Lift 3 D/A GO (editie 2024) -Inkijkexemplaar

Page 1

3

T

Loon

CONTRA

CT

=

I L

F Bedrijf en organisatie Dubbele finaliteit GO!


INHOUDSTAFEL LIFT 3 D/A

Thema 1: De consument en de producent in relatie tot de economische wereld

N

© VA

Level 2: Voor welk keuzeprobleem staat de consument? Explore 1: Wat is een behoefte? Explore 2: Welke soorten behoeften zijn er? Explore 4: Welke keuzes maken consumenten? Explore 5: Welke keuzes maken ondernemingen? Explore 6: Welke soorten goederen zijn er? Explore 7: Wat is welvaart? Explore 8: Wat is welzijn? Explore 9: Hoe kijken jongeren naar welvaart en welzijn? Action 1: Welke behoeften hebben mensen? Action 3: Is kiezen verliezen? Action 4: Welke soorten goederen zijn er? Action 5: Ken jij de productiefactoren? Action 6: Wat zijn de productiefactoren van Poco Loco? Action 7: Spierkracht of machines? Action 8: Maakt geld gelukkig?

IN

Level 1 (More): De economische kringloop

oe

fv er si e

Level 3: Hoe creëren ondernemingen toegevoegde waarde en welvaart? Explore 1: Wat is een bedrijfskolom? Explore 2: Hoe werkt een bedrijfskolom? Explore 3: Kan een bedrijfskolom veranderen? Explore 4: Wat is de bruto toegevoegde waarde? Explore 5: Wat is het verschil tussen bruto en netto toegevoegde waarde? Explore 6: Welke kosten moeten uit de toegevoegde waarde betaald worden? Explore 7: Wat als … je de toegevoegde waarde van alle goederen en diensten neemt? Explore 8: Hoe kunnen ondernemingen op een duurzame manier waarde creëren? Action 1: De weg die chocolade aflegt Action 2: Integratie, specialisatie, parallellisatie, differentiatie Action 3: De bruto toegevoegde waarde bij A.S.Adventure.edu Action 4: De toegevoegde waarde van toiletpapier Action 5: Bruto en netto toegevoegde waarde Action 6: De toegevoegde waarde van Mr. Manchette Action 7: Too Good To Go Action 8: De toegevoegde waarde en het bbp

pr

Level 4: Welke combinatie van goederen kiest de consument op basis van voorkeur en budget? Explore 1: Welke combinatie van goederen geniet de voorkeur? Explore 2: Met welke goederencombinaties is de consument even tevreden? Explore 3: Zijn er meerdere indifferentiecurven? Explore 4: Wat kan een consument met een bepaald budget kopen? Explore 5: Wat gebeurt er met de budgetlijn wanneer het budget verandert maar de prijzen gelijk blijven? Explore 6: Wat gebeurt er met de budgetlijn wanneer de prijzen veranderen maar het budget gelijk blijft? Explore 7: Welk punt is nu geschikt rekening houdend met het budget en de tevredenheid?


fv er si e

© VA

N

Level 5: Hoe komt de prijs op de markt tot stand? Explore 1: Wat is een markt? Explore 2: Welke marktvormen zijn er? Explore 3: Hoe kan je de collectieve vraag afleiden? Explore 4: Hoe verloopt de vraag naar een product? Explore 5: Wanneer kan de vraag naar een product veranderen? Explore 6: Hoe verloopt het aanbod van een product? Explore 7: Waardoor kan het aanbod veranderen? Explore 8: Waar zijn de vraag en het aanbod op de markt gelijk? Explore 9: Waarom is het belangrijk om over vraag en aanbod te leren? Action 1: Vraag naar filmtickets en tennisrackets Action 2: De verschuiving van de vraag in een rekenblad Action 3: De verschuiving van het aanbod met een rekenblad Action 4: Vraag en aanbod met een rekenblad Action 5: Stellingen beoordelen Action 6: Dagelijkse kost: verandering in vraag en aanbod

IN

Explore 8: Hoe kun je de vraagcurve afleiden? Action 1: indifferentiecurven en budgetlijnen Action 2: Analyse van de budgetlijnen Action 3: Budgetlijnen voor chocoladerepen en aardbeien Action 4: Budgetlijn tekenen in een rekenblad Action 5: Analyseer de indifferentiecurve voor boeken en zure matten Action 6: De indifferentiemap van twee producten en de optimale goederencombinatie Action 7: Leid de vraagcurve af Action 8: Leid de vraagcurve af

Thema 2: De werking van een onderneming

pr

oe

Level 1: Welke samenhang is er tussen de kernactiviteiten in een onderneming? Explore 1: Hoe ziet een bedrijfsorganisatie eruit? Explore 2: Welke bedrijfsprocessen kun je onderscheiden in een onderneming? Explore 3: Wat zijn de besturende processen? Explore 4: Wat zijn primaire processen? Explore 5: Wat gebeurt er bij verkoop en marketing? Explore 6: Wat gebeurt er op de aankoopafdeling? Explore 7: Welke activiteiten vinden plaats in de productie en de logistiek? Explore 8: Welke verwevenheid is er tussen de primaire processen? Explore 9: Welke ondersteunende processen zijn er? Explore 10: Hoe zorgt software voor een vlotte communicatie tussen de afdelingen en de processen? Action 1: Processen in A.S.Adventure.edu Action 2: Primaire en secundaire processen Action 3: Het succes van Coolblue Action 4: Bedrijfsbezoek Action 5: Schematische voorstelling van de bedrijfsprocessen

Level 2: Welke organisatiestructuren en huisstijlen zijn er? Explore 1: Wat zijn de belangrijkste taken van de verschillende afdelingen in een bedrijf? Explore 2: Hoe stel je de organisatiestructuur zo overzichtelijk mogelijk voor? Explore 3: Wat zijn de voor- en nadelen van elke organisatiestructuur? Explore 4: Hoe maak je een organogram? Explore 5: Bestaat dé organisatiecultuur? Explore 6: Wat houdt de huisstijl van een organisatie in? Action 1: Wat zijn de belangrijkste taken van de verschillende afdelingen in een bedrijf?


IN

Action 2: Hoe ziet het bedrijf van ... eruit? Action 3: Bestaat er ook een bedrijfje op school? Action 4: Hoe stel je de organisatiestructuur van een onderneming overzichtelijk voor? Action 5: Wat zijn de kenmerken van de verschillende organisatiestructuren? Action 6: Welke impact heeft de bedrijfscultuur op het succes van de onderneming? Action 7: Wat is de bedrijfscultuur bij Janssen Pharmaceutica? Action 8: Welke organisatiecultuur past het best bij jou? Action 9: Welk gevoel stralen logo’s uit? Action 10: Welke bedrijfskleding past bij elk profiel van de onderneming?

fv er si e

© VA

N

Level 3: Hoe verloopt de goederenen documentenstroom in het aankoopproces? Explore 1: Hoe verzamel je informatie over een product? Explore 2: Bij wie plaats je de bestelling? Explore 3: Hoe vergelijk je offertes met elkaar? Explore 4: Hoe plaats je een bestelling? Explore 5: Wat is het nut van een orderbevestiging? Explore 6: Wat is het nut van een leveringsbon? Explore 7: Wat is een inkomende factuur? Explore 8: Hoe verloopt de bestelling van handelsgoederen? Explore 9: Hoe maak je een uitgaande bestelbon in een rekenblad? Action 1: Kun je het aankoopproces op een rijtje zetten? Action 2: Ken je de begrippen? Action 3: Kun jij een prijsaanvraag opstellen per mail? Action 4: Kun jij offertes en prijsopgaves analyseren? Action 5: Kun jij via een bestelbon een bestelling plaatsen? Action 6: Hoe verwerk je de leveringsbon in het aankoopproces? Action 7: Hoe verwerk je de factuur in het aankoopproces? Action 8: Lees jij de algemene voorwaarden bij een onlinebestelling?

oe

Level 4: Hoe verloopt de goederenen documentenstroom in het verkoopproces? Explore 1: Hoe verwerk je een prijsaanvraag van een klant? Explore 2: Ken jij de algemene voorwaarden van A.S.Adventure.edu? Explore 3: Hoe stel je in een tekstverwerker een offerte op volgens de NBN-normen? Explore 4: Hoe verwerk je de bestelling van een klant? Explore 5: Wat gebeurt er met een goedgekeurde orderbevestiging van de klant? Explore 6: Hoe komen de bestelde goederen bij de klant terecht? Explore 7: Wat is een uitgaande factuur? Action 1: Uit welke fasen bestaat het verkoopproces bij A.S.Adventure.edu? Action 2: Kun jij een prijsopgave of offerte opstellen? Action 3: Kun jij een orderbevestiging opstellen? Action 4: Kun jij een goedgekeurde orderbevestiging verwerken? Action 5: Kun jij een verkoopfactuur analyseren?

pr

Level 5: DOCflow: Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming? Explore 1: Hoe gebruik je DOCfl ow om de goederen- en documentenstroom in een verkoopproces onder de knie te krijgen? Explore 2: Hoe verwerk je een prijsaanvraag van een klant? Explore 3: Hoe verwerk je een inkomende bestelbon? Explore 4: Wat gebeurt er na de ontvangst van een goedgekeurde orderbevestiging? Explore 5: Hoe gebeurt het orderpicken? Explore 6: Hoe wordt een vrachtbrief opgesteld? Explore 7: Hoe stel je een verkoopfactuur op? Explore 8: Hoe vraag je tussendoor de stand van zaken van een verkoopdossier op? Action 1: Verwerking vast dossier


Action 2: Verwerking vast dossier Action 3: Verwerking vast dossier Action 4: Verwerking vast dossier Action 5: Verwerking vast dossier Action 6: Verwerking vast dossier

© VA

N

IN

Level 6: DOCflow: Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming? Explore 1: Hoe gebruik je DOCfl ow om de goederen- en documentenstroom in een aankoopproces onder de knie te krijgen? Explore 2: Hoe stel je een uitgaande bestelbon op aan de hand van de interne bestelbon? Explore 3: Hoe verwerk je een inkomende orderbevestiging? Explore 4: Hoe verwerk je de inkomende vrachtbrief en de geleverde goederen? Explore 5: Hoe verwerk je de aankoopfactuur? Action 1: Verwerking vast aankoopdossier 1 met een product Action 2: Verwerking vast aankoopdossier 2 met twee producten Action 3: Verwerking vast aankoopdossier 3 met handelskorting Action 4: Verwerking vast aankoopdossier 4 met handelskorting en twee producten Action 5: Verwerking vast aankoopdossier 5 met kosten Action 6: Verwerking vaste dossiers

Thema 3: Boekhoudkundig en financieel beheer

fv er si e

Level 1: Hoe werkt het btw-systeem? Explore 1: Hoe ziet de bedrijfskolom van jeans eruit? Explore 2: Wat is toegevoegde waarde? Explore 3: Hoeveel btw betaal je? Explore 4: Hoe bereken je de btw? Explore 5: Hoe werkt het btw-systeem? Action 1: Welk btw-tarief is er van toepassing? Action 2: Hoe bereken je de btw? Action 3: Hoe werkt het btw-systeem voor frietjes? Action 4: Hoe werkt het btw-systeem voor jassen?

pr

oe

Level 2: Hoe stel je verkoopfacturen en uitgaande creditnota’s op? Explore 1: Welke elementen zijn verplicht op een verkoopfactuur? Explore 2: Kun jij een verkoopfactuur analyseren? Explore 3: Hoe stel je een verkoopfactuur met meerdere btw-tarieven op? Explore 4: Hoe stel je een verkoopfactuur met handelskorting op? Explore 5: Hoe stel je een verkoopfactuur met doorgerekende kosten op? Explore 6: Hoe stel je een verkoopfactuur met terugstuurbare verpakking op? Explore 7: Hoe stel je een verkoopfactuur met financiële korting op? Explore 8: Hoe is het berekeningsschema van een verkoopfactuur opgesteld? Explore 9: Kun je een verkoopfactuur opstellen in een rekenblad? Explore 10: Wat is een uitgaande creditnota? Explore 11: Hoe stel je een uitgaande creditnota op? Action 1: Ken jij de belangrijkste begrippen om een verkoopfactuur op te stellen? Action 2: Kun jij verkoopfacturen opstellen? Action 3: Kun jij verkoopfacturen opstellen in een rekenblad? Action 4: Kun jij uitgaande creditnota’s opstellen? Action 5: Kun jij uitgaande creditnota’s opstellen in een rekenblad? Level 3: Hoe ziet de balans en de resultatenrekening eruit? Explore 1: Wat is het verschil tussen schulden en bezittingen? Explore 2: Wat is een balans? Explore 3: Welke begrippen staan er op een balans?


IN

Explore 4: Hoe stel je een balans op? Explore 5: Winst of verlies? Explore 6: Wat zijn kosten en opbrengsten? Explore 7: Hoe deel je kosten en opbrengsten in? Explore 8: Hoe stel je een resultatenrekening op? Action 1: Actief of passief Action 2: De juiste rubriek bepalen Action 3: Een balans opstellen Action 4: Een balans opstellen in een rekenblad Action 5: Kosten en opbrengsten Action 6: Een resultatenrekening opstellen

© VA

N

Level 4: Welke verschillen zijn er tussen een eenmanszaak en een vennootschap? Explore 1: Wat is het verschil tussen een natuurlijk persoon en een rechtspersoon? Explore 2: Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en een vennootschap? Explore 3: Welke soorten vennootschappen bestaan er? Explore 4 More Wat is het verschil tussen rechtsbekwaam en rechtsonbekwaam? Explore 5: Wat is het verschil tussen beperkte en onbeperkte aansprakelijkheid? Action 1: Ken jij de verschillende ondernemingsvormen? Action 2: Wat is de Kruispuntbank van Ondernemingen? Action 3: Welke ondernemingsvorm kies je? Action 4: Wat doet een vzw? Action 5: Kun je de ondernemingsvorm opzoeken?

fv er si e

Level 5: Welke wettelijke verplichtingen zijn er voor de boekhouding en de jaarrekening? Explore 1: Uit welke onderdelen bestaat een jaarrekening? Explore 2: Welk model van de jaarrekening moet een onderneming neerleggen volgens de boekhoudwetgeving? Explore 3: Welke boekhouding moet een onderneming voeren? Explore 4: Welke verrichtingen vinden er plaats in een onderneming? Explore 5: Op welke basis worden verrichtingen geregistreerd in de boekhouding? Explore 6: Wat zijn vormvereisten aan en de bewaringstermijnen van de boekhouding? Action 1: Waar vind je welke informatie in de jaarrekening? Action 2: Welk model van jaarrekening moet de onderneming neerleggen? Action 3: Weet jij hoe het hoort? Action 4: Wat houdt een vereenvoudigde boekhouding in?

oe

Level 6: Welk belang heeft de boekhoudkundige registratie van bedrijfsverrichtingen? Explore 1: Wie heeft er belang bij de gang van zaken in een onderneming? Explore 2: Wie heeft er belang bij het houden van een correcte boekhouding? Action 1: Om welke stakeholder gaat het? Action 2: Waar vinden de stakeholders de nodige informatie in de jaarrekening?

pr

Level 7: Wat zijn de boekingsregels van het dubbelboekhouden? Explore 1: Hoe wijzigt een balans? Explore 2: Wat is een journaal? Explore 3: Wat zijn de boekingsregels voor actief- en passiefrekeningen? Explore 4: Hoe open je een rekening en hoe sluit je die af? Explore 5: Wat zijn de boekingsregels voor kosten- en opbrengstenrekeningen? Explore 6: Kun je de boekingsregels van kosten- en opbrengstenrekeningen toepassen? Explore 7: Wat is het Minimum Algemeen Rekeningenstelsel (MAR)? Action 1: Kun je de boekingsregels van actief- en passiefrekeningen toepassen? Action 2: Gaat het om kost of opbrengst, om debet of credit? Action 3: Kun je de boekingsregels van kosten- en opbrengsten toepassen?


Action 4: Kun je de boekingsregels van actief- en passiefrekeningen, kosten- en opbrengstenrekeningen toepassen? Action 5: Kun je de boekingsregels toepassen? Action 6: Vind je de rekeningnummers in het MAR? Action 7: Ken je de klassen en de groepen van het MAR?

© VA

N

IN

Level 8: Hoe registreer je aankoopverrichtingen in de boekhouding? Explore 1: Welke goederen en diensten koopt een onderneming aan? Explore 2: Hoe controleer je een aankoopfactuur? Explore 3: Hoe registreer je een eenvoudige aankoopfactuur van handelsgoederen? Explore 4: Hoe registreer je een aankoopfactuur van diensten en diverse goederen? Explore 5: Hoe registreer je een aankoopfactuur van investeringsgoederen? Explore 6: Hoe registreer je een inkomende creditnota? Action 1: Kun je aankoopfacturen registreren? Action 2: Kun je aankoopfacturen registreren? Action 3: Kun je een inkomende creditnota registreren? Action 4: Kun je een inkomende creditnota registreren?

fv er si e

Level 9: Hoe registreer je verkoopverrichtingen in de boekhouding? Explore 1: Welke verkopen kun je onderscheiden? Explore 2: Kun je een verkoopfactuur analyseren? Explore 3: Hoe registreer je een eenvoudige verkoopfactuur? Explore 4: Hoe registreer je een verkoopfactuur met meerdere btw-tarieven? Explore 5: Kun je een uitgaande creditnota analyseren? Explore 6: Hoe registreer je een uitgaande creditnota? Action 1: Kun je verkoopfacturen registreren? Action 2: Kun je eenvoudige verkoopfacturen registreren? Action 3: Kun je een uitgaande creditnota registreren? Action 4: Kun je uitgaande creditnota’s registreren?

Level 10: Hoe registreer je financiële verrichtingen in de boekhouding? Explore 1: Kun je een bankafschrift analyseren Explore 2: Op welke rekening vind je de openstaande schulden en vorderingen? Explore 3: Hoe registreer je een betaling? Explore 4: Hoe registreer je een inning? Action 1: Kun je betalingen en inningen registreren? Action 2: Kun je betalingen en inningen registreren?

Thema 4: Personeelsbeheer

pr

oe

Level 1: Wat zijn de kerntaken van een hr-afdeling? Explore 1: Wat is een personeelsplanning? Explore 2: Welke drie personeelsstromen zijn er? Explore 3: Wat is een functiebeschrijving? Explore 4: Welke kandidaten worden uitgenodigd? Explore 5: Wat is het belang van opleiding? Explore 6: Hoe leid je medewerkers op? Explore 7: Waarom verlaten werknemers het bedrijf? Action 1: Wat is BOP en POP? Action 2: Wat zijn de kerntaken van de hr-afdeling? Action 3: Wat zijn de opleidingskosten voor een onderneming? Action 4: Is dit horizontale, verticale of diagonale doorstroom? Action 5: Personeelsbeleid of hrm? Action 6: Raad jij de juiste begrippen via het rad?


