Aedes-Magazine 3/2020

2020/3

WONINGCORPORATIES EN SOCIALE HUISVESTING

Bouwen en inrichten met aandacht voor klimaat GROENER EN KOELER » CORPORATIES HEBBEN TE WEINIG GELD OM TE DOEN WAT NODIG IS » 16 VRAGEN AAN DIEDERIK SAMSOM » ‘MIJN WONING MARKEERT EEN NIEUW BEGIN’ » KORTE LIJNEN IN BRABANTSE VERDUURZAMING «

AE2003_cover.indd 1

22-09-20 16:48

200511 - ADV - KNOP OM - 210 x 297 - OUTL.pdf 1 11-5-2020 10:05:55

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

AE2003_Advertenties.indd 2

22-09-20 10:42

» commentaar «



ANDERE TIJDEN In veel opzichten ervaren wij allemaal een bijzondere tijd. Velen maken zich zorgen over de aanzwellende tweede coronagolf en over de gevolgen daarvan voor de mensen om ons heen en onszelf. We moeten wennen aan andere tijden.

Ik merk het sinds mijn aantreden als voorzitter van Aedes ook: we vergaderen veel via de computer en we doen Aedes-congressen en -bijeenkomsten inmiddels digitaal. En we hebben nogal wat te bespreken met elkaar: met een dreigende economische recessie is betaalbaar wonen actueler dan ooit. Het gebrek aan voldoende nieuwe woningen wordt een steeds groter probleem. En samenwerking in wijken en buurten blijft onverminderd nodig om deze veilig en leefbaar te houden. Daarnaast hebben corporaties er een nieuwe opdracht bij om een belangrijke bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen.

Ik zit nog midden in mijn kennismakingsrondjes, maar ik ben nu al onder de indruk van het besef in onze sector dat wij (weer) staan voor een grote maatschappelijke opdracht. Een opdracht die we willen en kunnen uitvoeren.

Ik merk ook dat andere tijden aanbreken in de verhoudingen tussen overheid en woningcorporaties. In plaats van met de ruggen tegen elkaar te staan, breekt het besef door dat we elkaar hard nodig hebben. Tijdens de algemene politieke beschouwingen zochten nagenoeg alle partijen naar nieuwe verhoudingen en onderstreepten zij het belang van een goede sociale huursector.

En dus spreken we nu weer over het belang van de volkshuisvesting. Over

'We spreken weer over het belang van de volkshuisvesting'

het belang van een ruimtelijke visie van Nederland. Over de noodzaak om de belemmeringen voor woningcorporaties op het gebied van belastingen, bouwvergunningen en procedures weg te halen.

Het zijn dus in veel opzichten andere tijden. Waarin corporaties gevraagd worden te doen waar ze altijd al goed in waren: betaalbare woningen bouwen en beheren, staan voor een sociaal huurbeleid, bijdragen aan leefbare wijken en werken aan een beter milieu. Een klassieke, maatschappelijke opdracht in andere tijden.

Daar hebben we corporaties voor.

Martin van Rijn Voorzitter

Aedes-Magazine /

AE2003_commentaar.indd 3

25-09-20 13:18



» inhoud «

TE WEINIG GELD

WAAR MOETEN AL DEZE MENSEN DAN WONEN?

Commentaar

3

Andere tijden - Martin van Rijn

Ondertussen in

6

Haarlem

Column 19 Opinie 20 Groeten uit 32 Mensen en wonen 35 Goedemorgen 38 VTW en toezicht 50

Huurverhoging - Henk Peter Kip Den Haag, neem meer regie bij nieuwbouw - Arjen Deutekom Brabant Hans Kiers Commissaris Hafid Bouteibi Ed Nijpels over toezicht op de energietransitie

Slimmer en beter voor elkaar 54

Vernieuwende praktijkvoorbeelden

Feiten & cijfers 56

Woningcorporaties en hun huurders

Column 59 Huisvester van het volk 72 Zestien uit tweeëndertig 68 74

24

Een gezicht bij beleid - Marco de Wilde Cornelis Beekhuis Zestien vragen aan Diederik Samsom Colofon Aedes-Magazine /

AE2003_inhoud.indd 4

25-09-20 15:29

» inhoud «

10

INVESTEREN IN DE STAD

42

GROEN TEGEN HITTE

60

DIGITALER ÈN SOCIALER



Wethouder Harriet Tiemens (G en VNG) is boos en bezorgd over het financiële tekort bij corporaties. ‘Die verhuurderheffing is totaal scheef.’ Het zit afspraken over investeringen voor de lange termijn in de weg. En die zijn wel nodig voor de grote opgaven waar gemeenten en corporaties samen voor staan.

Het klimaat verandert. We merken het aan heftige regenbuien, langdurige droogte en flinke hitte in de zomer.

Klimaatbestendig bouwen en meer groen helpt. Daarin kunnen woningcorporaties, met gemeenten en waterschappen, een belangrijke rol spelen.

Het werk bij woningcorporaties wordt de komende vijf jaar technischer, digitaler èn socialer. Dat is de rode draad uit een onderzoek van Aedes met medewerking van . corporatiemedewerkers.

De belangrijkste veranderingen op een rij èn drie verhalen van mensen die al met beide benen in de toekomst staan.

Aedes-Magazine /

AE2003_inhoud.indd 5

25-09-20 15:29



AE2003_ondertussenIn.indd 6

» ondertussen in Haarlem «

25-09-20 13:25

» ondertussen in Haarlem «



TEK ST : MARGRIE T PFLUG , FOTO : JONAS BRIELS

Nieuwe ideeën voor Schalkwijk De openbare ruimte in het Haarlemse Schalkwijk is toe aan een opfrisser. Het is een van de zeven stadsrandwijken die meedeed in de ontwerpprijsvraag Panorama Lokaal. De wijk is in de jaren  en  ruim opgezet met veel groene ruimte maar die wordt tegenwoordig onvoldoende benut. Tegelijkertijd kampt de wijk met achterstand en eenzaamheid, er is weinig te doen voor jongeren en de wijk vergrijst. De gemeente Haarlem, woningcorporatie Pré Wonen en Wijkraad Molenwijk zijn tien jaar geleden begonnen aan wijkvernieuwing in Schalkwijk. Nu wilden zij in de ontwerpprijsvraag vooral ontwerpideeën voor de openbare ruimte. Het plan Waddenbuurt Commons van team AP+E, DMAU en De Waag is op  september tot winnaar uitgeroepen. De jury is gecharmeerd van de flexibiliteit in het plan en verwelkomt de voorstellen voor een nieuw hart voor de wijk .

Bekijk alle plannen en het juryoordeel op: www.panoramalokaal.nl.

AE2003_ondertussenIn.indd 7

25-09-20 13:25

ADVERTENTIE

Antares verduurzaamt 124 woningen met hybride warmtepomp van Itho Daalderop Woningcorporaties staan voor de enorme opgave om vóór 2050 circa 2,4 miljoen woningen te verduurzamen. Als ‘startmotor’ maken de corporaties de komende jaren 100.000 extra woningen aardgasvrij. En ook het aardgasarm maken van woningen behoort tot de maatregelen. Opties daarbij zijn isoleren, aansluiting op een warmte(pomp)net en/of de installatie van (hybride) warmtepompen. Voor de renovatie van 124 woningen in Blerick koos woningcorporatie Antares voor het laatste…

Antares beschikt over circa 6.000

zonnepanelen geplaatst. “Omdat

voorkomen. Bovendien wordt de

gezinswoningen, seniorenwoningen,

de meeste woningen enkele jaren

CO2-uitstoot flink gereduceerd. Omdat

zorgwoningen en appartementen in

geleden al voorzien zijn van een HR

de hybride warmtepomp niet beschikt

de gemeentes Peel en Maas en Venlo.

cv-combiketel, hebben we gekozen

over een separate buitenunit, is

“Bij alles wat Antares doet, staan

voor een aanvullende warmtepomp;

geluidsoverlast niet aan de orde.”

betaalbaarheid, duurzaamheid en de

een zogenaamde hybride installatie.

leefbaarheid van buurten en wijken

In het voor- en najaar verwarmt

De HP-M 25 i is eenvoudig toe te

voorop”, vertelt senior projectleider

de warmtepomp zelfstandig de

passen in bestaande woningen,

Diana van Steenkiste. “Wij werken

woning. In de strenge winters en bij

in combinatie met elk merk/type

aan een duurzame woningvoorraad,

piekvragen springt de HR cv-combi-

cv-ketel. In dit project is gekozen om

bijvoorbeeld door in rap tempo

ketel bij, waardoor huurders direct en

de radiatoren (deels) te vervangen

renovatie- en verbeterprojecten uit te

substantieel op hun aardgasverbruik

door ECO-radiatoren. Naast de

voeren. Jaarlijks verduurzamen we

besparen, de energierekening wordt

buitenlucht gebruikt de warmtepomp

250 woningen. Bijvoorbeeld in Blerick

verlaagd en Antares een opkomende

afgevoerde ventilatielucht als

(gemeente Venlo), waar 124 eenge-

ontwikkeling als energiearmoede kan

energiebron. Doordat de HP-M 25 i

zinswoningen in de wijk

tegengaan.”

alleen uit een binnendeel bestaat, is aanzienlijk minder installatiewerk

Vastenavondkamp worden verbeterd van gemiddeld label E naar label

Gekozen is voor de monobloc HP-M

nodig. Naar wens kan de hybride

A+.” De woningen uit de jaren ’60

25 i lucht/water-warmtepomp van

warmtepomp bovendien gecombineerd

worden voorzien van nieuwe, geïso-

Itho Daalderop, die deels wordt

worden met een speciale dakdoorvoer,

leerde daken met een Rc-waarde

gevoed door de buitenlucht. “Hierdoor

waardoor de installatie esthetisch

van 6. Ook worden de gevels geïso-

wordt onnodige, hinderlijke lucht-

weggewerkt kan worden in het

leerd en worden per woning acht

verplaatsing in de woningen

dakvlak.

20_0160 Advertentie HP-M 25 i Aedes.indd 1 AE2003_Advertenties.indd 8

04-09-2020 10:42 22-09-20 10:42

HERKEN ONZE VAKMENSEN OP HET DAK

Het werken op het dak vraagt vakmanschap, veilig werken en nu ook de extra zorg op de bouwplaats in verband met Corona.

Mede door de diversiteit van hellende daken, regelgeving, toegenomen veiligheidsregels en verhoogde opleidingscriteria is het vak van dakdekker de afgelopen jaren een stuk complexer en nog verantwoordelijker geworden.

Nu zijn de Corona protocollen daar nog eens bijgekomen. Onze mensen, vakmensen, houden

zich hier strikt aan. Opdrachtgevers kunnen gerust zijn óók als het gaat om situaties waarin de huizen bewoond zijn: Veiligheid voorop.

HET DAK, MIJN VAK ..is niet zo maar een boodschap. Wij willen dit uitdragen naar iedereen die het wil zien, vandaar dat u deze zomer onze vakmensen kunt herkennen aan de gele petten met deze tekst.

De Stichting Dakmeester is een platform van gekwalificeerde dakdekkers en toonaangevende producenten van materialen voor hellende daken. Dit samenwerkingsverband heeft als doelstelling om de kwaliteit van de hellende daken in Nederland naar een nog hoger niveau te brengen, gezamenlijk kennis te delen en ontwikkelingen te doen. De kwaliteit van hellende daken bestaat niet alleen uit hoogwaardige producten in hun toepassing, maar vooral ook de kwaliteit die geleverd wordt door onze vakmensen.

Onze partners ondersteunen onze vakmensen op het hellende dak: ondersteund door een uniek digitaal bouwdossier en geldt voor maar liefst 15 jaar!

Onze partners ondersteunen onze vakmensen op het hellende dak:

www.dakmeester.nl

AE2003_Advertenties.indd 9 vak_v3_2020.indd 1 Dakmeesters_adv_het dak mijn

22-09-20 10:42 28-05-2020 17:59



» interview «

Aedes-Magazine /

AE2003_H1-interview.indd 10

25-09-20 13:20

» interview «



HARRIËT TIEMENS OVER STEDELIJKE GEBIEDSONTWIKKELING

‘Gemeenten en corporaties kunnen niet zonder elkaar’ De verhuurderheffing is een te zware belasting voor corporaties, zegt Harriët Tiemens, voorzitter van de Fysieke Pijler van het stedennetwerk G40 én wethouder in Nijmegen. Gemeenten hebben last van de financiële tekorten bij corporaties.

Investeringsafspraken komen moeilijk tot stand.

Toekomstbestendige stedelijke gebiedsontwikkeling vraagt echter meer dan alleen voldoende geld.

‘We hebben een hogere organisatiegraad nodig’.

TEK ST : MARJON VAN WEERSCH , FOTO ’ S : BART VAN DIEKEN

» Aedes-Magazine /

AE2003_H1-interview.indd 11

25-09-20 13:20



» interview «

»

Gemeenten en woningcorporaties hebben elkaar nodig. Zeker als het gaat om het gezamenlijk aanpakken van de forse maatschappelijke opgaven in de steden. Logisch dat ook de G40 bezorgd en boos is over het financiële tekort bij corporaties, zegt Harriët Tiemens. Ze is voorzitter van de Fysieke Pijler van dit netwerk van 40 (middel)grote steden, lid van de VNG-commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit én wethouder in Nijmegen. In die stad is ze onder meer verantwoordelijk voor duurzaamheid, wonen en mobiliteit. De uitkomsten van het voor de zomer gepubliceerde rapport Opgaven en Middelen in de corporatiesector verrasten haar niet. Dit onderzoek van Aedes en maar liefst drie ministeries – BZK, EZ en Financiën – toont overduidelijk aan dat corporaties tot 2035 zo’n 30 miljard euro tekortkomen om voldoende huurwoningen te bouwen, te verbeteren en te verduurzamen.

‘Het bevestigt wat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Aedes al langer aanvoeren in de gezamenlijke strijd tegen de verhuurderheffing’, zegt ze. ‘Die heffing is een heel zware belasting voor corporaties.’ Dat bleek ook al uit de gezamenlijke evaluatie van de verhuurderheffing die de VNG, Aedes en de Woonbond dit voorjaar publiceerden, vervolgt ze. ‘Om die uitkomst kon eigenlijk ook al niemand heen. Sociale verhuurders blijken veel meer belasting te betalen dan winst gedreven commerciële verhuurders.

Terwijl corporaties de meest kwetsbare mensen in de samenleving moeten huisvesten. Dat is totaal scheef.’ De oplossing ligt volgens haar voor de hand.

‘De verhuurderheffing afschaffen. Liefst nog door dit kabinet. Maar ik vrees dat het op het bordje van het volgende kabinet terechtkomt.’ Over een punt is Tiemens tevreden: ‘Het is goed dat gemeenten en corporaties samen zijn opgetrokken om het rijk te overtuigen.’

‘Sociale verhuurders betalen veel meer belasting dan commerciële verhuurders; dat is totaal scheef ’

Hoe kijkt u naar de inhoudelijke samenwerking tussen gemeenten en corporaties? Weten de lokale partners elkaar altijd goed te vinden?

‘Zeker bij actuele issues gaat dat heel goed. Dat zag ik weer in de eerste weken van de coronacrisis. Gemeenten en corporaties waren het er al snel over eens dat in coronatijd niemand vanwege huurschulden uit huis wordt gezet. Dat ging ook in Nijmegen zo. Een aantal jaren geleden was er opeens een enorme toename van vluchtelingen. We slaagden er samen in om toen in korte tijd veel asielzoekers met een verblijfsvergunning te huisvesten. Ook bij het maken van de jaarlijkse prestatieafspraken weten gemeenten, corporaties en huurdersorganisaties elkaar steeds beter te vinden. Dat proces gaat in de meeste steden vrij vanzelfsprekend en in goed vertrouwen. Een positieve ontwikkeling vind ik dat er steeds vaker meerjarige prestatieafspraken worden gemaakt. In Nijmegen doen we dat nu bijvoorbeeld voor vier jaar.’

‘Voor stedelijke gebiedsontwikkeling zijn echter vooral langjarige afspraken van belang, van wel tien tot twintig jaar. En daarover ben ik minder positief.

De dreigende enorme financiële tekorten bij de corporaties spelen daarbij zeker een rol. Daardoor is het voor corporaties moeilijk om investeringsafspraken te maken voor de lange termijn. En dat wringt bij de gezamenlijke aanpak van grote opgaven zoals de energietransitie en de woningcrisis. Maar het is niet alleen een financiële kwestie. Voor de grote opgaven hebben we een andere vorm van samenwerking nodig. Met een hogere organisatiegraad.’

Een hogere organisatiegraad? Legt u dat eens uit.

‘Neem de energietransitie. Gemeenten hebben in het Klimaatakkoord de regierol gekregen voor het aardgasvrij maken van de wijken. Wij moeten in

Aedes-Magazine /

AE2003_H1-interview.indd 12

25-09-20 13:20

» interview «



warmtevisies aangeven hoe en in welke volgorde wijken van het aardgas

Harriët Tiemens

worden losgekoppeld. Corporaties hebben in de Startmotor afspraken

is lid van GroenLinks. Zij is

gemaakt om woningen versneld van het aardgas af te krijgen.

sinds mei 2014 wethouder in

Om tot een effectieve planning te komen is het belangrijk om die overstap af

Nijmegen en tevens de eerste

te stemmen op de meerjarenplannen en investeringscapaciteit voor groot

locoburgemeester. Zij is lid

onderhoud en renovatie. Als er bijvoorbeeld meerdere corporaties actief zijn

van de VNG-commissie

in een wijk die geschikt is voor een warmtenet is het natuurlijk slim als ze

Ruimte, Wonen en Mobiliteit

samen werken. Dan kunnen we de wijk in één keer aansluiten. Ik zie dat cor-

en voorzitter van de Fysieke

poraties daar nog moeite mee hebben. Ze zijn niet gewend om op die manier

Pijler van het stedennetwerk

samen naar hun vastgoed te kijken en om investeringsagenda’s op elkaar af te

G40.

stemmen. Zeker niet als het gaat over trajecten van tien jaar of nog langer. Dat vraagt om een andere vorm van samenwerken. Niet alleen op uitvoerend niveau, maar ook bestuurlijk en met hun huurdersorganisaties en interne toezichthouders.

‘Langjarige samenwerking is niet alleen van belang voor de energietransitie.

Het is nodig voor alle grote opgaven. Ook voor de nieuwbouwplannen en de aanpak van leefbaarheidsproblemen. Daarbij gaat het niet alleen om de onderlinge samenwerking tussen corporaties of de samenwerking tussen corporaties en gemeenten. We hebben ook private partijen, zoals beleggers en bouwers nodig. Die hogere organisatiegraad is echt noodzakelijk voor een toekomstbestendige stedelijke gebiedsontwikkeling. Als we met meerdere partijen langjarige, bredere afspraken maken, kunnen we de grote maatschappelijke opgaven integraal en versneld aanpakken.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H1-interview.indd 13

» 25-09-20 13:20



» interview «

»

Zijn we nog ver verwijderd van zo’n ideale stedelijke gebiedsontwikkeling?

Ze lacht. ‘Het is mijn droom. Maar gelukkig zie ik de contouren daarvan al in verschillende projecten in het land voorbijkomen. Het sluit ook aan bij de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), het nieuwe beleidskader voor het fysieke domein. Dat is de eerste visie vanuit het gedachtegoed van de toekomstige Omgevingswet. De Woondeals lopen daar al op vooruit. Afgelopen maart ondertekenden wij de Woondeal Arnhem-Nijmegen, de zesde in het land. In regio’s waar een forse woningbouwopgave ligt – en Nijmegen staat op plek drie als het gaat om woningtekorten – bundelen landelijke overheid, gemeenten, private partijen en corporaties hun krachten.’

