TechnoScoop - Under construction (proefversie)

Pr

oe

fv

er

si

e

Under construction

si

e

1

Pr

oe

fv

er

2

Ontdek deze opties via het onlinelesmateriaal.

48

Under construction WOW!

BEHOEFTE/PROBLEEM

Ongetwijfeld hebben jij of je ouders al gebruik gemaakt van een pakjesdienst. Denk bijvoorbeeld aan de kledij die je online besteld hebt en die bij jou thuis, netjes ingepakt, zal afgeleverd worden.

si

1

e

Elke dag worden er wereldwijd goederen ingepakt en getransporteerd.

--

--

--

fv

--

er

a Noem nog een viertal specifieke voorwerpen die ingepakt moeten worden vooraleer zij getransporteerd kunnen worden.

----

Pr

--

oe

b Waarom is het zo belangrijk dat die goederen goed ingepakt worden? Geef vier redenen.

2 Wanneer de goederen veilig zijn aangekomen, is het belangrijk dat we er nadien ook zorg voor blijven dragen. Daarom moeten we er goed over nadenken hoe we deze spulletjes zorgzaam en veilig kunnen opbergen.

Geef vijf voorbeelden van voorwerpen die je graag zorgvuldig wilt opbergen.

--

--

--

--

--

Behoefte/Probleem  Under construction

49

3 De leerkracht verdeelt de klas in groepen. Elke groep moet een aantal voorwerpen verpakken met de materialen die klaarliggen. a Pak de voorwerpen goed in. Je krijgt hiervoor een beperkte tijd. b Noteer je bevindingen in de onderstaande tabel.

-- Vul in de eerste kolom het materiaal in dat je gekregen hebt.

-- Vul daarna de tabel verder in.

III IV V

e

II

nadelen

er

I

voordelen

si

materiaal

Pr

oe

fv

Aan welke criteria zou een goede opbergkoffer voor jou moeten voldoen?

Opbergkoffers die je in de winkel kunt kopen, voldoen vaak niet aan al jouw criteria.

Waarom is dat zo?

Wat kun je doen om over zo’n koffer te beschikken?

50

Under construction Behoefte/Probleem

ONTWERPEN/ MOGELIJKE OPLOSSINGEN Om een perfecte opbergkoffer te maken, moeten we eerst heel wat informatie inwinnen en onderzoekswerk uitvoeren.

ONDERZOEK 1 Uit welk materiaal kun je een opbergkoffer maken?

1

De keuze van het juiste materiaal voor een opbergkoffer is heel belangrijk.

si

e

Welke materialen kunnen gebruikt worden?

Geef een viertal voorbeelden.

er

2 Met enkele experimenten ga je de eigenschappen onderzoeken van de meest voorkomende materialen. a Verzamel de volgende benodigdheden.

karton

gereedschappen

juniorzaag of rugzaag (hout) handboormachine (houtboor)

oe

hout

fv

materialen

kunststof

schaar

metaal

schuurpapier of vijl (hout)

bus water (5 liter)

Pr

b Onderzoek de druk- en trekkracht van de materialen. Ga daarvoor als volgt te werk: -- Maak de proefopstelling zoals op de figuur hieronder.

-- Om de drukkracht te testen, plaats je de bus water bovenop het materiaal.

-- Om de trekkracht te meten, hang je de bus water onderaan het materiaal.

drukkracht

trekkracht

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen   Under construction

51

--

Noteer in de onderstaande tabel (met ja of nee) bij elk materiaal of het de druk- of trekkracht kan weerstaan. materiaal

drukkracht

trekkracht

karton

hout

kunststof

metaal

si

er

--

Probeer achtereenvolgens in elk materiaal te zagen, te boren, te knippen en te vijlen/schuren.

Om die technieken goed uit te voeren, ga je naar het onlinelesmateriaal.

Volg daar de instructiefilmpjes in het vademecum.

Noteer je bevindingen met + of – in de tabel.

– niet of niet goed + goed ++ zeer goed

materiaal karton

bewerkbaarheid

fv

--

e

c Onderzoek de bewerkbaarheid van het materiaal. Hiermee komen we te weten hoe moeilijk of gemakkelijk het is om de materialen te verwerken.

