Aedes-Magazine 1/2020

2020/1

WONINGCORPORATIES EN SOCIALE HUISVESTING

Opgeknapte Kolpingbuurt in Nijmegen ‘WE KENNEN ELKAAR HIER’ » OP ZOEK NAAR EEN ALTERNATIEF VOOR GAS » ‘WONEN, ZORG EN WELZIJN MOETEN MET ELKAAR OM TAFEL’ » 16 VRAGEN AAN MAARTEN VAN POELGEEST » GRONINGSE CORPORATIES BUNDELEN KRACHTEN «

DE KNOP MOET OM. Binnen een paar jaar moeten we allemaal over van gas naar elektrisch. Thuis en op het werk.

Dankzij de klimaatsystemen van Mitsubishi Electric wordt het maken van deze stap een stuk makkelijker. Wij hebben namelijk al jarenlang ervaring met het verduurzamen van gebouwen.

Benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen?

WWW.ZETDEKNOPOM.NU

» commentaar «

DE OPLOSSING VOOR JOANNE FOTO : JEROEN VAN KOOTEN

Joanne, een gescheiden moeder met twee dochters.

Dolblij met haar nieuwe huis, in een fijne wijk. Deze drie dames krijgen in Den Bosch een kans om te wonen.

Dat is al heel wat in tijden van woningnood.

Weliswaar in een flexwoning, maar die biedt alles wat dit gezin nu nodig heeft. Een eigen plek voor de moeder, een eigen kamer voor de meiden.

Het NOS Journaal bracht het vorige week treffend in beeld, aan de vooravond van wat een lang woondebat zou worden in de Tweede Kamer.

Het verhaal van Joanne laat zien hoe woningcorporaties dagelijks bezig zijn met het helpen van mensen die op zoek zijn naar een huis. Je kunt van mening verschillen of dat tijdelijke of permanente huizen moeten zijn, maar volgens mij gaat het uiteindelijk om een oplossing voor woningzoekenden.

Bij onze volksvertegenwoordigers lijkt de situatie van al die mensen eindelijk door te dringen. En ook het besef dat woningcorporaties een onmisbare rol spelen in de aanpak van de woningnood. Door bijvoorbeeld de verhuurderheffing af te schaffen, evenals de markttoets voor middenhuur. Dan kunnen corporaties echt aan de slag met de bouw van broodnodige huizen. Daar is een Kamermeerderheid voor, dus ook een aantal coalitiepartijen. Het lijken bureaucratische oplossingen die ver van mensen afstaan, maar het zijn maatregelen die echt kunnen helpen. Er wordt zelfs gevraagd om de terugkeer van een minister van Volkshuisvesting. Het geeft maar aan dat de nood hoog is.

‘Wij willen en kunnen een deel van de oplossing zijn, maar eerst is dít kabinet aan zet’

Wij willen en kunnen een deel van de oplossing zijn. Door alles op alles te zetten om meer te bouwen dan we nu doen. Maar eerst is het kabinet aan zet. Dít kabinet, welteverstaan. Er wordt wat mij betreft in Den Haag te veel geschermd met ‘overleggen’ en ‘onderzoeken’. Dat staat in de eindfase van een kabinet eigenlijk voor doorschuiven naar de volgende bewindsploeg.

Daar heeft die gescheiden ouder of nog thuis wonende twintiger helemaal niets aan. De woningnood is nu, dit kabinet heeft de sleutel naar de oplossing in handen. Doe er dan ook iets mee. Wij blijven ondertussen doen waar we goed in zijn: mensen zoals Joanne helpen aan een thuis.

Tonny van de Ven Waarnemend voorzitter

Aedes-Magazine /



4

» inhoud «

34

KOLPINGBUURT NIJMEGEN ‘IEDEREEN KENT ELKAAR HIER’

Ondertussen in

6

Column 17

Uden Politiek correct - Henk Peter Kip

Opinie 18 ‘Gezamenlijke afspraken nodig voor leefbare dorpen’ - Bothilde Buma Zestien uit tweeëndertig 20 Zestien vragen aan Maarten van Poelgeest Mensen en wonen 23 Natasja Bouwers Goedemorgen 30 Corporatiebestuurder Marieke Kolsteeg Feiten en cijfers 45 Aandeel armste huishoudens in corporatiewoningen stijgt VTW en toezicht 46 ’Technologie is een middel, geen doel op zich’ Groeten uit 50 Provincie Groningen Column 55 Noodkreet in vermomming - Marco de Wilde Slimmer en beter voor elkaar 65 Vernieuwende praktijkvoorbeelden Huisvester van het volk 72 Wim Schut 74 Colofon

Aedes-Magazine 2020/1

» inhoud «

10

WONEN EN ZORG

24

WARMTENETTEN

56

GROOT GEZIN

Gemeenten, corporaties en zorginstellingen moeten samen aan tafel, vindt Hans Adriani, voorzitter Taskforce Wonen en Zorg. Er zijn geïntegreerde prestatie-afspraken nodig om ouderen zo lang mogelijk op een veilige manier zelfstandig te kunnen laten wonen. Ook in 2040.

Ze kunnen een goed alternatief zijn voor gas, maar er komt wel wat bij kijken. Om onderhandelingen te vereenvoudigen, zijn Aedes, een aantal corporaties en warmteleveranciers met elkaar in gesprek over landelijke afspraken. Die afspraken komen in een Startmotorkader: een mijlpaal in het Klimaatakkoord.

In Sittard-Geleen zorgen woningcorporatie ZOwonen, het plaatselijke Vluchtelingenwerk en de gemeente er samen voor dat twee grote statushoudersgezinnen een geschikt huis en begeleiding krijgen. De drie partijen durven hun nek uit te steken.

Aedes-Magazine 2020/1

5

6

» ondertussen in Uden « TEKST: MARGRIET PFLUG, FOTO: VINCENT VAN DEN HOOGEN

Tijdelijk en prefab De productie van de 40 tijdelijke wisselwoningen voor woningcorporatie Woonopmaat ligt op schema.

Projectleiders Benny Duimel (midden) en Sander Linn (links) zijn namens de corporatie in de fabriek van BARLI in Uden. Zij doen met fabrikant Niek van Huizen (rechts) een kwaliteitscontrole van de prefabwoningen. Begin maart gaan de eerste op een dieplader naar Heemskerk. Woonopmaat mag van de gemeente de zeer energiezuinige woningen voor tenminste tien jaar in het centrum van het dorp plaatsen. Daarna krijgen de woningen een andere plek. Waar is nog niet bekend. Voor nu zijn de tijdelijke woningen bedoeld voor bewoners van woningen die elders in het dorp worden gesloopt of gerenoveerd. Een goede oplossing in de gespannen woningmarkt in de regio IJmond. Want er komen onvoldoende woningen vrij om als wisselwoning te gebruiken.

De gemeente is enthousiast en wil op korte termijn meer locaties beschikbaar stellen voor dit type woningen.

» ondertussen in Uden «

7

Leegstandbeheer met rendement Ad Hoc heeft als leegstandbeheerder meer dan 25 jaar ervaring in het realiseren van een optimaal rendement van uw projecten. Met innovatieve concepten wordt uw project van maatwerkadvies voorzien en vervolgens van A tot Z uitgevoerd. De mix van financieel-, sociaal- of leefbaarheidsrendement wordt samen met u vormgegeven.

Of u nu kiest voor Tijdelijk Verhuur (inclusief Passend Toewijzen), Tijdelijk Beheer of Toezicht en Security, Ad Hoc realiseert uw project succesvol en met aandacht voor rendement.

Groot Hertoginnelaan 41 | 2517 EC Den Haag | T. 070 312 03 33 | www.adhocbeheer.nl Den Haag

Amsterdam

Arnhem

Breda

Den Bosch

Groningen

Maastricht

Rotterdam

Utrecht

Zwolle

Erasmus School

Executive Program Finance & Risk Management voor Woningcorporaties

of Accounting & Assurance

U vindt het van belang uw kennis te vergroten en uw inzicht te verdiepen op het terrein van financiële vraagstukken en van risicomanagement. Voor dat doel heeft de Erasmus Universiteit Rotterdam, het Executive Program Finance & Risk Management voor Woningcorporaties ontwikkeld. Ervaren wetenschappers en praktijkmensen behandelen in 8 weken de belangrijkste financiële- en risicogerelateerde vraagstukken en gaan daarover op interactieve wijze met u in discussie.

Tijd: donderdagen van 16:00 - 21:00 uur

Module 1

Module 2

Module 3

Module 4

Locatie: campus Woudestein, Erasmus Universiteit

Risk Management

Project Control

Internal Control

Performance Management

Rotterdam

16 april 2020

23 april 2020

7 mei 2020

14 mei 2020

Module 5

Module 6

Module 7

Module 8

Financial Management

Treasury Management

Financial Accounting

Corporate Governance

28 mei 2020

4 juni 2020

11 juni 2020

18 juni 2020

PE-uren: in totaal 40 of 5 per afzonderlijk te volgen module Info en aanmelden: www.esaa.nl/woco

Het executive program wordt gemiddeld gewaardeerd op een 8.

“De branche-ervaring en de vakkennis van de verschillende docenten, de actualiteit en

de bestuurder, de risicomanager, de manager financiën en de controller van een

variëteit van de onderwerpen met daarbij een diverse en gemotiveerde groep mede-

woningcorporatie.”

cursisten maakten deze opleiding zeer waardevol voor mij als controller. De behandelde

“De opleiding is een prachtige aanvulling op de kennis die je werkend in de

casussen zijn in de praktijk goed toe te passen. Kortom een aanrader voor de commissaris,

corporatie-branche al hebt, echt een must do!”

Meer informatie vindt u op de website: www.esaa.nl/woco. Of neem contact op met de Program Director drs. J.H. Mersmann: 06-21 46 12 42.

ESAA is een onderdeel van de Erasmus Universiteit Rotterdam

Erasmus University Rotterdam Make it happen.

RECYCLING BETONDAKPANNEN ONDERDEEL VAN DAKSYSTEEMGARANTIE PLUS Met de ondertekening van ‘Het Betonconvenant’ tussen de Stichting Dakmeester en de Branchevereniging BRBS recycling is de recycling van betonnen dakpannen een integraal onderdeel van Daksysteemgarantie PLUS geworden. Alle bij de Stichting Dakmeester aangesloten dakdekbedrijven bieden de dakpannen aan bij recyclebedrijven die er weer een grondstof van maken voor nieuwe dakpannen. Onze partner en producent van betondakpannen, Monier zal deze grondstof weer zoveel mogelijk in nieuwe dakpannen verwerken.

Een echte bijdrage aan de circulaire economie, want hiermee is de cirkel rond.

Recycling

betondakpannen

Digitaal dakdossier

KOMO

Kwaliteitsnormering

15 JAAR

KOMO-

procescertificaat

Garantiecertificaat

Voor 15 jaar

Daksysteemgarantie PLUS is een product van de Stichting Dakmeester, de kwaliteitsspecialisten in hellende daken. Wij als Dakmeesters vinden het van groot belang dat u ervan uit kunt gaan dat de door ons geleverde daken aan de allerhoogste kwaliteitsnormen voldoen. Samen met onze garantiepartners Monier, Velux en Unilin zorgen wij daarom voor garantie op materialen, functionaliteit en arbeid. Daksysteemgarantie PLUS wordt ondersteund door een uniek digitaal bouwdossier en geldt voor maar liefst 15 jaar!

Daksysteemgarantie PLUS. De maatstaf voor hellende daken.

Stichting Dakmeester is het landelijk netwerk van KOMO-gecertificeerde dakdekkers en producenten van hellende daken. Voor meer informatie over Daksysteemgarantie PLUS zie www.dakmeester.nl

Onze garantiepartners

10

» interview «

Aedes-Magazine 2020/1

» interview «

HANS ADRIANI VOORZITTER TASKFORCE WONEN EN ZORG

‘WONEN, WELZIJN EN ZORG MOETEN SAMEN AAN TAFEL’ In 2040 telt Nederland ongeveer 2,5 miljoen 75-plussers. Om hen straks zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen, moeten we nu al nadenken over geschikte woonvormen met voldoende zorg. Dat zegt Hans Adriani, voorzitter van de nieuwe Taskforce Wonen en Zorg. ‘Bij wonen en zorg wijst men nu nog vooral naar de zorginstelling. Maar alles begint bij geschikte woningen voor ouderen of andere kwetsbare groepen. Daar bouw je vervolgens de zorginfrastructuur omheen.’

TEKST: MARLIES KOLTHOF, FOTO’S: ILCO KEMMERE

» Aedes-Magazine 2020/1

11



» interview «

»

In de afgelopen jaren groeide bij zowel corporaties als zorginstellingen volgens Adriani de behoefte aan een gemeentelijke regierol in wonen en zorg. Tegelijk constateerde het ministerie van VWS onbekendheid bij gemeenten met de mogelijkheden van het programma Langer Thuis. ‘Dit alles vroeg om versnelling op lokaal niveau’, aldus de Nieuwegeinse wethouder.

‘Gemeenten, corporaties en zorginstellingen moeten samen aan tafel, zodat een beeld ontstaat van de opgave in elke gemeente. Vorig najaar zaten VNG, Actiz en Aedes aan tafel met BZK en VWS om die versnelling vorm te geven.

Daaruit is de Taskforce Wonen en Zorg ontstaan.’

De taskforce is nu een netwerk van 40 ambassadeurs aan het opbouwen.

Mensen met veel praktijkervaring in het integreren van wonen en zorg kunnen zich daarvoor melden. Dat kunnen wethouders zijn, maar ook samen met die ambassadeurs bestuurlijke bijeenkomsten organiseren en in

De schakel tussen wonen en zorg

gemeenten het gesprek over dit onderwerp voeden met inspirerende

Het startschot voor de

voorbeelden en geleerde lessen. Via de taskforce is het Ondersteuningsteam

Taskforce Wonen en Zorg

Wonen en Zorg beschikbaar om lokaal te helpen bij het oplossen van een

klonk op 21 januari 2020 met

concreet vraagstuk. En voor taaie vraagstukken die op nationaal niveau om

de bekendmaking van het

een oplossing vragen gaat de taskforce werksessies organiseren. Zoals nu

werkplan. De taskforce is een

bijvoorbeeld voor het vraagstuk: wie betaalt een ontmoetingsruimte in de

initiatief van de ministeries van

wijk. Het uiteindelijke doel is dat alle gemeenten straks een geïntegreerde

BZK en VWS, VNG, Actiz en

visie op wonen, welzijn en zorg hebben en geïntegreerde prestatieafspraken.

Aedes. Marien de Langen

corporatiedirecteuren of zorgbestuurders. De komende jaren wil de taskforce

Vooruitstrevend

‘Tegen corporatiebestuurders zou ik zeggen: neem zelf het initiatief!’

(Stadgenoot) en Cees van Boven (Woonzorg Nederland)

Adriani’s eigen gemeente Nieuwegein geldt als vooruitstrevend in de

vertegenwoordigen Aedes in

samenhang tussen wonen en zorg. ‘Meteen nadat ik in 2012 wethouder

dit samenwerkingsverband.

werd, heb ik dit thema op de politieke agenda gezet. Tijdens het eerste

De komende twee jaar kunnen

overleg aan mijn tafel moesten de beleidsadviseur Wonen en de

gemeenten, zorgpartijen en

beleidsadviseur WMO zich eerst aan elkaar voorstellen. Niet alleen in

woningcorporaties terecht bij

gemeentehuizen, maar ook bij het Rijk zitten nog veel schotten tussen

de taskforce voor het oplossen

woonbeleid en zorgbeleid. En in het veld weet de corporatie vaak met moeite

van vraagstukken in de

de zorginstelling te vinden. Laat staan het zorgkantoor, toch een belangrijke

verbinding tussen woon- en

financier in dit verhaal. Er is dus nog een wereld te winnen.’

zorgbehoeften.

Wat heeft u als wethouder gedaan om die schotten te doorbreken?

Meer informatie op www. taskforcewonenzorg.nl. Of

‘De Woonvisie in 2015 was het startschot om samen met de stad mogelijke

mail de taskforce info@

bouwlocaties in beeld te brengen. Wij zitten ingeklemd tussen drie

taskforcewonenzorg.nl.

snelwegen, dus de ruimte is beperkt. We kwamen uit op 67 locaties.

Vervolgens hebben we cirkels getekend van 400 meter rondom clusters van voorzieningen, dus winkelcentra, gezondheidscentra. De rollatorafstand, zeg maar. We hebben vastgelegd: ieder bouw- of verbouwproject binnen zo’n cirkel, moet wonen en zorg kunnen combineren. Iedereen die daar iets wil, corporatie, belegger of ontwikkelaar, moet aan mijn tafel uitleggen hoe hij wonen en zorg wil laten samengaan. Anders gaat het niet door.’

Waar moet ik dan concreet aan denken?

‘In de woning zelf bijvoorbeeld aan brede deuren, voldoende keerruimte voor een rolstoel, ruimte in de badkamer voor een tillift. In de algemene ruimte alle doorgangen elektrisch en drempelloos, plus oplaadplekken voor de scootmobiel. Het liefst ook een ontmoetingsruimte, ruimte voor een zorgpost. Tegelijk maken we op gemeentelijk niveau afspraken over voorrang voor 65-plussers uit de directe omgeving, zodat de doorstroming op je eigen woningmarkt op gang komt.’

Aedes-Magazine /

» interview «



Stereotiep beeld De kersverse voorzitter van de taskforce verzet zich tegen het stereotiepe

‘Gebruik het gesprek over de prestatieafspraken om ook de wethouder WMO aan tafel te krijgen’

beeld dat ouderen niet zouden wíllen verhuizen. Hans Adriani: ‘Ouderen willen vaak in hun eigen buurt blijven wonen. Naar hun eigen bakker gaan, hun huisarts houden, bij dezelfde buurvrouw op de koffie. Voorrang voor wijkbewoners is dus een sleutel tot succes. Daarnaast hebben we oog voor de verhuislast. We hebben een ouderenadviseur, corporaties bieden een verhuisservice, we maken afspraken met de corporatie over een maximale huursprong. Uiteindelijk komt het de woningmarkt ten goede. Er komen eengezinswoningen vrij voor jonge gezinnen.’

Om tot voldoende geschikte woningen te komen, kijkt Nieuwegein naast nieuwbouw ook naar aanpassing van bestaande gebouwen. ‘In het programma Verzorgd Wonen kijken we naar appartementencomplexen, waar al veel ouderen wonen. We hebben hier flats, waar een substantieel deel 90-plusser is. Hoe pas je de dienstverlening zo aan dat die mensen daar kunnen blijven wonen? Dat gebeurt in drie fasen. Allereerst fysieke aanpassingen, een beugel in de badkamer, het creëren van een gemeenschappelijke ruimte. Daarna breng je zorg en welzijn ernaartoe. We hebben nu op één plek zelfs al een zorgpost in zo’n complex. De laatste fase moet nog en die is het spannendst: afspraken maken met het zorgkantoor van de verzekeraars, zodat woningen intramuraal kunnen worden, als de zorgbehoefte van de bewoner daarom vraagt.’

‘Iedere gemeente heeft locaties die je kunt transformeren tot een woonzorgcombinatie. Een oud schoolgebouw, of een leegstaand kantoorpand bij

Aedes-Magazine /

»



» interview «

»

de ingang van een wijk. Zoek naar locaties die binnen de zorgcirkels liggen.

Want denken dat je dit probleem gaat oplossen in de nieuwe uitleglocatie in het weiland, vergeet dat maar. Daar willen ouderen meestal niet naartoe. En als je de stad betrekt bij je zoektocht, is er ook ineens geen weerstand meer.’

Is momenteel elke gemeente bezig zijn eigen wiel uit te vinden?