‘Om de woonopgaven in de steden echt toekomstbestendig te realiseren, moeten we kijken naar de samenhang tussen nieuwbouwplannen en bijvoorbeeld duurzaamheid. Dat gaat niet alleen over de energietransitie, ook over klimaatadaptatie en versterking van biodiversiteit in de stad. Het gaat ook over mobiliteit en vervoersvraagstukken. Dat hebben we wel geleerd van de Vinexwijken. Met het bouwen daarvan creëerden we tegelijkertijd filevorming. Dat willen we natuurlijk niet meer. Door een hogere organisatiegraad

Aedes-Magazine /

AE2003_H1-interview.indd 14

25-09-20 13:20

» interview «



kunnen we veel meer verbindingen leggen en ook meer voor elkaar krijgen.

Op die manier kunnen we anticyclisch doorwerken. In eerdere recessies hebben corporaties al laten zien dat ze daar goed in zijn. Die potentie hebben ze nog steeds. Maar zoals gezegd: dan moeten ze wel meer ruimte krijgen.

Het is dus essentieel dat ze opbrengsten van de verhuurderheffing kunnen benutten om de nieuwbouw aan te jagen. Niet alleen voor sociale huurwoningen, ook voor middeninkomens.’

‘Verder zijn er nog duizend-en-één andere zaken die aandacht vragen: Hoe geven we de publiek-private samenwerking organisatorisch en financieel vorm? Hoe zit het met de aanbesteding? Hoe zorgen we er voor dat alle partijen ook echt uitvoeren wat we samen afspreken? Dat vraagt om nieuwe instrumenten en methoden. En vooral om een cultuur waarin we gezamenlijk problemen willen oplossen.’

In de zomer hebben we in veel wijken oplopende spanningen gezien. Wat kunnen gemeenten eraan doen? Wat verwachten ze bij de aanpak van leefbaarheidsproblemen van de corporaties?

‘We vinden het natuurlijk allemaal erg vervelend dat de meest recente Woningwet de mogelijkheden voor corporaties ook op dit gebied heeft beknot. En het passend toewijzen heeft het er niet beter op gemaakt.

Gemeenten en corporaties zijn het er dan ook over eens dat er meer ruimte moet komen om middeninkomens te huisvesten. Zodat we kunnen werken aan gemengde wijken, waardoor er ook meer veerkracht ontstaat om kwets-

‘Hoe zorgen we er voor dat alle partijen ook echt uitvoeren wat we samen afspreken?’

bare bewoners de juiste hulp te bieden. De rellen van afgelopen zomer laten volgens mij zien hoe belangrijk de sociale structuur van een wijk is. Ook op dat gebied geloof ik erg in integrale, langjarige afspraken van meerdere partijen. In de Woondeal Arnhem-Nijmegen is aandacht voor leefbaarheid en nemen we dus ook sociale aspecten mee. Zoals werk, inkomen, onderwijs.’

Aedes liet onderzoeken hoe het staat met de ondersteuning van kwetsbare bewoners in corporatiewijken. Het blijkt dat zij bijvoorbeeld te laat of te weinig hulp krijgen van de gemeentelijke sociale wijkteams of vanuit de Wmo. Het vroege signaleren van problemen, de ‘waakvlamfunctie’ moet weer terugkomen in de wijken. Hoe ziet u dat?

‘Ik vind dat wij in steden met onze partners in de wijken wel degelijk werken aan een stevig signaleringsnetwerk. Dat kunnen we ook alleen met elkaar: gemeenten, corporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, politie, onderwijs.

Vooral corporatiemedewerkers, zoals wijkbeheerders, vervullen daarin een belangrijke rol. Zij kennen veel huurders, komen bij de mensen thuis, zien en horen wat er gebeurt. En de meeste gemeenten hebben allerlei ondersteunende voorzieningen voor kwetsbare mensen, zoals inloopplekken en bemoeizorg.’

‘Maar ondertussen hebben we nog steeds te maken met de naweeën van de decentralisaties in het sociale domein. De transitie, dus de overgang van de taken naar de gemeenten is afgerond. Aan een echte transformatie, dat wil zeggen verbetering, zijn we echter nog te weinig toegekomen. Daarbij spelen ook financiële knelpunten een rol. Vergeet niet dat gemeenten ook een soort verhuurderheffing kennen in de vorm van de opschalingskorting. Het Rjk heeft eind augustus gelukkig laten weten dat ze deze korting in ieder geval voor de komende twee jaar bevriest. Dat is een eerste stap. Maar wat ons betreft, is afschaffing de volgende. En ik denk eigenlijk wel dat corporaties ons daarbij steunen.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H1-interview.indd 15

« 25-09-20 13:20

Resultaatgericht samenwerken?

Staedion blijft koersvast

Voor het gevelonderhoud van bestaande woningen is resultaatgericht samenwerken (RGS) bij woningcorporatie Staedion een beproefde methodiek, maar de ambities gaan verder. Manager Planmatig Onderhoud Martijn Kors vertelt over een grotere span of control, tevreden huurders en de uitdagingen op het gebied van verduurzaming.

Lees zijn verhaal op vgokeur.nl/martijn

Volg ons op linkedin.com/company/vgokeur

Maak kennis met resultaatgericht samenwerken op vgokeur.nl AE2003_Advertenties.indd 16

22-09-20 10:42

Het Duco Reno Garantieplan, daar wordt u stil van!

JAAR TOTAALGARANTIE

Up Mountain - Amstelveen

DucoBox Silent

Future-proof totaaloplossing voor woningcorporaties, VVE’s en gemeentes

Duurzame kwaliteit 15 jaar projectgarantie

100% ontzorging Projectbegeleiding van a tot z

www.duco.eu/totaalgarantie

Aedes-185x130mm.indd 5

22/09/2020 12:00

VACUÜM ISOLATIEGLAS

Circulair, sneller en kostenefficiënter renoveren Dikte van enkelglas, isolatiewaarde van triple glas: 0,7 W / (m2.K) Te plaatsen in de bestaande kozijnen en kaders: + circulair + kortere renovatietijd + lagere investering Langere levensduur: minder onderhoudskosten Loodvrij en 100% recyclebaar Betere geluidsisolatie dan conventioneel isolatieglas Geen zichtbaar vacuümventiel Geproduceerd in Europa Kwaliteitsverklaringen beschikbaar 15 jaar garantie

Voor informatie & bestellingen: www.fineoglass.eu / info@fineoglass.eu

AE2003_Advertenties.indd 17

22-09-20 14:04

STICHTING

Zonnepanelen voor huurders Exclusief voor woningcorporaties! ✓ Duurzaam, transparant en sociaal ✓ Beste prijs-kwaliteit, ongeacht koop of financiering ✓

Ontdek Wocozon: dé specialist in zonnepanelen voor woningcorporaties.

Met ook nog eens een flinke dosis ervaring. U zet de stap naar duurzame energie, Wocozon doet het werk en dankzij voordelige zonne-energie krijgt u blije huurders. Bel of mail voor een afspraak.

Bel 085 744 10 58 of kijk op wocozon.nl

adv-Wocozon-Aedes Magazine-2019v2.indd 1

AE2003_Advertenties.indd 18

10-02-2020 09:41

22-09-20 10:43

» column «



HUURVERHOGING Er is iets raars met de huurverhoging. Elk jaar worden in Nederland talloos veel tarieven en prijzen aangepast. Waarom geeft de huurverhoging dan elk jaar zo’n gedoe en dat al gedurende decennia?

Onlangs nog zagen we een minister – in de Eerste Kamer nota bene – in de problemen komen over de huurverhogingsronde per 1 juli van dit jaar. Eerder al was er een groep corporaties die aandrong op FOTO : MARK PRINS

uitstel. De aanleiding in beide gevallen was het coronavirus en de economische gevolgen daarvan.

Op twee niveaus wil ik hierover iets delen, op het abstracte en op het praktische. Eerst maar eens het abstracte niveau. Waarom geeft de huurverhoging zo’n ophef en gaat het gesprek niet over de stijging van de lokale belastingen, de prijsstijgingen in de marktsector, de belastingen op nationaal niveau of bijvoorbeeld de heffingen van Waterschappen? Daar is werkelijk geen reden voor te verzinnen. Op het moment dat de politiek zich druk maakte over de huurverhoging, betaalden wij miljoenen aan lokale belastingen die ook dit jaar weer met meer dan de inflatie gestegen zijn. Vinden bestuurders het soms makkelijker om goede sier te maken met geld

‘De huurverhoging bij Mitros heeft geleid tot een zeer beperkt aantal bezwaren en verzoeken tot huurbevriezing’

van een ander?

In de afgelopen periode werd ook duidelijk dat de opgaven van woningcorporaties groter zijn dan de middelen waarover we beschikken. Als we huurverhogingen achterwege laten, komen onze opgaven dus nog meer in de knel. De kosten ervan over de komende tien jaar zouden ruim 50 miljoen euro zijn. Een ongerichte en niet tegen andere maatschappelijke doelen afgewogen maatregel als het temporiseren of achterwege laten van een huurverhogingsronde is dus ook in dit perspectief onverstandig. Nu op het praktische niveau. De huurverhoging bij Mitros – u raadt het al – is doorgegaan. Dit heeft geleid tot een zeer beperkt aantal bezwaren en verzoeken tot huurbevriezing. In minder dan 0,1 procent van het aantal aangekondigde huurverhogingen is een bezwaar terug gekomen waarin de relatie met het coronavirus wordt gelegd. Storm in een glas water dus. Dit neemt natuurlijk niet weg dat we er zullen zijn voor huurders die in de problemen komen als later blijkt dat de crisis toch hard toeslaat. We willen trots blijven op onze lage uitzettingscijfers. Want dat willen we: gericht helpen enerzijds en anderzijds huren telkens aanpassen zodat we onze maatschappelijke opgaven kunnen blijven vervullen.

Stop de emotie rond de jaarlijkse huurverhoging en blijf nadenken!

Henk Peter Kip is directievoorzitter bij Mitros in Utrecht. hkip@mitros.nl

Aedes-Magazine /

AE2003_columnKip.indd 19

25-09-20 13:17



» opinie « Arjan Deutekom, directeur-bestuurder GoedeStede

‘DEN HAAG, NEEM MEER REGIE BIJ NIEUWBOUWPLANNEN GEMEENTEN’ ILLUSTR ATIE : HAN HOOGERBRUGGE

Tijd voor een discussie over het Nederlandse woonbeleid. Op verzoek van Aedes-Magazine reageert Arjan Deutekom op de bijdrage van Arjen Zandstra in de Platform31-bundel De sociale huur onder vuur. Ook Deutekom pleit voor meer samenhang in het beleid.

Daarbij legt hij echter andere accenten.

Tijd voor een discussie over het Nederlandse

dat centrale, landelijke regie echt onvermijdelijk

woonbeleid. Op verzoek van Aedes-Magazine

is, stelt Arjen. Ik ben dat hartgrondig met hem

reageert Arjan Deutekom op de bijdrage van

eens. Daarbij ga ik misschien zelfs nog verder.

Arjen Zandstra in de Platform31-bundel De

Overal zie ik ambitieuze nieuwbouwplannen.

sociale huur onder vuur. Ook Deutekom pleit

In de Woondeals die minister Ollongren in grote

voor meer samenhang in het beleid. Daarbij legt

stadsregio’s sluit en op talloze plekken elders.

hij echter andere accenten.

Daarbij dwingt echter niemand de gemeenten tot

Wat is dat eigenlijk, een sociale huurwoning?

een minimum percentage aan sociale huurwo-

Door deze vraag, die Arjen Zandstra in de Plat-

ningen. Ik vrees op meerdere plekken in het land

form31 essaybundel oproept, ben ik ook weer

voor het Not In My Backyard-effect. Gemeen-

gaan nadenken over ons Nederlandse woon-

ten krijgen nu eenmaal minder geld voor hun

beleid. Volgens Arjen is de samenhang inmiddels

grond als daarop sociale huurwoningen verrij-

uit dat beleid verdwenen. Ik ben dat met hem

zen. Bovendien bestaat de kans dat meer sociale

eens. Daarbij leg ik wel andere accenten.

huurwoningen zorgen voor meer sociaalecono-

Zo ben ik vooral geïnteresseerd in de vraag waar-

misch kwetsbare bewoners. Veel van onze huur-

om wij eigenlijk maar één sociale huurwoning

ders en woningzoekenden verkeren helaas in

kennen: het hele land heeft voor de toegang

moeilijke omstandigheden. Dat betekent minder

tot de sociale huur een en dezelfde inkomens-

bestedingsmogelijkheden voor de lokale econo-

grens. De regionale verschillen op de woning-

mie en een forser beslag op bijstand en WMO-

markt rechtvaardigen dat niet, die zijn daarvoor

gelden. Met het oog op de leefbaarheid bouwen

veel te groot. Met een inkomen van 39.000 euro

wij graag gemengde wijken: een slimme mix van

kun je in een Gronings dorp een huis kopen, in

sociale, middeldure huur en koop.

Amsterdam krijg je daarvoor een garagebox.

Iedereen die te weinig verdient voor een woning

Driehoek prijs - kosten - kwaliteit

in de middenhuur of de koopsector, zou terecht

Ik stel voor dat het rijk gemeenten opdracht geeft

moeten kunnen in een sociale huurwoning. Waar

tot een bepaald aandeel sociale huur binnen de

je ook woont. Nu zijn er regio’s waar die woning-

nieuwbouw. En ik vind ook dat daarbij een kader

zoekenden buiten de boot vallen. Dat komt door-

hoort voor de grondprijs en bijkomende kosten

dat de woningmarkt in drie moten is gehakt: die

die de gemeente mag vragen. Zoals Arjen terecht

van de sociale huurwoning, de middeldure huur-

stelt, is in de volkshuisvesting de driehoek huur-

woning en de koopwoning. En dat zijn nu geen

prijs, kosten en kwaliteit allesbepalend. Ik huldig

communicerende vaten. Maar wat in het ene

het principe: alle waar is naar zijn geld. De kwali-

segment gebeurt, heeft consequenties voor het

teit van een sociale huurwoning is dus richtingge-

andere. Daarom pleit ik ervoor dat de inkomens-

vend voor de prijs. Een lagere huur betekent bij-

grenzen op de sociale huurmarkt meebewegen

voorbeeld een kleinere woning. Verder hebben

met de regionale ondergrenzen van de middel-

corporaties niet zoveel knoppen om aan de stich-

dure huur en de koopmarkt.

tingskosten te draaien. De sturing die wij op de grondprijzen en bouwheffingen van de gemeen-

Not In My Backyard

ten hebben, is beperkt. Die kosten zijn landelijk

Tot zover de toegang en de vraag. Aan de aan-

bovendien niet transparant. Duidelijk is wel dat

bodkant is het woningtekort inmiddels zo groot

gemeenten sterk uiteenlopende grondkosten re-

Aedes-Magazine /

AE2003_opinie.indd 20

25-09-20 13:25

» opinie «

kenen. Ik pleit ervoor dat het rijk ook grenzen

laat zien dat uitvoering van het huidige over-

stelt aan dat vrije spel van gemeenten.

heidsbeleid de gehele corporatiesector met

Ook ik ben voorstander van meer samenhang

een tekort van 30 miljard opzadelt tot en met

in het woonbeleid. Om te beginnen door de

2035. Over de oplossing daarvoor zijn Arjen

sociale huur meer in verband te brengen met

en ik het wel eens. De verhuurdersheffing

ontwikkelingen in de middenhuur en het

moet fors verminderd, of nog beter, afge-

koopsegment. En vooral door Den Haag weer

schaft worden.



‘Het rijk moet grenzen stellen aan het vrije spel van grondkosten en bouwheffingen door gemeenten’

meer regie te geven bij de nieuwbouwplannen van gemeenten. Over één oplossingsrichting verschillen Arjen en ik van mening.

In het rapport Gebouw van de volkshuis-

Hij noemt dat ‘de hete aardappel van de on-

vesting; renovatie gewenst! onderzoeken

gelijke verdeling van opgaven en middelen

Platform31 en RIGO de gevolgen van der-

tussen corporaties’. In zijn pleidooi leidt dat

tig jaar rijksbeleid. Ter verdieping heeft

ultiem tot één corporatie voor heel Neder-

Platform31 de essaybundel De Sociale huur

land. Dat vind ik een uitgekauwd voorstel dat

onder vuur uitgebracht. Arjen Zandstra,

geen oplossing biedt. Al was het maar omdat

regisseur strategie Wooncompagnie, is een

het recente Opgaven en Middelen-onderzoek

van de auteurs van de bundel.

«

Aedes-Magazine /

AE2003_opinie.indd 21

25-09-20 13:25

ADVERTENTIE

Kosten-optimaal en circulair bouwen met ROCKWOOL volgens BENG De bouwsector staat voor grote uitdagingen. Voor alle nieuwbouw, zowel woningbouw als utiliteitsbouw, geldt dat aanvragen van de omgevingsvergunning vanaf 1 januari 2021 moeten voldoen aan de eisen voor bijna energie neutrale gebouwen (BENG). Dit betreft onder meer de energiebehoefte in kWh/m2 per jaar (BENG 1) van een gebouw. Daarnaast gaan het Klimaatakkoord en de Transitieagenda Circulaire Bouweconomie hun stempel op de bouw drukken. Duurzame en circulaire isolatie speelt hierin een belangrijke rol. ROCKWOOL kan daarbij ondersteunen.

Na vijfentwintig jaar nemen we afscheid van de energieprestatiecoëfficiënt (EPC). Om te kunnen berekenen of je aan de nieuwe BENG -eisen voldoet is er een nieuwe bepalingsmethode ontwikkeld, die is vastgelegd in een gratis verkrijgbare Nederlands Technische Afspraak: NTA 8800. De BENG -eisen zijn verdeeld in drie eisen, waaraan allemaal voldaan moet worden. Het gaat om de energiebehoefte in kWh/m² per jaar (BENG 1), primair fossiel energiegebruik in kWh/m² per jaar (BENG 2) en het percentage hernieuwbare energie (BENG 3).

Goede schilisolatie wordt nog veel belangrijker De bouwsector zal veel merken van de nieuwe rekenmethodiek en eisen. De invloed van het gebouwontwerp op de energieprestatie is namelijk veel groter als gevolg van de overstap van EPC naar kWh/m2.

Zo spelen gebouwvorm, verhouding open/dicht en daglichttoetreding een veel grotere rol. Projectontwikkelaars en bouwers moeten zorgen voor een goede samenhang tussen installaties en gebouw. Vooral door de eisen op het gebied van het maximale primaire fossiele energiegebruik in kWh/m² per jaar (BENG 2) en het minimale percentage hernieuwbare energie (BENG 3), zullen nieuwe installatietechnieken, zoals warmtepompen en aansluiting op warmtenetten snel terrein winnen.

Daarnaast is het Klimaatakkoord van grote invloed: in 2050 moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af.

Als eerste stap moeten in 2030 de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzaamd zijn. Van het aardgas af, betekent meestal overstap naar duurzame technieken, zoals de reeds genoemde warmtepompen en warmtenetten (restwarmte). Maar juist die technieken vragen een goede schilisolatie, omdat gebouwen daarbij verwarmd worden met lagere temperaturen (LTV-systemen). Een goede schilisolatie (met stabiele prestaties) is al belangrijk, maar wordt nog veel belangrijker!

AE2003_Advertenties.indd 22

Kostenoptimaal isoleren In opdracht van de overheid is door DGMR het rapport Kostenoptimaliteitsstudie NTA 8800 Woningbouw en Utiliteitsbouw opgesteld. Hieruit blijkt dat de isolatiewaarde zoals deze geëist wordt in het Bouwbesluit kostenoptimaal is. Met andere woorden: een RC van 3,7 m2K/W voor de vloer, een RC van 4,7 m2K/W voor de wand en een RC van 6,3 m2K/W voor het dak volstaan om aan BENG te voldoen.

Onze ROCKWOOL BENG -specialisten kunnen u optimaal adviseren over isoleren conform de BENG -eisen. We hebben volgens de BENG -systematiek alle RC-waarden berekend voor onze isolatieproducten. Daarnaast hebben we voor de meest voorkomende constructies van onze spouwmuurisolatie referentiedetails gemaakt volgens de nieuwe BENG -eisen.

22-09-20 10:43

Hellende daken Plafonds

Platte daken

Binnenwanden

ROCKWOOL biedt ook isolatieoplossingen voor platte en hellende daken, binnenwanden en vloeren.

