‘Wij onderzoeken momenteel of we het

belangrijkste is dat huurders er niks van

onderhoudsklus.’

dagelijks onderhoud anders gaan

mogen merken. Voor onze medewerkers zal

Marc Weusten, manager Bedrijfsvoering en

organiseren. Patrimonium heeft al lang geen

zo’n verandering ingrijpend zijn.

Strategie, Wonen Wittem (500 woningen)

Reageer ‘Wij maken op de volgende afsprakenstelling met via www.aedes.nl/destelling aannemers’

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1262 39

10/26/2018 4:15:15 PM



» zestien uit tweeëndertig «

BETTINA BOCK 16 min of meer persoonlijke vragen en 16 vragen over sociale huisvesting. Deze keer beantwoordt Bettina Bock, ruraal en socioloog en bijzonder hoogleraar Bevolkingsdaling en Leefbaarheid voor NoordNederland, 16 van deze vragen.

TKEST: ANNE DE ROOIJ, FOTO: JEROEN VAN KOOTEN



Als u de baas was van Aedes, wat zou u als eerste doen?

‘Ik zou meer aandacht besteden aan de regionale verschillen. Het lijkt nu alsof de woningmarkt in heel Nederland overspannen is, terwijl er ook gebieden zijn waar geen tekort is. Er is meer aan de hand dan te weinig woningen.’



Stel u gaat op proef wonen in een corporatiewoning, waar zou u op letten?

‘Het uitzicht! Dat vind ik belangrijk. Waar kijk je op uit? Ik heb het liefst een weids uitzicht.’



Wat heeft u van uw vader?

‘Analytisch denken en logisch redenen. Dat waardeerde hij in mij. Hij was heel gul, ook dat heb ik van hem. Hij kookte graag en zei áltijd: Er is meer! Je leert het meeste van wat iemand je voorleeft.’



Waar moet de hoogte van de huur van afhangen?

‘Een combinatie van de kwaliteit van de woning en het inkomen van de huurder. Het is een uitdaging om dat met elkaar in verhouding te brengen. Ik ben voorstander van gemengd wonen, segregatie ligt snel op de loer.’



Met wie zou u het liefst een uur in de lift vastzitten?

‘Met iemand van kunstenaarscollectief De Ploeg. Ik zou graag willen weten waarom ze het platteland op die manier schilderden.’

Aedes-Magazine /

Untitled-870 30

10/25/2018 1:23:52 PM

» zestien uit tweeëndertig «





Wat zou u doen aan de wachttijden voor een sociale huurwoning?

‘Mijn huidige woning. Het is echt ons huis, de kinderen zijn

verder kijken dan hun huidige woningbestand. Ze kunnen

hier opgegroeid. Het is eigen en volledig naar onze zin.’



woningen, zoals in Limburg is gedaan voor vluchtelingen.

Zo kun je wellicht meerdere problemen tackelen.’



van klassiek en chansons.’



vaak over voor jezelf het maximale bereiken. Als je dat

Wat is het grootste probleem van de Nederlandse woningmarkt?

‘Het verschil tussen de oververhitte woningmarkt in de

loslaat, wordt alles lichter.’

Randstad en de leegstand in krimpgebieden. En het gebrek

Hoe ervaart u uw dagelijkse woon-werkverkeer?

aan investering, daar worden woningen niet aantrekkelijker

‘Fantastisch. Ik woon op vijf minuten fietsen van mijn werk.

van. De nadruk ligt op bouwen en de rest dreigt uit beeld te

Kan niet beter. Eén keer per week moet ik naar Groningen,

raken.’

drie uur heen en drie uur terug. Dat is minder fijn.’



‘Zingen! Ik heb zangles en zing in projectkoren. Ik was We zongen steeds in een andere dorpskerk, met een mix

creëert wat voor meer mensen iets betekent. Het gaat zo



Waar werd u in het afgelopen jaar heel erg blij van? bijvoorbeeld een week op het platteland van Zuid-Frankrijk.

Wat vindt u zo belangrijk dat u het wilt meegeven aan de volgende generatie?

‘Het leven draait niet alleen om jezelf, maar om hoe je iets



Aan welk huis bewaart u de beste herinneringen en waarom?

‘Het is belangrijk dat corporaties flexibel uitbreiden en misschien uitbreiden naar leegstaande particuliere





Waar moeten corporaties eens mee ophouden? En waar moeten ze mee doorgaan?

Moet een overlastgever de wijk uit?

‘Overlast moet aangepakt worden, want het tast ook het leefplezier van anderen aan. Dat maakt de kwestie voor

‘Ik ben onder de indruk van hun sociaal-maatschappelijke

verhuurders ook anders: zij dragen verantwoordelijkheid.

betrokkenheid. Het is geen taak van woningcorporaties om

Voordat je iemand de wijk uit zet, moeten wel eerst andere

winst te maken en daar op te focussen; ze moeten hun taak

oplossingen gezocht worden. En er moet gekeken worden

ruim opvatten en altijd vooruitkijken.’

wat er eventueel achter zit.’



Wanneer was u voor het laatst verschrikkelijk boos?

En waar ging dat over?

Op welk moment was u het moedigst?

‘Ik heb met mezelf een aantal challenges afgesproken voor

‘Ik word niet gauw boos. Ik schrok laatst wel van de

meer zelfvertrouwen. Bloed doneren was er één. Ik ben niet

discussie over bevolkingsgroei. Daarin had iemand het over:

zo’n held met naalden. Maar ik heb het gedaan! Nadat ik

de ontvolking van de autochtone Nederlanders. Volgens mij

twee keer ben flauwgevallen mocht ik niet meer. Dat was

moet je níet zo praten, denken of formuleren. Je moet geen

tegelijkertijd een teleurstelling en een opluchting.’

verschil maken tussen autochtoon en niet-autochtoon; bevolking is bevolking.’



Bettina Bock (58) werkt als ruraal socioloog en bijzonder hoogleraar

Wat was uw laatste goede voornemen?

Bevolkingsdaling en Leefbaarheid voor Noord-Nederland

‘De trap nemen in plaats van de lift. En geen nieuwe kleren

bij Wageningen University en de Rijksuniversiteit

kopen tot de kerst. Dat is mislukt.’

Groningen.

Aedes-Magazine /

Untitled-874 31

10/25/2018 1:24:18 PM

WAT IS DE EENVOUDIGSTE MANIER OM IEMAND BINNEN TE LATEN? (NAAST HET TOUWTJE DOOR DE BRIEVENBUS)

DRAADLOOS INTERCOM-SYSTEEM VAN INTRATONE OPTIMALE EENVOUD VOOR BEHEERDER ÉN GEBRUIKER

Maak kennis met het revolutionaire intercom-systeem van Intratone voor draadloze toegangscontrole op afstand, inclusief sleutelbeheer en videobewaking. Eenvoudig te bedienen, veilig en bijzonder gebruikersvriendelijk, zowel voor bewoner als beheerder en installateur.

Bewoners kunnen met de eigen smartphone bezoek te woord staan en toegang verlenen, vanaf elke locatie. Beheerders kunnen op afstand, in real-time, toegang managen via een beveiligd beheer platform.

De aanleg is simpel: geen bekabeling meer, dus geen zwaar installatiewerk, en direct inzetbaar, met een enorme besparing ten opzichte van traditionele systemen.