‘Ja, maar dat moet ook in zekere zin. Iedere gemeente is anders. Wij werken samen met Lopik in het sociaal domein, maar het model dat we hier hebben, kunnen we niet naar Lopik exporteren. Hun vraagstukken zijn totaal anders.

Zoetermeer of Purmerend zijn wel weer vergelijkbaar met Nieuwegein.

Daarom willen we als taskforce goede voorbeelden deelbaar maken.’

‘Veel gemeenten zijn bezig met de wooncrisis. Die miljoen woningen die we

De kersverse voorzitter

tekortkomen. Maar door juist nu goed te sturen op kwaliteit naast kwantiteit,

Hans Adriani (50) is sinds

kun je ervoor zorgen dat er woningen komen die je gemeente ook echt nodig

2012 wethouder in de

heeft. Anders hebben we over tien jaar letterlijk ruimte tekort voor het

gemeente Nieuwegein. In zijn

ouderenvraagstuk. Denk ook aan knelpunten rondom beschermd wonen of

portefeuille komen de thema’s

mensen met een beperking. Ook daarvoor moet nu oog zijn.’

wonen en zorg samen.

Helaas wordt volgens Adriani niet in alle gemeenten de urgentie gevoeld.

Opvallende misverstanden

Daarnaast is hij lid van de Commissie Ruimte, Wonen en

Dankzij Adriani’s inspanningen is het contact tussen corporaties en zorg in

Mobiliteit bij de VNG. Vóór

Nieuwegein verbeterd. ‘Ze moesten echt elkaars taal leren spreken. Ik zag in

2012 werkte Adriani onder

het begin opvallende misverstanden, waarbij corporatie en zorg hetzelfde

meer voor de Alliantie en was

doel hadden, maar van elkaar dachten dat de ander bezwaren had. Nog steeds

hij ondernemer in het

hoor ik vaak van corporaties: we doen wat we kunnen, maar we zijn geen

woningbeheer.

hulpverleners. Dus als we zien dat het achter de voordeur niet goed gaat, help ons dan om die signalen kwijt te kunnen. Dat vind ik belangrijk, ook dat is een taak voor de gemeente.’

Hoe zorg je er als taskforce voor dat gemeenten en corporaties je weten te vinden?

‘Voorrang voor oudere wijkbewoners bij verhuizing in de wijk is een sleutel tot succes’

‘De lancering van het werkplan heeft veel media-aandacht gekregen. De reacties stromen binnen, ook in de mailbox van de taskforce. Zowel van partijen die hulp zoeken, als van gemeenten en corporaties die een goed voorbeeld aandragen. We willen een netwerk opbouwen met 40 ambassadeurs. Zij moeten actief het gesprek op gang brengen om in beeld te krijgen hoe groot de uitdaging in elke gemeente is. Ons ondersteuningsteam kan bij die analyse helpen.

Vervolgens brengen we op een kaart in beeld, waar stappen zijn gezet, zodat we weten waar de witte vlekken zitten. Indien nodig benaderen we die gemeenten zelf, proactief. Uiteindelijk moet de kaart eind 2021 helemaal zijn ingekleurd.’

Wanneer is het doel van de taskforce bereikt?

‘Als eind 2021 in alle gemeenten wonen, welzijn en zorg zijn gecombineerd in de prestatieafspraken. En voor mij persoonlijk, als ook het zorgkantoor daar zijn handtekening onder zet. Een pittige ambitie, zeker! Maar laten we er voorlopig op inzetten dat we die ambitie gaan halen. Tegen corporatiebestuurders zou ik zeggen: neem zelf het initiatief! Gebruik het gesprek over de prestatieafspraken om ook de wethouder WMO aan tafel te krijgen. Trigger de gemeente om haar regierol actief op te pakken.’

Aedes-Magazine /

«

Nieuwe regels nieuwe kansen De woningmarkt staat al tijden onder druk. Als woningcorporatie krijgt u voortdurend te maken met nieuwe regels. Op meer dan één gebied. Telkens moeten nieuwe keuzes gemaakt worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridische partner te wensen die u hierbij kan ondersteunen. Een partner die u tijdig waarschuwt bij nieuwe ontwikkelingen. En u vertelt hoe u kunt voorsorteren.

De advocaten van Hielkema & co hebben zich volledig toegelegd op het vastgoed- en huurrecht en overzien het gehele speelveld.

Zij kunnen u dan ook met solide kennis van zaken adviseren (en als het moet procederen) over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, renovatie, bouw, projectontwikkeling en de regelgeving rond de volkshuisvesting.

Vertrouwde expertise Hielkema & co kan bogen op meer dan 25 jaar ervaring in de praktijk van de volkshuisvesting. Wij komen graag bij u langs voor een kennismaking.

Dé vastgoed- en huurrechtadvocaten www.hielkemaco.nl De Boelelaan 7, 1083 HJ Amsterdam Tel. 085 782 28 20

Polygon lost het op • Lekdetectie • Herstel brand- en waterschade • Schimmelverwijdering Wij ontzorgen u en uw huurder, beperken de gevolgschade en behouden de waarde van uw woning.

NIEUW: SPARK Een online communicatieportal waarmee u en uw huurder real-time informatie ontvangen. Zo blijft iedereen op de hoogte van het schadeherstelproces.

Always By Your Side.

LEKKAGE, SCHADE OF SCHIMMEL IN UW WONINGEN?

Bel Polygon 24/7 in geval van nood: 0800 - 68 68 377 nederland@polygongroup.com Polygon beperkt en beheerst de gevolgen van water, brand en klimaat. www.polygongroup.com/nl

6857 POLY-NL - Spark advert.indd 1

05/04/2019 11:45

» column «

POLITIEK CORRECT Ook dit keer had ik een tekst voor een column voorbereid. Het ging over een onderwerp dat lokaal politiek controversieel is. Naar mijn idee komen in het debat over dat onderwerp de feiten niet meer op tafel, maar gaat het eigenlijk vooral over het bespelen van het electoraat. Feiten doen er dan niet meer toe. Het gaat alleen nog FOTO: MARK PRINS

om wat wel en wat niet politiek correct is. Een discussie beslechten op basis van argumenten lijkt sinds Trump uit de mode.

Na interne ruggenspraak komen we tot de conclusie dat het beter is de tekst van mijn column nu niet te gebruiken, maar te wachten op betere tijden. Onze relatie met de gemeente en de lokale politiek is nu ook weer niet zo stevig dat we olie op het vuur moeten gooien.

Daarom voor nu geen column over het alsmaar interessanter wordende maar verborgen onderwerp.

Ondertussen knaagt het natuurlijk wel. Want wat is er eigenlijk aan de hand? Om relationele redenen wordt er niet een inhoudelijk

‘Een discussie beslechten op basis van argumenten lijkt sinds Trump uit de mode’

debat gevoerd. In plaats daarvan deint de lokale politiek – en ik nu ook – mee op de golven van het sentiment: een uit de bocht gevlogen vox populi. Feiten zijn niet meer belangrijk. Maar wel het politieke effectbejag van raadsleden en bestuurlijke ambtsdragers, die elkaar proberen te verslaan in politiek correct gedrag. In plaats van het maatschappelijke vraagstuk met feiten en verstand te lijf te gaan, houden we elkaar gevangen. In mooipraterij. In accepteren van verkeerde redenaties die er bij het grote publiek makkelijk ingaan. Hopend op de populariteitsprijs bij een volgende verkiezing of reputatiemeting onder het grote publiek. Daar worden we met z’n allen natuurlijk niet beter van, maar wie zet de eerste stap uit dit zelf opgelegde keurslijf?

Eén van de klassieke deugden voor de bestuurder is de moed.

Misschien moeten we daar maar eens wat meer het accent op leggen. Een verband tussen de uitkomst van lokale verkiezingen en de staat van dienst van de wethouders in de voorbije bestuursperiode was er toch al niet. En bestuurders van woningcorporaties worden herbenoemd en niet herkozen. Dus eigenlijk geen enkele reden voor politiek correct gedrag…

Henk Peter Kip is directievoorzitter bij Mitros in Utrecht. hkip@mitros.nl

Aedes-Magazine 2020/1

17

18

» opinie « Bothilde Buma, directeur-bestuurder Woonservice

‘GEZAMENLIJKE PRESTATIEAFSPRAKEN NODIG VOOR LEEFBARE DORPEN’ ILLUSTRATIE: HAN HOOGERBRUGGE

Wij moeten gezamenlijk de

Onze corporatie ligt in een plattelandsgebied.

we ervoor dat iedereen erbij hoort? Dat vraagt

Onze huurders wonen in Drenthe en in het zuid-

om een integrale aanpak. Maar in de gemeen-

oosten van Groningen. Ik werk in de randen van

telijke en nationale overheidspraktijk zie ik on-

dragen voor de

ons land, deels een krimpgebied. De samen-

dertussen twee parallelle werelden. Aan de ene

minisamenlevinkjes in

leving en de leefbaarheidsvraagstukken zien er

kant het domein wonen, met afzonderlijke wet-

hier echt anders uit dan in een verstedelijkte

geving voor woningcorporaties en een aparte

omgeving of in de Randstad.

woonvisie van de gemeente. Aan de andere kant

Veel van onze dorpskernen vergrijzen en ont-

het beleid voor het sociale domein, met wetten

groenen in een rap tempo. De jeugd trekt weg en

en regels voor zorg- en welzijnsinstellingen en

komt meestal ook niet meer terug. Ouderen

aparte financieringsstromen.

blijven langer zelfstandig wonen, zoals overal in

Die gescheiden werelden moeten we bij elkaar

Nederland. Hier verdwijnen ondertussen echter

brengen. Daarom heb ik een appel gedaan op de

allerlei voorzieningen uit de dorpen. Als onze

gemeenten en de zorg- en welzijnsinstellingen in

ouderen naar een dagbesteding willen, moeten

ons werkgebied. Wij moeten gezamenlijk de

ze verhuizen naar een groter dorp of een stad.

verantwoordelijkheid willen dragen voor de

Woningnood kennen wij eigenlijk niet, wij

minisamenlevinkjes die onze dorpskernen hier

hebben te maken met het omgekeerde vraagstuk.

zijn, aan de randen van Nederland.

We houden straks woningen over. Onze huur-

We moeten er samen voor zorgen dat de leef-

huizen zijn snel beschikbaar en de huren zijn laag.

baarheid niet verder achteruit dendert. Dat kan

Steeds vaker komen in die huizen mensen vanuit

alleen als we allemaal bereid zijn verder te kijken

de experimenteerruimte die

de ggz of de maatschappelijke opvang terecht.

dan onze eigen primaire verantwoordelijkheid.

daarvoor nodig is, luidt de

Die nemen forse problemen met zich mee. Dat

De woningcorporatie, de gemeente, zorg- en

heeft voor een dorp met een paar honderd in-

welzijnsinstellingen. We zijn met hetzelfde

woners echt een andere betekenis dan voor

bezig: het ondersteunen van mensen. Maar als

wijken in grote steden. Omdat de levendigheid

we niet oppassen doen we zaken dubbel, of we

uit de kleine dorpskernen verdwijnt, is het risico

doen dingen helemaal niet. Daarom moeten we

op vereenzaming en uitsluiting hier nijpender dan

de ‘plakrandjes’ van ons werk opzoeken. En

elders in het land.

gezamenlijk prestatieafspraken gaan maken. Als

verantwoordelijkheid

dorpen aan de randen van Nederland. Corporaties, gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties, maar ook het bedrijfsleven, scholen en kerken kunnen er samen voor zorgen dat de leefbaarheid hier niet verder achteruit dendert. Geef ons

oproep van corporatiebestuurder Bothilde Buma.

we bijvoorbeeld willen dat mensen langer thuis Parallelle werelden

wonen, moeten we wel zorgen, dat zorg

Eenzaamheid, het gebrek aan een zinvolle dag-

beschikbaar is, als dat nodig is.

besteding, uitsluiting: dat tast niet alleen de gezondheid van kwetsbare bewoners aan, het

Lokale supermarktmanager

bedreigt ook de leefbaarheid in wijken en dor-

In een volgende stap wil ik daar andere sectoren

pen. Het onderzoek Veerkracht in het corporatie-

bij betrekken. Denk aan het bedrijfsleven, sport-

bezit heeft dat recentelijk weer aangetoond (zie

verenigingen, bibliotheken, kerken en scholen.

kader). Leefbaarheid gaat volgens mij dan ook

De lokale supermarktmanager heeft er belang bij

over meer dan alleen ‘schoon, heel en veilig’. Het

dat mensen in het dorp blijven wonen. Hoe zou

gaat over samenlevingsvraagstukken: hoe willen

hij daar een bijdrage aan willen leveren? Wij zijn

we als mensen met elkaar omgaan? Hoe zorgen

al bezig met het verkennen van nieuwe samen-

Aedes-Magazine 2020/1

» opinie «

werkingsvormen. Samen met een andere

dagbesteding. Dat heeft een positief effect op

woningcorporatie en met twee roc’s en lokale

de mensen zelf en op de leefbaarheid van de

bouw- en installatie-bedrijven ontwikkelen

dorpen. Soms roepen mensen dat iets niet

wij een scholingstraject voor huurders die

mag. Van de Woningwet of van de Autoriteit

geen werk hebben. Aannemers en instal-

woningcorporaties. Dat is verlammend voor

lateurs die onze huizen bouwen of verduurza-

innovatie. Daarom pleit ik voor experimen-

men hebben een tekort aan vakmensen.

teerruimte om nieuwe concepen en nieuwe

Onze huurders krijgen straks een vakdiploma

samenwerkingsvormen te ontwikkelen

en hopelijk ook een baan of andere zinvolle

die experimenteerruimte om nieuwe concepten en nieuwe samenwerkingsvormen

Aedes-onderzoek

te ontwikkelen die goed zijn voor onze

In opdracht van Aedes onderzochten de

huurders.Het werkt prettiger als we kunnen

bureaus In-Fact-Research en Circusvis de

experimenteren zonder steeds ons hoofd te

leefbaarheid in de wijken. Conclusie in hun

hoeven breken of het wel mag wat we doen.

rapport Veerkracht in het corporatiebezit

Mijn oproep aan politiek Den Haag: geef ons

dat buurten die al zwak waren de laatste

de bewegingsruimte om zaken uit te

jaren nog zwakker zijn geworden.

proberen. Onze huurders hebben het nodig.

Aedes-Magazine 2020/1

19

‘Mijn oproep aan politiek Den Haag: geef ons de bewegingsruimte om zaken uit te proberen. Onze huurders hebben het nodig’



» zestien uit tweeëndertig «

MAARTEN VAN POELGEEST 16 min of meer persoonlijke vragen en 16 vragen over sociale huisvesting. Deze keer beantwoordt Maarten van Poelgeest, voorzitter van de tafel Gebouwde Omgeving van het Klimaatakkoord, 16 van deze vragen.



Zijn er in 2050 nog woningcorporaties?

‘Ik mag hopen van wel. We zijn in Nederland gezegend met een stelsel met veel sociale verhuurders. Hun woningen zijn grotendeels op orde, al moet er voor het klimaat en de verduurzaming nog wat gebeuren.’



Als u de baas was van Aedes, wat zou u als eerste doen?

‘Ik weet nog uit mijn tijd als wethouder dat betaalbaarheid en beschikbaarheid dominant zijn. Duurzaamheid is de derde doelstelling die voorbij komt. Dat vergt grote investeringen. Geld was nog nooit zo goedkoop, dus dit is het moment om massief te investeren. Meer ruimte maken voor duurzaamheid dus.’



Hoe ervaart u uw dagelijkse woon-werkverkeer?

‘Ik heb geen vaste werkplek. Ik zit vaak in Den Haag en Utrecht en ook in Amsterdam. Ik doe het meeste per trein en dat bevalt me wel.In 2014 kon ik op de fiets naar mijn werk in een kwartier. Dat was ook fijn. De auto neem ik heel weinig.’



Wat maakt een wijk goed om in te wonen?

‘De buren. Het gaat allemaal om mensen en in hoeverre zij zich verantwoordelijk voelen voor hun buurt. Ik zou zelf het liefst met vrienden iets bouwen en dan samen daar gaan wonen. Wel in de stad, want alle voorzieningen binnen twintig minuten fietsafstand zie ik als een enorme gift.’

Aedes-Magazine /

» zestien uit tweeëndertig «

 



Op wel sociaal medium bent u het meest actief ?

‘Op geen enkel.’

Wat vindt u zo belangrijk dat u het wilt meegeven aan de volgende generatie?

er gekookt moet worden, pak de kookboeken erbij en maak

‘De planeet. Ik vind het raar dat we in 150 jaar opmaken wat

mijn vaste adresjes.’

een lijstje. Daarna ga ik jagen: het voedsel verzamelen op

haar kunnen doorgeven en dat is nog best ingewikkeld.’



Aan welk huis bewaart u de beste herinneringen en waarom?

‘Mijn kinderen zijn in twee verschillende huizen geboren,

‘Die maak ik bijna nooit. In 2006 ben ik gestopt met roken

dat blijft bijzonder. Ik heb ook elf jaar in de Eerste Jan van

en daarna heb ik het niet meer gedaan.’

der Heijdenstraat in Amsterdam gewoond in een bijzondere periode van mijn leven van mijn 21ste tot mijn 32ste jaar. Ik

Met wie zou u het liefst een uur in de lift vastzitten?

kan niet kiezen.’

‘Moeilijke vraag. Een jeugdheld misschien, zoals Robert



met mijn vrouw (Tweede Kamerlid Kathalijne Buitenweg

Kunnen we in Nederland wonen helemaal aan de markt overlaten?

(GroenLinks), red), cliché. Of een CEO van een grote

‘Nee. Vanuit de simpele notie dat er op veel plekken

Amerikaanse onderneming. Nick Cave! Die heeft een

schaarste is. Dan is regulering nodig, zodat degene met het

getormenteerd leven achter de rug. De man heeft

meeste geld niet steeds voor gaat.’

vermoedelijk veel te vertellen.’





Wat was uw laatste goede voornemen?

Smith, Juliette Binoche, David Bowie maar die is dood. Of



‘Dan haal ik de weekboodschappen. Dat doe ik al heel lang en ik vind het ook leuk om te koken. Ik bedenk dus eerst wat

in miljoenen jaren is opgebouwd. We moeten zorgen dat we



Wat doet u zaterdagochtend?



Op welk moment was u het moedigst?

Welk land vindt u een voorbeeld als het gaat om wonen?

‘Dat zeg je niet snel van jezelf en ik heb nooit in doodsnood

‘Nederland. Hier is veel goed geregeld. Zwitserland is ook

verkeerd. Afgelopen zomer liepen we vier dagen in de

een goed voorbeeld met veel verschillende

bergen. Het was heel hoog en ik heb last van hoogtevrees.

wooncoöperatieven, van groot tot klein. In Zürich knelt het

Soms had je alleen een kabel om je aan vast te houden. Dat

al net zo sterk als in Amsterdam en Utrecht. Betaalbare

was heel eng, maar uiteindelijk wel leuk.’

woningen zijn schaars en de prijzen lopen op. Ook door het systeem van marktwaarde waardoor huizen weggaan voor

Waarover heeft u voor het laatst wakker gelegen?

wat de gek ervoor geeft. Eigenlijk zou bepalend moeten zijn

‘Ik lig nooit wakker. Ik heb een redelijk opgeruimd gemoed

wat mensen kunnen missen voor wonen.’

en ben een optimistisch mens.’



Maarten van Poelgeest (54)

Als u minister voor Wonen was, wat zou u als eerste doen?

Oud-politicus voor GroenLinks, oud-wethouder van

‘Gemeenten binnen een bandbreedte zelf de hoogte van de

en sinds 1 november 2019 voorzitter van de tafel

liberalisatiegrens laten bepalen. We proberen te veel met

Gebouwde Omgeving van het Klimaatakkoord.