Kijk voor meer informatie op rockwool.nl/toepassingen

Gevels

Aan de hand van deze details kunt u eenvoudig zien wat de isolatiedikte moet zijn om te voldoen aan de energieprestatienorm.

Voor alle thermische berekeningen conform BENG kunt u gebruik maken van de ROCKWOOL Rekenhulp.

Vloeren

Brandwerende toepassingen

Technische isolatie

Met behulp van deze online tool berekent u de RC-waarden voor de schilisolatie met ROCKWOOL steenwol voor projecten vanaf 1 januari 2021. U kunt de ROCKWOOL Rekenhulp vinden op rockwool.nl/rekenhulp.

De Rockfit 25 Spouwgarantie De energieprestatie wordt met BENG niet alleen overlegd bij de aanvraag van de omgevingsvergunning, maar dat gebeurt straks ook bij de oplevering van het gebouw. Daarom moet tijdens de bouw bewijslast verzameld worden of ook feitelijk gebouwd wordt volgens de BENG-berekening. Later zal dit ook nog in de Wet Kwaliteitsborging worden verankerd. Op basis van dit dossier overlegt een erkende kwaliteitsborger een verklaring aan de gemeente dat bij oplevering aan alle eisen is voldaan.

voorwaarden wordt voldaan. De aannemer meldt het bouwproject vooraf aan, zodat ROCKWOOL tijdens de uitvoering bouwplaatscontroles kan uitvoeren. Wordt de isolatie conform verwerkingsvoorschriften verwerkt, dan ontvangt de aannemer het garantiecertificaat, dat kan worden toegevoegd aan het opleverdossier.

Gebruik maken van de Rockfit 25 spouwgarantie is waardevol in het opleverdossier. Aannemers kunnen 25 jaar spouwgarantie aanvragen voor de Rockfit spouwmuurisolatie, mits aan een aantal

U kunt de spouwgarantie aanvragen via rockwool.nl/spouwgarantie of via de ROCKWOOL Bouwwijzer app (beschikbaar via de App Store of Google Play).

Van nature circulair In het programma ‘Nederland Circulair 2050’ is de kabinetsvisie op de circulaire economie neergezet. Doel is om uiterlijk in 2050 een volledig circulaire economie tot stand te brengen. De ambitie van het kabinet is om in 2030 een (tussen)doel te realiseren van 50% minder gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen).

De Transitieagenda Circulaire Bouweconomie beschrijft de strategie om tot een circulaire bouweconomie te komen in 2050. Het onderliggende uitvoeringsprogramma bevat talrijke mijlpalen, die belangrijk zijn voor de ontwerpende, uitvoerende, toeleverende en adviserende partijen in de bouw. Zo krijgt u vanaf 2023 te maken met uitvragen van de overheid (ook gemeenten) die circulair zijn. Vanaf 2030 zullen alle overheidsaanbestedingen circulair zijn. Ook komt er in 2020 een besluit over een verplicht materialenpaspoort. Het is maar een greep uit de maatregelen waarmee u direct of indirect te

AE2003_Advertenties.indd 23

maken krijgt. ROCKWOOL steenwol is uitermate geschikt om circulair mee te bouwen. Basalt is een onuitputtelijke grondstof die wordt gebruikt voor de productie van steenwol. Het vulkanische materiaal kan oneindig worden gerecycled met behoud van de oorspronkelijke kwaliteit. In onze recyclefabriek maken we nieuwe steenwolproducten die tot wel 50% uit gerecyclede grondstoffen bestaan.

Tenslotte kunnen we stellen dat ROCKWOOL steenwol een zeer lage-milieu-impact heeft en een zeer lange levensduur heeft van wel 75 jaar.

Voor meer informatie kunt u het whitepaper 'ROCKWOOL van nature circulair!' downloaden via rockwool.nl/circulariteit Meer informatie over isoleren met BENG: T 0475 35 36 19 E technisch.advies@rockwool.nl rockwool.nl/beng

22-09-20 10:43



» goede randvoorwaarden «

Aedes-Magazine /

AE2003_H3-leefbaarheid.indd 24

25-09-20 13:22

» goede randvoorwaarden «



WAAR MOETEN AL DEZE MENSEN DAN WONEN?

TE WEINIG GELD OM TE DOEN WAT NODIG IS We gaan in maart 2021 stemmen voor de Tweede Kamer.

In Aedes-Magazine belichten we een aantal belangrijke verkiezingsthema’s aan de hand van interviews met corporaties, politici en deskundigen. Dit keer: woningcorporaties hebben te weinig geld om voldoende woningen te bouwen, te verbeteren en te verduurzamen. Dat blijkt uit een recent onderzoek. Corporatiebestuurders Bert Halm uit Amsterdam en Bert Moormann uit Emmen lichten toe wat dat in hun regionale context betekent. En onderzoeker Peter Boelhouwer en Tweede Kamerlid Julius Terpstra geven hun visie op de situatie.

TEK ST : MARLIES KOLTHOF

» Aedes-Magazine /

AE2003_H3-leefbaarheid.indd 25

25-09-20 13:22



» goede randvoorwaarden «

»

In juli verscheen het lang verwachte, gezamenlijke rapport van drie ministeries (BZK, Financiën en EZK) en Aedes over de opgaven en middelen van woningcorporaties. In totaal komen corporaties tot 2035 zo’n 30 miljard euro tekort om voldoende huizen te bouwen, te verbeteren en te verduurzamen. Zelfs als ze tot de grenzen van hun financiële mogelijkheden gaan. Op heel korte termijn al vanaf 2024 komen regionaal de eerste corporaties in financiële problemen. Vanaf 2028 zijn de middelen voor alle woningcorporaties een knelpunt. De onderzoekers dragen drie mogelijke oplossingen aan: halvering van de verhuurderheffing, een versnelde huurstijging of het verkleinen van de opgaven van woningcorporaties.

BERT HALM Bestuursvoorzitter bij woningcorporatie Eigen Haard in Amsterdam.

De conclusies in het rapport hebben Halm niet verrast:

Eigen Haard staat er volgens de bestuursvoorzitter finan-

‘Ook aan onze eigen financiën zie ik het. De bedragen

cieel gezien goed voor. De LTV (leningen ten opzichte

die we afstaan aan de overheid groeien zo hard, dat we

van beleidswaarde woningen) ligt onder de 50 procent.

onze ambities voor de langere termijn niet kunnen waar-

De woningcorporatie heeft voor de komende jaren twee

maken.’

belangrijke ambities geformuleerd. Groeien van 56.000

De woningnood in Amsterdam is enorm. De wachttijd

naar 60.000 woningen en alle woningen in 2030 klaar

voor een sociale huurwoning is vijftien jaar. Daarnaast

om van het gas af te gaan. ‘Die twee doelstellingen halen

is er een enorm tekort aan woningen in het lage mid-

we niet, over vijf jaar lopen we aan tegen de eerste gren-

densegment. Tussen de 740 en 1.300 euro is bijna geen

zen van de toezichthouder. Ondanks onze goede financi-

aanbod. ‘Mensen met een inkomen tot 60.000 euro

ele positie.’

kunnen hier niet zelf huren of kopen. Die behoren dus tot onze volkshuisvestelijke doelgroep.’

HALVEREN EN AFBOUWEN NAAR NUL Halvering van de verhuurderheffing is volgens Bert Halm noodzakelijk, maar onvoldoende in de zoektocht naar

‘Wij willen dat 100 procent van onze huurders betaalbaar woont’

verlichting voor corporaties. ‘Je moet nu halveren en vervolgens afbouwen naar nul. Dat is nodig om de enorme opgave in Amsterdam te kunnen realiseren. Huurders, gemeente en corporaties zijn het eens over wat er moet gebeuren. Volgens de Woningwet legitimeert dat de opgave! Maar we halen het nooit met de huidige belastingdruk.’

Als die druk niet verandert, is het verkleinen van de opgave onontkoombaar. Dat is dan geen beleidskeuze, maar een afgedwongen consequentie. Halm: ‘Als ik geen geld heb, kan ik niet nieuw bouwen of verduurzamen.

Corporaties zullen opgaven links laten liggen. Maar ons uitgangspunt blijft de opgave die er ligt en niet de afremming door het gebrek aan middelen.’

KIND VAN DE REKENING In een snellere huurstijging ziet Halm niets. ‘Wij hebben in de afgelopen jaren al wat extra gevraagd van onze huurders. Nu willen wij ze vooral een betaalbare woning leveren. Anders zijn de huurders straks het kind van de rekening. Wij willen dat 100 procent van onze huurders FOTO : JEROEN VAN KOOTEN

betaalbaar woont.’

Toch is Halm optimistisch. ‘Omdat dit onderzoek zoveel handtekeningen heeft. Er is nu voldoende draagvlak, ook in de Tweede Kamer, voor een reële verandering. De verkiezingen volgend jaar zullen bepalen hoe de verhoudingen dan liggen. Maar ik heb goede hoop dat een nieuwe coalitie ermee aan de slag kan.’

»

Aedes-Magazine /

AE2003_H3-leefbaarheid.indd 26

25-09-20 13:22

» goede randvoorwaarden «



PETER BOELHOUWER Hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft.

‘Ik vermoedde al dat de opgaven van woningcorporaties niet gerealiseerd konden worden’, zegt Peter Boelhouwer. ‘Maar dat het in sommige regio’s al in 2024 gaat knellen, had ik niet verwacht. Het is ernstiger dan ik dacht, eerlijk gezegd.’

Volgens de hoogleraar spelen niet alleen de toegenomen belastingdruk, maar ook de uitbreiding van de opgaven en de dalende opbrengsten de corporaties ernstig parten. ‘De verduurzaming, het woningtekort, dat is echt iets van de afgelopen paar jaar. Tegelijk worden de middelen beperkter door de heffingen en het inflatievolgende huurbeleid. Het is een combinatie van die twee dingen.’

INKOMENSGRENS Peter Boelhouwer heeft vier kritiekpunten op het rap-

‘De situatie is ernstiger dan ik dacht, eerlijk gezegd’

port. ‘Allereerst indexeren ze de inkomensgrens voor de doelgroep met de inflatie. De inkomensontwikkeling op langere termijn ligt daar iets boven. Zo maak je de doel-

VREEMD

groep dus steeds kleiner. Merkwaardig, alsof er steeds

Een halvering van de verhuurderheffing ligt volgens de

minder behoefte aan sociale huurwoningen zou zijn.

hoogleraar meer voor de hand. ‘Als de overheid wil dat

Mensen die de inkomensgrens overschrijden, redden het

corporaties maatschappelijke taken uitvoeren, is het

niet meer, omdat de commerciële huur- en koopprijzen

vreemd dat je daarover belasting heft. Belastingen verla-

zich boven inflatie ontwikkelen.’

gen is daarom logisch. Of koppelen aan een investerings-

Boelhouwer: ‘Ten tweede werkt het rapport met de mi-

opgave.’

nimum parameters. In de praktijk ken ik maar weinig cor-

Als de belastingdruk niet afneemt, moeten automatisch

poraties die beleid ontwikkelen op de ondergrenzen die

de opgaven worden verkleind. Boelhouwer wijst in dit

het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en de

verband naar de verduurzamingsopgave. ‘Het Rijk ziet

Autoriteit woningcorporaties (Aw) in hun financiële toe-

graag de woningcorporaties als de startmotor van de

zicht hanteren. Dan hoeft er maar iets mis te gaan en je

verduurzaming. Dan moeten daarvoor ook middelen be-

zakt er onderdoor. Daarnaast gaat het rapport ervan uit

schikbaar zijn. Anders zou ik als corporatiesector zeggen:

dat alle opbrengsten uit de niet-DAEB-tak naar de DAEB-

organiseer de koopsector maar als startmotor.’

tak worden overgeheveld. Gezien de precaire positie van

Toch is Boelhouwer positief gestemd. ‘We zijn een rijk

veel middeninkomens is dat onverstandig.’

land. We kunnen de opgaven aan, zolang we in het sy-

‘Als laatste mis ik de betaalbaarheid. Onderzoek van het

steem aan de juiste knoppen draaien. De politiek heeft

NIBUD wijst uit dat een kwart van de huurders in de cor-

tot nu toe vooral op basis van ideologische overwegingen

poratiesector onder het sociale minimum zit. Voor hen

keuzes gemaakt. Maar ik denk wel dat nu een aantal din-

zijn de huren eigenlijk al te hoog. Dat kun je zien als een

gen ten goede gaat keren.’

inkomensprobleem, maar een hoger inkomen is niet zo-

»

maar geregeld. Dus moet je de huurprijs daarop afstemmen. Een snellere stijging van de huurprijzen is daarom

»

de allerlaatste knop, waaraan ik zou draaien.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H3-leefbaarheid.indd 27

25-09-20 13:22



» goede randvoorwaarden «

»

JULIUS TERPSTRA Sinds mei 2020 lid van de Tweede Kamer voor het CDA. Hij nam de portefeuille wonen over van zijn voorganger Erik Ronnes Het was Ronnes die zich hardmaakte voor het onderzoek

Vanwege de woningnood moet ook de lage middenhuur

naar opgaven en middelen. Terpstra: ‘Corporaties gaven

(tot 900 euro) volgens Julius Terpstra het domein voor

aan dat ze de taken die de politiek van hen verwacht niet

corporaties worden, met name in verstedelijkt gebied.

meer aankonden binnen het huidige financiële kader.

Regelgeving en belastingdruk mogen daarbij niet in de

Maar eigenlijk was nooit goed uitgespit hoe ze er op lan-

weg staan. ‘De verhuurderheffing heeft wat mij betreft

gere termijn voor stonden. Daarom drong het CDA aan

zijn langste tijd gehad. Ik sta open voor afschaffing in zijn

op dit onderzoek.’

geheel op de langere termijn. Als je de uitdagingen voor corporaties op hun merites beoordeelt, is dat de logische

AFSCHAFFING VERHUURDERHEFFING

consequentie.’

De omvang en diepgang van het onderzoek hangen volgens het Kamerlid samen met de complexiteit van de so-

MAATWERK

ciale huursector. Dat de financiële situatie in sommige

‘Een snellere stijging van de huren is niet wenselijk. Zeker

regio’s al rond 2024 gaat knellen, noemt hij verrassend,

nu we in een flinke recessie zijn beland. Als je de meest

maar verklaarbaar. ‘Corporaties hebben een spilfunctie

kwetsbare huurders moet huisvesten, ligt een snellere

op tal van terreinen. Woningnood, leefbaarheid, verduur-

en generieke huurstijging niet voor de hand. Corporaties

zaming.’

moeten maatwerk kunnen leveren op dit vlak.’

Ook een verkleining van de opgave is volgens Julius Terpstra niet logisch. ‘Het verduurzamingsvraagstuk ligt er.

‘De verhuurderheffing heeft zijn langste tijd gehad’

En gezien het woningtekort lijkt me ook niet dat corporaties minder moeten gaan bouwen. Sommigen (zoals de VVD, red.) bepleiten een verkleining van de doelgroep, maar de enorme woningnood rechtvaardigt dat niet. Ook politieagenten en verpleegkundigen moeten wonen. Zij moeten bij corporaties terecht kunnen.’

GRONDRECHT Afschaffing van de verhuurderheffing zit er deze kabinetsperiode niet meer in, door het huidige regeerakkoord. De kiezer moet straks duidelijk maken welke kant het op moet. Terpstra: ‘Woningnood wordt een belangrijk verkiezingsthema, ook de rol van corporaties hierin.

Het vinden van een fatsoenlijke, betaalbare woning is verder weg dan ooit. Terwijl een dak boven je hoofd een grondrecht is.’

Toch ziet Terpstra geen reden tot negativiteit. ‘Het besef dat er iets moet gebeuren, groeit bij gemeenten, landelijke politiek, zorginstellingen en corporaties. We hebben nu zwart op wit, hoe groot de uitdaging is. De wil om eruit te komen, is er. Hoe? Door corporaties voor een lange periode in staat te stellen veel extra woningen te bouwen en te verduurzamen. Wat het CDA betreft gesteund FOTO : PHIL NIJHUIS

door één geïntegreerd ministerie, dat processen versnelt, waardoor bouwlocaties sneller worden aangewezen.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H3-leefbaarheid.indd 28

25-09-20 13:22



BERT MOORMANN Directeur-bestuurder van Domesta in Emmen.

Moormann noemt het rapport gedegen, maar had graag een prominentere plek gezien voor betaalbaarheid.: ‘Een kwart van onze huurders betaalt de huur wel, maar vraag niet hoe. Zij bezuinigen noodgedwongen op zorg, eten, van alles. Dus betaalbaarheid is voor ons het allerbelangrijkste. Wij verduurzamen vooral om de energierekening voor onze huurders omlaag te krijgen. Woningen isoleren, zonnepanelen installeren, daar gaan harde euro’s naartoe. Die kunnen wij niet verhalen op onze huurders.’

FOTO : BIANCA VERHOEF

nnes

» goede randvoorwaarden «

SLOPEN EN ANDERS NIEUW BOUWEN De uitkomsten van het onderzoek hebben de directeurbestuurder niet verrast. ‘Ook wij hebben bekeken: hoe lang houden we dit vol? Dan zie je dat het met een paar jaar ophoudt. Het is goed dat ook de buitenwereld dat nu ziet.’ Bert Moormann constateert dat het een samenspel is tussen toegenomen belastingdruk en verzwaring van de opgave. ‘80 tot 90 procent van onze prestatieafspraken gaat over leefbaarheid. Voor Domesta betekent dat concreet veel slopen en anders nieuw bouwen. Met

‘Het is van de zotte, dat je over sociale huur belasting heft’

name de uitstroom uit de zorg vraagt om een ander type woning, om tussenvormen, want niet iedereen kan volledig zelfstandig wonen. Daar gaat veel geld naartoe de komende jaren.’

Toch is hij een geboren optimist, zegt de directeur-be-

Moormann: ‘Tussen nu en tien jaar lopen wij uit de ra-

stuurder. ‘Ik hoop dat het gezonde verstand zal zegevie-

tio’s, ondanks dat wij een kerngezonde corporatie zijn.

ren in de politiek. We hebben een fantastische sociale

Bovendien sluit ik niet uit dat we meer mensen moeten

sector in ons land. Daar waar de zorg zich terugtrekt,

aannemen, daar waar de zorg zich terugtrekt.’ Een halve-

springen corporaties momenteel in, zodat mensen fat-

ring van de verhuurderheffing gaat Moormann daarom

soenlijk kunnen blijven wonen. Daar ben ik trots op. Als

niet ver genoeg. ‘Ik vind het überhaupt van de zotte dat je

het kabinet op korte termijn de belastingdruk kan verla-

over sociale huur belasting heft. Wij bouwen en onder-

gen, zou dat mooi zijn. Maar het mag niet afleiden van

houden primair voor de meest kwetsbaren in de samen-

een structurele oplossing op de langere termijn. Een vol-

leving.’

gend kabinet moet met échte maatregelen komen.’

«

MEER DAKLOOSHEID Bert Moormann is pertinent tegen een snellere huurstijging. ‘Je kunt het wel willen, maar een op de vier huurders kan de huur nu al niet betalen. Dat stijgt dan naar een op de drie of zelfs meer.’ Ook het verkleinen van de opgave vindt hij geen reële optie. ‘Dan krijg je Engelse toestanden. Woningen waaraan al twintig jaar geen onderhoud is gepleegd en waar mensen op basis van hun postcode een etiketje krijgen.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H3-leefbaarheid.indd 29

25-09-20 13:22

Ontdek onze slimme vogel!

Nieuw!

Met de Decorio kan uw warmtepomp het dak op!

De warmtepomp is een uitstekende keuze voor de vermindering van het fossiele energieverbruik.

Maar de afmetingen en de geluidsoverlast maken plaatsing in of vlakbij de woning onaantrekkelijk. Daarvoor heeft Ubbink nu een slimme oplossing gevonden: de Decorio Luchtwarmtepompbehuizing 30°-55°!