Bel Alexander Dekker voor een demonstratie en u bent direct fan: telefoon 06 3620 1520. www.intratone-home.nl Intratone is een merk van Cogelec en is het best verkochte intercomsysteem in Frankrijk. Vertegenwoordiging in Nederland: Alexander Dekker, telefoon 06 3620 1520, email adekker@intratone.fr

211-0011 Adv DraadlozeIntercom A4 050218_v1.indd 1 AE1805_Advertenties.indd 42

05-02-18 13:52 02-11-18 09:58

advertentie

Eerste 5-laags NOM-appartementen door unieke ketensamenwerking De Willem en De Zwijger in Best zijn de eerste 5-laags nul-op-de-meter-appartementencomplexen in Nederland.

Een uniek project wat tot stand is gekomen door een ketensamenwerking van zes partijen: Woonstichting ’thuis, BAM Wonen, BAM Energy Systems, NBArchitecten, eigenenergie. net en Itho Daalderop.

Olaf van Dijk, projectmanager bij

Harold van de Ven, directeur-ar-

Woonstichting ‘thuis, is enthousiast

chitect bij NBArchitecten: “Ik smeed

over het verloop en het resultaat van

graag alle duurzaamheidseisen,

het project: “Vanuit ‘thuis hebben wij

wensen en randvoorwaarden voor

een duidelijk visie op duurzaamheid.

een project tot één harmonisch

Daarnaast vinden wij het belangrijk

geheel. Dan mag het wat mij betreft

dat deze ambitie wordt ondersteund

pas ‘duurzaam wonen’ heten. Als

door onze huurders. In dit project

een project zoals dit deze beloften

zijn een aantal duurzaamheidsam-

waarmaakt en enthousiaste

bassadeurs onder de bewoners.

bewoners oplevert, is mijn missie

Als mensen vragen hebben over de

geslaagd!”

werking van het systeem, wisselen van filters of inloggen in hun

Voor meer informatie of een advies

energieportaal, kunnen zij bij deze

ontworpen gevels. Door naast het

kunt u contact met Itho Daalderop

ambassadeurs terecht. Naast dat

dak ook de gevel van dunne film-zon-

opnemen via 010 427 85 30 of via

een project duurzaam is, willen we

nepanelen te voorzien, zijn beide

project.ithodaalderop.nl.

ook borgen dat bewoners niet meer

complexen compleet NOM.

voor hun energie gaan betalen dan

Vanwege de jarenlange ervaring

in een vergelijkbare gasgestookte

pleitte NBArchitecten voor een

woning. Met deze eisen kwamen we

klimaatsysteem van Itho Daalderop.

bij NBArchitecten en BAM Wonen

Warmtepompen op basis van

terecht.”

bodemenergie en ventilatie met

‘De Willem’ en ‘De Zwijger’ hebben

warmteterugwinning vormen het hart

een excellent geïsoleerde schil en

van elke woning. Bewoners zijn na

voorzien zelf in alle energie die nodig

de eerste zomer in hun huis zeer te

is. Hiervoor zijn niet alleen zonne-

spreken over het comfort. De woning

panelen op het dak geplaatst, maar

is koel in de zomer en fris door de

ook bevestigd op de speciaal hiervoor

ventilatie.

44

» bedrijfsvoering «

‘SOMS S VERANTWOORD H

Aedes­Magazine 2018/5

AE1805_H3_compliance.indd 44

02-11-18 10:02

» bedrijfsvoering «

45

COMPLIANCE

S SCHUURT DE WET MET D HANDELEN’

Aedes­Magazine 2018/5

AE1805_H3_compliance.indd 45

02-11-18 10:02

46

» bedrijfsvoering «

Hoe zorgen woningcorporaties ervoor dat ze werken in overeenstemming met wet- en regelgeving? Dat medewerkers integer en verantwoord handelen? Aedes ontwikkelde samen met corporatiemedewerkers de Leergang Compliance. Hoe regel je compliance bij een corporatie? We stellen de vraag aan deelnemers en docenten van de leergang. tek st : marjon van weersch , illustr atie : a ad goudappel

»

Eigenlijk moeten we het woord compliance niet ge­­

schillende functies belangrijk is, heeft Aedes corpo-

bruiken, zegt oprichter en docent van de C ­ ompliance

ratiemedewerkers uit verschillende Aedes-netwerken

Aca­demie Roland Notermans. ‘De meeste mensen

bij elkaar gebracht. Met deze ‘voorlopers’ zijn de

­asso­ciëren dat met regeltjes en die zijn niet populair.’

dilemma’s en behoeften geïnventariseerd. Vervolgens

­Bovendien gaat compliance over meer dan het naleven

heeft Aedes met deze leden en expert Notermans een

van wetten en regels. Het gaat over verantwoord ­han­-

tweedaagse Leergang Compliance ontwikkeld (zie

delen.’ Notermans begeleidt al ruim vijftien jaar vooral

kader). De leergang is bedoeld voor bestuurssecretaris­

commerciële bedrijven bij het professionaliseren van

sen, controllers, bedrijfsjuristen en HRM-medewerkers.

hun compliance-programma’s. Hij deed dat bijvoorbeeld

Naast Notermans bestaat de docentengroep uit corpo­

bij Philips, ASML en Heineken. ‘Of het nu gaat om be­

ratiemedewerkers met praktijkervaring op verschillende

drijven of om organisaties als ziekenhuizen en woning­

onderwerpen. Hoes is één van de docenten.

corporaties, ze hebben allemaal een doel of een op­

Menno Steenland, senior bedrijfsjurist en functionaris

dracht’, legt Notermans uit. ‘Corporaties moeten zorgen

gegevensbescherming bij woningcorporatie Elkien in

voor volwaardige, betaalbare woningen voor hun huur­

Friesland, heeft de leergang dit voorjaar gevolgd. Hij is

ders. Alle medewerkers – van directeur en commissaris

enthousiast, omdat de docenten uitgaan van vragen die

tot verhuurmedewerker en receptionist – moeten naden­

leven in de praktijk en niet van een abstracte juridische

ken over de vraag: hoe doen we dat op een verantwoorde

invalshoek. ‘Dat helpt mij om mijn collega’s bij Elkien

manier? Dat is de essentie van compliance.’

praktisch te adviseren over compliance-vraagstukken

Ondertussen blijft compliance een veelomvattend begrip.

in plaats van ze op te zadelen met droge, starre regels.’

We hebben het over het toepassen van wet- en regelge­

Met de controller en bestuurssecretaris vormt Steenland

ving, bij corporaties is dat onder (veel) meer de Woning­

een compliance-commissie. Ook dat heeft hij geleerd van

wet. Maar ook over de naleving van interne governance-

de leergang: ‘doe het niet alleen’. De commissie doet

regelingen die de integriteit en betrouwbaarheid van

stelselmatig een compliance-check zodat medewerkers

corporaties moeten waarborgen. ‘Dat betekent dat

gewijzigde en nieuwe wet- en regelgeving tijdig in de

­compliance ook gaat over het gedrag van medewerkers’,

werkprocessen van Elkien kunnen doorvoeren.

zegt Renée Hoes, concernjurist van woningcorporatie Mitros in Utrecht. ‘En over risicobeheersing en reputatie­

GEDRAG

management.’ Mitros is een van de grotere corporaties

Adviseren over compliance gebeurt bij Elkien met behulp

die al enkele jaren structureel aandacht heeft voor

van bijvoorbeeld e-learningprogramma’s en workshops.