Amsterdam, adviseur bij een maatschappelijk adviesbureau

één set maatregelen de woningmarkt te bestieren. Dat kan helemaal niet.’

Aedes-Magazine /



Dé gevelspecialist voor het vinden van de oorzaak en het geven van de juiste oplossing U bent bij ons aan het juiste adres voor: ◆ Gevelinspecties

Vul uw parkeergarages moeiteloos op

◆ Hersteladvisering ◆ Constructiebegeleidingen ◆ Projectbegeleidingen ◆ Producttrainingen ◆ Projectgarantie

totalwall.nl Contact | bart.fluitsma@yespark.com | +31 (0) 6 36 14 64 53

T 088 - 111 25 25 ◆ info@totalwall.nl

20.002_TW Totalwall adv 90x130mm.indd 1

Daadwerkelijk op weg naar een CO2-neutrale en circulaire woningvoorraad?

10-02-20 14:32

Meld je nu aan!

Tiny House congres W/E adviseurs ondersteunt corporaties bij de verduurzamingsopgave met een lokale routekaart op maat.

Inzicht in de CO2-effecten door energie én materiaalgebruik!

Meer informatie op www.w-e.nl/corporaties/ Stichting W/E adviseurs heeft als onderzoeks- en adviesbureau een toonaangevende rol in verduurzaming van de gebouwde omgeving in Nederland.

FLEX WONEN 14 mei 2020 - IJmuiden Sprekers o.a.: Wethouder Braak, Alkmaar Woningcorp. Den Helder Marjolein in het Klein

www.thicongress.com

» mensen en wonen «

Natasja Bouwers (25) woont nog net niet in haar nieuwe huis. Ze heeft een rijtjeshuis in Tuitjenhorn met twee verdiepingen van 60 vierkante meter met tuin van woningcorporatie Wooncompagnie. De huur is 470 euro inclusief servicekosten.

TEKST: ELSKE KOOPMAN, FOTO: OLAF KRAAK

‘Het is een kwestie van geduld hebben’ ‘Ik heb veel geluk gehad. De nummer een

was een kwestie van geduld en veel reage-

eetgedeelte een mooie eethoek. De kleine

en twee wilden dit huis niet. Ik was derde.

ren. Dit huis is niet heel groot, maar genoeg

kamer boven komt vol boeken. Voor de

Ik sta acht jaar ingeschreven en ben al

voor mij. Ik was meteen enthousiast over dit

slaapkamer heb ik wit behang met roze

ongeveer vier jaar echt op zoek. Dat kon

huis. Ik ben vooral blij omdat het een fijne

bloemetjes. Het is nu nog een beetje kaal,

korter als ik ook buiten Tuitjehorn had

woning is, de huur is niet hoog en ik heb een

maar we zijn druk met verven en het behang

gekeken. Maar ik wilde graag hiernaartoe,

extra slaapkamer voor als er misschien ooit

is al in huis. Ik werk fulltime in een boek-

het is een gezellig dorp.’

nog iemand bij komt. Ik heb er zelf een

winkel, dus ik moet het vooral van weeken-

nieuwe keuken in laten zetten. Ik hou erg

den hebben. Mijn tip voor woningzoek-

‘Ik heb in al die jaren nog geen huis gewei-

van koken en heb dus graag een keuken die

enden: begin gewoon, schrijf je zo snel

gerd, die kans kreeg ik niet. Ik woon nog bij

helemaal naar mijn zin is. De kastjes zijn

mogelijk in en hou een ruime blik, want je

mijn ouders in Schagen en hoef daar niet

offwhite en het tafelblad is grijs. In de

mag maar drie keer iets afwijzen.’

direct weg, maar wilde iets voor mezelf. Het

woonkamer komt tropisch behang en in het

Aedes-Magazine 2020/1

23



» energie en duurzaamheid « MIJLPAAL IN KLIMAATAKKOORD

AFSPRAKEN AANSLUITING WARMTENETTEN

Aedes-Magazine /

» energie en duurzaamheid «

Warmtenetten kunnen een goed alternatief zijn voor gas, maar er komt wel wat bij kijken. Onderhandelingen over aansluiting op warmtenetten zijn langlopende, complexe trajecten, die nog wel eens leiden tot uitstel of afstel.

Om dit voor woningcorporaties te vereenvoudigen, zijn Aedes, een aantal corporaties en warmteleveranciers met elkaar in gesprek over landelijke afspraken.

Die komen in een Startmotorkader: een mijlpaal in het Klimaatakkoord.

Voordelen: afspraken over woonlastenneutraliteit, aansluiting bij de wijkaanpak en een transparante businesscase.

TEK ST : JOSÉ DE VREEDE EN NATASJA VERHEIJ , ILLUSTR ATIE : A AD GOUDAPPEL

» Aedes-Magazine /



26

» energie en duurzaamheid «

»

Corporaties hebben afgesproken dat hun woningen

sluiten op een warmtenet.‘ Een lagere CO2-uitstoot

uiterlijk in 2050 CO2-neutraal zullen zijn. Dat kan op

betekent duurzaam verwarmen en overstappen op elek-

verschillende manieren, bijvoorbeeld met warmtepom-

trisch koken’, vertelt ontwikkelingsmanager Eline Busser.

pen of elektrische verwarming. Voor woningen die min-

‘Al vanaf 2017 praten we met de gemeente Schiedam,

der goed te isoleren zijn, kan aansluiting op een warmte-

provincie Zuid-Holland, Eneco en Stedin over het beste

net een alternatief zijn. Daarmee kunnen grote aantallen

alternatief voor aardgas.’ Groenoord heeft veel hoog-

woningen in één keer van het gas af.

bouw: portiek- en galerijflats uit de jaren 60 en 70. Na

Een warmtenet transporteert warm water van de bron

uitgebreid onderzoek en het opstellen van een business-

naar de huishoudens. Er zijn warmtenetten met hoge,

case blijkt aansluiten op het warmtenet van metropool-

midden en lage temperatuur. De temperatuur van het

regio Rotterdam de beste optie. Busser: ‘De warmtebron

verwarmingswater bepaalt hoe goed een huis geïsoleerd

is industriële restwarmte, voornamelijk afkomstig van

moet zijn. Warmtebronnen zijn er in verschillende typen:

Afvalverwerking Rijnmond, vele malen duurzamer dan

restwarmte van afval- en energiecentrales en chemie-

elektriciteit. Tegen relatief lage kosten realiseren we een

bedrijven, biomassa, of een gascentrale.

hoge CO2-reductie.’

In een aanbesteding zocht de corporatie een innovatieve marktpartij voor de technische voorbereiding van de huurwoningen op midden temperatuurverwarming én

‘Aansluiting op een warmtenet levert met name in dichtbebouwde gebieden een grote CO2-reductie tegen een relatief lage investering’

voor de communicatie met huurders. Binnenkort selecteert de corporatie welke partij aan de slag gaat en met hetzelfde aanbod particuliere woningeigenaren en VvE’s gaat verleiden hun woningen óók op het warmtenet aan te sluiten. Het ‘aansluitpakket’ bestaat uit een unit voor verwarming en tapwater, nieuwe radiatoren, eventueel dubbelglas en een elektrische kookplaat. Totale kosten per woning zijn zo’n 15.000 euro. Daarnaast is de corporatie met de gemeente en Eneco in gesprek over de

Wouter van den Wildenberg, partner bij Fakton Energy,

exploitatie- en leveringsovereenkomst. Busser: ‘Dat is

ontwikkelde businesscases voor een aantal corporaties

niet ons dagelijks werk en daarom laten we ons daarin

die willen aansluiten op een warmtenet: ‘Met name in

begeleiden door Fakton. Ook voor Eneco is het span-

dicht bebouwde gebieden kun je met een relatief lage

nend, zij sluiten immers niet dagelijks een overeenkomst

investering een grote CO2-reductie realiseren. Zeker

voor duizenden woningen.’

met een duurzame warmtebron, zoals geothermie of gebruik van restwarmte die anders verloren gaat. Warm-

Uitgangspunt voor Woonplus is dat de woonlasten voor

tenetten zijn kostenefficiënt in vergelijking met een

huurders niet hoger worden dan ze nu zijn. ‘Per saldo

warmtepomp.’ Voor veel corporaties zijn warmtenetten

worden de woonlasten jaarlijks zo’n 50 euro lager’,

echter nog onbekend terrein. ‘Pas 8 procent van de cor-

schetst Busser. Voor Woonplus gaat het om een flinke

poratiewoningen is nu aangesloten op een warmtenet.

investering, maar daartegenover staat dat de onder-

Dat moet uiteindelijk zo’n 40 tot 50 procent worden. De

houdskosten dalen door het verdwijnen van de centrale

komende jaren kan dat voor 200.000 woningen.’

blokverwarming. Ook heeft de corporatie een Europese

>> Zie kader over Startmotor op pagina 27

subsidie aangevraagd. Met gemeente en provincie wil Woonplus mensen bewust maken van de noodzaak van

NIEUWE ENERGIE VOOR GROENOORD

de energietransitie. ‘Als woningcorporatie werken we

Woningcorporatie Woonplus in Schiedam is één van de

met huurdersparticipatie. Het is belangrijk om op een

eerste corporaties die het aandurft: aansluiting op een

begrijpelijke manier uit te leggen wat er gaat gebeuren.

warmtenet. Nog voor de ontwikkeling van het Start-

In een modelwoning laten we zien dat er relatief weinig

motorkader trof de corporatie al voorbereidingen om in

verandert in de woning. Ook kunnen bewoners ervaren

de wijk Groenoord zo’n 3.000 huurwoningen aan te

hoe elektrisch koken werkt, daar ligt vaak nog veel

Aedes-Magazine 2020/1

»

» energie en duurzaamheid «

CORPORATIES ZIJN ‘STARTMOTOR’ VAN DE ENERGIETRANSITIE Nederland moet van het gas af, dat is afgesproken in het Klimaatakkoord. Met ruim 2,2 miljoen huurwoningen zijn corporaties de grootste woningeigenaren. Daarmee zijn zij een logische partij om de startmotor van de energietransitie te zijn en de woningvoorraad sneller te verduurzamen. Maar dit mag niet ten koste gaan van de huurders.

Met de Startmotor zetten Aedes, corporaties en warmtebedrijven de stap naar een grootschalige aanpak voor duizenden woningen tegelijk. De oorspronkelijke ambitie van de Startmotor was tot en met 2022 minimaal 100.000 bestaande huurwoningen aardgasvrij te maken. ’Een groep corporaties, de Startmotorcorporaties, zijn samen goed voor meer dan 200.000 potentiële warmtenetaansluitingen. Voordeel van deze schaalvergroting : aansluiten van grote aantallen woningen biedt warmteleveranciers zekerheid en houdt de kosten laag.

Patrimonium in Groningen is een van de Startmotorcorporaties. Ludo Kobes, teamleider Planmatig Onderhoud en Duurzaamheid: ‘Wij gaan aan de slag in een wijk die de gemeente Groningen heeft aangewezen als een warmtenetwijk, samen met de andere corporaties

‘Wil je als corporatie aansluiten op een warmtenet, ga dan snel met je gemeente om tafel’

die daar ook woningen hebben, de gemeente Groningen en het warmtebedrijf Warmtestad. Met de Startmotor kunnen we in één keer veel woningen aansluiten, waardoor dat per woning goedkoper wordt. Wil je als corpo-

Corporaties kunnen gebruikmaken van de afspraken om

ratie aansluiten op een warmtenet, ga dan snel met je

lokaal de onderhandelingen te vereenvoudigen.

gemeente om tafel. Er komt nogal wat bij kijken, vooral

Bert Halm is als bestuurder van Eigen Haard

bij bestaande woningen. Voor woningen die goed

(Amsterdam) betrokken bij de ontwikkeling van het

combineren met een warmtenet, vinden wij warmte-

Startmotorkader: ‘Uitgangspunten waren dat huurders

netten een prima alternatief.’

er niet op achteruit gaan, het haalbaar moet zijn voor

Warmtenetten zijn voor veel corporaties een nieuw

corporaties en dat warmtebedrijven een redelijke winst

fenomeen. Maar ook voor corporaties die er al ervaring

kunnen maken. Onderling vertrouwen is daarbij heel

mee hebben, zijn de grotere schaal en het hogere tempo

belangrijk. En kennis van zaken. We ontdekten al snel

een uitdaging. De gesprekken met gemeenten en

dat een onafhankelijk toezichthouder moet vaststellen of

warmteleveranciers zijn complex en duren vaak lang, er

de bijdrage aansluitkosten redelijk is. En dat we de

moeten verschillende overeenkomsten worden gesloten

businesscase alleen sluitend krijgen als het Rijk meer

voordat huurders daadwerkelijk zijn aangesloten. Dat

financiert. Het is een lange weg, maar het

bracht Aedes, corporaties en warmtebedrijven ertoe een

Startmotorkader is een grote eerste stap in het

Startmotorkader te ontwikkelen. De kern van het kader

Klimaatakkoord.’

bestaat uit afspraken die leiden tot een transparante

Om corporaties en huurders te ondersteunen tijdens de

business case, woonlastenneutraliteit voor de huurder

jaren van de Startmotor stelt de Rijksoverheid ongeveer

en aansluiting op de wijkaanpak. Het voorbeeld van

500 miljoen euro aan subsidies beschikbaar. Voor

Woonplus laat zien hoeveel een corporatie zelf

aansluiting op warmtenetten is 200 miljoen euro

moet uitzoeken bij aansluiting op een warmtenet. Met

beschikbaar via de Stimuleringsregeling Aardgasvrije

het Startmotorkader wordt dit proces gemakkelijker.

Huurwoningen (SAH).

Aedes-Magazine 2020/1

27

28

» energie en duurzaamheid «

»

weerstand. De eerste huurders zijn inmiddels in de

‘In gesprekken merk ik nogal eens een gevoel van onbe-

modelwoning komen kijken en de reacties zijn positief.’

hagen bij gemeente en corporatie’ , zegt Van den Wildenberg. ‘Ze vragen zich af of de warmteleverancier

AANDACHTSPUNTEN

niet zijn zakken vult, over de rug van huurders.’ Een

Gemeenten bepalen wanneer welke wijk aan de beurt is

onafhankelijke businesscase, getoetst door een onafhan-

om aardgasvrij te worden. In de Transitievisie Warmte

kelijke partij biedt in dat geval inzicht.

beschrijven zij of een warmtenet een alternatieve warmtebron is. Voor gemeenten die tempo willen maken met

‘Wij kunnen berekenen wat een redelijke kostenver-

de energietransitie, zijn corporaties een aantrekkelijke

goeding is, die de corporatie kan uitleggen aan huurders.’

gesprekspartner. Andersom is het voor corporaties zaak

Speciale aandacht is daarbij nodig voor het zogenoemde

op tijd bij gemeenten aan tafel te zitten. Het Startmotor-

‘vollooprisico’. ‘Stel dat een wijk bestaat uit 60 procent

kader bevat een stappenplan dat concreet aangeeft hoe

corporatiewoningen en 40 procent particulier eigendom.

corporaties, warmtebedrijven en gemeenten samen goed

Als ook alle particuliere eigenaren meedoen, worden de

kunnen aansluiten bij de wijkgerichte aanpak.

aansluitkosten per woning lager. Maar let op: de corporatie mag niet meer betalen om het risico af te dekken dat niet alle particuliere eigenaren meedoen. De aansluitkosten per corporatiewoning moeten in verhouding staan tot die voor particuliere woningeigenaren.’

‘Voor gemeenten die tempo willen maken met de energietransitie, zijn corporaties een aantrekkelijke gesprekspartner’

Bij de ontwikkeling van het Startmotorkader werd duidelijk dat met aansluiting bij de wijkgerichte aanpak meteen de hele businesscase aantrekkelijker kan worden, ook voor particulieren.

HELDER COMMUNICEREN Een ander, niet te onderschatten aandachtspunt noemt Van den Wildenberg de communicatie met huurders.

Aansluiting op een warmtenet is doorgaans pas mogelijk

Van den Wildenberg van Fakton begeleidt regelmatig

wanneer 70 procent van de huurders daarmee instemt. In

driehoeksoverleggen tussen gemeente, corporatie

zo’n geval gaan alle huurders verplicht over. Het is dan

en warmteleverancier en weet wat er komt kijken bij de

ook zaak helder te communiceren over de overstap naar

onderhandelingen over aansluiting op een warmtenet.

een warmtenet, zodat huurders weten wat ze te wachten

‘Particuliere woningeigenaren kiezen zelf een alter-

staat en hoe hun contract voor warmtelevering is

natieve warmtebron. Een corporatie beslist dat voor een

geregeld. Gaat de warmteleverancier bijvoorbeeld een

groot aantal woningen tegelijk, en dat biedt de leveran-

contract aan met elke huurder of blijft de warmtelevering

cier zekerheid. Corporaties kunnen zo een doorslag-

onderdeel van het servicecontract tussen corporatie en

gevende rol spelen bij de realisatie van een warmtenet.

huurders?

Ze moeten er echter voor waken dat niet ten koste te doen van de huurder.’

Eenmaal aangesloten op een warmtenet hebben huurders geen keuzevrijheid meer om over te stappen naar een

Hij raadt corporaties aan goed te kijken naar kosten-

andere energieleverancier. ‘De corporatie moet de

effectiviteit. ‘Lage temperatuur verwarming is vooral

verschillende opties helder naast elkaar zetten: de

geschikt voor goed geïsoleerde nieuwbouwwoningen

huidige en toekomstige woonlasten. Nu wordt vaak nog

met bijvoorbeeld vloer- en wandverwarming. Om

uitgegaan van het ‘niet meer dan anders-principe’

bestaande woningen op dat niveau te brengen, is vaak

(NMDA) uit de Warmtewet. Maar dat gaat in de

een flinke renovatie noodzakelijk. Daar hangt een

toekomst niet meer op. De gasprijs zal immers stijgen om

prijskaartje aan. Corporaties zullen dan ook in de praktijk

het gebruik ervan te ontmoedigen.’ Het Startmotorkader

vooral te maken krijgen met midden en hoge temperatuur

regelt veel op dit vlak, met bijvoorbeeld afspraken over

warmtenetten.’

woonlastenneutraliteit en hoe om te gaan met NMDA.

Aedes-Magazine 2020/1

«

Uw huurwoningvoorraad slim verduurzamen?

Kies ons als verduurzamingspartner.

HRsolar is Nederlands fabrikant van warmteopslag, zonneboilers en PVT-panelen. Wij voorzien woningcorporaties van stille en energetisch slimme technieken inclusief bewonerscommunicatie. Al onze technieken zijn te combineren met een warmtepomp of een all electric oplossing.

Ontdek ‘t op www.hrsolar.nl.

FINALIST

R

WINNAA

Samen gaan we voor de beste én zorgeloze veiligheid

INFO

o Voor elke situatie de juiste (brand en koolmonoxide) veilige oplossing o Uitleesmogelijkheden zorgen voor voorspelbare onderhoudsplanning o Ondersteuning op alle facetten uit de keten van brandveiligheid

Weten hoe andere corporaties omgaan met brand- en koolmonoxideveiligheid?

Lees het onderzoek op onze site www.eielectronics.nl/rapportcorporaties

30

» goedemorgen «

Aedes-Magazine 2020/1

» goedemorgen «

Corporatiebestuurder bij Waterweg Wonen

MARIEKE KOLSTEEG

Mensen goed laten wonen en je bedrijf goed leiden. Daar is de corporatiebestuurder verantwoordelijk voor. Marieke Kolsteeg wisselde tijdelijk van baan met de bestuurder van welzijnsorganisatie Minters. ‘Ik wil eigenlijk niet meer dat medewerkers zeggen: dit staat ons beleid niet toe.’