© VA

N

Level 3: Hoe solliciteer je voor een studentenjob? Explore 1: Welke elementen moet je zeker opnemen in een cv? Explore 2: Hoe structureer je je cv? Explore 3: Wat is het verschil tussen een sollicitatiebrief en een motivatiebrief? Explore 4: Hoe stel je een geslaagde motivatiebrief op? Explore 5: Hoe formuleer je je motivatieboodschap op een creatieve manier? Action 1: Hoe stel je een geslaagd cv op? Action 2: Wie is de geschikte kandidaat? Action 3: Hoe solliciteer je het best voor een studentenjob?

IN

Level 2: Welke rekruteringskanalen zijn er? Explore 1: Via welke kanalen kun je een job zoeken? Explore 2: Welke kanalen gebruiken werkgevers om personeel te zoeken? Explore 3: Wat is het geschikte aanwervingskanaal? Action 1: Waar kun je een job zoeken? Action 2: Welk rekruteringskanaal gebruikt de haven van Antwerpen? Action 3: Welk rekruteringskanaal gebruikt deze starter? Action 4: Wat houdt de aanwervingsprocedure van de Vlaamse overheid in? Action 5: Welk rekruteringskanaal gebruik je het best?

fv er si e

Level 4: Welke rechten en plichten hebben een werkgever en een werknemer? Explore 1: Wat staat er in een arbeidsovereenkomst? Explore 2: Wat staat er in het arbeidsreglement? Explore 3: Wat zijn de verschillen tussen een arbeidsovereenkomst en een arbeidsreglement? Explore 4: Welke bescherming biedt het arbeidsreglement? Explore 5: Welke soorten arbeidsovereenkomsten zijn er? Explore 6: Hoe ziet een specifieke overeenkomst voor studentenarbeid eruit? Action 1: Staat dit in de arbeidsovereenkomst of het arbeidsreglement? Action 2: Welke arbeidsovereenkomst is van toepassing? Action 3: Wat als je geen arbeidsreglement krijgt? Action 4: Hoe vul je een arbeidsovereenkomst in? Action 5: Wat houdt een studentenovereenkomst in? Action 6: Wat is het voordeel van studentenarbeid? Action 7: Wat zijn de verschillen tussen arbeider en bediende? Action 8: Welke arbeidsovereenkomsten zijn er nog meer? Action 9: Wat is een cao?

pr

oe

Level 5: Hoe bereken je het nettoloon? Explore 1: Hoe bereken je het nettoloon voor een bediende? Explore 2: Hoe bereken je het nettoloon van een arbeider? Explore 3: Hoe bereken je het nettoloon voor een student? Explore 4: Wat is de loonkost voor de werkgever? Explore 5: Hoe voer je een loonberekening uit in het rekenblad? Action 1: Wat ontvang je op jouw rekening? Action 2: Waarvoor kun je een beroep doen op de RSZ? Action 3: Welke vermindering van bedrijfsvoorheffing is van toepassing? Action 4: Hoe bereken je het belastbaar loon? Action 5: Hoe bereken je het nettoloon? Action 6: Hoe bereken je de totale loonkost? Action 7: Hoe bereken je nettolonen in een rekenblad?

Thema 5: Logistiek en transport

Level 1: Hoe belangrijk is internationale handel voor België? Explore 1: Wat is internationale handel?


IN

Explore 2: Hoe belangrijk is België als doorvoerland? Explore 3: Waarom is internationale handel een noodzaak voor België? Explore 4: Wat is het aandeel van België in de wereldhandel? Action 1: Over welke vorm van internationale handel gaat het? Action 2: Welke nadelen ondervindt België als doorvoerland? Action 3: Waarom worden goederen in het buitenland gekocht? Action 4: Waarom exporteren ondernemingen? Action 5: Welke gevolgen heeft de brexit voor de internationale handel?

© VA

N

Level 2: Wat is het economisch belang van de logistieke sector voor België? Explore 1: Wat houdt logistiek in? Explore 2: Welke toegevoegde waarde biedt de logistieke sector? Explore 3: Wat is een logistiek bediende? Explore 5: Welke troeven heeft België op het vlak van logistiek? Explore 6: Welke zwaktes heeft België op het vlak van logistiek? Explore 7: Welke opportuniteiten en bedreigingen zijn er voor de Belgische logistieke sector? Action 1: Wat zijn de opportuniteiten en de bedreigingen voor logistiek in België? Action 2: Welke factoren hebben de logistieke aanpak van A.S.Adventure.edu bepaald? Action 3: Wat zijn de belangrijkste taken van de logistieke tussenpersonen? Action 4: Welke logistieke activiteiten vinden er plaats buiten de ondernemingen?

pr

oe

fv er si e

Level 3: Wat zijn de voornaamste schakels in de logistieke keten? Explore 1: Welke subdomeinen zijn er binnen het domein logistiek? Explore 2: Hoe verloopt de logistieke keten van een reep chocolade? Explore 3: Wat houdt inkoop- en productielogistiek in? Explore 4: Welke soorten bedrijven zijn er binnen de distributielogistiek? Explore 5: Wat is de link tussen retourlogistiek en circulaire economie? Explore 6: Hoe belangrijk is voorraadcontrole? Explore 7: Wat houdt een KlantenOrderOntkoppelPunt (KOOP) in? Action 1: Welke competenties moet een verantwoordelijke voor de inkooplogistiek hebben? Action 2: Welke competenties moet een verantwoordelijke voor de productielogistiek hebben? Action 3: Welke logistieke ondernemingen herken je in de filmpjes? Action 4: Wat maakt retourlogistiek duurzaam? Action 5: Welke ondernemingen zetten in op retourlogistiek? Action 6: Hoeveel voorraad heeft de onderneming? Action 7: Welke impact heeft voorraadbeheer op inkoop-, productie- en distributielogistiek?


3 IN

T

N

VRAAG

e© VA

BUY IT NOW

F

si

AANBOD

pr oe

fv

er

I

L

Thema 1: De consument en de producent in relatie tot de economische wereld


Starten met Lift Welkom bij Lift. We leggen graag even uit hoe je met dit leerpakket aan de slag gaat.

1 OP WEG MET LIFT

F

Bestudeer de afbeeldingen van de shoppingcentra. a

Waarom bezoeken mensen een shoppingcentrum?

Good to know

Mensen worden gedreven door behoeften, door dingen die ze nodig hebben of willen. Daarom eten mensen, zoeken ze liefde en vriendschap, kopen ze de nieuwste smartphone ...

2

In dit thema doorloop je drie Levels waarin je leert … 1

hoe consumenten behoeften kunnen bevredigen en wanneer ze tevreden zijn met het aantal

2

welke combinaties van goederen de consumenten verkiezen en wat het nutsniveau is;

3

dat de prijzen van producten en diensten ontstaan doordat kopers en verkopers overeenkomen

goederen;

STEP-IN

Thema 3: De arbeidsmarkt

Wie zie je zoal in een shoppingcentrum?

b

Elk thema begint met een Step-in. Daar maak je kennis met de rode draad doorheen het thema.

I L

1

e© VA

T

STEP-IN

© Shutterstock / rullala

In totaal zul je vijf thema’s doorlopen: De economische kringloop, De productmarkt, De arbeidsmarkt, De bedrijven en De boekhouding. Elk thema start met een Themapagina.

N

3

IN

Het leerwerkboek bestaat uit vijf thema’s en online ICT-fiches. Elk thema is op dezelfde manier opgebouwd.

THEMA 2

om een bepaalde hoeveelheid goederen te verhandelen tegen een afgesproken prijs.

3

Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin duik je onder in de actualiteit en maak je zelf een krant of een journaal over de totstandkoming van de prijzen van goederen en diensten.

4

Je doorloopt per thema verschillende Levels, waarbij je telkens een centrale onderzoeksvraag beantwoordt. Je verkent de onderzoeksvraag aan de hand van verschillende opdrachten, onder de noemer Explore.

Explore 5— Hoe verloopt de collectieve vraag naar een

si

product?

Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan. Optie 1

De relaties tussen de gezinnen, de bedrijven, de overheid, de financiële instellingen en het buitenland worden schematisch weergegeven in een economische kringloop.

In de kringloop zie je de voorstelling van de geldstromen (groene pijlen) en de goederen-

VIDEO

en dienstenstromen (rode pijlen) tussen de verschillende partijen. De gezinnen werken bij de bedrijven en de overheid.

2

De bedrijven en de overheid geven in ruil voor hun arbeid een inkomen aan de gezinnen.

3

Een gedeelte van het inkomen sparen de gezinnen.

4

De gezinnen ontvangen voor hun spaargeld een vergoeding onder de vorm van rente.

pr oe

1

5

De bedrijven leveren de goederen en diensten die de gezinnen en de overheid bij hen aankopen.

6

De gezinnen en de overheid betalen de bedrijven voor de geleverde goederen en diensten.

7

De overheid levert ook goederen en diensten aan de gezinnen en de bedrijven.

8

De bedrijven en de gezinnen betalen de goederen en de diensten door onder andere belastingen De bedrijven kopen ook goederen en diensten in het buitenland.

De bedrijven betalen voor die goederen en diensten geld aan het buitenland.

11

De bedrijven verkopen goederen en diensten aan het buitenland.

12

De bedrijven ontvangen voor die goederen en diensten geld uit het buitenland.

13

De financiële instellingen staan kredieten toe aan bedrijven en gezinnen zodat ze hun

© Shutterstock / Robert Way

1

Jolien is niet de enige die interesse heeft in Nike-sneakers. Haar vriend Mils en zijn lief Mauro zijn ook grote fan van Nike. Bestudeer hoe de vraagcurve van de drie vrienden

1

Yasmine is niet de enige die graag pizza eet. Haar twee bff’s, Dilara en Merel, zijn ook grote pizzafans. Bestudeer hoe de vraagcurve van de drie vriendinnen eruitziet.

eruitziet. Tabel 2.1

Tabel 2.2

GEVRAAGDE

De verworven leerstof is gebundeld in To the point. Daarin staat wat je moet onthouden uit het Level. Op iDiddit vind je de verworven leerstof in een overzichtelijke mindmap.

GEVRAAGDE

PRIJS PER PAAR

HOEVEELHEID

IN EURO

PRIJS PER

HOEVEELHEID

NIKE-SNEAKERS

NIKE-SNEAKERS

PIZZA

PIZZA

IN EURO

JOLIEN

MILS

MAURO

6

7

5

10,00

13

16

15

5,00

5

6

4

40,00

9

12

11

11,00

4

5

3

70,00

6

9

8

15,00

3

4

2

100,00

4

7

6

21,00

2

3

1

130,00

2

5

4

26,00

1

2

0

160,00

1

4

3

30,00

YASMINE DILARA MEREL

62

te betalen aan de overheid.

9

10

Pizza

LEVEL 3

TO THE POINT

Optie 2

THEMA 2

fv

er

Bij verschillende opdrachten kun je kiezen uit twee of meerdere Opties. De opties geven je de keuze of je graag een uitdaging wilt aangaan of liever meer ondersteuning wenst. Het kan ook zijn dat je kunt kiezen volgens je interesse.

Nike-sneakers

investeringen kunnen financieren.

De bedrijven en gezinnen betalen voor die kredieten een vergoeding onder de vorm van interest.

Action 1— Welk btw-tarief is van toepassing? Noteer de volgende producten of diensten bij het juiste btw-tarief. Kies uit: smartphone – medicatie – gerecycleerd printpapier – eieren – overnachting op hotel – herstelling schoenen – de gedrukte versie van Het Laatste Nieuws – graan voor de kippenkwekerij – treinrit – kappersbeurt – steenkool – bureaustoel – hondenbrokken

BTWTARIEF

0%

LEVEL 1

14

14

21 %

2

THEMA 5

LEVEL 1

STARTEN MET LIFT

THEMA 1

6%

12 %

12

PRODUCTEN OF DIENSTEN

Nu is het tijd om je opgedane kennis in te oefenen aan de hand van verschillende Actions.


Een Action More bevat een verbreding van het leerplandoel. Het is niet verplicht die Action te maken om het leerplandoel te behalen. De Action More biedt je de mogelijkheid om (als je voor de anderen klaar bent of als je Bedrijfswetenschappen volgt) je kennis van het leerplandoel te verruimen en dat doel in een breder kader te situeren. De Action More maakt ook differentiatie in interesse mogelijk.

Action 6— Hoe vinden vraag en aanbod elkaar? MORE

1

MORE

E LeesOR aandachtig de tekst. M

Het is koffiedik kijken waar jij over acht jaar zult staan. Maar de kans is heel groot dat je op de arbeidsmarkt actief zult zijn. Dat kan als aanbieder van arbeid (als je bv. een (studenten)job zoekt) of als vrager naar arbeid (bv. als je als zelfstandige een bedrijf opricht en personeel nodig hebt). Een sollicitatie is zoals het zoeken van een goed lief. Je moet zorgen dat je in de zee van aanbiedingen opvalt. Als werkgever of als werknemer moet je de tegenpartij proberen te verleiden en beide partijen toetsen af of ze bij elkaar passen voor een arbeidsrelatie die bedoeld is om toch enige tijd te duren.

2

Vul de tekst aan. Het hele verhaal begint bij de

waarin kenbaar maakt, welk profiel hij zoekt. Hij kan die publiceren op

IN

de eigen website of hij kan inschakelen om de goede kandidaat voor hem te zoeken. Mogelijk is de werkgever ook verplicht de jobaanbieding bij

te publiceren.

Als er heel gericht gezocht wordt, kan het zijn dat potentiële werknemers zelf door het bedrijf gecontacteerd worden. Meestal zullen de kandidaten echter een en

insturen waarin ze zichzelf

aanprijzen. Op basis daarvan beslist

welke kandidaten in

Aan het einde van elk Level sta je stil bij de actualiteit omtrent de inhoud van dat Level in de rubriek Breaking News. Op iDiddit vind je de bijbehorende artikels of filmpjes en de bijbehorende opdracht.

aanmerking komen. Als er specifieke kennis vereist is, dan kan de werkgever organiseren om te checken of de kandidaat aan de vereisten voldoet. Een beperkt aantal kandidaten zullen vervolgens uitgenodigd worden voor

THEMA 3

vraag of hij nog steeds geïnteresseerd is. Net als bij het huwelijk moeten immers beide partijen zeggen.

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Bewaar het resultaat in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level en geef

die submap de naam ‘Thema_X_Level_Y’. Geef het bestand een duidelijke naam zoals ‘Breaking_News’.

CHECKLIST

N

af te sluiten. Vaak neemt de werkgever de beslissing pas enkele dagen later. De geselecteerde kandidaat krijgt dan telefoon met de

LEVEL 1

. Mogelijk wordt daar de knoop al doorgehakt om

BREAKING NEWS 1

53

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

JA

1

KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de economische relaties tussen de gezinnen, de bedrijven, de overheid, de

financiële instellingen en het buitenland omschrijven.

Hier volgen enkele tips of zoektermen die je kunt gebruiken om te zoeken naar artikels en nieuwsfragmenten. Je kunt zoektermen combineren of zoektermen met andere woorden

daling vraag aardappelen

4

Ik kan de economische kringloop voorstellen aan

5

Ik kan een infographic maken.

kringloop illustreren met een voorbeeld.

de hand van een schema.

meer vraag naar mondmaskers

invoer appelen uit Polen

economische krant wilt maken (optie 1) of een televisiejournaal (optie 2). Vink de gekozen optie aan. Economische krant

a

Werk per twee.

b

Gebruik het sjabloon dat je bij het onlinelesmateriaal vindt.

c

Geef je krant een naam.

d

Ga op zoek naar een aantal economische artikels.

e

Neem ook andere elementen op in je krant zoals het weer en Zorg voor gepaste afbeeldingen.

g

Vermeld telkens de naam van de schrijver van het artikel. Presenteer jouw economische krant in de klas. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

er

STEP-UP

h i

20

si

de voetbaluitslagen. f

THEMA 1

Elk thema sluit af met een Step-up die je uitdaagt om je kennis toe te passen in een grotere opdracht.

Verwerk die krantenartikels en nieuwsfragmenten. Kies, afhankelijk van je interesse, of je een

Optie 1

Ik kan de geldstroom in de economische

LEVEL 1

stijging verkoop huizen

slechte oogst

stijging van de beurskoersen

stijging grondstoffenprijzen

concurrentie

inkomen gezinnen

inflatie

daling appartementen

proberen als zoekterm.

2

3

e© VA

Ga op zoek naar krantenartikels en nieuwsfragmenten van de afgelopen twee maanden. Die artikels en nieuwsfragmenten moeten verband houden met de werking van vraag en aanbod.

Tip:

Ik kan de goederenstroom in de economische kringloop illustreren met een voorbeeld.

Elk Level eindigt met een Checklist. Het is een hulpmiddel om te beoordelen of je de doelen van dat Level onder de knie hebt.

STEP-UP 1

2

3

97

08/04/2021 08:05

fv

Lift3D_T2_L3.indd 97

LEVEL 3

NEXT

pr oe

Action 1— Vraag naar filmtickets en tennisrackets Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de filmtickets of de tennisrackets. Optie 1

Filmtickets

Op een markt is er natuurlijk meer dan een vrager. Om het niet te moeilijk te maken, ga je uit van drie consumenten of vragers. Muhammed was niet alleen op de markt van filmtickets. a

Bekijk de onderstaande tabel.

b

Bepaal de totale vraag op de markt van filmtickets. Tel voor elke prijs de gevraagde hoeveelheid op.

Tabel 1.1

GEVRAAGDE HOEVEELHEID FILMTICKETS

PRIJS PER

HOEVEELHEID

FILMTICKET

FILMTICKETS

IN EURO

DARIO

CAS

2

1

0

11,00

3

2

1

9,00

4

3

2

7,00

5

4

3

5,00

6

5

4

3,00

7

6

5

1,00

F I L

ICT-fiches

NEXT LEVEL

LEVEL 3

Teken de grafiek. Bepaal zelf of je de grafiek met pen en papier of met een rekenblad maakt.

THEMA 2

2

TOTALE GEVRAAGDE

MUHAMMED

Een Action Next Level is moeilijker en geeft je een idee van wat er in de volgende jaren op je afkomt. De Action Next Level zorgt dus ook voor een differentiatie in moeilijkheidsgraad en is sowieso een uitdaging. Je vindt de Action Next Level op iDiddit.