­compliance. De meeste kleine en middelgrote corporaties

Maar ook in bijpraatsessies met medewerkers. Daarin

zijn nog niet zo ver.

inventariseert Steenland eerst vragen die bij hen spe­ len. ‘Als we er vervolgens met elkaar over gaan praten,

PRAKTIJK VOOROP

blijkt vaak dat medewerkers compliance-vraagstukken

Hoe organiseer je compliance bij een woningcorporatie?

goed aanvoelen. En daar zelf oplossingen voor kunnen

Waar moet je beginnen? Omdat het thema voor veel ver­

bedenken. Maar ze willen dat toetsen aan een juridisch

»

Aedes-Magazine 2018/5

AE1805_H3_compliance.indd 46

02-11-18 10:02

» bedrijfsvoering «

47

AEDES LEERGANG COMPLIANCE Deze leergang voor corporatiemedewerkers is vanuit Aedes door en voor corporatie-medewerkers ontwikkeld in samenwerking met De Compliance Academie. ‘Het is mooi om te zien hoe dit werkt’, zegt Marc van Rosmalen,

kader.’ Steenland geeft het voorbeeld van verhuur-

verenigingssecretaris van Aedes. ‘Samen met de leden benutten en delen

medewerkers die twijfelden over de wettelijke

we elkaars kennis; de vereniging in optima forma.’

bewaartermijn van bewonersgegevens na het eindigen van een huurovereenkomst. Wat te doen als er nog

Na afloop van de tweedaagse leergang kunnen de deelnemers de

sprake is van een huurschuld? De pragmatische

compliance bij de corporatie beter organiseren en collega’s adviseren over

oplossing is om de termijn in te laten gaan op het

compliance-onderwerpen. Een pragmatisch plan van aanpak maakt deel uit

moment dat alle procedures zijn afgesloten. ‘Ik leg dan

van het programma.

uit dat dit goed past in de wettelijke regels’, zegt Steenland. ‘Zo kijken we samen hoe we ons werk op een

Inmiddels heeft Aedes de leergang 5 maal aangeboden en hebben er meer

verantwoorde manier kunnen doen. Die casussen

dan 70 mensen deelgenomen. Op 5 november 2018 is er weer een leergang

vertalen de teams zelf vervolgens weer in interne

gestart. Bij voldoende belangstelling zullen er voorjaar 2019 weer

procedures.’

leergangen starten. Interesse? Neem contact op met Marc van Rosmalen,

Ook Judith Degen, bestuurssecretaris bij Woonbedrijf

verenigingssecretaris van Aedes, m.vanrosmalen@aedes.nl.

ieder1 in Deventer maakt enthousiast gebruik van de

kennis die ze in de leergang heeft opgedaan. Als ‘compliance-officer’ zit zij samen met de concern controller en een adviseur Financiën in een Complianceteam. Sinds dit jaar nodigt dat team voor elke vergadering een manager uit om dieper in te gaan op de consequenties van komende (veranderingen) in wet- en regelgeving. Binnenkort is dat bijvoorbeeld de manager die te maken krijgt met de nieuwe

de bewuste afdeling over te praten. Vervolgens heb ik

Omgevingswet. ‘In 2017 lag bij onze corporatie de

samen met de OR, personeelszaken en iemand van die

focus op de wettelijke compliance’, zegt Degen. ‘Daarbij

afdeling onze werving- en selectieprocedure aan-

was de AVG (Algemene Verordening Gegevens-

gescherpt. Zo hebben we de mogelijkheid geschrapt om

bescherming) de grootste klus. Veel werk, maar een

een voorkeurskandidaat aan te dragen en aan de

traject met duidelijke eisen en heldere deadlines.’

procedure objectief te beoordelen eisen toegevoegd.

Dit jaar is Woonbedrijf ieder1 ook nadrukkelijk aandacht

Corporaties kunnen op verschillende manieren vorm

gaan schenken aan gedragscompliance. ‘We zijn

geven aan een compliance-programma. Hoes adviseert

begonnen met een meting van de integriteitsbeleving

om te beginnen met het vastleggen van het wettelijk

onder de medewerkers’, zegt Degen. ‘De respons was

kader. ‘Dat geeft structuur.’ De deelnemers aan de

hoog, 67 procent vulde de vragenlijst in. De vragen

leergang werken samen aan een inventarisatielijst van

hebben bijvoorbeeld betrekking op het gedrag van

relevante wet- en regelgeving. ‘Een mooi voorbeeld van

directie en leidinggevenden. Komen zij hun afspraken

netwerken’, vindt Steenland van Elkien. De lijst is

na? Gaan ze zorgvuldig om met vertrouwelijke

uitgebreid en gaat van arbeidsvoorwaarden en asbest,

informatie? De overgrote meerderheid van de collega’s

via bouwregels en duurzaamheidsmaatregelen, tot de

blijkt daar positief over.’ Ze vervolgt: ‘Goed voorbeeld-

Woningwet en meer. De invoering en naleving van al

gedrag van leidinggevenden is een basisvoorwaarde

die regels is deels via ‘hard controls’ te toetsen. Bij

voor een organisatie die van al haar medewerkers

Elkien gebeurt dat bijvoorbeeld in een halfjaarlijkse

verlangt dat ze integer en verantwoord handelen.’

cyclus met de managers. Aan de hand van onder meer

een risicoanalyse, het opstellen en wijzigen van

BOVEN WATER

procedures, en het bewaken en opvolgen van acties.

Met de meting heeft de corporatie ook mogelijke

integriteitsrisico’s boven water gekregen. ‘Zo leefde er

VINGER OPSTEKEN

in één team het gevoel dat vriendjespolitiek soms een rol

Dat is een wat grijpbaarder proces dan de soft-controls

speelde bij het vervullen van vacatures’, zegt Degen.

die de integriteit van gedrag toetsen en bevorderen.

‘Onze bestuurder vindt dat zo’n signaal serieus

Naast voorbeeldgedrag gaat het dan over zaken

genomen moet worden en heeft mij gevraagd hier met

als elkaar mogen en durven aanspreken, zegt Steenland.

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1762 33

» 10/30/2018 8:34:35 AM

48

» bedrijfsvoering «

»

‘Dat kunnen medewerkers onderling doen. Bijvoor-

Er moet een cultuur ontstaan waarin het geaccepteerd is

beeld als je signaleert dat een collega bij de receptie

dat mensen hun vinger opsteken en vragen durven stellen

over bewoners praat.’ Maar ook in team-overleggen

over gevoelige onderwerpen, zegt Roland Notermans. De

kunnen managers gedrag aan de orde stellen. ‘Neem

Woningwet komt weer ter sprake. Als het goed is, helpt

bijvoorbeeld onze onderhouds-mensen die meestal

die wet corporaties bij de maatschappelijke opgaven op

de hele dag op pad zijn. Zij zijn in de wijk onze oren

het gebied van wonen. Maar stel dat regels uit die wet dat

en ogen. Niet alleen over de woningen, maar ook

juist belemmeren? Dan kan het naleven van de wet

over de bewoners. Hoe zorgen zij ervoor dat ze

schuren met verantwoord handelen. ‘Ook dat is precies

zorgvuldig met die gegevens omgaan? Is hun iPad

waar compliance over gaat’, zegt Notermans.

altijd afgeschermd als ze klaar zijn met een klus? Het

‘Compliance-programma’s moedigen medewerkers aan te

is goed om daar samen bij stilte staan.

praten over botsende waarden en normen die ze in het dagelijkse werk ondervinden. Binnen hun afdeling en soms misschien met de directie. Als de Woningwet op bepaalde punten is doorgeschoten, kan Aedes die signalen

‘Gaandeweg kom ik er steeds meer achter dat compliance gaat over verbinding zoeken’

neerleggen bij de politiek.’