TEKST: MARGRIET PFLUG, FOTO’S: JORIS DEN BLAAUWEN

»

Anderhalve week heeft ze alle verhalen opgezogen als een spons, vertelt Marieke Kolsteeg. Haar tijdelijke werk bij Minters heeft grote indruk gemaakt. ‘Natuurlijk wist ik wel dat een huis een basisbehoefte is voor een mens. Maar als je niet oppast dan ben je als bestuurder vooral met de grote abstracte cijfers bezig van toenemende wachtlijsten en achterblijvende nieuwbouw. En zie je toch het werkelijke probleem niet.’

Tijdens haar uitwisseling met Franc Bongaerts van Minters is ze onder andere aangeschoven bij sociale wijkteams in Vlaardingen. Daar zag ze dat bijna elke case die er voorbij komt een huisvestingscomponent heeft. Wat de meeste indruk maakte? Een kwetsbaar meisje van 19 dat door omstandigheden niet meer thuis kon blijven wonen. Ze had een eigen stek nodig met een beetje begeleiding. Verder kon ze het op eigen kracht.

‘In Nederland gaan alle hulpregisters open als mensen zwaar in de problemen zitten. Dit meisje paste in geen enkel hulpvakje. Nog niet, gelukkig.

Doe je niks dan is het risico groot dat het mis gaat met haar.’

Aedes-Magazine 2020/1

31

32

» goedemorgen «

MARIEKE KOLSTEEG (47) DIRECTEUR-BESTUURDER VAN: Waterweg Wonen (ruim 11.000 woningen) VERDIENT: 11.500 euro bruto per maand RIJDT: Volvo V40 OPLEIDING: Bouwkunde TU Eindhoven, bestuursopleiding SIOO, Comenius leergang Wijsheid in leiderschap, nu bezig met Corporate antropologie aan de Academie voor organisatiecultuur NEVENACTIVITEITEN: Lid van Zonta International organisatie voor vrouwenrechten, lid van Bestuur Maaskoepel

»

VEILIG THUIS

aan preventie. Kolsteeg: ‘En we gaan structureel

Kolsteeg vertelt over haar dilemma: ‘Je eerste impuls

verhalen uitwisselen door informele ontmoeting te

is direct het probleem willen oplossen. En daarna

organiseren voor de medewerkers van de twee

bedenk je de belemmeringen. Dit geeft precedent-

organisaties. Dan vind je elkaar naderhand ook

werking. Zo zijn er nog wel duizend andere hulp-

gemakkelijker. Natuurlijk allemaal in het belang van

vragen. We kunnen haar toch niet bevoordelen... ’

de inwoners van Vlaardingen.’

Toch heeft ze de telefoon gepakt en één van haar

‘Iemand helpen is altijd beter dan niemand helpen’

medewerkers gevraagd mee te denken. ‘Iemand

WAAR WRINGT HET?

helpen is altijd beter dan niemand helpen.’ Het

Dat sluit aan bij de nieuwe koers van Waterweg

meisje heeft uiteindelijk via een van de netwerk-

Wonen sinds vorig jaar. Kolsteeg heeft haar

relaties van Waterweg Wonen in Rotterdam een

medewerkers uitgedaagd te doen of ze zelf directeur

kamer gekregen speciaal voor jonge mensen zoals

zijn in hun afwegingen en besluiten. ‘Ik wil eigenlijk

zij. In Vlaardingen kon ze alleen in de daklozen-

niet meer dat medewerkers zeggen: dit staat ons

opvang terecht. ‘Aanleiding om er werk van te ma-

beleid niet toe. We praten regelmatig met elkaar om

ken dat we hier in de gemeente ook snel beschikbare

van elkaars afwegingen te leren.’ In een traject om

woonruimte gaan ontwikkelen zoals een short stay.’

een nieuw ondernemingsplan te maken zijn de

Kolsteeg: ‘Hier heb ik het ’s avonds aan tafel wel met

medewerkers met hulp van een extern bureau op

mijn eigen kinderen over gehad: om ze mee te geven

zoek gegaan naar de echte vraagstukken in hun

dat niet iedereen een veilig thuis heeft.’

werk. Waar wringt het? De nieuwe koers heeft het

Wat heeft de uitwisseling opgeleverd? ‘We gaan

motto Kompassie meegekregen. ‘Huurders zijn

meer met Minters optrekken. Meer dan we al

daarin gelijkwaardig, maar niet gelijk.’Door alle

deden.’ Hoe? Voorop staat vanaf nu: uitgaan van

activiteiten voor het nieuwe ondernemingsplan was

wat er wél kan. Kijken of onbenullige regels zijn weg

2020 een intensief jaar voor Waterweg Wonen. Dit

te strepen of aan de kaak te stellen. De consulenten

jaar wil Kolsteeg de ruimte nemen om echt invulling

Beheer van Waterweg Wonen hebben een lijst met

aan de nieuwe koers te geven. Om fouten te maken

adressen opgesteld waar zorgen over zijn om te

en daarvan te leren. ‘Dat was ook een tip van de

checken of die huishoudens bij de wijkteams in beeld

bestuurder van Minters: creëer rust om het eigen

zijn. De coördinator Ontruimingspreventie van

directeurschap te laten beklijven.’ Stip op de

Minters krijgt eerder een rol bij een oplopende

horizon: huurders die minstens een 8 geven voor

huurachterstand, zodat zij ook echt mee kan werken

de dienstverlening van Waterweg Wonen.

Aedes-Magazine 2020/1

«

OP AFSTAND DE BESTE

MAAK KENNIS MET DINA HET INTERCOMSYSTEEM MET LCD-DISPLAY EENVOUDIG OP AFSTAND EN IN REAL-TIME TE MANAGEN Kies voor het gemak én de uitstraling van het innovatieve intercomsysteem van Intratone.

Strakke individuele displays voor alle gebruikers. Eenvoudig op afstand en in real-time aan te passen door de beheerder via een beveiligde website. Plus: gegarandeerd lagere kosten door snelle installatie en nauwelijks onderhoud.

Maak nu een demo-afspraak via www.intratone-home.nl of bel: +31 (0)6 1460 7287 Intratone is een merk van Cogelec en is het best verkochte intercomsysteem in Frankrijk.

34

» leefbaarheid«

Aedes-Magazine 2020/1

» leefbaarheid «

OPGEKNAPTE KOLPINGBUURT IN NIJMEGEN

‘IEDEREEN IS WELKOM VOOR EEN BAKKIE’ Hier hangen de touwtjes nog uit de brievenbus.

De Kolpingbuurt had vroeger een negatief imago door overlast en criminaliteit. Dat is ten goede gekeerd.

Sinds de herinrichting samen met de bewoners is het een gezellige volksbuurt waar ook mensen uit andere delen van Nijmegen graag willen wonen. Vorig jaar kon heel Nederland meeleven met de bewoners in de NPO-serie ‘De Kolping – een volkswijk in renovatie’.

TEKST: SIMON KOOISTRA, FOTO'S: BART VAN DIEKEN

Aedes-Magazine 2020/1

35

» leefbaarheid«

36 Juul Heimans houdt via de halfopen boerendeur contact met de straat in de opgeknapte Kolpingbuurt in Nijmegen De buurt is tussen januari 2018 en juni 2019 compleet veranderd. Van de 242 huurwoningen zijn er 127 gerenoveerd en 115 gesloopt. Daar zijn 99 woningen voor in de plaats gekomen.

72 nieuwe eengezinswoningen, 7 levensloopbestendige woningen, 16 appartementen en 4 woonwerkwoningen.

Ook de openbare ruimte is meegenomen: meer pleintjes, meer ruimte en extra groen.

Het totale budget voor dit project bedroeg 27,2 miljoen euro.

»

Zelfs op een gure winterdag leven de ‘Kolpingnaren’ op

opgegroeid, heeft hij hiervoor twaalf jaar in Beuningen

straat. Iedereen kent en groet elkaar. Juul Heimans hangt

gewoond, tegen Nijmegen aan. ‘De eerste avond daar

over de rand van de half geopende boerendeur van zijn

vergeet ik nooit meer. Ik keek naar buiten en alles was

gerenoveerde woning. Hij is een van de vele Kolpingnaren

donker. Het was doodstil op straat. Ik zei tegen Maria:

die in deze buurt zijn opgegroeid en nooit meer weg willen.

volgens mij wordt hier niet geleefd.’

De boerendeur was een wens van de bewonersproject-

Sinds vier jaar is Maria door onder andere drie hernia’s

groep, die dit had afgekeken van de Tilburgse Vogeltjes-

gekluisterd aan een rolstoel. Toen ze hoorden dat er in de

buurt. Talis besloot niet alleen de nieuwbouwwoningen,

Kolpingbuurt levensloopbestendige woningen werden

maar ook de gerenoveerde woningen van een dergelijke

gebouwd voor mensen met een lichamelijke beperking,

deur te voorzien. Die staat symbool voor de openheid die de

grepen ze hun kans. Maria is dolgelukkig met de terugkeer

bewoners uitstralen. De levensloopbestendige woning van

op de plek van haar jeugd.

Erwin en Maria Aben is een zoete inval, want zij hebben ook nog een ‘terrasje’ voor hun deur.

ZANDBAK

Erwin is nieuw in de Kolpingbuurt, maar voelt zich vanaf het

Erwin heeft tijdens de crisis zijn baan als shovelchauffeur bij

begin geaccepteerd. ‘Ik kwam er wel regelmatig. Vroeger

een grondverwerkingsbedrijf verloren en is sindsdien niet

was het anders. Wat zal ik zeggen: soms was het té gezellig.

meer aan de bak gekomen. Hij heeft nu alle tijd voor de

Maar in het algemeen heeft de Kolpingnaar een groot hart

verzorging van zijn vrouw. Daarnaast is hij al 40 jaar een

op de goeie plek, al wordt daar soms verkeerd tegenaan

verwoed zendamateur. Daarmee heeft hij Maria aange-

gekeken.’ Met zijn vrouw Maria, die in deze buurt is

stoken. Beiden hebben via het bakkie een sociaal netwerk

Aedes-Magazine 2020/1

» leefbaarheid«

37 Erwin en Maria Aben zijn dolgelukkig met hun levensloopwoning in de Kolpingbuurt.

Erwin is al 40 jaar een verwoed zendamateur.

Daarmee heeft hij Maria aangestoken.

Beiden hebben via het bakkie een sociaal netwerk opgebouwd met mensen uit de wijde omgeving, die vaak ook langskomen om koffie te drinken.

opgebouwd met mensen uit de wijde omgeving, die vaak ook

van krotten en noodwoningen. Ook ambtenaren en

langskomen om koffie te drinken. Erwin: ‘Toen we hier vorig

arbeiders van nabijgelegen fabrieken vonden er

jaar kwamen wonen, was het nog een zandbak. Maar al wel

onderdak. De Kolpingbuurt groeide uit tot een

gezellig. Iedereen zette koffie voor elkaar. En ’s avonds kwam

arbeidersbuurt met een heel eigen karakter. Er is één

iedereen elkaar tegen bij de cafetaria, omdat er door de

toegangsweg. Wie er niets te zoeken heeft, komt er

renovatie weinig gelegenheid was om te koken.’ De cafetaria –

niet. Dit heeft het wij-zijgevoel in de buurt versterkt. De

voorheen een supermarkt – is een van de weinige panden die in

bewoners gingen voor elkaar door het vuur, maar

de oude staat is gebleven. Net als de vier koophuizen aan het

moesten weinig hebben van ‘indringers’. Ze tartten het

eind van de buurt, waar studenten wonen. Verder zijn alle

gezag en trokken zich weinig aan van wet en gebod. De

woningen nieuw of gerenoveerd en eigendom van Talis.

politie durfde er niet op te treden zonder een MEpeloton achter de hand. Mede-werkers van Talis

De Kolpingbuurt is geen gewone buurt. Dat komt door haar

voelden zich er ook niet altijd veilig.

geschiedenis en ligging. Tussen 1950 en 1953 bouwde de net opgerichte Katholieke Woningbouwvereniging Kolping (later

ZONDER WIELEN

opgegaan in Talis) 254 woningen op het kleine stukje

Elly Wolf, sinds 2012 actief als wijkadviseur in de

goedkope grond tussen de Muntweg en de spoorlijn. De

Kolpingbuurt: ‘Het gebeurde wel dat collega’s na een

meeste woningen werden toegewezen door de gemeente. Die

bezoekje in de wijk hun auto zonder wielen terug-

bestemde een groot deel van de nieuwe huizen voor urgente

vonden.’ Nieuwkomers werden argwanend bekeken.

woningzoekenden, zoals Indische Nederlanders en bewoners

Wolf: ‘Bij een bezichtiging kregen ze soms te horen dat

Aedes-Magazine 2020/1

‘Toen we hier vorig jaar kwamen wonen, was het nog een zandbak. Maar al wel gezellig.

Iedereen zette koffie voor elkaar’

»

38

» leefbaarheid«

Wijkadviseur Elly Wolf met Maria in een opgeknapte straat in de Kolpingbuurt. Toen Talis aankondigde de buurt op de schop te nemen, namen bewoners aanvankelijk een verzetshouding aan, vertelt Wolf.

Na de eerste argwaan van de bewoners, hebben zij uiteindelijk volop meegedacht over de plannen voor de vernieuwing.

In een reuze-‘letterbak’ aan één van de gevels hebben bewoners foto’s en andere herinneringen aan de oude situatie opgehangen, zoals een bos met de sleutels van alle gesloopte huizen.

»

anderen de woning harder nodig hadden. Dan dropen ze af

voorbereidde voor renovatie en nieuwbouw. Wolf: ‘De

en zo kon het gebeuren dat nummer 140 of 150 op de lijst

Kolpingbuurt was in onze ogen een normale volks-

de woning kreeg.’ Veel bewoners leefden van een

wijk geworden en dat wilden we zo houden. De sociale

uitkering. Dat was haast de norm. Wolf: ‘Als iemand ’s

cohesie die we in andere buurten met moeite van de grond

ochtends naar zijn werk ging, kwam het voor dat de buren

krijgen, is hier van nature aanwezig. Hier krijgt niemand de

hem toeriepen dat je gek bent om te werken voor je geld,

kans maandenlang dood te liggen in zijn huis. Als iemand

want je kunt het geld ook gewoon krijgen.’

ziek is, komen de buren met een pannetje soep langs.’

Toen Talis aankondigde de buurt op de schop te nemen,

EINDE AAN DE ‘VRIJSTAAT’

namen bewoners aanvankelijk een verzetshouding aan.

Toenmalig burgemeester Ter Horst besloot begin deze

Wolf: ‘Ze waren gewend dat alles voor hen werd bepaald,

eeuw een einde te maken aan wat zij de ‘vrijstaat’ noemde

dus er zou wel een kant-en-klaar plan in de la liggen. De

en nam een voorschot op wat later de Rotterdamwet ging

stemming sloeg om, toen bestuurder Ronald Leushuis

heten. Er kwamen regels voor een bijzondere woning-

tijdens een buurtbijeenkomst duidelijk maakte dat er nog

toewijzing. Nieuwe bewoners moesten 23 jaar of ouder

niets was besloten en dat bewoners zich konden opgeven

zijn, betaald werk hebben en mochten de vijf voorgaande

voor een participatietraject om mee te denken.’

jaren niet in aanraking zijn geweest met justitie. Dit heeft de buurt in sociaal opzicht goed gedaan, stelt Wolf. In 2014

Hillina Wolters, sinds 2015 als projectleider bij de Kolping

besloot Talis geen nieuwe bewoners meer te huisvesten in

betrokken en tegenwoordig projectmanager bij Talis:

vrijkomende woningen, omdat ze in dat jaar de plannen

‘Zowel nieuwe bewoners als mensen die hier al lang wonen

Aedes-Magazine 2020/1

»

» leefbaarheid «

Aedes-Magazine 2020/1

39

40

» leefbaarheid « Foto midden onder: Annabel Meulenveld (23) huurt één van de vier woon-werk-

woningen. Ze voldoet aan de eis van Talis van bedrijvigheid met uitstraling voor de buurt. Annabel maakt onder andere vlogs en bedrijfsvideo’s in opdracht (annabel.nl).

Is opgegroeid in Nijmegen, maar nieuw in de Kolpingbuurt: ‘De mensen zijn hier heel direct en superaardig.’

Alle nieuwe en gerenoveerde woningen hebben zonnepanelen gekregen.

Op de grote foto staat links Truus Lentjes. Ze is op bezoek bij haar dochter Heidi en kleinkinderen Amber en Jayden. Zelf woont ze in een nieuw appartement (foto midden boven).

»

gaven zich op. Van de 28 participanten zijn er zo’n twaalf

voldaan aan de wens van meer licht en ruimte. Een aantal

tot het einde actief gebleven en zij haalden ideeën op bij

woningen dat dwars op het spoor stond, is vervangen door

andere buurtbewoners. Wij wilden zo min mogelijk

nieuwe woningen evenwijdig aan het spoor. Die hebben

slopen, want nieuwbouw kost meer geld dan renovatie.

als voordeel minder geluidsoverlast. Voor het betrekken

Ons aanvankelijke idee was de minder mooie woningen aan

van de bewoners bij de fysieke én sociale opknapbeurt van

het begin van de wijk te slopen en de chiquere aan het eind

de buurt kreeg Talis in februari een eervolle vermelding bij

te renoveren. Maar de bewoners waren bang voor een

de uitreiking van de jaarlijkse Architectuurprijs van Archi-

scheiding tussen een oude en nieuwe Kolping. Daarom

tectuurcentrum Nijmegen. ‘Hun aanpak is een inspirerend

hebben we renovatie en nieuwbouw door elkaar gedaan.’

voorbeeld voor werken aan sociale duurzaamheid’, aldus het juryrapport.

ZES PLEINTJES Bijna de helft is vernieuwd. Na aanbestedingsprocedures,

Wolters roemt de samenwerking tussen corporatie, aan-

waarbij bewoners ook werden betrokken, is aannemer

nemer gemeente en bewoners. ‘Soms vond de aannemer

Hendrik Bouw en Ontwikkeling van drie partijen als beste

dat we te veel meegingen in de wensen van de bewoners.

uit de bus gekomen. Advies- en ontwerpbureau Buro SRO

Dan ging hij op de rem staan. Bij nader inzien waren

kwam op het idee van de Kolpingstraat weer de hoofdstraat

bewoners bijvoorbeeld niet blij met de plekken voor de

te maken die ze vroeger ook was, onderbroken door zes

leidingen en radiatoren van de cv, maar dat kon de aan-

pleintjes (vroeger waren dat er twee) die als bedeltjes aan

nemer niet meer veranderen zonder hoge kosten te maken.

een armband (de hoofdstraat) hangen. Hiermee werd

En de bewoners van hoekwoningen zagen hun wens voor

Aedes-Magazine 2020/1

41

» leefbaarheid « Vlak voor de sloop van haar oude huis overleed de man van Truus (links op de foto). Ze kon het psychisch niet aan om in de oude woning te blijven en kreeg vervroegd een wisselwoning, maar moest snel weer naar een ander tijdelijk adres. Nu komt ze tot rust in haar nieuwe appartement. ‘Het was te veel’, verzucht ze.

Maar ze is blij dat ze dichtbij haar familie kan blijven.

Dochter Heidi: ‘Mijn moeder heeft het moeilijk gehad met haar gezondheid.