Ga daarvoor als volgt te werk.

zagen

boren

knippen

vijlen/schuren

hout

kunststof

metaal

Pr

oe

3 Het verwerken van materialen verloopt niet altijd op dezelfde manier. a Op welke manier kun je twee stukken karton aan elkaar bevestigen?

b Er is een poot losgekomen van een houten stoel.

Hoe kun je dat herstellen?

c Kun je de stoel nog op een andere manier herstellen?

d Als het onderstel van de stoel uit metaal zou bestaan, hoe kun je dan de poot opnieuw bevestigen?

52

Under construction Ontwerpen/Mogelijke oplossingen

Goed om weten Lassen is de meest gebruikte techniek om twee stukken metaal of twee stukken kunststof aan elkaar te bevestigen.

Hierbij wordt het materiaal op de verbindingsplaatsen gesmolten, terwijl al dan niet materiaal met dezelfde samenstelling wordt toegevoegd.

Het is geen eenvoudige techniek. Je hebt er ook specifiek gereedschap voor nodig.

4 Vul de onderstaande tabel in. Noteer voor de vier materialen een tweetal voor- en nadelen.

er

oe

fv

nadelen

si

voordelen

e

materiaal

Pr

5 Vooraleer je een definitieve keuze maakt van het materiaal, moet je ook rekening houden met wat voor ons haalbaar is in de klas. a Welk van de onderstaande voorbeelden kun je het eenvoudigste namaken?

I

II

III

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen   Under construction

53

b Waarom heb je die keuze gemaakt?

ONDERZOEK 2 Uit welke houtsoort kunnen we het best een opbergkoffer maken?

Je krijgt van je leerkracht drie stukken hout: een stukje eik, een stukje grenenhout en een stukje mdf.

e

1

a Test de hardheid door een nagel in het hout te slaan.

Om die technieken goed uit te voeren ga je naar het onlinelesmateriaal. Volg daar de instructiefilmpjes.

si

b Rangschik daarna de soorten hout van zacht naar hard. hardheid

er

houtsoort

zacht Ò hard

fv

2 Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk de ontdekplaat over de verschillende houtsoorten. a Er zijn drie verschillende houtsoorten. Welke zijn dat?

oe

b Welke houtsoorten halen we uit de natuur? Schrijf de naam van de houtsoort onder de juiste figuur en geef twee voorbeelden bij elk.

II

Pr

I

Goed om weten Oude bomen zijn vaak hol binnenin en het kernhout is verdwenen. Daarom is het nagenoeg onmogelijk om de ouderdom van de bomen te bepalen op basis van jaarringen.

Om die reden weet men niet exact welke de oudste boom in België is.

Het zou kunnen dat het de eik van Liernu is, waarvan de leeftijd geschat is op 600 tot 700 jaar.

Maar ook de taxus van Hamme-Mille komt in aanmerking. Naar schatting is die 800 jaar oud.

54

Under construction Ontwerpen/Mogelijke oplossingen

3 Als een boom oud genoeg is (kaprijp), kan deze geveld en verzaagd worden. Natuurlijk moet de boom zo voordelig mogelijk gezaagd worden in bruikbare planken of balken van een goede kwaliteit. Schrijf de correcte naam van manier van zagen onder de juiste figuur.

a Over welke twee soorten gaat het?

er

4 Samengesteld hout wordt machinaal gemaakt.

Soms bestaat het uit verschillende lagen.

si

e

Je hebt de keuze uit: kwartier – evenwijdig of dosse – gevierschaald

oe

Goed om weten

fv

b Wat is het verschil tussen de beide soorten?

De verschillende lagen, die kruiselings gekleefd worden, zorgen ervoor dat het hout niet zal kromtrekken.

Pr

5 Ander samengesteld hout bestaat uit houtdeeltjes vermengd met lijm, die onder hoge druk samengeperst worden. a Over welke twee houtsoorten gaat het?

b Wat is het verschil tussen de beide houtsoorten?

c Wat is het voordeel van deze houtsoorten?

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen Under construction

55

6 Regelmatig hoor je dat hout kan ‘rotten’. a Wat denk je dat er zal gebeuren als je een stuk hout van om het even welke houtsoort, gedurende een lange tijd buiten legt?

b Welke houtsoorten gaan volgens jou het snelste rotten: de zachte of de harde houtsoorten?

c Hoe kunnen we voorkomen dat houten voorwerpen minder snel rotten?

fv

er

si

e

oe

d Is het nodig om onze opbergkoffer te beschermen? Waarom wel/niet?

e Indien nodig, op welke manier gaan we dat dan doen?