Renée Hoes: ‘Gaandeweg kom ik er steeds meer achter dat compliance gaat over verbinding zoeken.’ Met alle medewerkers uit de organisatie, met de huurders, met de buitenwereld. Op die manier wordt het organiseren van compliance bijna een organisch proces en een onderdeel

van het DNA van de corporatie.’ Dat vraagt wel een lange adem, waarschuwt ze. ‘En de steun van de directie.

Zonder is een compliance-programma niet effectief.’ Dat geldt ook voor regelmatige aandacht, zegt Notermans.

‘Het is geen project dat na 1 of 2 jaar weer afgevinkt kan worden.’

Eigenlijk past compliance heel goed in de huidige trend om niet de regels en systemen centraal te stellen, maar de bedoeling, besluit Notermans. ‘Datgene waar corporaties echt voor staan. Dat vraagt om een bedrijfscultuur waarin medewerkers weer ruimte krijgen voor hun eigen verantwoordelijkheid.’

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1773 28

«

10/30/2018 8:45:44 AM

Enserve, dé specialist in woonruimteverdeling

Enserve is specialist in woonruimteverdeling.

Alles wat wij doen is afgestemd op uw specifieke wensen.

Wij zetten ons in voor de ontwikkeling van één open en

Wij werken landelijk en staan onafhankelijk in de markt.

transparante woningmarkt. Onze kracht zit in kennis, maatwerk en service. Door onze uitgebreide en specialistische kennis van

Al meer dan 70 corporaties en gemeenten gingen u voor…

de woningmarkt krijgt u op elke vraag een antwoord en voor

wij maken graag ook met u kennis.

elk probleem een passende oplossing.

www.enserve.nl

50

» goedemorgen «

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1132 30

10/26/2018 10:56:14 AM

» goedemorgen «

51

Commissaris bij de Stichting Jongeren Huisvesting Twente

HILDE SMITS

Erop toezien dat de woningcorporatie een goede koers vaart en het bedrijf gezond houdt.

Daar is de commissaris verantwoordelijk voor.

We drinken deze ochtend thee, want: ‘voor een koffieapparaat is geen plek in een studentenkeuken’, bij commissaris Hilde Smits in Enschede. ‘Ik kijk vanuit een ander perspectief.’

TEKST: TANJA COPAL, FOTO’S: INDRA SIMONS

»

Het was een impulsieve actie, Smits’ reactie twee jaar geleden op de oproep van de huurdersvertegenwoordiging van de Stichting Jongeren Huisvesting Twente (SJHT). Zij zochten een commissaris om hen te vertegenwoordigen in de raad van commissarissen. Kennis van woningcorporaties had Smits, die zelf huurt van de SJHT, toen nog niet. ‘Waar ben ik aan begonnen? Dat heb ik wel eens gedacht in het begin. Het jargon, de vele dossiers en de pittige tijdsinvestering. Maar nu ben ik erin thuis. Het commissariaat is een mooie manier om bij te dragen en iets te doen voor de huurders, de stad en de maatschappij. Mijn positie borgt ook dat de doelgroep van de SJHT direct betrokken is bij de RvC.’

GEZOND VERSTAND De zevendejaars studente Biomedische Technologie studeert komend jaar af aan de Universiteit Twente op een onderzoek naar flexibele exoskeletten. Dat zijn robotische hulpmiddelen die mensen met een beperkte motoriek ondersteunen bij het bewegen. De van origine Limburgse Smits woont in Enschede op een knusse kamer, met een zelfgemaakte muurschildering op de muur. Met haar twee huisgenoten deelt ze de keuken en de bad

»

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1132 31

10/26/2018 10:56:15 AM

52

» goedemorgen «

HILDE SMITS (24)

COMMISSARIS BIJ: Stichting Jongeren Huisvesting Twente (RvC: 3 mannen en 2 vrouwen) STUDIE: Biomedische Technologie aan de Universiteit Twente WOONT IN: Enschede REIST: per fiets en met het OV HOUDT VAN: films en muziek en heeft een passie voor schminken en visagie

» ‘Ik ben niet gepokt en gemazeld in de sector, maar ik heb wel gezond verstand en daar kom ik een heel eind mee’

kamer. ‘Ik ben zelf de doelgroep van de SJHT.’

en dat wordt nu bij de uitwerking gericht

Toezicht houden gaat voor Smits over veel meer dan

gemonitord.’

financiën. ‘Het gaat erom dat we de goede dingen

Biomedische technologie en volkshuisvesting

goed doen. Ik ben niet gepokt en gemazeld in de

hebben niet zo heel veel raakvlakken, maar voor

sector, maar ik heb wel gezond verstand en daar kom

Smits maakt dat niet uit. Ze is altijd actief geweest op

ik een heel eind mee. Mijn mening vorm ik op basis

verschillende terreinen. Op de middelbare school in

van inhoud en argumenten.’ De commissarissen van

Limburg schreef ze voor de schoolkrant. Voordat ze

de SJHT hebben zich het afgelopen jaar gebogen

startte met haar huidige studie studeerde ze

over de realisatie van een duurzaam nieuwbouwplan

Industrieel Ontwerpen. Ze is nog steeds actief bij de

van 21 zelfstandige woningen. ‘Uit onderzoek blijkt

studievereniging van deze opleiding. ‘Als ik mijn

dat studenten meer behoefte hebben aan zelf-

onderzoeksvraag heb aangescherpt kan ik

standige woonruimte. De SJHT is met zo’n 1.000

starten met afstuderen.’ Met een kleine lach: ‘Ik

wooneenheden een kleine corporatie, dus dat is als

word natuurlijk begeleid vanuit de universiteit, maar

investering een groot besluit. Maar wel één die past

het vraagt wel zelfdiscipline omdat ik nu geen

bij de missie om studenten en jongeren te huis-

colleges meer heb. In haar rol als commissaris houdt

vesten.’

Smits toezicht en signaleert ze zaken. De verouderde

website en huisstijl van de SJHT vielen haar op bij

INKOMENSGRENS

haar aanstelling. ‘In de organisatie werd dat ook

Smits is 24, haar leeftijd belemmert haar niet in haar

gezien. In november bestaat de SJHT 50 jaar. Dan is

functie van commissaris: ‘Ik heb dezelfde rol als mijn

er groot feest en worden ook de nieuwe huisstijl en

collega-commissarissen, maar ik kijk vanuit een

website onthuld’, vertelt de jonge commissaris

ander perspectief. We hebben in de RvC bij-

enthousiast. En dan is de thee op en de muesli ook.

voorbeeld een pittige discussie gehad of we de

Het is tijd voor zelfdiscipline. Op de fiets. Naar de

inkomensgrens voor onze huurders moesten

universiteit. Aan de studie.

verruimen, zodat ook starters in Enschede bij de

SJHT kunnen huren. Daar stond ik aanvankelijk sceptisch tegenover. De kern van de SJHT is om studenten en jongeren te huisvesten. Er mag geen

«

sprake zijn van verdringing, dat was voor mij een voorwaarde. Daar hebben we intensief over gepraat

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1128 52

10/26/2018 10:48:29 AM

Onaaankelijke en objecceve experrse in daken

Dakbestek is een landelijk werkend adviesburo en staat voor: inzicht en onderleggers voor uw beslissingen

Wilt u uw gevel, glas, portiek of vloer grondig laten reinigen?