Maar iedereen kent haar en helpt als het nodig is. Als ze in een andere buurt had gewoond, was het niet goed afgelopen.’

een achterom naast hun woning niet in vervulling gaan,

wonen en dus tijdelijk een wisselwoning wilden. Of dat ze

omdat de architect bedong dat daar een dichte muur kwam.

met stadsvernieuwingsurgentie wilden verhuizen, bijvoor-

Maar in grote lijnen is iedereen blij met het resultaat.’

beeld omdat ze opzagen tegen twee keer verhuizen, een

Voordat het zover was, hebben bewoners veel overlast

grotere woning wilden of in een andere wijk wilden wonen.

moeten doorstaan. Straten die op last van nutsbedrijven keer

Toch is van die mogelijkheid nauwelijks gebruikgemaakt,

op keer werden opengebroken; bewoners die twee en soms

ook niet door de nieuwelingen in de wijk. Iedereen die

zelfs drie keer van woning moesten wisselen. Soms konden

wilde, kon in de wijk blijven wonen en bijna iedereen

ze er met de auto niet door om hun spullen te verhuizen,

wilde dat ook. ‘Dat nam veel kou uit de lucht’, zegt Wolters.

maar ook hier deed de burenhulp wonderen. Met handkarren hielpen ze elkaar om de boedel van de ene naar de

De huurders van de gerenoveerde woningen betalen

andere plek te sjouwen.

hetzelfde als vóór de renovatie. Bij mutaties gaat de huur

‘Iedereen die wilde, kon in de wijk blijven wonen en bijna iedereen wilde dat ook’

zelfs iets omlaag om een betere verhouding te krijgen met de

ZONNEPANELEN

huur van de nieuwbouwwoningen, die groter zijn en beter

Wolters: ‘Tijdens een recente evaluatie hebben we ons de

geïsoleerd. Overigens hebben alle woningen zonnepanelen,

vraag gesteld of we beter een jaar extra hadden kunnen

zodat iedereen zijn energiekosten kan verlagen. Voor de

uittrekken voor de uitvoering van alle werkzaamheden. Nu

bewoners die twee keer moesten verhuizen is het zwaar

hebben we alles binnen anderhalf jaar moeten doen, wat het

geweest, zegt Wolf. ‘Daardoor hebben we dingen gedaan

voor iedereen behoorlijk intens maakte.’ Vooraf konden

die we normaal niet doen. Vaak ook om geen tijd te

bewoners aangeven of ze in de Kolping wilden blijven

verliezen. Als een wisselwoning leeg moet omdat er andere

Aedes-Magazine 2020/1

»

42

» leefbaarheid « Henri van de Wardt woont in een nieuwe woning op de oude plek, maar dan evenwijdig aan het spoor in plaats van

haaks daarop. Dat geeft minder geluidsoverlast.

»

mensen in moeten en de bewoner ligt in het ziekenhuis, dan

KOLPINGBUURT BEZOEKEN?

halen we zelf even de spullen op.’

Talis en aannemer Hendriks Bouw en Ontwikkeling gaan in april en mei 2020 rondleidingen organiseren voor

WIJNTJE NA HET KIBBELEN

corporaties. Corporatiemedewerkers kun zich daarvoor

In de tv-serie die over de Kolpingbuurt is gemaakt en

inschrijven.

afgelopen december werd uitgezonden, worden Elly Wolf en haar collega Bert van den Hurk gevolgd bij de steun aan

Stuur een mailtje naar reactie@talis.nl als je een

bewoners. Zo zien we dat Bert de ene bewoner helpt met

uitnodiging wilt ontvangen.

het ophangen van de gordijnen en de andere met het

Meer informatie over de Kolpingbuurt:

verhuizen van de koikarpers in een klikobak vol water. Hij

www.indekolping.nl.

heeft zelfs een tweedehands zwembad via Marktplaats gekocht als tijdelijk onderkomen voor de vissen.

Wolf: ‘Dat was voor mij over de grens. Prima om oplossingen aan te dragen, maar bewoners moeten het zelf doen en niet de wijkbeheerder. Daar hebben Bert en ik stevige discussies over gehad. Ze noemden ons wel het echtpaar van Talis, haha. We konden enorm kibbelen, maar aan het eind van de dag dronken we samen een wijntje en was het weer goed.’

Aedes-Magazine 2020/1

«

STICHTING

Zonnepanelen voor huurders Exclusief voor woningcorporaties! ✓ Duurzaam, transparant en sociaal ✓ Beste prijs-kwaliteit, ongeacht koop of financiering ✓

Ontdek Wocozon: dé specialist in zonnepanelen voor woningcorporaties.

Met ook nog eens een flinke dosis ervaring. U zet de stap naar duurzame energie, Wocozon doet het werk en dankzij voordelige zonne-energie krijgt u blije huurders. Bel of mail voor een afspraak.

Bel 085 744 10 58 of kijk op wocozon.nl

10-02-2020 09:41

adv-Wocozon-Aedes Magazine-2019v2.indd 1

U wilt niet alleen asbest saneren

Maar ook direct uw woningen verbeteren

Man&Mach levert nooit half werk. Wij saneren niet alleen, maar kunnen u volledig ontzorgen. Bij enkele panden, maar ook bij complete woningblokken.

Desgewenst verzorgen wij de bewonerscommunicatie en voeren wij herstelwerkzaamheden uit. Man&Mach helpt snel en vakkundig. Overlast beperken wij altijd tot een minimum. Zo werken we samen aan een gezonde en veilige woonomgeving.

• Standaard tarieven bij mutaties

• Overlast voor bewoners tot een minimum beperkt • Snellere verhuur door minder leegstanddagen • Verzorgen van bewonerscommunicatie

REVOORT MAAKT RUIMTE VOOR

Het universele keramiek programma van Ideal Standard Dankzij een groot aanpassingsvermogen en flexibiliteit bieden de producten van de serie Eurovit van Ideal Standard perfecte sanitaire oplossingen voor bijna alle bouwprojecten. Door een even praktisch als aantrekkelijk design zijn de wastafels, fonteinen, toiletten en bidets van de serie Eurovit geschikt voor projecten in de woningbouw en in de commerciële en publieke sectoren.

De wastafels van Eurovit zijn beschikbaar met zowel ronde als hoekige basisvormen. Volgens de huidige trend in de richting van hoekige basisvormen zijn de wastafels van de serie Eurovit uitgebreid met aantrekkelijke hoekige wastafel varianten.

De wandclosets van de serie Eurovit zijn beschikbaar als zowel randloze variant alsook met een normale spoelrand. Daarmee is het Eurovit keramiek nog universeler inzetbaar en voor alle doeleinden een ideale oplossing – en dat alles tegen een zeer goede prijs-kwaliteitverhouding.

Eurovit Staand Closet Vlakspoel PK /AO

Eurovit Wandcloset Diepspoel /Randloos

Eurovit Wastafel Rond

Vlakspoel, PK Vlakspoel, PK + 6cm Vlakspoel, AO Vlakspoel, AO + 6cm

520 mm diepspoel 520 mm randloos

650 mm 600 mm 550 mm 500 mm

V320101 V311601 V313101 V311701

V311601

V390601 K284401

V390601

V134001 V144001 V154001 V200101

V144001

» feiten en cijfers «

45

Aandeel armste huishoudens in corporatiewoningen stijgt % 45 20% laagste inkomens 40

35

20-40% lage inkomens

30

25

midden en hoge inkomens

20 1998

2002

2006

2009

2012

2015

2018

TEKST: ELSKE KOOPMANS, CIJFERS: RIGO-RAPPORT VEERKRACHT IN CORPORATIEBEZIT

‘Voorkom afglijden armste wijken door goede begeleiding’ KEES LEIDELMEIJER, ONDERZOEKER/BESTUURDER VAN IN.FACT.RESEARCH

In corporatiewoningen onder de libera-

daarom daalt deze lijn heel sterk. De laatste

toe te laten in hun woningen. Zij hebben

lisatiegrens wonen vooral huishoudens

jaren daalt de onderste lijn harder, bijvoor-

deze ruimte, maar benutten die nu nog te

met de 20 procent laagste inkomens.

beeld door de acties tegen scheefwonen.’

weinig. Overigens leveren niet alle midden-

Dit aandeel is tussen 2015 en 2018 met

inkomens een bijdrage aan de leefbaarheid.

bijna 5 procentpunt gestegen, wat een

‘De net niet allerlaagste inkomens in een

Een accountant die nooit thuis is, doet

versnel-ling van de trend betekent ten

corporatiewoning nemen minder toe, waar-

minder voor een wijk dan een verpleeg-

opzichte van de periode 2009-2015.

schijnlijk omdat meer allerlaagste inkomens

kundige of agent die meedoet in de in de

Middeninkomens en hogere inkomens

in de huizen trekken. De kwetsbare

wijk.’

verlaten juist vaker hun corporatie-

groepen, zoals werklozen, mensen met een

woning.

licht verstandelijke beperking, ex-patiënten

‘Je kunt zorgen dat de arme wijken niet

uit de geestelijke gezondheidszorg, vinden

verder afglijden door het afbreken van de

‘De laagste inkomens wonen steeds vaker in

geen andere woning. Dit zijn de bedoelde

verzorgingsstaat tegen te gaan. Zorg

sociale huurwoningen, omdat dat het beleid

uitkomsten, want we willen dat de allerarm-

bijvoorbeeld dat je mensen eerder aan werk

is. Dat is gericht geweest op het vermin-

sten in corporatiewoningen een plek vinden.

helpt en zorg voor goede begeleiding van

deren van het aantal sociale huurwoningen

Onbedoelde uitkomst is dat de concentratie

mensen met psychische problemen.’

en op het steeds vaker toewijzen van deze

van deze groepen leidt tot problemen. We

woningen aan de allerarmsten. De hogere

willen dit, maar het wordt nu te eenzijdig.

Meer lezen? Kijk op: www.aedes.nl/

inkomens krijgen juist minder van deze

Woningcorporaties kunnen hier onder meer

veerkracht

woningen toegewezen en stromen uit en

wat aan doen door meer middeninkomens

Aedes-Magazine 2020/1

46

» toezicht «

Aedes-Magazine 2020/1

» toezicht «

TOEZICHT OP DIGITALISERING

’TECHNOLOGIE IS EEN MIDDEL EN GEEN DOEL OP ZICH’ Hoe zet je digitale technologieën in om de doelstellingen van de corporatie te bereiken? Dat is een strategische vraag die bij uitstek in de bestuurskamer op tafel zou moeten liggen. Toch staat digitalisering nog niet in elke RvC op de agenda. Drie toezichthouders aan het woord over kansen en dilemma’s.

TEKST: LISETTE VOS, ILLUSTRATIE: CURVE

»

Aedes-Magazine 2020/1

47

48

» toezicht «

»

Digitale transformatie, Internet of things, blockchain.

zich. Woningcorporaties zetten zich in voor betaal-

Volgens toezichthouder Boban Vukicevic leiden

bare en passende woningen voor huurders met een laag

buzzwoorden vaak af van de kernvraag: hoe kan de

inkomen. Zij bewaken de financiële continuïteit en

corporatie digitale technologieën inzetten om de

luisteren naar geluiden uit de samenleving. In digitale

doelstelling van de organisatie te bereiken? Vukicevic is

technologieën moet de huurder dus centraal staan.’

expert digitale innovatie en toezichthouder bij de

Niets doen is volgens Vukicevic geen optie: ‘Als

Brabantse woningcorporatie Leystromen. ‘Nieuwe

corporatie moet je die maatschappelijke trends onder-

technologieën bieden inderdaad veel kansen. Maar elke

kennen, en daarin meegaan.’ De impact van de smart-

organisatie moet bij het begin beginnen: wat is de

phone is enorm: nagenoeg iedereen heeft een eigen

missie? En hoe kan technologie daaraan bijdragen?’

computer in zijn broekzak en is met de wereld verbonden. Steeds meer data – via apps en sensoren –

MAATSCHAPPELIJKE DOELEN

zijn beschikbaar. Organisaties kunnen met data beter

Vukicevic is sinds mei vorig jaar commissaris bij

onderbouwde beslissingen nemen (zoals op het gebied

Leystromen met digitalisering en sociale innovatie in zijn

van duurzaamheid) en kosten besparen.

portefeuille. De Governancecode, waarin de maatschappelijke doelstelling van corporaties staat

De Vereniging Toezichthouders van Woningcorporaties

beschreven, is een belangrijke leidraad. ‘Als je de exacte

(VTW) heeft digitalisering hoog op de agenda. De

doelen van een organisatie kent, begint het denken over

digitale transformatie heeft impact op de strategie van de

digitalisering. Technologie is een middel, geen doel op

corporatie: hoe kunnen we met veel beschikbare data betere beslissingen nemen en wat betekent dit voor de manier van werken? Wat zijn de kansen en risico’s? Dit zijn bij uitstek vragen voor toezichthouders, maar nog niet elke RvC gaat er mee aan de slag. In vacatures voor nieuwe RvC-leden wordt vaker gevraagd om kennis en

BIJEENKOMSTEN EN HANDREIKING

ervaring op dit gebied, maar de digi-commissaris is geen gemeengoed.

Michel Hofman, Chief Information Officer (CIO) van het

De VTW houdt – in samenwerking met Aedes – vanaf eind april 2020 zes

Isala ziekenhuis in Zwolle én toezichthouder bij

regionale bijeenkomsten over toezicht op digitalisering. Spreker is onder

Woonbedrijf ieder1 in Deventer en Zutphen, vraagt in

anderen digi-commissaris Ries Bode, met ervaring in de maritieme en

de RvC wél al nadrukkelijk aandacht voor het thema. ‘Er

logistieke sector. Hij stelt – op basis van onderzoek van het Nationaal

zijn steeds meer mogelijkheden, tegelijkertijd neemt de

Register – dat de kennis in de RvC over digitalisering vaak onvoldoende is

afhankelijkheid van digitale systemen toe. In de audit-

en dat de digitale transformatie vaak geen onderdeel is van de strategie van

commissie hebben we als RvC onder meer gesproken

de organisatie. Zijn advies aan de RvC: zet het thema op de agenda.

over cybersecurity. Een datalek bijvoorbeeld is niet 100 procent te voorkomen. Maar de kans daarop kun je wel

Daarnaast werkt de VTW – in samenwerking met Ries Bode – aan een update van de handreiking over toezicht op digitalisering en

zo klein mogelijk maken.’

informatietechnologie uit september 2018, met aandacht voor de digitale

KPI’S VOOR DIGITALE SYSTEMEN

strategie (kansen en risico’s), dilemma’s voor toezichthouders en vragen

Volgens hem begint een aanpak cybersecurity met

voor de bestuurder.

inzicht in de risico’s en die op waarde kunnen schatten.

Hij pleit voor Kritieke Prestatie Indicatoren (KPI’s) voor

Kijk voor meer informatie op:

digitale omgevingen. ‘Net als bij de KPI’s voor de

www.vtw.nl/informatisering-en-digitalisering

financiële bedrijfsvoering zouden die aan minimale eisen moeten voldoen. In de financiële sector is dat al gebruikelijk.’ Hofman, die veel ervaring heeft opgedaan in de bankwereld, heeft niet alleen oog voor de risico’s: hij ziet ‘ontelbaar veel kansen’ voor corporaties.

Als voorbeeld noemt hij de digitale corporatie qlinker

Aedes-Magazine 2020/1

» toezicht «

49

van de Utrechtse corporatie Mitros. ‘Het digitale platform stelt de huurder in elk bedrijfsproces centraal, zoals het aanbod huurwoningen of de afhandeling van een klacht. Qlinker maakt het voor de huurder zo gemakkelijk mogelijk om zelf zaken te regelen. Die aanpak juich ik toe.’ Achter het platform qlinker gaat een hele wereld schuil die wel dilemma’s oplevert, zoals de uitwisseling van data met de Belastingdienst voor de inkomenstoets. De toekomstige huurder moet hiervoor eenmalig toestemming geven. ‘Dat werkt efficiënt, maar het systeem moet wel de privacy waarborgen. Dat kan door één checkvraag te stellen: voldoet de huurder aan de inkomenstoets ja of nee? De traditionele route is niet per definitie veiliger. Als je een salarisstrookje naar een organisatie opstuurt, loop je kans dat het gaat rondslingeren.’

EEN GOED FUNDAMENT Woonbedrijf ieder1, waar Hofman toezichthouder is, staat nog aan het begin van de digitale transformatie. De corporatie koos voor een nieuw ERP-systeem voor de interne bedrijfsprocessen met meer mogelijkheden om te digitaliseren en daarmee data sneller en beter te kunnen analyseren. Maar de datakwaliteit is nog

‘Je krijgt iedereen mee als je het gesprek voert over wat digitalisering voor huurders kan betekenen’

onvoldoende om hiermee al volop aan de slag te gaan.

Hofman: ‘Ambities zijn belangrijk, maar je moet als RvC ook sensitief zijn. Wat kan een organisatie aan? Het is van belang om eerst een goed fundament te leggen.’

belang. We hebben de managers van alle betrokken

Studentenhuisvester SSH& in Arnhem en Nijmegen is al

afdelingen uitgenodigd, ook van wonen en vastgoed.

een stap verder: hun jonge huurders willen zaken online

Want digitalisering vraagt om een integrale aanpak.’

kunnen regelen. En dat kan: zij dienen bijvoorbeeld via

Ruiter (28 jaar) heeft in de RvC heeft de meeste kennis

het platform Ask Simon een reparatieverzoek in. Ander

over digitalisering, hoewel ze maar een half jaar

voorbeeld: studenten bezichtigen vanuit het buitenland

werkervaring op IT-gebied heeft bij het Instituut Fysieke

online een studentenkamer die SSH& aanbiedt. In de

Veiligheid. Het zegt ook niet alles dat ze één van de

RvC gaan de gesprekken tot nu toe vooral over de

jongste commissarissen in de sector is. ‘Toen ik student

risico’s, stelt toezichthouder Merel Ruiter. ‘Waarborgen

was, zat iedereen op Facebook. Nu zitten studenten op

we de privacy van de huurders? Zijn de digitale

Snapchat en voel ik mij al oud. De ontwikkelingen gaan

systemen veilig en hoe kunnen we een datalek

zo hard dat je snel achterloopt.’

voorkomen? Dat zijn de vragen die we stellen.’

Volgens Boban Vukicevic kunnen toezichthouders met veel of juist weinig digitaliseringskennis prima met

THEMABIJEENKOMST DIGITALISERING

elkaar het gesprek voeren. ‘De kloof is niet zo groot. Als

De VTW-bijeenkomst over toezicht op digitalisering van

sommigen wellicht snel afgeleid, omdat het hun wereld

eind vorig jaar spoorde Ruiter aan om na te vragen of de

niet is. Maar je krijgt iedereen mee als je het gesprek

corporatie een digitale strategie heeft: die bleek er te

voert over de maatschappelijke doelen van de

zijn. De RvC houdt binnenkort een themabijeenkomst

corporatie, en wat digitalisering voor huurders kan

over digitalisering, waarin de manager Financiën een

betekenen. Daar gaat het om. De technologie is in deze

presentatie over de IT-strategie houdt. ‘Iedereen ziet het

fase het minst relevant.’

je te veel in digitaliseringstermen blijft hangen, raken

Aedes-Magazine 2020/1

«

50

» groeten uit «

GRONINGEN

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders.

In deze rubriek zoomen we op één regio in. Hoe is de situatie?

En welke rol spelen woningcorporaties? In Groningen zijn de verschillen enorm. Van krimp en aardbevingsproblematiek in de ‘ommelanden’ tot een zwaar overspannen woningmarkt in de stad. Hoe gaan de corporaties om met deze verschillen?

TEKST: JASPER MONSTER

» groeten uit «

»

51

Voor Sije Holwerda, directeur-bestuurder van de Groningse woningcorporatie De Huismeesters, zijn de prioriteiten duidelijk. De stad heeft, net als bijna alle andere grote Nederlandse steden, te maken met een zeer gespannen woningmarkt. De huizenprijzen schieten de lucht in, de druk op de sociale huurwoningen neemt toe en er is een duurzaamheidsdoelstelling.

‘We moeten tegen de klippen op bouwen om aan de vraag te kunnen voldoen’, legt Holwerda uit.

