Gazeta mirdita nr 3

Organ i Shoqatës Klubi kulturor “Mirdita”

E PËRMUAJSHME SOCIALE DHE KULTURORE

ÇMIMI 50 LEKË;

26 DHJETOR 2013;

MIRDITA

NR: 3(55)

gazeta

Poetët e Rilindjes, Gavril Dara dhe Zef Jubani, për origjinën mirditase të Kastriotëve

Gjergj Kastrioti, nga Kastri i Mirditës, e dokumentuar

Johan Von Hahn dhe Falmerajer: Kastriotët ishin nga Kastri i Mirditës Faqe 3

PJETËR SHPANI DINASTIA PRINCËRORE E SHPANËVE NGA DRISHTI E DERI NË MIRDITË

ZI POEZI

Poetë të rinj, mirditorët vetëm për “Mirdita” Faqe 2

Vargje poetike nga Liza Ndreca, Fatjon Beci dhe Gjystina Leka Miteva që shkruajnë për gazetën Mirdita të mirditorëve

SPORT

MINATORI në volejboll femra, një histori suksesi

Dominuan veriun, duke u shtrirë deri në Raguzë, ku nxori gjeneralë të spikatur, si Pjetër Spanin, bashkëluftëtar i Gjergj Kastriotit-Skënderbeut në luftën kundër turqve osmanë

Faqe 8

Një histori e rrallë e sportit në trevën ku themeli emancipimit të gruas i shqiptare u ngjiz nga gjaku i katër heroninave ISH-TRAJNERI

HAKI HALILI

Faqe 6-7 7

KËRKESA

PORTRET MARK TOPOLLAJ

AKTIVITETI ALBANA LLESHAJ

Gjokë Beci, poeti që ngriti në këmbë ShqipërinëeKosovën

“Mirdita në Metropol” është një sukses i paralajmëruar

Shkrimtarët dhe artistët pijnë ujë në kroje të thata. Harrohen nga politika, por jo nga shqiptarët e të gjitha trevave

D

rita e kontinetit të vjetër asnjëherë nuk e ndriçoi Shqipërinë. Qysh në vitin 1663 Ipeshkvi Pjetër Mazreku është shprehur: “Populli Shqiptar është ma i varfër dhe i braktisur nga të gjitha nocionet shtet” Europa nuk përgjigjet edhe pse dheu i djegur e akuzon. Ndale djallin, ndale shkjaun për hir të Zotit dhe po Faqe 2 se ndalove ta ndal vet, sepse ne jemi rrit...

Mirdita dhe bisnesi, forum në “Dita Kulturore e Mirditës”. E ardhmja e pyjeve komunalë, ringritja. Prend Doçi, Abati i Mirditës dher Bibë Doda përmes autorit Luigj Martini

N

atyrisht, për ata që nuk kanë qenë në Ditën Kulturore të Mirditës më 7 dhjetor në Tiranë (edicioni i 4-t), kësaj rradhe në Akademinë Arteve, e ka të vështirë të kuptojë gjithë atë përjetim të pazakontë që qindra mirditorë e miq të Mirditës patën përgjatë gjithë ditës, falë një organizimi të përbashkët nga Faqe 4-5 bashkia Rrëshen, faktori kulturor dhe...

MIRDITA KËRKON NJËSIMIN TERRITORIAL NË NDARJEN E RE Nuk është kundër riorganizimit që kërkohet nga qeveria. Por të marrë fund coptimi në pesë rrethe të bëra për efekte politike nga regjimi komunist

NDUE GJIKA Faqe 7

2

26 DHJETOR 2013

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

MIRDITA

GjokĂŤ Beci, poeti qĂŤ ngriti nĂŤ kĂŤmbĂŤ ShqipĂŤrinĂŤ e KosovĂŤn ShkrimtarĂŤt dhe artistĂŤt pijnĂŤ ujĂŤ nĂŤ kroje tĂŤ thata. Harrohen nga politika, por jo nga shqiptarĂŤt e tĂŤ gjitha trevave MARK TOPOLLAJ, KINO-REGJIZOR

D

rita e kontinetit tĂŤ vjetĂŤr asnjĂŤherĂŤ nuk e ndriçoi ShqipĂŤrinĂŤ. Qysh nĂŤ vitin 1663 Ipeshkvi PjetĂŤr Mazreku ĂŤshtĂŤ shprehur: “Populli Shqiptar ĂŤshtĂŤ ma i varfĂŤr dhe i braktisur nga tĂŤ gjitha nocionet shtetâ€? Europa nuk pĂŤrgjigjet edhe pse dheu i djegur e akuzon. Ndale djallin, ndale shkjaun pĂŤr hir tĂŤ Zotit dhe po se ndalove ta ndal vet, sepse ne jemi rrit me lisat qĂŤ i kanĂŤ rrĂŤnjĂŤt nĂŤ shkrepa guri, por pĂŤrgjigjia ka qenĂŤ heshtja e pĂŤrgjakur. Shqiptari nĂŤ troje tĂŤ veta ka krijuar raportin njerĂŤzor me perceptimin e kohĂŤs sepse “synin pa armĂŤ nuk ia deshti balliâ€?. Kjo do tĂŤ thotĂŤ se Shqiptari nĂŤ VKWsSLQs H YHW PRGLÂżNRKHW Qs NRKs GKH ND QGsUtuar njĂŤ kujtesĂŤ biologjike nĂŤ arkivin e historisĂŤ. Âł.XU sVKWs IMDOD SsU OLUL H KHGKLP ÂżUPsQ PH dy alltiâ€?, KosovĂŤ e Shqiptari. Por dhe djepit kur pĂŤrkundet: I kĂŤndojnĂŤ ninullĂŤn, se buka e arbĂŤrit piqet me barot. NĂŤ vazhdimĂŤsinĂŤ e jetĂŤs dhe tĂŤ mendimit shqiptar lindi njĂŤ fĂŤmijĂŤ nĂŤ fshatin Zajs tĂŤ MirditĂŤs mĂŤ 30 korrik tĂŤ vitit 1939. Emrin ia pagĂŤzuan Gjok, Gjok Beci. Askush nuk mund ta merrte me mend qĂŤ ky vocĂŤrrak do tĂŤ naltĂŤsonte kombin nĂŤ madhĂŤshtinĂŤ e vet. Kjo ndodhi sepse kur lindi *MRND 6KTLSRQMD Qs Ă€XWXULP H SD GKH H PRUL QsQ Ă€DWUDW H YHWD H PEURMWL QJD IXUWXQDW H MHWsV

MĂŤngjesi i asaj dite kur erdhi nĂŤ jetĂŤ Gjoka ishte i nxehtĂŤ dhe i ndriçuar nga rrezet e diellit. Avulli i argjendĂŤ i bjeshkĂŤve zbukuronte natyrĂŤn pĂŤrrreth. Era qĂŤ pĂŤrkĂŤdhel degĂŤt e pishave tĂŤ gjelbĂŤrta lĂŤshonte njĂŤ melodi ngazĂŤllimi. KĂŤnga e bilbilave, tĂŤ lehurat e qenve dhe blegĂŤrima e bagĂŤtive prezantonin harmoninĂŤ e jetĂŤs. I lindur nĂŤ njĂŤ familje tĂŤ varfĂŤr ai u rrit, siç rritet bari nĂŤ mes gurĂŤve tĂŤ oborrit. Muza e frymĂŤzimit i lindi pĂŤrnjĂŤherĂŤ me shpirtin dhe u rritĂŤn bashkĂŤ. Lodra e parĂŤ e tij ishte macja e shtĂŤpisĂŤ dhe zogjtĂŤ e klloçkĂŤs qĂŤ vraponin nĂŤ oborrin e gurtĂŤ. Çdo ditĂŤ shikonte malet pĂŤrrreth dhe çuditej se si ato putheshin me retĂŤ. NĂŤ mbrĂŤmje pranĂŤ vatrĂŤs i pĂŤlqente tĂŤ dĂŤgjonte burrat qĂŤ kuvendonin “KĂŤto male mbrojnĂŤ vetveten, por u vijnĂŤ nĂŤ ndihmĂŤ shtojzavallet me krahĂŤ tĂŤ hapuraâ€?. Ato krijuan kryqin njerĂŤzor tĂŤ hyjnisĂŤ. DalĂŤngadalĂŤ nĂŤ rrugĂŤn e burrnisĂŤ Gjoka e kuptoi se nĂŤ kĂŤtĂŤ jetĂŤ kemi ardhur me dasht e jo me urry. FilozofinĂŤ shqiptarĂŤt e kanĂŤ kuptuar herĂŤt. Ajo lindi kur mendimi u bĂŤ racional nĂŤ sensin e proçedurave logjike dhe nĂŤ kĂŤrkim tĂŤ realitetit PEsVKWHWsV 0RGHO L ÂżOR]RÂżVs WDVKPs GLKHW LGHalizmi e dogmatizmi. Idealizmi shoqĂŤrohet me ndjenjat dhe si bazĂŤ ka intelektin. Kurse dogmatizmi prodhon hamendje e supozim. Gjok Becit, dogma e PDWHULDOL]PLW VL GRNWULQs PHWDÂż]LNH QXN PXQGL PH ia ndal rrugĂŤn pĂŤr t’u vu nĂŤ rresht me korifejt e racĂŤs. NĂŤ vazhdimĂŤsinĂŤ e jetĂŤs nuk e pati tĂŤ lehtĂŤ, por X UULW X VKNROOXD GKH PHQMsKHUs ÂżOORL YHSULPWDULD NXOWXURUH H DUWLVWLNH $NWLYLWHWLQ H ÂżOORL Qs ]RQsQ e vendlindjes. DalĂŤngadalĂŤ u bĂŤ gjurmues e hu-

lumtues i vlerave poetike, shumĂŤ tĂŤ larmishme tĂŤ folklorit tonĂŤ nĂŤ tĂŤ gjithĂŤ trevat shqiptare. NĂŤ kĂŤtĂŤ atmosferĂŤ emocionesh tĂŤ mendimit shqiptar Gjoka nisi rrugĂŤn e krijimeve tĂŤ para qĂŤ ngjajnĂŤ si pika vese nĂŤ ballin e ShqiptarĂŤve dhe vaditi lulet e historisĂŤ. NjĂŤ talent i ri nĂŤ poezinĂŤ e kultivuar. Ai thotĂŤ se: kur zgjohen bjeshkĂŤt zgjohet ShqipĂŤria dhe Dardania. 3RHWL \Qs PH YHWsGLMH HVWHWLNH ÂżOORL Ws MDSs ndihmesĂŤn nĂŤ temĂŤn e heroizmit kombĂŤtar. Shkrimtari i madh Petro Marko (mĂŤsues i Gjok Becit) i dha njĂŤ porosi: “Zgjidhni nĂŤ shpirtin e popullit lulet mĂŤ tĂŤ rralla, me kusht qĂŤ shportĂŤn ta keni tuajĂŤnâ€?. Dhe ashtu ndodhi. Tek poeti ynĂŤ, talenti ĂŤshtĂŤ njĂŤ fakultet produktiv. Gjenialiteti dhe mundĂŤsia e lindur ĂŤshtĂŤ vendosur nĂŤ mes natyrĂŤs tĂŤ maleve tĂŤ MirditĂŤs dhe rregullave tĂŤ artit. Ajri i shqiptarisĂŤ e ushqeu dhe i dha mundĂŤsi qĂŤ, xhamadanin e plagosur tĂŤ Mic Sokolit ta bĂŤjĂŤ himnin e heroizmit KombĂŤtar. Poeti thotĂŤ: “Mu deshĂŤn 10 vjet e 5 minuta pĂŤr ta shkruar. Kosova ĂŤshtĂŤ nĂŤ mendjen e çdo shqiptari, por Gjok Beci i ka dhĂŤnĂŤ edhe zemrĂŤnâ€?. Kamer Loshi bĂŤnte dasĂŤm, dasĂŤm me Ă€DPXU VLo H ND ]DNRQ 6KTLSWDULD 3RHWL PH IMDOsQ H burrit i thĂŤrret shkjaut me piskam: “Naçallnik largo taborret, mos ma shkel barin mbi varret sepse jam VKTLSWDU QXN H XO Ă€DPXU VH NDP WKHPHOLQ WHN N\ gur, jam KosovĂŤ e nuk shuhem kurrĂŤâ€?. KĂŤto fjalĂŤ tĂŤ fuqishme lĂŤshuan rrufe nga qielli dhe sistemi diellor ÂżOORL Ws OsNXQGHW 'DUGDQLD L OXWHW WRNsV QDQs PL PHUU SODJsW Qs SsUTDÂżP GKH $UEsQLD L SsUJMJMHW Dardania o loti im, krah me plagĂŤ nĂŤ trupin tim.

POEZI NGA POETË TË RINJ Oj MirditÍ ty t’u rritÍ ndera.

LIZA NDRECA

TRAZUAR SI LUMI NÍ rrugÍn me pisha ndaj anÍs sÍ lumit, ma bÍje me dorÍ, nÍ hije tÍ tyre mbÍshtetur pas trungu, mÍ thurje kurorÍ. S`dÍgjoje hiç lodhje, as vapa e gushtit, dot jo ty s`tÍ mundi, gjinkalla pÍllciti, e ti s`u dorÍzove, veç etja tÍ shkundi. I strukur nÍ hije, herÍ nÍ rreze dielli, djegur pÍrvÍluar. njerÍzia pushonin veç ti rrije zgjuar, Me lumin trazuar...!

RETË LOZANJARE Flladit mÍngjezor uturoj pa anÍ, nisem pa e ditur veç sillem ngado, me mashtrojnÍ egÍr retÍ lozanjare qÍ i ndjek pa mundur, tÍ matem me to. Ato qeshin, defrejnÍ, zgÍrdhihen, Inatin fustanit, tÍ mÍndafshtÍ m`i kanÍ A okÍve tÍ artÍ qÍ ma mbulojnÍ shpinÍn. RrugÍn pÍrsÍri se ndal, nuk ulem, KokÍn e mbaj ngritur vazdoj lartÍsimin, Duan apo s`duan unÍ s`u pÍrkulem, Me krahÍ te hapur vazhdoj rrugetimin. Kur ngrihem mbi to rregulloj gjÍrdanin, Boll e rrudhin ballin, nxihen e sterrojnÍ, FlokÍt bÍj gÍrshet‌. u fal veç fustanin..

DUA

DashurinĂŤ s`e dua paqe, as mjaltĂŤ, tĂŤ ĂŤmbĂŤl s`e dua. DashurinĂŤ s`e dua luftĂŤ, as helm s`e dua. DashurinĂŤ e dua pleksur luftĂŤ e paqe. DashurinĂŤ e dua mjaltĂŤ -helm pĂŤrzier. torturĂŤ tĂŤ ĂŤmbĂŤl. Pa prekur ferrin s`mund tĂŤ mĂŤ kesh mua, nĂŤse do parajsĂŤn, pĂŤrballu! Eja! FATJON BECI

MespĂŤrmes MirditĂŤs E kam marrĂŤ njĂŤ udhĂŤtim, Po kam mall pĂŤr vendin tim, PĂŤr ato bjeshkĂŤt e MirditĂŤs, NĂŤ çdo bajrak del njĂŤ prijĂŤs. Nuk po di nga t’ia ďŹ lloj, NĂŤ cilin vend mĂŤ parĂŤ tĂŤ shkoj, Po kaloj nĂŤpĂŤr SelitĂŤ, NĂŤ djepat e saj tundĂŤn fĂŤmijtĂŤ. Do tĂŤ dal nĂŤ Valmor, Do ta marr njĂŤ lule nĂŤ dorĂŤ, Do tĂŤ as me lisin e plepin, Si e kanĂŤ selitasit trabjetin. AnembanĂŤ botĂŤs tĂŤ shkosh, S’ka ma bukur se nĂŤ Orosh. Lum kush aty ka le e jetu, Mali i Shenjte e ka beku. Se Oroshi ka kapidana, QĂŤ kanĂŤ pre e vra sulltana, Kan luftu turk e kan luftu krajla, Preng Mark Kola dhe Preng BibĂŤ Pasha. Kur kam zbrit nĂŤ MashtekorĂŤ, Shikoj dashin qĂŤ tund kĂŤmborĂŤ, E i prin tufĂŤs sĂŤ vet, Sikur princ e sikur mbret. Do tĂŤ drejtohem pĂŤr nĂŤ FanĂŤ, Se atje e kam njĂŤ nanĂŤ. Do tĂŤ ndalem nĂŤ Konaj tĂŤ Fanit, NĂŤ atĂŤ vend tĂŤ bukur tĂŤ vatanit.

Ka dal cuca me bulierĂŤ te kroni, Mos ki frikeĂŤs’jam turk Stambolli. Jam Mirditas fati yt, Ma qit pak ujĂŤ e tĂŤ laj sytĂŤ, Ma qit pak ujĂŤ tĂŤ shuj etjen, Ma gjej njĂŤ hije tĂŤ çlodh veten. Se do tĂŤ shkoj nĂŤ Bisak, Do takoj Preng Tucin plak. Sa eci nĂŤpĂŤr NdĂŤrfanĂŤ, MĂŤ del para ajo BarrgjanĂŤ, GĂŤzimi fytin ma ka tha, Loti syrin ma ka la. Kam me buj nĂŤ Domgjon, NjĂŤ zĂŤ poeti ushton, MirĂŤsevjen nĂŤ gurrĂŤn tonĂŤ, ThotĂŤ At Gjergj Fishta me veladon. Tungjatjeta , Anton Çeta, I nderu qofsh e tu shtoftĂŤ vlera, Si rrojnĂŤ xhuxhasit nĂŤ trojet e veta. Po e lidhim njĂŤ duhan, PĂŤr me ba bisedĂŤ taman. Me ka çu fjalĂŤ Zef KolĂŤ Noka, Po mĂŤ pret nĂŤ ato kodra, Po mĂŤ pret Zef Bajraktari, Si Homer me gjak shqiptari. Do tĂŤ kthehem pĂŤr nĂŤ KthellĂŤ, NĂŤ Pelat, Prosek e TrojĂŤs, Kam me mbledhĂŤ lulet e ZojĂŤs, NĂŤ RrĂŤshen, Malaj, Shebe e Tene, Kam me mbledh lule sherebele. PĂŤr QafĂŤ tĂŤ KishĂŤs tu shku nĂŤ shpi, Kam degju t’u qa njĂŤ fĂŤmi, Heu ! Çpo rrit Selita ďŹ liza tĂŤ ri. NĂŤ Kurbnesh, Bardhaj, LĂŤkundĂŤ e Lufaj, NĂŤ Kumbull, Tharri, MĂŤrkurth e Gjocaj. FalĂŤmeshĂŤndet keni nga Spaçi, Nga Kashnjeti, Kaçinari dhe Kalivaçi. Sa bukur gjithkund ia kalova, ZemrĂŤn time e lumturova. Nga Rrubiku metalurgjiku, BakĂŤr, ori po nxjerr metalurgu. MespĂŤrmes MirditĂŤs kur kalova, NĂŤ autostradĂŤn e kombit vallĂŤzova. Ne Bushkash, Bulger e Manati, Me xhamadan janĂŤ djemte e ri, BashkĂŤ me ne vjen dhe Vela,

NÍ çdo fshat qÍ kam kaluar, VetÍm dasma kam dÍgjuar, VetÍm krushq kam takuar, Veç trashÍgime kam uruar. Se Mirditasi ban dasma, Marton djemtÍ e marton vajza, KÍndon kÍngÍ e kÍrcet pushka, Po vijnÍ nuset nÍpÍr mushka. NÍ vend tÍ duvakut vÍnÍ amurin, Po fjaloset mali me gurin, NÍ MirditÍ kÍndon grykÍholla, Se Mirditasit janÍ Mic Sokola. GJYSTINA LEKA MITEVA

Pa titull....

Me vesÍ lotÍsh lag petalet e mia, e vetiu ngjyrosen me ngjyrÍn qÍ servir mÍrzia, aroma mbetet e pa prekur, aty brÍnda petaleve tÍ mia, e do kundrohet lehtÍ nÍ bahçen e caktuar nga perÍndia...

Veç jona...

Anije pa vela nĂŤ oqean, zjarr i ndezur nĂŤ tufan, dritĂŤ e ďŹ kur nĂŤ sytĂŤ e tu, nĂŤ zĂŤrat tanĂŤ trishtim i pa pĂŤrshkruar, mbeten ĂŤndrrat tona ,.... kjo ĂŤshtĂŤ jeta qĂŤ mbetet, veç jona..