1

De ICT-fiches vind je op iDiddit. Ze helpen je om zelfstandig met een tekstverwerker, een rekenblad of een presentatiepakket aan de slag te gaan; infographics te creëren, foto’s en video’s te monteren en online samen te werken.

STARTEN MET LIFT

1

T

3


fiche_R_07). Stap 5:

1

Bereken de omzet per maand door de absolute en relatieve celadressering te gebruiken (ICT-fiche_R_39).

Waar doet het begrip ‘markt’ je aan denken?

Stap 6:

Bereken de totale omzet per maand en de totale omzet door een formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).

b

2

5

In welke twee categorieën kun je de mensen op de markt indelen?

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Heeft Jef nog andere opbrengsten dan de omzet? Zo ja, welke?

2 HANDIG VOOR ONDERWEG Explore 3— Welke kosten moet je in rekening brengen?

Wat is een producent?

Kosten

Doorheen het thema vind je de belangrijkste zaken op een rijtje in de rode kenniskaders. 5

In de eerste plaats zijn er de kosten die je maakt als je de goederen, handelsgoederen genaamd, aankoopt. Je kunt de producten ook zelf maken, en dan heb je grondstoffen, zoals ingrediënten, nodig.

Op een markt staan er vaak meerdere kraampjes die fruit of schoenen verkopen. Wat zijn die verkopers onderling van elkaar?

1

Bereken de aankoopkosten van de grondstoffen met een rekenblad door het stappenplan te volgen. a

MARKT

Ga naar iDiddit. Je vindt er het basisbestand. Gebruik indien nodig de ICT-fiches van rekenblad.

STAPPENPLAN Moeilijke woorden worden uitgelegd Stap 1: Voeg deze cellen samen: B1 tot en met D1; E1 tot en met G1; H1 tot en met J1; B6 tot en met C6; in een begrippenkader. Die woorden E6 tot en met F6; H6 tot en met I6 (ICT-fiche_R_14). Stap 2: op Geefdoor die cellen juiste opvulkleur (ICT-fiche_R_13). vallen extra dede stippellijn.

In de economie is een markt een plaats waar kopers en verkopers van een goed of een dienst samenkomen en een prijs afspreken.

LEVEL 3

THEMA 4

LEVEL 2

Over welke markt gaat het in de Intro?

Stap 4:

THEMA 2

Stap 3:

6

IN

4

Wat is een consument?

In elk thema vind je dezelfde hulpmiddelen.

Stap 5:

Geef alle cellen van de tabel een witte of blauwe celrand (ICT-fiche_R_13).

Noteer de getallen volgens de NBN-normen: gebruik een spatie als scheidingsteken na de

duizendtallen, noteer het euroteken voor het getal en schrijf twee decimalen (ICT-fiche_R_06 en fiche_R_07).

N

3

Bereken de aankoopkosten per maand en de totale aankoopkosten door een formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).

Je vindt die woorden ook achteraan in de Begrippenlijst.

Begrippenlijst Thema 2

LEVEL BEGRIP VERKLARING IN JE EIGEN WOORDEN 26 12 Verricht het ochtendgebed 12 samen Verricht met het een ochtendgebed klasgenoot. Druk samen allebei met een de checklist klasgenoot. op iDiddit Druk allebei af en de checklist op iDiddit af en 51 1 behoefte Behoefte hebben betekent iets nodig hebben of naar iets verlangen. Elke mens

b

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

verschillen maar de basisbehoeften zijn

e© VA

controleer elkaar om na te gaan controleer ofheeftjullie elkaar de volgorde, om na te houding gaan ofenjullie uitspraken de volgorde, juist uitvoeren. houding en Zouitspraken ja, zet juist uitvoeren. Zo ja, zet behoeften die onderling kunnen

dezelfde. dan een kruis in de kolom ‘goed’. dan een Zo niet, kruiszet in dan de kolom een kruis ‘goed’. in de Zokolom niet, zet ‘groeipunt’. dan een kruis Zo help in de je kolom elkaar om ‘groeipunt’. Zo help je elkaar om 1

bijkomend nut

1

collectieve

Het bijkomende nut is de verandering van

gericht te werken aan je gebedshandelingen. gericht tedoor werken voldoening de consumptie aan van een je gebedshandelingen. extra eenheid product.

goederen

tegelijkertijd kunnen gebruiken.

Tegenwoordig combineren heel wat organisaties de rol van uitzendkantoor en van

bv. het leger, straatverlichting of een

WIST JE1DATeconomische of materiële

vuurwerkshow

Good to know

In een Wist je dat? In een krijg Wist je extra je dat? krijg je extra

Dat zijn goederen die meerdere mensen

WIST JE DAT

informatie over informatie een item inover het een item in het

selectiebureau.

Die behoeften kun je vervullen door

goederen of diensten tegen betaling te

behoeftenleerden kopen. hun De De metgezellen gebed metgezellen door naarleerden de profeet hunMuḥammad gebed door naar te kijken. de profeet Muḥammad te kijken.

hoofdstuk.

hoofdstuk.

Sommigen plaatsten hunkanhanden Sommigen naast hun plaatsten lichaam, hunanderen handen ter naast hoogte hun lichaam, van hun borst anderen ter hoogte van hun borst goederen consument kopen. Na verkoop kan 1

individuele

Dat zijn goederen die slechts een

een andere persoon het niet nog een keer

of buik. Zo werd het kopen. gebed met of buik. al dieZo verschillen werd het eeuwenlang gebed met aldoorgegeven. die verschillenOmdat eeuwenlang het doorgegeven. Omdat het 6

Ook voor de zoektocht naar studentenarbeid doen bedrijven vaak beroep op een externe organisatie. Via

Niet-economische behoeften kun je niet gebed van de profeet en zijn metgezellen van dekomt, profeet is het en zijn belangrijk metgezellen om respectvol komt, is het om belangrijk te om respectvol om te economische bevredigen door ietsgebed te kopen. 1

niet-

behoeften

welk type van de bovenstaande organisaties vinden jongeren vaak hun eerste studentenjob?

bv. behoefte aan vrienden en gezondheid

gaan met denutverschillen. gaan met de verschillen. 1 Nut is de voldoening die een consument ervaart door de consumptie van een product. 1

primaire behoeften

1

schaarste

In de Good to know-kaders staan handige tips of weetjes bij de uitvoering van de opdrachten.

Primaire behoeften zijn levensnoodzakelijke behoeften als eten, drinken en een woning. Bij economie wijst schaarste op het feit dat het budget of het inkomen ontoereikend is om in alle behoeften te voldoen.

secundaire behoeften

1

totaal nut

Secundaire behoeften zijn nietnoodzakelijke behoeften. Het totale nut is de totale voldoening van de volledige consumptie.

BEGRIPPENLIJST

1

3 Hoeveel zouden voor stand? elk uurloon bij de onderneming aan de slag gaan? Schrijf het aantal Explore 2— Hoe komt het leerlingen aanbod tot

leerlingen onder het desbetreffende uurloon. Ga via het onlinelesmateriaal naar een onlinetool die je daarbij kunt gebruiken.

THEMA 2

e volgende iconen De volgende helpen jeiconen ook nog helpen een eind je ook opnog weg: een eind op weg: 1 Herlees de situatie van Koen en Inez uit de Intro.

welk uurloon ben Forum jij bereid om te gaan werken? Je vindt op iDiddit Je vindt extra op (ondersteunend) iDiddit extra (ondersteunend) materiaal. 2 Vanaf materiaal.

si

97

Je vindt op iDiddit Je vindt een ontdekplaat. op iDiddit een ontdekplaat.

er veel leerlingen dieom de de jobjob voor een lager zouden uitoefenen dan jij? Bepaal welk uurloon jij Zijn minimaal wilt ontvangen van Koen en uurloon Inez uit te oefenen. Kleur dat vakje in in tabel 1 en 2.En voor een hoger uurloon? Wat is telkens hun motivatie?

a

Neem een kijkje bij Action 7. Daar zie je wat je als jobstudent minimaal verdient.

Tip:

er

4

Bedrijven zoeken werknemers, maar wie is er een mogelijke werknemer? Bekijk alle inwoners van een

klein eiland Northia in het midden van de Noordzee. Bereken het brutoweekloon. Ga daarbij uit van een standaard 38 urenweek.

b

a

Kan deze persoon – op basis van zijn leeftijd – arbeid aanbieden? Vink dan ‘Kan’ aan.

b

Wil deze persoon arbeid aanbieden? Vink dan ‘Wil’ aan.

In een Forum voer je in groepjes

c Hoeveel verdien je dan bruto opdeze een persoon maand die Is aanvier hetweken werk?telt? Vink dan ‘Doet’ aan. Soms is het handig Soms dat isje het extra handig lesinformatie datdan je extra oflesinformatie een videoofenof audiofragment een cvideoof zelf audiofragment kunt zelf Als je dit icoon ziet, open de VAN IN Plus-app of met de kunt hele klas een gesprek

scan de pagina. Je kunt danop extra materiaal bekijken. bekijken of beluisteren bekijken op ofjebeluisteren smartphone. je smartphone.

fv

over een bepaaldekan stelling. Het is de bedoelingwildat je doet UURLOON luistert naar elkaars mening en IN EURO kan wil leert hoe anderen denken, maar Get it on Google Get Play it on Google Play de baby AANTAL het kind doet ook dat je je eigen11mening leert ar ja jaar 1 KLASGENOTEN onderbouwen met argumenten. 14,00

15,00

16,00

17,00

18,00

19,00

16,00

17,00

18,00

19,00

13,00

doet

AANTAL

wil

kan wil

de tiener 15 jaar

12

STAP 2 Het gebed

de stu dent 20 ja ar

doet

Lift3D_T3_L1.indd 12

85

kan doet

KLASGENOTEN

STAP 2 Het gebed

15,00

13,00

12,00

11,00 11,00

de kleuter 4 jaar 12,00

9,00

8,00

7,00

10,00 10,00

9,00

8,00

wil

7,00

kan

6,00

IN EURO

5,00

UURLOON

85

de scheepsjongen

16/03/2021 12:47

19 jaar

De volgende iconen helpen je ook nog een eind op weg:

kan wil

kan

Je vindt op iDiddit extra (ondersteunend)wilmateriaal.

LEVEL 1

doet

doet

Het beeldfragment dat hierbij hoort, vind je op iDiddit. de net afgestudeerd e Je moet iets bewaren in je portfolio. 22 jaar

Je oefent je ICT-vaardigheden. Lift3D_T3_L1.indd 13

4

6,00

5,00

THEMA 3

LEVEL 1

Tabel 2: Uurloon voor animator zoals Inez in het vakantiepark

etballer

de profvo 30 jaar

THEMA 3

STARTEN MET LIFT

pr oe

Download in de Download App Store in de App Store

14,00

kan Tabel 1: Uurloon voor laboassistent zoals Koen bij het farmaceutische bedrijf

wil Als je dit icoon ziet, Als je open dit icoon dan de ziet, VAN open IN Plus-app dan de VAN en IN scan Plus-app de pagina. en scan de pagina. doet

13

16/03/2021 12:49


e© VA

Extra materiaal Bij bepaalde stukken theorie of oefeningen kun je extra materiaal openen. Dat kan een bijkomend audio- of videofragment zijn, een woorden- of begrippenlijst, een extra bron of een leestekst. Kortom, dit is materiaal dat je helpt om de leerstof onder de knie te krijgen.

N

Mijn lesmateriaal Hier vind je alle inhouden uit het boek, maar ook meer, zoals filmpjes, audiofragmenten, extra oefeningen ...

IN

Het onlineleerplatform bij Lift

Opdrachten Hier vind je de opdrachten die de leerkracht voor jou heeft klaargezet. Evalueren Hier kan de leerkracht toetsen voor jou klaarzetten.

si

Resultaten Wil je weten hoever je al staat met oefenen, opdrachten en toetsen? Hier vind je een helder overzicht van al je resultaten.

Meer weten? Ga naar www.ididdit.be

STARTEN MET LIFT

pr oe

fv

er

Notities Heb je aantekeningen gemaakt bij een bepaalde inhoud? Via je notities kun je ze makkelijk terug oproepen.

5


e© VA

N

THEMA

IN

1

pr oe

fv

er

si

De consument en de producent in relatie tot de economische wereld


STEP-UP

IN

NEXT LEVEL

e© VA

N

Ontwerp en prijsbepaling van een bordspel

p. 98

LEVEL

5

LEVEL

p. x

Welke combinatie van goederen kiest de consument op basis van voorkeur en budget?

p. x

si

4

Hoe komt de prijs op de markt tot stand?

Hoe creëren ondernemingen toegevoegde waarde en welvaart?

p. x

LEVEL

Voor welk keuzeprobleem staat de consument?

p. x

LEVEL

Hoe stel je de economische spelers voor in een kringloopschema?

p. x

STEP-IN

p. 8

LEVEL

pr oe

fv

er

3

MORE MORE

2 1

MORE


STEP-IN 1

Lees de artikels. Over welke behoeften gaat het? Kun je die behoeften vervullen door iets materieels te kopen? Indien ja, wat? Vul de tabel aan.

BEHOEFTE AAN …

IN

KUN JE IETS MATERIEELS

KOPEN OM DIE BEHOEFTE OP TE LOSSEN? WAT?

Mensen dromen

N

van een eigen huis.

hun vrienden zien.

2

si

1

e© VA

Jongeren willen

Leerlingen trekken al voor achtste keer in pyjama naar school: 'Dankzij Bednet blijf ik mijn vrienden zien'

Als er niet wordt ingegrepen, zal

beste pyjama naar de schoolbanken. Niet

fv

er

Vastgoed- en bouwsector waarschuwt voor ongeziene woningcrisis: "Betaalbaar wonen binnenkort onmogelijk' betaalbaar wonen binnenkort onmogelijk zijn, omdat er een

pr oe

tekort aan woningen zal zijn. Dat benadrukken 14 experten uit zowel de vastgoed- en bouwsector als de sociale woningsector en de private huurmarkt. Ze pleiten in een open brief voor een totaalaanpak waarin ruimte is voor experimenten in 'een regelluw kader'. 'Wees maar zeker,

THEMA 1

STEP-IN

quasi elke Belg ligt daar wakker van',

8

klinkt het. Bron: vrt.be, 2024-05-03

Vrijdag trekken duizenden leerlingen in hun om nog snel een powernapje te doen, wel om Bednet een hart onder de riem te steken. Die vzw zorgt ervoor dat langdurig zieke kinderen via internet toch de lessen kunnen bijwonnen en zo geen leerachterstand oplopen of in isolement dreigen te geraken. Bron: kw.be, 2023-03-09


2

Lees de artikels. Stijgt de prijs door meer vraag of door minder aanbod? Kruis aan.

2

IN

1

Slecht nieuws voor (ouders van) kotstudenten: de gemiddelde prijs van een kot in Vlaanderen is in een jaar tijd gestegen tot 490,00 euro per maand. Dat blijkt uit gegevens van de

immofederatie CIB. In steden als Leuven en Hasselt kost een kot nu zelfs al meer dan

500,00 euro. Opvallend: in Brugge stegen de prijzen het hardst.

er

minder aanbod

si

Bron: hln.be, 21 april 2024

meer vraag

Bron: vrt.be, 2024-03-20

minder aanbod meer vraag

In dit thema doorloop je vijf Levels waarin je leert … 1

wat de relatie is tussen de verschillende spelers in de economische kringloop;

2

wat de verschillende behoeften zijn en voor welk keuzeprobleem de consument staat;

3

hoe de bedrijfskolom werkt en hoe ondernemingen toegevoegde waarde creëren;

4

welke combinaties van goederen de consumenten verkiezen en wat het nutsniveau is;

5

hoe de prijs op de markt door vraag en aanbod tot stand komt.

pr oe

fv

3

Benzine wordt vanaf morgen een pak duurder De prijs zal zo zijn hoogste niveau sinds oktober bereiken. Dat blijkt uit cijfers van de federale overheidsdienst Economie. De maximumprijs voor een liter benzine 95 (E10) stijgt met 4,4 cent tot 1,784 euro per liter. De maximumprijs voor een liter benzine 98 (E5) stijgt 5,2 cent tot 1,989 euro voor een liter.

e© VA

'Kaap van 500,00 euro per maand overschreden': waarom studentenkoten opnieuw fors duurder zijn

N

© Shutterstock / monysasu

Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ontwerp je een bordspel over welvaart en welzijn (bij jongeren) en de prijsbepaling van een

STEP-IN

product.

THEMA 1

4

9


MORE

LEVEL 1 MORE

Hoe stel je de economische spelers voor in een kringloopschema?

IN

MORE

INTRO 1

De wagen van het gezin Vermoesen heeft het begeven. Het gezin gaat dus op zoek naar een nieuwe staande relaties op de juiste plaats in het schema.

N

wagen. Daar komen verschillende economische spelers bij kijken. Noteer de letters van de onder-

De Zuid-Koreaanse autofabrikant levert de nieuwe auto bij de garage.

B

Het gezin Vermoesen betaalt de bestelde auto aan de Hyundai-garage in de buurt.

C

Het gezin Vermoesen betaalt de belasting op inverkeerstelling (inschrijvingstaks) aan de overheid.

D

e© VA

A

Het gezin Vermoesen sluit een omniumverzekering af bij een verzekeringsmaatschappij.

Bedrijven

pr oe

fv

er

si

Gezinnen

THEMA 1

LEVEL 1

2

10

Overheid

Buitenland

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe stel je de relaties tussen de verschillende economische spelers voor in een kringloopschema?


Explore 1— Welke partijen maken deel uit van de economische kringloop? ECONOMISCHE KRINGLOOP

van de economie als systeem. Die kringloop is een abstracte voorstelling van de relaties tussen de gezinnen, de bedrijven, de overheid en het buitenland. Die vier partijen zijn de actoren van de

N

economische kringloop.

IN

De economische kringloop is een schematisch model van de werking

e© VA

Good to know

De financiële instellingen, met andere woorden de banken, zijn een apart onderdeel in de voorstelling van de economische kringloop. Nochtans is een financiële instelling een bedrijf, net zoals een winkel. Daarom neem je ze op bij de bedrijven.