‘Tegelijkertijd ligt er de ambitie om als stad in 2035 CO2neutraal te zijn. Een grote uitdaging voor de zes corporaties in de gemeente Groningen. Zeker omdat we ook niet zomaar willen uitbreiden. We willen de kwaliteit van de omgeving behouden dus bouwen moet zoveel mogelijk in de stad zelf.’

Wethouder Roeland van der Schaaf (PvdA, wonen) onderschrijft zijn visie. ‘Qua gekte, prijsstijgingen en

Groningen in cijfers

gemiddelde verkooptijd komen we in de buurt van steden als Utrecht en Amsterdam. Ik denk dat die problemen de komende jaren alleen maar groter

Aantal inwoners: 231.299 (Groningen stad), 352.689 (regio)

worden. Samenwerken met marktpartijen en

Aantal huishoudens: 135.076 (Groningen stad), 158.664 (regio)

corporaties is essentieel.’

Woningmarktregio: Groningen Drenthe Woningcorporaties: 14 in de provincie, waarvan 6 in Groningen stad

NEUZEN DEZELFDE KANT OP

Aantal woningen stad: 114.733 (huur 60% en koop 40%)

De oververhitte woningmarkt in de stad Groningen is de

Aantal woningen regio: 164.929 (huur 40% en koop 60%)

helft van het verhaal. De rest van de provincie heeft

Type huur provincie: 68% sociaal/ 32% particulier

twee compleet andere opgaven die vragen om een

Gemiddelde maandhuur corporatiewoningen: 515 euro (Groningen

oplossing: de krimp en de aardbevingsproblematiek.

stad) 505 (vijf gemeenten Noord-Groningen)

Holwerda kent die andere kant van de medaille maar al

Gemiddelde WOZ: 166.000 euro (provincie), 157.000 euro (stad)

te goed. Als voorzitter van samenwerkingsverband G13 – waarin alle corporaties uit de provincie zich hebben verenigd – probeert hij alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Het doel? Gezamenlijk oplossingen bedenken en zo verbinding maken tussen de stad en de

KRIMP IS TE EENVOUDIG

‘ommelanden’.

In Noordoost-Groningen is woningcorporatie Acantus

‘Zo’n acht jaar geleden begonnen we met de C14. Daarin

actief in vijf gemeenten en heeft ruim 13.000 sociale

zaten alle corporaties die actief waren in het

huurwoningen in beheer. Directeur-bestuurder Anita

aardbevingsgebied. Samen pakten we zaken aan als de

Tijsma omschrijft haar werk als ’de ruimte benutten voor

versterkingsopgave, de schadeafhandeling en de

nieuwe samenwerkings- en woonconcepten én

communicatie richting de bewoners. Maar we merkten

voorkomen dat we de rafelrand van Nederland worden.’

dat ook op andere terreinen samenwerken noodzakelijk

Naast de aardbevingen heeft het uitgestrekte gebied

was. Daarom hebben we sinds begin dit jaar twee

ook te maken met een bevolking die steeds ouder

verschillende samenwerkingsverbanden. G13 voor de

wordt, in aantal daalt en een relatief lage economische

gehele provincie, KR8 voor de corporaties in het

status heeft. Om die problemen zo goed mogelijk te

aardbevingsgebied. Er is geen regio in Nederland te

kunnen aanpakken, is Acantus lid van zowel de G13 als

vinden waar de verschillen op de woningmarkt zo groot

de KR8.

zijn als in Groningen.’

‘Noordoost-Groningen aanduiden als krimpgebied is te

Aedes-Magazine 2020/1

»

52

» groeten uit «

Nieuwe woningen in Delfzijl zijn kleiner dan voorheen, dat past bij de kleinere huishoudens.

»

eenvoudig en doet geen recht aan deze mooie regio’,

mensen moeten wel met plezier kunnen blijven wonen’,

zegt Tijsma meteen. ‘Sommige kernen zijn door de

zegt Edo Ladage, voorzitter van Huurderskoepel

aanwezige voorzieningen juist wel in trek. Daar moet je

Acantus. ‘Daar strijden wij voor. En zo’n

als corporatie op inspelen. Geen groei van de voorraad,

versterkingsopgave als in Delfzijl is juist een kans om op

maar verandering. Dat is een uitdagend businessmodel.’

een creatieve manier te kunnen voldoen aan de vraag van de bewoners. Wel is het belangrijk dat we de juiste

INNOVATIE

keuzes maken. Over tien jaar moeten we er met een

Daarnaast heeft Tijsma ook nog te maken met de

goed gevoel op kunnen terugkijken.’

gevolgen van de aardbevingen in het gebied. ‘Door de onzekerheid die deze problematiek met zich meebrengt

STUG VOLHOUDEN

voor de bewoners is de urgentie van

Hoe groot de verschillen soms ook zijn, de partijen in

aardbevingsbestendige woningen hoog, met daarnaast

Groningen zijn het er over eens: samenwerken is de

betaalbaarheid die belangrijk blijft.’ De oplossing in deze

sleutel tot succes. ‘Een duivels dilemma is het soms’,

complexe opgave: samenwerken en innoveren. ‘Want

erkent Holwerda. ‘Als je probeert de problemen in de

hoe complex de problemen ook zijn, er ontstaan kansen

stad op te lossen, conflicteert dat al gauw met de

in een gecombineerde aanpak.’

belangen twintig kilometer verderop. Maar zolang we in

In Delfzijl bijvoorbeeld, de gemeente met de grootste

gesprek blijven en de programma’s goed op elkaar

bevolkingsdaling van 14 procent heeft Acantus voor 386

afstemmen, komt dat zeker goed.’

huurders nieuwe woningen gebouwd. De noodzakelijke

‘Makkelijk is het niet, maar we moeten een paar jaar lang

versterkingsopgave door de aardbevingen is

stug dit beleid volhouden’, aldus wethouder Van der

gecombineerd met innovatieve wijkvernieuwing. ‘We

Schaaf. ‘We beseffen dat we elkaar nodig hebben. Het

werken intensief samen met huurders, gemeente en

toekomstperspectief van het hele Noorden is van

aannemers en hebben nieuwe, kleinere woningen

levensbelang voor onze stad.’

geïntroduceerd. De nieuwbouw is duurzaam en toekomstbestendig, past beter bij de gemiddelde grootte van de huishoudens en de woningen zijn door de beperkte oppervlakte beter te betalen.’

Huurders zijn er blij mee. ‘In deze regio is veel armoede,

Aedes-Magazine 2020/1

‘We werken intensief samen met huurders, gemeente en aannemers’

«

Resultaatgericht samenwerken?

Woonpartners Midden-Holland geeft groen licht

“Wij gaan vol inzetten op resultaatgericht samenwerken (RGS).”

Zo besluit Woonpartners Midden-Holland na een onderhoudspilot met energetische maatregelen van 14 complexen. Ontdek waarom de woningcorporatie de RGS-sprong maakt bij verduurzamingsprojecten.

Manager Vastgoedonderhoud Lesia Kovtun vertelt over de RGS-pilot die een enorme omslag teweeg heeft gebracht.

Lees haar verhaal op vgokeur.nl/lesia

Volg ons op linkedin.com/company/vgokeur

Maak kennis met resultaatgericht samenwerken op vgokeur.nl

Haalbare plannen

Toekomstbestendig ontwikkelen

Van plan naar actie Communities creëren

Een haalbaar én breed gedragen ontwikkelplan.

Timpaan is een maatschappelijk betrokken woning­

hoeven bewoners hun wijk niet uit: eerst worden er

ontwikkelaar. Timpaan is in het bijzonder gericht op

nieuwe woningen toegevoegd en kan men verhuizen.

betaalbare woningen voor starters, gezinnen, kleine

Daarna pas vindt sloop of renovatie plaats. Dit is voor

huishoudens, ouderen en zorgbehoevenden. Door onze

de bewoners fijn. Maar ook voor de corporatie

kennis van betaalbaar én hoog waardig wonen, leggen

financieel aantrekkelijk.

woningcorporaties steeds vaker een adviesvraag bij

Deze scenario’s gaan verder dan een ontwerp. Wij

ons neer. Onlangs hebben wij voor een corporatie een

maken een financieel haalbaar plan dat als grondige

haalbaarheidsonderzoek gedaan voor een grote

basis dient voor een verder ontwikkeltraject, dat

woonzorglocatie. Timpaan sprak met diverse belang­

Timpaan dan uiteraard ook kan uitvoeren. Een plan

hebbenden, zoals de eigenaar, huurders, de gemeente

dat kan rekenen op draagvlak bij de verschillende

en omwonenden. Deze brede input heeft geleid tot een

stakeholders. Van visie naar realisatie is ons devies.

aantal scenario’s, inclusief doorrekening. In ons advies Polarisavenue 132, 2132 JX Hoofddorp •

(0232) 001 600 •

info@timpaan.nl

•

www.timpaan.nl

» column «

NOODKREET IN VERMOMMING Weet u nog. Een maand geleden maakten we ons druk over de ‘Red dit land’-tweet van Thierry Baudet. Ook wel bekend geworden als FOTO: ANTOINETTE MARTIJNSE

de ‘Marokkanen’-tweet. De leider van de virtueel grootste politieke partij van Nederland twitterde dat vriendinnen ‘ernstig worden lastig gevallen door vier Marokkanen’ en ‘Breek los van politiek correct gelul. Red dit land’.

De vraag of de tweet is gebaseerd op juiste of onjuiste feiten is niet zo relevant. Baudet maakt de vier Nederlanders met een migratieachtergrond (ambtenaren in functie of niet, sympathiek of niet, Marokkaan of niet) tot symbool van de teloorgang van Nederland. Door op hem te stemmen kan het land gered worden, is zijn boodschap.

De tweet zelf is gewoon de zoveelste coming-out van Baudet. Ik verbaas mij vooral over de reacties van zijn collega-politici. Die varieerden van ‘Onjuist en veel te kort door de bocht’ via ‘Onverstandig’ tot ‘Wees een vent en bied je excuses aan’. Vrijwel

‘Red dit land, begin bij de volkshuisvesting’

iedereen legde een link met de onjuiste feiten waarop Baudet zich baseerde. Niemand groef een spade dieper. Niemand benoemde het onderliggende, tamelijk angstaanjagende, probleem.

Het is een nare waarheid, maar de medestanders van Baudet zijn flink vertegenwoordigd onder huurders van corporatiehuizen. En dat sluit naadloos aan bij het onlangs verschenen RIGO-rapport Veerkracht in het corporatiebezit over de groeiende tweedeling in Nederland. ‘Arme wijken gaan hard achteruit’ kopte Trouw over dat onderzoek. Een stem op een protestpartij ligt dan voor de hand.

Neem het stemmers uit armere wijken eens kwalijk.

Dat brengt me terug bij de spade dieper. Het garen dat Baudet spint, wordt door overheidsbeleid als wol op het spinnenwiel gezet. De tweet van Baudet is niets anders dan een politiek vakkundig vermomde noodkreet uit gewone wijken, waar het almaar slechter gaat. Zolang de volkshuisvesting beleidsmatig gezien wordt als een tijdelijk vangnet voor de verliezers op de woningmarkt kan Baudet zich verheugen in een groeiende aanhang. Red dit land. Begin bij de volkshuisvesting.

Marco de Wilde is directeur-bestuurder bij Veluwonen in Eerbeek. marco.dewilde@veluwonen.nl

Aedes-Magazine 2020/1

55

56

» bijzondere doelgroepen «

PRAGMATISCH

Aedes-Magazine 2020/1

» bijzondere doelgroepen «



OPVANG GROTE STATUSHOUDERSGEZINNEN IN LIMBURG

EN BETROKKEN In Sittard-Geleen zorgen woningcorporatie ZOwonen, het plaatselijke Vluchtelingenwerk en de gemeente er samen voor dat twee grote statushoudersgezinnen hun plek vinden.

De drie partijen durven hun nek uit te steken. ‘Anders zaten die mensen nu nog in een AZC op een huis te wachten.’

TEK ST : MARJON VAN WEERSCH , FOTO ’ S : ANNEMIEK MOMMERS

» Bij dit project zijn veel mensen binnen en buiten woningcorporatie ZOwonen betrokken, onder meer (van links naar rechts) Veerle en Carlo Krekels van het aannemersbedrijf, communicatieadviseur Mayke Timmermans, beleidsadviseur Mandy Vrancken, directeur-bestuurder Janine Godderij en technisch projectleider Wim Jacobs.

Aedes-Magazine /

58

» bijzondere doelgroepen «

»

Geen beleidsnota’s schrijven, maar concrete problemen

Jacobs. Een woonkamer, zeven slaapkamers met vol-

aanpakken. Dat was in oktober 2018 het uitgangspunt

doende daglicht , een keuken plus bijkeuken en twee

van het Topteam Integratie Vluchtelingen Limburg. Deze

badkamers met twee aparte wc’s. Een stevige ingreep,

club van een tiental directeuren uit bedrijfsleven en maat-

maar bouwkundig uiteindelijk eenvoudig, zegt hij.

schappelijke organisaties, waaronder twee woning-

Afgezien van enkele extra uitdagingen. Zo wilde de

corporaties, wilde de kar trekken bij het huisvesten van

gemeente in iedere woning één centrale meterkast in

25 grote gezinnen met een verblijfsvergunning in

plaats van de oorspronkelijke twee. Dat was even

Limburg. In heel Nederland bleek het voor gemeenten

puzzelen, zegt Jacobs. ‘Maar dat is het leuke van mijn

lastig om een huis voor acht of meer gezinsleden te

vak.’

vinden. Gewone eengezinswoningen zijn te klein. En

Een half jaar na de eerste voorbereidingen van het project

dus blijven veel grote gezinnen noodgedwongen in een

konden de twee gezinnen de sleutel van hun woning in

asielzoekerscentrum, ook al hebben ze een verblijfs-

ontvangst nemen. Nog voor de jaarwisseling betrokken

vergunning. De gemeente Sittard-Geleen, de plaatselijke

ze de woningen in de wijk in Geleen-Zuid. Over een jaar

afdeling van Vluchtelingenwerk en corporatie ZOwonen

of tien zal ZOwonen het complex slopen. Tegen die tijd zullen de oudere kinderen waarschijnlijk niet meer thuis wonen, zegt Godderij. De medewerkers van de corporatie hebben de directe buren van de twee gezinnen allemaal persoonlijk geïnformeerd. Maar er zijn

Een half jaar na de eerste voorbereidingen van het project kon het gezin de sleutel van hun woning in ontvangst nemen

geen grootschalige voorlichtingsbijeenkomsten voor de buurt georganiseerd. We maken er geen buitengewoon verhaal van, zegt de directeur-bestuurder. En tot nu toe is er in de buurt geen ophef geweest.

INRICHTINGSKREDIET Vluchtelingenwerk heeft de beide gezinnen de eerste dagen opgevangen en wegwijs gemaakt. Met het regelen van de eerste administratieve en financiële zaken,

besloten de handschoen op te pakken. Halverwege 2019

bijvoorbeeld de aanvraag van een bijstandsuitkering,

‘koppelde’ het Centraal Orgaan opvang asielzoekers

toeslagen en verzekeringen en voor de kinderen de

(COA) twee gezinnen aan Sittard-Geleen. Een Syrisch

inschrijving op school. Met een ‘inrichtingskrediet’ van

gezin van elf mensen en een Eritrese familie van tien.

de gemeente zijn spullen aangeschaft. Zoals vloer-

‘Die mensen zaten in de knel en hadden zo snel mogelijk

bedekking, meubels en een tv. De gezinnen moeten deze

een huis nodig’, zegt Janine Godderij, directeur-

‘leenbijstand’ zelf terugbetalen, zegt Djonnie Soumete,

bestuurder van ZOwonen. ‘Dat zijn we gewoon samen

begeleider bij Vluchtelingenwerk.

gaan regelen.’ Haar toon is kenmerkend voor de manier

Nu krijgen de gezinnen verdere ondersteuning bij hun

waarop de corporatie, de gemeente en Vluchtelingen-

integratie in de Limburgse buurt. Dat doen medewerkers

werk aan de slag zijn gegaan: pragmatisch en betrokken.

en vrijwilligers van vluchtelingenwerk. Student/ stagiaires van sociaal-maatschappelijke opleidingen

VAN VIER WONINGEN NAAR TWEE

zorgen daarnaast voor het contact met de school van de

De eerste taak voor de corporatie was het vinden van

jongste kinderen uit beide gezinnen. Eigenlijk blijven alle

geschikte woningen. Na een interne brainstorm, is

partijen betrokken bij de verdere maatschappelijke

technisch projectleider Wim Jacobs de mogelijkheden

begeleiding van deze statushouders.

gaan verkennen met een aannemer. De keuze viel op het

Ook de corporatie kiest daar nadrukkelijk voor, legt

samenvoegen van vier portiek-etagewoningen tot twee

Godderij uit. ‘De buurtbeheerders en woonconsulenten

woningen. Op de bovenste verdieping van een complex

kennen de wijk goed. Voor sommige van onze bewoners

en op de eerste verdieping zijn telkens twee woningen

doen we net iets meer. Bijvoorbeeld voor iemand met

via een doorgang tot één U-vormige woning samen-

een ernstige huurachterstand die geen hulp weet te

gevoegd. Zo zijn er ‘twee nette woningen’ ontstaan, zegt

vinden.

Aedes-Magazine 2020/1

»

» bijzondere doelgroepen «

‘BEDANKT, LIMBURG IS MOOI’ De verlegen lach verdwijnt niet van het

kening, een ander een briefje. ‘Op maandag

Hij kent het gezin uit de Eritrees-orthodoxe

gezicht van Zeray Weldeselassie. Ook niet

en donderdag heeft uw kind gymles. Zonder

gemeenschap. De tolk vertaalt waarom

als hij weer naar het stapeltje in zijn handen

sportkleding kan uw kind niet meesporten.’

Zeray is gevlucht. Hij was militair en zag zijn

kijkt. Formulieren van de zorgverzekering.

De dochter uit groep zes laat haar huiswerk

kinderen nooit. De dienstplicht in Eritrea

Aan de muur van de woonkamer hangen

zien aan Nicole Koolen, de woonconsulent

duurt formeel anderhalf jaar, in de praktijk is

posters van Eritrees-orthodoxe heiligen.

van ZOwonen. ‘Een bloemist heeft 21 bos-

dat vaak meer dan tien jaar. Het leven is hier

Naast een papiertje met de schoolvakanties.

sen chrysanten. In elke bos zitten tien bloe-

anders, zegt de vader. Vooral de taal. Die is

Zeray en zijn vrouw, die op de achtergrond

men. Hoeveel bloemen heeft hij?’ De gro-

moeilijk. Wekelijks heeft hij drie avonden

blijft , wonen hier met acht kinderen. De

tere kinderen zijn verdiept in hun mobieltje.

Nederlandse les bij Vluchtelingenwerk. Zijn

jongste is 4, de oudste 18. Drie oudere

Zeray vindt het huis erg mooi. ‘Bedankt’,

vrouw drie ochtenden. Hun droom? ‘De taal

kinderen wonen elders. Eén van de kinderen

zegt hij. ‘Limburg is mooi.’ Dan komt de

goed spreken’, zegt Zeray. Zijn vrouw:

haalt de vijf kleinsten van school. Dan is het

tolk. Verontschuldigend, hij was de afspraak

‘Zodat mensen mij begrijpen. En ik

druk. Een jongetje geeft zijn moeder een te-

vergeten. Ook hij is gevlucht uit Eritrea.

schoonmaakwerk kan doen.’