MĂŤ fol o mbrĂŤmje

Ej, o mbrÍmje pse s’mÍ et, po shoh se dhe kÍsaj dite i erdhi fundi prap, shoh errÍsirÍn ku skaj mÍ skaj mbretÍron, shoh dhe trishtimin, qÍ nÍ shpirtin tim sundon, ..Ej o mbrÍmje, ku je tÍ lutem, mÍ fol pak, mos mÍ lÍr nÍ qiellin e errÍt shikimin tÍ humbas, mos mÍ lÍr se mbetem atje mes yjeve, mÍ fol pra mÍ fol me gjuhÍn e dashurive.

Na ishte njÍherÍ‌

jeta ÍshtÍ si njÍ kosh me fruta, e larmishme nÍ ngjyrÍ e shije, ndodh tÍ prishet mÍ e buta, mos e mbaj se tÍ dhimbset por hidhe, ndryshe do prishet gjithÍ koshi, pÍrveç njÍ grumbulli mizash do gjesh, ngjyrÍ, as shije s’do mbesÍ, veç sa mbetet pÍr t’u thÍnÍ... na ishte njÍ herÍ

Kur dhimbja pĂŤrcillet me burrĂŤri dhe nanat derdhin lot nga kĂŤta baloz tĂŤ zinj, shpirti i Gjergj FishtĂŤs del nga varri dhe rri nĂŤ krah tĂŤ Gjok Becit e kĂŤndojnĂŤ sĂŤ bashku. Gurrat tĂŤ lira kurrĂŤ si pata, kam pi ujĂŤ nĂŤ NURMH Ws WKDWD 'DUGDQL MH YHWs Ă€DND DVKW 6KTLSsULD PH VKXPs Ă€DWUD 1s YLWLQ VWXGHQWsW H .RVRYsV i thirrĂŤn pĂŤrsĂŤri EuropĂŤs: “Pash njat Zot na e largo natĂŤn e zezĂŤ nga vatra, se djepin thatĂŤ nuk e pĂŤrkund Shqiptari! PĂŤrgjigjia ishte pĂŤrgjakja masive e studentĂŤve kosovar. Si shqiponjĂŤ ngrihet Prishtina, po i kullon gjaku nga shpina, po, po i kullon gjaku nga shpina, e kjo ĂŤshtĂŤ pabesia. ZĂŤri i nanave kosovare bashkojnĂŤ zanin e protestĂŤs: “Ndale hovin moj Serbi, se jam KosovĂŤ me histori, StinĂŤt vijnĂŤ e shkojnĂŤ, e lulet nuk po çelin, sepse Marsi erdhi pa pranverĂŤ, se ka trokitur vdekja der mĂŤ derĂŤ. O ju nuset e KosovĂŤs/A i mbani mend unazat qĂŤ jua patĂŤn dhanĂŤ?!/ Qyqja nĂŤ degĂŤt e lisave nĂŤ vajtimin e vet shpreh mall e gjamĂŤ njĂŤkohĂŤsisht. Ku, ku, ku, ku‌../ Poeti lĂŤviz brĂŤnda shpirtit njerĂŤzor dhe e gjen forcĂŤn pĂŤr rigjenerim. Ai nuk pranon qĂŤ shqiptarĂŤve t’u hidhet mbi kokĂŤ hiri i kufomave tĂŤ GĂŤrdecit siç bĂŤri qeveria nĂŤ ikje. Ai thotĂŤ se inteligjenca e Kombit ka theksuar nĂŤ mĂŤnyrĂŤ tĂŤ vazhdueshme se kushti themelor pĂŤr tĂŤ mos i YsQs ]MDUULQ YDWDQLW sVKWs PE\OOMD H GHUsV DYDQtazhit tĂŤ shovinistit serb. Kjo vjen me vetmohim e kulturĂŤ KombĂŤtare e me njĂŤ kapacitet kreativ pĂŤr t’i dhĂŤnĂŤ kombit nĂŤ mĂŤnyrĂŤ tĂŤ vazhdueshme ekuilibrin e historisĂŤ dhe i thĂŤrret ArbĂŤrisĂŤ: “Na jemi kĂŤtu, jemi lisa e s’dimĂŤ me u thaâ€?. Shpirtin e heroit legjendar Adem Jasharit, poeti e Q[MHUU QJD YDUUL GKH L MHS Qs GRUs Ă€DPXULQ H NRPELW dhe e ngul nĂŤ shkĂŤmb tĂŤ pĂŤrjetĂŤsisĂŤ. Me poezinĂŤ e vet Gjoka e shndĂŤrroi vdekjen nĂŤ tĂŤ kundĂŤrt tĂŤ saj dhe lidhi epikĂŤn legjendare me harkun e historisĂŤ e krijoi harmoninĂŤ e madhe tĂŤ traditĂŤs. Poeti kombĂŤtar ka punuar me kompozitor tĂŤ cilĂŤt nĂŤ mendjen e zemrĂŤn e çdo shqiptari kanĂŤ skalitur harmoninĂŤ e melodisĂŤ shqiptare si: Çesk Zadeja, PjetĂŤr Gaci, Femi Ibrahimi, Edmond Zhulali, Kol Susaj e shumĂŤ tĂŤ tjerĂŤ. Krahas kĂŤtyre kanĂŤ shpĂŤrthyer fuqishĂŤm jehona e zĂŤrave hyjnor si Vaçe Zela, Gaqo Çako, Kastriot Tusha. Epika dhe legjendat, lavdia e etĂŤrve tanĂŤ dhe ĂŤndrra e U.Ç.K mbollĂŤn palmĂŤn e artĂŤ tĂŤ çÍshtjes kombĂŤtare. Kjo rrugĂŤ e lavdishme e harmonizuar me emocionet e mendimit shqiptar tĂŤ poetit dhe nga talente tĂŤ fuqishme si Arif Vladi, Ilir Shaqiri, Shkurte Kejza e mjaft tĂŤ tjerĂŤ. Gjoka nĂŤ jetĂŤn e tij ka dhĂŤnĂŤ njĂŤ kontribut tĂŤ çmuar edhe nĂŤ aspektin politik. Pluralizmi e gjeti nĂŤ gjirin e partisĂŤ RepubOLNDQH 1s ÂżOOLPHW H YHWD NMR SDUWL SDWL QMs SODWIRUPs politike tĂŤ qartĂŤ. Me kalimin e kohĂŤs kjo parti humbi vitalitetin e saj dhe mori rrugĂŤn e servilizmit. I harroi njerĂŤzit e vet dhe poetin e madh. Çdo shqiptar e di se politikanĂŤt tanĂŤ, kanĂŤ njĂŤ parandalesĂŤ mendore. Ata krijuan shumĂŤ varre, e varri i heshtur me sa GXNHW QXN Ă€HW 3RU HVKWUDW H YLNWLPDYH Ws W\UH SR ulurijnĂŤ kundĂŤr hipokrizisĂŤ e padrejtĂŤsisĂŤ. Kjo vjen se mitologjia dhe e vĂŤrteta komuniste, jetojnĂŤ bashkĂŤ nĂŤ kohĂŤt moderne. Diskutimi pĂŤr vuajtet ĂŤshtĂŤ marrĂŤsi e krenarisĂŤ, ĂŤshtĂŤ burrĂŤri e mohuar, ĂŤshtĂŤ mangĂŤsi e njĂŤ kujtese tĂŤ vullnetshme Sot poeti ynĂŤ kombĂŤtar nuk ka njĂŤ shtrat tĂŤ mbĂŤshtesĂŤ kockat e sĂŤmura. Ashtu i sĂŤmurĂŤ e gjen fuqinĂŤ e fjalĂŤs pĂŤr dĂŤshmorin e UÇK, Kol MirditĂŤn para se tĂŤ vdiste. Amanet ka Shqiptari, me bashku dy jetĂŤt e mija, Kosova e Shqiptaria. TĂŤ gjithĂŤ ne, politika e qeveria duhet tĂŤ pĂŤrulemi pĂŤr fjalĂŤn e mendimin kombĂŤtar tĂŤ poetit tonĂŤ. Ky njeri i fjalĂŤs ĂŤshtĂŤ rritur e burrĂŤrruar bashkĂŤ me talentin dhe ĂŤshtĂŤ skalitur nĂŤ altarin e korifejve tĂŤ racĂŤs.

MIRDITA

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

PRENG CUB LLESHI *

T

ek meditoja pĂŤr faqet me dritĂŤ tĂŤ historisĂŤ sĂŤ ShqipĂŤrisĂŤ, kujtesa mĂŤ çoi njĂŤ gjysmĂŤ shekulli mĂŤ parĂŤ. AtĂŤherĂŤ, kur u shpjegoja nxĂŤnĂŤsve tĂŤ mi poemĂŤn madhore “KĂŤnga e sprasme e BalĂŤsâ€? tĂŤ rilindĂŤsit tĂŤ shquar, Gavril Dara i Riu, mĂŤ pati bĂŤrĂŤ pĂŤrshtypje VKsQLPL L WLM DXWRELRJUDÂżN Qs K\UMH Ws NsVDM poeme: Duke kujtuar tĂŤ parĂŤt e tij, tĂŤ cilĂŤt u shpĂŤrngulĂŤn nga atdheu mĂŤmĂŤ e u vendosĂŤn Qs 3DODF $GULDQR Ps DL VKNUXDQWH Âł0LGLV W\UH QGsU Ws parĂŤt, ishin gjyshĂŤrit e mi, qĂŤ emĂŤrohen gjer mĂŤ sot, MĂŤrkuri GKH 1MDQL L 'DUHQMsYH JMsULQM JMLQL ÂżV JMDNÂąVKsQLPL LP Ws Kastriotit nga ana e VojsavĂŤs, nĂŤnĂŤs sĂŤ tij, qĂŤ ishte e bija e princit tĂŤ Mirditasveâ€?. Ky pohim interesant mĂŤ shtyni atĂŤherĂŤ t’u them, si me krenari, nxĂŤnĂŤsve tĂŤ mi: “KĂŤto fjalĂŤ tĂŤ kĂŤtij poeti duket se Ă€DVLQ VKXPs $WR VLNXU QD WKRQs VKNRTXU VH *DYULO 'DUD L 5LX paska qenĂŤ nga anĂŤt tona, nga Mirdita! Dhe jo vetĂŤm kaq: Nga Mirdita jonĂŤ duket se e paska origjinĂŤn edhe Heroi ynĂŤ KomEsWDU *MHUJM .DVWULRW 6NsQGHUEHX VH SULQFDW ]DNRQLVKW ELMDW e tyre i martonin nĂŤ tĂŤ njĂŤjtĂŤn trevĂŤ nĂŤ shtĂŤpitĂŤ e sojit tĂŤ tyre. Dhe atĂŤherĂŤ, i frymĂŤzuar nga kĂŤto ide, pata shkruar ca sonete NXVKWXDU YHQGOLQGMHV VLPH Âą 0LUGLWsV H SRWKXDM SDV QMs JM\VPs shekulli, po pĂŤrmend vetĂŤm dy strofa tĂŤ njĂŤrit prej atyre soneteve, nĂŤ tĂŤ cilin bĂŤhet fjalĂŤ pĂŤr Kuvendin e Dukagjinit, qĂŤ u mblodh nĂŤ kishĂŤn e ShĂŤn Aleksandrit nĂŤ Orosh tĂŤ MirditĂŤs mĂŤ 1602: “Atje n’ShĂŤn LlezhdĂŤr burra t’rreptĂŤ po vijnĂŤ Nga Vjosa plakĂŤ, Kosova e Kurbini; KĂŤrkojnĂŤ atje shtigje pĂŤr lirinĂŤ 'KH Qs .XYHQG QJULKHW H Ă€HW *MLQL “Ka vdekĂŤ ai qĂŤ i doli zot ardheut, Dragoi qĂŤ lindi bija mirditore, Po do tĂŤ rrojĂŤ Shqip’ri e SkĂŤnderbeut‌ PĂŤrpara, burra! Turkut s’i bjemĂŤ ndoreâ€?! Pak vite mĂŤ vonĂŤ, duke studiuar variantin e parĂŤ tĂŤ “HistorisĂŤ sĂŤ SkĂŤnderbeutâ€? tĂŤ Fan S. Nolit tĂŤ vitit 1921, mĂŤ tĂŤrhoqĂŤn vĂŤmendjen dy pohime tĂŤ rĂŤndĂŤsishme tĂŤ kĂŤtij autori: SĂŤ pari, pohimi se “Thaloc dhe Jeriçek e quajnĂŤ pĂŤrrallĂŤ skllavĂŤrinĂŤ e KastriotĂŤve e shtojnĂŤ se llagapi i tyre, tregon se i kishin rrĂŤnjĂŤt nga njĂŤ fshat i quajtur Kastriâ€? dhe, sĂŤ dyti, pohimi se “Fshatra me emrin “KastĂŤrâ€? ka sot nĂŤ ShqipĂŤri, njĂŤ nĂŤ ÇamĂŤri dhe njĂŤ Qs 0LUGLWs´ -D Âą WKRVKD PH YHWH 'XNHW VH WDNRKHQ NsWX HGKH Thaloc e Jeriçek, edhe Fan S. Noli e Gavril Dara i Riu. TĂŤ gjithĂŤ kĂŤta, duke folur pĂŤr vendorigjinĂŤn e KastriotĂŤve, na çojnĂŤ nĂŤ fshatin KastĂŤr tĂŤ MirditĂŤs, qĂŤ bĂŤn pjesĂŤ nĂŤ atĂŤ qĂŤ quhet “Bajraku i Dibritâ€?, siç pohojnĂŤ historianĂŤ tĂŤ ndryshĂŤm. Dhe, tek po mendoja pĂŤr kĂŤto, mĂŤ erdhĂŤn ndĂŤrmend vargjet e njĂŤ rilindĂŤsi WMHWsU Âą =HI -XEDQLW “Leu nji yll nĂŤ Shqipni, Me na shndritĂŤ, me na drejtue; Me shumĂŤ dije e me trimni, $QGHM .DVWULW DVKW VKHQMXH *MHUJM .DVWULRWL NsWLM L WKRQs SkĂŤnderbeg shumĂŤkush donĂŤâ€?! Dhe, tek i rilexoja e i analizoja kĂŤto vargje, pyesja me habi: “Si sVKWs H PXQGXU Ts Ws PRV SsUPHQGHQ H SsUÂżOOHQ NsWR SRKLPH QJD KLVWRULRJUDÂżD VKTLSWDUH NXU EsKHW IMDOs SsU YHQGRULJMLQsQ H KastriotĂŤve?! Se, edhe nĂŤ qoftĂŤ se Thaloc dhe Jeriçek nuk mund tĂŤ kishin tĂŤ dhĂŤna tĂŤ sakta pĂŤr kĂŤtĂŤ çÍshtje, rilindĂŤsi Gavril Dara i Riu nuk mund tĂŤ fantazonte qĂŤ Mirdita ishte vendorigjina e tij dhe e KastriotĂŤve legjendarĂŤ, pa u mbĂŤshtetur nĂŤ dokumente e nĂŤ tĂŤ dhĂŤna tĂŤ tjera. Se edhe Zef Jubani, para se tĂŤ shkruante ato vargje plot frymĂŤzim pĂŤr Gjergj Kastriotin, do tĂŤ ketĂŤ pasur tĂŤ dhĂŤna tĂŤ sakta pĂŤr Kastrin, qĂŤ e “shenjonteâ€? si vendin e KastriotĂŤve. Se poetĂŤt nuk luajnĂŤ me emra vendesh, kur ĂŤshtĂŤ fjala pĂŤr tĂŤ vĂŤrteta historike‌

HISTORIANĂ‹T: GJON KASTRIOTI NJIHEJ SI NJĂ‹ NGA PRINCAT KATOLIKĂ‹ TĂ‹ RAJONIT TĂ‹ MIRDITĂ‹S PĂŤr MirditĂŤn, si vendorigjina e KastriotĂŤve, na vijnĂŤ nĂŤ ndihmĂŤ edhe shumĂŤ dokumente tĂŤ tjera, tĂŤ cilat, çuditĂŤrisht, janĂŤ lĂŤnĂŤ nĂŤ harresĂŤ jo vetĂŤm gjatĂŤ gjysmĂŤs sĂŤ dytĂŤ tĂŤ shekullit njĂŤzet, SRU HGKH Qs NsWs ÂżOOLP VKHNXOOL Ws UL ( WLOOs sVKWs HGKH WH]D H $W Athanas GegĂŤs, njĂŤ historian i mirĂŤnjohur i gjysmĂŤs sĂŤ parĂŤ tĂŤ shekullit XX, i cili, nĂŤ veprĂŤn “ArbĂŤria-Gjergj Kastrioti-SkĂŤnderbeuâ€?, shkruante: “KastriotĂŤt zotĂŤronin territoret e pĂŤrfshirĂŤ nĂŤ verilindje tĂŤ ShkodrĂŤs dhe tĂŤ LezhĂŤs e deri nĂŤ Prizren. Mirdita bĂŤnte pjesĂŤ nĂŤ zotĂŤrimet e KastriotĂŤve. Mbiemri “Kastriotiâ€?, qĂŤ ka mbijetuar nĂŤ histori, lidhet mĂŤ shumĂŤ me lokalitetin (fshatinshĂŤnimi im) e Kastrit nĂŤ MirditĂŤ, qĂŤ ndodhet midis fshatrave tĂŤ Dibrit (bajrak i mĂŤvonshĂŤm i MirditĂŤs), MnelĂŤs, Kashnjetit e Vigut, se sa me lokalitete tĂŤ tjera qĂŤ kanĂŤ tĂŤ njĂŤjtin emĂŤrâ€?. KĂŤtĂŤ tezĂŤ Athanas Gega, tĂŤ cilin Fan S. Noli e quante “njohĂŤsin mĂŤ tĂŤ mirĂŤâ€? tĂŤ historisĂŤ sĂŤ SkĂŤnderbeut, e hodhi nĂŤ temĂŤn e doktoraturĂŤs qĂŤ do tĂŤ mbronte nĂŤ Universitetin e Luvrit. Dhe kushdo e kupton se ky dijetar me kulturĂŤ tĂŤ gjerĂŤ nuk mund tĂŤ stiste me fantazinĂŤ e tij Kastrin nĂŤ Vig tĂŤ MirditĂŤs si vendorigjinĂŤn e KastriotĂŤve, pa u mbĂŤshtetur nĂŤ dokumente historike, tĂŤ cilat kishte mundĂŤsi t’i shtinte nĂŤ dorĂŤ nĂŤ kohĂŤn e tij. KĂŤshtu, gjersa “sipas burimeve osmane, KastriotĂŤt ishin pronarĂŤ tĂŤ tokave nĂŤ mes ShkodrĂŤs GKH /H]KsV´ VLo QD NXPWRQ KLVWRULDQL 6NsQGHU 5L]D JMHUVD VLo thekson A. Gega, “sipas njĂŤ dokumenti venecian tĂŤ vitit 1439, SURQDW H .DVWULRWsYH LVKLQ ITLQM PH 6KNRGUsQ H /H]KsQ´ JMHUVD siç thotĂŤ Fan S. Noli, “MirditĂŤn dhe Hasin i kishte Gjon Kastriotiâ€?, atĂŤherĂŤ edhe Gjergji, i biri i Gjonit, nĂŤ pronat e babait tĂŤ tij do tĂŤ ketĂŤ lindur, pra, nĂŤ MirditĂŤ. Dhe duket se kurorĂŤn kĂŤtij mendimi ia vĂŤ historiani turk, Nuray Bozbora, i cili, nĂŤ veprĂŤn “ShqipĂŤria dhe nacionalizmi shqiptar nĂŤ PerandorinĂŤ Osmaneâ€?, shkruan:

26 DHJETOR 2013

3

Gjergj Kastrioti, nga Kastri i MirditĂŤs, e dokumentuar Johan Von Hahn dhe Falmerajer: “KastriotĂŤt ishin nga Kastri i MirditĂŤsâ€?. PoetĂŤt e Rilindjes, Gavril Dara dhe Zef Jubani, pĂŤr origjinĂŤn mirditase tĂŤ KastriotĂŤve “SkĂŤnderbeu ishte mĂŤ i vogli i tre djemve tĂŤ Gjon Kastriotit, kreu i familjes Kastrioti, qĂŤ njihej si njĂŤ nga princat katolikĂŤ tĂŤ rajonit tĂŤ MirditĂŤsâ€?. Ky pohim pĂŤrbĂŤn njĂŤ dokument qĂŤ nuk mund tĂŤ hidhet poshtĂŤ nga askush dhe, aq mĂŤ shumĂŤ, tĂŤ anashkalohet. Se historianĂŤt e dinĂŤ mirĂŤ qĂŤ, nĂŤ mesjetĂŤ, krahinat e ndryshme tĂŤ ShqipĂŤrisĂŤ, veçanĂŤrisht ato tĂŤ malĂŤsive tĂŤ veriut, princat i kishin vendas. Ata nuk i “importoninâ€?, siç mund tĂŤ importohen nĂŤ “kohĂŤt moderneâ€?. PĂŤr rrjedhojĂŤ, nuk mund tĂŤ mendohet qĂŤ Gjon Kastrioti tĂŤ ishte nga Hasi, nga Dibra a nga Mati dhe tĂŤ vinte princ nĂŤ MirditĂŤ. PĂŤr kĂŤtĂŤ tĂŤ vĂŤrtetĂŤ bĂŤn fjalĂŤ edhe akademiku DhimitĂŤr Shuteriqi, kur pĂŤrmend njĂŤ dokument tĂŤ pĂŤrcjellĂŤ edhe nga Fan S. Noli, sipas tĂŤ cilit Gjon Kastrioti, “mĂŤ 1407, pretendon tĂŤ ketĂŤ kisha, tĂŤ cilat ishin pjesĂŤ e peshkopatĂŤs sĂŤ Arbrit. Midis tyre ĂŤshtĂŤ edhe ShĂŤn MĂŤria e NdĂŤrfandĂŤs. Ai thotĂŤ se, prej YMHWsVK 3HVKNRSDWD H $UEULW vendosej nĂŤ tokat e sunduara prej tijâ€?. Dhe kĂŤto dĂŤshmi janĂŤ me shumĂŤ rĂŤndĂŤsi, kur dihet se kisha e NdĂŤrfandĂŤs gjendet nĂŤ zemĂŤr tĂŤ MirditĂŤs. KĂŤtĂŤ çÍshtje sikur e nxjerrin mĂŤ nĂŤ dritĂŤ edhe Milan 6KXĂ€DL H -HULoHN , SDUL SRKRQ qartĂŤ se “Gjon Kastrioti shfaqet pĂŤr here tĂŤ parĂŤ nĂŤ dokumente (1407) si protektor i PeshkopatĂŤs sĂŤ Arbritâ€? (“Arbanumâ€?), kurse i dyti thotĂŤ: “PĂŤr nga relata kishtare, vendi (ArbĂŤria dhe SMHVD Qs YHUL Ws VDM Âą VKsQLPL LP i pĂŤrkiste pjesĂŤrisht PeshkopatĂŤs sĂŤ Arbrit (“Arbanumâ€?), pjesa tjetĂŤr kishĂŤs serbe.â€? KĂŤto tĂŤ dhĂŤna kanĂŤ njĂŤ rĂŤndĂŤsi tĂŤ veçantĂŤ pĂŤr MirditĂŤn, kur mbajmĂŤ parasysh se, siç thekson arkeologu i njohur Neritan Ceka “Mirdita dhe, mĂŤ gjerĂŤ, lugina e Matit, e Fandit dhe e Drinit ishin boshti i Arbrit tĂŤ hershĂŤmâ€?. KĂŤtĂŤ pikĂŤpamje duket se e miraton edhe prof. dr. M. Korkuti, kur shkruan se mbishkrimi nĂŤ kishĂŤn e GĂŤziqit e mbĂŤshtet tezĂŤn se “Mirdita ka qenĂŤ qendra e Shtetit tĂŤ Arbritâ€?. Edhe mĂŤ i madhi historian i gjysmĂŤs sĂŤ dytĂŤ tĂŤ shekullit njĂŤzet, Aleks Buda, edhe pse mbĂŤshteste tezĂŤn se vendorigjina e KastriotĂŤve duhet kĂŤrkuar nĂŤ Has, duke iu referuar J. Radoniq, pohon qartĂŤ: “Sipas tĂŤ dhĂŤnave tĂŤ njĂŤ marrĂŤveshjeje tregtare me qytetin e Dubrovnikut (1420), tokat qĂŤ u pĂŤrkisnin zotĂŤrimeve tĂŤ Gjon Kastriotit, nisnin nĂŤ perĂŤndim, nĂŤ bregdet, nĂŤ rrethinat e qytetit tĂŤ LezhĂŤs dhe arrinin deri nĂŤ rrethinat e Prizrenit, d.m.th., pĂŤrfshinin trevĂŤn nĂŤ jug tĂŤ lumit Drin: MirditĂŤn dhe LumĂŤnâ€?. Dhe pohime tĂŤ tilla ĂŤshtĂŤ vĂŤshtirĂŤ tĂŤ vihen nĂŤ diskutim. GJERGJ KASTRIOT SKĂ‹NDERBEU VĂ‹ KURORĂ‹ NĂ‹ KISHĂ‹N E VAUT TĂ‹ DEJĂ‹S PĂŤrveç kĂŤtyre tĂŤ dhĂŤnave me rĂŤndĂŤsi, pĂŤr njĂŤ historian largpamĂŤs edhe disa ngjarje tĂŤ rĂŤndĂŤsishme qĂŤ lidhĂŤn me jetĂŤn dhe YHSULPWDULQs H *MHUJM .DVWULRWLW VLNXU Ă€DVLQ Qs IDYRU Ws WH]sV Ts H NRQVLGHURQ 0LUGLWsQ HWQRJUDÂżNH VL YHQGRULJMLQsQ H IDPLOMHV princore tĂŤ KastriotĂŤve. Se nuk mund tĂŤ ketĂŤ vetĂŤm njĂŤ shkak qĂŤ e bĂŤri Heroin tonĂŤ KombĂŤtar ta organizojĂŤ besĂŤlidhjen shqiptare pikĂŤrisht nĂŤ LezhĂŤ, afĂŤr Kastrit, ashtu si nuk mund tĂŤ quhet si rastĂŤsi fakti qĂŤ SkĂŤnderbeu u varros pikĂŤrisht nĂŤ LezhĂŤ. Se ky kalorĂŤs i lirisĂŤ, si katolik qĂŤ ishte, po tĂŤ ishte nga Hasi, mund ta kishte lĂŤnĂŤ amanet qĂŤ ta varrosnin nĂŤ vendlindje. TĂŤ njĂŤjtĂŤn gjĂŤ do tĂŤ bĂŤnte, po tĂŤ ishte nga Kastrioti i DibrĂŤs apo nga Mati. 'KH SsU VROHPQLWHW Ts H ODNPRMQs GKH H PHULWRMQs ÂżJXUD VL DL Gjergji lavdimadh do tĂŤ kishte lĂŤnĂŤ si amanet qĂŤ ta varrosnin nĂŤ kĂŤshtjellĂŤn e KrujĂŤs. Por ja qĂŤ ai “zgjodhiâ€? pikĂŤrisht LezhĂŤn, tĂŤ cilĂŤn rilindĂŤsi i njohur Preng Doçi e quante “cepin e MirditĂŤsâ€?. PĂŤr nĂŤ KastĂŤr na çon edhe njĂŤ moment tjetĂŤr i jetĂŤs sĂŤ Gjergj Kastriotit-momenti i martesĂŤs sĂŤ tij. PĂŤr kĂŤtĂŤ historiani francez, Markus PetĂŤrs, nĂŤ librin “PĂŤrballja e historisĂŤ sĂŤ kishĂŤs katolike shqiptareâ€?, pohon: “Kisha gotike e Vaut tĂŤ DejĂŤs, e vetmja e kĂŤtij stili nĂŤ ShqipĂŤri ishte kisha nĂŤ tĂŤ cilĂŤn ishte martuar NLVKWH YsQs NXURUs Âą VKsQLPL LP +HURL .RPEsWDU NDWROLN Gjergj Kastrioti-SkĂŤnderbeuâ€?. Dhe, po tĂŤ pranohet si i vĂŤrtetĂŤ ky pohim i historianit francez, logjika e thjeshtĂŤ do tĂŤ na bĂŤnte tĂŤ mendonim se Gjergj ynĂŤ nuk do ta kishte marrĂŤ njĂŤ rrugĂŤ kaq tĂŤ gjatĂŤ, po tĂŤ ishte nga Hasi, nga Kastrioti i DibrĂŤs, nga Mati apo nga kĂŤshtjella e KrujĂŤs, pĂŤr tĂŤ vĂŤnĂŤ kurorĂŤ nĂŤ kishĂŤn e stilit

gotik nĂŤ Vaun e DejĂŤs. Ai do tĂŤ ketĂŤ qenĂŤ diku afĂŤr vend lindjes sĂŤ tij: NĂŤ KastĂŤr ose nĂŤ LezhĂŤ, qĂŤ ishin nĂŤ rrezen kishtare tĂŤ PeshkopatĂŤs sĂŤ ArbĂŤrit. JOHAN VON HAHN DHE FALMERAJER: “KASTRIOTĂ‹T ISHIN NGA KASTRI I MIRDITĂ‹Sâ€? PĂŤr nĂŤ KastĂŤr, si vendorigjina e KastriotĂŤve, na çojnĂŤ edhe fragmente pohimesh tĂŤ historianĂŤve, albanologĂŤve a studiXHVYH Ws QGU\VKsP SsU Ws FLOsW Ă€DVLQ HGKH KLVWRULDQsW shqiptarĂŤ. KĂŤshtu, nuk ĂŤshtĂŤ e rastit qĂŤ Kristo FrashĂŤri e tĂŤ tjerĂŤ pĂŤrmendin qĂŤ “udhĂŤtari frĂŤng Ami Bue shkruante se kishte dĂŤgjuar qĂŤ SkĂŤnderbeu kishte lindur nĂŤ fshatin KastĂŤr tĂŤ MirditĂŤs, gjysmĂŤ ore larg fshatit tĂŤ sotĂŤm Vigâ€?. KĂŤtĂŤ ide na e thotĂŤ edhe albanologu gjerman Johan Von Hahn, NXU Ă€HW SsU Âł]EXOLPLQ´ H QMs ÂłYHQGlindjeje tĂŤ reâ€? tĂŤ SkĂŤnderbeutâ€?, diku afĂŤr njĂŤ kĂŤshtjelle tĂŤ vjetĂŤr nĂŤ fshatin KastĂŤr tĂŤ MirditĂŤs. Dhe, duke i dĂŤgjuar kĂŤta zĂŤra qĂŤ na vijnĂŤ nga mendje tĂŤ ndritura tĂŤ botĂŤs intelektuale, i besojmĂŤ edhe historianit austriak Jakob F. Falmerajer, i cili, nĂŤ librin “Elementi shqiptar nĂŤ Greqiâ€?, shkruan se “KastriotĂŤt ishin nga fshati KastĂŤr i MirditĂŤsâ€?, siç i besojmĂŤ edhe francezit Ami Bue, kur na tregon se “Flamujt e SkĂŤnderbeut ishin tĂŤ kuq me shqiponjĂŤn e zezĂŤ me dy krerĂŤ, sikundĂŤr e kanĂŤ edhe mirditasitâ€?. PĂŤr kĂŤtĂŤ dĂŤshmon edhe historiani Dr. Pal Doçi, kur bĂŤn fjalĂŤ pĂŤr protestĂŤn e krye ngritĂŤsve mirditorĂŤ drejtuar Valiut tĂŤ ShkodrĂŤs, mĂŤ 1901, nĂŤ tĂŤ cilĂŤn shkruhej se “Flamuri ynĂŤ do tĂŤ jetĂŤ ai i Gjergj Kastriotitâ€?, gjĂŤ Ts H GsVKPRQ IDNWL VH N\ Ă€DPXU SRWKXDM identik me stemĂŤn e KastriotĂŤve, ĂŤshtĂŤ gjetur pikĂŤrisht nĂŤ fshatin Kashnjet, fare afĂŤr Kastrit, poshtĂŤ tĂŤ tĂŤ cilit ĂŤshtĂŤ emri “Mirditaâ€?. NĂŤ kĂŤtĂŤ kĂŤndvĂŤshtrim, si njĂŤ argument nĂŤ favor tĂŤ idesĂŤ qĂŤ e konsideron MirditĂŤn si vendorigjinĂŤn e KastriotĂŤve, pĂŤrbĂŤn edhe fakti qĂŤ bashkĂŤluftĂŤtarĂŤ tĂŤ Gjergj Kastriotit nĂŤ betejat legjendare kundĂŤr pushtuesve osmanĂŤ, pĂŤrveç tĂŤ tjerĂŤve, ishin edhe Pal, LekĂŤ e NikollĂŤ Dukagjini, qĂŤ i kishin zotĂŤrimet e tyre Qs WUHYDW H 0LUGLWsV 3MHWsU 1GUH H *MRQ 3sUODWL QJD IVKDWL 3sUODW L NsVDM WUHYH 3DO H *MHUJM .XND QJD IVKDWL 6KHEH .RMs =DKDULD Âą QLS L 7DQXVK 'XNDJMLQLW YsOOH]sULW H ODYGLVKsP *MRQ 3DO GKH $QGUHD *D]XOOL Âą ELM Ws IVKDWLW *D]XOO IDUH DIsU .DVWULW Qs 9LJ Ws MirditĂŤs. Edhe shamia e zezĂŤ, qĂŤ mbajnĂŤ gratĂŤ mirditore, kur ĂŤshtĂŤ fjala pĂŤr vendorigjinĂŤn e familjes princore tĂŤ KastriotĂŤve, sikur i kalon caqet e legjendĂŤs. Se ato gra tĂŤ bukura qĂŤ e kanĂŤ ruajtur me besnikĂŤri kostumin e lashtĂŤ ilirian, qĂŤ ĂŤshtĂŤ i bardhĂŤ si bora e malit, dhe i qĂŤndisur mjeshtĂŤrisht, shaminĂŤ e zezĂŤ thuhet se e pĂŤrdorĂŤn kur vdiq prijĂŤsi legjendar i shqiptarĂŤve nĂŤ shekullin e 15-tĂŤ. Dhe e ruajtĂŤn kĂŤtĂŤ shami, krejt ndryshe nga NUDKLQDW H WMHUD VLo UXDMWsQ HGKH NDWROLFL]PLQ Âą EHVLPLQ H +HURLW WRQs .RPEsWDU 7s JMLWKD NsWR osVKWMH Ts NsUNRMQs UHĂ€HNWLPH tĂŤ thella e studime serioze, duket se i japin tĂŤ drejtĂŤ historianit Moikom Zeqo, i cili, nĂŤpĂŤrmjet ca pyetjeve qĂŤ shtron, kur bĂŤn fjalĂŤ pĂŤr Kuvendin e Arbrit, qĂŤ u mblodh nĂŤ MĂŤrçi tĂŤ LezhĂŤs, jo larg Kastrit, mĂŤ 1703, sikur na çon nĂŤ tĂŤ njĂŤjtat pĂŤrfundime si edhe shumĂŤ paraardhĂŤs tĂŤ tij, lidhur me vendorigjinĂŤn e KastriotĂŤve legjendarĂŤ: “PĂŤrse u zgjodh pikĂŤrisht fshati MĂŤrçi pranĂŤ LezhĂŤs, pyet autori, si vendi mĂŤ i pĂŤr shtatshĂŤm pĂŤr Kuvendin e Arbrit? Pse pikĂŤrisht ky vend dhe jo ndonjĂŤ vend tjetĂŤr? A ka Ws EsMs ]JMHGKMD H NsWLM YHQGL KLVWRULNÂąYD]KGRQ VWXGLXHVL Âą PH evokimin e mrekullueshĂŤm e tĂŤ paharruar tĂŤ Atletit tĂŤ Krishtit, Gjergj Kastriot SkĂŤnderbeut, qĂŤ i mbylli sy tĂŤ pikĂŤrisht nĂŤ LezhĂŤ?! Dhe pĂŤrgjigjet nĂŤnkuptohen. Mbi kĂŤto dĂŤshmi historike duket se hidhte dritĂŤ edhe poeti i Rilindjes sonĂŤ kombĂŤtare Risto Siliqi, kur kĂŤndonte: “O MirditĂŤ! O trimnesh; e dheut! , $UEQLVs ÂżV L NU\HNUHXW .................. Vuejte prova, por s`i mbete shtegut Dhe ja mbajte jazin SkĂŤnderbegutâ€?! * Autori ĂŤshtĂŤ poet, publicist dhe studiues. IdetĂŤ e kĂŤtij shkrimi ai i ka trajtuar gjerĂŤsisht nĂŤ librin e tij “Polemika pĂŤr KastriotĂŤtâ€? me parathĂŤnie tĂŤ Akademik Mark Tirta

4

26 DHJETOR 2013

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

MIRDITA

“MIRDITA NĂ‹ METROPOLâ€?, NJĂ‹ SUKSES I PARALAJMĂ‹RUAR Natyrisht, pĂŤr ata qĂŤ nuk kanĂŤ qenĂŤ nĂŤ DitĂŤn Kulturore tĂŤ MirditĂŤs mĂŤ 7 dhjetor nĂŤ TiranĂŤ (edicioni i 4-t), kĂŤsaj rradhe nĂŤ AkademinĂŤ Arteve, e ka tĂŤ vĂŤshtirĂŤ tĂŤ kuptojĂŤ gjithĂŤ atĂŤ pĂŤrjetim tĂŤ pazakontĂŤ qĂŤ qindra mirditorĂŤ e miq tĂŤ MirditĂŤs patĂŤn pĂŤrgjatĂŤ gjithĂŤ ditĂŤs, falĂŤ njĂŤ organizimi tĂŤ pĂŤrbashkĂŤt nga bashkia RrĂŤshen, faktori kulturor dhe Klubi Kulturor “Mirditaâ€? nĂŤ TiranĂŤ. Duke nisur me: I. Promovim libri 3URPRYLPLQ H G\ OLEUDYH PRQRJUDÂżNs Ws VWXGLXHVLW /XLJM 0DUWLQL pĂŤr Bib Doden dhe abat Prend Docin. II. Panair dhe ekspozita. -ekspozimet e zejeve te ndryshme tĂŤ artizanĂŤve tĂŤ veshjeve

N

ĂŤ edicionin e katĂŤrt “Dita Kulturore e MirditĂŤsâ€?, shtuar risive tĂŤ tjera, kĂŤsaj rradhe spikati “Forumi i bisnesitâ€?, i cili u organizua nĂŤ sallĂŤn kryesore tĂŤ koncerteve nĂŤ AkademinĂŤ e Arteve nĂŤ TiranĂŤ. Pos personave tĂŤ interesuar, bisnesmenĂŤ, studentĂŤ tĂŤ degĂŤs sĂŤ bisnesit, pedagogĂŤ, studiues e tĂŤ tjerĂŤ, ishin tĂŤ pranishĂŤm dhe prefekti i qarkut LezhĂŤ, NdrecĂŤ Dedaj, drejtori i shĂŤrbimit gjeologjik shqiptar Viktor Dodaj, pĂŤrfaqĂŤsues nga Ministria e IndustrisĂŤ, dikastere tĂŤ ndryshme e tĂŤ tjerĂŤ. Gjithka u perceptua nĂŤ formĂŤn e njĂŤ paneli referues, nĂŤn drejtimin elegant tĂŤ gazetares sĂŤ njohur tĂŤ ekonomisĂŤ nĂŤ Scan Tv, Violeta Shqalshi. Referuesit sollĂŤn aspekte tĂŤ vecanta tĂŤ tendencĂŤs sĂŤ bisnesit nĂŤ ditĂŤt e sotme dhe u ndalĂŤn kryesisht ne burimet natyrore dhe resurset e shumta qĂŤ ka Mirdita, por qĂŤ duan organizim, bashkĂŤpunim tĂŤ fortĂŤ tĂŤ gjithĂŤ hallkave, bashkĂŤpunim me qeverinĂŤ qĂŤndrore dhe donacione tĂŤ ndryshme, binjakĂŤzime dhe lobing tĂŤ mirĂŤorganizuar pĂŤr t’u dalĂŤ zot pasurive tĂŤ MirditĂŤs dhe pĂŤr t’i vĂŤnĂŤ ato nĂŤ shĂŤrbim tĂŤ komuniteteve pĂŤrkatĂŤse. I pari pĂŤrshĂŤndeti kryetari i Klubit Kulturor “Mirditaâ€?, Gjon Lleshaj, i cili theksoi se Mirdita i ka tĂŤ gjitha resurset, por ka humbur shumĂŤ nĂŤ shfrytĂŤzimin e bukurive, nĂŤ leximin e historisĂŤ dhe promovimin turistik tĂŤ vlerave tĂŤ saj, prandaj kĂŤrkon njĂŤ qasje tjetĂŤr ndaj tyre. NdĂŤrkaq u mbajtĂŤn 7 tema nga fusha tĂŤ ndryshme. Kryebashkiaku i RrĂŤshenit Ndue Gega, referoi pĂŤr RrĂŤshenin si njĂŤ qytet atraktiv pĂŤr bisneset dhe vizitorĂŤt duke shpalosur burimet e ndryshme natyrore, trashĂŤgiminĂŤ historike e kulturore, mjedisin joshĂŤs e PH UUDGKs 6KNsO]HQ 0DUNX LVK drejtues i forumit tĂŤ rĂŤndĂŤsishĂŤm zhvillimor MADA, mbajti njĂŤ referat interesant “Mirdita dhe

HWQRJUDÂżNH PLUGLWRUH *MHOD 7XFL 1GsUIXVKD] 0ULND 1GUHND .DoLQDU -me eksponatet e bollshme tĂŤ librave tĂŤ autorĂŤve tĂŤ MirditĂŤs e DXWRUs Ws WMHUs Ts NDQs VKNUXDU SsU 0LUGLWsQ *MRQ -DNX SDQDLUL L ELPsYH PMHNsVRUH QJD 1LNROOs 3sUVKTHID SURGXNWH Ws .DQWLQsV Vs 9HUsV $UEsUL )UDQ .DoRUUL -ekspozita nĂŤ pikturĂŤ dhe skulpturĂŤ nga piktorĂŤ e skulptorĂŤ tĂŤ ULQM PLUGLWRUs PH NXUDWRU VNXOSWRULQ H WDOHQWXDU %HQDUG /HNJHJDM HWM III. Forumi i bisnesit “Mirdita dhe bisnesiâ€?, ku u rrahĂŤn debate dhe analiza me SURIHVLRQDOL]sP PH VSHFLDOLVWs Ws PLUsÂżOOWs WH IXVKDYH SsUNDWsVH SsHU 8 tema tĂŤ ndryshme tĂŤ spikatura. IV. Vidoprojeksione tĂŤ larmishme pĂŤr MirditĂŤn Turistike.