Lees de tekst over Amira. Noteer de onderstreepte woorden onder de juiste partij van de economische kringloop.

pr oe

fv

er

si

Amira zit in het derde jaar van het secundair onderwijs. Zij neemt dagelijks de bus van De Lijn naar school. De vader van Amira is verantwoordelijk voor de dienst leefmilieu bij de gemeente. Haar moeder werkt deeltijds in een grootwarenhuis en ze heeft sinds kort haar eigen schoonheidssalon in bijberoep. Daarvoor heeft ze een lening aangegaan bij een bank. Amira en haar ouders zijn vegetariërs. Ze eten vaak speciale fruitsoorten en groenten die gekweekt worden door landbouwers in verre landen.

Good to know Bedrijven zoals De Lijn en de NMBS zijn overheidsbedrijven. Dat zijn bedrijven die in

BEDRIJVEN

OVERHEID

BUITENLAND

THEMA 1

GEZINNEN

LEVEL 1

handen zijn van de overheid, en dus door de staat gecontroleerd worden.

11


Explore 2— Wat houdt de goederen- en dienstenstroom in? PRODUCEREN, CONSUMEREN EN INVESTEREN

Bedrijven maken goederen en / of bieden diensten aan. Dat heet diensten, zij zijn de eindgebruiker. Wanneer een bedrijf goederen en diensten, zoals een machine, koopt voor de productie, heet dat

1

N

investeren.

IN

produceren. De gezinnen consumeren of kopen de goederen en

Een bedrijf maakt een machine om automatisch aardappelen te schillen. De frituur koopt die machine. De klant koopt de frietjes bij de frituur. Wie is dan de producent en wie de consument? Is er ook sprake van

si

e© VA

een investeerder?

GOEDEREN- EN DIENSTENSTROOM

er

De goederen- en dienstenstroom bestaat uit de gezinnen die arbeid leveren en uit de bedrijven, de overheid en het buitenland die

fv

goederen en diensten leveren.

pr oe

Good to know

Goederen, zoals een smartphone, zijn tastbaar. Diensten, zoals een doktersbezoek, zijn niet-tastbaar. Als je geen onderscheid wilt maken, spreek je van een product.

THEMA 1

LEVEL 1

2

12

Vul de goederen- en dienstenstroom aan door de letter bij de juiste pijl te noteren. A

De vader van Amira werkt bij bpost.

B

De moeder van Amira werkt in een grootwarenhuis.

C

Amira gebruikt dagelijks De Lijn om naar school te gaan.

D

De Belgische supermarkten kopen fruit en groenten aan bij buitenlandse landbouwers.

E

De ouders van Amira kopen fruit en groenten in de supermarkt.

F

Een Belgische chocolatier verkoopt pralines aan een Nederlandse supermarktketen.

G

Een fabrikant van digitale borden levert vijf borden aan de school van Amira.


N

IN

Gezinnen

Bedrijven

e© VA

Overheid

Buitenland

si

Explore 3— Wat houdt de geldstroom in?

er

GELDSTROOM

De geldstroom houdt in dat de bedrijven en de overheid de gezinnen betalen voor de geleverde arbeid en dat de gezinnen, de bedrijven, de

fv

overheid en het buitenland voor de geleverde goederen en diensten betalen. Meestal geven de gezinnen niet al het verdiende geld uit

pr oe

maar sparen ze bij de bank. Ze stellen hun geld ter beschikking bij de bank en die bank betaalt daarvoor rente aan de gezinnen. Op hun beurt stellen de banken het geld ter beschikking aan de bedrijven en de gezinnen die het geld nodig hebben voor hun investeringen. De bedrijven en de gezinnen betalen daar dan rente voor aan de bank.

maar in een economische context heeft de term ‘rente’ de voorkeur.

THEMA 1

De termen ‘rente’ en ‘interest’ worden vaak door elkaar gebruikt. Ze betekenen hetzelfde

LEVEL 1

Good to know

13


Vul de geldstroom aan door de letter bij de juiste pijl te noteren. A

De moeder van Amira ontvangt haar salaris van het grootwarenhuis.

B

Joffrey Godin, de leerkracht economie van Amira, ontvangt zijn salaris van het ministerie van Onderwijs.

C

De ouders van Amira betalen het abonnement van De Lijn.

D

De Belgische supermarkten betalen buitenlandse landbouwers voor de geleverde groenten en

waarmee de overheid onder andere het onderwijs kan financieren. F

Amira zet het geld dat ze voor haar verjaardag van haar grootouders heeft gekregen, op haar spaarrekening.

G

De ouders van Amira betalen de supermarkt voor hun aankopen. De gemeente Wommelgem betaalt de geleverde

e© VA

H

N

De ouders van Amira betalen personenbelasting

IN

fruitsoorten. E

stookolie aan de betrokken leverancier. I

De Nederlandse supermarktketen betaalt de

geleverde pralines aan de Belgische chocolatier. J

De bank geeft een lening aan de moeder van

Amira zodat ze met haar schoonheidssalon kan

si

starten als bijberoep.

fv

er

Gezinnen

Bedrijven

THEMA 1

LEVEL 1

pr oe

Overheid

14

Buitenland


Explore 4— Wat is de meerwaarde van een model als de 1

Lees de onderstaande tekst.

2

Markeer de meerwaarde van een model als de economische kringloop.

IN

economische kringloop?

N

De economische kringloop is een vereenvoudigde voorstelling van de economische relaties tussen de belangrijkste economische spelers: de gezinnen, de bedrijven, de overheid en het buitenland. Economen werken graag met modellen omdat de economische werkelijkheid te complex is om in haar volledigheid te overzien.

e© VA

De economische kringloop focust op de geldstroom en de goederen- en dienstenstroom. Doorheen je schoolloopbaan in het secundair onderwijs zul je nog heel wat andere economische modellen tegenkomen zoals dat van de marktwerking met het spel van vraag en aanbod. Doorheen de methode wordt er waar mogelijk naar de economische kringloop verwezen om duidelijk te maken welk onderdeel je op dat moment bestudeert. Zo helpt de economische kringloop jou ook om het grote plaatje

THEMA 1

LEVEL 1

pr oe

fv

er

si

niet uit het oog te verliezen!

15


TO THE POINT De relaties tussen de gezinnen, de bedrijven, de overheid, de financiële instellingen en het buitenland worden schematisch weergegeven in een economische kringloop. VIDEO

IN

Bedrijven produceren goederen en diensten om ze op de markt te brengen, terwijl gezinnen die producten en diensten consumeren. Als bedrijven goederen of diensten aankopen voor hun productie, investeren ze.

en dienstenstromen (rode pijlen) tussen de verschillende partijen.

N

In de kringloop zie je de voorstelling van de geldstromen (groene pijlen) en de goederen-

De gezinnen werken bij de bedrijven en de overheid.

2

De bedrijven en de overheid geven in ruil voor hun arbeid een inkomen aan de gezinnen.

3

Een gedeelte van het inkomen sparen de gezinnen.

4

De gezinnen ontvangen voor hun spaargeld een vergoeding onder de vorm van rente.

5

De bedrijven leveren de goederen en diensten die de gezinnen en de overheid bij hen aankopen.

6

De gezinnen en de overheid betalen de bedrijven voor de geleverde goederen en diensten.

7

De overheid levert ook goederen en diensten aan de gezinnen en de bedrijven.

8

De bedrijven en de gezinnen betalen de goederen en de diensten door onder andere belastingen

e© VA

1

te betalen aan de overheid.

De bedrijven kopen ook goederen en diensten in het buitenland.

10

De bedrijven betalen voor die goederen en diensten geld aan het buitenland.

11

De bedrijven verkopen goederen en diensten aan het buitenland.

12

De bedrijven ontvangen voor die goederen en diensten geld uit het buitenland.

13

De financiële instellingen staan kredieten toe aan bedrijven en gezinnen zodat ze hun

si

9

investeringen kunnen financieren.

er

De bedrijven en gezinnen betalen voor die kredieten een vergoeding onder de vorm van rente.

THEMA 1

LEVEL 1

pr oe

fv

14

16


17

THEMA 1

LEVEL 1

1 2

Goederen- en dienstenstroom

8

6

si 3

2 6

14

4

5

7

10

12

1

5

11

N 9

14

13

IN

Bedrijven

13

e© VA

Gezinnen

Buitenland

er

8

fv

Geldstroom

Overheid

7

Goederen- en dienstenstroom / Geldstroom

pr oe


Action 1— Hoe werkt de economische kringloop?

2

Lees aandachtig de activiteiten. Janne Verplanken werkt als inspecteur bij de politie.

B

Koffiebranderij Fascino koopt een partij koffiebonen bij een landbouwer in Peru.

C

Stijn betaalt Panos voor het broodje dat hij kocht tijdens de middagpauze.

D

Cleandienst poetst dagelijks de gebouwen van het gemeentehuis van Schaarbeek.

E

De Duitse hotelketen betaalt de kaasfabrikant voor de geleverde, Belgische kazen.

F

De bank staat de kaasfabrikant een lening toe om de uitbreiding van het magazijn te financieren.

G

Treinbestuurder Gomez ontvangt zijn maandelijkse salaris van de NMBS.

H

Het gezin Neirens betaalt 4 358,00 euro personenbelasting aan de fiscus.

I

De firma Gabriels vult de brandstoftank van het gezin Yilmaz.

J

Het gezin Bilgun ontvangt 21,00 euro rente van de bank als vergoeding voor de spaarrekening.

Vul de pijl en de letter aan:

N

IN

A

e© VA

1

a

in het rood als de activiteit tot de goederen- en dienstenstroom behoort;

b

in het groen als de activiteit tot de geldstroom behoort.

fv

er

si

Gezinnen

Bedrijven

THEMA 1

LEVEL 1

pr oe

Overheid

18

Geldstroom Goederen- en dienstenstroom

Buitenland


Action 2— Hoe stel je de economische kringloop voor met

inbegrip van de arbeidsmarkt en de markt voor consumptiegoederen en -diensten? RE

MORE

MO

Good to know

IN

MORE

Wanneer je op internet naar een afbeelding van een economische kringloop zoekt zie je heel verschillende opmaken. De kringloop kan ook nog uitgebreid worden met de

N

verschillende markten. Dat wordt toegelicht in deze en de volgende Action More.

e© VA

In de volgende economische kringloop is het schema uitgebreid met de arbeidsmarkt en de markt voor consumptiegoederen en -diensten. Vul de goederen- en dienstenstroom en de geldstroom aan door de letter bij de juiste pijl te noteren. Raadpleeg indien nodig de ontdekplaat op iDiddit. Peter Delrue werkt als vrachtwagenchauffeur bij een transportbedrijf.

B

Een kledingketen koopt T-shirts aan bij een Chinese textielfabriek.

C

De koffiebranderij betaalt de geleverde partij koffiebonen aan een Braziliaanse leverancier.

D

Catherine Bertels werkt als treinbestuurster bij de NMBS.

E

Samira ging langs bij Kreatos voor een kappersbeurt.

F

Het gemeentehuis van Wommelgem betaalt de factuur voor de geleverde koffiebekers.

G

Yousef gaat dagelijks met de trein naar het werk.

H

Het gezin Decorte gaat bij de bank een lening aan voor de financiering van een nieuwe auto.

I

Brasserie Het Hof betaalt Xander voor zijn vakantiejob.

J

Nv Coque betaalt de vennootschapsbelasting aan de overheid.

K

Het gezin Somers betaalt de meubelwinkel voor de geleverde slaapkamer.

L

Laurens betaalt btw (belasting over de toegevoegde waarde) bij de aankoop van zijn smartphone.

M

Het gezin Degroof spaart maandelijks 150,00 euro op een spaarrekening bij de bank.

N

Bakkerij Meus betaalt de factuur van de nieuwe bakoven.

fv

er

si

A

pr oe

Good to know —

Op de markt van goederen en diensten worden goederen en diensten verhandeld. De aanbieders zijn de bedrijven. De vragers zijn de gezinnen, de bedrijven, de overheid en het buitenland.

Op de arbeidsmarkt wordt arbeid gevraagd en aangeboden. Het aanbod van arbeid komt van de mensen die hun arbeid aanbieden. De vraag komt van de bedrijven en de overheid.

Op de vermogensmarkt komen het aanbod van en de vraag naar geld samen. De

een deel van hun inkomen niet uitgeven en willen sparen. Een markt is dus een plaats waar twee partijen samenkomen om goederen en diensten, arbeid en geld uit te wisselen. Dat kan een werkelijke markt zijn zoals de zaterdagmarkt in Gent of een fictieve plaatst zoals de markt van de smartphones.

THEMA 1

uitgeven dan hun inkomen. Het aanbod komt van de gezinnen en de bedrijven die

LEVEL 1

vragers naar geld zijn de gezinnen, de bedrijven en de overheid die meer geld

19


IN

Gezinnen

Markt van goederen en diensten

e© VA

Overheid

Vermogensmarkt

N

Arbeidsmarkt

si

Bedrijven

THEMA 1

LEVEL 1

pr oe

fv

er

Buitenland

20


Action 3— Hoe stel je de economische kringloop voor met

inbegrip van de arbeidsmarkt, de markt voor consumptiegoederen en -diensten en de markt MORE van investeringsgoederen?

MORE MORE

IN

In de onderstaande economische kringloop is het schema nog verder uitgebreid met de markt van de

investeringsgoederen. Vul de goederen- en dienstenstroom en de geldstroom aan door de letter bij de juiste pijl te noteren. Bakkerij Meus koopt een nieuwe oven aan.

B

Het provinciehuis van Brugge ontvangt een factuur voor de geleverde schoonmaakproducten.

C

De ouders van Feliz kopen een printer bij MediaMarkt.

D

Soldaat Gijbels ontvangt zijn loon van de voorbije maand.

E

Caro betaalt de premie van de autoverzekering aan Ethias.

F

Caro betaalt de inverkeerstelling van haar nieuwe auto aan de fiscus.

G

Het boekhoudkantoor Account betaalt de factuur voor het nieuwe kopieerapparaat.

H

Een aardbeienkweker uit Hoogstraten levert een partij aardbeien aan een Duitse supermarktketen.

e© VA

N

A

er

si

Gezinnen

Arbeidsmarkt

Overheid Markt van de investeringsgoederen

LEVEL 1

Bedrijven

Buitenland

THEMA 1

pr oe

fv

Markt van consumptiegoederen en -diensten

21


BREAKING NEWS 1

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Bewaar het resultaat in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level en geef

IN

die submap de naam ‘Thema_X_Level_Y’. Geef het bestand een duidelijke naam zoals ‘Breaking_News’.

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1

Ik kan de economische relaties tussen de

gezinnen, de bedrijven, de overheid en het buitenland omschrijven. 2

Ik kan de goederenstroom in de economische kringloop illustreren met een voorbeeld.

3

Ik kan de geldstroom in de economische kringloop illustreren met een voorbeeld.

Ik kan de economische kringloop voorstellen aan

si

4

de hand van een schema.

er

Ik kan een infographic maken.

THEMA 1

LEVEL 1

pr oe

fv

5

22

KAN

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

CHECKLIST

BETER


LEVEL 2

IN

Voor welk keuzeprobleem staat de consument? INTRO

Kiran is een jonge influencer met 10 000 volgers. Hij droomt van een leven in de spotlights en de

si

e© VA

bijbehorende luxe. Hieronder krijg je een inkijk in zijn dromen.

N

1

© Shutterstock / 36

pr oe

fv

er

0b

2

Noteer vijf dingen waar jij van droomt in het leven. Bespreek en vergelijk jouw dromen met die van

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Voor welk keuzeprobleem staat de consument?

THEMA 1

3

LEVEL 2

jouw klasgenoten.

23


Explore 1— Wat is een behoefte? Behoeften Behoeften zijn zaken die je als mens nodig hebt. Zo heb je bij honger of dorst de behoefte om

IN

iets te eten of te drinken. Ieder van ons probeert om zoveel mogelijk behoeften te realiseren. De vervulling van een behoefte leidt tot tevredenheid. Het niet vervullen van een behoefte

kan leiden tot negatieve gevoelens. Indien je na een zware inspanning de behoefte hebt om te drinken en er is geen drank, dan leidt dat tot dorst. Je hebt immers niet wat je op dat moment

Welke behoeften hebben de onderstaande mensen?

e© VA

1

N

nodig hebt.

A

B

Aïsha is afgestuurd als logopediste. Volgende

week gaat ze voor het eerst aan de slag! Ze heeft uitgerekend dat ze al na enkele maanden sparen

C

si

de nieuwste iPhone kan kopen van haar loon.

THEMA 1

LEVEL 2

pr oe

fv

er

school le jaren niet naar r kon Jasper enke uu ok em ch n zij Door kenhuis. Indien ntrole naar het zie co op j hi at ga g behandelingen gaan. Vandaa sper geen andere Ja t oe m n, zij f sitie de resultaten po nden nemen. leven weer in ha n zij j hi n ka en meer krijgen

24

E

D


F Frans. Ze hebben er hard aan gewerkt en zijn trots op het resultaat. Tijdens de voorstelling ziet Maura dat verschillende leerlingen met andere dingen bezig zijn en weinig aandacht aan de presentatie schenken. Maura raapt al haar moed bijeen en onderbreekt de presentatie. Ze vertelt aan de groep dat ze het jammer vindt dat de

s jaar tima zijn ze Joran en Fa op eigen eslissen om samen en b ben aan. Ze heb benen te st aard bedrag gesp beiden een nk om te naar de ba en stappen unnen bedrag ze k kijken welk n een un droom va lenen om h n. te realisere eigen stekje

e© VA

N

medeleerlingen niet opletten.

G

IN

Maura en Elodie geven vandaag hun presentatie voor het vak

H

I

Noteer vijf behoeften die jij hebt.

pr oe

2

fv

er

si

een aar ouders Tinne aan h ft e e il h g a haar oma w 6e verjaard agd en van a vr Voor haar 1 ge n to Vuit s van Louis luxehandta gen. uden oorrin ze dure, go

Explore 2— Welke soorten behoeften zijn er?

goederen of diensten te kopen. Niet-economische behoeften kun je niet vervullen door iets te kopen. Het gaat bijvoorbeeld om de behoefte aan goede vrienden en een goede gezondheid.

THEMA 1

Economische of materiële behoeften kun je vervullen door met geld

LEVEL 2

BEHOEFTEN

25


1

Ontwerp met een tekstverwerker een tabel met twee kolommen en drie rijen zoals hieronder weergegeven. a

Voeg de cellen van de eerste rij samen en voeg de titel ‘Indeling behoeften’ in. Gebruik ICT-fiche_R_14.

b

In de linkerkolom plaats je de economische behoeften. In de rechterkolom plaats je de nietCentreer de eerste twee rijen en geef ze een lichtgroene achtergrond.

d

Plaats de behoeften uit Explore 1 in de juiste kolom. Indeling behoeften

Niet-economische behoeften

e© VA

N

Economische behoeften

IN

economische behoeften. c

Primaire behoeften zijn levensnoodzakelijke behoeften. Geef een aantal voorbeelden.