Aedes-Magazine 2020/1

59

60

» bijzondere doelgroepen «

»

Daar besteden onze leefbaarheidsmensen ook wel

papieren van de zorgverzekeraar. Ze pakken zaken snel

eens een extra uurtje aan. Dat is vergelijkbaar met de

op.’ Bij ZOwonen gaan we er allemaal van uit dat je iets

extra aandacht die deze twee gezinnen nodig

doet met wat je signaleert, zeggen de technisch

hebben. Wij willen echt verschil maken in het leven

projectleider en de woonconsulent Nicole Koolen. ‘We

van de mensen in het leven van de mensen in onze

hoeven het probleem niet zelf op te lossen, maar moeten

buurten. Daar krijgen onze medewerkers de ruimte

wel zorgen dat er iemand verantwoordelijk is. We willen

voor. Het is gewoon ons werk.’

onze bewoners niet van het kastje naar de muur sturen.’

Ook wethouder Kim Schmitz ziet dat ZOwonen

De lijnen tussen ZOwonen, de gemeente en

nadrukkelijk kiest voor een sociale aanpak. ‘Zij denken

Vluchtelingenwerk zijn kort. Dat merk ik goed, zegt

verder dan stenen’, zegt ze. ‘Die brede insteek waardeer

Soumete. ‘Ik krijg vaak telefoontjes van mede-

ik. Dat is onmisbaar voor de leefbaarheid in de wijk.’

werkers van de corporatie. Bijvoorbeeld als ze bij een huisbezoek signaleren dat er iets mis is met de

IEDEREEN ZET EEN EXTRA STAP Alle drie de partijen willen dit project laten slagen. ‘Daar richten we ons op. En minder op formaliteiten en regels’,

Janine Godderij van ZOwonen: ‘Die mensen zaten in de knel en hadden zo snel mogelijk een huis nodig’

zegt Godderij. Met het topteam is een ‘voorzichtige afspraak’ gemaakt over een vergoeding van een deel van de kosten. De samenvoeging van de vier woningen heeft de corporatie ruim 70.000 euro gekost. De huurderving is daarbij niet meegerekend. De corporatie ontvangt nu immers nog maar tweemaal huur. Die bedraagt subsidiabel 720 euro; zodat de gezinnen in aanmerking komen voor huurtoeslag.

Inmiddels is bekend dat het COA per samengevoegde woning 25.000 euro zal bijdragen. De gemeente ontvangt nog 7.500 euro per gezin, onder meer voor een tijdelijke, specialistische coach. Die gaat bij de gezinnen binnenkort aan de slag om hun basisbehoeften te inventariseren.

Helemaal ‘gewoon’ blijkt de opvang van zo’n groot gezin toch nog niet te zijn. Iedereen zet even een extra stap om deze gezinnen een goede start te geven. ‘Als we precies binnen onze lijntjes blijven en afwachten, lukt het niet’, zegt Godderij. ‘Gelukkig hebben we allemaal een beetje lef en durven wij onze nek uit te steken. Anders zaten deze gezinnen nu nog in een AZC.’ In 2019 hebben volgens het COA in Nederland 52 grote statushoudersgezinnen (van minstens acht mensen) een huis gekregen. Zeven van die gezinnen wonen nu in Limburg. Volgens het COA wachten er medio februari 2020 in de Nederlandse asielzoekerscentra nog 43 grote gezinnen met een verblijfsvergunning op een huis.

Aedes-Magazine 2020/1

»

»bijzondere doelgroepen«

OVER ZORGVERZEKERINGEN EN GORDIJNRAILS Dat is vreemd, zegt woonconsulente Nicole

dacht. Met een vraagje over het huiswerk of

via hun kerk. Dat laat zien dat wij niet alles

Koolen. Slechts vier van de kinderen uit het

over de WIFI-verbinding. Nicole kijkt wat ze

hoeven te regelen.’

Eritrese gezin zijn ingeschreven bij de

zelf kan oplossen.

Buiten treft ze haar collega Wim Jacobs, de

zorgverzekering. Ze noteert het in haar

‘Ik word daarin gesteund door Janine, onze

technisch projectleider bij ZOwonen.

telefoon. Kan ze het straks doorgeven aan

directeur’, zegt ze. ‘Zij laat ons vrij om te

‘Kunnen wij het Eritrese gezin helpen met

Vluchtelingenwerk.

kijken wat er nodig is om deze gezinnen te

gordijnrails’, vraagt ze hem. ‘Ze willen de

Voor één van de ramen in de woonkamer

helpen. Dat voelt goed. Daardoor kan ik

gordijnen graag netjes ophangen. Bij mijn

hangt een gordijn aan een touw. Met de tolk

prettig en efficiënt mijn werk doen.’

huisbezoek vorige week waren ze al bezig

maakt de vader duidelijk dat hij daar een

met de stof.’ Wim knikt. De aannemer is in

gordijnrail wil bevestigen, maar niet weet of

Zowel het Eritrese als het Syrische gezin

het complex toch een woning aan het

dat kan. Nicole zegt dat ze het uitzoekt. Er is

lijken hun weg te vinden, vervolgt ze. ‘Ik

opknappen. Zo’n railtje gaat dan in een

ook nog iets onduidelijk over het laminaat.

vind het mooi hoe het Eritrese gezin bijvoor-

moeite door.

Ondertussen vragen de meisjes haar aan-

beeld zelf al een tolk heeft weten te vinden

Aedes-Magazine 2020/1

61

62

» bijzondere doelgroepen «

CULTUURVERSCHILLEN ROND DE KEUKEN Een knappe oplossing, vinden Jan Kubben en

Natuurlijk zijn er ook probleempjes. De

voelen in Geleen.’ Officieel moet Vluchte-

Djonnie Soumete van Vluchtelingenwerk

moeder van het Eritrese gezin ziet de

lingenwerk beide gezinnen dan overdragen

het. De samenvoeging van vier woningen tot

badkamer grenzend aan de keuken als haar

aan het reguliere welzijnswerk. Voor de

twee geschikte woningen. Ze hebben ‘niks

huishoudelijk werkdomein. Alle gezinsleden

kinderen gaat dat wel lukken, verwachten

dan lof’ voor de coöperatieve en flexibele

moeten gebruikmaken van de andere bad-

Djonnie en Jan. Voor de ouders zal het

houding van ZOwonen. Ze weten hoe blij

kamer. Moet een corporatie rekening hou-

moeilijker zijn. Ondanks hun inburgering

de gezinnen zijn dat ze het AZC konden

den met zo’n cultuurverschil, zegt Jan. ‘Dat

blijft de taal waarschijnlijk een lastige

verlaten. En met de ondersteuning van

is gewoon een vraag die we ons moeten stel-

hindernis.

vrijwilligers van Vluchtelingenwerk bij

len. Zonder daar gevoelig over te doen’, zegt

Op de foto: De vrijwillige klussers vader

de kluswerkzaamheden. ‘Als je twee

hij. ‘Een open houding werkt ’t beste.’

Samer Kour (met plank) en zoon Odin (met

vrijwilligers vraagt, staan er de volgende

Wanneer is dit project voor hen geslaagd?

stok) en Hasan Kulanas (met aambeeld)

dag zes voor de deur. Dan hebben ze een

‘Als de gezinnen over 1,5 jaar hun zaken zelf

samen met Djonnie Soumete (zittend) en Jan

familielid of een vriend meegenomen.’

kunnen regelen en de mensen zich veilig

Kubben van Vluchtelingenwerk.

Aedes-Magazine 2020/1

DOWNLOAD NU HET WHITEPAPER

“ Energie inkopen in een grillige markt.

Hoe pak je dat als corporatie slim aan?”

Ga er als corporatie maar aanstaan. Enerzijds ligt het vergrootglas op betaalbaar wonen, anderzijds komen er steeds meer duurzaamheidseisen op je af. Hoe kun je tegen die achtergrond je collectieve energiekosten – substantieel deel van de woonlasten – zo laag mogelijk houden, terwijl je ook aansluit bij wat wet en maatschappij aan duurzaamheidsinspanningen verlangen? Inkoopcollectief Aenergie, specialist in de corporatiesector, stelde er een whitepaper over samen.

Download het whitepaper ‘Energie inkopen in een grillige markt’ op www.aenergie.nl/whitepaper

Nederlands grootste energie-inkoopcollectief voor woningcorporaties

advertentie

Met succesvol IT-adoptietraject staat Office 365 bij Bergopwaarts als een huis Sinds het ontstaan van woningbouwvereniging Bergopwaarts bijna honderd jaar geleden, is de bedrijfsvoering van woningcorporaties er volledig anders uit gaan zien door digitale vooruitgang. Efficiëntie en service zijn belangrijker dan ooit. Het digitaliseren van processen is daarom cruciaal in deze branche; zo ook bij Bergopwaarts. De organisatie stapte samen met IT-dienstverlener Ictivity over op Office 365, slankte haar databestand met maar liefst vijftig procent af en bereidde haar medewerkers goed voor op de digitale toekomst middels een IT-adoptietraject.

Bewaken van overzicht en draagvlak Bergopwaarts heeft ruim 5.000 woningen in haar bezit. Om haar woningen in goede staat te houden, communiceert de organisatie met veel partners zoals aannemers en onderhoudsbedrijven. Het is van belang dat zij allemaal over de juiste informatie beschikken. En precies daar lag een groot verbeterpunt: door te veel e-mailverkeer, verschillende versies van documenten en feedbackrondes was overzicht behouden soms lastig voor medewerkers.

Daarnaast maakte Bergopwaarts alleen gebruik van SharePoint en wilde het overstappen op Office 365. Het bedrijf ging met Ictivity in gesprek om de behoeftes in kaart te brengen. Met een multidisciplinaire werkgroep, van administratief medewerker tot ICT’er, creëerden ze een zo breed mogelijk draagvlak in de organisatie.

Het IT-adoptieprogramma Een van de wensen was om de overstap zo soepel mogelijk te laten verlopen voor de medewerkers. Dit gebeurde door voorzieningen uit de oude situatie terug te laten komen in Office 365. Bovendien had niet iedereen in de organisatie affiniteit met het gebruik van kantoorautomatisering; daar was een omslag nodig. Goede begeleiding in de vorm van een IT-adoptieprogramma was daarom een vereiste.

Om dit te bewerkstelligen, ging Ictivity van start

met het inventariseren van de mappenstructuur, het inzichtelijk krijgen van de werkwijzen en werden er interviews gehouden met medewerkers.

Aan de hand daarvan werd een blauwdruk gemaakt van een nieuwe SharePoint-omgeving in Office 365.

Petra van de Werff, Functioneel Beheerder en Woonadviseur bij Bergopwaarts: “Medewerkers hebben een test gemaakt om het kennisniveau te toetsen. Aan de hand van de resultaten is een adoptieprogramma opgezet, bestaand uit trainingen waarin volop werd geoefend met online werken. Kerngebruikers hebben extra trainingen gekregen.”

Data opschonen Ook is er gekeken naar alle opgeslagen data en is er een opschoonactie op touw gezet. Dit bracht een behoorlijke data-afslanking met zich mee. Veel was verouderd, waren privédocumenten of stonden op de verkeerde plek. Ook hebben we streng gekeken naar de eisen uit de AVG. Hierna vond de migratie plaats, waarbij ‘floorwalkers’ van Ictivity ter plekke aanwezig waren om alle vragen te beantwoorden en waar

nodig extra uitleg te geven. Inmiddels kan Bergopwaarts eenvoudig sites delen met externen en wanneer er gewerkt wordt aan een project met vaste aannemers, worden begrotingen en tekeningen makkelijk uitgewisseld. Ook de aannemer in kwestie kan documenten toevoegen aan deze omgeving.

Frank Maréchal, Projectleider Onderhoud bij Bergopwaarts: “De overstap naar Office 365 is soepel verlopen en de samenwerking met Ictivity hebben we erg positief ervaren. Medewerkers zijn gemotiveerd om in de nieuwe omgeving te werken. Het eindresultaat is zeker wat we vooraf voor ogen hadden.”

Over Ictivity Ictivity is een IT-dienstverlener met 22 jaar ervaring in managed services, werkplekautomatisering, IT-adoptie en IT-infrastructuren.

Het bedrijf ontwerpt IT-omgevingen niet vanuit een puur technische visie, maar zet de processen van een organisatie en taken van een medewerker centraal. Daarbij hanteert Ictivity altijd haar ‘User Based Computing’-visie als uitgangspunt: IT moet processen efficiënter maken, medewerkers ondersteunen in hun taken en waarde toevoegen aan klanten. Dit resulteert in een IT-omgeving die zich vormt naar de behoeften van gebruikers.

Meer informatie: www.ictivity.nl

» slimmer en beter voor elkaar «

VERNIEUWENDE PRAKTIJKVOORBEELDEN

FOTO: IRIS SIJBOM

Woningcorporaties werken aan goed en betaalbaar wonen in Nederland. Dat doen ze door samen te werken en te innoveren. Dit keer voorbeelden uit Drenthe, Weesp, Tilburg, Utrecht, Norg en Alkmaar.

Drents platform voor huurwoningen Eind april gaat Thuiskompas online.

betalen geen inschrijfgeld, dus kunnen

baarheid en het gebruiksgemak van de

Via dit platform kunnen woning-

kosteloos reageren. Als ze een woning

website. Ze helpen ook mee het nieuwe

zoekenden reageren op het complete

hebben gevonden, betalen ze 25 euro

systeem te testen. De samenwerking van

aanbod van beschikbare huurwonin-

acceptatiekosten.

corporaties en huurdersorganisaties

gen in Drenthe. De corporaties ont-

De twaalf huurdersorganisaties waren

krijgt een structurele vorm zodat betrok-

wikkelden het platform in co-creatie

vanaf het begin als gelijkwaardige

kenheid bij eventuele aanpassingen in

met twaalf huurdersorganisaties.

partners bij het project betrokken. Hun

het beleid geborgd blijft. Grote zorgen

inbreng ging veel verder dan het advies-

over concurrentie van woningzoekenden

Thuiskompas is een vervolg op

recht uit de Overlegwet. Ze hadden zit-

buiten een gemeente is er niet. Uit erva-

Drenthehuurt.nl. Op die website ston-

ting in de projectgroep en de stuurgroep.

ring blijkt dat mensen vooral binnen hun

den alle beschikbare sociale huurwo-

Door de huurdersorganisaties vroeg bij

eigen gemeente zoeken en dus niet kris

ningen bij elkaar, maar reageren ging

het proces te betrekken, was een indivi-

kras door de regio gaan verhuizen.

nog via de afzonderlijke corporaties. Bij

dueel adviestraject per corporatie niet

Meer weten? Mail Karin Koers K.

Thuiskompas geldt één inschrijving voor

nodig. De huurdersorganisaties hebben

Koers@actiumwonen.nl of kijk op

het hele gebied. Woningzoekenden

zich vooral hard gemaakt voor de betaal-

https://thuiskompas.nl

Aedes-Magazine 2020/1

65

66

» slimmer en beter voor elkaar «

Weer werken Tiwos biedt sinds jaar en dag werkgelegenheid aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat de inzet effect heeft blijkt uit het feit dat de corporatie de hoogste trede heeft behaald van de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO).

PSO meet in tweejaarlijkse audits het aantal mensen dat vanuit een uitkering aan het werk is ge-

Natuurlijke drainage

holpen. Het gaat bijvoorbeeld om langdurig

Na jaren van klachten over veel te drassige tuinen in Weesp

ritme opbouwen in een werkervaringsplaats,

is het leed geleden. Corporatie Ymere zette regenwormen

waarbij ervaren vakmannen als leermeester fun-

in en die maken de kleigrond waterdoorlatend.

geren. ‘Mensen krijgen zo steeds meer zelfver-

werklozen en mensen met een fysieke of psychische beperking. Bij Tiwos kunnen zij arbeids-

trouwen’, zegt organisatieontwiikkelaar In de binnentuinen bij 246 portieketagewoningen bleef veel

Monique Marinus. ‘Veel van hen zijn door-

water staan. Ymere had al van alles geprobeerd om de afwa-

gegroeid naar een betaalde baan.’ Ook bij de

tering te verbeteren. Bij de vernieuwing van de binnenter-

facilitaire dienst van de corporatie werken in

reinen in 2015 werd de grond omgeploegd en is een nieuwe

principe mensen die vanuit een uitkering komen.

meer poreuze toplaag aangebracht. Maar de plassen kwamen

Ze krijgen in het begin meer begeleiding en

weer terug. Een grote teleurstelling voor de bewoners die

groeien zo uit tot zelfstandig werkende mede-

hadden meegedacht over de nieuwe inrichting van de binnen-

werkers. En sinds kort biedt Tiwos stageplekken

tuinen. In de zomer van 2018 opperde een medewerker van

voor leerlingen uit het speciaal onderwijs.

Hoveniersbedrijf Van Tol het idee om regenwormen in te

Naast kansen in de eigen organisatie stimuleert

zetten. Hoewel er wat lacherig over werd gedaan, besloot

Tiwos ook werkplekken bij opdrachtnemers. Bij

Ymere het uit te proberen. Samen met schoolkinderen zijn

grote opdrachten maakt de corporatie social

184.000 wormen in de tuinen verspreid. Er is gekozen voor

return-afspraken. Hierbij werkt Tiwos samen

twee soorten: regenwormen die horizontale gangetjes maken

met Wonen Breburg en de gemeente Tilburg.

en dauwwormen die verticaal graven. Dat verbetert de struc-

Monique Marinus is blij met de resultaten op de

tuur van de grond. Het blijkt te werken. Ymere is blij met deze

Prestatieladder Sociale Ondernemer, maar vindt

eenvoudige, betaalbare (circa 10.000 euro), effectieve en

de inzet van de corporatie eigenlijk

duurzame oplossing. Voor afwateringsproblemen met hoge

vanzelfsprekend. ‘Op verschillende manieren

grondwaterstanden bieden regenwormen geen soelaas.

kijken we hoe we de mensen die bij ons wonen

Daarvoor zoekt Ymere andere duurzame oplossingen.

ook op andere manieren vooruit kunnen helpen.’

Meer weten? Mail vastgoedregisseur Windeld van den Bor

Meer weten? Mail Monique Marinus

w.van.den.bor@ymere.nl.

moniquemarinus@tiwos.nl.

Aedes-Magazine 2020/1

» slimmer en beter voor elkaar «

Huurders Bo-Ex kiezen voor zelfbeheer In de Utrechtse wijk Lombok gaan

aangestuurd door de daarvoor opge-

blijft zelf verantwoordelijk voor

huurders van Bo-Ex een steeds

richte zelfbeheerorganisatie. Deze

planmatig onderhoud, huurincasso

grotere rol spelen bij het beheer van

stichting krijgt hiervoor budget van de

en betalingsproblematiek.

hun sociale huurwoningen.

corporatie. Zij denken dat de huurders

Het initiatief hiervoor is genomen

betere service krijgen voor minder

Esther Gruter van Bo-Ex vertelt dat het

door huurdersorganisatie

kosten. Bo-Ex verwacht dat bewoners

invoeren van zelfbeheer ingewikkelder

Toekomstclub507. Het zelfbeheer

zich meer verantwoordelijk gaan voelen

is dan het lijkt. ‘We moeten zaken

wordt gefaseerd ingevoerd.

voor hun eigen wijk en dat dit de

aanpassen in onze bedrijfsvoering en

saamhorigheid zal vergoten.

we helpen de huurders om het beheer

Na drie jaar voorbereiding stemde een

professioneel te kunnen aansturen. Je

ruime meerderheid van de huurders in

Het zelfbeheer wordt gefaseerd

moet goed afstemmen wat de

met grootschalig onderhoud en verbe-

ingevoerd in een periode van twee jaar.

corporatie doet en wat de huurders zelf

tering waarna de 353 woningen ge-

Tijdens de start van het zelfbeheer

doen.’

middeld energielabel A hebben.

werken mensen van Bo-Ex samen met

Tegelijkertijd kozen de huurders voor

de zelfbeheerorganisatie. Na afronding

zelfbeheer. Er komt een centraal

van de woningverbetering volgt eerst

Bo-Ex egr@boex.nl.

kantoor in de wijk waar bewoners

het sociaal beheer: begeleiding van

Zie ook de website van

terechtkunnen voor onderhouds-

bewoners die ondersteuning nodig

bewonersvereniging

klachten en sociale zaken.

hebben en bemiddelen bij overlast.