V. Koncerti i madh festiv. Me kĂŤngĂŤ e valle nga rreth 70 artistĂŤ tĂŤ ansamblit Mirdita dhe kĂŤngĂŤtarĂŤ tĂŤ rrymave tĂŤ ndryshme muzikore tĂŤ artistĂŤve tĂŤ rinj qĂŤ kanĂŤ vĂŤnĂŤ emĂŤr nĂŤ tregun muzikor, moderuar nga Gjergj Marku dhe 6LOYDQD %UDoH VI. VlerĂŤsime Nga shoqata Klubi Kulturor “Mirditaâ€? pĂŤr individĂŤ dhe organizma NXOWXURUH Ts NDQs GKsQs NRQWULEXW Ws VSLNDWXU SsUJMDWs YLWLW *MRQ /OHVKDM (U vlerĂŤsuan: Bashkia RrĂŤshen pĂŤr nje qytet mjedisor si dhe kĂŤngĂŤtarĂŤt: Ndue Perkola (pas vdekjes), rapsodi NikollĂŤ Preci, Marianne Graf (humaniste), Eugent Bushpepa (kĂŤngĂŤtar), formacioni orkestral i tĂŤ rinjve me drejtues Kol Picaku.

Mirdita dhe biznesi, forum nĂŤ “Dita Kulturore e MirditĂŤsâ€? Treva e mbushur me pasuri njĂŤrĂŤzore, mbitokĂŤsore dhe nĂŤntokĂŤsore kĂŤrkon ringjalljen pĂŤrmes bijve tĂŤ saj intelektualĂŤ dhe biznesmenĂŤ bisneset socialeâ€?, njĂŤ formĂŤ e re qĂŤ po futet dhe nĂŤ vendin tonĂŤ, si njĂŤ mundĂŤsi e fortĂŤ dhe pĂŤr zhvillimin social tĂŤ MirditĂŤs, duke ofruar dhe SURMHNWH NRQNUHWH GU L VKNHQFDYH Viktor Doda, drejtor i ShĂŤrbimit Gjeologjik Shqiptar, iu referua me fakte dhe analizĂŤ shkencore pasurive nĂŤntokĂŤsore, duke u ndalur nĂŤ tĂŤ gjitha vendburimet minerare

tÍ MirditÍs, pÍr sasinÍ qÍ kanÍ malet bakÍrmbajtÍse, cilÍsinÍ dhe mÍnyrÍn sesi duhet tÍ operohet nÍ tÍ ardhmen pÍr t’i shfrytÍzuar ato nÍ dobi tÍ komuniteteve PLUGLWRUH 1LNROO *HJD VROOL VKLIUD tronditÍse pÍr mÍnyrÍn sesi po operojnÍ kompanitÍ koncensionare, tÍ cilat kanÍ rrjepur bakrin e pasur dhe tashmÍ po synojnÍ

t’i shesin asetet me tÍ varfÍra tek kompani tÍ tjera, duke i sjellÍ borxh tÍ madh shtetit (thuajse nga 60 milion euro nÍ vit), gjÍ e cila do tÍ jetÍ objekt hetimi nga Ministria e IndustrisÍ, por pohoi faktin se ÍshtÍ gjithÍ mundÍsia pÍr tÍ rivÍnÍ nÍ punÍ UzinÍn e Bakrit nÍ Rubik dhe asete tÍ tjera tÍ pÍrpunimit si Uzina e Telave nÍ ShkodÍr

etj. Albana Lleshaj, inxhiniere e pyjeve nĂŤ komunĂŤn KthellĂŤ u ndal nĂŤ problematikĂŤn qĂŤ lidhet me pyjet komunalĂŤ duke sjellĂŤ shembuj dhe pĂŤrvoja konkrete dhe tendencĂŤn e mbarĂŤshtimit tĂŤ pyjeve, ruajtjes sĂŤ tyre nga vetĂŤ komunitetet pĂŤrmes projekteve, ajo theksoj se nga siperfaqa totale e pyjeve dhe e kullotave nĂŤ

“FORUMI I BISNESIT MIRDITOR�

MirditĂŤ prej 64. 000 ha, janĂŤ transferuar drejt komunave 45 KD )UDQ .DoRUUL SUHVLGHQW i kantinĂŤs sĂŤ verĂŤs “ARBERIâ€?, referoi pĂŤr rrugĂŤn e ngjitjes sĂŤ njĂŤ kantine qĂŤ vinte nga pĂŤĂŤvoja shumĂŤshekullore nĂŤ truallin e $UEsULW Qs 0LUGLWs FHUWLÂżNLPLQ ndĂŤrkombĂŤtar dhe suksesin e padiskutueshĂŤm nĂŤ sa e sa panaire kombĂŤtare dhe ndĂŤrkombĂŤtare, duke qenĂŤ njĂŤ nga verĂŤrat mĂŤ tĂŤ preferuara jo vetĂŤm nĂŤ ShqipĂŤri por dhe rajon e mĂŤ gjerĂŤ, si dhe objektivat pĂŤr ta shtrirĂŤ si veprimtari tĂŤ frytshme ekonomike dhe tradicionale nĂŤ MirditĂŤ. Kryetari i DhomĂŤs sĂŤ TregtisĂŤ TiranĂŤ, Nikolin Jaka, pasi bĂŤri njĂŤ analizĂŤ tĂŤ hollĂŤsishme tĂŤ bisnesit shqiptar dhe atij nĂŤ MirditĂŤ duke pĂŤrmendur dhe histori suksesi, i bĂŤri njĂŤ operacion tĂŤ thellĂŤ analitik marrĂŤdhĂŤnieve tĂŤ bisnesit me pushtetin qĂŤndror dhe lokal, duke theksuar se tashmĂŤ bisnesi nuk duhet tĂŤ shihet si “armikâ€? i pushteteve lokalĂŤ, por si partneri mĂŤ i rĂŤndĂŤsishĂŤm dhe jetik pĂŤr popullatat vendore, ndĂŤrkohĂŤ qĂŤ lĂŤshoi kritika tĂŤ forta qĂŤ nuk ka njĂŤ lobing tĂŤ domosdoshĂŤm nĂŤ mbĂŤshtetje tĂŤ bisneseve vendase. Jaka u tregu i gatshĂŤm pĂŤr tĂŤ ndĂŤrmarrĂŤ nisma konkrete pĂŤr zhvillimin e bisnesit nĂŤ MirditĂŤ dhe nxitjen e gjithĂŤ bisnesmenĂŤvĂŤ mirditorĂŤ kudo ata janĂŤ me ide, vizion dhe projekte konkrete. Temat u referuan tĂŤ ilustruara kĂŤndshĂŤm nĂŤ videoprojeksion, duke e bĂŤrĂŤ tĂŤ tĂŤrheqshĂŤm pĂŤr publikun nĂŤ sallĂŤ. ShĂŤnim: Po punohet qĂŤ tĂŤ mblidhen tĂŤ gjitha temat e trajtuara dhe tĂŤ botohet pĂŤr herĂŤ tĂŤ parĂŤ SURÂżOLPL Âł0LUGLWD GKH ELVQHVL´ VL njĂŤ pasaportĂŤ jo vetĂŤm njohjeje pĂŤr qeverinĂŤ, institucionet e ndryshme, pushtetin lokal, bisneset dhe axhensionet e ndryshme tĂŤ zhvillimit, por dhe mĂŤnyrĂŤ rishWDUH DSOLNLPL HÂżNDV SsU SURMHNWH konkrete zhvillimore.

E ardhmja e pyjeve komunalĂŤ, ringritja e njĂŤ pasurie tĂŤ dhunuar

M

irdita, ÍshtÍ nga trevat mÍ tÍ pasura nÍ pyje nÍ gjithÍ vendin, pÍr shkak tÍ SR]LFLRQLW JMHRJUD¿N UHOLHYLW NOLPsV me njÍ katÍsi bimore tejet tÍ pasur. Ky rajon qÍ hershÍm ÍshtÍ lakmuar pÍr pyjet e veta, pÍr tÍ ardhur dhe nÍ koncensionet e para nÍ qeverinÍ e Zogut, kur njÍ sipÍrfaqe e madhe dushkore, iu dha kompanive italiane pÍr shfrytÍzim. NdÍrkohÍ, nga YLWL LVKWH SODQL¿NXDU QMs KHNXUXGKs SLNsULVKW pÍr tÍ mbartur lÍndÍn drusore drejt ItalisÍ. E nÍ fakt, tej shfrytÍzimit me mjete tÍ thjeshta arkaike, kjo pasuri vite mÍ vonÍ do tÍ shfrytÍzohej pÍr tÍ plotÍsuar nevojat e vendit pÍr kÍtÍ material tÍ çmueshÍm. Vite mÍ vonÍ (pas 90-s), pyjeve tÍ MirditÍs ashtu si nÍ gjithÍ vendin, i`u shkaktua njÍ dÍm i madh, aq sa mund tÍ konsiderohet dÍm 100 vjeçar! Por DVQMsKHUs QXN GXKHW WKsQs VH sVKWs YRQs NXU ÀLWHW pÍr rritjen dhe shfrytÍzimin me kriter tÍ pyjeve. NjÍ QJD IRUPDW H¿NDVH GXNH DOWHUQXDU IRUPDW PRGHUQH me ato tradicionale sidomos sa i pÍrket pronÍsisÍ ÍshtÍ dhe kalimi nÍ pyje komunal dhe hartimi i SURMHNWHYH NRPXQLWDUH 5UHWKL L 0LUGLWsV ND SsU¿WXDU 46000 ha pyje, nga tÍ cilat 45000 ha. kanÍ kaluar nÍ pyje komunale. Le tÍ ndalemi pikÍrisht nÍ kÍtÍ pikÍ. Ky proçes pati edhe problematikat e veta, pasi nuk u shoqÍrua me njÍ buxhet tÍ caktuar pÍr

PDUUMHQ H VWDÂżW WHNQLN SsU PHQD[KLPLQ H S\MHYH tĂŤ transferuara tek NJ.Q.V. Por njĂŤ problematikĂŤ mjaft e madhe, ishte edhe shoqĂŤrimi i kĂŤtij procesi transferimi tĂŤ kĂŤtyre sipĂŤrfaqeve pyjore me hartat me shkallen 1:25000 ,ku kjo shkallĂŤ harte pengon regjistrimin e kĂŤtyre sipĂŤrfaqeve pyjore nĂŤ ZRPP. Komuna KthellĂŤ, ku unĂŤ dhe punoj si inxhiniere S\MHVK ND SsUÂżWXDU KD S\MH QJD Ws FLODW ND UUHJMLVWUXDU KD Qs =\UsQ 9HQGRUH WH 5HJMLVtrimit tĂŤ Pasurive tĂŤ Paluajteshme, MirditĂŤ, si e vetmja KomunĂŤ nĂŤ Qarkun LezhĂŤ. Regjistrimi i kĂŤsaj sipĂŤrfaqeje pyjore, ĂŤshtĂŤ mbĂŤshtetur nga CNVP ( BashkojmĂŤ Vlerat e NatyrĂŤs me NjerĂŤzit). Komuna KthellĂŤ me mbĂŤshtetjen e FederatĂŤs KombĂŤtare tĂŤ Pyjeve dhe Kullotave Komunale, duke i kushtuar njĂŤ pjesĂŤ tĂŤ mirĂŤ tĂŤ veprimtarisĂŤ sĂŤ saj tĂŤ decentralizimit tĂŤ mĂŤtejshem te pyjeve nga komuna tek perdoruesit trandicional, ka transferuar 45 ha pyje tek PĂŤrdoruesit TradicionalĂŤ. KĂŤto veprimtari, janĂŤ kryer nĂŤ kuadĂŤr tĂŤ lobimit, advokatcisĂŤ, krijimit tĂŤ modelit tĂŤ pyjeve tĂŤ fermerit, si edhe tĂŤ zhvillimit tĂŤ bashkĂŤpunimit midis aktorĂŤve vendorĂŤ dhe atyre kombĂŤtarĂŤ. KĂŤshtu qĂŤ pĂŤr tĂŤ rritur pjesĂŤmarrjen e banorĂŤve nĂŤ menaxhimin e pyjeve janĂŤ organizuar 9 takime diskutuese dhe ndĂŤgjegjĂŤsuese nĂŤ fshatrat e komunĂŤs KthellĂŤ. Po ashtu, janĂŤ organizuar takime

nÍ nivel rajonal mbi problemet dhe mundÍsitÍ e zhvillimit tÍ pyjeve komunale, para dhe pas procesit tÍ transferimit . Gjithashu janÍ organizuar trajnime mbÍshtetur nga Federata KombÍtare e Pyjeve dhe Kullotave Komunale, pÍr hartimin e planeve tÍ mbarÍshtimit tÍ pyjeve nÍ krijimin e pyllit tÍ fermerit. NÍ kÍtÍ kuadÍr janÍ ngritur 5 sipÍrfaqe prove tÍ pÍrhershme, me pjesÍmarrjen e pÍrfaqÍsuesve tÍ SH.P.P.K.K (Shoqatat e PÍrdoruesve tÍ Pyjeve dhe Kullotave Komunale), Komunave, D.SH.P-sÍ, si edhe vetÍ FermerÍve . GjatÍ ngritjes sÍ sipÍrfaqeve provÍ janÍ zbatuar praktika tÍ reja moderne mbi menaxhimin e pyjeve ,si pÍrdorimi i GPS-se dhe programit AutoCAD. PjesÍ e aktivitetit tÍ komunÍs kanÍ qenÍ edhe pjesÍ tÍ udhÍtimeve studimore dhe shkÍmbim eksperiencash nÍ KosovÍ, Slloveni, etj. Per t’u pÍrmendur ÍshtÍ edhe kontributi dhe mbÍshtetja qÍ kanÍ dhÍnÍ Federata ,SH.P.P.K.K dhe FermerÍt e KomunÍs KthellÍ nÍ vizitÍn nÍ terren tÍ organizuar nÍ kuadÍr tÍ KonferencÍs sÍ IUFROS , e cila zgjodhi pÍr kÍtÍ vizitÍ komunÍn KthellÍ si njÍ komunÍ model pÍr projektet e lart-pÍrmenduara pÍr menaxhimin e pyjeve. Gjithashtu, ka dhÍnÍ njÍ kontribut edhe Federata Rajonale e Pyjeve dhe Kullotave Komunale LezhÍ ku janÍ pÍrmirÍsuar njohuritÍ mbi menaxhimin e pyjeve tÍ 12, SH.P.P.K.K tÍ Qarkut tÍ

LezhĂŤs. NjĂŤ pjesĂŤ e drejtuesve tĂŤ komunave tĂŤ kĂŤtij qarku kanĂŤ marrĂŤ njohuri pĂŤr kuadrin e ri ligjor tĂŤ pyjeve ,si edhe pĂŤr rolin dhe pĂŤrgjegjĂŤsitĂŤ e tyre mbi menaxhimin e kĂŤtyre pyjeve tĂŤ transferuara. Federata e LezhĂŤs vazhdon tĂŤ asistojĂŤ nĂŤ procesin e transferimit tĂŤ pyjeve tek pĂŤrdoruesit tradicionalĂŤ. Komuna KthellĂŤ ĂŤshtĂŤ bĂŤrĂŤ pjesĂŤ edhe e njĂŤ projekti pĂŤr krijimin e njĂŤ Parku Natyral Rajonal pĂŤr njĂŤ mirĂŤmenaxhim sa mĂŤ tĂŤ mirĂŤ tĂŤ pyjeve tĂŤ KomunĂŤs KthellĂŤ dhe pĂŤrmirĂŤsimit tĂŤ gjĂŤndjes ekonomike tĂŤ EDQRUsYH QsSsUPMHW ]KYLOOLPLW Ws $JUR Âą %L]QHVLW VL edhe hapjes sĂŤ varianteve tĂŤ punĂŤsimit pĂŤr banorĂŤt e KomunĂŤs . Deri tani, me asistencĂŤ tĂŤ FederatĂŤs KombĂŤtare tĂŤ Pyjeve dhe Kullotave Komunale ĂŤshtĂŤ bĂŤrĂŤ regjistrimi i 5 pĂŤrdoruesve tradicionalĂŤ nĂŤ komunĂŤn KthellĂŤ. SĂŤ fundmi, Federata Rajonale LezhĂŤ ka pĂŤrcaktuar synime tĂŤ qarta pĂŤr tĂŤ ardhmen, si nxitjen e krijimin e mundĂŤsive pĂŤr komunat, qĂŤ tĂŤ vazhdojnĂŤ procesin e kalimit tĂŤ pyjeve tek pĂŤrdoruesit tradicionalĂŤ. Po ashtu, ĂŤshtĂŤ e nevojshme rritja e shĂŤrbimeve pĂŤr hartimin e zbatimin e planeve tĂŤ menaxhimit, kjo nĂŤ kuadĂŤr tĂŤ aplikimit pĂŤr grante nga ana e SH.P.P.K.K pĂŤr projektin e ri tĂŤ pyjeve. PĂ‹RGATITI: ING.