Pr

Goed om weten

Elke houtsoort heeft een duurzaamheidsklasse.

Die duidt de hardheid van het hout aan en de tijd gedurende dewelke de houtsoort intact blijft bij gebruik buiten.

Klasse 1: 25 jaar (bv. afzelia) Klasse 2: 15 tot 25 jaar (bv. Europese eik) Klasse 3: 10 tot 15 jaar (bv. douglas) Klasse 4: 5 tot 10 jaar (bv. grenen) Klasse 5: 5 jaar (bv. Europese beuk)

56

Under construction Ontwerpen/Mogelijke oplossingen

7 Vul de onderstaande tabel in. Noteer voor de drie houtsoorten een tweetal voor- en nadelen. hout

naaldhout

samengesteld hout

nadelen

e

loofhout

voordelen

si

8 Maak op basis van de onderzoeken een gepaste keuze voor de houtsoort. a Welke houtsoort kies je?

er

b Waarom kies je daarvoor?

c In overleg met je leerkracht kies je nu voor de houtsoort die je klassikaal zult gebruiken. Welke kies je? d Waarom?

fv

1

oe

ONDERZOEK 3 Op welke manieren kunnen we twee houtsoorten aan elkaar bevestigen?

Er zijn verschillende manieren om twee stukken hout aan elkaar te bevestigen.

Som drie manieren op om dat te doen.

Pr

Goed om weten

Een nagel (ook wel draadnagel genoemd) is een uit staaldraad vervaardigd object. Aan de ene zijde wordt er een punt aangebracht en aan de andere zijde meestal een kop. Een nagel dient om twee voorwerpen met elkaar te verbinden.

In het dagelijkse taalgebruik wordt vaak over spijkers gesproken, terwijl draadnagels bedoeld worden, want een spijker is in feite een stukje smeedwerk.

2 Je krijgt van je leerkracht zes stukken hout. Bevestig ze per twee aan elkaar. Je gebruikt daarvoor de technieken die je opsomde bij vraag 1. Om die technieken goed uit te voeren ga je naar het onlinelesmateriaal. Volg daar de instructiefilmpjes.

Tip Bevestig de stukken hout met één nagel of één schroef. Gebruik niet te veel of te weinig lijm. Let erop dat je niet te dicht bij de rand werkt, want anders kan het hout splijten. Probeer zo recht mogelijk te nagelen.

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen Under construction

57

3 Los nu de onderstaande vragen op aan de hand van je gemaakte realisaties. a Ga na hoe zichtbaar je bevestiging is.

--

Bij welke gebruikte techniek kun je de bevestiging zien?

--

Hoe kun je ervoor zorgen dat je de bevestiging niet meer ziet?

b Ga na hoe sterk je bevestiging is.

--

Probeer de twee aan elkaar gelijmde stukken hout uit elkaar te trekken. Lukt dat?

Probeer de twee aan elkaar genagelde stukken hout uit elkaar te trekken. Probeer dit ook met de twee aan elkaar geschroefde stukken hout. Wat merk je?

si

--

e

c Ga na hoe moeilijk het is om de bevestiging te maken.

Welke bevestiging kun je het snelst realiseren?

--

Welke bevestiging kun je het gemakkelijkste maken?

er

--

zichtbaar? ja/nee

bevestiging

minder sterk/sterk/ zeer sterk

oe

lijmen

fv

d Noteer de besluiten in de tabel hieronder.

eenvoudige werkwijze ja/nee

nagelen

schroeven

Pr

4 De keuze van de bevestiging hangt af van wat we juist willen maken. Bekijk in de kader op de volgende pagina enkele voorbeelden.

Goed om weten

--

--

--

58

Een dakwerker zal nagels gebruiken om tengellatten en panlatten te bevestigen omdat dit veel sneller en goedkoper is dan schroeven. Hij gebruikt hiervoor een nagelpistool. Bij schroeven zou hij bovendien telkens moeten voorboren.

Een meubelmaker zal eerder lijm gebruiken om de bevestigingen onzichtbaar te houden. De meubels moeten ook meestal niet meer uit elkaar gehaald worden.