Een duurzame kunststof behuizing, universeel voor alle luchtwarmtepompen, speciaal ontworpen voor plaatsing op het hellende dak. Weerbestendig, licht in gewicht, eenvoudige montage en een strak design. Zo staat de Decorio, als een echte slimme vogel, op het dak.

Ubbink, voor uw gemak! www.ubbink.nl/decorio 19133 Adv Decorio voorschrijvers.indd 1 AE2003_Advertenties.indd 30

04-02-19 13:35 22-09-20 10:43

Daadwerkelijk op weg naar een CO2-neutrale en circulaire woningvoorraad?

W/E adviseurs ondersteunt corporaties bij de verduurzamingsopgave met een lokale routekaart op maat.

Inzicht in de CO2-effecten door energie én materiaalgebruik!

U wilt niet alleen asbest saneren

Maar ook direct uw woningen verbeteren

Man&Mach levert nooit half werk. Wij saneren niet alleen, maar kunnen u volledig ontzorgen. Bij enkele panden, maar ook bij complete woningblokken.

Desgewenst verzorgen wij de bewonerscommunicatie en voeren wij herstelwerkzaamheden uit. Man&Mach helpt snel en vakkundig. Overlast beperken wij altijd tot een minimum. Zo werken we samen aan een gezonde en veilige woonomgeving.

• Standaard tarieven bij mutaties

• Overlast voor bewoners tot een minimum beperkt • Snellere verhuur door minder leegstanddagen • Verzorgen van bewonerscommunicatie

Meer informatie op www.w-e.nl/corporaties/ Stichting W/E adviseurs heeft als onderzoeks- en adviesbureau een toonaangevende rol in verduurzaming van de gebouwde omgeving in Nederland.

AE2003_Advertenties.indd 31

22-09-20 10:43



» Groeten uit «

BRABANT »

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders. In deze rubriek zoomen we in op één regio. Hoe is de situatie? En welke rol spelen woningcorporaties? In Brabant slaan twee corporaties en vijf aannemers de handen ineen.

De ruim 4.000 woningen die de Brabantse Duurzaamheids Alliantie de komende vier jaar wil verduurzamen, zijn pas het begin van deze samenwerking.

TEK ST : JASPER MONSTER

AE2003_groetenUit.indd 32

25-09-20 13:19

» Groeten uit «

»



Noord-Brabant moet de meest duurzame provincie van Nederland worden. Met die ambitieuze doelstelling begon Pierre Hobbelen zo’n tien jaar geleden aan het nul-op-de-meter-traject. De directeur-bestuurder van woningcorporatie Thuisvester zat jarenlang met gemeenten, provincies, collega-corporaties en andere marktpartijen aan tafel om duurzaamheid op de kaart te zetten.

Maar tot zijn teleurstelling bleef een concreet resultaat uit. ‘Een mooi initiatief, maar er waren te veel verschillende partijen’, concludeert hij nu. ‘De belangen lagen te ver uit elkaar, terwijl er genoeg kansen zijn. Heel zonde.’ De frustratie maakte al gauw plaats voor nieuwe ideeën.

‘Minder partijen om tafel, maar wel inzetten op die innovatie. Dat kan door de samenwerking tussen markt en corporaties te verbeteren.’

LAGERE PRIJS EN WERKZEKERHEID Het is het begin van de Brabantse Duurzaamheids Alliantie (BDA). Vijf aannemers en vijf corporaties zoeken naar een betere samenwerking. Doel van de alliantie is de

Brabantse Duurzaamheids Alliantie in cijfers

duurzaamheidsvragen van de corporaties bundelen en gezamenlijk presenteren aan de aannemers. Zo snijdt het

De BDA wil ruim . woningen verduurzamen in vier jaar.

mes aan twee kanten: een lagere prijs voor de corporaties

Thuisvester beheert . woningen in Oosterhout,

en werkzekerheid voor de aannemers.

Geertruidenberg, Rucphen en Zundert en wil tussen  en 

Hobbelen: ‘Tegelijkertijd ontstaat er door die zekerheid

. verduurzamen in BDA.

en kostenbesparing ruimte voor innovatie. Zowel aan de

Tiwos verhuurt . eenheden – waarvan . woningen – in

proces- als aan de productkant. Voorwaarde is wel dat

Tilburg en verduurzaamt  woningen.

de vraag duidelijk is, zodat je direct focus kunt aanbren-

De verduurzaming van de rest van de . woningen binnen BDA

gen. Welke woningen pak je aan en welke vorm van

moet van andere corporaties komen.

isolatie pas je toe? Als je dat scherp hebt, kun je stappen zetten. ‘ Win-win voor alle partijen, zou je denken. Toch blijven er uiteindelijk maar twee van de vijf corporaties over wanneer de handtekeningen moeten worden gezet. ‘Niet

poratie niet meer alleen. En welke corporatie je ook bent,

alleen de relatie tussen aannemer en corporatie veran-

de woningvoorraad verschilt echt niet zoveel. Daardoor is

dert. Hele bedrijfsprocessen worden omgegooid. Daar is

de koppeling snel te maken.’

niet elke corporatie op voorbereid. Een aantal corporaties

Door die koppeling – ‘treintjes maken’ in de woorden van

besloot uiteindelijk de stap nog niet te zetten.’

Scherpenisse – kunnen de verschillende opdrachten snel naar de vijf aannemers worden gestuurd. ‘We hebben

TREINTJES MAKEN

een speciaal projectbureau opgezet dat vraag en aanbod

De andere corporatie die wél in de alliantie plaatsnam, is

koppelt. De treintjes zorgen voor grotere aantallen, waar-

het Tilburgse Tiwos. ‘Voor ons zijn er een paar duidelijke

door plannen makkelijker wordt. Ja, dat betekent dat er

voordelen’, legt directeur-bestuurder René Scherpenisse

wat interne routines zijn doorbroken.’

uit. ‘De prijs-kwaliteit verhouding verbetert, er zijn altijd genoeg handjes om het werk te doen en we hebben

En dat is iets waarvoor je als corporatie moet openstaan,

ruimte voor innovatie. Die combinatie is aantrekkelijk.

erkent hij. ‘Een deel van de interne organisatie krijgt een

De duurzaamheidsopgave is zo groot, dat kun je als cor-

andere rol. Daarom is het van belang de hele organisatie

Aedes-Magazine /

AE2003_groetenUit.indd 33

25-09-20 13:19



» Groeten uit «

De Brabantse Duurzaamheids Alliantie start dit jaar met de schilisolatie van  eengezinswoningen.

»

vanaf het begin mee te nemen. Maar het levert genoeg

Zaken, Aedes en Bouwend Nederland – streeft net als de

op. Populair gezegd waren de aannemers vroeger de

BDA naar verduurzaming, innovatie en samenwerking.

boeven en probeerden wij als corporatie elke keer het

De komende vier jaar moet de alliantie ruim . duur-

onderste uit de kan te halen. Nu ben je echt partners.

zame woningen opleveren. De eerste  woningen wor-

Relaties veranderen.’

den dit jaar nog aangepakt. ‘We hebben in deze eerste vier jaar gekozen voor het aanbrengen van schilisolatie bij

KORTE LIJNTJES

grondgebonden woningen van na de oorlog’, zegt Scher-

Niet alleen de corporaties zijn blij met de afspraken. Ook

penisse. ‘Dat is het eerste treintje. Door de opgave zo

de aannemers waarderen de stappen die zijn gezet. ‘Op

concreet mogelijk te maken, kunnen we snel en makkelijk

deze manier gaat het oude denken eruit en kunnen we de

massa creëren.’

problematiek echt aanpakken’, zegt Bart Hendriks, algemeen directeur van de Hendriks Coppelmans Bouw-

HEEL TROTS

groep. ‘En doordat er alleen aannemers en corporaties

Initiatiefnemer Hobbelen is ‘heel trots’ op de stappen die

verbonden zijn, is de alliantie veel wendbaarder.’

zijn gezet. Maar om de alliantie echt tot een succes te ma-

‘Door de kortere lijntjes kunnen er ook andere initiatie-

ken, moeten ook andere corporaties de sprong in het die-

ven ontstaan. Bijvoorbeeld kennisdeling en een focus op

pe wagen. ‘Alleen dan kunnen we aan die . wonin-

innovatie. Die boodschap willen we met elkaar uitdragen.

gen komen. De resterende voorraad van onze twee

En natuurlijk is de werkzekerheid voor ons fijn. Maar het

corporaties is niet groot genoeg. De gesprekken lopen en

hogere doel blijft de duurzaamheidsopgave met elkaar

ik verwacht snel goed nieuws.’ Daarnaast hoopt hij dat

oppakken.’

het initiatief ook op andere plekken een vervolg krijgt.

De alliantie heeft een subsidieaanvraag bij de Renovatie-

‘Deze samenwerking is uniek in Nederland, neem dit idee

versneller gedaan om het proces financieel te ondersteu-

vooral van ons over. Dan kunnen wij na vier jaar kijken

nen. De Renovatieversneller – een samenwerkingsver-

welke verbeteringen andere corporaties hebben aange-

band van onder andere het ministerie van Binnenlandse

bracht, waarmee wij verder kunnen.’

‘Doordat er alleen aannemers en corporaties verbonden zijn, is de alliantie veel wendbaarder’

«

Aedes-Magazine /

AE2003_groetenUit.indd 34

25-09-20 13:19

» mensen en wonen «



Hans Kiers (62) huurt een tweekamerwoning van Domesta in Emmen. Het is zijn tweede kans nadat hij zijn drugsverslaving overwon. Zijn huis is 60 vierkante meter en hij betaalt er een kale huurprijs voor van 435 euro per maand.

TEK ST : TANJA COPAL , FOTO : YOL ANDA VISSER

‘Mijn woning markeert een nieuw begin’ Na een roerige periode huurt Hans Kiers nu bij Domesta een tweekamerwoning met een tuintje in Emmen.

Hij huurde eerder bij Domesta, maar moest door overlast zijn woning verlaten. Hans overwon zijn drugsverslaving en kreeg een nieuwe kans.

op de stoep. Toen besefte ik dat ik het écht

ontruimen. Toen dat gebeurde, besloot ik de

anders wilde en besloot hulp te vragen. Inmid-

knop om te zetten.

dels ben ik zes jaar clean.

Ik begon aan een detox-programma en kon

Destijds had ik een goede baan als pijpfitter,

terecht in een begeleid wonen programma.

die ik door mijn verslaving kwijtraakte. Ik ver-

Natuurlijk wilde ik graag weer mijn eigen plek

oorzaakte geen directe overlast, maar mijn

hebben. Ik belde de woningcorporatie, vertel-

leven bestond uit voorzien in mijn drugsbe-

de mijn verhaal en vroeg wat er nodig was om

hoefte. Uiteindelijk werd mijn huurwoning een

in aanmerking te komen voor een woning.

plek waar dealers verkochten, zo had ik ook

Richard, de wijkconsulent heeft me geholpen

‘Zes jaar geleden is mijn woning ontruimd. Het

drugs voorhanden. Er ontstond gedoe tussen

een woning te vinden. Voor mij markeert deze

dak boven mijn hoofd was weg. Ik was toen al

een klant en een dealer. De klant deed aangifte

woning een nieuw begin. Natuurlijk, ik heb

meer dan de helft van mijn leven drugsver-

en de politie vond drugs in mijn woning. Dat

veel hulp gehad, maar uiteindelijk heb ik het

slaafd. Op mijn e stond ik weer bij mijn vader

was de reden voor de woningcorporatie om te

zelf gedaan. Daar ben ik enorm trots op.’

Aedes-Magazine /

AE2003_mens&wonen.indd 35

25-09-20 13:24

Samen met Bosch naar een gasloze toekomst.

SmartInduction: koken op slechts één elektriciteitsgroep.

Deze unieke SmartInduction kookplaat sluit u eenvoudig aan op slechts één elektriciteitsgroep van 230 volt.

Hierdoor zijn er geen aanpassingen in de meterkast meer nodig. De kookplaat is bovendien eenvoudig in- of op te bouwen en gemakkelijk schoon te maken. Zo geniet uw huurder met een relatief lage investering van alle voordelen van inductie en kan er nauwkeuriger en energiezuiniger worden gekookt.

?

Liever opbouw Vraag naar de mogelijkheden.

Met het vrijstaande fornuis met inductiekookplaat biedt Bosch nog een andere oplossing om gasloos te koken.

020015-A

Met een vrijstaand fornuis met inductiekookplaat van Bosch kookt uw huurder snel, zuinig en veilig.

Het fornuis kan geplaatst worden waar u wilt; u bent hierbij niet gebonden aan een vaste plek.

Reden te meer om de oude gaskookplaat te vervangen en elektrisch te gaan koken.

Meer informatie en contactgegevens zijn te vinden op www.bosch-home.nl/projecten.

Bosch Inspiratiecenter, inspiratiehuis 20l20, Taurusavenue 36, 2132 LS, Hoofddorp.

020015-A_BSH-Projecten_Adv_smartInduction_AEDES.indd 1 AE2003_Advertenties.indd 36

13-02-20 10:43 10:27 22-09-20

NIEUW!

XOURCE ALL-ELECTRIC

Verkrijgbaar najaar 2020

De Intergas all-electric oplossing De Intergas Xource is een volledig in eigen beheer ontwikkelde Heat Pump Control Unit (HPCU) met een aantal zeer herkenbare Intergas features. Zo ontbreekt een driewegklep en wordt er gebruikt gemaakt van hetzelfde ICX platform voor de branderautomaat als wordt toegepast in de Intergas Xtreme toestellen.

Door gebruik te maken van dit platform kan de Xource volledig worden ingeregeld via het Service Dashboard en kan er gebruik worden gemaakt van de Comfort Touch app, Comfort Touch Xource thermostaat en Intergas gateway om de installatie te monitoren.

www.intergas.nl

VOOROP IN WARMTE

AE2003_Advertenties.indd 37

22-09-20 10:44



» goedemorgen «

Aedes-Magazine /

AE2003_goedemorgen.indd 38

25-09-20 13:19

» goedemorgen «



Commissaris bij Alwel

HAFID BOUTEIBI Vaart de woningcorporatie een goede koers en is het bedrijf gezond? Daar ziet de commissaris op toe. Hafid Bouteibi: ‘Je kunt vaak meer uit een euro halen dan tien keer tien cent.’

TEK ST : MARGRIE T PFLUG , FOTO ’ S : VINCENT VAN DEN HOOGEN

Het huis gonst van kinderstemmen als ik op een warme zomerdag aanschuif aan tafel bij het gezin van Hafid Bouteibi. Sinds januari van dit jaar is Hafid commissaris bij woningcorporatie Alwel in Breda, Roosendaal en Etten-Leur op het profiel ‘maatschappij’. Hij praat er enthousiast over: ‘In deze functie kan ik echt iets bijdragen aan de maatschappij, zoals ik dat in mijn rol als leraar op het MBO ook kan.’

GEMENGDE BUURTEN Hij wil iets doen aan de ontwikkeling van gemengde wijken, zegt hij, naar leeftijd, levensfase, culturele achtergrond en inkomen. Hij vindt dat de politiek het belang daarvan de laatste jaren zwaar onderschat heeft. ‘Streef balans na. Iedereen wil wonen in een buurt waarin hij of zij zichzelf herkent, een buurt die in balans is. Ik ben ervan overtuigd dat je daarmee de basis legt voor gemengde scholen, gemengde kinderopvang, gemengde peuterspeelzalen en uiteindelijk het ontstaan van gemengde netwerken tussen mensen. Dat is zo belangrijk voor de ontwikkeling van mensen en hun kinderen.’

Hafid groeide op in de omgeving van de Eindhovense Kruidenbuurt. ‘Een volksbuurt met een slechte

Aedes-Magazine /

AE2003_goedemorgen.indd 39

25-09-20 13:19



» goedemorgen «

HAFID BOUTEIBI (41) COMMISSARIS BIJ: Alwel sinds januari  (RvC bestaat uit drie vrouwen en vier mannen) STUDIE: Tweedegraads Leraar en Sociologie WERK: docent Burgerschap op ROC Summa College en trainer sociale veiligheid op voornamelijk scholen, bij gemeenten en justitiële beroepen WOONT IN: Eindhoven REIST VOOR HET WERK MET: fiets en auto

NEVENACTIVITEITEN: fractievoorzitter van de PvdA in Eindhoven, was acht jaar lid van de raad van belanghouders van de Eindhovense woningcorporatie Wooninc en bestuurslid van het emancipatiefonds van woningcorporatie Trudo

‘Als lid van de raad van commissarissen kun je echt iets betekenen en helpen ten goede te veranderen’

naam. Je kon er in die tijd niet met veel trots over pra-

Als voorbeeld geeft Hafid voorwaarden die je kunt

ten.’ In de afgelopen vijftien jaar hebben de corpora-

stellen bij aanbestedingen. Welke maatschappelijke

ties en de gemeente die buurt aangepakt en dat heeft

bijdrage zou een bouwbedrijf kunnen leveren terwijl

de buurt goed gedaan, merkt Hafid. Het is voor hem

ze in een wijk bezig zijn? Bijvoorbeeld mensen uit de

een voorbeeld van de invloed die een woningcorpo-

buurt aan werk helpen, of jongeren een ervarings-

ratie kan hebben. ‘Maar gemengde buurten echt la-

plaats bieden. ‘Als iemand een geweldig idee heeft

ten werken vraagt iets van ons allemaal: de bereid-

dat een duurzame structurele bijdrage levert aan de

heid om met andere mensen te wonen, je een beetje

opbloei van zo’n wijk, dan heb je er een partner bij.

aan elkaar aan te passen. Ik denk dat iedereen daar-

In plaats van iemand die een cheque krijgt en vervol-

van uiteindelijk beter wordt.’

gens weer vertrekt. Bij Alwel gaan we nu echt beleid maken voor deze maatschappelijke manier van op-

SPANNEND

drachtgeven.’

In de laatste vergadering van de raad van commissa-

Hafid zou graag zien dat meer jongere mensen, meer

rissen bij Alwel lagen er omvangrijke plannen op ta-

vrouwen en meer mensen met een andere culturele

fel voor nieuwbouw en renovatie. ‘Dat gaat om veel

achtergrond voor een rol als commissaris kiezen. ‘Je

geld. Gemeenschapsgeld. Tegelijkertijd gaat het om

hebt echt iets toe te voegen in die rol. Je kunt onder-

primaire behoeften van mensen. Ik vind dat span-

werpen agenderen, iets betekenen en helpen ten

nend. Op zo’n moment voel ik de verantwoordelijk-

goede te veranderen.’

heid om daarover met de raad een juiste en afgewogen beslissing te nemen. Dus om iets los te maken,

WERKBEZOEK

heb ik in de groep gegooid: ‘Van ons wordt verwacht

Hafid ziet voor zichzelf nog veel ontwikkelmogelijk-

dat wij bouwen, bouwen, bouwen. Maar is dit nu

heden in zijn nieuwe functie als toezichthouder. Bij

wel het juiste moment om te bouwen?’ Ik vond het

Alwel heeft hij een buddy in de RvC met wie hij kan

belangrijk om samen die discussie te voeren, voordat

bellen of appen als hij vragen heeft. ‘Dat geeft soci-

we met het bouwplan instemden. In zo’n gesprek

ale veiligheid.’ Ook kan hij terugvallen op kennis in

verwacht ik dat iedereen aan tafel zich uitspreekt.

een groot vriendennetwerk. ‘En ik zou wel regelma-

Dat er ruimte is voor verschillende inzichten.’

tig op infomeel werkbezoek willen in de wijk. Praten

‘Ze zeggen wel eens dat je een euro maar één keer

met huurders over hoe zij het wonen bij Alwel erva-

kunt uitgeven. Dat klopt niet helemaal. Je kunt vaak

ren. Dat geeft context aan de beslissingen die je met

meer uit een euro halen dan die tien keer tien cent.’

elkaar in een raad van commissarissen neemt.’