ALBANA LLESHAJ

MIRDITA

Prend Doçi, Abati i MirditÍs pÍrmes autorit Luigj Martini

ING. DEDĂ‹ SHKURTI

K

ush ishin njerĂŤzit mĂŤ me ndikim nĂŤ ShqipĂŤrinĂŤ e vitit 1916?... NĂŤ vitin 1916, pra nĂŤ mesin e LuftĂŤs sĂŤ ParĂŤ BotĂŤrore, ShĂŤrbimi i Zbulimit tĂŤ Admiraliatit tĂŤ MarinĂŤs Ushtarake Britanike pĂŤrpilon njĂŤ raport sekret pĂŤr ShqipĂŤrinĂŤ, tĂŤ cilin e emĂŤrton,“Personazhet Âą 6KTLSsULD Âą )LVHW Âą 3RSXOOL´ “Primo Doçi - Abat i MirditĂŤs. Pretendon se rrjedh nga njĂŤ familje hungareze. UdhĂŤheqĂŤs shpirtĂŤror i MirditĂŤs. Mban lidhje tĂŤ drejtpĂŤrdrejta mĂŤ Vatikanin. Armik i arqipeshkvit tĂŤ ShkodrĂŤs. Tani gjendet nĂŤ ShkodĂŤr ku ka njĂŤ rezidencĂŤ dimĂŤrore. Njeri inteligjent dhe i NXOWLYXDU Ts Ă€HW DQJOLVKW IUsQJjisht, gjermanisht dhe italisht. Ka autoritet tĂŤ plotĂŤ mbi Preng Bib DodĂŤn. Ushqen simpati pĂŤr austriakĂŤt dhe merr subvencione

26 DHJETOR 2013

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

NJĂ‹ TABELĂ‹ MENDELEJEVI “PUBLICISTIKO–LETRAREâ€? pĂŤr udhĂŤheqĂŤsin shpirtĂŤror tĂŤ MirditĂŤs nga Ballplatz. MĂŤ parĂŤ ka jetuar nĂŤ Indi dhe nĂŤ Kebek.â€?.(Piro Misha, “Arratisja Nga Burgu i HistorisĂŤ, Botimet, Toena, 7LUDQs -DQs WKsQs NsWR

konsiderata nÍ dhjetÍ rreshta siç dinÍ t’i thonÍ anglezÍt, njÍ vit pÍrpara se Doçi tÍ shkonte nÍ Amshim, gjashtÍ muaj pas vdekjes sÍ tÍ cilit do tÍ plaste

Revolucioni i Tetorit, dy vjet pÍrpara pÍrfundimit tÍ LuftÍs sÍ ParÍ BotÍrore dhe tre vjet pÍrpara se t’i siguronin njÍ vdekje ordinere, pÍr t’mos thÍnÍ, banale

Preng Bib DodĂŤs, kĂŤtij gjigandi tĂŤ “nĂŤnshtruarâ€? vetĂŤm nga Abati. I sulmuan vdekjen sepse jetĂŤn e tij tĂŤ lavdishme nuk mund t’ia preknin dot. Pas kĂŤsaj sentence

BibĂŤ Doda nĂŤ librin “Mirdita pĂŤrmes liderĂŤveâ€? NIKOLLĂ‹ LOKA STUDIUES

L

ibrit pĂŤr BibĂŤ DodĂŤn Luigj Martini i ka vĂŤnĂŤ titullin domethĂŤnĂŤs “Mirdita pĂŤrmes liderĂŤveâ€?. NĂŤ fakt, nuk ka njĂŤ mirditas tjetĂŤr qĂŤ tĂŤ plotĂŤsojĂŤ cilĂŤsitĂŤ mĂŤ tĂŤ mira tĂŤ lidershipit se BibĂŤ Doda. NĂŤse kapidanĂŤt para tij ishin dalluar pĂŤr heroizĂŤm dhe trimĂŤri tĂŤ madhe nĂŤ fushĂŤbeteja, ai futi diplomacinĂŤ nĂŤ stilin e tij tĂŤ drejtimit tĂŤ punĂŤve, duke arritur ta maksimizojĂŤ faktorin mirditas nĂŤ sytĂŤ e PortĂŤs sĂŤ LartĂŤ dhe tĂŤ shteteve tĂŤ tjera tĂŤ interesuara pĂŤr Ballkanin dhe ShqipĂŤrinĂŤ. NĂŤ studimet e sotme, nga autorĂŤ mirditas nuk kanĂŤ munguar pĂŤrpjekjet pĂŤr tĂŤ dhĂŤnĂŤ kontribute historike tĂŤ krahinĂŤs, megjithatĂŤ studimet pĂŤr BibĂŤ DodĂŤn kanĂŤ mbetur nĂŤ nivelin e tĂŤ dhĂŤnave qĂŤ jep Zhan Klod Faverial dhe Dom Ndoc Nikaj, tĂŤ cilĂŤt megjithĂŤse janĂŤ pĂŤrpjekur ta shohin nga afĂŤr kĂŤtĂŤ personalitet tĂŤ shquar, na kanĂŤ dhĂŤnĂŤ vetĂŤm informacione me karakter episodik. Kjo ka ndodhur pĂŤr shkak se deri tek Liugj Martini nuk ka SDWXU QMs PRQRJUDÂż SsU MHWsQ H %LEs 'RGsV GKH QMs studim tĂŤ thelluar pĂŤr jetĂŤn e tij. Kapidan BibĂŤ Doda sVKWs QMs SHUVRQDOLWHW KLVWRULN PLWLÂżNLPL L Ws FLOLW ND ardhur prej heroikĂŤs sĂŤ veprĂŤs sĂŤ vet. Dr. Luigj Martini ĂŤshtĂŤ autori i parĂŤ qĂŤ futet nĂŤ labirinthet e jetĂŤs sĂŤ tij shumĂŤ komplekse. BibĂŤ Doda ishte gjeneral i njohur ndĂŤrkombĂŤtarisht dhe politikan e diplomat i shquar. Kapidan e Princ, BibĂŤ DodĂŤ Pasha ka patur njĂŤ jetĂŤ shumĂŤ aktive dhe i ĂŤshtĂŤ dashur tĂŤ bĂŤjĂŤ zgjedhje dhe zgjidhje, duke u pĂŤrballur me armiq tradicionalĂŤ dhe kundĂŤrshtarĂŤ politikĂŤ. I ĂŤshtĂŤ kĂŤrkuar tĂŤ ishte proturk GKH QMsNRKsVLVKW DQWLWXUN ND SDWXU VL PLVLRQ Ws YHWLQ mbrojtjen e mirditasve nĂŤ MirditĂŤ dhe nĂŤ KosovĂŤ, por edhe tĂŤ zadrimorĂŤve, bregmatasve, kurbinasve, madje edhe katolikĂŤve shkodranĂŤ. Pasi u bĂŤ Pasha edhe zyrtarisht, BibĂŤ Doda balanconte pushtetin e Valiut tĂŤ ShkodrĂŤs dhe u njoh gati zyrtarisht si pĂŤrfaqĂŤsues i tĂŤ gjithĂŤ katolikĂŤve. Natyrisht njĂŤ personalitet i tillĂŤ, para se tĂŤ jetĂŤ intrigues dhe tĂŤrheqĂŤs pĂŤr studiuesit ĂŤshtĂŤ dhe i frikshĂŤm pĂŤr shkak tĂŤ heroikĂŤs dhe kompleksitetit tĂŤ jetĂŤs. I takoi Dr. Luigj Martinit tĂŤ merret L SDUL PH %LEs 'RGsQ GKH Ws QD MDSs PRQRJUDÂżQs qĂŤ kemi nĂŤ duar. Mendoj se ai arriti tĂŤ na e sjellĂŤ Kapidanin siç ai ishte, falĂŤ skrupolozitetit tĂŤ tij prej shkencĂŤtari, interesat e tĂŤ cilit kapin njĂŤ univers, qĂŤ rrok hapĂŤsira tĂŤ gjĂŤra nĂŤ shkencĂŤ dhe metodologjinĂŤ e duhur studimore. BibĂŤ Doda i Luigj Martinit ĂŤshtĂŤ vetĂŤ Mirdita e kohĂŤs sĂŤ tij. Mirdita e BibĂŤ DodĂŤs nuk ĂŤshtĂŤ trebajrakĂŤshe, as pesĂŤbajrakĂŤshe dhe as dym-

bĂŤdhjetĂŤbajrakĂŤshe, nuk ĂŤshtĂŤ Mirdita statike, por ajo dinamike, Mirdita jo nĂŤ tkurrje, por nĂŤ zgjerim, nĂŤ kĂŤrkim tĂŤ hapĂŤsirave tĂŤ reja. Mirdita e BibĂŤ DodĂŤs dhe ai bashkĂŤ me tĂŤ lĂŤvizin drejt projekteve ambicioze. Kapidan Biba blen prona nĂŤ LezhĂŤ dhe toka nĂŤ Kallmet, ndĂŤrton kullĂŤ nĂŤ Kallmet dhe pallat SULQFsURU Qs 6KNRGsU NULMRQ RERUU SULQFsURU Qs NXStimin e plotĂŤ tĂŤ fjalĂŤs, me gardĂŤ, punonjĂŤs shĂŤrbimi, kancelari, mĂŤsues privat tĂŤ fĂŤmijĂŤve, etj. NĂŤ ndihmĂŤ tĂŤ tij vihen njĂŤ rrjet i tĂŤrĂŤ kĂŤshilltarĂŤsh nga rradhĂŤt e aristokracisĂŤ qytetare shkodrane, klerike dhe laike. Nga ana tjetĂŤr, Mirdita bĂŤhet njĂŤ pol nĂŤ politikĂŤn shqiptare tĂŤ PortĂŤs sĂŤ LartĂŤ, Fuqive europiane tĂŤ kohĂŤs dhe vendeve ballkanike. Rreth MirditĂŤs vĂŤrtitet Zadrima, Lura, BajrakĂŤt e PukĂŤs, MalĂŤsia e Madhe dhe pjesa katolike e qytetit tĂŤ ShkodrĂŤs. PjesĂŤ e kĂŤtij dimensioni tĂŤ ri tĂŤ DerĂŤs sĂŤ *MRQPDUNXW Ts ÂżOORL PH %LEs DodĂŤn ĂŤshtĂŤ vendosja e selisĂŤ sĂŤ tij nĂŤ ShkodĂŤr, qĂŤ duhet parĂŤ si njĂŤ akt i pastĂŤr politik dhe i dĂŤshirĂŤs pĂŤr zgjerimin e ndikimit. PĂŤrmes librit tĂŤ Dr. Luigj Martinit, Princi BibĂŤ DodĂŤ Pasha, (a nuk thotĂŤ ky emĂŤrtim kompleksitetin e funksionit dhe tĂŤ misionit tĂŤ vet!), lĂŤviz nĂŤ njĂŤ terren tĂŤ vĂŤshtirĂŤ, pothuajse tĂŤ minuar. Martini thotĂŤ se nĂŤ njĂŤrĂŤn anĂŤ ishte projekti pĂŤr krijimin e njĂŤ principate osmane me qendĂŤr MirditĂŤn si alternative ndaj PrincipatĂŤs sĂŤ Malit tĂŤ Zi, ideuar nga Stambolli dhe nĂŤ tjetrĂŤn projekti pĂŤr krijimin e PrincipatĂŤs autonome tĂŤ Veriut me qendĂŤr MirditĂŤn, si formacion shtetĂŤror qĂŤ ka pavarĂŤsi relative nga Porta e LartĂŤ. BibĂŤ Doda udhĂŤtoi vazhdimisht nĂŤ mes tĂŤ kĂŤtyre dy alternativave. Ai i kryente mrekullisht detyrimet ndaj Stambollit, kur ato nuk cĂŤnonin interesat e MirditĂŤs dhe tĂŤ mirditasve dhe i kundĂŤrshtonte me vendosmĂŤri kur ishin tĂŤ dĂŤmshme pĂŤr ta. Duket se BibĂŤ Doda ĂŤshtĂŤ korrekt me Stambollin, por pas shlyerjes sĂŤ detyrimeve nĂŤ kuadrin e autonomisĂŤ, ishte gjithĂŤ kohĂŤn i pĂŤrfshirĂŤ nĂŤ aleancat antiturke dhe priste vetĂŤm rastin qĂŤ tĂŤ ngrihej pĂŤr tĂŤ realizuar

misionin e tij historik dhe jetÍsor tÍ pÍrzÍnies sÍ turqve nga ShqipÍria. BibÍ Doda eci gjithÍ jetÍn me shpejtÍsinÍ e kohÍs sÍ vet. Luigj Martini bÍn kujdes pÍr tÍ n`a dhÍnÍ kompleksitetin e ngjarjeve qÍ e shoqÍruan MirditÍn e asaj kohe dhe situatÍn e vÍshtirÍ politike e ushtarake nÍ terren. Ai ishte i ndÍrgjegjshÍm pÍr tre rreziqe ekzistenciale ndaj MirditÍs dhe shqiptarÍve nÍ tÍrÍsi qÍ nÍ atÍ kohÍ vinin nga Mali i Zi, Turqia dhe Serbia, pÍrballÍ AustrisÍ qÍ ruante njÍfarÍ asnjanÍsie pÍr hir tÍ interesave tÍ saj, BritanisÍ qÍ ishte e painteresuar pÍr çÍshtjen shqiptare, ItalisÍ nÍ formim e sipÍr dhe vetÍm FrancÍs, tÍ interesuar pÍr mbÍshtetjen e MirditÍs. BibÍ Doda ka meritÍn e madhe se krijoi me Parisin njÍ aleancÍ qÍ rezultoi shpÍtimtare pÍr vetÍ atÍ, vijimÍsinÍ e pushtetit tÍ Gjonmarkajve dhe ruajtjen e autonomisÍ sÍ MirditÍs, çka u vÍrtetua mÍ vonÍ edhe me protokollin nr.13 tÍ Kongresit tÍ Berlinit, ku autonomia e MirditÍs nÍ kuadrin e PerandorisÍ Osmane u garantua nga FuqitÍ e MÍdha dhe u bÍ çÍshtje ndÍrkombÍtare e Fuqive tÍ MÍdha. NjÍ kontribut tÍ veçantÍ Dr. Martini n`a sjell pÍr tÍ ndriçuar kryengritjen e MirditÍs dhe pozicionin e mbajtur nga BibÍ Doda nÍ tÍ. NjÍ kompleks IDNWRUsVK QGsUWKXUHQ Vs EDVKNX Qs ORMs ishin tÍ gjithÍ shtetet e mÍdha europiane, vendet fqinje dhe Turqia. Pas leximit tÍ librit tÍ Dr. Martinit n`a krijohet bindja se BibÍ Doda me siguri ka qenÍ faktori kryesor i organizimit tÍ asaj kryengritje dhe se ai ka EsUs WKMHVKWs WsUKHTMH WDNWLNH SsU DUV\H Ws MXVWL¿NXHshme, sepse kryengritja nuk ishte pÍrgatitur si duhet, ndihmat e premtuara nga jashtÍ nuk kishin ardhur dhe situata ndÍrkombÍtare ishte e pafavorshme. Autori Martini e jep Kapidanin BibÍ Doda nÍ skena dhe prapaskena, qÍ si njÍ politikan me shumÍ pÍrvojÍ qe di tÍ zgjedhÍ kohÍn e duhur pÍr tÍ vepruar nÍ realizimin e misionit tÍ vet. GjatÍ lÍvizjes sÍ MirditÍs, BibÍ Doda pothuajse u braktis dhe u keqkuptua nga tÍ gjithÍ, madje sipas Dr. Martinit edhe nga francezÍt, tÍ cilÍt si prosllavÍ qÍ ishin, e dÍshironin kryengritjen e MirditÍs dhe nga austriakÍt qÍ, si antisllavÍ, donin ta pengonin e sabotonin me çdo kusht.

5

me njĂŤ dendĂŤsi “bĂŤrthamoreâ€? SDWD NsQDTsVLQs Ws VKĂ€HWRM QMs “UnazĂŤ tĂŤ ndritshme Saturniane asteroidĂŤshâ€? tĂŤ pĂŤrmbledhur nĂŤ njĂŤ libĂŤr 500 faqesh pĂŤr mirditasin mĂŤ tĂŤ madh tĂŤ tĂŤ gjithĂŤ kohĂŤrave, Prend Doçin, nga Inxhinieri i respektuar Luigj Martini. E lexova me njĂŤ frymĂŤ dhe ma gudulisi trurin: VĂŤrtetĂŤ dija pak, fare pak pĂŤr Abatin mendjendritur. M’u duk se Autori mĂŤ mori pĂŤrdore nga Paraspori nĂŤ Kallmet tek kisha e EufemisĂŤ, nga Shkodra nĂŤ RomĂŤ, nga Korthpula nĂŤ Kalivare, nga burgu i Stambollit nĂŤ Korfuz, nga Kanadaja nĂŤ Australi, nga Australia prapĂŤ nĂŤ RomĂŤ, nga Roma nĂŤ Orosh, nga Ulqini nĂŤ VjenĂŤ. M’u shfaqĂŤn parasysh njĂŤ PlejadĂŤ mendjendriturish, nga Dora D’istria, De Rada, Edith Durham, DhimitĂŤr Kamarda, Gjergj Fishta, njĂŤzetepesĂŤ vjet mĂŤ i ri, Ndre Mjeda, Ndoc Nikaj, Luigj Gurakuqi, ShtjefĂŤn Gjeçovi e Pashk Bardhi. NjĂŤ personalitet poliedrik ku janĂŤ mishĂŤruar e gĂŤrshetuar si tek askush shqiptar tjetĂŤr i kĂŤtij formati, pĂŤrkushtimi dhe sakrifica e Misionarit religjioz, qĂŤllimi i lartĂŤ i Patriotit, trimĂŤria e LuftĂŤtarit, eleganca e Diplomatit, elokuenca e Politikanit, erudicioni i ShkencĂŤtarit Kryevepra e tij, me shkĂŤndija gjenialiteti dhe heroizmi tĂŤ pĂŤrzier bashkĂŤ, ĂŤshtĂŤ “ShoqĂŤria Bashkimiâ€?, me produktin e saj mĂŤ tĂŤ ndritur, Alfabetin shqip tĂŤ Manastirit. E mahnitshme dhe unikale Memorandumi pĂŤr gjendjen e BesimtarĂŤve nĂŤ Greqi, nĂŤ raportet e ndĂŤrlikuara tĂŤ gjeopolitikĂŤs ballkanike, austrohungareze, ruse, franceze dhe italiane. DritĂŤhijet e marrĂŤdhĂŤnieve mirditase-malazeze. Luigj Martini na ka shtruar nĂŤ tryezĂŤn e leximit pothuajse gjithçka ĂŤshtĂŤ shkruar pĂŤr Doçin, pa retush, pa pĂŤrzgjedhje tendencioze. Martini nuk i shikon me antipati dhe nuk bĂŤn interpretime tifozi, as nuk shfaq skepticizĂŤm nĂŤnvleftĂŤsues edhe ndaj ndonjĂŤ reference tĂŤ nivelit mesatar, tĂŤ paklasifikuar nĂŤ vlerĂŤn e njĂŤ dokuPHQWL Ws PLUsÂżOOWs DUNLYRU $L si njĂŤ kimist i kultivuar dhe i superkualifikuar na ka sjellĂŤ njĂŤ TabelĂŤ Mendelejevi me njĂŤqindepesĂŤ “ElementĂŤtâ€? dhe i ka shpupurisur grupet. -Ja ku i keni, sikur na thotĂŤ Luigji: Arin e fjalĂŤs, Platinin e Dijes, Volframin e qĂŤndresĂŤs, Molibdenin e PolitikĂŤs, oksigjenin e Patriotizmit, por edhe “inertetâ€?, toksidet, radioaktivĂŤt, squfurin e zilive dhe deformacionet e ndonjĂŤ geni tĂŤ shprishur shqiptar. Me librin e tij tĂŤ punuar mĂŤ dashuri dhe pĂŤrkushtim, Luigji na ka ftuar, sidomos ne mirditasve, t’u afrohemi mĂŤ shumĂŤ bibliotekave dhe arkivave pĂŤr t’i prekur me duart tona “ tĂŤ thĂŤnatâ€? pĂŤr MirditĂŤn dhe mirditasit. Faleminderit, i nderuari Luigj Martini, pĂŤr kĂŤtĂŤ shteg tĂŤ hapur me dashuri dhe pĂŤrkushtim!