Of heeft het sanitair of de grootkeuken een dieptereiniging nodig?

Wij laten uw gebouw er van binnen en van buiten weer als nieuw uitzien. Welke opdracht u ook heeft, wij hebben de kennis, ervaring en apparatuur in huis om elke specialistische klus voor u uit te voeren.

088 - 3656267 dolmans.com

REVOORT MAAKT RUIMTE VOOR

bescherming van uw belangen het wegnemen of minimaliseren van uw risico’s het ontzorgen van onze opdrachtgevers duurzame en toekomstgerichte oplossingen

U kunt ons vrijblijvend bereiken op onderstaande gegevens:

036 - 53 27 660

info@dakbestek.nl

www.dakbestek.nl

54

» toezicht «

PERMANENTE EDUCATIE COMMISSARISSEN

‘HET GAAT NIET OM DE PUNTEN, MAAR OM JE ONTWIKKELING’ Driekwart van de toezichthouders aangesloten bij de VTW vindt het een goede zaak dat zij elk jaar minimaal vijf uur aan hun professionele ontwikkeling besteden. Bijna vier jaar is dat nu een lidmaatschapseis voor de Vereniging Toezichthouders in Woningcorporaties. Wat zijn de ervaringen? En wat kan de volgende stap zijn?

TEKST: LISETTE VOS, FOTO’S: BART VAN DIEKEN

»

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-819 42

10/25/2018 12:24:43 PM

» toezicht «

55

VTW-COMMISSIE PERMANENTE EDUCATIE De VTW-commissie Permanente Educatie bestaat naast voorzitter Ineke Donkervoort uit de leden Anita van der Wal, Ans Cuijpers en Luurt van der Ploeg. De commissie is ingesteld om de permanente educatie te bevorderen en om te monitoren of de leden zich aan de urennorm houden. Mede op

De invoering van de eis om als toezichthouder minimaal

basis van representatief onderzoek onder de VTW-leden heeft de

vijf uur per jaar te besteden aan de persoonlijke

commissie aanbevelingen gedaan over het vervolg van permanente

ontwikkeling, leverde in 2015 nog discussie op. De

educatie. Eind 2018 draagt de PE-commissie de taken over aan het bureau

verplichting – gekoppeld aan het lidmaatschap van de

van de VTW.

VTW – viel niet bij iedereen in goede aarde. Uit

Meer informatie: www.vtw.nl/permanente-educatie-commissarissen

onderzoek, bijna vier jaar later, blijkt dat verreweg de

Ontwikkelkompas: www.vtw.nl/ontwikkelkompas

meeste VTW-leden (75 procent) het systeem

Permanente Educatie belangrijk en nuttig vinden.

VTW ACADEMIE

Bovendien haalt 90 procent meer dan de verplichte vijf punten (uren), met een gemiddelde van 29 punten

Leden van de VTW kunnen onder meer opleidingen volgen bij de VTW

(uren) over de eerste drie jaar.

Academie, verzorgd door Avicenna – Academie voor Leiderschap. De

Voorzitter Ineke Donkervoort en Anita van der Wal van

VTW-programmaraad beoordeelt het aanbod en bewaakt de kwaliteit.

de VTW-commissie Permanente Educatie (zie kader)

Ans Cuijpers, lid van de PE-commissie, is voorzitter geworden van de

zijn positief over de uitkomsten. ‘We zien dat

programmaraad.

commissarissen hun ontwikkeling serieus nemen. Het

Meer informatie over de VTW Academie: www.vtw-academie.nl

gemiddelde aantal uren – 9 uur per jaar – is een mooi cijfer. Al moet een handjevol leden nog wél worden aangesproken om het verplichte aantal uren te halen.’

STEEDS MEER VERWACHT Er wordt steeds meer van toezichthouders verwacht.

Toezichthouden is een vak en niet iets dat een

Dan blijkt ook of de commissaris voldoende heeft

commissaris er even bij doet. Om ontwikkelingen in het

gedaan om zich te blijven ontwikkelen. Of dat zijn of

werkveld van corporaties bij te houden, inclusief

haar profiel nog past bij wat er dán nodig is.’

complexe vraagstukken, is continu bijscholing nodig.

Volgens de PE-commissie gaat het echter niet alleen om

Naast vakinhoudelijke kennis – zoals over de

de individuele commissarissen, maar ook om de

Woningwet en duurzaamheid – gaat het om

ontwikkeling van de RvC als team.

vaardigheden, houding en gedrag. ‘Stilstand is

Volgens Van der Wal, die ook lid is van de VTW-

achteruitgang’, stelt Van der Wal.

broedplaats van Toezicht met Passie, gaat het dan vaak

Het aantal uren voor permanente educatie is verplicht,

om vaardigheden. ‘Commissarissen bij woning-

maar hoe die uren worden ingevuld is aan de individuele

corporaties zijn geneigd vooral naar de cognitieve

commissaris. Volgens Ineke Donkervoort waarderen de

aspecten te kijken.

leden die relatief grote vrijheid zeer, zo blijkt uit onder-

zoek. ‘Juist die vrijheid heeft geleid tot waar we nu

Maar de vraag is ook hoe je als mens in een team

staan. Commissarissen zijn over het algemeen ervaren

opereert, en in relatie tot de bestuurder. Hoe voer je het

vakmensen die beter in vrijheid hun opleiding kunnen

goede gesprek? Daar valt nog wel terrein te winnen.’

kiezen, dan dat zij al te dwingende regels opgelegd

Daar sluit Donkervoort zich bij aan. Het gaat in de

krijgen.’

permanente educatie volgens haar om een breed palet

van kennis, houding en gedrag.

BEOORDELING BIJ HERBENOEMING

‘De meeste commissarissen kiezen eerder voor een

Volgens Donkervoort en Van der Wal wordt bovendien

opleiding om hun kennis te vergroten, bijvoorbeeld over

bij een herbenoeming (na een periode van vier jaar)

de Woningwet. Andere cursussen die over ‘zachte’

getoetst of de commissaris voldoet aan wat de raad van

vaardigheden gaan, zijn minder gewild. Dat kan beter.

commissarissen (RvC) en de corporatie op dat moment

In de RvC moet je in een team van mensen samenwerken

nodig hebben.

en besluiten nemen. Dat goed doen met mensen

‘In dat proces wordt expliciet om een oordeel gevraagd

afkomstig uit verschillende sectoren en met andere

van andere RvC-leden, het bestuur, en in het geval van

achtergronden vraagt ook bewustwording en

een huurdercommissaris ook van huurdersorganisaties.

opleiding.’

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-832 33

» 10/25/2018 12:35:05 PM

56

» toezicht «

»

OP DE AGENDA

wat zij hebben geleerd en hoe zij dat hebben toegepast

Een belangrijke aanbeveling van de PE-commissie is om

in hun werk. Vakgenoten beoordelen steekproefsgewijs

de RvC-voorzitter of een ander RvC-lid aan te wijzen

deze dossiers. ‘Wij pleiten er als commissie voor om

die erop toeziet dat de permanente educatie op de

in de toekomst een vergelijkbaar systeem, dus meer

agenda staat, in ieder geval bij de zelfevaluatie. Om

gericht op resultaat, te onderzoeken,’ aldus

gestructureerder in kaart te brengen wat de commissaris

Donkervoort en Van der Wal.