3

Als er aan je primaire behoeften voldaan is, kun je je secundaire behoeften vervullen. Markeer het juiste

er

si

2

fv

antwoord en vul aan met voorbeelden. a

Secundaire behoeften zijn minder / meer noodzakelijke

pr oe

behoeften. Je kunt ze opdelen in normale behoeften en luxebehoeften. Normale behoeften zijn minder / meer

THEMA 1

LEVEL 2

noodzakelijk, en zijn behoeften die iedereen heeft zoals:

26

b

Luxegoederen zijn goederen die niet / wel noodzakelijk zijn. Zo kan een smartphone een normale behoefte / luxebehoefte zijn om contact te hebben met je vrienden en de wereld maar als je het duurste type smartphone wilt, kun je dat als een normale behoefte / luxebehoefte beschouwen.


4

Deel de economische behoeften uit Explore 1 in volgens primaire en secundaire behoeften. Geef nog drie voorbeelden van primaire en drie voorbeelden van secundaire behoeften. SECUNDAIRE BEHOEFTEN

e© VA

N

IN

PRIMAIRE BEHOEFTEN

INDIVIDUELE EN COLLECTIEVE BEHOEFTEN

Een individuele behoefte kun je zelf realiseren. Collectieve behoeften zijn

behoeften die niet alleen jij hebt en je hebt anderen nodig om ze te realiseren. Zo hebben mensen er behoefte aan dat het land goed bestuurd wordt, dat er een eerlijke rechtspraak is die de rechten van ieder mens respecteert, dat er een

Bekijk aandachtig de afbeeldingen. Gaat het om een individuele of een collectieve behoefte? Kruis aan.

pr oe

fv

er

5

si

degelijk onderwijssysteem is en een goed wegennet.

Sporten:

individuele behoefte

Schoenen:

collectieve behoefte

Speelpleinen:

individuele behoefte collectieve behoefte

Bejaardenzorg:

individuele behoefte collectieve behoefte

THEMA 1

LEVEL 2

collectieve behoefte

individuele behoefte

27


Explore 3— Welke keuzes maken consumenten? Lees de situaties. In beide situaties moet je kiezen hoe je je behoeftes wilt vervullen. Je hebt 500,00 euro. Wat kies je? smartphone

Situatie 2

Zaterdag zijn de volgende activiteiten mogelijk. Wat kies je?

IN

Situatie 1

sparen

een optreden van je favoriete

citytrip met vrienden

groep in het Sportpaleis

nieuwe gameconsole

een familiebijeenkomst

kleding

de verjaardag van een goede

sportuitrusting

vriend(in)

smartwatch

een daguitstap met de

N

1

jeugdbeweging

Schaarse middelen

e© VA

andere:

Door een keuze te maken sluit je andere mogelijkheden uit. Je behoeften zijn immers altijd

si

groter dan de middelen waarover je beschikt, of in economische termen: je moet met de

Zoek het woord ‘schaars’ op in het woordenboek. Noteer de definitie hier.

fv

2

er

schaarse middelen waarover je beschikt, je behoeften vervullen.

3

In economische zin heeft schaars een andere betekenis. Leg in je eigen woorden uit waarom auto’s (en

pr oe

andere goederen) in economische zin een schaars goed zijn.

THEMA 1

LEVEL 2

4

28

Wat zou er gebeuren indien auto’s gratis zouden worden?

Good to know Schaarste kun je ook omschrijven als een goed waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid overstijgt indien het gratis ter beschikking staat.


Vul het ontbrekende woord in het schema aan.

6

Vul aan:

e© VA

N

IN

5

Situatie 2 (van vraag 1) leert dat ook tijd een

goed is. Door een bepaalde

activiteit te kiezen, worden andere activiteiten onmogelijk.

1

si

Explore 4— Welke keuzes maken ondernemingen?

Stel dat A.S.Adventure.edu beslist om een eigen fietsmerk en een eigen kledinglijn te lanceren. Werk in

er

twee groepen. Elke groep bekijkt zijn eigen bron.

Groep 1 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over het productieproces van fietsen.

fv

Groep 2 Surf via iDiddit naar een website over het productieproces van kleding. 2

Waarover beschikt de onderneming om goederen te produceren. Bespreek klassikaal en noteer zes zaken. Fietsen:

pr oe

a

b

Vul de volgende tabel aan. Plaats de goederen uit vraag 2 in de juiste kolom onder de afbeeldingen. PRODUCTIEFACTOREN

Natuur, arbeid, kapitaal en ondernemerschap zijn productiefactoren. Productiefactoren zijn de middelen die in een bepaalde combinatie nodig zijn om te produceren. Ondernemingen zullen afhankelijk van het product en de kostprijs van de productiefactoren kiezen voor een combinatie van arbeid, kapitaal en natuur.

LEVEL 2

a

THEMA 1

3

Kleding:

29


b

Noteer de juiste productiefactor boven elke afbeelding. PRODUCTIEFACTOREN

Mensen die het werk

Machines, gebouwen

uitvoeren

De ondernemer die

kansen ziet en benut

e© VA

Welke productiefactor is in België het minst aanwezig?

si

4

N

Grond- en hulpstoffen

IN

er

Good to know

fv

In kapitaalintensieve sectoren weegt de productiefactor kapitaal het zwaarste door. In

pr oe

arbeidsintensieve sectoren is de productiefactor arbeid het belangrijkst.

5

Zijn de onderstaande sectoren arbeidsintensief of kapitaalintensief? Kruis aan. SECTOR

Bouwsector

THEMA 1

LEVEL 2

Chemische industrie

30

Horeca Landbouwsector Onderwijs

ARBEIDSINTENSIEF

KAPITAALINTENSIEF


SECTOR

ARBEIDSINTENSIEF

KAPITAALINTENSIEF

Staalindustrie Vliegtuigbouw

Waarom zijn de productiefactoren waarover een onderneming beschikt schaars?

e© VA

N

6

IN

Voedingshandel

Explore 5— Welke soorten goederen zijn er? Vul de tabel aan. a

Wat consumeren de gezinnen? Wat kopen de bedrijven? Kies uit:

tandpasta – afvulmachine (doseermachine) – hotelovernachting – auto – vorkheftruck – betaalterminal – avondje cinema – smartphone – elektriciteit – laptop – stofzuiger –

si

transportband – televisie – taxirit – kappersbeurt – saunabezoek – snoep – gas –

Tip:

Goederen die zowel gezinnen als bedrijven kopen, schrijf je in beide kolommen.

Bedenk voor de gezinnen en voor de bedrijven telkens vier extra voorbeelden.

fv

b

er

polyethyleentereftalaat

GEZINNEN

BEDRIJVEN

THEMA 1

LEVEL 2

pr oe

1

31


IN

Polyethyleentereftalaat

er

si

e© VA

N

© Shutterstock / StanislauV

fv

CONSUMPTIE-, INVESTERINGS- EN KAPITAALGOEDEREN

Goederen die de gezinnen kopen, vervullen de behoeften van gezinnen en zijn consumptiegoederen. Goederen die de bedrijven

pr oe

kopen, zijn investeringsgoederen en dienen om andere goederen te produceren. Het onderscheid tussen consumptiegoederen en investeringsgoederen is niet altijd even gemakkelijk. Zo is een wagen voor een gezin een consumptiegoed, terwijl die voor bedrijven tot de kapitaalgoederen behoort, en een duurzaam investeringsgoed is. De manier waarop het goed gebruikt wordt, is doorslaggevend om het

THEMA 1

LEVEL 2

onderscheid te maken.

32


2

Sommige consumptiegoederen zullen gezinnen een keer kunnen gebruiken terwijl ze andere consumptiegoederen lange tijd kunnen gebruiken om dezelfde behoefte te vervullen. Deel de consumptiegoederen uit vraag 1 in twee categorieën in. Kies uit: tandpasta – hotelovernachting – auto – avondje cinema – smartphone – elektriciteit – laptop –

IN

stofzuiger – televisie – taxirit – kappersbeurt – saunabezoek – snoep – gas

a

Goederen die je slechts een keer of enkele keren kunt gebruiken, plaats je in de linkerkolom.

b

Goederen die je veel langer kunt gebruiken, plaats je in de rechterkolom.

c

Op basis van die indeling spreek je van duurzame en niet-duurzame goederen, of verbruiksgoederen en gebruiksgoederen. Noteer de benamingen in de juiste kolom.

MEERDERE KEREN

e© VA

N

BEPERKT AANTAL KEREN

si

Investeringsgoederen

er

Investeringsgoederen dienen om andere goederen te produceren. Ook investeringsgoederen kunnen duurzaam of niet-duurzaam zijn. Duurzame investeringsgoederen zijn kapitaalgoederen, zoals machines en gebouwen, en hebben een levensduur van minimaal een jaar. Niet-duurzame investeringsgoederen worden verbruikt of dragen bij aan het

Deel de investeringsgoederen uit vraag 1 in naar duurzaamheid. Kies uit:

pr oe

afvulmachine (doseermachine) – hotelovernachting – auto – vorkheftruck – betaalterminal – smartphone – elektriciteit – laptop – transportband – taxirit – gas – polyethyleentereftalaat

KAPITAALGOEDEREN = DUURZAME INVESTERINGSGOEDEREN

LEVEL 2

NIET-DUURZAME INVESTERINGSGOEDEREN

THEMA 1

3

fv

productieproces. Voorbeelden daarvan zijn grond- en hulpstoffen.

33


4

Economische goederen kun je ook nog op een andere manier indelen. Kruis aan of het goed voor individueel gebruik en of het gebruik ervan betalend is. INDIVIDUEEL

BETALEND

Een paar schoenen

IN

De brandweer Een fiets Politie

N

Straatverlichting

Soorten goederen

e© VA

Het leger

Goederen die voor individueel gebruik en betalend zijn, zijn zuiver individuele goederen. Als je er niet voor betaalt, word je uitgesloten voor gebruik ervan. Bij die goederen speelt er ook rivaliteit omdat niemand anders het goed dat jij koopt, nog eens kan kopen. Als jij een broodje koopt als middagmaal dan kan niemand datzelfde broodje nog eten. Individuele goederen worden geproduceerd door bedrijven.

Goederen waarvan je het gebruik niet betaalt en waarvan je niet kunt uitgesloten worden om het te gebruiken, zijn zuiver collectieve goederen. De politie en de brandweer zijn er bijvoorbeeld voor

si

iedereen. Zuiver collectieve goederen worden door de overheid geproduceerd. Mensen dragen bij aan de kosten van die goederen via de belastingen die ze betalen. Naast individuele en collectieve goederen zijn er ook nog quasicollectieve goederen. In theorie

er

zijn ze individueel leverbaar en kun je door niet-betaling uitgesloten worden van het gebruik ervan. Zo kan een privébedrijf tolwegen aanleggen en bij niet-betaling mensen uitsluiten om de tolweg te gebruiken. Ook de rivaliteit speelt een (beperkte) rol bij tolwegen. Wanneer er immers te veel mensen op hetzelfde moment de tolweg gebruiken zal er file ontstaan. Toch worden de meeste wegen niet als

pr oe

fv

tolweg uitgebaat en is het de overheid die de goederen aanbiedt.

THEMA 1

LEVEL 2

5

34

Ga naar iDiddit en zoek op de ontdekplaat de betekenis van vrije goederen op.


Explore 6— Wat is welvaart? Welvaart vervullen. Hoe meer geld je als consument ter beschikking hebt, hoe meer van jouw behoeften je kunt vervullen.

een superrijke

b

een dakloze

c

een jongere

N

a

Werk in twee groepen. a

e© VA

2

Geef met voorbeelden aan wat welvaart kan betekenen voor de volgende personen.

Ga naar iDiddit en lees het artikel van jouw groep.

si

1

IN

Welvaart is de mate waarin mensen met schaarse middelen hun economische behoeften

er

Groep 1 Waarom groeit de Amerikaanse economie veel sneller dan de Europese? Groep 2 Belgen rijksten ter wereld in ranglijst van Credit Suisse b

Stel het artikel voor aan de hand van een powerpointpresentatie, een infographic of een storyboard.

fv

Raadpleeg de ICT-fiches van PowerPoint, Canva of Storyboard. Verwerk de volgende items in je presentatie.

Is er een verschil in welvaart tussen landen volgens jouw artikel?

Waarop baseert jouw artikel zich?

pr oe

LEVEL 2

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 1

c

35


Explore 7— Wat is welzijn? 1

Hoe tevreden ben je met jouw leven op dit ogenblik? Geef jezelf een score op een schaal van 1 tot 10 (1 = helemaal ontevreden, 10 = zeer tevreden).

2

2

3

4

5

6

7

8

9

10

IN

1

Heb je jezelf een hoge of een lage score gegeven? Ga via iDiddit naar de veerkrachttest. Komt je score

N

overeen met je inschatting?

Welzijn

e© VA

Welzijn gaat een stapje verder dan welvaart. Je weet dat er naast economische behoeften

ook niet-economische behoeften zijn. Wanneer je zowel je economische als niet-economische behoeften kunt vervullen, dan is er sprake van welzijn. Welzijn meet met andere woorden de algemene tevredenheid van mensen.

3

Wat betekent welzijn voor deze personen? Geef een aantal voorbeelden. a

een jongere

een 80-plusser

Surf via iDiddit naar de website van Statistiek Vlaanderen en bekijk hoe tevreden de Vlamingen zijn.

fv

4

er

b

si

Beantwoord de onderstaande vragen. Welke score geeft de gemiddelde Vlaming (van 18 jaar en ouder) zichzelf op het vlak van

pr oe

a

levenstevredenheid? Vergelijk die score met jouw eigen score.

b

Markeer: De mensen zijn meer / even / minder tevreden in vergelijking met vijf of tien jaar geleden.

c

Geef drie zaken waarover de Vlamingen het meest tevreden zijn.

LEVEL 2

THEMA 1

36


Geef drie zaken waarvoor de scores van tevredenheid een beetje lager liggen.

e

Wie is het meest tevreden? Markeer.

< 65 jaar – > 65 jaar

mensen zonder partner – mensen met een partner

mensen uit kleinere steden – mensen die elders wonen

Good to know

N

mannen – vrouwen

e© VA

IN

d

Het Federaal Planbureau heeft voor heel België de welzijnsindicator ‘Hier en Nu’ opgesteld. Die indicator houdt met een aantal zaken rekening. –

De gezondheidstoestand

De levensstandaard en armoede: hoe hoog is het inkomen? Hoeveel inwoners

Werk en vrije tijd

Opleiding en vorming (behaalde diploma)

De samenleving (Kan hij iemand om hulp vragen? Is er iemand om in vertrouwen te

si

bezitten hun eigen huis? Leeft iemand boven of onder de armoededrempel?

fv

Lees het artikel over het welzijn van de Belgen. Beantwoord de onderstaande vragen. a

Hoe evolueert het welzijn van de Belgen?

pr oe

5

er

nemen? Hoe veilig voelt hij zich? Hoeveel vertrouwen is er in de instellingen?)

LEVEL 2

Wat zijn de oorzaken van de evolutie van ons welzijn?

THEMA 1

b

37


De welzijnsindicator is bijna op het laagste niveau sinds 2005

IN

Het rapport van het planbureau laat een dalende trend zien van de welzijnsindicator in België tussen 2005 en 2022. In 2020, aan het begin van de coronacrisis, bleef de indicator stabiel, omwille van de versterkte solidariteit en de betere socio-economische indicatoren die zwaarder doorwogen dan de verslechtering van de mentale gezondheid. Maar na een stijging in 2021 gleed in 2022 de welzijnsindicator, vooral omwille van een verslechterde fysische en mentale gezondheid, af naar bijna het laagste niveau sinds 2005.

N

Bron: plan.be, 2024-02-20

e© VA

Good to know

Op internationaal vlak is er de index van de menselijke ontwikkeling of de HDI

(Human Development Index) om welzijn te meten. De Verenigde Naties heeft die index ontwikkeld. Hij meet de gemiddelde prestaties van een land op het vlak van: –

gemiddelde levensverwachting,

analfabetisme en het scholingsniveau,

levensstandaard (door te kijken naar het inkomen per hoofd van de bevolking).

Via een ingewikkelde formule berekent de VN dan een cijfer tussen 0 en 1 en rangschikt

6

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over de werking van de HDI.

er

Tip:

si

ze de landen op basis van dat cijfer.

Surf via iDiddit naar de aangegeven website. Noteer de HDI-score van België.

fv

a

Op welke plaats staat België daarmee in de lijst?

THEMA 1

LEVEL 2

pr oe

b

38

c

In welk land is het welzijn het hoogst op basis van de HDI-score?

d

In welk land is het welzijn het laagst op basis van de HDI-score?


Good to know Naast de HDI berekenen de Verenigde Naties ook de PHDI. Dat is een index die de HDI corrigeert op basis van de planetaire druk die een land uitoefent. Indien een land de planeet niet onder druk zou zetten door bijvoorbeeld geen CO2 uit te stoten, zouden de

IN

HDI en de PHDI hetzelfde zijn. Hoe meer druk een land op de planeet uitoefent, hoe lager

e© VA

TO THE POINT

N

de PHDI ligt.

Behoeften zijn zaken die een mens nodig heeft. Het vervullen van een behoefte leidt tot tevredenheid. Het niet vervullen van een behoefte kan leiden tot negatieve gevoelens. Er zijn verschillende soorten behoeften: economische en niet-economische behoeften, primaire en secundaire behoeften en individuele en collectieve behoeften.

VIDEO

Economische behoeften of materiële behoeften kun je

vervullen door met geld goederen of diensten te kopen. Niet-economische behoeften kun je niet vervullen

door iets te kopen. Zo hebben mensen nood aan goede

si

vrienden en aan een goede gezondheid.