FALENDERIM SPONSORĂ‹VE TĂ‹ “MIRDITA NĂ‹ METROPOL 4â€? Pa ndihmĂŤn bujare tĂŤ bisnesmenĂŤve dhe dashamirĂŤse tĂŤ artit e kulturĂŤs mirditore, asgjĂŤ nuk do mund tĂŤ bĂŤhej, as ky aktivitet i madh qĂŤ do tĂŤ mbahet mend gjatĂŤ nga qindra vetĂŤ tĂŤ pranishĂŤm aty nĂŤ mjediset e AkademisĂŤ sĂŤ Arteve. Ndaj falenderimi shkon pĂŤr ta: -Nikolin Jaka, Kryetar i DhomĂŤs sĂŤ TregĂŤtisĂŤ,TiranĂŤ -Rexhep Ruci, bisnesmen /OHVK 3XODM ELVQHVPHQ

-Fran Frrokaj, kryetar i komunĂŤs ShĂŤnkollĂŤ -Gjin Marku, drejtues i Komitetit tĂŤ Pajtimit tĂŤ Gjaqeve 6L GKH %DVKNLVs 5UsVKHQ Ts YXUL Qs GLVSR]LFLRQ gjithĂŤ asetin kulturor, Universitetin e Arteve pĂŤr

mjediset, Rafaela Rica pĂŤr dekorin, dhe gjithĂŤ kontributorĂŤt e tjerĂŤ tĂŤ cilĂŤt sipas mundĂŤsive bĂŤnĂŤ tĂŤ mundur njĂŤ aktivitet tĂŤ tillĂŤ multidimensional. Shoqata Klubi Kulturor “MIRDITAâ€?, TiranĂŤ

6

26 DHJETOR 2013

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

MIRDITA

Dinastia princÍrore e ShpanÍve Dominuan veriun, duke u shtrirÍ deri nÍ RaguzÍ, ku nxori gjeneralÍ tÍ spikatur, si PjetÍr NIKOLLË LOKA SPANËT NË FISNIKËRINË E HERSHME ARBËRESHE Perandoria Romake e Lindjes qÍ jetoi pÍr mÍ shumÍ se njÍmijÍ vjet qe nga pÍrbÍrja etnike shumÍkombÍshe, por nÍ traditÍn politike trashÍgonte praktikÍn romake tÍ qeverisjes, pavarÍsisht se gjendej nÍ hapÍsirÍn kulWXURUH KHOHQH )DNWRUL LOLU EUHQGD 3HUDQGRULVs ¿OOLPLVKW ND SDWXU SHVKs tÍ madhe, por me kalimin e kohÍs ky faktor u dobÍsua dhe arbÍrit zunÍ vetÍm pozicione tÍ ulta dhe tÍ mesme nÍ hierarkinÍ feudale bizantine. 6KSDQsW NRQVLGHURKHQ VL QMsUD QGsU IDPLOMHW H KHUVKPH ¿VQLNH arbÍreshe dhe pÍrmenden krahas familjeve mÍ tÍ vjetra: Arianiti, Barbuka, Besosja, Blenishti, Braka, Klange, Grinani, Leti, Limi (Lillini), Mesia (Misia), Skura, Sumbramoni, Verona, etj. NÍ gjysmÍn e dytÍ tÍ shekullit XV, dy shtresa shoqÍrore po vinin duke u shkrirÍ pÍr herÍ H Ps VKXPs PH QMsUD WMHWUsQ ¿VQLNsULD H YMHWsU arbre: SpanÍ, DukagjinÍ, Zahariaj, JonimÍ, si dhe CernojeviçÍt e Malit tÍ Zi me bashkÍsitÍ luftarake e blektore, tÍ cilat pÍrgjatÍ shekullit ;9 X QJXOsQ Qs ]RQDW H SsUNX¿]XDUD PLUs H QsSsUPMHW NsWLM WHUULWRULDOL]LPL NULMXDQ ¿VH tÍ forta. Duke marrÍ parasyshÍ nivelin e lartÍ tÍ zhvillimit ekonomik dhe shoqÍror nÍ pellgun e Matit, mendohet se ShpanÍt nÍ zanafillÍ e kishin origjinÍn nga kjo trevÍ. Duke u zhvendosur drejt veriut, nÍ aleancÍ herÍ me venedikasit dhe herÍ me serbÍt, ShpanÍt u bÍnÍ zotÍr tÍ Pultit qÍ aso kohe shtrihej nÍ hapÍsira tÍ gjÍra. Pulti i EpÍr nÍ shekullin VIII-XIV pÍrfshinte territoret e sotme tÍ Gashit, Krasniqes, Nikajve, MÍrturit, ToplanÍs, LumÍs dhe MirditÍs WUH ÀDPXMW H (SsU 2URVK 6SDo H )DQGs ORIGJINA E SHPANËVE NÍ shumÍ raste ngjitja e familjeve feudale shqiptare ishte bÍrÍ nÍn hijen e perandorÍve bizantinÍ ose despotÍve serbÍ, tÍ cilÍve u kishin shÍrbyer dhe prej tÍ cilÍve ishin shpÍrblyer me tituj tÍ bujshÍm, si sebastokrator, e tÍ tjerÍ. Si te shoqÍritÍ e tjera feudale, edhe nÍ territoret arbÍre pati pÍrpjekje pÍr legjitimimin e pushtetit feudal nÍ mÍnyra tÍ ndryshme pÍrmes tÍ drejtÍs sÍ vjetÍrsisÍ, tÍ drejtÍs sÍ mÍ tÍ fortit ose mÍ tÍ pasurit, etj. Edhe ShpanÍt, siç duket, janÍ prekur nga kjo mÍnyrÍ sjellje. Gjon Muzaka i konsideron tÍ lidhur me familjen Perandorake EngjÍlli dhe pÍrmes saj deri me perandorin Teodosi i Madh. KÍtÍ prejardhje e deklarojnÍ dhe kushÍrinjtÍ e tyre, ËngjÍllorÍt e Drishtit. SidoqoftÍ, si familje me status ¿VQLNsULH 6KSDQsW SsUPHQGHQ Vs SDUL Qs YLWHW VL SMHVs H ¿VQLNsULVs Vs 0EUHWsULVs Vs $UEsULVs $Q]KXLQH 'XKHW WKHNVXDU VH ¿VQLNsW shqiptarÍ qÍ u njohÍn nga Karli I Anzhu nuk u formuan menjÍherÍ si dyer sunduese, por kishin ndjekur procesin e natyrshÍm historik nÍ SsUEsUMH Ws VKRTsULVs EL]DQWLQH 1s YLWLQ IDPLOMD %DOVKD NLVKWH marrÍ nga territoret e SpanÍve sÍ bashku me njÍ pjesÍ tÍ ShqipÍrisÍ sÍ Veriut dhe tÍ gjitha rrugÍt qÍ tÍ çonin nÍ MirditÍ dhe nÍ LezhÍ. Siç kuptohet, ShpanÍt kishin nÍ zotÍrim njÍ territor nÍ veriun e vendit, ndoshta pellgun e Matit dhe ata ranÍ nÍn sundimin e Balshajve si vasalÍ tÍ tyre. PÍr disa kohÍ nuk kemi njÍ pÍrplasje tÍ ShpanÍve me Balshajt. PÍr sa kohÍ sundimtari kryesor ishte i fortÍ ushtarakisht, vasalÍt e tij nuk ngrinin krye. DukagjinÍt, JonimÍt, Zahariajt dhe ShpanÍt para vitit QXN JX[RQLQ Ws QJULQLQ NU\H NXQGsU %DOVKDMYH SRUVH PH VKNDWKWsVL arrinin tÍ shkÍpusnin çdo varÍsi, qoftÍ prej Balshajve ose mÍ vonÍ prej Venedikut, sapo tÍ shfaqej rasti i volitshÍm. ShpanÍt arritÍn tÍ hiqnin qafe zgjedhÍn e Balshajve dhe nÍ vazhdim bashkÍpunuan me feudalÍ tÍ tjerÍ ose krijuan aleanca afatshkurtÍra me tÍ huajt nÍ pÍrpjekje pÍr tÍ mbrojtur interesat e tyre. Ata nÍ periudha tÍ caktuara qenÍ aleatÍ tÍ venedikasve, serbÍve dhe turqve, ndÍrkohÍ qÍ nÍ periudha tÍ tjera u bÍnÍ armiq me ta. Prandaj territoret e ShpanÍve kanÍ ndryshuar nga koha nÍ kohÍ, por, siç duket, Drishti qe bÍrÍ qendÍr e tyre dhe vazhdoi tÍ mbetej i tillÍ deri nÍ pushtimin osman. SHPANËT NË SHKODËR DHE DRISHT ShpanÍt nÍ pÍrpjekje pÍr tÍ shtuar ndikimin e tyre kaluan nga pellgu i Matit ku ishin dhe u vendosÍn nÍ ShkodÍr dhe Drisht. Ata u panÍ nga QJD ¿VQLNsW H YHQGLW VL Ws QMs UDQJX GKH X SsUIVKLQs Qs VKWUHVsQ DULVtokratike. PÍr herÍ tÍ parÍ i gjejmÍ nÍ ShkodÍr nÍ vitin 1322. NÍ vitet Qs YD]KGLP ¿WXDQ SURQD Qs UUHWKHW H 'ULVKWLW GKH 6KNRGUsV GKH Qs YLWLQ 1416 ishin pronarÍ tÍ mÍdhenj tokash, njÍ pjesÍ tÍ sÍ cilave e humbin DW\ QJD IXQGL L VKHNXOOLW ;,9 GKH ¿OOLPL L VKHNXOOLW ;9 Qs YDUsVL Ws PDUrÍdhÍnieve qÍ krijonin me venedikasit ose serbÍt, tÍ cilÍt praktikonin shpronÍsimin e kundÍrshtarÍve tÍ tyre rebelÍ. KÍshtu, gjatÍ kohÍs kur despotÍt serbÍ qeverisnin Drishtin, nÍ vitin 1430, Republika e Venedikut i dhuroi Tanush Malomu-t njÍ shtÍpi nÍ ShkodÍr, e cila mÍ parÍ ishte pronÍ e kryengritÍsit rebel Stefan Shpanit. Po ashtu, njÍ pronÍ tjetÍr e 6WHIDQLW Qs GLVWULNWLQ H 6KNRGUsV Qs YLWLQ L ULNRQ¿UPRKHW 0HGRQX Cvektu-t. Edhe kleriku PjetÍr Shpani nga Drishti, nÍ vitin 1401, atÍherÍ kanonik i Drishtit dhe pastaj, nÍ vitin 1422, KryeipeshkÍv i Tivarit, i kishte bÍrÍ kÍrkesÍ RepublikÍs sÍ Venedikut qÍ t’i rikthente disa prona tÍ cilat Gjergji II Strazimir Balsha ia kishte rrÍmbyer tÍ atit, NikollÍs dhe ia kishte dhuruar njÍfarÍ JonimÍs nga Shkodra, por kÍtÍ kÍrkesÍ Republika e kishte hedhur poshtÍ. Pas rregullimit tÍ marrÍdhÍnieve me Venedikun, gjendja ndryshoi GKH 6KSDQsW L UL¿WXDQ SURQDW H YHWD GKH ¿WXDQ JMLWKDVKWX SURQDW H armiqÍve tÍ RepublikÍs. Si shpÍrblim pÍr aleancÍn nÍ luftÍ kundÍr BalshÍs III nÍ vitin 1415, PjetÍr Shpani, mÍ vonÍ komandant i shquar L 6NsQGHUEHXW PXQGL Ws UL¿WRMs IVKDWLQ .DUSHQHWR L FLOL L NLVKWH THQs dhuruar Stefan JonimÍs nga Shkodra. Por sÍ bashku me tÍ vÍllanÍ

0DULQLQ 3MHWUL ÂżWRL PH WHWRU QJD SsUIDTsVXHVL L 9HQHGLNXW Qs ShqipĂŤri Michele Steno, fortesĂŤn e vogĂŤl tĂŤ Petras, qĂŤ ishte pronĂŤ e 5DGLFH +XPRMW 3URFHVL L ULÂżWLPLW RVH L ]PDGKLPLW Ws ]RWsULPHYH GKH SDVXULVs YD]KGRL HGKH Ps WHM 0H QsQWRU 9HQHGLNX LD NDORL 6WHIDQ Shpanit zotĂŤrimet e rebelit Del Conte. Me anĂŤ tĂŤ aleancave politike dhe ushtarake, ShpanĂŤt i kishin shtuar shumĂŤ pronat nĂŤ zonĂŤn e ulĂŤt, sa kur autoritetet venedikase u angazhuan nĂŤ zgjidhjen e mosmarrĂŤveshjeve pĂŤr NXÂżMWs PLGLV 6KNRGUsV GKH 'ULVKWLW SURQDW H 3MHWsU 6KSDQLW SsUPHQGHQ nĂŤ veçanti, si njĂŤ pikĂŤ referimi me rĂŤndĂŤsi nĂŤ ndarje. NĂŤ dokumentin e ]JMLGKMHV Vs osVKWMHV Vs NXÂżMsYH VL SLNs UHIHULPL PHUUHQ HGKH SURQDW H PjetĂŤr Shpanit. “PĂŤrcaktohen ndĂŤrmjet Giorgio i tĂŤ ndjerit Vulco GKH )U 4XLULQLW NXÂżMWs H WHUULWRULW Ws 6KNRGUsV PH 'ULYDVWLQ Coponico, Kli e vjetĂŤr, dy kĂŤshtjellat, Liqeni i ShkodrĂŤs, Drini, Rrjolli, Balza, San Giovani, Karpaneto, Castelleto, maja e Marina, Veschas, pronat e PjetĂŤr Shpanit, mali Veleçik, Otot, Stara, shtĂŤpia e Benco Otti do tĂŤ jetĂŤ i Veneciasâ€?. (At Zef (Giuseppe) Valentini, Vepra III, ShĂŤnime mbi regjimin e vendqĂŤndrimeve veneciane nĂŤ ShqipĂŤri nĂŤ shekullin XIV dhe XV, TiranĂŤ 2006, f.70) NĂŤ rregjistrin e kadastrĂŤs dhe tĂŤ koncesioneve pĂŤr rrethin e ShkodrĂŤs 1416-1417 del se PjetĂŤr Shpanit i ishin njohur privilegjet qĂŤ kishte patur nĂŤ vitet e mĂŤparĂŤshme dhe krahas shumĂŤ pronave tĂŤ tjera, bĂŤnin pjesĂŤ fshatrat Dobre dhe Karpeneto nĂŤ rrethinat e ShkodrĂŤs dhe Brex e Kurtis pranĂŤ Drishtit. Pinjolli WMHWsU 6WHIDQ 6KSDQL Qs YLWLQ EDQRQWH nĂŤ ShkodĂŤr dhe kishte shumĂŤ prona nĂŤ UUHWKLQDW H 6KNRGUsV 3RU DL NLVKWH ÂżWXDU prona tĂŤ tjera me letra dukale dhe ishte kreu i fshatrave BishtrjollĂŤ e Karroq. Edhe NikollĂŤ Shpani dhe pasardhĂŤsit e tij kishin prona tĂŤ shumta nĂŤ ShkodĂŤr dhe rrethinat e saj. ShpanĂŤt njihen gjĂŤrĂŤsisht si zotĂŤr tĂŤ Pultit. Kjo nuk do tĂŤ thotĂŤ se nĂŤ trevat malore tĂŤ jetĂŤ vendosur sundimi klasik feudal, por sidoqoftĂŤ njĂŤ marrĂŤveshje nĂŤ mes tĂŤ fshatarĂŤsisĂŤ sĂŤ lirĂŤ tĂŤ kĂŤtyre trevave dhe ShpanĂŤve duket tĂŤ ketĂŤ patur. Mesa duket, ashtu si dhe nĂŤ treva tĂŤ tjera malore, edhe nĂŤ Pult, fshatarĂŤsia nuk paguante taksa dhe nuk i nĂŤnshtrohej tĂŤ drejtĂŤs feudale, por qeverisej sipas tĂŤ DrejtĂŤs Zakonore dhe nĂŤ shkĂŤmbim tĂŤ kĂŤtij lĂŤshimi, ishte e detyruar tĂŤ merrte pjesĂŤ nĂŤ luftĂŤra tĂŤ ndryshme pĂŤr llogari tĂŤ princĂŤrve ShpanĂŤ. PĂ‹RFAQĂ‹SUES TĂ‹ SHQUAR TĂ‹ DERĂ‹S SĂ‹ SHPANĂ‹VE 3sU 6KSDQsW VKNUXKHW VH Âł Qs ÂżOOLP THQs WUHJWDUs Ws SDVXU Qs 6KNRGsU pastaj pronarĂŤ tĂŤ mĂŤdhej tokash nĂŤ ShkodĂŤr e Drisht. PĂŤr t’u dalluar nga VKWUHVDW H WMHUD NsWD PEDQLQ WLWXM ÂżVQLNsULH Ws WLOOs VL WLWXOOLQ EL]DQWLQ Âł]RW´ N\U RVH WLWXOOLQ DQ]KXLQ ÂłNDORUsV´ PLOHV GKH ÂłNDORUsV ÂżVQLN´ QRELOLV miles), mĂŤ vonĂŤ titullin venedikas “serâ€?, etjâ€?. Sipas autorit Ducange, nĂŤ kohĂŤn kur nĂŤ Serbi mbretĂŤroi Uroshi, pasardhĂŤsi i fundit i NemanjĂŤve, Andrea, pinjolli i familjes sĂŤ shquar tĂŤ ShpanĂŤve qeveriste Drishtin me titullin DukĂŤ. Ai vdiq nĂŤ vitin 1366, duke ua lĂŤnĂŤ PrincipatĂŤn fĂŤmijĂŤve tĂŤ tij. NĂŤ kĂŤtĂŤ kohĂŤ DukĂŤt e Drishtit (pra ShpanĂŤt) kishin nĂŤn sundimin e tyre Du-

kagjinin e EpÍrm qÍ pÍrfshinte ShalÍn, Shoshin, Shllakun, Temalin, Pultin dhe PostribÍn. Familja e madhe Shpani konsiderohet si njÍ nga familjet mÍ ¿VQLNH Ws 6KTLSsULVs Ts ND VKXPs SHUVRQDOLWHWH QGsU Ws FLOsW VSLNDVLQ WUH vÍllezÍrit: PjetÍr e Marin Shpani dhe Aleks Shpani, djali i Pjetrit. Thallozi VKNUXDQ ³)DPLOMD PD ¿VQLNH H QDOWD LVKLQ 6KSDQDMW 6SDQL 6SDQR VHUELVKW Spanoviçi). Nje degÍ e kÍsaj familje nÍ qindvjetshin XV ka qenÍ nÍ shÍrbim tÍ Venedikut. NjÍ tjetÍr ishte partizane e serbÍve�. Duke rritur fuqinÍ dhe ODYGLQs H W\UH 6KSDQsW NULMXDQ PXQGsVL Ws OLGKHQ PH IDPLOMHW Ps ¿VQLNH arbÍre dhe mÍ gjÍrÍ. Andrea Shpani u martua me KaterinÍn, vajzÍn e Gjergj Arianitit dhe u bÍ baxhanak me SkÍnderbeun, Gjuragj Cernojeviçin, 1LNROOs 'XNDJMLQLQ *RMNR %DOVKsQ 6WHIDQ %UDQNRYLoLQ 'HVSRW L 6HUELVs dhe Bartolomeo Giupedella Rovere, nipin e PapÍs Siksti VI. NdÍrsa Aleks Shpani u martua me ElizabetÍn, qÍ quhej ndryshe Milica, vajza e Despotit tÍ SerbisÍ Gjergj Brankoviç dhe motra e Despotit Llazar Brankoviç dhe Mara Brakoviç, gruas sÍ sulltanit otoman, Murati II. PjetÍr Shpani ishte gjeneral i shquar. Ai radhitet ndÍr udhÍheqÍsit qÍ kishin komanduar luftÍrat antiturke nÍ vitet 30 tÍ shekullit XV. Kishte qenÍ pjesÍmarrÍs i Lidhjes sÍ LezhÍs dhe mbÍshtetÍs i SkÍnderbeut.