én de RvC als geheel nodig hebben, heeft de PE-

commissie het ontwikkelkompas uitgebracht. Daarin

GESPREK

wordt permanente educatie vanuit vier perspectieven

Tot die tijd kunnen commissarissen al door het jaar heen

belicht: ik (de commissaris zelf), team (RvC als geheel),

delen welke opleiding zij gaan volgen of hebben

visie (van RvC op toezichthouden) en context (de

gevolgd en wat zij hebben geleerd, stelt Van der Wal.

corporatie en de omgeving). ‘Het is echt belangrijk dat

‘Als je dat tijdens een RvC-vergadering aan de orde

commissarissen over hun ontwikkeling met elkaar

stelt, dan komt daar ook het gesprek daarover op gang.

praten, en elkaar ook durven aanspreken als dat nodig

Dat stimuleert meer dan dat je één keer per jaar vertelt

is’, stellen Donkervoort en Van der Wal.

wat je hebt gedaan om de vijf punten te behalen.’

De PE-commissie heeft ook naar andere sectoren

De PE-commissie stelt vooralsnog voor om de uren-

gekeken. De beroepsvereniging van accountants (NBA)

norm van vijf uur vast te houden, aldus voorzitter

doet bijvoorbeeld onderzoek naar een systeem dat de

Donkervoort. ‘Het gaat niet om de punten, maar om de

nadruk legt op het resultaat van de bijscholing, en niet

ontwikkeling van de commissaris én de RvC. Daar gaat

op de behaalde punten. In een pilot maken accountants

het om. De eis van vijf uur is voor een enkeling nog een

een persoonlijk leerplan, zij leggen in een dossier vast

stok achter de deur.’

»

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-838 28

10/25/2018 12:37:49 PM

» toezicht «

57

‘BIJSCHOLING VERANTWOORDELIJKHEID VAN TOEZICHTHOUDER ZÉLF’ Robert Gradus, commissaris bij drie corporaties in Brabant, vindt dat iedere toezichthouder verantwoordelijk is om de ontwikkelingen in het werkveld van woningcorporaties bij te houden.

Maar hij vindt niet dat de VTW een urennorm verplicht moet stellen.

nente educatie, op 1 januari 2015, niet echt

werk in de zakenwereld, daar is men wel-

iets veranderd. ‘Als het nodig is, laat ik mij

licht wat minder sensitief. Ik vind het

bijscholen.’ Volgens Gradus vragen veel

belangrijk om meer te weten over normen

ontwikkelingen in de sector om specifieke

en waarden. Welke cultuur past bij een

kennis. Hij heeft bijvoorbeeld dit jaar een

corporatie?’ De VTW moet in zijn ogen in

tweedaags seminar over zorg en participatie

het opleidingsaanbod vooruitlopen op wat

gevolgd, waardoor hij al ruim boven de

op de sector afkomt Denk aan alternatieve

urennorm zit. ‘Ik heb dit gedaan, omdat ik

bouwvormen om de prijs van de bouw te

Robert Gradus is sinds 2002 toezichthouder,

meer wil weten over de integratie tussen

drukken of duurzaamheid. Gradus plaatst

hij is RvC-voorzitter bij de Zaligheden, vice-

wonen en zorg. Niet om de punten te halen.’

daarbij nog een kritische kanttekening. ‘Er

voorzitter RvT bij Kleine Meierij en RvT-lid

Gradus die als commercieel directeur bij een

gaat veel geld om in opleidingen. De vraag

bij Tiwos. Voor hem is er sinds de invoering

bedrijf in staalbouw werkt, heeft op eigen

die je bij elke cursus moet stellen: wordt de

van de urennorm van vijf uur voor perma-

initiatief ook een cursus ethiek gevolgd. ‘Ik

huurder er beter van?’

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-852 43

10/25/2018 12:49:16 PM

58

» toezicht «

‘HOE LEER JE KRITISCHE VRAGEN TE STELLEN?’ Merel Ruiter is ruim twee jaar huurderscommissaris bij SSH& De Studentenhuisvester in Nijmegen.

Ze vindt het erg belangrijk om op de hoogte te zijn wat er speelt in het werkveld van woningcorporaties.

‘Goed dat het PE-systeem bestaat.

Wel jammer dat het nodig is om het verplicht te stellen.’

commissaris bij SSH& met gemak de

het vragen stellen. Tijdens een rollenspel

verplichte norm van vijf uur. Ze volgde een

oefende ze onder meer een situatie met een

cursus van een externe financiële adviseur

lastige bestuurder. ‘Hoe stel je je stevig op,

over de Woningwet én de tweedaagse

en leer je kritische vragen te stellen?’

opleiding voor nieuwe commissarissen. ‘Ik

Samen met de andere RvC-leden laat ze zich

heb geen stevige financiële achtergrond, en

dit jaar bijscholen op het thema duurzaam-

tijdens de tweedaagse opleiding werd ik

heid. Ze vindt dat ze samen met haar

klaargestoomd voor mijn werk. Dat was heel

collega’s wel beter kan bekijken wie welke

leerzaam.’

bijscholing nodig heeft. ‘Daar kunnen we

Ruiter vindt dat iedere commissaris – net

iets bewuster bij stilstaan. Nu kies ik vooral

Merel Ruiter, werkzaam als trainee op het

begonnen of met ruime ervaring – continu

een cursus die mijn interesse heeft. Maar ik

Instituut voor Fysieke Veiligheid in Arnhem,

zich moet blijven ontwikkelen. Dit jaar koos

ben enthousiast over het PE-systeem. Ik leer

haalde in haar eerste jaar als huurders-

ze zelf voor de masterclass De kunst van

veel en ik krijg er nog voor betaald ook.’

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-850 44

10/25/2018 12:48:27 PM

Leegstandbeheer met rendement Ad Hoc heeft als leegstandbeheerder meer dan 25 jaar ervaring in het realiseren van een optimaal rendement van uw projecten. Met innovatieve concepten wordt uw project van maatwerkadvies voorzien en vervolgens van A tot Z uitgevoerd. De mix van financieel-, sociaal- of leefbaarheidsrendement wordt samen met u vormgegeven.

Of u nu kiest voor Tijdelijk Verhuur (inclusief Passend Toewijzen), Tijdelijk Beheer of Toezicht en Security, Ad Hoc realiseert uw project succesvol en met aandacht voor rendement.

Groot Hertoginnelaan 41 | 2517 EC Den Haag | T. 070 312 03 33 | www.adhocbeheer.nl Den Haag

Amsterdam

Arnhem

Breda

Den Bosch

Groningen

Maastricht

Nieuwe regels, Nieuwe regels, nieuwe kansen.

Nieuwe regels, nieuwe kansen.

Nieuwe regels, Alswoningmarkt woningcorporatie krijgt uonder te maken met De staat onder druk.

Als woningcorporaDe woningmarkt staat al tijden druk.

Alseen woningcornieuwe kansen. nieuwe Regelgeving verandert en er Als woningcorporatie krijgt te maken met een tie krijgt uwerkelijkheid. te maken met een werkelijkheid. poratie krijgt u voortdurend teunieuwe maken met nieuwe regels. nieuwe kansen.

komt een nieuw stelselRegelgeving voor woningwaardering.