«

Aedes-Magazine /

AE2003_goedemorgen.indd 40

25-09-20 13:19

REVOORT MAAKT RUIMTE VOOR

Dé gevelspecialist voor het vinden van de oorzaak en het geven van de juiste oplossing U bent bij ons aan het juiste adres voor: ◆ Gevelinspecties ◆ Hersteladvisering ◆ Constructiebegeleidingen ◆ Projectbegeleidingen ◆ Producttrainingen ◆ Projectgarantie

totalwall.nl T 088 - 111 25 25 ◆ info@totalwall.nl

20.002_TW Totalwall adv 90x130mm.indd 1

AE2003_Advertenties.indd 41

10-02-20 14:32

22-09-20 10:44



» duurzaamheid «

Aedes-Magazine /

AE2003_H2-klimaatadaptatie.indd 42

25-09-20 13:21

» duurzaamheid «



GROEN TEGEN HITTESTRESS EN WATEROVERLAST Het klimaat verandert. We merken het aan heftige regenbuien en flinke hitte in de zomer. Dat leidt tot problemen als hittestress, wateroverlast of watertekort, vooral in de steden. De oplossing: stedelijke gebieden anders inrichten en klimaatbestendige woningen bouwen. Daarin kunnen woningcorporaties, met gemeenten en waterschappen, een belangrijke rol spelen.

TEK ST : JOSÉ DE VREEDELUCHTFOTO : OOGVERBEELDEND

Aedes-Magazine /

AE2003_H2-klimaatadaptatie.indd 43

25-09-20 13:21



» duurzaamheid «

»

‘Klimaatverandering tast de gezondheid en veiligheid van

nenruimte. En daarbij biedt de aanpak van de woonom-

mensen aan’, zegt Eva Stache. Als architect en onderzoe-

geving kansen voor beter contact met de huurders. Neem

ker aan de TU Delft houdt zij zich bezig met duurzame en

BrabantWonen, dat in verschillende wijken met bewo-

klimaatbestendige architectuur. ‘Klimaatadaptatie is een

ners geveltuintjes heeft aangelegd, zodat regenwater in

verzamelterm voor alle maatregelen om klimaatverande-

de grond terecht komt en niet in het riool.

ring verdraagbaar te maken, om de schade voor mens en omgeving te beperken.’ Aan de andere kant zien steeds

VOORLOPER KLIMAATAANPAK

meer steden klimaatadaptatie juist als kans voor een nieu-

Andere risico’s van klimaatverandering zijn droogte, bo-

we kijk op bijvoorbeeld vastgoed en de inrichting van de

demdaling en fluctuatie in de grondwaterstand. Klimaat-

openbare ruimte. Zo heeft woningcorporatie Portaal in

verandering verhoogt de kans op droge zomers, wat kan

Leiden nieuwbouwplannen aangepast zodat er ruimte

leiden tot lagere waterstanden met mogelijk verzakkin-

komt voor een groen plein dat piekbuien opvangt.

gen tot gevolg.

Als eigenaar van zo’n 2,4 miljoen huurwoningen en bij-

De gemeente Rotterdam loopt voorop in de klimaatadap-

behorende grond zijn woningcorporaties een belangrijke

tatie in de openbare- en private ruimte. Adviseur Rose-

speler bij klimaatadaptie in de stad. Door hun vastgoed en

marie van Ham en haar collega’s staan woningcorporaties

de (gemeenschappelijke) tuinen aan te passen, kunnen ze

bij in hun klimaataanpak. ‘Gemeenten, waterschappen en

een grote bijdrage leveren aan een prettiger leefklimaat

corporaties kunnen niet zonder elkaar,’ aldus Van Ham.

in wijken en buurten.

‘Informeer bijvoorbeeld bij elkaar: waar wordt gebouwd, welke complexen krijgen onderhoud, waar gaan we wer-

MEER GROEN

ken in de openbare ruimte? Welke klimaatrisico’s en kan-

Risico’s van klimaatverandering zijn onder andere hitte

sen zijn er? Kunnen we de onderhoudsopgave verbinden

en wateroverlast. ‘In een stad vol bakstenen en beton

aan de klimaatadaptatie-opgave? Grootschalig onder-

blijft de warmte hangen, waardoor een hitte-eiland ef-

houd of verduurzaming van woningen is een goede gele-

‘In een stad vol bakstenen en beton blijft de warmte hangen, waardoor een hitte-eiland effect optreedt’

fect optreedt. Tijdens hittegolven

genheid om de particuliere ruimte, waaronder corpora-

overlijdt een groot aantal mensen,

tiegrond, en de openbare ruimte in samenhang, klimaat-

productiviteit en veiligheid nemen

adaptief in te richten.’ Dat deed Havensteder bijvoorbeeld

af, water- en elektraverbruik nemen

bij de renovatie van een bouwblok.

toe’, somt Stache de gevolgen op. ne daken en geveltuinen helpen de

WAT KUNNEN CORPORATIES EN GEMEENTEN DOEN?

stad af te koelen. ‘Er zijn geen tech-

Voor woningcorporaties die met klimaatadaptatie aan de

nische middelen die hetzelfde kun-

slag willen, is steeds meer informatie beschikbaar. Stache

nen als planten. Neem airco’s: die

ontwikkelde op basis van haar onderzoek een rekenmo-

verbruiken veel energie en produce-

dule die de effecten van beplanting op koeling en water-

ren ook warmte.’

berging zichtbaar maakt.

Perioden van droogte, afgewisseld

De gemeente Rotterdam ontwikkelde met onder andere

met extreme buien leiden ertoe dat

waterschappen en woningcorporaties de publicatie We

Een oplossing is meer groen. Groe-

straten blank komen te staan en kelders vollopen. Door

passen ons aan, over klimaatadaptatie en woningbouw.

stenen te vervangen door groen kan de stad meer regen-

Op dit moment werkt de gemeente met de woningcor-

water verwerken en vasthouden. Stache: ‘Daarnaast ne-

poraties aan de klimaat-risicodialoog en wijkpaspoorten.

men planten CO2, fijnstof en stikstof op en bieden iso-

Een wijkpaspoort brengt per wijk klimaatrisico’s en kan-

latie.’

sen in kaart. Van Ham: ‘Er is niet één succesvol recept

Groenere wijken dragen bij aan het welzijn en de ge-

voor de aanpak van klimaatadaptie. Elke corporatie, elke

zondheid van bewoners. ‘Zij kunnen niet buiten zitten op

wijk is anders. Door kennis en data te delen, kom je ver-

tochtige galerijen of een winderige parkeerplaats rondom

der. Maar het is vooral een kwestie van doen.’ Vanuit het

hun flat’, schets Stache de gevolgen van een slechte in-

programma Rotterdams Weerwoord biedt de gemeente

richting van stedelijke ruimte. Een gezamenlijke binnen-

subsidies voor de aanleg van meer groen, afkoppeling van

tuin is voor bewoners een alternatief voor de warme bin-

regenpijpen van het riool en de opvang van water.

Aedes-Magazine /

AE2003_H2-klimaatadaptatie.indd 44

25-09-20 13:21

» duurzaamheid «



LAKENPLEIN WORDT LAKENPARK IN LEIDEN Aan het Lakenplein in Leiden heeft Portaal

vangen. Veel groen en grote boomgroepen

vrij park wordt.’ Samenwerking met de ge-

 nul-op-de-meter-appartementen ge-

beperken de opwarming van de stad en ver-

meente leidt tot klimaatadaptatie in de stad.

bouwd. Bij dit sloop-nieuwbouwproject in

minderen hittestress. Door regenwater in het

Portaal ontwerpt en bouwt het wooncomplex

de binnenstad was klimaatadaptatie on-

groen te bergen, zijn langere droge periodes

en de gemeente de openbare ruimte.

derdeel van het bouwplan in samenwer-

minder schadelijk. Dat maakt de woonomge-

Klimaatadaptatie is steeds vaker standaard

king met de gemeente.

ving klimaatbestendig én aantrekkelijk. ‘Het

onderdeel van projecten, zowel bij renovatie,

is meer dan alleen een energiezuinig com-

nieuwbouw als leefbaarheid. Prins: ‘Als cor-

Dankzij samenwerking met de gemeente Lei-

plex’, vertelt René Prins, adviseur Leefomge-

poratie kun je al met kleine ingrepen klimaat-

den kon Portaal het ontwerp zo aanpassen dat

ving bij Portaal. ‘Door een gebiedsgerichte

adaptatie vormgeven, denk aan geveltuinen,

er ruimte ontstond voor een groen plein. Het

aanpak konden we een koppeling maken met

groene daken en regentonnenacties. Maar

omliggende Lakenpark wordt in de toekomst

het Singelpark, een langgerekt park dat de

het moet ook landen in bijvoorbeeld een

een groene oase. Parkeerplaatsen maken

oude singelstructuur van Leiden volgt. Het

gemeentelijke woonvisie, zodat we heldere

ruimte voor veel groen. De omgeving wordt

wooncomplex heeft een half verzonken par-

afspraken kunnen maken om samen op te

zo ingericht dat de grond piekbuien kan op-

keerbak, waardoor de buitenruimte een auto-

trekken en zo meer te bereiken.’

»

Aedes-Magazine /

AE2003_H2-klimaatadaptatie.indd 45

25-09-20 13:21

» duurzaamheid «

FOTO : PHOTO PRESTIGE



KLEUR VOOR JE DEUR IN DEN BOSCH Een strak geplaveide tuin of stoep is mis-

leggen’, vertelt wijkbeheerder Marleen Bor-

corporatie. Vergroenen we verschillende

schien wel praktisch, maar door alle tegels

dat. Via brieven aan huurders, het bewo-

straten tegelijk, dan pakken we het op met

kan het water de grond niet in, en loopt di-

nersmagazine Thuis, de website en bewo-

onze collega-corporaties in de stad.’

rect naar het riool. Met steeds meer hoos-

nerscommissies krijgen de geveltuinen

Klimaatadaptatie is een belangrijk thema in

buien leidt alle bestrating in Den Bosch tot

aandacht. BrabantWonen liet tegels en zand

het Duurzaamheidsakkoord dat BrabantWo-

wateroverlast in de stad. Woningcorpora-

vervangen door grond en leverde de planten,

nen eind  sloot met de gemeente Den

tie BrabantWonen stimuleert haar huur-

zodat de bewoners met elkaar geveltuinen

Bosch, het stedelijk huurdersplatform en de

ders daarom een geveltuin aan te leggen.

konden aanleggen.

corporaties Zayaz, Kleine Meierij en Mooi-

Door een aantal tegels te vervangen door

Bordat: ‘De geveltuintjes fleuren niet alleen

zame wijken hebben. Met minder stenen en

planten, creëren bewoners een voortuin, vlak

de buurt op. Door samen te tuinieren ont-

meer groen in tuinen en buurten, moeten die

voor hun gevel. ‘In Den Bosch-Oost, een wijk

moeten bewoners elkaar. Zo’n gezellige bu-

berekend zijn op langere periodes met extre-

met veel steen en weinig groen, hebben wij

rendag versterkt de onderlinge relaties: tus-

me regenval, droogte of hitte.

het initiatief genomen om geveltuinen aan te

sen de bewoners en tussen huurders en de

land. In  wil Den Bosch volledig duur-

Aedes-Magazine /

AE2003_H2-klimaatadaptatie.indd 46

25-09-20 13:21

» duurzaamheid «



GROENE BINNENTUINEN IN ROTTERDAM Bij de verduurzaming van de Mathenes-

maatadaptief maken van de buitenruimte’,

Kluijtenaar: ‘Het gaat niet alleen om techni-

serflats in Bospolder Tussendijken in Rot-

vertelt Maria Kluijtenaar, projectleider kli-

sche kennis, maar ook en juist over de bele-

terdam West besloot woningcorporatie

maatadaptatie van Havensteder. ‘Dat merkten

ving van bewoners. Ga vooral met hen in ge-

Havensteder ook de buitenruimte aan te

we bij een kleinschaliger project, het Schans-

sprek over wat zij vinden van hun woonom-

pakken en de gemeenschappelijke tuinen

Watergeus blok in dezelfde wijk.’

geving en de aanpak. De maatregelen worden

bij de flats opnieuw in te richten. Zo ont-

vaak aan de tekentafel bedacht door mensen

stond het plan voor De Spetterflat een flat

Ook daar legde Havensteder een klimaatbe-

die er niet dagelijks mee hoeven te leven. Als

die wel raad weet met al het regenwater.

stendige binnentuin aan bij de renovatie van

maatregelen niet gebruiksvriendelijk zijn,

90 huurwoningen uit 1911. ‘We koppelden

schieten ze hun doel voorbij. Het is daarom

De huurders hebben zelf actief meegewerkt

de hemelwaterafvoer los van het riool, en

belangrijk om in een heel vroeg stadium de

aan de aanleg van twee gezamenlijke bin-

kozen voor krattenberging om regenwater op

bewoners te betrekken.’

nentuinen, die regenwater kunnen bergen.

te vangen. Ook hebben we de tuin uitgebreid

Havensteder leerde veel van dit project. ‘We

vergroend, waarmee we niet alleen voor wa-

hebben veel kennis vergaard over het kli-

terberging maar ook voor verkoeling zorgen.’

«

Aedes-Magazine /

AE2003_H2-klimaatadaptatie.indd 47

25-09-20 13:21

ADVERTENTIE

De coronacrisis leidt tot grotere onzekerheden voor de toekomst. Het opstellen van de begroting 2021 is daardoor uitdagender dan normaal. Welke invloed heeft deze crisis bijvoorbeeld op de ontstane huurderving en het uitgestelde onderhoud? De kengetallen van AW/WSW kunnen door kritieke grenzen gaan.

Scenarioplanning Voor meer grip op een onzekere toekomst!

Dit geldt bijvoorbeeld voor de Interest Coverage Ratio (ICR) en de Loan to value (LTV) ratio’s. De operationele kasstromen komen verder onder druk door de verhuurdersheffing en de vennootschapsbelasting. Een stapeling van actuele en autonome ontwikkelingen en nieuwe besluiten maken scherp kijken naar de toekomst essentieel. Scenarioplanning en scenarioberekeningen geven een beter zicht op een verantwoorde financiële planning en besluitvorming.

Scenarioplanning is geen kunstje dat je ‘zomaar even’ zelf kunt doen. Bij scenarioplanning worden verschillende ontwikkelingen in de toekomst expliciet gemaakt. Elke corporatie heeft daarbij een eigen uitgangspositie. De scenarioplanning is voor iedere corporatie uniek. Scenario’s bevatten ingrijpende en opmerkelijke gebeurtenissen, de sleutelspelers en hun drijfveren en beschrijft de dynamiek in de wereld om ons heen. Het herkennen van risico’s, trends en relevante ontwikkelingen voor jouw organisatie maken daar deel van uit.

Voor de meest relevante scenario’s worden berekeningen gemaakt (gevoeligheidsanalyses). Deze analyses geven inzicht in de gevolgen van de keuzes in die scenario’s voor de nabije

en wat verder weg gelegen toekomst. Scenarioplanning en gevoeligheidsanalyses maken je daardoor wendbaarder.

Anticiperen wordt eenvoudiger en bij wijzigingen kan snel geschakeld worden naar andere scenario’s. Het structureert en maakt de mogelijkheden van verschillende strategieën inzichtelijk. Daardoor heb je meer grip op de toekomst.

Meer weten?

Wilt u meer weten? Lees het hele artikel op hofmeier.nl/kansen2021 met daarin handvatten om de ratio’s de komende jaren binnen de vereiste kaders te houden Wobbe van de Meulen Managing Consultant Woningcorporaties Teus van der Heiden Expert Control Woningcorporaties

Op de hoogte blijven van wat er speelt in corporatieland?

Ga naar hofmeier.nl en meld u aan voor de inspiratiemail woningcorporaties!

Professionele groei en ontwikkeling voor en door woningcorporatie specialisten. hofmeier.nl/academy

hofmeier.nl

33403_advertentie_Aedes_1.indd 1 AE2003_Advertenties.indd 48

01-09-2020 14:07 22-09-20 10:44

In deze bijzondere tijden nemen we u graag uw energiezaken uit handen

Hectische tijden nodigen uit om verder te kijken dan de vaste horizon. Neem bijvoorbeeld uw energiezaken. Met de juiste passie, gedrevenheid en technologie helpt Aenergie u graag om alles voordeliger, slimmer en duurzamer te regelen. Maak kennis met onze manier van ontzorgen en ontdek hoeveel energie u krijgt van Aenergie.

Bel 035 – 33 33 500 of kijk op www.aenergie.nl.

Nederlands grootste energie-inkoopcollectief voor woningcorporaties

Leegstandbeheer met rendement Ad Hoc heeft als leegstandbeheerder meer dan 25 jaar ervaring in het realiseren van een optimaal rendement van uw projecten. Met innovatieve concepten wordt uw project van maatwerkadvies voorzien en vervolgens van A tot Z uitgevoerd. De mix van financieel-, sociaal- of leefbaarheidsrendement wordt samen met u vormgegeven.

Of u nu kiest voor Tijdelijk Verhuur (inclusief Passend Toewijzen), Tijdelijk Beheer of Toezicht en Security, Ad Hoc realiseert uw project succesvol en met aandacht voor rendement.

Groot Hertoginnelaan 41 | 2517 EC Den Haag | T. 070 312 03 33 | www.adhocbeheer.nl Den Haag

AE2003_Advertenties.indd 49

Amsterdam

Arnhem

Breda

Den Bosch

Groningen

Maastricht

Rotterdam

Utrecht

Zwolle

22-09-20 10:44



» toezicht « ED NIJPELS, BEWAKER UITVOERING KLIMAATAKKOORD

‘CORPORATIES HEBBEN EXTRA GELD NODIG VOOR ENERGIETRANSITIE’ Ed Nijpels roept interne toezichthouders van corporaties op om zeker ook hun steentje bij te dragen aan de energietransitie. ‘Alleen samen kunnen we die tot een succes maken.’ Het verduurzamen van woningen en gebouwen vindt hij extra ingewikkeld door de relatief kleine reductie van de CO2-uitstoot in combinatie met de hoge kosten. Corporaties hebben extra geld voor nodig om 2,4 miljoen woningen van het gas te halen. ‘Heel simpel: de politiek moet geld op tafel leggen.’

TEK ST : LISE T TE VOS , FOTO : MARK PRINS

Aedes-Magazine /

AE2003_VTW-Nijpels.indd 50

25-09-20 13:37

» toezicht «

»

Als voorzitter van het Klimaatberaad presen-

aanzienlijk. Het kost bijvoorbeeld 60 euro per ton CO2

teerde Ed Nijpels – in opdracht van kabinet Rut-

om de uitstoot van een gascentrale onder de grond op

te – in juni vorig jaar het Klimaatakkoord. In 2030 moet Nederland 49 procent minder CO2 uitstoten (ten op-

te slaan.’

alle 8 miljoen woningen, waaronder 2,4 miljoen cor-

Corporaties zaten aan de sectortafel Gebouwde omgeving en onderschrijven de doelstellingen. Uit het recente rapport Opgaven en middelen blijkt dat corporaties miljarden euro’s tekortkomen om voldoende woningen te bouwen én de woningen te verduurzamen.

poratiewoningen, en 1 miljoen gebouwen. Sinds vorig

‘Daarvoor is een simpele oplossing. Als de politiek wil

jaar is Nijpels voorzitter van het Voortgangsoverleg

dat de doelstellingen van het Klimaatakkoord gehaald

Klimaatakkoord dat erop toeziet dat alle sectoren de

worden, dan moet er geld op tafel komen. Tenzij de po-

gemaakte afspraken uitvoeren. En hij is te gast op het

litiek twijfelt over de bijdrage van de sector gebouwde

online najaarscongres van de Vereniging van Toezicht-

omgeving aan het Klimaatakkoord, maar dat heb ik niet

houders in Woningcorporaties.

gehoord. We hebben het niet alleen over de corporatie-

zichte van 1990), en in 2050 95 procent minder. Aan de sectortafels zijn afspraken gemaakt om samen die doelstelling te halen. Voor de sector Gebouwde omgeving moeten in 2030 de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen van het aardgas af. In 2050 geldt dat voor

Hoe groot is het aandeel van de sector Gebouwde omgeving?



woningen, maar ook over twee keer zoveel woningen van particulieren. Die moeten ook worden geholpen.