Een schrijnwerker zal keukenkasten schroeven omdat die kasten stevig moeten zijn en heel wat gewicht moeten kunnen dragen.

Under construction  Ontwerpen/Mogelijke oplossingen

a Som bij elke bevestiging een aantal voor- en nadelen op.

nagels

schroeven

nadelen

si

houtlijm

voordelen

e

bevestiging

er

b Welke van de bovenstaande bevestigingen zou jij kiezen bij het verwezenlijken van een opbergkoffer?

fv

oe

ONDERZOEK 4 Welke houtverbinding kun je het best gebruiken bij het maken van een opbergkoffer?

Goed om weten

Pr

Zoals jullie gezien hebben, kunnen we twee stukken hout aan elkaar bevestigen met materialen zoals lijm en metaal (nagels, schroeven en hoekprofielen).

Daarnaast kunnen we stukken hout ook met elkaar verbinden via houtverbindingen.

Een opbergkoffer kun je vergelijken met een kastje of een klein meubel. De houten onderdelen daarvan worden met elkaar verbonden via houtverbindingen, gecombineerd met een bevestigingsmethode uit onderzoek 3.

a Noteer in de tabel de correcte naam van de houtverbinding.

Je hebt de keuze uit: slisverbinding – halfhoutverbinding – pengatverbinding – verstekverbinding – lamellenverbinding – deuvelverbinding b Zoek eventueel de nodige informatie op het internet.

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen Under construction

59

soort houtverbinding

er

si

e

Pr

oe

fv

60

Under construction  Ontwerpen/Mogelijke oplossingen

ONDERZOEK 5 Wat zijn technische tekeningen?

1

Naargelang het toepassingsgebied worden er in de wereld van techniek verschillende soorten technische tekeningen gebruikt.

Plaats de naam van de tekening bij de correcte figuur en zijn omschrijving.

Je hebt de keuze uit: explosie- of ploftekening – bouwplan – stroomschema – perspectief en aanzichten – elektrisch schema technische tekening

omschrijving

benaming

e

Het plan bevat verschillende deeltekeningen die gebruikt worden bij de opbouw van

een woning.

si

er

Het schema toont op welke manier de elektrische installatie in een woning aangelegd wordt.

fv

Pr

oe

Op deze tekening kun je zien uit welke onderdelen een voorwerp bestaat en hoe

het gemonteerd wordt.

Het lijkt alsof de onderdelen uit elkaar getrokken zijn of geëxplodeerd.

De figuur is de schematische voorstelling van het verloop van een proces.

De figuur toont duidelijk hoe een voorwerp eruitziet.

Je kunt alle afmetingen correct aflezen.

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen Under construction

61

2 Bij het maken van onze opbergkoffer maken we gebruik van isometrisch perspectieftekeningen en van aanzichten. Ook die tekeningen moeten we dus leren lezen en begrijpen.

Goed om weten Op perspectieftekeningen zijn er verschillende soorten lijnen getekend. Elke lijnsoort heeft een specifieke betekenis: -- Dikke lijnen zijn de zichtbare lijnen van de figuur.

-- De streepjeslijnen geven de onzichtbare lijnen van de figuur weer.

-- De dunne lijn (met of zonder pijlen) is een maatlijn en wordt dus gebruikt voor het aanduiden van afmetingen.

e

Hieronder zie je een technische werktekening van een bureau.

Zoek de grootte van de gevraagde afmetingen van het isometrisch perspectief op het gegeven vooraanzicht, bovenaanzicht en linkerzijaanzicht. Noteer je antwoorden in de tabel.

grootte (in mm)

si

gevraagde afmeting

B

Pr

oe

fv

er

A

62

Under construction  Ontwerpen/Mogelijke oplossingen

C

D

E

F

G

H

I

J

MAG HET IETS MEER ZIJN? ONDERZOEK 6 Hoe kun je zelf houtverbindingen maken?

1

Als je twee stukken hout met elkaar verbindt, kun je die op verschillende manieren ten opzichte van elkaar plaatsen.

- Ze kunnen naast elkaar gelegd worden.

- Ze kunnen in een I-vorm verwerkt worden.

- Ze kunnen in een T-vorm verwerkt worden.

- Ze kunnen in een L-vorm verwerkt worden.