De vervulling van primaire behoeften is

levensnoodzakelijk, zoals de behoefte aan eten en

er

drinken. De vervulling van secundaire behoeften is

minder noodzakelijk. Secundaire behoeften kun je opdelen in normale behoeften en luxebehoeften. De vervulling van normale behoeften is minder noodzakelijk maar iedereen heeft zulke behoeften aan bijvoorbeeld een etentje met vrienden, op vakantie gaan of af en toe iets extra’s voor zichzelf kopen.

fv

Luxegoederen daarentegen zijn goederen die niet echt noodzakelijk zijn. Een individuele behoefte is een persoonlijke behoefte die je zelf kunt realiseren. Collectieve

pr oe

behoeften zijn behoeften die jij niet alleen hebt en waarvoor je anderen nodig hebt om ze te realiseren. Zo hebben mensen bijvoorbeeld de behoefte aan een goed bestuur van het land. Om met zijn beperkte middelen zoveel mogelijk van zijn behoeften te vervullen, moet de consument keuzes maken, ook wel het keuzeprobleem genaamd. Door die keuzes worden andere mogelijkheden onmogelijk. Onze behoeften zijn immers altijd groter dan de middelen waarover we beschikken. In economische termen zegt men dat mensen met de schaarse middelen waarover ze beschikken, hun behoeften vervullen. Schaars betekent dat goederen beperkt beschikbaar zijn door de beperktheid

THEMA 1

LEVEL 2

van ons inkomen.

39


Je kunt de goederen in verschillende categorieën indelen. –

Consumptiegoederen en investeringsgoederen

Niet-duurzame goederen en duurzame goederen

Individuele en collectieve goederen

Goederen die de gezinnen kopen, vervullen de behoeften van gezinnen en zijn consumptiegoederen.

IN

Goederen die de bedrijven kopen, zijn investeringsgoederen en dienen om andere goederen te

produceren. Het onderscheid tussen consumptiegoederen en investeringsgoederen is niet altijd even gemakkelijk. Zo is een wagen voor een gezin een consumptiegoed, terwijl dat voor bedrijven een doorslaggevend om het onderscheid te maken. Goederen die je slechts een (paar) keer kunt gebruiken, zijn niet-duurzame goederen of

e© VA

verbruiksgoederen. Goederen die je veel vaker

N

investeringsgoed, meer bepaald een kapitaalgoed, is. De manier waarop men het goed gebruikt, is

kunt gebruiken, zijn duurzame goederen of gebruiksgoederen.

Investeringsgoederen dienen om andere

goederen te produceren. Er bestaan duurzame en niet-duurzame investeringsgoederen. Duurzame investeringsgoederen zijn

kapitaalgoederen, zoals machines en

gebouwen, en hebben een levensduur van minimaal een jaar. Niet-duurzame investeringsgoederen

si

zoals grond- en hulpstoffen worden verbruikt of dragen bij aan het productieproces.

Zuiver individuele goederen zijn goederen waarvoor je betaalt. Als je niet voor het goed betaalt, word je uitgesloten van gebruik van het goed. Bij die goederen speelt de rivaliteit omdat door de

er

aankoop van het goed niemand anders nog dat goed kan kopen. Individuele goederen worden geproduceerd door bedrijven.

Goederen waarvoor je niet betaalt bij gebruik en waarvan je niet kunt uitgesloten worden, zijn

fv

collectieve goederen. De politie en de brandweer zijn er voor iedereen. Zuiver collectieve goederen worden door de overheid geproduceerd. Mensen dragen bij aan de kosten van die goederen via de

pr oe

belastingen.

Quasicollectieve goederen zijn theoretisch individueel leverbaar en bij niet-betaling kun je uitgesloten worden van het gebruik ervan, bijvoorbeeld een tolweg. Ook de rivaliteit speelt een (beperkte) rol. In de meeste gevallen is het de overheid die de goederen aanbiedt. Vrije goederen zijn goederen die niet schaars

THEMA 1

LEVEL 2

zijn. Ze komen overvloedig voor in de natuur en

40

er zijn geen productiefactoren voor nodig, denk maar aan zonlicht, lucht en water.


IN N e© VA

si

Productiefactoren zijn de middelen die nodig zijn om te produceren. Ten eerste heb je grondstoffen nodig om het product te maken, dat is de productiefactor natuur. Door de klimaatopwarming en alle bijbehorende problemen zal de productiefactor natuur de volgende jaren een belangrijke plaats in

er

het productieproces blijven innemen. Ook energie zoals elektriciteit en water behoren tot de natuur. Om grondstoffen te verwerken tot producten heb je werknemers nodig. De productiefactor arbeid omvat zowel de intellectuele als de fysieke arbeid. Om het werk efficiënt uit te voeren maken werknemers gebruik van machines. Voor de aankoop van

fv

machines en de betaling van de arbeiders heb je geld nodig. Machines, gebouwen, geld … vormen de productiefactor kapitaal. Ten slotte is er de ondernemer die het (productie)proces in gang zet, en de

pr oe

beslissingen neemt. Dat is de productiefactor ondernemerschap. Welvaart is de mate waarin mensen met schaarse middelen hun behoeften vervullen. Daarbij wordt er enkel gekeken naar economische behoeften. Welzijn gaat een stapje verder dan welvaart. Naast de economische behoeften heb je geleerd dat mensen ook heel wat niet-economische behoeften hebben. Wanneer je zowel je

tevredenheid van mensen.

THEMA 1

behoeften kunt vervullen, is er sprake van welzijn. Welzijn meet met andere woorden de algemene

LEVEL 2

economische als niet-economische

41


Wat zijn behoeften?

2

Waarom is er sprake van schaarste bij een behoefte?

3

Bekijk de behoeften in de tabel. a

Zijn ze individueel of collectief? Kruis aan.

b

Markeer in het rood de behoeften die niet economisch zijn.

N

1

IN

Action 1— Welke behoeften hebben mensen?

e© VA

INDIVIDUEEL

Bedrijfsleider willen worden

Een folder voor een deodorant Gelukkig zijn Goede ziekenhuiszorgen

De presentatie van het nieuwe model van Tesla op het

si

autosalon Op het platteland wonen

er

Politieke partijen eisen meer politie op straat Reclame voor een levensverzekering

fv

Reclame voor kreeft en kaviaar Veilige fietspaden

THEMA 1

LEVEL 2

pr oe

Verlangen naar zon

42

€ 6,95

€ 5,50

COLLECTIEF


Action 2— Is kiezen verliezen?

N

IN

Verklaar de volgende economische stelling: ‘Kiezen is verliezen’.

e© VA

Action 3— Welke soorten goederen zijn er?

VRIJ GOED

SCHAARS GOED

INVESTERINGSGOED

NIET-DUURZAAM

KAPITAALGOED

er

Tablet

GEBRUIKSGOED

VERBRUIKSGOED

INVESTERINGSGOED

si

CONSUMPTIEGOED

Tot welke categorie(ën) behoort dit goed?

Warme maaltijd

fv

Jeansbroek Zonlicht

pr oe

Containerschip

Cruise op de Middellandse Zee

THEMA 1

LEVEL 2

Vlamvertragers

43


Action 4— Ken jij de productiefactoren?

Onderstreep.

b

Leg kort uit waarom hij er niet thuishoort. water – winkelbediende – olie – elektriciteit

loodgieter – vastgoedmakelaar – winkelpand – verkoper

printer – inkt – kopieerapparaat – laptop

e© VA

N

a

IN

Welke productiefactor hoort niet thuis in het rijtje?

Lees het artikel.

si

Action 5— Wat zijn de productiefactoren van Poco Loco?

Markeer de productiefactoren.

b

Om welke productiefactor gaat het?

fv

er

a

pr oe

25 miljoen euro voor nieuwe chemische hub in Kempen Het Limburgse bedrijf Altrea Logistics investeert 25 miljoen euro in een nieuwe chemische hub in Meerhout. Op termijn moet dat leiden tot 75 directe en indirecte jobs.

THEMA 1

LEVEL 2

Altrea Logistics is in Meerhout begonnen met de bouw van een nieuwe Chemical Logistics Hub. 'Naast de warehousing en distributiediensten voor ADR-goederen (gevaarlijke stoffen, red.) kunnen klanten ook een beroep doen op bijkomende diensten, zoals herverpakken, koelen of verwarmen, afvullen, mengen of toevoegen van vloeistoffen volgens receptuur. Met andere woorden: we kunnen vanaf nu de hele keten van logistieke toegevoegde waarde voor chemische vloeistoffen en hoogwaardige droge stoffen voor onze rekening nemen.'

44

Bron: tijd.be, 2024-04-15


Action 6— Spierkracht of machines?

IN

Wat bedoelt de auteur met deze krantenkop uit de Standaard?

si

e© VA

N

Spierkracht legt het af tegen machines

fv

Forum

er

Action 7— Maakt geld gelukkig?

Welke uitspraak past het best bij jou? Vergelijk klassikaal en bespreek. Geld is voor mij niet zo belangrijk, zolang ik maar gelukkig ben.

pr oe

Geld is voor mij zeer belangrijk. Ik hou van goed leven, feesten en plezier maken. Geen van beide uitspraken past bij mij. Ik vind dat geld …

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op in een tekstverwerker.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 1

1

LEVEL 2

BREAKING NEWS

45


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan verwoorden wat een behoefte is.

2 Ik kan behoeften indelen in verschillende

soorten. 3

Ik kan uitleggen wat het keuzeprobleem is.

4 Ik kan de productiefactoren opsommen en van

5

6 Ik kan de begrippen ‘welvaart’ en ‘welzijn’

benoemen.

7 Ik kan verschillende methodes opsommen om naar welvaart en welzijn te kijken.

8 Ik kan een mening formuleren over wat welzijn

pr oe

fv

er

si

voor mij betekent.

LEVEL 2

Ik kan het begrip ‘schaarste’ uitleggen.

uitleggen en het onderscheid tussen beide

THEMA 1

e© VA

iedere productiefactor een voorbeeld geven.

46

EXTRA OEFENMATERIAAL

N

1

KAN BETER

IN

JA


LEVEL 3

IN

Hoe creëren ondernemingen toegevoegde waarde en welvaart?

Ga naar iDiddit. Bekijk het filmpje en beantwoord de vragen.

er

Hoeveel ondernemingen hebben meegewerkt aan de creatie van de tafel?

fv

a

si

e© VA

1

N

INTRO

Waarmee verdient de meubelmaker in het filmpje geld?

pr oe

b

Waarom koopt de meubelmaker volgens jou zijn hout lokaal?

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe creëren ondernemingen toegevoegde waarde aan een product en welvaart?

THEMA 1

LEVEL 3

c

47


Explore 1— Wat is een bedrijfskolom? BEDRIJFSKOLOM

Een bedrijfskolom is een overzicht van alle ondernemingen die producent van de grondstoffen en het eindigt bij de kleinhandel of detailhandel die het product verkoopt aan de consument. De

Bekijk het filmpje over het maken van frietjes. Beantwoord de vragen. Hoeveel ondernemingen werken mee aan het product?

b

Voeg de ondernemingen toe in het schema.

fv

er

si

e© VA

a

N

consument maakt geen onderdeel uit van de bedrijfskolom.

IN

meewerken aan de vervaardiging van het product. Het start bij de

pr oe

Explore 2— Hoe werkt een bedrijfskolom? Toegevoegde waarde In een bedrijfskolom voegt iedere schakel waarde toe aan het product door het product te bewerken. Door waarde toe te voegen creëren ondernemingen welvaart. Voor die toevoeging van waarde aan het product, vraagt elke onderneming een vergoeding. Dat is de toegevoegde waarde. De totale toegevoegde waarde per product is de prijs die de consument voor het

THEMA 1

LEVEL 3

product betaalt.

48

Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je een uitdaging wilt. Kies optie 2 als je liever wat ondersteuning wilt. Vink de gekozen optie aan.


Optie 1

Bekijk de bedrijfskolom

a

Hoeveel waarde voegt iedere onderneming aan het product toe? Vul aan in het schema.

b

Hoeveel bedraagt de totale toegevoegde waarde?

c

Vul aan: De totale toegevoegde waarde = de prijs die de

d

Waarom maakt de consument geen deel uit van de bedrijfskolom?

IN

TOEGEVOEGDE WAARDE

LANDBOUWBEDRIJF

e© VA

N

PRODUCTIE VAN MELK

Het landbouwbedrijf

verkoopt de melk voor

0,50 euro per liter aan de

si

kaasmakerij.

Het landbouwbedrijf voegt euro waarde toe aan

het product.

De kaasmakerij maakt

KLEINHANDEL IN KAZEN

aan de groothandel voor

euro waarde toe aan

1,20 euro.

het product.

De groothandel verkoopt

De groothandel voegt

de kaas voor 1,80 euro aan de kleinhandel.

De kleinhandel verkoopt de kaas voor 2,60 euro aan de consument.

CONSUMENT

De kaasmakerij voegt

euro waarde toe aan het product.

De kleinhandel voegt euro waarde toe aan het product.

LEVEL 3

fv

er

GROOTHANDEL IN KAZEN

kaas die ze verkoopt

THEMA 1

uit 1 liter melk 100 gram

pr oe

BEDRIJFSKOLOM

KAASMAKERIJ

betaalt.

49


Optie 2

Bekijk het filmpje

Geef een ander woord voor oerproducent:

b

Zoek op internet een synoniem voor grossier:

c

Noteer in het schema hoeveel waarde iedere onderneming aan het product toevoegt.

d

Hoeveel bedraagt de totale toegevoegde waarde?

e

Vul aan: De totale toegevoegde waarde = de prijs die de

f

Waarom maakt de consument geen deel uit van de bedrijfskolom?

IN

a

betaalt.

N

TOEGEVOEGDE WAARDE

e© VA

GRAANBOER

De graanboer voegt

euro waarde

OPKOPER

toe aan het product.

De opkoper voegt

si

pr oe LEVEL 3

BAKKER

THEMA 1

Totaal toegevoegde waarde

De meelfabriek voegt

GROSSIER

50

toe aan het product.

er

MEELFABRIEK

fv

BEDRIJFSKOLOM

euro waarde

euro waarde toe aan het product.

De grossier voegt euro waarde toe aan het product.

De bakker voegt euro waarde CONSUMENT

toe aan het product.

=

euro


Explore 3— Kan een bedrijfskolom veranderen? Werk in vijf groepen. Elke groep bestudeert zijn toegewezen case.

N

IN

Groep 1

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje.

b

Lees het fragment uit het krantenartikel.

c

Welke invloed hebben het winkelhieren en de korte keten op de lengte van de bedrijfskolom?

e© VA

a

De Zwevezeelse familie Vannevel heeft de schuur waar ze al tientallen jaren aardappelen verkoopt, omgebouwd tot een volwaardige hoevewinkel, ’t Schuurke. Dochters Charlotte (21) en Lore (19) zullen er vanaf vrijdag 4 december groenten, fruit en zuivelproducten verkopen.

si

Het fruit, de groenten en de zuivelproducten zoals boter, kaas, karnemelk, yoghurt en eieren zijn afkomstig van lokale landbouwers. ‘We vinden het heel belangrijk dat producent en consument in nauw contact staan met elkaar. Dankzij de korte keten wordt kwaliteit gegarandeerd.’

THEMA 1

LEVEL 3

pr oe

fv

er

Naar: nieuwsblad.be, 2020-12-02

51


Groep 2 a

Bekijk beide bedrijfskolommen.

b

Welke invloed heeft een fusie (= integratie) van de bosbouwer en bosexploitant op de lengte van de bedrijfskolom?

Bosbouwer / exploitant

Bosexploitatie

Zagerij

Meubelmaker

Bouwsector

Groep 3

Bouwsector

Schrijnwerker

e© VA

Zagerij

N

Bosbouwer

(oogst en verkoop van hout)

Meubelmaker

IN

Schrijnwerker

a

Bekijk de bedrijfskolom van een fruitkweker.

b

Markeer het juiste antwoord.

De fruitkweker beslist om niet alleen fruit maar ook groenten te kweken. De bedrijfskolom wordt smaller / breder. Als ondernemingen beslissen om er extra activiteiten bij te doen die niet tot de gewone

si

bedrijfsactiviteiten behoren, is er sprake van specialisatie / branchevervaging of parallellisatie.

er

Fruitkweker

Veiling

Groothandel

Groothandel

Kleinhandel

Kleinhandel

fv

Veiling

pr oe LEVEL 3 THEMA 1 52

Fruit- en groentekweker


Groep 4 a

Bekijk de bedrijfskolom van een boekhandel.

b

Markeer het juiste antwoord.

De boekhandel beslist om voortaan enkel schoolboeken te verkopen. Ondernemingen die zich toespitsen op branchevervaging of parallellisatie.

Bosbouw

Houtzagerij

Houtzagerij

Papierfabriek

Papierfabriek

e© VA

N

Bosbouw

IN

een product binnen de eigen bedrijfstak maken de bedrijfskolom smaller / breder. Dat heet specialisatie /

Uitgeverij

Uitgeverij

Boekhandel

Boekhandel studieboeken

Groep 5

Bekijk beide bedrijfskolommen.

b

De raamfabrikant beslist om enkel nog de ramen aan te bieden en zelf geen glas in de raamprofielen te

si

a

plaatsen. Een andere onderneming zal het glas in de ramen zetten. Dat is differentiatie. Bij differentiatie stoot een bedrijf een deel van de productieactiviteit af. Welke invloed heeft die beslissing op de

Aluminiumsmelter

Raamfabrikant

Raamfabrikant

Ramenverkoper

Glasplaatser Ramenverkoper

LEVEL 3

pr oe

Aluminiumsmelter

THEMA 1

fv

er

bedrijfskolom?

53


Explore 4— Wat is de bruto toegevoegde waarde? Bruto toegevoegde waarde De totale verkopen van een onderneming vormen de omzet. Het verschil tussen de omzet

IN

en de kosten voor de aankoop van goederen (inclusief diensten) bij leveranciers, is de bruto toegevoegde waarde. Diensten zijn bijvoorbeeld de kosten voor transport van de goederen

of verzekeringen. Door te produceren voegt een onderneming bijgevolg waarde toe aan een

1

N

product.

Bestudeer de infographic. Een onderneming koopt voor 80,00 euro groenten bij de groenteboer en

e© VA

verwerkt die tot soep. Ze verkoopt de soep voor 170,00 euro. Hoeveel waarde heeft de onderneming door middel van productie toegevoegd?

si

Infographic 1: Bruto toegevoegde waarde

Lees de onderstaande situatie. Bereken de bruto toegevoegde waarde.

THEMA 1

LEVEL 3

pr oe

fv

2

SOEPONDERNEMING

er

80,00 EURO

54

A.S.Adventure.edu verkoopt 2 000 jeansbroeken aan 110,00 euro per stuk. De aankoopprijs van een jeansbroek bedraagt 40,00 euro en de kostprijs van de diensten bedraagt 4 500,00 euro.

170,00 EURO


Explore 5— Wat is het verschil tussen bruto en netto toegevoegde waarde?

MORE

IN

Netto toegevoegde waarde Bij de bruto toegevoegde waarde houd je nog geen rekening met de kosten van afschrijvingen van de gebruikte kapitaalgoederen. Wat er nadien overblijft, is de netto toegevoegde waarde.