Dat nieuwe werkelijkheid. verandert en er De regelgeving verandert ingrijpend.

Op meer dan Op meer dan één gebied.

Telkens moeten nieuwe keuzes Als woningcorporatie krijgt unieuwe te maken metgemaakt een Dat De woningmarkt staat druk.

Alskeuzes woningcorporais al reden genoeg omonder een betrouwbare komt een nieuw stelsel voor woningwaardering. één gebied.

Telkens moeten gemaakt worden.

Reden genoeg om eenjuridische betrouwbare nieuwe werkelijkheid. verandert en er Als woningcorporatie krijgt u te maken met een tie krijgt u maken met een nieuwe werkelijkheid. partner tetewensen ueen hierbij is al reden genoeg omRegelgeving betrouwbare juridische worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridijuridische partner te die wensen diekan u ondersteunen. hierbij kan onderkomt een nieuw stelsel Dat nieuwe werkelijkheid. verandert er De regelgeving ingrijpend.

Op ondersteunen. meer en dan partner wensen dieRegelgeving uvoor hierbij kan ondersteunen. sche partner te verandert wensen die uwoningwaardering. hierbij kan steunen.

Eentepartner die u tijdig waarschuwt bij nieuwe is al reden genoeg om een betrouwbare juridische komt een nieuw stelsel voor woningwaardering.

Dat één gebied.

Telkens moeten nieuwe keuzes gemaakt Onze advocaten en juristen volledig ontwikkelingen.

En u vertelt hoehebben u kunt zich voorsorteren. partner te wensen die ueen hierbij kan ondersteunen. is al reden genoeg om betrouwbare juridische worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridi-op toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij Onze advocaten en juristen hebben zich volledig Onze advocaten hebben zich volledig toegelegd partner te wensen die u hierbij kan ondersteunen. sche partner te wensen die u hierbij kan ondersteunen. kunnen u dan ook met veel kennis van zaken toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij het vastgoeden huurrecht.

Wij kunnen u dan ookvolledig met De advocaten van Hielkema & co hebben zich Onze advocaten en juristen hebben zich volledig adviseren (en het moet u procederen) kunnen u dan ook met veelnamens kennis zaken veel kennis vanals zaken adviseren (envan als het moet natoegelegd op het vastgoeden huurrecht en overzien toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij (ver) Onze en juristen hebben volledig Onze advocaten hebben zich volledig toegelegd op over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, adviseren (en als het moet namens uzich procederen) uadvocaten procederen) over zaken rond (ver)huur, het mens gehele speelveld.

Zij kunnen u van dan ook solide kunnen u dan ook met veel kennis zaken toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wijmet het vastgoeden huurrecht.

Wij kunnen u dan ook met huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorkennis van zaken adviseren (en als het moet procederen) adviseren (en als het moet namens u procederen) kunnen u dan ook met veel kennis van zaken veel kennis van zaken adviseren (en als het moet narenovatie, bouw, projectontwikkeling en de huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, huuroverlast, renovatie, bouw, projectontwikkeling overwaarden, zaken rond (ver)huur, (ver)koop, over zaken rond (ver)koop, woonfraude, adviseren (en als(ver)huur, het moet namens procederen) mens uregelgeving procederen) over ronduwoonfraude, (ver)huur, (ver) regelgeving rond de volkshuisvesting. renovatie, bouw, projectontwikkeling en de en dealgemene rond dezaken volkshuisvesting. prijzen, huurvoorwaarden, overlast, renovahuurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, over zaken rond (ver)koop, woonfraude, koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorregelgeving rond(ver)huur, de volkshuisvesting. tie, bouw, projectontwikkeling en de projectontwikkeling regelgeving rond de renovatie, bouw, projectontwikkeling en de huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, waarden, overlast, renovatie, bouw, Nieuw kantoor.

Vertrouwde expertise.

Vertrouwde expertise volkshuisvesting. regelgeving rond de volkshuisvesting. renovatie, projectontwikkeling en25 de en de regelgeving rond deop volkshuisvesting.

Hielkema co isVertrouwde ontstaan in 2015 een afsplitsing Nieuw kantoor. expertise.

Hielkema &&bouw, co kan bogen meeruit dan jaar ervaregelgeving rond de volkshuisvesting. vaninde van Unger Hielkema & co is van ontstaan in 2015 uitHielkema een Wij afsplitsing ring devastgoedpraktijk praktijk de volkshuisvesting. komen Vertrouwde expertise Nieuw kantoor.

Vertrouwde expertise.

Vertrouwde expertise advocaten. van de Unger Hielkema graag bijvastgoedpraktijk u langs voor eenvan kennismaking.

Hielkema & co kan bogen op meer dan 25 jaar ervaring Hielkema cokan isVertrouwde ontstaan inexpertise.

2015 een25afsplitsing Nieuw kantoor.

Hielkema &&co bogen op meeruit dan jaar erva- in advocaten. de praktijk van Wij komen graag bij u vaninde vastgoedpraktijk van Unger Hielkema &de covolkshuisvesting. is van ontstaan in 2015 uitHielkema een afsplitsing ring de praktijk de volkshuisvesting.

Wij komen langs voor een kennismaking. advocaten. van de vastgoedpraktijk Unger Hielkema graag bij u langs voor eenvan kennismaking. advocaten.

Omdat u niet alleen asbest wilt saneren.

• Sloopwerken • Asbestsanering • Renovatie/herstel

Utrecht

Zwolle

Maar ook iets moois wilt opbouwen.

U wilt geen half werk. U wilt niet alleen asbest saneren, maar ook weer iets moois opbouwen. En u wilt niet alleen een concurrerende prijs, maar ook vakmensen die hun werk verstaan. Man&Mach is asbestspecialist in Noord- en Midden Nederland en helpt u snel en vakkundig.

Bij enkele panden, maar ook bij complete

Dé vastgoed- en Dé vastgoed- en huurrechtadvocaten huurrechtadvocaten DéBoelelaan vastgoeden HJ Amsterdam De 7, 1083 Dé vastgoeden huurrechtadvocaten De HJ Amsterdam Tel. Boelelaan 085 782 28 7, 201083 www.hielkemaco.nl huurrechtadvocaten Tel. 085 782 28 20 www.hielkemaco.nl

woningblokken. Samen werken we aan een gezonde en veilige woonomgeving.

De Boelelaan 7, 1083 HJ Amsterdam De HJ Amsterdam Tel. Boelelaan 085 782 28 7, 201083 www.hielkemaco.nl Tel. 085 782 28 20 www.hielkemaco.nl

Hielkema 014e pagina Aedes.indd 1

Rotterdam

10-2-2016 13:55:55

60

Untitled-1097 6

» huisvester van het volk «

10/26/2018 10:22:49 AM

» huisvester van het volk «

61

Willem Frederik Büchner TEK ST : MARGRIET PFLUG , FOTO : JORIS DEN BL A AUWEN

Meten is weten. Dat heeft Willem Frederik Büchner (1780-1855) geleerd als legerartsin-opleiding tijdens oorlogsexpedities van Napoleon. Büchner komt oorspronkelijk uit Darmstadt, waar zijn vader en opa allebei dokter waren. Zelf gaat hij op zijn 15e in de leer bij een oom die dokter is in Leiden. Als legerarts van begin 20 maakt hij omzwervingen door Europa en ziet hij kans om in Würzberg af te studeren. Terug in de Nederlanden gaat hij als stadsdokter in overheidsdienst in Gouda.