En dan is er inderdaad het forse tekort aan woningen. Je

‘De CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving moet voor

hoeft geen expert te zijn om te voorspellen dat dit de gro-

2030 met 3,4 megaton CO2 omlaag. Dat gaat om een

te thema’s worden tijdens de komende kabinetsformatie.

relatief kleine opgave. In andere sectoren kunnen we gro-

Maar ik zeg wel dat het niet alleen om extra geld gaat. De

tere klappen maken. In de industrie gaat het bijvoorbeeld

verschillen tussen corporaties zijn groot. Veel corporaties

om een reductie van ruim 14 megaton CO2 in 2030 en in de elektriciteitssector om 20 megaton. Tegelijkertijd is de opgave in de gebouwde omgeving het meest ingewikkeld.’

Wat maakt die opgave zo ingewikkeld?

ONLINE VTW-CONGRES OP 9 OKTOBER Ed Nijpels is te gast tijdens het online ledencongres over Toezicht op de energietransitie op 9 oktober. Het congres start met een live talkshow.

‘We hebben ruim 8 miljoen woningen en 1 miljoen

Naast Ed Nijpels zijn ook VTW-voorzitter Guido van Woerkom, Annemarie

gebouwen die we moeten verduurzamen. Dat gaat niet

Küppers (BZK) en Kristel Lammers (NP RES) te gast. Daarna volgt een

alleen om 2,4 miljoen woningen in beheer bij corpora-

reeks online sessies waaruit VTW-leden een keuze kunnen maken.

ties, maar ook nog om 1 miljoen andere huurwoningen

www.vtw.nl/ledencongres

en bijna 4,5 miljoen particuliere woningbezitters. Alle koord te maken. Zij moeten wel meewerken. Boven-

VTW SPECIAL OVER TOEZICHT OP DE ENERGIETRANSITIE

dien liggen de kosten in deze sector om te verduurza-

De VTW brengt een uitgebreide special over het thema uit: alle VTW-leden

men veel hoger dan in andere sectoren. Bij een nul-op-

en belangrijkste relaties ontvangen het magazine voor het congres in de

de-meter-woning bijvoorbeeld zijn de kosten 400,00

bus.

eigenaren krijgen met de afspraken uit het Klimaatak-

euro per één ton reductie, zo heeft het Planbureau voor de Leefomgeving berekend. Er zijn goedkopere alternatieven, maar het verschil met andere sectoren blijft

Aedes-Magazine /

AE2003_VTW-Nijpels.indd 51

25-09-20 13:37



» toezicht «

»

zijn al met de energietransitie aan de slag gegaan. Extra

zijn voor de complexen in de wijken. Wat is de meest

geld ja, maar wees als sector ook creatief. Ik heb niet dé

voor de hand liggende oplossing om de woningen van het

oplossing, maar leer van elkaar.’

aardgas te halen? In het landelijk programma de Start-

Los van de financiering: zonder draagvlak onder bewoners wordt het lastig om woningen van het aardgas te halen. De druk op de deadline van de wijkplannen in de gemeenten is hoog. Hoe krijg je de huurders mee?

motor zetten corporaties samen al stappen om 100.000 woningen versneld van het aardgas te halen, daarvoor krijgen ze subsidie. Maar ook zonder subsidie moet de sector door. Als we massa maken, gaan de prijzen omlaag.

Kijk naar de zonnepanelen die veel goedkoper zijn dan tien jaar geleden. De warmtepomp die relatief duur is, zal

‘De gemeenten hebben een centrale rol in de wijkplan-

ook goedkoper worden. Het is geen gemakkelijk verhaal,

nen, ook om de bewoners bij de energietransitie te be-

maar ik doe een beroep op de inventiviteit van alle be-

trekken. Wij kunnen dat niet vanuit Den Haag organise-

trokkenen, ook de corporaties.’

ren. En corporaties hebben een belangrijke rol om met de in om met huurders te overleggen over de concrete plan-

Wat is volgens u de impact van de coronacrisis op de energietransitie?

nen. Uitgangspunt van het Klimaatakkoord is dat de huur-

‘Vooropgesteld: de gevolgen van de klimaatverandering

ders er niet op achteruitgaan. Zoals ik zei: er moet geld

zijn – als we niets doen – veel dramatisch dan die van het

bij, nu blijkt dat corporaties de financiering niet rond kun-

coronavirus. De vraag is nu wel hoe we uit de coronacri-

nen krijgen. Huurders krijgen wél een woning met meer

sis komen. De energietransitie, inclusief de bijdrage van

comfort. En we moeten samen een groot maatschappelijk

de corporaties, kan juist helpen om de economie in deze

probleem oplossen. Als we niets doen aan de klimaatver-

crisistijd een impuls te geven. Het Klimaatakkoord kan

andering kost dat ons uiteindelijk allemaal meer geld.’

de komende tien jaar tussen de 39.000 en 70.000 banen

huurders te communiceren. Ze moeten op tijd de wijken

In de Regionale Energie Strategie (RES) worden in 30 regio’s onder meer de warmtebronnen voor de regio in kaart gebracht, waarop woningen in een gemeente kunnen worden aangesloten. Niet alle corporaties schuiven vanzelfsprekend bij dit overleg aan. Wat vindt u daarvan?

opleveren. De verduurzaming van gebouwen levert zeker 5.000 banen op. Bovendien is het maatschappelijke rendement van de investeringen groot.’

Wat is uw boodschap aan de toezichthouders?

‘We kunnen de energietransitie alleen samen tot een succes te maken. Help uw bestuur om een goed plan te maken over hoe uw corporatie bijdraagt aan de doelstellin-

‘Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat corporaties niet

gen van het Klimaatakkoord die Aedes heeft onderschre-

meepraten. In de RES worden discussies gevoerd over de

ven, met alle onzekerheid die erbij hoort. Het gaat niet al-

schaarste van warmtebronnen en hoe ze die in de regio

leen om de verduurzaming van aantallen woningen, maar

kunnen verdelen. Dit is een open proces. Het is in het be-

de energietransitie is ook een sociale opgave. Het is een

lang van iedereen dat de plannen zo breed mogelijk wor-

complex proces: ga na of het bestuur en de organisatie

den gedragen.’

voldoende kennis in huis hebben. Dat geldt ook voor de

De onzekerheid over de manier waarop corporaties woningen het beste van het aardgas kunnen halen is groot. Kunnen corporaties niet beter wachten tot duurzame technieken zich bewezen hebben en/of goedkoper zijn?

toezichthouders zelf. De kwaliteit van het toezicht neemt alleen maar toe als de RvC weet waarover zij praat.’

Tot slot: hoe optimistisch bent u?

‘Om dit werk te doen, moet je optimistisch zijn. De weg van het Klimaatakkoord is een weg vol doornen. Ik geef je

‘Corporaties moeten aan de slag, en niet wachten met

op een briefje dat we de komende 30 jaar problemen blij-

denkwerk tot alles is uitgewerkt. Bekijk welke opties er

ven tegenkomen. Alleen samen kunnen we die oplossen.’

«

Aedes-Magazine /

AE2003_VTW-Nijpels.indd 52

25-09-20 13:37

Erasmus School

Executive Program Finance & Risk Management voor Woningcorporaties

of Accounting & Assurance

U vindt het van belang uw kennis te vergroten en uw inzicht te verdiepen op het terrein van financiële vraagstukken en van risicomanagement. Voor dat doel heeft de Erasmus Universiteit Rotterdam, het Executive Program Finance & Risk Management voor Woningcorporaties ontwikkeld.

Ervaren wetenschappers en praktijkmensen behandelen in 8 weken de belangrijkste financiële- en risicogerelateerde vraagstukken en gaan daarover op interactieve wijze met u in discussie.

Locatie: campus Woudestein, Erasmus Universiteit Rotterdam Tijd: donderdagen van 16:00 - 21:00 uur PE-uren: in totaal 40 of 5 per module Aanmelden: www.esaa.nl/woco

Module 1

Module 2

Module 3

Module 4

Risk Management

Project Control

Internal Control

Financial Management

1 oktober 2020

8 oktober 2020

29 oktober 2020

5 november 2020

Module 5

Module 6

Module 7

Module 8

Performance Management

Treasury Management

Financial Accounting

Corporate Governance

12 november 2020

19 november 2020

26 november 2020

3 december 2020

Het executive program wordt gemiddeld gewaardeerd op een 8.

“De branche-ervaring en de vakkennis van de verschillende docenten, de actualiteit en variëteit van de onderwerpen met daarbij een diverse en gemotiveerde groep mede-cursisten maakten deze opleiding zeer waardevol voor mij als controller." “De opleiding is een prachtige aanulling op de kennis die je werkend in de corporatie-branche al hebt, echt een must do!”

Ook voor Woningcorporaties: Masterclass Data-Analytics, Process Mining en Databeveiliging donderdag 10 december 2020

Meer informatie vindt u op de website: www.esaa.nl/woco. Of neem contact op met de Program Director drs. J.H. Mersmann: 06-21 46 12 42.

ESAA is een onderdeel van de Erasmus Universiteit Rotterdam

Erasmus University Rotterdam Make it happen.

Uw huurwoningvoorraad slim verduurzamen?

4x

ergie meer enm 2 per

Kies ons als verduurzamingspartner.

HRsolar is Nederlands fabrikant van warmteopslag, zonneboilers en PVT-panelen. Wij voorzien woningcorporaties van stille en energetisch slimme technieken inclusief bewonerscommunicatie. Al onze technieken zijn te combineren met een warmtepomp of een all electric oplossing.

Ontdek ‘t op www.hrsolar.nl/pvt R

WINNAA

AE2003_Advertenties.indd 53

FINALIST

22-09-20 10:44



» slimmer en beter voor elkaar «

VERNIEUWENDE PRAKTIJKVOORBEELDEN

FOTO : PHILIP DRIESSEN

Woningcorporaties werken aan goed en betaalbaar wonen in Nederland. Dat doen zij door samen te werken en te innoveren. Dit keer voorbeelden uit Groningen, Maastricht en Doetinchem

Schuldpreventie in Groningen Nederland heeft een goed vangnet

en opgenomen in een online app op

hopen de Groningse corporaties op

voor mensen met een laag inkomen.

maat. Hiermee kunnen speciaal daar-

meer belangstelling. Lefier investeert

Maar niet iedereen maakt gebruik

voor getrainde lokale consulenten men-

veel tijd om medewerkers en hulpverle-

van de steunmaatregelen. De Voor-

sen goed adviseren en allerlei zaken di-

ners kennis te laten maken met de app.

zieningenWijzer kan helpen. De ge-

rect regelen. Dit praktische instrument

Miranda ten Cate van Lefier: ‘Ze nemen

meente Groningen en alle corporaties

wordt al door een aantal corporaties ge-

de VoorzieningenWijzer mee in hun

in de stad zetten dit instrument nu in

bruikt om hun kwetsbare huurders te

bagage en bieden het aan als zich een

voor mensen die in coronatijd in pro-

ondersteunen. Met dit instrument kun-

probleem voordoet. Bij zo’n warme

blemen komen met huurbetalingen

nen mensen honderden euro’s per jaar

overdracht heb je het meeste effect.’

en andere schulden.

besparen. Wel blijkt uit een pilot bij Lefier dat het lastig is om mensen te

Kijk voor meer informatie op www.de-

De VoorzieningenWijzer is een combi-

overtuigen om mee te doen. Door de

voorzieningenwijzer.nl en www.schul-

natie van persoonlijk contact en tech-

VoorzieningenWijzer aan te bieden op

denlab.nl. Meer horen over praktijkerva-

niek. Gemeentelijke regelingen en spe-

het moment dat mensen zelf contact

ringen? Mail Miranda ten Cate

ciale fondsen worden geïnventariseerd

opnemen imet betalingsproblemen,

m.tencate@lefier.nl

Aedes-Magazine /

AE2003_slimmerenbeter.indd 54

25-09-20 13:26



Pop-upwoning voor wijkagent De Limburgse corporatie Woonpunt stelt in wijken waar de leefbaarheid een impuls kan gebruiken tijdelijk woningen beschikbaar aan de politie. De wijkagent en andere collega’s gebruiken die woning om betere contacten op te bouwen met de bewoners.

Het idee is van buurcoördinator Sidi Bibouda.

Bewoners van een complex in Maastricht ervaarden overlast en voelden zich niet verantwoordelijk voor hun eigen leefomgeving. Met de politie hadden ze alleen negatieve ervaringen. Bibouda

FOTO : ROEL KLEINPENNING

FOTO : PHILIP DRIESSEN

» slimmer en beter voor elkaar «

Langer duurzaam thuis

begon met gezamenlijke rondes door de buurt

De Doetinchemse corporatie Sité heeft een gratis duur-

met de wijkagent. Om de zichtbaarheid nog meer

zaam-thuis-pakket voor senioren en huurders met een

te verbeteren, is een vrijgekomen woning tijdelijk

fysieke beperking. Zij bieden dit aan bij groot onderhoud

ingericht als werkplek voor de politie. Zo werd

en renovatie. ‘Dat is een natuurlijk moment om daarover te

gaandeweg de drempel van bewoners om met de

praten’, zegt projectadviseur Resy Rijpert.

politie in contact te treden lager. Ook de buurtcoördinator zelf gebruikte de woning als huis-

Net als veel andere corporaties wil Sité eraan bijdragen dat

kamer en organiseerde er gesprekken met bewo-

mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen.

ners. ‘Het effect heeft onze verwachtingen over-

Maar de animo voor gesprekken hierover viel tegen. Daarom is

troffen’, zegt Bibouda. ‘De overlast is echt afge-

de strategie aangepast. Op het moment dat de corporatie met

nomen en bewoners voelen zich gesterkt om

bewoners gaat praten over groot onderhoud of renovatie,

elkaar aan te spreken.’

bieden ze ook een thuisscan aan van Zlimthuis. ‘Zij zijn echt

Hij noemt de politiewoning geen losstaand won-

gespecialiseerd in technische snufjes en aanpassingen in wonin-

dermiddel, maar een van de vele manieren om de

gen’, aldus Resy Rijpert. Na de thuisscan maakt Zlimthuis een

relatie met bewoners te verbeteren. Nu is het

adviesrapport. Aanpassingen die vallen onder het basispakket

zaak om de positieve ontwikkelingen vast te

duurzaam thuis voert Sité gratis uit. Denk daarbij aan extra

houden. Dat doet hij door in contact te blijven

trapleuningen, wandbeugels en een drempelhulp. Op andere

met de meer betrokken geraakte bewoners. Ook

geadviseerde verbeteringen krijgen huurders 10 procent

loopt hij nog regelmatig met de wijkagent een

korting. Voor huurders die toch liever willen verhuizen is er een

rondje door de buurt.

seniorenregeling. Sité en Zlimthuis werken al langer samen om mensen langer comfortabel zelfstandig te laten wonen.

Meer weten? Mail Sidi Bibouda s.bibouda@woonpunt.nl

Meer weten? Mail Resy Rijpert resy.rijpert@swd.nl

Aedes-Magazine /

AE2003_slimmerenbeter.indd 55

25-09-20 13:26



» feiten en cijfers «

Aedes-Magazine /

AE2003_feitenencijfers.indd 56

25-09-20 15:40

» feiten en cijfers «

@wonendoenwesamen



wonendoenwesamen.nl Aedes-Magazine /

AE2003_feitenencijfers.indd 57

25-09-20 15:40

YOUR FINISHING TOUCH

1

KLEUR

Stel zelf een intercom samen en maak je entree helemaal af Goudkleurige intercom? Of liever zwart, antraciet of een andere kleur? Met DINA Create stel je heel simpel je eigen unieke intercom samen. Bepaal zelf kleur, positie (staand of liggend), aantal digitale displays met belknop (max 220) en toegang via code of tag.

DINA Create: 7.452 ontwerpvarianten mogelijk Hoe ontwerp ik zelf een intercom? Ga naar Intratone.nl/dina-create en stel in vier eenvoudige stappen je eigen, unieke intercomsysteem samen.

2

POSITIE

Staand of liggend gemonteerd

Intratone is een merk van Cogelec en is het best verkochte intercomsysteem in Frankrijk.

211-0107 Intratone_A4-adv_DINA_Create_050520_v4.indd 1 AE2003_Advertenties.indd 58

3

AANTAL

Aantal displays met belknop (max. 220)

4

TOEGANG

Met code of badge (optioneel)

intratone.nl 08-05-20 09:05 22-09-20 10:45

» column «



EEN GEZICHT BIJ BELEID Henk heeft weinig geld. Heel weinig. Na het betalen van zijn huur en de vaste lasten houdt hij 70 euro per week over om van FOTO : ANTOINET TE MARTIJNSE

te leven. Ik kreeg een mail van zijn financiële buddy, waarin hij dringend aandacht vraagt voor Henk’s situatie. Hij vond dat wij zijn huur te weinig verlaagden.

Te weinig verlaagden? Ja. Dat zit zo. Bij ons krijgen alle huurders die meer dan de streefhuur betalen (de huur die we bij verhuizing vragen aan de nieuwe huurder) al jaren een huurverlaging ter hoogte van de inflatie. Onze bedoeling is dat daardoor uiteindelijk iedereen een zo eerlijk mogelijke huur betaalt. Dat vinden wijzelf een mooi gebaar, maar Henk’s buddy vraagt zich af waarom dat in zoveel kleine stapjes moet.

Kan dat niet in één keer? In het geval van Henk zou dat al gauw een tientje per week schelen. Veel geld voor een lege portemonnee.

In zijn mail doet hij een beroep op onze medemenselijkheid.

Wij zijn immers rijk zat. En Henk heeft maar weinig centen te

‘Hij sprak de taal van echte mensen, ik die van systemen en beleid’

makken.

Ik nodigde de buddy uit. En we hadden een goed gesprek.

Hij illustreerde Henk’s dagelijkse gevecht tegen de armoede en betoogde dat je tegenwoordig zelf je recht moest halen. Vandaar zijn verzoek. Ik vertelde dat wij geen uitzonderingen maken op ons toch al zeer gematigde huurbeleid en dat we inkomenspolitiek een taak van de overheid vinden. Er bestaat, hoorde ik mezelf zeggen, niet voor niks huurtoeslag. Hij sprak de taal van echte mensen.

Ik die van systemen en beleid. Beleid dat we maken met het beeld van echte mensen voor ogen. En onze financiële situatie. Maar toch.

Het is maar een klein verhaal. Zoals we ze vast allemaal bijna dagelijks horen of meemaken. Het illustreert hoe ingewikkeld het soms is om anoniem beleid op de alledaagse werkelijkheid aan te laten sluiten. Je bent zo sociaal en eerlijk mogelijk voor iedereen, maar wat doe je als armoede Henks gezicht krijgt? Ik hield voet bij stuk, maar ga er toch weer over nadenken.

Marco de Wilde is directeur-bestuurder bij Veluwonen in Eerbeek. marco.dewilde@veluwonen.nl

Aedes-Magazine /

AE2003_columnDeWilde.indd 59

25-09-20 13:16



» werken in de toekomst «

DE CORPORATIE VAN MORGEN

TECHNISCHER, DIGITALER ÈN SOCIALER Wat betekenen de veranderingen in samenleving en technologie voor de woningcorporatie van morgen?

Aedes deed er onderzoek naar, met medewerking van 1.000 corporatiemedewerkers. Rode draad is dat het werk de komende vijf jaar technischer, digitaler èn socialer wordt. De belangrijkste veranderingen op een rij èn drie verhalen van mensen die al met beide benen in de toekomst staan.