Afschrijvingen zijn enerzijds een boekhoudkundige manier om de kosten van investeringen te spreiden over meerdere jaren, en anderzijds een manier om de waardevermindering van goederen (activa) over

N

een bepaalde periode weer te geven. Stel dat je vorig jaar een dure productiemachine van 100 000,00 euro aangekocht hebt. Indien je die machine volledig in de kosten van het boekjaar meerekent, dan zal je winst voor dat boekjaar flink lager liggen. Dat is eigenlijk niet eerlijk omdat je die machine misschien

e© VA

wel tien jaar in je onderneming zult gebruiken. Daarom zijn er afschrijvingen. Je kunt de kosten van de aankoop (in dit voorbeeld 100 000,00 euro) spreiden over de levensduur van de machine. Indien de machine tien jaar gebruikt wordt, boek je ieder jaar 10 000,00 euro in kosten en spreid je de kostprijs over de verschillende jaren.

Door het gebruik en de veroudering van de machine zal de waarde van die machine ieder jaar ook dalen. Door de machine jaarlijks 10 000,00 euro af te schrijven geef je in de boekhouding eveneens

1

Vul het schema aan.

si

aan dat de machine voor 10 000,00 euro in waarde vermindert.

er

OMZET

inkopen

=

2

fv

afschrijving

toegevoegde waarde = toegevoegde waarde

Bereken de netto toegevoegde waarde. Je herneemt het voorbeeld van A.S.Adventure.edu uit Explore 4.

THEMA 1

A.S.Adventure.edu verkoopt 2 000 jeansbroeken aan 110,00 euro per stuk. De aankoopprijs van een jeansbroek bedraagt 40,00 euro en de kostprijs van de diensten bedraagt 4 500,00 euro. De kosten voor de afschrijving van kapitaalgoederen bedragen 22 400,00 euro.

LEVEL 3

pr oe

MORE

MORE

55


Explore 6— Welke kosten moeten uit de toegevoegde waarde betaald worden?

MORE

1

MORE

Om te produceren heeft een bedrijf productiefactoren nodig. Welke productiefactoren zijn er?

RENTE, HUUR, LOON, PACHT EN WINST

Rente: De vergoeding die je krijgt, wanneer je geld uitleent. Banken

N

rekenen rente aan bij het uitlenen van geld.

IN

MORE

Huur: De vergoeding die je bij de verhuur van een gebouw ontvangt. Loon:

De vergoeding voor geleverde arbeid. stelt.

e© VA

Pacht: De vergoeding die je krijgt, wanneer je grond ter beschikking Winst: Het geld dat overblijft, nadat je de kosten van de inkomsten afgetrokken hebt.

2

Een onderneming moet de leverancier van een productiefactor vergoeden. Doordat ondernemingen waarde toevoegen aan het product, kunnen ze die kosten betalen uit de (bruto) toegevoegde waarde. Vul aan welke vergoeding er voor welke productiefactor is. Kies uit :

si

rente – huur – loon – pacht – winst

er

PRODUCTIEFACTOREN

ARBEID

KAPITAAL

THEMA 1

LEVEL 3

pr oe

fv

NATUUR

56

VERGOEDING

ONDERNEMERSCHAP


3

OMZET € inkopen

=€

bruto toegevoegde waarde

€ –

€ afschrijving

e© VA

N

Een onderneming heeft 60 000,00 euro loonkosten. Daarnaast heeft de onderneming een huurlast voor de gebouwen van 20 000,00 euro. De afschrijvingen van de machines bedragen 15 000,00 euro en de aankoop van materialen bij de leveranciers bedraagt 40 000,00 euro. Op een lening bij de bank voor de aankoop van een magazijn betaalt de onderneming jaarlijks 4 000,00 euro rente. De onderneming heeft voor 250 000,00 euro goederen verkocht.

IN

Vul het schema aan.

netto toegevoegde waarde

=€

Loon

Rente

Pacht

Winst

si

Explore 7— Wat als … je de toegevoegde waarde van alle

fv

BBP

er

goederen en diensten neemt?

Indien je de som neemt van de toegevoegde waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in een land gedurende een jaar, krijg je het bruto binnenlands product of bbp van een land. Door het bbp ieder jaar te vergelijken met het voorgaande jaar krijg je een inzicht in

pr oe

de groei van de economie van een land.

a

Bereken de jaarlijkse economische groei voor België uitgedrukt in procent.

b

Ontwerp grafiek 1 die de evolutie van het bbp en de groei weergeeft. Gebruik ICT-fiche_R_30.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio. LEVEL 3

Ga naar iDiddit en open de werkmap ‘bbp.xlsx’.

THEMA 1

1

57


Grafiek 1: Het bbp in België € 700 000.00 € 600 000.00

IN

€ 500 000.00 € 400 000.00

€ 375 967.80

€ 386 174.70

€ 392 880.00

€ 403 003.30

€ 416 701.40

€ 430 085.30

€ 445 050.10

€ 460 050.80

€ 478 676.20

€ 460 535.20

€ 508 061.20

€ 554 213.70

€ 584 698.90

N

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

e© VA

2

2011

€ 346 472.80 2009

Bron: NBB.be

€ 363 140.10

€ 351 743.10 2008

€ 0.00

2010

€ 343 618.90 2007

€ 100 000.00

€ 325 151.50

€ 200 000.00

2006

€ 300 000.00

De economie groeit niet ieder jaar evenveel. In 2009 en 2020 zie je zelfs een krimp van de economie. Wat

fv

er

si

zijn volgens jou de oorzaken van die krimp? Gebruik het internet.

Good to know

pr oe

De welvaart – die vaak gemeten wordt op basis van het bbp – stijgt jaarlijks gemiddeld met een kleine 2 %. Dat merk je op een jaar tijd niet meteen. Meestal merk je dat pas tien jaar later. Ongeveer om de 30 jaar verdubbelt de welvaart. Denk hier eens over na of bespreek met je ouders: Begin de jaren 90 van de vorige eeuw had niemand een gsm of een laptop. Nu zijn er in de meeste huishoudens minstens een computer en meerdere gsm’s. Het internet deed zijn intrede in de huiskamers vanaf midden de jaren 90. De smartphones kwamen op de

THEMA 1

LEVEL 3

markt rond 2005-2007. De iPad werd voorgesteld in 2010. Netflix en smartwatches zijn

58

tegenwoordig ook niet meer weg te denken uit ons leven.


3

Omdat grote landen veel meer inwoners hebben dan kleine landen, ligt het bbp in die landen in de meeste gevallen hoger en is het moeilijk te vergelijken. Om het bbp van landen met elkaar te vergelijken deelt men het totale bbp door het aantal inwoners. Dat is het bbp per capita of

a

IN

het bbp per inwoner. Zoek op internet een lijst met de rangschikking van het bbp per capita. b

Op de hoeveelste plaats staat België in

N

de lijst?

e© VA

Explore 8— Hoe kunnen ondernemingen op een duurzame manier waarde creëren?

Good to know

De mens staat voor grote uitdagingen. Omwille van de klimaatopwarming, de uitputting van alle grondstoffen, de vervuiling van de lucht, beken, rivieren en oceanen, de

bedreiging van duizenden dier- en plantensoorten, zal de productie en bijgevolg de moeten gebeuren.

si

toegevoegde waarde van iedere schakel in de bedrijfskolom in de toekomst duurzamer

fv

Werk in drie groepen. a

Elke groep verwerkt een begrip in verband met duurzaamheid: deeleconomie, circulaire economie of donuteconomie.

b

Ga naar iDiddit. Elke groep vindt er voor zijn begrip een website ter inspiratie. Raadpleeg gerust ook

pr oe

1

er

Louis Neefs zong daar meer dan 50 jaar geleden al over.

andere bronnen zodat je de vragen kunt beantwoorden.

c

Beantwoord de vragen van je groep. Stel het begrip op een originele manier (infographic, Storyboard, mindmap …) voor aan de andere klasgenoten. Zorg dat alle antwoorden in je presentatie aan bod komen. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad, Storyboard of mindmap.

Omschrijf in je eigen woorden wat een deeleconomie is.

Geef vijf concrete voorbeelden van een deeleconomie en leg telkens kort uit hoe die werkt.

Hoe dragen de ondernemingen binnen de deeleconomie bij aan een duurzame samenleving?

Bespreek verschillende voor- en de nadelen van een deeleconomie.

Hoe sta je tegenover het principe van een deeleconomie?

LEVEL 3

Deeleconomie

THEMA 1

Groep 1

59


Groep 2

Omschrijf in je eigen woorden wat een circulaire economie is.

Maak een vergelijking tussen het begrip circulaire economie en lineaire economie.

Waarom is het nodig om over te stappen naar een circulaire economie?

Bespreek een aantal voordelen van een circulaire economie. Donuteconomie

Wat is het uitgangspunt van de donuteconomie?

Wat is volgens de auteur van de donuteconomie het probleem met de huidige economie?

Aan de hand van welke figuur stelt de auteur welvaart voor? Leg die figuur uit.

N

Surf via iDiddit naar de website van Change en verken een meer praktische kijk op duurzame

e© VA

waardecreatie. Klik op de rubriek ‘Nieuws en verhalen’.

b

Geef drie voorbeelden van ondernemingen die op een duurzame manier waarde creëren.

c

Leg elk voorbeeld in een drietal zinnen uit.

fv

er

si

a

pr oe LEVEL 3 THEMA 1 60

IN

Groep 3

2

Circulaire economie


TO THE POINT Een bedrijfskolom is een overzicht van alle ondernemingen die meewerken aan de vervaardiging van het product. Ze start bij de producent van de grondstoffen en eindigt bij de kleinhandel die het product verkoopt aan de consument.

IN

VIDEO

Iedere onderneming in een bedrijfskolom voegt waarde toe. De totale toegevoegde waarde binnen een bedrijfskolom is de prijs die de consument betaalt.

Door de digitalisering van de maatschappij en het meer online kopen kan een bedrijfskolom korter worden. Indien de bedrijfskolom korter wordt, wordt er minder waarde toegevoegd en wordt

N

het product goedkoper voor de consument. Ook door integratie, parallellisatie, specialisatie en differentiatie kan de bedrijfskolom veranderen.

e© VA

Het verschil tussen de omzet van en de kosten voor de aankoop van goederen (inclusief diensten) bij leveranciers is de bruto toegevoegde waarde. Enkele voorbeelden van diensten zijn: –

De kostprijs van een transportbedrijf die de eindproducten naar de klant brengt.

De kostprijs voor het verzekeren van de verkregen goederen.

Door te produceren voegt een onderneming waarde toe aan een product en wordt er welvaart gecreëerd.

Van de (bruto) toegevoegde waarde moet een bedrijf de kosten betalen. De productiefactoren die een

si

bedrijf inzet moeten vergoed worden.

PRODUCTIEFACTOREN

ARBEID

KAPITAAL

ONDERNEMER­SCHAP

rente

winst

fv

er

NATUUR

pr oe

pacht

loon

huur VERGOEDING

De som van de toegevoegde waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in een land gedurende een jaar is het bruto binnenlands product of bbp van dat land. Door het bbp ieder jaar te vergelijken met het voorgaande jaar krijg je inzicht in de groei van de

beken, rivieren en oceanen, de bedreiging van duizenden dier- en plantensoorten, zal de productie en bijgevolg de toegevoegde waarde van iedere schakel in de bedrijfskolom in de toekomst duurzamer moeten gebeuren.

THEMA 1

Omwille van de klimaatopwarming, de uitputting van alle grondstoffen, de vervuiling van de lucht,

LEVEL 3

economie van een land.

61


In een circulaire economie probeert men alles wat van waarde is, waardevol te houden. Er gaat (bijna) niets verloren. Materialen en producten worden zoveel mogelijk hersteld of gebruikt voor andere producten. De gebruikte materialen zijn recycleerbaar of afbreekbaar aan het einde van hun levensduur. In een deeleconomie delen UITPUTTING

met elkaar. Consumenten laten elkaar gebruikmaken

bodemv it iversite eron biod tre an ini a B E E G H s R C gin S E I N e G i ZING l O L r g O ve EC

voedsel

meerdere gezinnen die gezamenlijk

he vervuiling misc che

veiligheid

energie

a

fto ks ns

werk en inspraak inkomen

si

aan t

zegt, wordt de economie bekeken

opleiding

atig watergebrui k overm

donuteconomie. Zoals de naam het als een donut.

sociale en gendergelijkheid

aa nt a

het geval is, het gaat om de

wonen

en asti f os ng fo st rb i al

wereldeconomie komen zonder

gezondheid

ur atu gn in st

voor de economie. Er moet een oneindige groei zoals het nu

NT

water

waterverontrei nigi ng

een grasmachine aankopen ... De natuur is het uitgangspunt

N

SO

e© VA

woning verhuren via Airbnb, het

g ilin rvu tve ch lu

gezinnen die een kamer in hun

zame economisch uur eo d nt en wi e U L F NDAM v CIAA E

ng eli kk

klim aat ver an de rin g

van een deeleconomie zijn

Inc lus ie

consumptiegoederen. Voorbeelden

TEKORTKOMING

van hun onderbenutte

autodeelplatform Cambio of

IN

gebruikers producten

De binnenste ring van de donut geeft de sociale ondergrens voor de mensheid en de buitenste ring

er

duidt het ecologische plafond van de aarde aan. De nieuwe economie moet binnen die twee ringen blijven om voor iedereen een duurzame en sociale wereld te creëren. Iedereen moet beschikken over zaken als voedsel, onderwijs, gezondheidszorg, een woning en gelijkwaardige kansen. Om de

THEMA 1

LEVEL 3

pr oe

fv

buitenste ring niet te overschrijden mag de groei niet oneindig zijn.

62


Action 1— De weg die chocolade aflegt Bekijk het filmpje over de productie van chocolade. Plaats de ondernemingen op de juiste plaats in de bedrijfskolom. Kies uit:

er

si

e© VA

N

IN

groothandel – cacaoplantage – chocoladefabriek – exporteur – kleinhandel

Action 2— Integratie, specialisatie, parallellisatie,

fv

differentiatie

De chocoladefabriek begint ook koekjes te bakken.

b

Op de cacaoplantage begint men ook soja te kweken.

c

De cacaoplantage en de exporteur fuseren tot één onderneming.

d

Een verkoper van ramen en deuren gaat enkel nog ramen verkopen.

THEMA 1

a

LEVEL 3

pr oe

Gaat het in deze situaties om integratie, differentiatie, parallellisatie of specialisatie?

63


Action 3— De bruto toegevoegde waarde bij A.S.Adventure.edu

N

e© VA

A.S.Adventure.edu heeft de zomercollectie herenkleding (inclusief diensten) aangekocht voor 1 289 300,00 euro. De collectie is verkocht voor 3 200 000,00 euro.

IN

Bereken de bruto toegevoegde waarde van A.S.Adventure.edu.

Action 4— De toegevoegde waarde van toiletpapier Lees het verhaal. a

Noteer van iedere onderneming in de bedrijfskolom de toegevoegde waarde.

b

Bereken de totale toegevoegde waarde.

si

1

pr oe

fv

er

Een ophaler van oud papier verkoopt het papier aan de papierfabriek voor 0,02 euro. De papierfabriek verwerkt het oud papier tot toiletpapier en verkoopt het aan de groothandel voor 0,07 euro. De groothandel verkoopt het toiletpapier aan de supermarkt voor 0,18 euro. De supermarkt verkoopt het toiletpapier voor 0,37 euro per rol.

TOEGEVOEGDE WAARDE

BEDRIJFSKOLOM

PAPIEROPHALER PAPIERFABRIEK GROOTHANDEL

Totaal toegevoegde waarde

THEMA 1

LEVEL 3

SUPERMARKT

64

CONSUMENT

2

Vul aan: De totale toegevoegde waarde = de prijs die de

betaalt.


Action 5— Bruto en netto toegevoegde waarde MORE

RE Vul schema aan om de bruto toegevoegde waarde, de netto toegevoegde waarde en de winst te MOhet

1

berekenen.

MORE

e© VA

N

IN

Een lokale supermarkt in Oost-Vlaanderen heeft de volgende kosten en inkomsten. De supermarkt huurt een gebouw voor 55 000,00 euro. De supermarkt heeft een lening bij de bank van 250 000,00 euro en betaalt daarop jaarlijks 6 300,00 euro rente. De loonkosten bedragen 160 000,00 euro en de afschrijvingen van de machines bedragen 42 000,00 euro. De aankoop van goederen (inclusief diensten) bij de leveranciers kost 270 000,00 euro. De supermarkt heeft voor 560 000,00 euro goederen verkocht.

OMZET €

inkopen

=€

bruto toegevoegde waarde

si

netto toegevoegde waarde

=€

er

afschrijving

Loon

Rente

Pacht

Winst

fv

Vul de onderstaande tekst aan. De netto toegevoegde waarde plus de afschrijving is de

toegevoegde

waarde. De netto toegevoegde waarde bestaat uit de vergoeding voor . Het verschil tussen de bruto toegevoegde waarde en de netto

toegevoegde waarde bestaat uit de

.

Afschrijvingen zijn kosten voor de slijtage / het gebruik van

.

De kosten van de verzekering van de goederen, de reclamekosten en de transportkosten zijn

.

LEVEL 3

. De vergoeding voor de ondernemer heet de

THEMA 1

2

pr oe

65


Action 6— De toegevoegde waarde van Mr. Manchette Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje van Mr. Manchette. Hoe zet die onderneming in op duurzame toegevoegde

e© VA

N

IN

waarde? Leg uit aan de hand van minstens vier voorbeelden.

Action 7— Too Good To Go

Wat is de missie van Too Good To Go?

fv

er

a

si

Surf via iDiddit naar de website van Too Good To Go. Beantwoord de onderstaande vragen.

Waarom is voedselverspilling een probleem? Geef een aantal

pr oe

b

THEMA 1

LEVEL 3

redenen.

66

© Shutterstock / Stephan Melzer


c

Hoe kunnen bedrijven helpen om minder voedsel te verspillen?