Daar ontwikkelt hij zich tot een ongeduldig strijder voor gezondere leefomstandigheden voor de grotendeels arme Gouwenaren. Hij wil niet alleen zieken genezen en epidemische ziekten bestrijden, hij wil ook iets doen aan de oorzaken. Hij loopt voorop met een inentingsprogramma tegen pokken als daarvoor een vaccin is ontwikkeld. Het liefst met toestemming van het gemeentebestuur, maar als het niet anders kan ook zonder. In 1842 maakt hij naar het voorbeeld van Franse legerartsen een medische topografie van Gouda. Zo becijfert hij dat de gemiddelde levensverwachting van een Gouwenaar maar 21,4 jaar is. Schrikbarend laag! Hij wijt dat onder andere aan de vochtige arbeiderswoningen, het opgehoopte afval en het vervuilde drinkwater.

Hij stelt het gemeentebestuur medeverantwoordelijk. Het zijn dit soort stemmen in de 19e eeuw die bij politici en beleidsmakers het besef laten doordringen dat de werkende stand ook goed moet wonen in een redelijk schone omgeving. Langzaam maar onontkoombaar. Mensen als Büchner stonden aan de basis van arbeiderswijken met goede en betaalbare woningen. In Gouda is dat bijvoorbeeld de Josephbuurt, gebouwd door Woningbouwvereniging Sint Joseph tussen 1921 en 1923. Een deel van de woningen is tegenwoordig nog in beheer bij Mozaïek Wonen.

Meer over de geschiedenis van de sociale woningbouw op www.canonvolkshuisvesting.nl.

Untitled-1097 7

10/26/2018 10:22:52 AM

62

» werkaanwonen.nl «

» colofon « Aedes-Magazine is zowel een gedrukte als een digitale uitgave van Aedes vereniging van woningcorporaties.

Aedes-Magazine is gratis en verschijnt zes keer per jaar.

Aedes is de brancheverenging voor woningcorporaties in Nederland. Zij werken dagelijks aan goed en betaalbaar wonen voor mensen die om welke reden dan ook steun in de rug nodig hebben.

Corporaties beheren 2,4 miljoen huurwoningen, waarin 4 miljoen mensen wonen. 1 op de 3 huishoudens in Nederland

woont in een corporatiewoning. Ongeveer 300 woningcorporaties zijn lid van Aedes, dat zijn vrijwel alle woningcorporaties in Nederland. Aedes berhartigt hun belangen, ondersteunt hen bij het uitvoeren van hun taken en biedt een platform voor kennisuitwisseling en ontmoeting. Aedes is ook de werkgeversvereniging van de corporatiebranche.

Redactie Tinka Hurkmans, Margriet Pflug en Latifa Vonk (hoofd- en eindredactie); Elske Koopman en Marjon van

Weersch (redactie); Devika Mangal en Carolien van der Ploeg (productie). M.m.v.

Tanja Copal, Simon Kooistra, Anne de Rooij, Jan Smit, Lisette Vos en Marco de WIlde.

Redactiesecretariaat T (088) 233 37 50 E aedesmedia@aedes.nl

Abonnementen digitale versie I www.aedes.nl/abonneren

Abonnementen gedrukte versie T (088) 233 37 00

E publicaties@aedes.nl Grafische vormgeving Gedrukt: Curve grafische vormgeving BNO, Haarlem Digitaal: Bynder en Label A, Amsterdam/Rotterdam

Druk Senefelder Misset, Doetinchem

Advertenties Multor Media BV, Wouter Otto Postbus 5085, 6802 EB Arnhem T (085) 003 04 47 E wouterotto@multormedia.nl I www.multomedia.nl

Aedes vereniging van woningcorporaties Koningin Julianaplein 10 2595 AA Den Haag Postbus 93121 2509 AC Den Haag T (088) 233 37 00 E aedes@aedes.nl I www.aedes.nl I www.aedesmagazine.nl Twitter @aedesnet.nl

Auteursrechten voorbehouden

ISSN 1388-8528

Aedes-Magazine 2018/5

Untitled-1510 3

10/29/2018 12:09:07 PM

In combinatie met

r warmtepomp de GeniaAir lucht/ wate het startpunt naar energieneutraal wonen

ThermoMaster C-XV & ThermoElegance Advance De troeven van AWB AWB heeft met de ThermoMaster C-XV en de ThermoElegance Advance twee uitstekende ranges HR-ketels voor de projectenmarkt beschikbaar. Beide gericht op betrouwbare verwarming en tapwater, tegen goed beheersbare onderhoudskosten.

• Verkrijgbaar in CW 3/ CW 4/ CW 5 • Verwarmingsvermogens 25, 30 of 35 kW • Voorzien van optimaal vormgegeven warmtewisselaars • Zeer aantrekkelijke onderhoudscyclussen • Maximale grip op beheerskosten Samen met duurzame warmtepomp • Te combineren met AWB lucht/ water warmtepomp GeniaAir • Dé hybride tussenstap in de energietransitie naar aardgasloos

Kijk voor meer informatie op: www.awb.nl

Fiscaliteit uw achilleshiel?

Van hoofdpijndossier tot fiscaal ‘in control’

Hofmeier maakt het verschil door onze interim professionals en consultants op innovatieve wijze met onze opdrachtgevers te verbinden en te laten samenwerken.

Het doel: het behalen van continue groei en het verbeteren van de resultaten.

Wie we zijn Wij werken met 130 interim professionals en consultants in specialistische teams voor de sectoren Public, Handel, Industrie & Dienstverlening

Hierbij kunnen wij u onder meer ontzorgen bij de voorbereiding van het fiscale dossier, de

en de sector woningcorporaties. Binnen deze sectoren

fiscale planning en het uitwerken van de

hebben we een goede naam en bewezen track record.

fiscale positie ten behoeve van de jaarrekening.

De toenemende fiscale druk zorgt ervoor dat u uw

Wij leveren waarde aan onze klanten door het oplossen

zaken op orde moet hebben en gebruik maakt van de

van financiële en organisatievraagstukken die gericht

fiscale mogelijkheden die er wel zijn!

zijn op continuïteit, kwaliteit, transitie en capaciteit.

Woningcorporaties Het verhaal achter de cijfers…

Hofmeier draagt actief bij aan het toekomstbestendig

Waar het eerst vooral ging om het puur invullen van

maken van uw corporatie. Wilt u weten hoe u fiscaal

de financiële functie, draait het nu om het bieden van

‘in control’ kunt komen, zijn en blijven? Meer kunnen

totaaloplossingen. De cijfers zijn net zo belangrijk als

sturen op uw fiscale positie en planning of wilt u

het verhaal achter de cijfers! Hofmeier helpt ambities

bijgepraat worden over de fiscale actualiteit?

waar te maken.

Neem dan contact op met Wobbe van der Meulen, Wat u krijgt

Managing Consultant, w.vandermeulen@hofmeier.nl

Wij realiseren groei en behalen organisatiedoelen door

of 06-307 52 767.

een optimale inrichting en invulling van de financiële kolom, inclusief fiscaliteit.

Interim & Consulting Lammenschansweg 144 2321 JX Leiden 088-572 75 55 info@hofmeier.nl www.hofmeier.nl