TEK ST : CHRISTINE DE RUITER

»

Aedes-Magazine /

AE2003_H4-corpovdtoekomst.indd 60

25-09-20 13:23

» werken in de toekomst «

Weinig sectoren zien zo veel veranderingen op zich afko-

corporaties. Dat soort werk nemen computers en robots

men als de corporatiesector. Nederland heeft meer – be-

over. Tegelijkertijd wordt het werk dynamischer en com-

taalbare – woningen nodig. Technologische ontwikkelin-

plexer. Er is meer behoefte aan cijfers en informatie om te

gen volgen elkaar in razend tempo op. We leven langer

kunnen bijsturen. De nadruk gaat van uitvoering en on-

en wonen liefst zelfstandig. Meer huurders vertonen

dersteuning dus naar strategie en advies. Medewerkers

verward gedrag. Terwijl het belang van duurzaamheid en

zullen zich in die richting moeten ontwikkelen.



energiezuinig leven groeit. Deze ontwikkelingen bepalen de komende jaren het werk van de 25.000 medewerkers

Meer samenwerking – Woningcorporaties werken op

in de sector.

alle niveaus en binnen alle werkvelden meer samen met stakeholders. Met gemeenten, zorg- en welzijnsinstel-

Techniek – Dat gaat het werk van corporaties nog het

lingen, huurders, collega-corporaties en leveranciers,

meest beïnvloeden. Op alle niveaus en binnen alle werk-

zelfs met onderwijsinstellingen. Samenwerking krijgt

velden. Van nieuwe duurzame technieken in de nieuw-

bovendien vaker de vorm van een partnerschap. Denk aan

bouw tot data-analyses om te voorspellen hoe de leef-

teams van mensen uit verschillende organisaties.

baarheid in de wijk zich ontwikkelt en chatbots die met Regisseur – In bouw, renovatie en onderhoud treden

huurders communiceren.

corporaties steeds meer op als regievoerders en netwerkWerk en privé – Aedes vroeg in een serie videocasts (ae-

organisaties. Leveranciers krijgen geen opdracht meer,

des.nl, zoekterm: videocastserie) trendwatcher en tech-

maar de volledige verantwoordelijkheid. Met de leveran-

expert Ben van der Burg de veranderingen te duiden.

cier gaat de corporatie dus een partnerschap aan, gericht

‘Alles waarvan je denkt dat kan met een telefoon, gaat

op het hele proces. Asset manager Barteline Smit van Ha-

binnenkort ook digitaal. Dat is een megatrend, daar doe je

bion vertelt er verderop in dit artikel over.

niets aan. Hoe ga je daar mee om? Dat is de discussie die

Tegelijkertijd neemt de complexiteit van bouwprojecten

je binnen een organisatie moet voeren.’

toe. Bij nieuwbouw is energieneutraal nu al de standaard.

Werk en privé gaan volgens Van der Burg steeds meer

En dat wordt steeds slimmer, vol met technologische

door elkaar lopen. Maar of dat erg is? ‘Bedrijfssoftware

snufjes; sensoren, slimme meters. Aan corporaties bo-

is vaak gemaakt door nerds, de gebruiksvriendelijkheid is

vendien de taak om te zorgen dat huurders deze verduur-

minder. Maar dat zie je nu veranderen. Op je werk krijg je

zaming omarmen. Een technisch medewerker is dus niet

systemen die net zo fijn werken als appen met je vrienden

alleen met de techniek bezig, maar ook met het draagvlak

of Netflix kijken. Geen lange mails meer, maar appen met

ervoor.

je klanten.’

Samen beter worden – Ben van der Burg betoogt dat saInformatie, informatie, informatie – Voor medewer-

menwerking vooral een andere mindset vraagt: ‘Je moet

kers die alleen uitvoerend, repeterend financieel en ad-

zo creatief zijn dat je samen iets verzint waardoor je sa-

ministratief werk doen komt er steeds minder ruimte bij

men beter wordt. Concurrentie is gebaseerd op het idee

Aedes-Magazine /

AE2003_H4-corpovdtoekomst.indd 61

25-09-20 13:23



» werken in de toekomst «

»

dat de een beter wordt, de ander slechter. De wereld is

gebiedsregisseur bij Oosterpoort vertelt verderop in dit

daar te klein voor geworden. De kunst is altijd vanuit de

artikel dat zij samen met die partijen signaleert hoe het

ander te denken. Eerst begrijpen, dan begrepen worden.’

gaat in de wijk. Binnen die samenwerking is het steeds vaker het streven huurders te stimuleren zelf verantwoor-

Zelf verantwoordelijkheid nemen – Vooral op het ge-

delijkheid te nemen voor de leefbaarheid in hun buurt.

bied van leefbaarheid, is samenwerking cruciaal. De wijken worden nog diverser en multicultureler. Het aantal

Wendbaarheid – Dit alles vraagt verandervermogen

huurders dat hulp nodig heeft, gaat de komende jaren

en wendbaarheid van corporaties, hun medewerkers en

groeien. Ook de problematiek van huurders kent meer

hun omgeving. Volgens Ben van der Burg gaat het erom

verscheidenheid. Corporaties werken daarom samen met

te denken en te handelen vanuit de wens van de klant:

sociaal werkers, zorg en politie. Ellen Hoppenbrouwers

‘Door digitalisering zijn we van een aanbodgedreven naar een vraaggestuurde samenleving gegaan. Als je in de toekomst relevant wilt zijn, moet je je aanbod aanpassen aan de wensen van je huurders. Dat is voor corporaties best lastig, want woningen gaan lang mee en verander je niet

INNOVATIELAB #2

zo maar even.’

Wat doe jij morgen en hoe werk jij in 2025? Werk je bij een corporatie

Een andere manier van sturen – Voor bestuurders van

en wil je daar induiken? Het online Innovatielab #2 op dinsdagochtend 13

corporaties ligt er een flinke kluif. Zij moeten zorgen dat

oktober 2020 biedt je opnieuw een plek boordevol innovatie en inspira-

hun organisaties en hun medewerkers toekomstbestendig

tie. Dit najaar gevolgd door leuke, concrete workshops: hoe kun jij met de

en duurzaam (inzetbaar) zijn. Daar is visie, veranderver-

nieuwe inzichten aan de slag?

mogen en daadkracht voor nodig. De organisatie wordt bovendien minder hiërarchisch, wat vraagt om een lei-

Pim de Morree van Corporatie Rebels komt vertellen hoe je werken leu-

derschap dat inspirerend, dienend en coachend is.

ker maakt, #hoedan? En oudschaatser Ben van der Burg en natuurkun-

Ben van der Burg: ‘Er wordt vaak gesproken over leider-

dige Herbert Blankesteijn vertellen hoe zij professioneel een andere weg

schap in termen dat het topdown of faciliterend zou moe-

in sloegen. Samen maken ze de podcast De Technoloog van BNR.

ten zijn. Maar zoals we gemerkt hebben door de coronacrisis, moet het ook situationeel zijn. Je moet kunnen

Je kunt je nog aanmelden voor dit bruisende evenement:

inspelen op veranderingen, het lef hebben om risico’s te

www.aedes.nl/innovatielab2.

nemen. Slechte leiders leiden naar beneden, geven opdrachten. Dat is niet zo moeilijk. Het moeilijkste is om je aandeelhouders of de politiek te beïnvloeden. Dat is de grote uitdaging voor leiders. En de mensen die het werk doen binnen je organisatie, die geef je de ruimte om hun werk te doen en te leren van hun fouten.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H4-corpovdtoekomst.indd 62

25-09-20 13:23

» werken in de toekomst «



BARTELINE SMIT ‘Wij zijn twee jaar geleden begonnen met het samenwerken met vier onderhoudsbedrijven. Dat maakt ons nog meer dan voorheen een regiecorporatie. Het regisseren in plaats van zelf doen is bij ons noodzaak. Ons vastgoed bestaat voor de helft uit verpleeg- en verzorghuizen en voor de andere helft uit vaak aanpalende seniorenwonin-

FOTO : MARK PRINS

Assetmanager bij ouderenhuisvester Habion

gen. De landelijke spreiding maakt beheer en service een uitdaging. Veel kan digitaal, maar een oplevering voor een bewoner van 80 is toch lastig op afstand.

MEER DAN ONDERHOUD Acht jaar geleden begonnen we al te werken met externe vastgoedmanagers. Zij deden het beheer voor de zelfstandige woningen: commercieel, administratief en tech-

‘Door onze samenwerking met vier partners voor onderhoud zijn we een regiecorporatie geworden’

nisch. Voor de tehuizen deden we dat altijd nog zelf met zes objectmanagers.

Zo’n twee jaar geleden vatten we het plan op met een aantal aannemers te gaan werken om zelfstandig al ons

proces dat je in zijn geheel uitbesteedt.

onderhoud te doen: van de dagelijkse meldingen tot

Huurders hebben we betrokken via een interne academy.

planmatig onderhoud. Ook het onderhoud dat tot dan toe

Dat leverde nuttige input op, met name over communi-

bij de vastgoedmanagers lag. Tegelijkertijd ging het om

catie. Bijvoorbeeld hoe het kaartje in de meterkast eruit

meer dan onderhoud. Habion heeft een duidelijke visie:

moet zien, waarop staat wie je moet bellen. Dat klinkt als

Alle ouderen een comfortabel (t)huis. Dan gaat het niet

iets kleins, maar het is belangrijk voor huurders.

alleen om het huis en bijvoorbeeld deugdelijke legionella- en brandmeldinstallaties, maar ook om de intake,

TEVREDENHEID OMHOOG

het contact, de empathie van de technicus. We vinden het

De investering in het hele traject loonde de moeite. Er zijn

belangrijk om die visie met onze partners te delen.

nu korte lijnen tussen huurder en aannemer. De klanttevredenheid steeg van 7,2 naar 7,8. We hebben het plan-

EXTERN BUREAU

matig onderhoud verder gestroomlijnd. We kunnen beter

Bij de keuze hebben we gelet op de onderlinge samen-

sturen. Nadelen zijn er ook: we zijn minder direct betrok-

hang, op expertise en de manier van werken. We heb-

ken, ook de huismeesters bellen nu bijvoorbeeld de aan-

ben ook veel aandacht besteed aan de zachte kant van de

nemer.

samenwerking. Hoe ga je met elkaar om? Durft de part-

Een tip voor corporaties die op deze manier willen gaan

ner de opdrachtgever aan te spreken? Met een kernteam

werken is om gelijkwaardigheid te bewerkstelligen. Vorm

van alle vijf partijen hebben we de samenwerking op-

een team van je corporatie met je partners. Je zit vaak nog

gezet, onder leiding van een extern bureau. Een externe

traditioneel in de wedstrijd, in de rol opdrachtgever-op-

was nodig, je bent zelf immers ook gewoon een partij in

drachtnemer. Ik betaal dus ik bepaal. Dan haal je echt niet

die samenwerking. En het is niet niets. Het is een kern-

het beste in die aannemer naar boven.’

»

Aedes-Magazine /

AE2003_H4-corpovdtoekomst.indd 63

25-09-20 13:23



» werken in de toekomst «

FOTO : ERWIN ZIJLSTR A

‘In ons circulaire bouwproject werken we intensief samen met de gemeente Oude IJsselstreek’

»

LÉON KLEIN GUNNEWIEK Projectleider bij woningcorporatie Wonion ‘Voor de Heuvelstraat in Silvolde, in gemeente Oude IJs-

van de Groene Huisvesters van Aedes. Het streven om

selstreek, zijn de plannen ambitieus. Op de plek van 36

samen volledig circulair te werken, was wel nieuw.

woningen uit de periode 1920-1940 gaan we nieuw

Voor Wonion is het een soort proef. Is het realiseer-

bouwen. We besloten circulair te werken en samen met

baar, ook financieel? Dat laatste blijkt best moeilijk. Je

de gemeente de hele locatie opnieuw in te richten. De lat

hebt bijvoorbeeld ruimte nodig om alle materialen op

ligt hoog. Een fictief hek om het terrein, er gaat niets het

te slaan. Ook bleek dat onze oplossingen voor energie

terrein af. We gaan zoveel mogelijk materiaal hergebrui-

en water in zo’n klein project financieel eigenlijk niet

ken.

haalbaar zijn.

Zo’n circulair project vergt veel samenwerken, met

CIRCULAIRE AANPAK

heel veel partijen. Het vraagt energie om de juiste

Voordat we besloten de hele straat circulair aan te pakken

mensen aan tafel krijgen. We werken al jaren heel

is eerst onderzocht of renovatie mogelijk was. Dit bleek

vaak en goed samen met gemeente Oude IJsselstreek.

niet haalbaar. De bouwkundige staat van de woningen

Mensen bij de gemeente maken goed gebruik van

was te slecht. En het riool was aan vervanging toe. Dus

onze kennis over gebouwen en de omgeving. In dit

kwam al snel het besluit om de straat zo duurzaam moge-

project is onze samenwerking nog intensiever dan

lijk aan te pakken. We zijn nu aan het slopen. Gevelstenen

voorheen.

kunnen we hergebruiken, dakpannen zijn veilig gesteld en bomen krijgen een nieuwe plek in het stedelijk plan.

MARKTVERKENNING

Het uitgangspunt van circulariteit leidt tot mooie oplos-

Een tip die ik aan andere corporaties kan geven die cir-

singen. Niet alleen bouwkundige. Zo gaan we warmte

culair willen werken, is veel aandacht te besteden aan

centraal opwekken, we gaan rioolwater ter plekke zuive-

de voorbereiding. Zo kun je leren van projecten elders

ren en ons streven is om van het hemelwater drinkwater

in het land. En in een goede open marktverkenning

te maken.

kun je kijken wat de markt te bieden heeft. Daarnaast is het waardevol een team samen te stellen en met

PROEF

respect voor elkaars belang het gezamenlijk doel voor

Wonion heeft duurzaamheid hoog in het vaandel. We

ogen houden. De sfeer in het team moet goed zijn en

doen al jaren veel aan duurzaamheid en we zijn ook lid

blijven.’

Aedes-Magazine /

AE2003_H4-corpovdtoekomst.indd 64

25-09-20 13:23

» werken in de toekomst «



ELLEN HOPPENBROUWERS Gebiedsregisseur bij woningcorporatie Oosterpoort ‘Een fijn thuis, dat is ons motto. En dat is meer dan een

denkt, wat je aan elkaar kunt hebben. Wij zetten samen

huis, dat gaat ook over de omgeving. Wij werken struc-

veel in op participatie, dat bewoners met elkaar dingen in

tureel samen met veel instellingen aan verbetering van de

de buurt zelf aanpakken.

leefomgeving. Wij vinden het belangrijk dat mensen

We zijn nu bezig meer netwerkgericht te werken: de

elkaar kunnen ontmoeten in de wijk. Bijna de helft van

juiste partners bij een bepaalde opgave betrekken. On-

onze huurders is 65-plus. Er zijn ook veel kwetsbare

derwijs bijvoorbeeld, en ggz. Dan zijn we nog effectiever.

mensen, met psychische problemen of dementie. Dat

Maar met zo’n grote groep, moet je ook elke keer op-

maakt samenwerking onontbeerlijk.

nieuw beginnen, dan is het soms moeilijk om resultaten te

We werken op drie manieren samen: in programma’s, in

laten zien. Een leerpunt is om dan met duidelijke doelen

projecten en individuele vraagstukken. De programma’s

te werken, waar iedereen achter staat. Dan heb je iets om

zijn gericht op maatschappelijke opgaven en lopen lan-

op terug te vallen, ook al verandert de samenstelling van

gere tijd. Zo helpen we bijvoorbeeld oudere huurders

de groep.

zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Bij programma’s is er meestal een stuurgroep, met bestuurders

BEGIN GEWOON

van alle partijen. Dat werkt goed, het geeft commitment.

Een tip die ik kan geven aan andere corporaties is zo vaak

Projecten zijn wat specifieker. Dan gaat het meer over het

mogelijk bewoners te betrekken, zodat je goed kunt in-

verbeteren van de leefbaarheid in een bepaalde wijk. Bij

spelen op hun wensen en deze kunt opnemen in projec-

individuele vraagstukken is overlast, zorg en vervuiling in

ten en programma’s. Ook is het belangrijk gezamenlijk

het geding, dat laatste zien we steeds meer.

de urgentie goed te beschrijven voor je een programma start. Waarom gaan we samenwerken? Maar ik zou ook

PARTICIPATIE EN NETWERKGERICHT

zeggen: begin gewoon. Je hoeft niet altijd eerst een hele

Samenwerken is niet nieuw. Zo bestaat onze tweejaar-

structuur op te zetten.’

lijkse werkconferentie in Heumen al zo’n vijftien jaar.

«

Samen met wonen-, welzijn en zorgpartners zetten we projecten op die in een jaar zijn te realiseren. Denk aan de opzet van een Alzheimercafé. De kracht is dat hier ook vertegenwoordigers van de wijk, cliënten van de zorginstelling en ouderen bij zijn.

Voor mij persoonlijk betekent het veel schakelen, dat vind ik inspirerend. Je werkt met elkaar aan wat er echt toe doet. Je krijgt ook goed inzicht in hoe een andere partij

FOTO : ERWIN ZIJLSTR A

‘Wij zetten met onze partners in de buurten er veel op in dat bewoners met elkaar bepaalde dingen zelf aanpakken’

Aedes-Magazine /

AE2003_H4-corpovdtoekomst.indd 65

25-09-20 13:23

ADVERTENTIE

EEN TEVREDEN GEVOEL NA BADKAMERRENOVATIE Willem Cuperus van Wits brengt Fibo wandpaneel aan

KANT-EN-KLARE WANDPANELEN ZORGEN VOOR SNELHEID EN LUXE UITSTRALING

Als je als woningcorporatie regelmatig badkamers renoveert, dient de vraag hoe dit zo vlot mogelijk uitgevoerd kan worden, zich al snel aan. Zo kwam woningcorporatie Zuidwest Friesland uit bij Fibo, een hoogwaardig systeem van kant-en-klare wandpanelen dat direct over bestaand tegelwerk te plaatsen is.

Wat is Fibo?

Fibo is een slim alternatief voor wandtegels. Met de hoogwaardige wandpanelen met HPL-toplaag is het mogelijk binnen twee dagen een badkamer te renoveren. De wanden kunnen namelijk in één arbeidsgang bekleed worden. Ook kunnen ze direct over bestaand tegelwerk geplaatst worden, zonder hakken, boren of frezen. Dit scheelt niet alleen tijd, maar

ECM_2020_09_Advertorial_Fibo.indd 2 AE2003_Advertenties.indd 66

Wonen Zuidwest Friesland beheert 3800 huurwoningen in, zoals de naam al doet vermoeden, het Zuidwesten van Friesland. Het woningbestand bestaat voornamelijk uit eengezinswoningen, waarvan een overgroot deel uit de jaren zestig en zeventig stamt. De woningcorporatie renoveert zo’n tachtig badkamers per jaar. Op een gegeven moment ontstond de vraag: “hoe kunnen we deze renovaties zo snel mogelijk uitvoeren, met zo min mogelijk overlast voor de bewoners?” Zo kwam de woningcorporatie uit bij Fibo, het alternatief voor traditioneel tegelwerk dat zich kenmerkt door zijn snelheid en gemak. “Wat voor ons de doorslaggevende factor is geweest bij de keuze voor dit systeem, is de luxe uitstraling van het product,” licht coördinator onderhoud Martin Hogeveen toe. “We hebben eerst eens een proef gedaan met Fibo. Het eindresultaat was erg mooi. Reden voor ons om dit systeem nu standaard toe te passen bij badkamerrenovaties.”

ook overlast van sloopwerkzaamheden en -afval.

Fibo is bijzonder onderhoudsvriendelijk en hypoallergeen. De HPL-toplaag is ongevoelig voor schimmels en makkelijk te reinigen met een (zacht)schoonmaakmiddel. Bovendien zijn de voegen – in tegenstelling tot traditioneel tegelwerk - volkomen glad, waardoor er minder snel vuil of schimmel aan hecht.