Mirdita kĂŤrkon njĂŤsimin territorial nĂŤ ndarjen e re Nuk ĂŤshtĂŤ kundĂŤr riorganizimit qĂŤ kĂŤrkohet nga qeveria. Por tĂŤ marrĂŤ fund coptimi nĂŤ pesĂŤ rrethe tĂŤ bĂŤra pĂŤr efekte politike nga regjimi komunist

M

irdita deri mÍ sot ÍshtÍ shembulli mÍ tipik pÍr dhunÍn, diskriminim dhe padrejtÍsitÍ qÍ sistemet politikoshoqÍrore dhe diktaturat kanÍ ushtruar mbi popullsinÍ e saj. PikÍrisht ky diskriminim ÍshtÍ ndjerÍ mÍ tepÍr nÍ QGDUMHQ H VDM VDTs VRW QJD Ws JMLWKD DQsW NX¿]RKHW PH pjesÍ tÍ veta. Aktualisht ShqipÍria po bÍn ndarjen e re territoriale dhe mirditorÍt e mbÍshtesin kÍtÍ vendim, sepse krijohet mundÍsia e rregullimit tÍ arbitrariteteve qÍ janÍ bÍrÍ mbi tÍ. Ka ardhur çasti i shumÍpritur dhe i kÍrkuar nga takime pÍrfaqÍsimi gjithÍmirditore, (qÍ nga viti 1993, drejtuar QeverisÍ Meksi, nÍ vitin 2009 drejtuar qeverisÍ Berisha dhe aktualisht kÍrkesa qÍ i ÍshtÍ adresuar QeverisÍ Rama dhe gjithÍ forcave politke tÍ vendit), pÍr tÍ realizuar njÍsimin e saj territorial. ËshtÍ padrejtÍsi lÍnia e mÍtejshme e MirditÍs nÍ gjendjen e copÍzuar tÍ zgjatur deri nÍ ditÍt e sotme. Konkretisht njÍsimi i Fanit me MirditÍn (mÍ parÍ i ishte kaluar KukÍsit), realizuar nÍ vitin 1976, pati vetÍm impakte pozitive

Historia, dokumentet, arkivat tona e tÍ huaja, hartat e vjetra, kronikat e udhÍtarÍt e çdo kategorie qÍ kanÍ shkelur nÍ kÍto troje e NRQ¿UPRMQs NsWs ]RQs VL QMs QMsVLP Ws XQL¿NXDU H PH NDUDNWHULVWLND Ws kristalizuara. Nisur, mÍ e pakta qÍ nga Shteti i ArbÍrit, (stema dhe akti i parÍ juridik i shkruar nÍ gurÍ janÍ gjetur nÍ GÍziq tÍ MirditÍs), prijÍsit e sunduesit BlinishtÍ e mÍ pas DukagjinÍt, zotÍruan e forcuan njÍsimin e kÍtij territori, i cili edhe nÍ kushtet e pushtimit Osman u ruajt dhe X NRQVROLGXD PH OXIWs VDNUL¿FD GKH SsUSMHNMH Ws SDUHVKWXUD VL QMsVLP shoqÍror, doksor, territorial, etnokulturor duke u pagÍzuar me emrin MirditÍ. ËshtÍ theksuar qartÍ nÍ kÍrkesat se Mirdita ÍshtÍ njÍsim JMHRJUD¿N KLVWRULN HNRQRPLN GKH HWQRNXOWXURU PH NDUDNWHULVWLND Ws veta shumÍ tÍ dallueshme nga fqinjÍt e saj. MirditorÍt, nÍ kuadrin e tyre historik, gjithmonÍ kanÍ qenÍ me kontribute tÍ evidentuara nÍ ngjarjet mÍ tÍ qenÍsishme tÍ fateve nÍ zgrip, si dhe tÍ etapave tÍ zhvillimit dhe tÍ pÍrparimit tÍ ShqipÍrisÍ: ata kanÍ qÍndruar me armÍ,

MIRDITA

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

26 DHJETOR 2013

7

nga Drishti e deri nÍ MirditÍ Spanin, bashkÍluftÍtar i Gjergj Kastriotit-SkÍnderbeut nÍ luftÍn kundÍr turqve osmanÍ rreth vetes, qÍ e kÍrcÍnonin seriozisht Grgurin. NÍ ato kushte u arrit njÍ armÍpushim dinjitoz, sipas tÍ cilit Marini u bÍ VojvodÍ i DurrÍsit dhe iu njohÍn zotÍrimet e tij. I pasigurtÍ se do tÍ mund t’i çlironte territoret, Marini e pranoi marrÍveshjen, sipas tÍ cilÍs u radhit ndÍr feudalÍt mÍ tÍ fuqishÍm tÍ MbretÍrisÍ sÍ SerbisÍ. Siç duket, pas kÍsaj ngjarje ShpanÍt u vendosÍn edhe nÍ DurrÍs. NÍ mes tÍ pjestarÍve tÍ degÍs sÍ DurrÍsit Qs YLWLQ SsUPHQGHW 'RPHQLN 6KSDQL QMs ¿VQLN L T\WHWLW 'MDOL L WLM quhej Perin. NÍ betejÍn e Torviollit, mÍ 29 qershor tÍ vitit 1444, Marini komandonte rezervÍn e kÍmbÍsorisÍ tÍ pÍrbÍrÍ nga 1700 luftÍtarÍ. NÍ atÍ luftÍ u dalluan PjetÍr Shpani dhe njÍ tjetÍr pak i njohur, Fran Shpani. NÍn NsUFsQLPLQ YHQHGLNDV Qs YLWLQ 0DULQL X FDNWXD QJD +DP]D .DVWULRWL qÍ me dy mijÍ luftÍtarÍ tÍ mbronte kÍshtjellÍn e BalzÍs. Pasi u njoftua nga i vÍllai Pjetri pÍr sulmin qÍ kishin pÍrgatitur venedikasit, duke gjykuar se nuk kishte forca tÍ mjaftueshme, Marini u tÍrhoq dhe shkoi nÍ kÍshtjellÍn e DanjÍs. Ruajti pozicione tÍ larta nÍ ushtrinÍ e SkÍnderbeut dhe nÍ vitin 1456 Marin Shpani u dallua nÍ njÍ betejÍ kundÍr forcave turke tÍ udhÍhequra nga Mustafa Pasha dhe Moisiu i DibrÍs. Aleks Shpani si kushÍri i sulltan Mehmetit II dhe i Kryevezirit Mahmut PashÍ ËngjÍlli pÍr shumÍ kohÍ shÍrbeu si ndÍrmjetÍs midis RepublikÍs sÍ Venedikut dhe PerandorisÍ Osmane, duke marrÍ nga Venediku shpÍrblime tÍ majme. NÍn sundimin serb Aleksi ishte VojvodÍ i qytetit tÍ rÍndÍsishÍm Novo BÍrdo. Permendet si Zot i Dukagjinit nÍ QMs GRNXPHQW Ws YLWLW $OHNV 6KSDQL L VKsUEHX NXVKsULULW Ws WLM .U\HYH]LULW 0DKPXW 3DVKD Qs YLWHW VL QGsUPMHWsV SsU WUDNWDWLQ e paqes me Venedikun. Por ai duhet tÍ ketÍ qenÍ qÍ mÍ parÍ nÍ kontakt me venedikasit. NÍ njÍ takim me Gabriel Trivisano, qÍ ishte emÍruar Proveditor nÍ ShqipÍri, Senati venedikas la tÍ kuptohet se kishin qenÍ tÍ informuar me letra prej Aleks Shpanit rreth kushteve nÍ ShqipÍri dhe ¿VQLNsYH VKTLSWDUs Ts LVKLQ Ws IDYRUVKsP QGDM W\UH 3sU VKsUELPHW QGDM Venedikut, sidomos nÍ lidhje me çÍshtjen e Mahmut PashÍs, Aleksi kishte marrÍ njÍ shpÍrblim vjetor prej dyqind dukatÍsh. Pak vjet mÍ vonÍ, sÍ bashku me familjen Aleks Shpani largohet pÍr nÍ Venedik.

Plagoset nĂŤ betejĂŤn e Torviollit nĂŤ vitin 1444. MbĂŤshtet SkĂŤnderbeun, por nĂŤ mbledhjen e Lidhjes Shqiptare, nĂŤ vitin 1447, kur u kĂŤrkua t’i shpallet luftĂŤ Venedikut, sĂŤ bashku me Gjergj Dushmanin e kundĂŤrshtuan kĂŤtĂŤ vendim dhe u larguan nga Lidhja. Afrimi i SkĂŤnderbeut me Venedikun do tĂŤ sillte pĂŤrmirĂŤsimin e marrĂŤdhĂŤnieve tĂŤ tij me rivalĂŤt ShpanĂŤ, tĂŤ cilat mbetĂŤn nĂŤ vijimĂŤsi si vĂŤllazĂŤrore. VetĂŤ SkĂŤnderbeu interesohet qĂŤ PjetĂŤr Shpani tĂŤ merret nĂŤ mbrojtje nga Mbreti Alfons i Napolit. Si duket, Pjetrit i pĂŤlqen kjo ide dhe nĂŤ pranverĂŤ tĂŤ vitit 1456, nĂŤpĂŤrmes Ramon de OrtafasĂŤ, i kĂŤrkonte Alfonsit “qĂŤ tĂŤ jetĂŤ i mbrojtur prej tij dhe t’i sigurohen mjetet e jetesĂŤs dhe, nĂŤse e dĂŤbojnĂŤ turqit, tĂŤ mund tĂŤ strehohet nĂŤ tokat e Mbretitâ€?. PĂŤr jetĂŤn e PjetĂŤr Shpanit ka shumĂŤ dokumente nĂŤ arkivat e RepublikĂŤs sĂŤ RaguzĂŤs. NĂŤ lidhje me tĂŤ, Gjon Muzaka shkruan se “i mbijetoi luftĂŤs dhe vdiq nĂŤ moshĂŤ tĂŤ thyer nĂŤ vitin 1457â€?. PĂŤr njĂŤ kohĂŤ, zotĂŤrimet e tij pas pushtimit turk u quajtĂŤn pĂŤr njĂŤ kohĂŤ PjetĂŤrshpan. Marin Shpani kishte luftuar kundĂŤr mbretit Grgur Brankoviç, prej tĂŤ cilit kishte mundur tĂŤ merrte ShkodrĂŤn, LezhĂŤn dhe DurrĂŤsin, duke kontrolluar praktikisht gjysmĂŤn e ShqipĂŤrisĂŤ sĂŤ Veriut. Grgur mundi ta largonte me forcĂŤ Marinin nga Shkodra, por ai mblodhi forca tĂŤ tjera

PH IH PH GLMH PH WUDGLWD PH XUWsVL H EDVKNsMHWHVs ¿VQLNH ÉVKWs çasti tÍ shprehet me veprime konkrete vlerÍsimi i munguar dhe tÍ krijohen premisat dhe nxitja pÍr njÍ konkurrim vlerash e zhvillimi frytdhÍnÍs pozitiv edhe pÍr kushtet e reja ku ka hyrÍ vendi ynÍ. MirditorÍt janÍ tÍ bindur se nuk ÍshtÍ as qÍllimi dhe as ekzisWRMQs DUV\H Ws MXVWL¿NXDUD SsU VKWHWLQ GKH SROLWLNsQ 6KTLSWDUH WD lerÍ MirditÍn peng tÍ kÍtij formati administrativ, tÍ copÍtuar e tÍ shpÍrndarÍ nÍ shtatÍ rrethe. Ne mendojmÍ se tashmÍ po tÍ ndiqej formalisht ndarja sipas ish-rretheve tÍ krijuara nga sistemi komunist, çÍshtja e MirditÍs do tÍ mbetej pa u zgjidhur. Mirdita nuk ÍshtÍ kundÍr organizimit tÍ ri territorial qÍ po bÍn qeveria. Nuk ÍshtÍ as kundÍr krijimit tÍ blloqeve tÍ mÍdha bashkiake e as njÍsive tÍ tjera administrative mÍ tÍ vogla. Ajo kÍrkon qÍ, nÍ bazÍ tÍ ligjit dhe vendimeve pÍrkatÍse qÍ ka marrÍ aktualisht qeveria pÍr ndarjen territoriale, mirditori tÍ organizohet nÍ njÍsitÍ e veta territo-

SHPANĂ‹T NĂ‹ HISTORI 3XVKWLPL 2VPDQ EsUL Ts QMs SMHVs H PDGKH H ÂżVQLNsULVs DUEsUH WD OLQWH Atdheun, ndĂŤrsa pjesa tjetĂŤr kaloi nĂŤpĂŤr male pĂŤr tĂŤ vazhduar rezistencĂŤn. Siç e dimĂŤ nĂŤ Venedik u hodhĂŤn tĂŤ ikurit e ShkodrĂŤs dhe tĂŤ Drishtit, pastaj dhe ata tĂŤ DurrĂŤsit dhe tĂŤ LezhĂŤs. NĂŤ mes tyre, pĂŤrveç “borgjezĂŤve si Marin Barleti dhe Marin Biçikemi, ishin edhe DukagjinĂŤt, si dhe tĂŤ mbijetuarit e familjeve dikur tĂŤ fuqishme nĂŤ zonĂŤn e Drishtit: ShpanĂŤt dhe Ă‹ngjĂŤllorĂŤt, qĂŤ njĂŤ legjendĂŤ familjare i bĂŤn tĂŤ prejardhur nga i njĂŤjti trung. ShpanĂŤt ruajtĂŤn nĂŤ Venedik njĂŤ pozicion shoqĂŤror mjaft tĂŤ lartĂŤ (ndoshta duke shĂŤrbyer Qs XVKWUL SsUGHUL VD DUULWsQ Ws EsQLQ NUXVKTL PH IDPLOMH Ws ÂżVQLNsULVs Vs rĂŤndĂŤsishme veneciane si KontarinĂŤt e MikelĂŤt. Por ata shkuan edhe nĂŤ Padova dhe ka mundĂŤsi qĂŤ dega kryesore e familjes tĂŤ jetĂŤ vendosur aty. Studiuesi italian Gannaro Grande shkruan se “ShpanĂŤt janĂŤ njĂŤ familje ÂżVQLNH QJD 6KTLSsULD Ts MHWXDQ Qs 0EUHWsULQH H 1DSROLW´ .sWs PELHPsU PEDQ HGKH QMs IDPLOMH ÂżVQLNH H 0DUVDOD V Ts LVKWH VKSsUQGDUs JMDWs VKHNXMYH nĂŤ rajone tĂŤ ndryshme tĂŤ ItalisĂŤ. Antonio ishte Baron i San Giulianos, titull Ts H SDVRL L ELUL *LRYDQ 9LWR L FLOL PH SULOO X Es .DSLWHQ L 'UHMWsVLVs nĂŤ Marsala. NjĂŤ pjestar tjetĂŤr i familjes me emrin Antonio mbajti postin e VHQDWRULW -LUHĂžHN H SDWL QGHVKXU PELHPULQ 6KSDQL Qs QMs GRNXPHQW Ws YLWLW Qs Ws FLOLQ Ă€LWHW SsU $QGUHD 6KSDQLQ H 6KNRGUsV 1s YLWHW mbiemri Shpani shfaqet nĂŤ Kurcola dhe pastaj degĂŤzohet nĂŤ Shebenik, ku dhe zhduket. Me diplomĂŤ nĂŤ 27 shkurt 1711 Mbreti Karli III i Kastiljes dhe

ULDOH Ws YHMs Qs UHDOLWHWLQ H YHW NX Ws NRQÂżUPRMs YLWDOLWHWLQ MHWsVRU GKH dinjitetin njerĂŤzor tĂŤ tij. Ă‹shtĂŤ nĂŤ nderin, tĂŤ drejtĂŤn dhe vullnetin e tij tĂŤ jetojĂŤ, tĂŤ punojĂŤ, tĂŤ zhvillohet e prezantohet normalisht: “Jam mirditas, jam mirditorâ€? e jo tĂŤ vazhdojĂŤ si deri tani: “Jam mirditor prej Puke‌â€?, apo çfarĂŤdo rrethi tjetĂŤr ku e kishin aneksuar. Nuk NsUNRQ KDSsVLUD Ts QXN L WDNRMQs DV Ws DQHNVRMs SUHM ]RQDYH Ws WMHUD do vetveten njĂŤsoj si tĂŤ gjitha njĂŤsitĂŤ e tjera tĂŤ ShqipĂŤrisĂŤ. Gjithashtu ajo kĂŤrkon qĂŤ, nĂŤ grupimin zonal ku do tĂŤ pĂŤrfshihet me territoret e tjera, nĂŤ emĂŤrtesĂŤn cilĂŤsuese tĂŤ ZonĂŤs tĂŤ evidentohet edhe emri MirditĂŤ. Pra Mirdita nuk kĂŤrkon ndarje, por bashkim tĂŤ konceptuar si njĂŤsi tĂŤ konsoliduar dhe nuk mund ta pranojĂŤ bashkimin duke u bĂŤrĂŤ mĂŤ parĂŤ copa-copa siç ĂŤshtĂŤ vepruar gjer mĂŤ sot. TĂŤ mos konsiderohet pretendim kĂŤrkesa e mirditorĂŤve, por legjitimitet. Ă‹shtĂŤ gjĂŤja mĂŤ legjitime, mĂŤ normale dhe plotĂŤsisht e realizueshme kĂŤrkesa qĂŤ Mirdita tĂŤ gĂŤzojĂŤ njĂŤsimin territorial jetik tĂŤ saj. NjĂŤsimi do tĂŤ krijojĂŤ perspektiva dhe mundĂŤsi tĂŤ reja zhvillimi. Duhen krijuar hapĂŤsirat e nevojshme si nĂŤ planin organizativ imediat ashtu edhe pĂŤr projektet afatgjata tĂŤ kĂŤsaj zone me peshĂŤ pĂŤr ShqipĂŤrinĂŤ. PĂŤr ta lehtĂŤsuar dhe kryer sa mĂŤ mirĂŤ kĂŤtĂŤ synim tĂŤ pĂŤrbashkĂŤt: Qeveri-MirditĂŤ, intelektualĂŤ, ish-deputetĂŤt dhe deputetĂŤt, kuadrot, pĂŤrfaqĂŤsimi i tĂŤ gjitha shtresave shoqĂŤrore tĂŤ traditave dhe forcave politike tĂŤ sotme tĂŤ MirditĂŤs kanĂŤ ngritur forumin “PĂŤr MirditĂŤn e njĂŤsuarâ€?. Ky forum i konceptuar si njĂŤ ndihmesĂŤ mbi bazĂŤn e njĂŤ bashkĂŤpunimi e mirĂŤkuptimi ligjor e shoqĂŤror, do tĂŤ japĂŤ kontribut pa rezerva pĂŤr realizimin e kĂŤtij procesi sa mĂŤ koherent dhe nĂŤ pĂŤrshtatje me dĂŤshirat dhe tĂŤ mirĂŤn qytetare e shtetĂŤrore tĂŤ ShqipĂŤrisĂŤ sonĂŤ tĂŤ shtrenjtĂŤ. SĂŤ shpejti do tĂŤ depozitojmĂŤ edhe njĂŤ studim tĂŤ gjerĂŤ, bĂŤrĂŤ gjatĂŤ kĂŤtyre njĂŤzet e tre viteve me propozime konkrete tĂŤ mbĂŤshtetura me studime, testime, anketime, tĂŤ pĂŤrputhura edhe me kĂŤrkesat ligjore aktuale. Diktaturat janĂŤ sjellĂŤ keq, ne duam ta çojmĂŤ nĂŤ vend deformimin qĂŤ i ĂŤshtĂŤ bĂŤrĂŤ historisĂŤ sĂŤ MirditĂŤs e pĂŤr rrjedhojĂŤ edhe historisĂŤ sĂŤ ShqipĂŤrisĂŤ. Ndue Gjika