- Ze kunnen schuin liggen ten opzichte van elkaar.

Welke van de bovenstaande houtverbindingen (onderzoek 4) worden gebruikt bij de vormen die in de tabel genoteerd staan? schuine ligging

e

T-vorm

fv

oe

er

si

L-vorm

Pr

2 Hoe maak je een halfhoutverbinding?

Om deze techniek goed uit te voeren ga je naar het onlinelesmateriaal. Volg daar het stappenplan voor deze verbinding.

Voer elke stap grondig uit en sla zeker geen stap over.

3 Hoe kun je twee stukken hout met elkaar verbinden via een verstekverbinding?

Om deze techniek goed uit te voeren ga je naar het onlinelesmateriaal. Volg daar het stappenplan voor deze verbinding.

4 Hoe realiseer je een deuvelverbinding?

Om deze techniek goed uit te voeren ga je naar het onlinelesmateriaal. Volg daar het stappenplan voor deze verbinding.

Ontwerpen/Mogelijke oplossingen   Under construction

63

MAKEN – IN GEBRUIK NEMEN/TESTEN – EVALUEREN/BIJSTUREN MAKEN 1

Je wilt een opbergkoffer maken die aan al jouw verwachtingen voldoet.

Som in de eerste kolom van de tabel de criteria op waaraan jouw opbergkoffer moet voldoen.

Pr

oe

fv

er

mogelijke oplossing

2 Uit welke houtsoort ga je jouw koffer maken?

64

e

ja/nee

si

criteria

Under construction Maken – In gebruik nemen/Testen – Evalueren/Bijsturen

3 Duid samen met je leerkracht aan voor welk ontwerp je zult kiezen.

SPOOR 2a / 2b

SPOOR 3

SPOOR 4

oe

fv

er

si

e

SPOOR 1

4 Welke bevestigingsmiddelen ga je gebruiken?

Pr

5 Voor welke houtverbinding kies je? (Let op: deze vraag kun je enkel beantwoorden als je gebruik maakt van een houtverbinding)

6 Welke materialen heb je nodig om je opbergkoffer te maken?

7 Bekijk de ontdekplaat bij het onlinelesmateriaal. Welke gereedschappen heb je nodig om je opbergkoffer te maken?

Maken – In gebruik nemen/Testen – Evalueren/Bijsturen Under construction

65

8 Volg de stappenplannen bij het onlinelesmateriaal.

Voer elke stap grondig uit en sla zeker geen stap over.

Tip Hou rekening met de opmerkingen over veiligheid en ergonomie.

Sommige stappen moet je laten controleren door je leerkracht. Deze stappen zijn gelinkt aan de evaluatieformulieren die je krijgt van je leerkracht.

Bovendien worden sociale vaardigheden en vakattitudes geëvalueerd gedurende het volledige proces.

Je vindt ze ook terug op het evaluatieformulier.

In gebruik nemen/Testen Duid in de middelste kolom van de tabel bij vraag 1 op p. 64 aan of je opbergkoffer voldoet aan de vooropgestelde criteria.

e

er

si

Als je antwoord ‘nee’ is, stel je dan de vraag wat je kunt doen om het op te lossen en noteer de oplossing in de rechterkolom.

Eventueel kan een medeleerling of je leerkracht je hierbij helpen.

EVALUEREN/BIJSTUREN

Vraag aan een medeleerling wat hij/zij vindt van de afwerking van jouw opbergkoffer?

fv

1

oe

2 Vond je dit zelf een leuke opdracht? Waarom (niet)?

3 Waar moet je de volgende keer beter op letten tijdens het realiseren van werkstukken?

Pr

4 Wat zou je als tip geven aan de leerlingen die dit volgend jaar moeten maken?

5 Vul de evaluatiefiche verder aan.

66

Under construction Maken – In gebruik nemen/Testen – Evalueren/Bijsturen

VAKTAAL vakterm

verklaring

materiaal

bewerkbaarheid

hardheid

oe

fv

kernhout

vernissen

e

trekkracht

si

drukkracht

er

gereedschap

Pr

beitsen

deuvelverbinding

lamellenverbinding

perspectieftekening

VAKTAAL  Under construction

67

vakterm

e

Pr

si

er

fv

oe

verklaring

68

Under construction VAKTAAL