15-09-20 08:22 22-09-20 10:45

ECM_2

20 08:22

Productkenmerken Fibo • Basismateriaal watervast verlijmde berken multiplex 9 mm • 100% waterdichte (HPL) toplaag • Toplaag ongevoelig voor schimmels en makkelijk schoon te houden • Milieuvriendelijk: PEFC™ gecertificeerd • 15 jaar garantie • Allerlei dessins beschikbaar, veel variaties mogelijk • Afmeting werkend: 302-240 cm x 60 cm • Niet te onderscheiden van traditioneel tegelwerk Willem meet de wandpanelen in

TEVREDEN Zuidwest Friesland biedt haar huurders nu een selectie decors aan, waar zij zelf uit kunnen kiezen. De montage wordt verzorgd door Wits Vastgoedonderhoud, vaste partner van Zuidwest Friesland. Willem Cuperus, werkzaam bij Wits als timmerman, vindt het een prettig systeem om mee te werken. “Badkamerrenovaties voer ik in mijn eentje uit. De panelen zijn met een breedte van zestig centimeter en een dikte van twaalf millimeter erg handzaam. Natuurlijk is het net als met tegels maatwerk en zul je het in moeten meten. Maar doordat je niet hoeft te stuken of de boel hoeft uit te vlakken, ben je met dit systeem sneller klaar.” Ook Cuperus is erg te spreken over hoe het product oogt na montage. “Je hebt gewoon eer van je werk. Als ik na een renovatie met Fibo de deur achter me dichttrek, dan is dat altijd met een tevreden gevoel.”

RENOVATIE Ook mevrouw Risselada kijkt met tevredenheid terug op de renovatie van haar badkamer. Tijdens groot onderhoud aan haar woning in Sloten twee jaar geleden, kreeg zij van Zuidwest Friesland de keuze om ook de badkamer te laten renoveren. Die greep ze met beide handen aan, want de bestaande badkamer uit het begin van de jaren 90 was inmiddels behoorlijk gedateerd. Hoewel ze de badkamer altijd keurig schoonhield, waren de voegen inmiddels behoorlijk verkleurd. Om ook een toilet te kunnen realiseren, werd de badkamer bovendien uitgebreid. De bestaande tegelwanden en de nieuwe wand werden bekleed met Fibo.

IDEAAL “Ik vind het ideaal,” zegt mevrouw Risselada over het systeem. “Als je hele woning gerenoveerd wordt, geeft dat natuurlijk altijd wel rotzooi. Maar het plaatsen van de wandpanelen ging snel en gaf eigenlijk geen enkele overlast.” Inmiddels mag ze alweer twee jaar van haar nieuwe badkamer genieten. “Ik heb zelf mogen kiezen welk decor ik wilde. Persoonlijk vind ik deze wandpanelen mooier dan welke wandtegel dan ook. Na het douchen hoef ik alleen de wanden even droog te vegen, verder heb ik er nauwelijks onderhoud aan. Dat vind ik toch wel erg prettig, nu ik de zeventig gepasseerd ben.”

Deze inhoud is tot stand gekomen in samenwerking met RET Bouwproducten, importeur van Fibo. Meer informatie over dit product? Neem contact met ons op via +31 (0)30 245 55 55.

www.fibosystem.nl

De panelen worden op lengte gezaagd

Project in beeld • Uitbreiding badkamer • Ca. 30m² muuroppervlak • Fibo wandpanelen direct geplaatst op bestaand tegelwerk en gipsvezelplaat • Fibo Wit 2094 uit de collectie Fortissimo, in combinatie met Fibo Cracked Cement 2204 uit de collectie Marcato

ECM_2020_09_Advertorial_Fibo.indd 3 AE2003_Advertenties.indd 67

15-09-20 08:22 22-09-20 10:45



» zestien uit tweeëndertig «



DIEDERIK SAMSOM 16 min of meer persoonlijke vragen en 16 vragen over sociale huisvesting. Deze keer trekt Diederik Samsom 16 vragen.

TEK ST : ELSKE KOOPMAN , FOTO : JEROEN POORT VLIE T



Welk land vindt u een voorbeeld in wonen?  ‘Als het ook een stad mag zijn: Wenen. Daar hebben ze de sociale huisvesting collectief georganiseerd. Het is daar goed ontwikkeld, bijna beter dan in Nederland. Als ik echt een land moet kiezen, dan Nederland, want we hebben het hier goed geregeld.’

Wanneer was u voor het laatst verschrikkelijk boos?  En waar ging dat over?



‘Ik heb inmiddels geleerd om boosheid niet meer op te laten lopen tot verschrikkelijk. Hoewel ik vlak voor de presentatie van het biodiversiteitsdeel van de Green deal nog wel heel boos werd. Er was nogal wat weerstand en toen werd ik



politiek functioneel boos om resultaat te halen.’

Wie wonen er over twintig jaar in corporatie woningen?

‘Grofweg dezelfde mensen als nu. Mensen met een laag tot gemiddeld inkomen.’

Wat vindt u positief aan de sociale huisvesting in  Nederland?



‘We hebben ons altijd onderscheiden van andere landen door sociale huisvesting niet te beperken tot iets voor de allerarmsten. Dat moeten we zo zien te houden.’

woont u als u 85 bent?  Hoe ‘In een corporatiewoning in Leiden, of op een heuvel



in Italië.’

Aedes-Magazine /

AE2003_1632_van Margriet.indd 68

25-09-20 13:16

» zestien uit tweeëndertig «

ervaart u uw dagelijkse woon-werkverkeer?  Hoe ‘Ik woon in het centrum van Brussel. Voorheen nam ik de





moeten corporaties eens mee ophouden? En  Waar waar moeten ze mee doorgaan?

metro en sinds het coronavirus de benenwagen. Naar

‘Ruzie maken met de politiek. Het lijkt soms net een slecht

Nederland ga ik nu met de auto, daarvoor met de Thalys,

huwelijk. Eén partij moet met een bos bloemen naar binnen

daar kon ik doorwerken.’

en zeggen dat íe het niet zo bedoelde. Allebei hebben ze minder goede dingen gedaan, de Maserati was een mis peer;

Kunnen we in Nederland wonen helemaal aan de markt overlaten?

de verhuurderheffing is een steen in de schoen. Toenadering komt nu op gang en dat is goed.’

‘Nee, zeker niet, maar ook niet aan de overheid alleen. Elk tijdsgewricht vraagt een iets andere mix. We dringen de laatste acht tot tien jaar de markt ietsje terug na bijna  jaar

een overlastgever de wijk uit?  Moet ‘Uiteindelijk wel. De vraag is naar welke wijk dan. Ik ben een

met meer ruimte. Voor beide bewegingen waren goede

voorstander van de Skaeve Huse in Scandinavië die hier aso-

redenen, maar deze lopen nooit synchroon met de tijd. Dat

woningen heten. Een tijdelijke plek om bij te komen.’

verklaart deels de huidige problemen in de balans op de woningmarkt.’

welk sociaal medium bent u het meest actief ?  Op ‘Geen enkel. Ik was heel actief, maar nu niet meer. Twitter kreeg iets van een feestje waar de leuke mensen al lang naar huis zijn.’

u gaat op proef wonen in een corporatiewoning,  Stel waar zou u dan op letten?

wat voor nest komt u?  Uit ‘Uit een typisch VPRO-gezin, maatschappelijk betrokken en alles verantwoord doen, maar niets te kort komen. Het was dus ook makkelijk praten. Een gelukkig en warm nest.’

heeft u voor het laatst wakker gelegen?  Waarover (Zucht) ‘Toch wel de vraag hoe we als Europa deze ongekende periode doorkomen. De situatie rond het coronavirus is meer dan een gewone crisis, een opeenstapeling van ver-

‘Het zijn vaak mooie woningen, misschien ga ik er nog wel

storingen waar klimaat, energie en duurzaamheid overreden

eens wonen. Ik let op de kwaliteit. Ik ben niet sfeergevoelig

worden door een ander vraagstuk..’

voor de omgeving en ik denk niet dat ik nog op de energieprestatie hoef te letten. Dat doet de corporatie tegen die tijd wel.’

u de baas was van Aedes, wat zou u als eerste  Als doen?

‘Dat bloemetje kopen voor de politiek en het gesprek aan-

 ‘Best veel. Mensen met wie ik nog wel een uur kan door-

Met wie zou u het liefst een uur in de lift vastzitten?

gaan. Woningcorporaties zijn hard nodig om het nieuwe wonen vorm te geven: duurzaam en levensloopbestendig.’

praten. De laatste was onlangs nog: financieel directeur van Volvo Cars. Die man is in de auto-industrie gaan werken

Diederik Samsom ()

uit volle overtuiging om die te verduurzamen. Ik wil weten

Kabinetschef van vicevoorzitter van de Europese Unie

waar hij tegenaan loopt en hoe ik eventueel kan helpen.’

Frans Timmermans. Daarvoor onder meer Tweede Kamerlid

 ‘Van de kwaliteit van de woning en het inkomen van de Waar moet de hoogte van de huur van afhangen?

voor de PvdA en voorzitter van de Klimaattafel Gebouwde Omgeving in de aanloop naar het Klimaatakkoord.

huurder.’

Aedes-Magazine /

AE2003_1632_van Margriet.indd 69

25-09-20 13:16

• Software for life • Doorlopende digitalisering, standaardisering en automatisering • Dé centrale bron van informatie • Compleet betrouwbaar en innovatief Benieuwd hoe wij, samen met u, uw processen kunnen optimaliseren?

Neem dan contact met ons op.

088 09 02 100 | info@itris.nl | www.itris.nl

Polygon lost het op • Lekdetectie • Herstel brand- en waterschade • Schimmelverwijdering Wij ontzorgen u en uw huurder, beperken de gevolgschade en behouden de waarde van uw woning.

NIEUW: SPARK Een online communicatieportal waarmee u en uw huurder real-time informatie ontvangen. Zo blijft iedereen op de hoogte van het schadeherstelproces.

Always By Your Side.

LEKKAGE, SCHADE OF SCHIMMEL IN UW WONINGEN?

Bel Polygon 24/7 in geval van nood: 0800 - 68 68 377 nederland@polygongroup.com Polygon beperkt en beheerst de gevolgen van water, brand en klimaat. www.polygongroup.com/nl

7676 POLY-NL - Spark advert update Jan 2020 - FINAL.indd 1

AE2003_Advertenties.indd 70

10/02/2020 11:58

22-09-20 10:45

Jij slaapt, ik niet Zorgeloze veiligheid voor uw huurders

Voor instanties die rookmelders in beheer hebben, zoals woningbouwverenigingen en VVE’s, zijn minimale onderhoudskosten en betrouwbare melders van belang. Dan bieden de Ei Electronics melders met 10-jaars lithium batterijen (o.a.

Ei3000-serie en Ei650-serie) veel voordelen: o Vervangen van de batterij gedurende de technische levensduur van de melder (10 jaar) is niet nodig o Zorgeloze veiligheid: altijd verzekerd van een goed werkende batterij en melder o Complete melder pas na 10 jaar te vervangen Hemmink is leverancier en kennispartner van Ei Electronics in Nederland.

Bel voor een persoonlijk advies: 038-4698 200

Nieuwe regels nieuwe kansen De woningmarkt staat al tijden onder druk. Als woningcorporatie krijgt u voortdurend te maken met nieuwe regels. Op meer dan één gebied. Telkens moeten nieuwe keuzes gemaakt worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridische partner te wensen die u hierbij kan ondersteunen. Een partner die u tijdig waarschuwt bij nieuwe ontwikkelingen. En u vertelt hoe u kunt voorsorteren.

De advocaten van Hielkema & co hebben zich volledig toegelegd op het vastgoed- en huurrecht en overzien het gehele speelveld.

Zij kunnen u dan ook met solide kennis van zaken adviseren (en als het moet procederen) over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, renovatie, bouw, projectontwikkeling en de regelgeving rond de volkshuisvesting.

Vertrouwde expertise Hielkema & co kan bogen op meer dan 25 jaar ervaring in de praktijk van de volkshuisvesting. Wij komen graag bij u langs voor een kennismaking.

Dé vastgoed- en huurrechtadvocaten www.hielkemaco.nl De Boelelaan 7, 1083 HJ Amsterdam Tel. 085 782 28 20

AE2003_Advertenties.indd 71

22-09-20 10:45



AE2003_huisvester.indd 72

» huisvester van het volk «

25-09-20 13:23

» huisvester van het volk «



Cornelis Beekhuis TEK ST : MARGRIE T PFLUG , FOTO : JEROEN HORSTHUIS

Als de Woningwet in  er is, komt wethouder Mr. Cornelis Beekhuis (-) in Leeuwarden gelijk in actie. In een lange brief aan de burgemeester pleit hij voor de oprichting van een woningvereniging om met overheidssteun betaalbare woningen te gaan bouwen en krotten te slopen.

‘Want hier ter stede zijn nog tal van woningen die meer den naam van krotten dan van menschelijke woningen verdienen.’ Zeker  woningen in de stad zijn rijp voor sloop blijkt uit een woningonderzoek. En er is een groot tekort aan betaalbare huizen.

Het is nog niet helemaal duidelijk hoe de nieuwe wet in de praktijk precies uitgewerkt moet worden.

Beekhuis duikt er met al zijn energie in en correspondeert uitvoerig met Kamerleden, met de inspecteur van de volksgezondheid en met zijn eigen gemeenteraad. Een van de discussiepunten is de berekening van de hoogte van de huur van nieuwe woningwetwoningen. De Haagse wetgevers zien graag dat dat gebeurt op basis van wat vergelijkbare woningen in Leeuwarden aan huur doen: , à  gulden per week. In Leeuwarden willen ze ook rekening kunnen houden met wat een gezin aan huur kan opbrengen:  à , gulden per week. En dat laatste is wat er uiteindelijk ook gebeurt. Dankzij de inspanningen van Beekhuis is er al in  de Woningvereeniging Leeuwarden en kan de zoektocht naar bouwgrond beginnen. Zo verwerft de vereniging in  de grond voor de Hollanderwijk – hier op de foto – en levert er drie jaar later  betaalbare huurwoningen op. Mensen wonen nog steeds graag in de wijk en zijn georganiseerd in een actieve buurvereniging. De wijk is een rijksmonument en in beheer bij woningcorporatie Elkien.

Meer over de geschiedenis van de sociale woningbouw op www.canonvolkshuisvesting.nl.

AE2003_huisvester.indd 73

25-09-20 13:23

 

»»werkaanwonen.nl werk aan wonen ««

» colofon « Aedes-Magazine is is zowel zowel een Aedes-Magazine gedrukte als een digitale een gedrukte als een digitale uitgave van van Aedes Aedes vereniging vereniging uitgave van woningcorporaties. woningcorporaties. van Aedes-Magazine isis gratis gratis en en Aedes-Magazine verschijnt vier vier keer keer per per jaar. jaar. verschijnt

woontin ineen eencorporatiecorporatiewoont woning.Ongeveer Ongeveer  woning. woningcorporatieszijn zijnlid lidvan van woningcorporaties Aedes,dat datzijn zijnvrijwel vrijwelalle alle Aedes, woningcorporatiesin in woningcorporaties Nederland.Aedes Aedesbehartigt behartigt hun Nederland. belangen, ondersteunt hen bij hun belangen, ondersteunt Aedes is is de de branchevereniging branchevereniging hen het bij uitvoeren van hun taken Aedes het uitvoeren van hunen voor woningcorporaties woningcorporaties in in biedt en eenbiedt platform voor voor taken een platform Nederland. Zij Zij werken werken dagelijks voor kennisuitwisseling en en Nederland. kennisuitwisseling aan goedaan en betaalbaar ontmoeting.Aedes Aedesisisook ookde de dagelijks goed en wonen ontmoeting. voor mensen die om welke werkgeversverenigingvan vande de betaalbaar wonen voor mensen werkgeversvereniging reden ookreden steundan in de rug corporatiebranche. die omdan welke ook corporatiebranche. nodigin hebben. steun de rug nodig hebben.

Corporaties beheren beheren , , RedactieMargriet MargrietPflug Pflugen Corporaties Redactie miljoen huurwoningen, huurwoningen, waarin waarin Natasja en Natasja Verheij (hoofdmiljoen Verheij (hoofden en miljoen mensen mensen wonen. wonen.  op op eindredactie); eindredactie);Leonie LeonieHarbers Harbers  miljoen de  huishoudens huishoudens in in Nederland Nederland en enElske ElskeKoopman Koopman(redac(redactie); de

Devika Mangal en Carolien van tie); Devika Mangal en der Ploeg (productie).

Carolien van der Ploeg M.m.v.

Christine van Eerd, Tanja Henk Peter (productie).

M.m.v.

Kip, Marlies Kolthof, Simon Copal, Christine van Eerd, Kooistra, Monster, Jan Henk PeterJasper Kip, Marlies Smit, Lisette Marjon van Kolthof, JasperVos, Monster, Weersch, Wilde Lisette Vos,Marco José dedeVreede, Marjon van Weersch, Marco Redactie de Wilde T ()    E aedes@aedes.nl, Redactie Redactie Tt.a.v. ()    E aedes@aedes.nl, Abonnementen gedrukt t.a.v.

Redactie T ()    E publicaties@aedes.nl Abonnementen gedrukt T ()    E publicaties@aedes.nl

Abonnementendigitaal digitaal Abonnementen I www.aedes.nl/abonneren I www.aedes.nl/abonneren

Druk Druk Senefelder Misset, Doetinchem Senefelder Misset, Doetinchem

Grafischevormgeving vormgeving Grafische Gedrukt:Curve Curvegrafische grafische Gedrukt: vormgevingBNO, BNO,Haarlem Haarlem vormgeving Digitaal:Bynder BynderenenLabel LabelA,A, Digitaal: Amsterdam/Rotterdam Amsterdam/Rotterdam

Aedes vereniging van Aedes vereniging van woningcorporaties woningcorporaties Koningin Julianaplein Koningin Julianaplein   AA Den Haag  AA Den Haag Postbus  Postbus   AC Den Haag  AC Den Haag ()  TT ()    aedes@aedes.nl EE aedes@aedes.nl I www.aedes.nl I www.aedes.nl I www.aedesmagazine.nl I www.aedesmagazine.nl Twitter @aedesnet.nl Twitter @aedesnet.nl

Advertenties Advertenties SGNM SGNM Oscarvan vanden denBosch Bosch Oscar Postbus  Postbus EB EBArnhem Arnhem   TT oscar@sgnm.nl EEoscar@sgnm.nl I www.sgnm.nl I www.sgnm.nl

Auteursrechten voorbehouden Auteursrechten voorbehouden ISSN - ISSN -

Aedes-Magazine / Aedes-Magazine /

Untitled-10224 3 AE2003_colofon.indd 74

6/12/2020 12:42:3415:15 PM 25-09-20

Rockzero Bouwsystemen Rockzero®® Bouwsystemen Rockzero Bouwsystemen Bouwsystemen zijn zijn ons ons antwoord antwoord op opde debehoefte eisen vanaan het moderne leven.

Het innovatieve en circulaire bouwsysteem heeft een veilige en comfortabele woning.

Het innovatieve en circulaire een constructie die volledig uit steenwol bestaat.

Hiermeeuit bieden bouwsysteem heeft een dragende constructie die volledig we een uitzonderlijk goed geïsoleerde bouwschil in combinatie steenwol bestaat. Hiermee bieden we een uitzonderlijk goed met een buitengewone draagkracht.

Het resultaat: geïsoleerde bouwschil inconstructieve combinatie met een buitengewone een hoge bouwkwaliteit enHet eenresultaat: ultiem comfort. constructieve draagkracht. een energiezuinig gebouw en ultiem wooncomfort. rockwool.nl/rockzero rockwool.nl/rockzero

ROCKZERO: ROCKZERO: EEN NIEUWE NIEUWE BOUWMETHODE EEN BOUWMETHODE

FIRESAFE INSULATION

AE2003_Advertenties.indd 75

22-09-20 10:46

BOUWEN VOOR MORGEN

Wonen, leven en werken in 2030 Bouwen, bouwen, bouwen is het credo voor woningcorporaties de komende jaren. Inzicht in de beschikbare financiële ruimte, adequaat risicomanagement, het optimaliseren van je data en bedrijfsvoering zijn essentieel om dit te realiseren. Bouw nu voor morgen.

Meer weten? hofmeier.nl/bouwenvoormorgen

hofmeier.nl

33389_advertentie_wonen_werken_leven_210x297cm_1.indd 1 AE2003_Advertenties.indd 76

Interim & Consulting

31-08-20 10:46 09:35 22-09-20