AragonĂŤs i dha titullin e Kontit tĂŤ San Martino-s, Don Giovanni Valentino Spano dhe pasardhĂŤsve tĂŤ tij nĂŤ linjĂŤ gjaku. NdĂŤr ShpanĂŤt e shquar nĂŤ Itali pĂŤrmenden Agamennone Spanò, patriot. Lindi nĂŤ Reggio di Calabria nĂŤ vitin 1756. E mobilizuan nĂŤ ushtrinĂŤ e BurbonĂŤve, megjithatĂŤ mbĂŤshteti idetĂŤ republikane dhe u bashkua me lĂŤvizjen kundĂŤr tyre. U dallua si komandant i legjionit Campana dhe pastaj GardĂŤs KombĂŤtare. E arrestuan dhe e dĂŤnuan me vdekje. Vdiq nĂŤ Napoli, nĂŤ vitin 1799. Familje tĂŤ moçme shqiptare shihen nĂŤ RaguzĂŤ qĂŤ mĂŤ 1322. NĂŤ vitet 1365-1371, nĂŤ oborrin e ArqipeshkĂŤvit tĂŤ RaguzĂŤs gjendeshin pjestarĂŤ tĂŤ familjeve patrice drishtiane: Suma, Palombo, Lepombo dhe Shpani. Sidomos duhen veçuar ato familje qĂŤ kishin ardhur nga qyteti i ShkodrĂŤs dhe i LezhĂŤs, ndĂŤr tĂŤ cilat pĂŤrmendet ajo e mjekut Gjergj NikollĂŤ Shpani, i cili kishte shĂŤrbyer nĂŤ BosnjĂŤ, PadovĂŤ e Kotorr ku HGKH NLVKWH YGHNXU Ps 1s QMs VKsQLP Ws WUHJWDUsYH Ws 5DJX]sV SsUPHQGHW HPUL L 'KLPLWsU 6KSDQLW 3sU VKNDN Ws RULJMLQsV Vs WLM ÂżVQLNH SRU HGKH reputacionit si prift i ditur, ai emĂŤrohet prior nĂŤ Dubrovnik, nĂŤ Kuvendin e DomenikanĂŤve, nĂŤ shkurt tĂŤ vitit 1404, duke zĂŤvendĂŤsuar paraardhĂŤsin e tij shqiptar, At Gjonin. NĂŤ RaguzĂŤ ka jetuar edhe muzikanti PjetĂŤr Shpani. Po kĂŤtĂŤ emĂŤr, PjetĂŤr Shpani, mbante njĂŤ klerik i njohur, qĂŤ kishte qenĂŤ kanonik i Drishtit dhe nĂŤ vitin 1422 ishte bĂŤrĂŤ ArqipeshkĂŤv i Tivarit. Kemi dĂŤshmi Ws SUDQLVs Vs IDPLOMHV ÂżVQLNH 6KSDQL GKH Qs .RUFXOs .sVKWX 1LNROOs GKH Jakob Shpani ishin diplomuar nĂŤ Universitetin e PadovĂŤs nĂŤ gjysmĂŤn e dytĂŤ tĂŤ shekullit XVII. Nikolla u bĂŤ Arqipeshkev i KorculĂŤs nĂŤ vitin 1673, ndĂŤrsa -DNREL Qs YLWLQ NLVKWH ÂżWXDU WLWXOOLQ .RQW L .RUFXOsV Po kĂŤshtu nĂŤ ZarĂŤ tĂŤ DalmacisĂŤ, ku gjendet edhe sot njĂŤ ngulmim shqiptar, qĂŤ mĂŤ pĂŤrpara ishte vendosur njĂŤ degĂŤ e familjes Shpani. PĂŤrmendim dhe martesĂŤn e Mikelit, djalit tĂŤ Konstandin Trashit, Çamberlen i Oborrit MbretĂŤror tĂŤ Mbretit Sigizmund tĂŤ HungarisĂŤ me princeshĂŤn shqiptare Helena Pulati-Spano, e cila pas vdekjes sa burrit tĂŤ saj, nĂŤ vitin 1402 nĂŤ Smirne, nĂŤ luftĂŤ kundĂŤr Tamerlanit, u bĂŤ murgeshĂŤ. Mikeli qe varros nĂŤ BazilikĂŤn e ShĂŤn IrenĂŤs nĂŤ KonstandinopojĂŤ nĂŤ vitin 1453. Mikeli dhe Helena patĂŤn tre vajza: Theodolinda, Eudocia dhe Joana. ShpanĂŤt u mbijetuan dallgĂŤve historike Ata prej Italie dhe Dalmacie u shpĂŤrndanĂŤ nĂŤpĂŤr EuropĂŤ dhe deri nĂŤ kontinentin e AmerikĂŤs. NĂŤ kohĂŤn e vonĂŤt pĂŤrmendet njĂŤ Spiridon 6SDQLĂź L OLQGXU Qs YLWLQ Qs 6SOLW *MLWKDVKWX VRW HN]LWRMQs G\ IDPLOMH me mbiemrin Spani nĂŤ Fiume dhe njĂŤ nĂŤ Zara, si dhe shumĂŤ familje tĂŤ tjera me kĂŤtĂŤ emĂŤr nĂŤ rajonet e KalabrisĂŤ dhe SiçilisĂŤ. Disa degĂŤ tĂŤ ShpanĂŤve edhe pas rreth 15 breznive e kanĂŤ ruajtur mbiemrin e pĂŤrbashkĂŤt. Ato jetojnĂŤ nĂŤ disa vendbanime: UlĂŤz, Patin, Laç, Mamurras, ShkodĂŤr, LezhĂŤ, ShĂŤngjergj, TiranĂŤ dhe nĂŤ emigracion. NdĂŤr ShpanĂŤt e shquar pĂŤrmendim Dom NikollĂŤ Shpanin, qĂŤ ka qenĂŤ prift nĂŤ famullinĂŤ e PejĂŤs ose RugovĂŤs pas vitit 1722 GKH GHUL Qs YLWLQ 3sUPHQGHW HGKH =HI 1GXH 6KSDQL Ts Qs YLWLQ ka qenĂŤ mĂŤsues i Liceut Normal tĂŤ PrishtinĂŤs. Kujtohet me respekt NikollĂŤ Zef Shpani pĂŤr mençuri, mature, besĂŤ, trimĂŤri dhe mikpritje. ShtĂŤpia e tij ka qenĂŤ bazĂŤ e luftĂŤs Nacionalçlirimtare dhe strehĂŤ e misionit anglez. NdĂŤrsa sot ka bĂŤrĂŤ emĂŤr Ing. Ndue Gjet Shpani, deputet nĂŤ legjislaturĂŤn e kaluar tĂŤ Parlamentit dhe aktualisht sekretar i PĂŤrgjithshĂŤm i PartisĂŤ Demokristiane dhe senator i Unionit Demokristian. 6KSDQsW H 6KsQJMHUJMLW Qs YLWLQ PRUsQ PELHPULQ 6KWsSDQL 1GsU ata shquhen: Xhaferr ShtĂŤpani qĂŤ udhĂŤhoqi kryengritjen e malĂŤsisĂŤ sĂŤ 6KsQJMHUJMLW Ws YLWLW NXQGsU SXVKWXHVYH WXUT (OPD] 6KWsSDQL PsVXHV Qs 6KsQJMHUJM ,VODP 6KWsSDQL Ts OXIWRL NXQGsU SXVKWXHVYH VHUEs $OL 6KWsSDQL DQWDU L .sVKLOOLW Ws 3sUJMLWKVKsP Ws )URQWLW 1DFLRQDOoOLULPWDU 5DPL] ShtĂŤpani, komandant i çetĂŤs sĂŤ ShĂŤngjergjit, Reshit Ali ShtĂŤpani, partizan i çetĂŤs sĂŤ ShĂŤngjergjit dhe pastaj nĂŤ brigadĂŤn e pestĂŤ sulmuese, Fiqiri ShtĂŤpani, drejtor i shkollĂŤs sĂŤ mesme ushtarake “SkĂŤnderbejâ€? etj. Me nismĂŤn e Ing. Ndue Gjet Shpanit ka dale videoklipi i kĂŤngĂŤs kushtuar gjeneralit PjetĂŤr Shpani, me tekst tĂŤ Gjok Becit, qĂŤ e ka kompozuar dhe e kĂŤndon Mark Gjoka. 3R YD]KGRQ SXQD SsU VKNULPLQ H PRQRJUDÂżVs SsU 'HUsQ H 6KSDQsYH nĂŤ histori.

8

26 DHJETOR 2013

MIRDITA

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

REDAKSIA KRYEREDAKTOR

ɡ Jakin

MARENA

ZV.KRYEREDAKTORĂ‹

ɡ Violeta 6+4$/6, ɡ Gjergj MARKU

KORREKTOR LETRAR

ɡ Ana

PĂ‹RTENA

KOLEGJIUMI I REDAKSISĂ‹

ɡ ɡ ɡ ɡ ɡ ɡ ɡ ɡ ɡ

Mark Gjon GjokĂŤ Gjon Agim Anton DedĂŤ Albert Gjovalin

TIRTA 0 //(6+, BECI JAKU DOÇI BOÇI SHKURTI GJOKA NDOJA

NR. I LLOGARISĂ‹ I SHOQATĂ‹S SĂ‹ KLUBIT KULTUROR “MIRDITAâ€?: Banka KombĂŤtare Tregtare TiranĂŤ. 1U /ORJ ,EDQ /HN $/ &/ 7-&/ $//$ ,EDQ (XUR $/ &/ 7-&)

Shtypur dhe sponsor “MIRGEERALB�

Organ i ShoqatĂŤs Klubi kulturor “Mirditaâ€?

P

adyshim “loja e rrjetĂŤsâ€? mbetet nga mĂŤ impresionueset prej afro 50 vitesh nga vajzat e RrĂŤshenit. Me ÂżOOHVs PRGHVWH WHM QMs PHQWDOLWHWL paragjykues tĂŤ akumuluar vecmas nĂŤ krahinat veriore tĂŤ vendit, vajzat e para tĂŤ volejbollit, jo vetĂŤm qĂŤ e pĂŤrmbysĂŤn nĂŤ njĂŤ kohĂŤ tĂŤ shpejtĂŤ, por e bĂŤnĂŤ sportin e zemrĂŤs tĂŤ gjithĂŤ qytetit dhe MirditĂŤs, duke dhuruar emocione pafund pĂŤr dekada. Le tĂŤ sjellim pak historik. Ekipi “Minatoriâ€? nĂŤ vojelboll SsU IHPUD X NULMXD PH 0DM Trajner Haki Halili, Kryetari Kom. Fisk. Rethit, MĂŤhill Doda, Zv/ Kv. Preng Bardhoku. PjesĂŤmarrja e ekipit tonĂŤ: pĂŤr herĂŤ tĂŤ parĂŤ nĂŤ kampionatin kombĂŤtar pĂŤr tĂŤ reja nĂŤ LezhĂŤ 5-10 Maj 1976. Pjestaret e para tĂŤ ekipit: Terezina Marku, Kapitene Skuadre, Vitore Gjoni, Çezarina Macaj, Tereze PĂŤrkola, DilĂŤ Shtjefanaku, Marte Ndoka, Marie Hyseni,Vitore Tusha, Tereze Pertena, Marie Pepa,Age Nikolli, Prena Doda. Trajner Haki Halili, PĂŤrgjegjĂŤs ekipi Tom Lleshi. Ekipet pjesĂŤmarrĂŤse nĂŤ Grupin tonĂŤ: Lezha, Peshkopia, Mati, Gramshi, RrĂŤsheni. Vendin e parĂŤ e zuri Korabi i PeshkopisĂŤ duke u shpallur dhe kampione e kategorisĂŤ sĂŤ dytĂŤ pĂŤr tĂŤ rejat. Nga ky vit, ekipi i Korabit bĂŤhet pjesĂŤmarrĂŤs nĂŤ kategorinĂŤ e parĂŤ. Ekipi ynĂŤ zuri vendin e katĂŤrt duke mundur vetĂŤm Gramshin. Lezha zuri vendin e dytĂŤ. Ekipi ynĂŤ u shpall ekipi me korrekt gjatĂŤ ndeshjeve nĂŤ grup dhe vajzat nĂŤ analizĂŤn e punĂŤs pĂŤr kĂŤtĂŤ aktivitet caktuan objektivin pĂŤr vitin H D U G K V K s P klasifikimi nĂŤ vendin e tretĂŤ. PĂŤr tĂŤ arritur objektivin, me propozimin e trajnerit H. Halili u vendos tĂŤ bĂŤhej 15 ditĂŤ pushim dhe 11 muaj stĂŤrvitje e pandĂŤrprerĂŤ. Pas njĂŤ pune shumĂŤ tĂŤ lodhshme 1 vjeçare stĂŤrvitore dhe disa ndeshje miqĂŤsore si me Korabin nĂŤ Peshkopi nĂŤ Mars 1977, RrĂŤshen Prill 1977 me rezultatin 3-0, me 31 Korrikun nĂŤ Burrel me rezultatin 1-3, ekipi Minatori niset pĂŤr nĂŤ LezhĂŤ pĂŤr tĂŤ matur forcat pĂŤr 5 ditĂŤ me radhĂŤ 1015 Maj 1977 me ekipet: BesĂŤlidhja, Apollonia, Minatori , 31 Korriku, LuftĂŤtari, Dajti. NĂŤ pĂŤrfundim tĂŤ ndeshjeve ekipi i Minatorit zuri vendin e dytĂŤ duke tejkaluar objektivin e parashikuar. Vendin e parĂŤ e zuri Apollonia. Mbas ndeshjes sĂŤ parĂŤ Apollonia u rendit nĂŤ kategorinĂŤ e parĂŤ. NĂŤ LezhĂŤ kĂŤtĂŤ vit u shpall lojtarja mĂŤ e mirĂŤ e grupit Vitore Gjoni pasuese dhe shutere. ZĂŤnia e vendit tĂŤ dytĂŤ nĂŤ grup na entuzjazmoi pa masĂŤ neve dhe sportdashĂŤsit tanĂŤ qĂŤ u befasuan nga ky rezultat i cili nuk pritej. Mbas njĂŤ analize tĂŤ hollĂŤsishme tĂŤ punĂŤs sĂŤ bĂŤrĂŤ pĂŤr sezonin sportive 1977, njĂŤzĂŤri ekipi mori vendimin e SUHUs Ts Qs 0DM Ws ]LQWH YHQdin e parĂŤ nĂŤ grup dhe tĂŤ dilte nĂŤ ÂżQDOH Ky do tĂŤ ishte dhe objektivi \Qs SsU YLWLQ 0H NsUNHVsQ H Kom. Fisk. Rrethit dhe veçanarisht me iniciativĂŤn e Z. Preng Bardhoku si kryetar i Kom. Fisk., federata e volejbollit vendosi qĂŤ njĂŤ grup tĂŤ zhvillonte ndeshjet kualifikuese

MINATORI

volejboll femra, njĂŤ histori suksesi “NjĂŤ histori e rrallĂŤ e sportit nĂŤ trevĂŤn ku themeli emancipimit tĂŤ gruas i shqiptare u ngjiz nga gjaku i katĂŤr heroinaveâ€?

ne RrĂŤshen. 1GHVKMHW NXDOLÂżNXHVH nĂŤ RrĂŤshen jo vetĂŤm na gĂŤzuan pa masĂŤ, por nĂŤ tĂŤ njĂŤjtĂŤn kohĂŤ ishin QMs SsUJMHJMsVL H PDGKH 3ODQLÂżNLPL i stĂŤrvitjes u bĂŤ me kujdes pĂŤr njĂŤ vit punĂŤ intensive dhe tĂŤ studjuar mirĂŤ nga trajneri Haki Halili dhe mbasi u miratua nga Kom. Fisk.Rrethit, filloi puna. Mungesa e nje salle stĂŤrvitje nuk na trembi. PĂŤrballuam tĂŤ nxehtin e verĂŤs, dhe nuk bĂŤmĂŤ asnjĂŤ ditĂŤ ndĂŤrprerje nĂŤ dimrin e ftohtĂŤ. “AsnjĂŤ mungesĂŤ nĂŤ stĂŤrvitjeâ€? , kjo ishte motoja e punĂŤs tonĂŤ. Kaloi dimri dhe erdhi pranvera. Ă‹shtĂŤ njĂŤ pranverĂŤ e paharruar pĂŤr vajzat dhe sportdashĂŤsit tanĂŤ tĂŤ mrekulOXHVKsP 9LWL LVKWH YLWL L SUXUMHve tĂŤ reja nĂŤ ekip. TashmĂŤ nĂŤ ekip ishin vetĂŤm tre vajza nga ato tĂŤ vitit 76-77, Vitore Gjoni , Vitore Tusha

, Lumturi Nika. Por krahas kĂŤtyre vajzave “veteraneâ€?, u radhitĂŤn plot vajza tĂŤ talentuara si e paharruara Arjana Arapi por edhe tĂŤ tjera si Gjystina PĂŤrbasha ,Drane Deda, Donika Ndreja ,Lena Vokrri, Lula Vladi, Marte Reçi. Me kĂŤto vajza tĂŤ talentuara “ Minatoriâ€? i RrĂŤshenit u pĂŤrball nĂŤ RrĂŤshen nĂŤ datat 10-14 0$M PH ekipet: Lokomotiva (pretendente), 31 Korriku, Dajti, Minatori T. NĂŤ praninĂŤ e qindra sportdashĂŤsve tĂŤ tĂŤ gjitha zonave tĂŤ MirditĂŤs, shoqĂŤruar me brohoritje tĂŤ pandĂŤrprera, ekipi i Minatorit nisi rrugĂŤn e pandalshme tĂŤ ÂżWRUHYH 9HQGL L SDUs Qs 5UsVKHQ GKH ÂżQDOMD Qs (OEDVDQ PH 3DUWL]DQLQ ÂżWXHVHQ H JUXSLW WMHWsU 0Lnatori i RrĂŤshenit doli kampione e kategorisĂŤ sĂŤ dytĂŤ. Pas marrjes sĂŤ

MIRDITA titullit detyrat dhe pÍrgjegjÍsitÍ pÍr ekipin u rritÍn pa masÍ. AsnjÍherÍ nuk diskutuam rÍnien nga kategoria. NÍ vitin e parÍ lamÍ pas 3 ekipe Qs YLWLQ H G\Ws ODPs NDWsU HNLSH SUDSD GKH Qs YLWLQ H WUHWs HNLSL \Qs ]XUL YHQGLQ e katÍrt nÍ kategorinÍ e parÍ. Maj ³0LQDWRUL´ NDPSLRQ SsU Ws reja dhe deputuese nÍ kategorinÍ e parÍ pÍr tÍ rritura. Trajner Jorgo Koçuli dhe PÍrgjegjÍs Ekipi, Gjergj .ROD 1s YLWLQ H NDWsUW Minatori, nÍn drejtimin e trajnerit Jorgo Koçuli shpallet kampione e ShqipÍrisÍ nÍ kategorinÍ e parÍ pÍr Ws UHMD 3R NsWs YLW NXDOL¿NRKHW Qs kategorinÍ e parÍ pÍr tÍ rritura me trajner Jorgo Koçuli. Mbas kÍtij viti hapet njÍ faqe e re pÍr volejbollistet mirditore. GjatÍ kÍsaj periudhe vlen tÍ kujtohen vajzat qÍ humbÍn jetÍn nÍ moshÍ shumÍ tÍ re: Dila Shtjefanaku, Pranvera Luca, Arjana Arapi. PÍr kontributin e madh qÍ ka dhÍnÍ nÍ rritjen e cilÍsisÍ sportive, pallatit tÍ sportit nÍ RrÍshen i vihet emri Arjana Arapi. Krahas kÍtyre volejbollisteve tÍ talentuara, shkÍlqejnÍ edhe vajzat po kaq tÍ talentuara si: Valbona Arapi, Lulije Vladi, Majlinda Hamitaj, Gjyste Picaku, Majlinda Hysa, Liri Kurti, 0DUWH 5HoL 1s YLWLQ PH GUHMWLmin e ekipit nga H. Halili, ngrihet brezi i dytÍ i vajzave ku spikasin ne veçanti Dalina Kola, Lindita Prenga (Hoxha), Shpresa Reçi etj. Krahas lojtareve tÍ mira vlen tÍ kujtohen me respekt pÍr kontributin e tyre tÍ paçmuar trainerÍt e palodhur Ylli Dajçi, Pashk Biba, Preng Toma. Aktiviteti i tyre pÍrfundon deri nÍ vitin 1997. GjatÍ atyre 22 viteve punÍ tÍ palodhur vlen tÍ kujtohet Z. Preng Toma qÍ i dha njÍ impuls tÍ ri volejbollit mirditor. GjatÍ kÍsaj periudhe dhanÍ kontributin e tyre shefat e klubit sportiv Minatori si: Preng Bardhoku, njeriu mÍ aktiv qÍ sakrifikoi gjithçka pÍr ecurinÍ sa mÍ tÍ mirÍ tÍ volejbollit, Ndue Ruçi, Mark Loci, deri WHN VKH¿ L VRWsP Mark Kola. Me 16 dhjetor 1999 me iniciativÍn e trajnerit Haki Halili dhe me mbÍshtetjen e pakursyer tÍ Presidentit dhe sponsorit tÍ asaj kohe Z. Fran Kaçorri, u bÍ e mundur qÍ tÍ ringrihet edhe njÍ herÍ ekipi i volejbollit. Kjo iniciativÍ nuk shkoi dÍm. Nga ajo ditÍ e deri mÍ sot Minatori jo vetÍm u ngrit edhe njÍ herÍ nÍ kÍmbÍ por ka arritur rezultate shumÍ tÍ larta. Kjo falÍ ndihmÍs qÍ kanÍ dhÍnÍ edhe trajnerÍt e jashtÍm nÍ kÍtÍ rreth. Pa mbÍshtetjen e Fran Kaçorri, Mark Gjoni dhe Met Troplini, asgjÍ nuk do tÍ ishte bÍrÍ. Periudha 2000-2010 nxori nÍ pah vlera tÍ reja tÍ volejbollit mirditor. Vlen tÍ pÍrmendim lojtaret e talentuara Arjola Prenga dhe Esmeralda Tuci. KÍto pak rrjeshta nÍ pÍrvjetorin vjetorin e krijimit tÍ ekipit janÍ vetÍm njÍ pikÍ ujÍ nÍ oqeanin e njÍ pune vetÍmohuese tÍ kÍtyre vajzave. Me respekt dua tÍ falenderoj edhe prindÍrit e atyre vajzave si dhe sportdashÍsit e dashur qÍ kanÍ qÍnÍ njÍ mbÍshtetje e pakursyer pÍrkrah kÍtyre vajzave. MÍ falni pÍr emrat qÍ nuk i kam pÍrmendur pasi janÍ tÍ shumtÍ. ISH-TRAJNERI

HAKI HALILI