Toekomstclub507:

Later volgt ook het dagelijks beheer bij

http://toekomstclub507.nl.

Zelfbeheer betekent niet dat bewoners

technische onderhoudszaken aan de

zelf gaan klussen. Het werk wordt

woningen. De woningen blijven

gedaan door professionals die worden

eigendom van Bo-Ex. De corporatie

Aedes-Magazine 2020/1

Meer weten? Mail Esther Gruter van

67

» slimmer en beter voor elkaar «

Passieve woningen in Norg Actium Wonen is gestart met de

televisie en verlichting. Bij normaal

zestien woningen reageerden zeker

bouw van zestien passieve woningen

gebruik zal de woning meer energie

tien keer zoveel mensen. ‘Dat komt

in Norg (Drenthe). Dit zijn de eerste

opleveren dan gebruiken.

deels doordat er al lang geen nieuw-

woningen van de woningcorporatie

bouw meer is opgeleverd in Norg’, zegt

zonder cv-ketel of warmtepomp. De

De woningen worden prefab gemaakt

projectleider Johnny de Vries. ‘Maar er

woningen zijn zeer energiezuinig en

in houtskeletbouw met een klik-

zijn ook bewoners die bewust voor

worden circulair gebouwd.

systeem. Hierdoor is de bouwtijd kort

deze passieve woningen hebben

en zijn de woningen demontabel. De

gekozen. Er is veel belangstelling van

Een passieve woning is zeer goed

meeste materialen zijn opnieuw te

andere corporaties en gemeenten voor

geïsoleerd. Door de ligging op het

gebruiken. De stikstofbelasting voor de

deze manier van duurzaam en circulair

zuiden kan zelfs de winterzon de

omgeving is te verwaarlozen. Actium

bouwen.’ De nieuwe huurders kunnen

woning verwarmen, maar ook

Wonen onderzoekt bij dit proefproject

begin mei verhuizen.

lichaamswarmte en warmte van

het comfort voor de bewoners en de

elektrische apparaten wordt goed

onderhoudskosten. Die zijn naar

Meer weten? Mail Johnny de Vries van

vastgehouden. Een slim ventilatie-

verwachting laag door de onderhouds-

Actium Wonen via communicatie@

systeem zorgt niet alleen voor verse

arme materialen en vooral omdat er

actiumwonen.nl

lucht maar ook voor verwarming en

relatief weinig installaties aanwezig

koeling. Het ventilatiesysteem wordt

zijn in de woning.

gevoed met zonnepanelen, die ook zorgen ook voor warm water. De

De passieve woningen komen in een

bewoners zijn zelf verantwoordelijk

nieuwe woonwijk bij Norg. Ze waren in

voor elektriciteit voor bijvoorbeeld

mum van tijd verhuurd: op de

Aedes-Magazine 2020/1

» slimmer en beter voor elkaar «

FOTO: SIMONE MICHELLE DE BLOUW

Speels energie besparen Energie besparen is een kwestie van bewustwording. Om dat op een leuke manier tussen de oren van huurders te krijgen, heeft Woonwaard een app laten ontwikkelen. De energie:spaar:app is voor iedereen beschikbaar.

Sinds de lancering in oktober 2019 is de app al

Effectief rapporteren met RGS

zo’n 500 keer gedownload. In de app kun je reminders instellen om bijvoorbeeld de verwarming een uur voor bedtijd lager te zetten of om korter te douchen. Enkele tientallen huurders hebben al genoeg punten bij elkaar

‘Rapporteren met behulp van het door Aedes ontwikkelde

gespaard om bij Woonwaard een prijs te komen

Referentie Grootboek Schema (RGS) en dit goed inrichten

ophalen. Zij kunnen onder andere kiezen voor

leidt tot efficiëntere, effectievere en kwalitatief betere

led-lampen, een stormparaplu of een powercube.

rapportages’, zo oordeelt Cees Caro. Hij is projectmanager

‘Met de energie:spaar:app willen we de

van het project Verantwoordingsinformatie in één (dVin1)

huurders meekrijgen in bewuster omgaan met

om het RGS in de praktijk te testen.

energie’, zegt Nina Wolf van Woonwaard. ‘Wij zijn verant-woordelijk voor de woningen, maar

Corporaties Ymere en Rochdale van het samenwerkings-

energie besparen kan iedereen. Met de app

verband Hyras hebben in het project dVin1 hun al ingediende

brengen we dat op een speelse manier onder de

dVi 2018 nogmaals gemaakt, maar nu op basis van de nieuwe

aandacht. Het is een leuk middel om huurders op

geautomatiseerde standaarden. Dat lukte niet in een keer,

een andere manier te bereiken.’

want de datakwaliteit bleek daarvoor nog niet op orde. Cees

De app is voor iedereen beschikbaar via Google

Caro: ‘Wij zijn dan ook aan de slag gegaan met het verbeteren

Play Store of Apple App Store. Woonwaard heeft

van onze data door de gegevens aan te vullen, steeds maar

de functionaliteit onlangs uitgebreid met een

weer opnieuw tot de rapportage er volledig en geautoma-

challenge die je met een groep kunt spelen. Dit is

tiseerd uit kwam. We weten nu wat er mogelijk is en hebben

eerst intern met medewerkers uitgetest. Woon-

ervaringen opgedaan met RGS en Standard Business Reporting

waard kan de app makkelijk aanpassen met

(SBR). Het is bijvoorbeeld straks eenvoudig een

informatie over andere onderwerpen.

maandafsluiting te maken. De partijen gaan nu stap-voor-stap verder met het verbeteren van de datakwaliteit, de processen

Meer weten? Mail Nina Wolf nwolf@

en de systemen.’

woonwaard.nl

Meer weten? Mail met Cees Caro: ccaro@hyras.nl.

www.woonwaard.nl/energiespaarapp/

Aedes-Magazine 2020/1

69

advertentie

Nieuwe appartementen razendsnel gebouwd op bestaande fundering met innovatief, licht en circulair bouwsysteem

Rockzero Bouwsystemen voor sloopen nieuwbouwproject in Bovenkarspel ®

De West-Friese woningcorporatie De Woonschakel uit Medemblik bouwt 24 nieuwe energieneutrale appartementen voor de sociale woningsector in Bovenkarspel. Deze worden aan de hand van een nieuwe bouwtechniek gerealiseerd. Het gaat om een sloop- en nieuwbouwproject waarbij de appartementen op bestaande funderingen worden gebouwd.

Architectenbureau TBE-ZA uit Volendam maakte het ontwerp waarin het innovatieve Rockzero Bouwsystemen van ROCKWOOL® is toegepast, dat qua hoge isolatiewaarde, het lichte gewicht en de flexibele maatvoering een ideale opbouw blijkt te zijn voor een bestaande fundering. Het appartementencomplex wordt in het eerste kwartaal van 2020 opgeleverd.

Ton Boukens is projectleider van De Woonschakel bij dit sloop- en nieuwbouwproject in Bovenkarspel. “Op de plek van het nieuwe appartementencomplex stonden eerst tweelaagse appartementen uit de jaren zestig, beneden-bovenwoningen met een portiekopgang”, vertelt Boukens. “Het complex voldeed niet meer aan de actuele woningeisen. Het was niet brandveilig, slecht geïsoleerd en de installatie van het gebouw was volledig achterhaald.”

Nieuwbouw op bestaande fundering In teamverband is met de architect, woningcorporatie en aannemer besloten om de oude woningen te slopen en het nieuwe appartementencomplex op de bestaande funderingen te bouwen.

“Om de schil en het zadeldak zo goed mogelijk te isoleren, is gekozen voor het lichtgewicht bouwsysteem Rockzero”, zegt Boukens. Dit is een dragend, modulair en circulair systeem dat volledig bestaat uit steenwol. Dankzij de hoge mate van flexibiliteit is het mogelijk om met het bouwsysteem gebouwen te demonteren en op een andere locatie opnieuw op te bouwen. ROCKWOOL steenwol is bovendien volledig recyclebaar, met behoud van de oorspronkelijke kwaliteit. Het dak heeft geen dakpannen, maar bestaat volledig uit een solardak met pv-panelen voor de elektriciteitsvoorziening van de woningen. “De zonnepanelen leveren al een enorme opbrengst aan elektriciteit op, maar de woningen worden ook aangesloten op het elektriciteitsnet”, zegt Boukens. Bij dit project heeft de woningcorporatie niet gekozen voor warmtepompen. “Omdat de woningen buitengewoon goed geïsoleerd zijn, krijgt elke woning infraroodverwarmingspanelen,

die tegen het plafond van de woonkamer worden bevestigd.

Warm tapwater komt van een elektrische boiler. De woningen kunnen met gemak nul-op-de-meter halen, maar het hangt sterk van de bewoners af hoeveel elektriciteit ze nodig hebben”, legt Boukens uit.

Snelle en slimme opbouw met Rockzero Stabo Bouw uit Blokker is als bouwbedrijf betrokken bij dit project.

Ton Stavenuiter, directeur van Stabo Bouw, legt uit dat de keuze voor dit bouwsysteem gebaseerd is op een aantal cruciale aspecten.

“De schil moest vervangen worden om de woningen goed te kunnen isoleren. Daarbij moest ook op een bestaande fundering gebouwd worden”. Vrij snel besloot het bouwteam dat Rockzero hiervoor de beste oplossing zou zijn. Het systeem is zeker 50% lichter dan traditionele bouwsystemen en heeft buitengewoon hoge isolatiewaarden (RC 8), levert uitstekende akoestische prestaties en is minimaal zestig minuten brandwerend, waarmee het systeem voldoet aan de hoogste brandveiligheidseisen. Stephen Muller,

advertentie

sales manager Rockzero bij ROCKWOOL B.V., is nauw betrokken geweest bij de voorbereidingen en de uitvoering van de nieuwe appartementen. “Het Rockzero bouwsysteem van ROCKWOOL steenwol leent zich uitstekend voor een snelle opbouw van gevels en daken, wat een aanzienlijke bouwkostenreductie en een snelle, slimme opbouw van woningen met zich meebrengt” zegt Muller.

“De wanden van de woningen zijn in onze werkplaats prefab opgebouwd zodat op de bouwplaats snel een woning gebouwd kan worden”, vult Stavenuiter aan. “Gedurende het bouwtraject trekken we voortdurend op met mensen van ROCKWOOL en denken we gezamenlijk na over hoe we het volgende project nog sneller en slimmer kunnen uitvoeren. We denken mee in specifieke oplossingen, bijvoorbeeld over stabiliteit of geluidsisolatie, om het bouwsysteem steeds verder te optimaliseren.” Stavenuiter geeft aan dat het lichte gewicht en flexibiliteit van het opbouwsysteem sterke pluspunten zijn voor opbouw op een bestaande fundering.

“Je hoeft hierdoor niet met zwaar materieel de wijk in. Ook is met dit bouwsysteem snel een cascowoning opgebouwd, waarvoor vrij weinig mankracht, zoals steigerbouwers in combinatie met metselaars, meer nodig is. Ook is het afval tot een minimum beperkt.

Verder zijn de gevels aan de binnenzijde gelijk afgewerkt en zijn er wandcontactdozen aangebracht. Daarbij willen we bij het volgende project ook de buitenkozijnen fabrieksmatig plaatsen.“

Ontwerpvrijheid Ewoud Blok, project-architect bij TBE-ZA Architecten & Ingenieurs uit Volendam, ontwierp het appartementencomplex. Herbouw op een bestaande fundering is zeer interessant qua wetgeving en procedures, omdat het vaak binnen een bestaand bestemmingsplan blijft. “Vergunningen zijn dan sneller geregeld. De gemeente

Voor meer informatie: rockwool.nl/rockzero

controleert het bestemmingsplan, waaraan het bouwplan dus vaak al voldoet”, aldus Blok. Voor hem zit de architectonische uitdaging vooral in het ontwerpen van nieuwe plattegronden binnen de bestaande contouren van het gebouw. “De woningen krijgen een andere indeling en de inpandige trappen worden aan de buitenkant geplaatst. Hierdoor ontstaat er meer ruimte en wordt deze efficiënter gebruikt”, zegt Blok. De installaties krijgen een plek op de zolderverdieping, die bestaat uit één grote technische ruimte die aan de zijkant toegankelijk is. “De Woonschakel blijft eigenaar van de zolderverdieping en heeft als enige partij vrije toegang voor onderhoud.” Blok besteedt veel aandacht aan de uitstraling en bouwkundige invulling van het complex. “Voor het ontwerp van het nieuwe appartementencomplex is gekozen voor de juiste gevels, met geschikte daglichttoetreding en ontsluiting, die passen bij de bestaande woningen in de wijk”, zegt Blok. De gevels hebben een warme uitstraling. Hiervoor wordt Rockpanel® gevelbekleding toegepast, die eveneens gemaakt wordt van steenwol. Deze gevelbekleding past naadloos op het Rockzero bouwsysteem. “Voor de gevels van het nieuwe appartementencomplex is gekozen voor horizontale stroken in een warme terracottakleur, gecombineerd met grijze accenten”, vult Blok aan. “Op deze manier hebben we ervoor gezorgd dat het appartementencomplex is gerealiseerd met een speciaal systeem dat tegelijkertijd een warme en duurzame uitstraling krijgt, die past in deze jarenzestigwijk”, zegt Blok.

72

» huisvester van het volk «

Wim Schut TEK ST : MARGRIET PFLUG , FOTO : JORIS DEN BL A AUWEN

Wim Schut (19202006), zoon van een Amsterdamse advocaat, kiest zelf voor een carrière als stedenbouwkundige. Hij is jarenlang verbonden aan het adviesbureau Stad en Landschap in Rotterdam en betrokken bij veel uitbreidingsplannen in Zuid-Holland, met name voor Zoetermeer. In 1967 treedt hij – zonder enige politieke ervaring – aan als ARP-minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in het kabinet-De Jong. Het is de periode van grote woningtekorten. En van een laag gemiddeld huurniveau. De huren hadden sinds de oorlog geen gelijke tred gehouden met de loonontwikkeling en het prijspeil. Schut gaat als een echte vakminister aan de slag met langetermijnbeleid. Hij doet een poging om huurbelasting in te voeren voor wat we nu scheefhuurders noemen. Hij voert individuele huursubsidie in. En hij krijgt het voor elkaar om het huurniveau integraal te verhogen.

Hij vindt dat nodig om een kwaliteitsslag te maken in de woningbouw. Dat lukt alleen als huishoudens een realistischere prijs voor hun huis betalen. ‘Ik wilde bouwen naar behoefte en dat betekende meer kwaliteit. Minder hoogbouw. Een beter woonmilieu en meer variatie.’ Om kwaliteitsverbetering in sociale woningbouw te bevorderen start hij de subsidieregeling Experimentele Woningbouw (1968-1980). De woningen in de Sterrenbuurt in Berkel en Rodenrijs met een asymmetrische kap voor een betere lichtinval (op de foto niet zichtbaar) horen tot één van de invloedrijkere projecten onder deze regeling. Een deel van de woningen is nog steeds in beheer bij 3B Wonen. In zijn eigen tijd was Schut vooral bekend als de minister die de doelstelling van 125.000 nieuwe woningen per jaar niet haalde. Achteraf bleek uit CBS-cijfers dat hij die normen wel degelijk had gehaald. Zijn opvolger minister Udink plukte daar de vruchten van.

Meer over de geschiedenis van sociale woningbouw op www.canonvolkshuisvesting.nl.

» huisvester van het volk «

73

74

» werkaanwonen.nl «

» colofon « Aedes-Magazine is zowel een gedrukte als een digitale uitgave van Aedes vereniging van woningcorporaties.

Aedes-Magazine is gratis en verschijnt vier keer per jaar.

woont in een corporatiewoning. Ongeveer 272 woningcorporaties zijn lid van Aedes, dat zijn vrijwel alle woningcorporaties in Nederland. Aedes behartigt hun belangen, ondersteunt hen bij Aedes is de brancheverenging het uitvoeren van hun taken en voor woningcorporaties in biedt een platform voor Nederland. Zij werken dagelijks kennisuitwisseling en ontaan goed en betaal-baar wonen moeting. Aedes is ook de voor mensen die om welke werkgeversvereniging van de reden dan ook steun in de rug corporatiebranche. nodig hebben.

Corporaties beheren 2,4 Redactie Margriet Pflug miljoen huurwoningen, waarin (hoofd- en eindredactie); 4 miljoen mensen wonen. 1 op Leonie Harbers, Elske de 3 huishoudens in Nederland Koopman en Natasja Verheij

(redactie); Devika Mangal en Carolien van der Ploeg (productie). M.m.v. Christine van Eerd, Henk Peter Kip, Marlies Kolthof, Simon Kooistra, Jasper Monster, Lisette Vos, José de Vreede, Marjon van Weersch, Marco de Wilde.

Redactie T (088) 233 37 50 E aedes@aedes.nl, t.a.v. Redactie Abonnementen gedrukt T (088) 233 37 00 E publicaties@aedes.nl

Aedes-Magazine 2020/1

Abonnementen digitaal I www.aedes.nl/abonneren

Druk Senefelder Misset, Doetinchem

Grafische vormgeving Gedrukt: Curve grafische vormgeving BNO, Haarlem Digitaal: Bynder en Label A, Amsterdam/Rotterdam

Aedes vereniging van woningcorporaties Koningin Julianaplein 10 2595 AA Den Haag Postbus 93121 2509 AC Den Haag T (088) 233 37 00 E aedes@aedes.nl I www.aedes.nl I www.aedesmagazine.nl Twitter @aedesnet.nl

Advertenties SGNM Oscar van den Bosch Postbus 5085 6802 EB Arnhem T (085) 003 02 86 E oscar@sgnm.nl I www.sgnm.nl

Auteursrechten voorbehouden ISSN 1388-8528

Rockzero® Bouwsystemen Rockzero Bouwsystemen zijn ons antwoord op de eisen van het moderne leven. Het innovatieve en circulaire bouwsysteem heeft een constructie die volledig uit steenwol bestaat. Hiermee bieden we een uitzonderlijk goed geïsoleerde bouwschil in combinatie met een buitengewone constructieve draagkracht. Het resultaat: een hoge bouwkwaliteit en een ultiem comfort. rockwool.nl/rockzero

ROCKZERO: EEN NIEUWE BOUWMETHODE

FIRESAFE INSULATION

Samen met Bosch naar een gasloze toekomst.

SmartInduction: koken op slechts één elektriciteitsgroep.

Deze unieke SmartInduction kookplaat sluit u eenvoudig aan op slechts één elektriciteitsgroep van 230 volt.

Hierdoor zijn er geen aanpassingen in de meterkast meer nodig. De kookplaat is bovendien eenvoudig in- of op te bouwen en gemakkelijk schoon te maken. Zo geniet uw huurder met een relatief lage investering van alle voordelen van inductie en kan er nauwkeuriger en energiezuiniger worden gekookt.

?

Liever opbouw Vraag naar de mogelijkheden.

Met het vrijstaande fornuis met inductiekookplaat biedt Bosch nog een andere oplossing om gasloos te koken.

020015-A

Met een vrijstaand fornuis met inductiekookplaat van Bosch kookt uw huurder snel, zuinig en veilig.

Het fornuis kan geplaatst worden waar u wilt; u bent hierbij niet gebonden aan een vaste plek.

Reden te meer om de oude gaskookplaat te vervangen en elektrisch te gaan koken.

Meer informatie en contactgegevens zijn te vinden op www.bosch-home.nl/projecten.

Bosch Inspiratiecenter, inspiratiehuis 20l20, Taurusavenue 36, 2132 LS, Hoofddorp.