IN

Forum

N

Wat kun je zelf doen om voedselverspilling tegen te gaan?

e© VA

Action 8— De toegevoegde waarde en het bbp Ga naar iDiddit en open de werkmap ‘bbpbuurlanden.xlsx’. a

Bereken de procentuele groei van het bbp voor België en zijn buurlanden.

b

Ontwerp de onderstaande grafiek.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Grafiek 2: Groei van het bbp voor België en zijn buurlanden 12.00 %

si

10.32 %

10.00 %

6.00 % 4.00 %

0.00 %

5.50 %

4.05 %

fv

2.00 %

9.08 %

er

8.00 %

2019

2020

2021

2022

2023

pr oe

-2.00 % -4.00 %

-3.79 %

-6.00 %

België

Duitsland

Frankrijk

Nederland

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

THEMA 1

1

LEVEL 3

BREAKING NEWS

67


3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

CHECKLIST

1

Ik kan uitleggen wat een bedrijfskolom is.

2

Ik kan uitleggen hoe een bedrijfskolom werkt.

3

Ik kan uitleggen hoe productiefactoren vergoed

4

Ik kan het verband tussen toegevoegde waarde en welvaart uitleggen.

5

Ik begrijp het verband tussen toegevoegde waarde en bbp.

6

Ik kan de procentuele groei van het bbp berekenen en grafisch weergeven.

7

Ik kan alternatieve economische modellen

zoals donuteconomie, circulaire economie en

8

si

deeleconomie uitleggen.

Ik kan voorbeelden geven van duurzame

THEMA 1

LEVEL 3

pr oe

fv

er

waardecreatie.

68

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

worden.

KAN BETER

N

JA

IN

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.


LEVEL 4

IN

Welke combinatie van goederen kiest de consument op basis van voorkeur en budget? Lees het verhaal van Jolien. a

Zoek op internet de prijs van een paar Nike Air Force 1 (dames).

b

Jolien gaat ook graag naar McDonald’s. Om toch nog een beetje gezond te eten, kiest ze daar

e© VA

1

N

INTRO

voor het McMenu Filet-O-Fish. Hoeveel kost dat menu? Gebruik het internet.

2

er

si

Jolien heeft een schoenenverslaving. Ze koopt dan ook regelmatig nieuwe schoenen: soms in de solden, soms uit de nieuwe collectie. Ze koopt ook wel eens de schoenen waarvoor celebs reclame maken. Maar was Jolien altijd even tevreden met haar aankoop?

Wanneer Jolien hongerig is, zal ze zeer tevreden zijn met haar McMenu Filet-O-Fish. Zal ze even tevreden zijn wanneer ze een tweede McMenu consumeert? En zal ze even tevreden zijn

fv

met het derde McMenu als bij de twee vorige? Bespreek klassikaal.

pr oe

Good to know

Joliens tevredenheid met een product hangt af van het aantal stuks dat ze al had. Het eerste menu levert een grotere tevredenheid of groter nut op dan het tweede. Het tweede menu levert dan weer een grotere tevredenheid op dan het derde menu. Maar natuurlijk kan Jolien niet eindeloos menu’s verorberen. Het aantal burgers en haar budget is niet

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke combinatie van goederen kiest de consument op basis van voorkeur en budget?

THEMA 1

3

LEVEL 4

onuitputtelijk.

69


Explore 1— Welke combinatie van goederen geniet de voorkeur?

IN

Voorkeur en tevredenheid Een consument koopt niet één goed maar een heleboel producten en diensten. Daarbij kan hij een voorkeur of preferentie hebben voor bepaalde combinaties van goederen.

Een consument heeft een budget en moet kiezen welk product hij wil aanschaffen. De mogelijk te maken.

e© VA

Rachid, die soms wel meerdere keren per maand naar de film gaat,

N

consument zal daarbij proberen om zijn nut of tevredenheid te maximaliseren of zo groot

eet ook graag popcorn. Aangezien zijn budget niet oneindig is, zal

hij dus een keuze maken tussen een bepaalde hoeveelheid popcorn en een bepaalde hoeveelheid film. Bestudeer grafiek 1. a

De startsituatie is punt p. Punt p is een combinatie van films

en popcorn waarmee Rachid tevreden is. Voor hoeveel films en

si

zakjes popcorn kiest hij daar?

Bekijk de combinaties op de paarse lijn. Hoe is die situatie?

c

Bestudeer de combinaties op de blauwe lijn. Hoe is die situatie?

pr oe

fv

er

b

Good to know De consument heeft een voorkeur voor meerdere stuks van een product dan voor minder stuks van dat product. Logisch, toch? Als jij kunt kiezen tussen twee of tien paar

THEMA 1

LEVEL 4

schoenen, dan is de keuze snel gemaakt.

70

d

Bekijk de combinaties van aantal films en aantal zakjes popcorn in het groene vak. Zal Rachid daar meer of minder tevreden mee zijn?


e

Wat kun je zeggen over de combinaties van films en popcorn in het rode vlak? Is Rachid daar meer of minder tevreden mee?

IN

20 18 16 14 12

N

p

10 8 6 4 2 0

0

1

2

3

4

5

6

e© VA

Popcorn (aantal zakjes per maand)

Grafiek 1: Keuze tussen films en popcorn

7

8

9

10

Films (aantal per maand)

Explore 2— Met welke goederencombinaties is de consument even tevreden?

si

Het is ook mogelijk dat je meer van één product hebt en minder van het andere. Je onderzoekt welke combinaties nog hetzelfde nut opleveren.

Jolien koopt jaarlijks schoenen en kleding. Bestudeer de volgende grafiek met combinaties die haar

er

a

allemaal hetzelfde nut opleveren.

35 30

7, 30

25

8, 25

20

10, 20

15

20, 10

10

26, 7

5 0

30, 6 46, 4

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

LEVEL 4

14, 15

THEMA 1

pr oe

Schoenen (aantal paar per jaar)

fv

Grafiek 2: Indifferentiecurve kleding en schoenen

Kleding (aantal stuks per jaar) 71


Indifferentiecurve Om de voorkeur van een consument voor twee producten te achterhalen, gebruik je een indifferentiecurve. Indifferent betekent ‘onverschillig’. Een indifferentiecurve bevat alle goederenbundels (combinaties van goederen) die voor een consument eenzelfde nutsniveau (tevredenheid) opleveren. Het is hem geconsumeerde goederen die eenzelfde nut opleveren voor de consument.

Het is voor Jolien om het even of onverschillig of ze twintig paar schoenen heeft en tien kledingstukken of

N

b

IN

onverschillig (indifferent) hoe de combinatie is. Er zijn dus meerdere combinaties van twee

tien paar schoenen en twintig kledingstukken. Omcirkel die twee punten op de curve van grafiek 2. Vul de tabel op basis van de grafiek aan.

e© VA

c

AANTAL KLEDINGSTUKKEN

AANTAL PAAR SCHOENEN 30

8 10

20 26

7 6

Bepaal de goederenbundel voor de groene stip.

fv

d

er

30

15

si

14

e

Bekijk de groene stip op de grafiek. Heeft Jolien een grotere of kleinere voorkeur voor die combinatie?

pr oe

Waarom?

f

Bekijk de rode stip op de grafiek. Heeft Jolien een grotere of een kleinere voorkeur voor die combinatie?

THEMA 1

LEVEL 4

Waarom?

72


Indifferentiecurve en nut Aangezien elk punt (elke combinatie van kleding en schoenen) op de curve voor de consument gelijkwaardig is qua nut, genieten alle punten boven de curve de voorkeur tegenover de punten op de curve. Punten op de curve hebben een hogere voorkeur dan

IN

punten onder de curve.

Bestudeer de volgende grafiek.

e© VA

a

Volg de pijl vanuit de oorsprong.

b

Markeer het juiste antwoord. Hoe verder je van de oorsprong bent, hoe hoger / lager het nut.

35

I1

30

I2

I3

I4

20 15

fv

10

I6

si

25

I5

er

5

0

5

pr oe

0

10

15

20

25

30

35

40

45

50

Kleding (aantal stuks per jaar)

LEVEL 4

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 3: Indifferentiemap

THEMA 1

1

N

Explore 3— Zijn er meerdere indifferentiecurven?

73


Indifferentiemap Er zijn meerdere combinaties mogelijk die elk ook een bepaald nut of een bepaalde tevredenheid geven aan de consument. Daarom kun je meerdere indifferentiecurven tekenen. Die vormen samen de indifferentiemap. Een curve verder van de oorsprong noem je een ‘hogere curve’. dat de hele indifferentiemap gekend is en niet slechts één indifferentiecurve.

IN

Wanneer economisten zeggen dat de voorkeur van de consument gekend is, dan bedoelen ze

Je weet niet hoe groot het verschil is tussen twee indifferentiecurven en kunt dus niet zeggen dat I2 twee keer meer voldoening geeft dan I1. Je weet alleen dat I2 meer voldoening geeft dan I1, want er worden meer items gekozen dan bij I1.

Good to know

e© VA

hoogste indifferentiecurve willen bereiken.

N

Consumenten willen hun totale nut of tevredenheid maximaliseren, wat betekent dat ze de

Eigenschappen van indifferentiecurven —

Wanneer de consument beide goederen graag heeft, heeft de indifferentiecurve altijd een negatieve helling.

Indifferentiecurven kunnen elkaar nooit snijden.

Een goederenbundel behoort slechts tot een indifferentiecurve.

Indifferentiecurven zijn niet ‘dik’. Ze kunnen dicht bij elkaar liggen. Je moet

si

nauwkeurig werken zodat de curven elkaar niet raken.

Indifferentiecurven geven een hoger nutsniveau weer naarmate ze verder van de

2

er

oorsprong liggen.

Ga naar iDiddit. Daar vind je een werkmap met de cijfers van de indifferentiemap. Teken die grafiek met

fv

een rekenblad. Raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes. —

Selecteer de cijfergegevens en kies ‘Invoegen grafiek’.

Kies een spreidingsdiagram omdat het resultaat telkens een combinatie van twee

pr oe

Tip:

variabelen weergeeft.

Indien er meerdere indifferentiecurven zijn, dien je de reeksen apart te selecteren en de x-waarden en de bijbehorende y-waarden apart te selecteren.

Wijzig de titel in ‘Indifferentiecurve’.

Ga naar het tabblad ‘Ontwerpen’ en kies ‘Grafiekelement toevoegen’ om de assen te benoemen.

THEMA 1

LEVEL 4

74

Pas de schaal van de x-as en y-as aan door op de gewenste as te dubbelklikken.


Explore 4— Wat kan een consument met een bepaald budget kopen?

1

Jolien heeft jaarlijks een budget van 2 500,00 euro ter beschikking voor kleding en schoenen. Een

IN

kledingstuk kost gemiddeld 100,00 euro. Een paar schoenen kost ook 100,00 euro. Wanneer Jolien alleen maar schoenen koopt, hoeveel paar kan ze dan kopen? Noteer je berekening.

b

Als Jolien alleen kleding koopt, hoeveel stuks kan ze dan kopen? Noteer je berekening.

N

a

e© VA

BUDGETLIJN

Een budgetlijn toont alle mogelijke combinaties van goederen die

bereikbaar zijn rekening houdend met de prijs van die goederen en het budget.

Verwerk de gegevens in een grafiek. a

Hoeveel punten heb je nodig om een rechte te tekenen?

b

Kies optie 1 als je graag wat ondersteuning wilt. Kies optie 2 als je een uitdaging wilt. Vink de

si

2

Optie 1

Tabel

Vul de tabel aan.

Optie 2 

fv

er

gekozen optie aan.

pr oe

AANTAL KLEDINGSTUKKEN PER JAAR

Vergelijking

Bekijk de definitie van budgetvergelijking. Budget = pk * qk + ps * qs

pk = prijs per kledingstuk

AANTAL PAAR SCHOENEN PER JAAR

qk = aantal kledingstukken

ps = prijs per paar schoenen qs = aantal paar schoenen

0

0

Vul de budgetverlijking in.

Hoeveel kledingstukken kan ze kopen

Teken de budgetlijn op grafiek 4.

wanneer ze geen schoenen koopt?

THEMA 1

15

LEVEL 4

20

75


Hoeveel paar schoenen kan ze kopen

Teken de budgetlijn.

N

30 25 20 15 10 5 0

0

5

10

e© VA

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 4: Budgetlijn

IN

wanneer ze geen kleding koopt?

15

20

25

30

35

40

45

50

c

si

Kleding (aantal stuks per jaar)

Kan Jolien dertig kledingstukken en vijftien paar schoenen kopen? Waarom (niet)? Noteer je

fv

er

berekening. Duid dat punt in het rood aan op de grafiek.

Kan Jolien tien kledingstukken en tien paar schoenen kopen? Waarom (niet)? Noteer je berekening.

pr oe

d

Duid dat punt in het groen aan op de grafiek.

THEMA 1

LEVEL 4

e

76

3

Wat kun je besluiten over de combinaties boven en onder de budgetlijn?

Ga naar iDiddit. Je vindt er een werkmap met de cijfers van de bovenstaande budgetlijn. Teken die grafiek met een rekenblad. Raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes.


Budgetvergelijking Een algemene vergelijking van de budgetlijn is de volgende: Budget = p1 * q1 + p2 * q2 waarbij: — — —

p1 de prijs is van product 1; p2 de prijs is van product 2;

IN

q1 de hoeveelheid van product 1;

q2 de hoeveelheid van product 2.

Bij eenvoudige cijfers is het gemakkelijk om snel een degelijke tabel op te stellen. Met

N

de wiskundige methode kun je de punten van de budgetlijn ook met moeilijkere getallen

e© VA

nauwkeurig berekenen.

Explore 5— Wat gebeurt er met de budgetlijn wanneer het

budget verandert maar de prijzen gelijk blijven?

1

Jolien had oorspronkelijk een budget van 2 500,00 euro. Veronderstel dat haar budget tot 3 500,00 euro stijgt.

Hoeveel kledingstukken kan ze dan kopen wanneer ze geen schoenen koopt?

b

Hoeveel paar schoenen kan ze kopen wanneer ze geen kleding koopt?

c

Wat gebeurt er met haar budgetlijn? Teken met potlood de nieuwe budgetlijn. Noteer de verandering

er

si

a

pr oe

fv

in woorden.

a

Hoeveel kledingstukken kan ze kopen als ze geen schoenen koopt?

b

Hoeveel paar schoenen kan ze kopen als ze geen kleding koopt?

c

Wat gebeurt er met haar budgetlijn? Teken de nieuwe budgetlijn in het oranje of rood. Noteer de verandering in woorden.

LEVEL 4

Veronderstel dat haar budget tot 1 500,00 euro daalt.

THEMA 1

2

77


40

IN

35 30 25 20

N

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 5: Budgetlijnen bij verschillend budget

15

e© VA

Budget 1 500,00 euro

10

Budget 2 500,00 euro Budget 3 500,00 euro

5 0

0

5

10

15

20

25

30

35

40

Kleding (aantal stuks per jaar)

si

Verschuiving budgetlijn

Bij een stijging van het budget van de consument verschuift de budgetlijn evenwijdig naar rechts. Bij een daling van het budget van de consument verschuift de budgetlijn evenwijdig

THEMA 1

LEVEL 4

pr oe

fv

er

naar links.

78


Explore 6— Wat gebeurt er met de budgetlijn wanneer de

prijzen veranderen maar het budget gelijk blijft?

1

Jolien had jaarlijks een budget van 2 500,00 euro voor kleding en schoenen. Tot nu toe kostte een kledingstuk of een paar schoenen 100,00 euro. Stel nu dat de prijs van de kleding verandert en het budget

IN

gelijk blijft. a

Teken in het oranje of rood de budgetlijn wanneer de prijs van kleding wijzigt naar 50,00 euro per stuk.

b

Teken met potlood de budgetlijn wanneer de prijs van kleding wijzigt naar 125,00 euro per stuk.

N

30

e© VA

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 6: Budgetlijnen bij verschillende prijzen van kleding

25 20 15 10

0

5

10

Prijs kleding

20

25

50,00 euro

30

35

40

45

50

55

Kleding (aantal stuks per jaar)

100,00 euro

125,00 euro

Een relatieve prijsverandering bij een van de producten doet de helling van de budgetlijn veranderen. Wat

fv

2

15

er

0

si

5

gebeurt er in de volgende situaties? Markeer. Wanneer de prijs van het product op de x-as daalt, zal de helling stijgen / dalen omdat je meer /

pr oe

a

minder stuks kunt kopen. De budgetlijn wordt minder steil / steiler.

b

Wanneer de prijs van het product op de x-as stijgt, zal de helling stijgen / dalen om dat je meer / minder stuks kunt kopen. De budgetlijn wordt minder steil / steiler.

Werk in twee groepen. Vertrek opnieuw van een prijs van 100,00 euro voor kleding en 100,00 euro voor een paar schoenen. Groep 1 onderzoekt wat er gebeurt wanneer de prijzen van beide producten gehalveerd worden. Groep 2 onderzoekt wat er gebeurt wanneer de prijzen van beide producten LEVEL 4

verdubbelen.

THEMA 1

3

79


Groep 1

Groep 2

a

a

Noteer jullie berekeningen.

IN

Noteer jullie berekeningen.

Teken met potlood de situatie.

b

Teken in het oranje of rood de situatie.

c

Vervolledig de conclusie. Wanneer de prijzen

c

Vervolledig de conclusie. Wanneer de prijzen van alle producten verdubbeld zijn, zal de

budgetlijn

budgetlijn

e© VA

van alle producten gehalveerd zijn, zal de

d

N

b

Stel het resultaat voor aan de klas en vervolledig de bevindingen van de andere groep.

55

si

50

er

45 40 35

fv

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 7: Budgetlijnen bij halvering en verdubbeling van de prijzen

30

pr oe

25 20 15 10

THEMA 1

LEVEL 4

5

80

0

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

Kleding (aantal stuks per jaar) Prijs kleding en schoenen

50,00 euro

100,00 euro

200,00 euro


Explore 7— Welk punt is nu geschikt rekening houdend met het budget en de tevredenheid?

Om na te gaan waar de tevredenheid van de consument het grootst is rekening houdend met het budget, leg je

a

IN

de indifferentiemap en de budgetlijn samen. Doe dat nu voor Joliens voorkeur en met haar budget. Bestudeer de volgende grafiek.

l1 l2

30 25

l3

l4

m

20 e

15 10

si

0

10

20

er

0

l5

n

5

b

N

35

e© VA

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 8: Indifferentiemap en budgetlijn

30

40

50

60

Kleding (aantal stuks per jaar)

Jolien kan punt m, n of e aanschaffen, want die liggen alle drie op de budgetlijn. Voor welk punt zal ze

pr oe

fv

kiezen en waarom?

c

Duid de goederencombinatie van het punt waarvoor Jolien uiteindelijk kiest, aan met een stippellijn.

d

Over hoeveel stuks kleding en hoeveel paar schoenen gaat het hier?

Optimale goederencombinatie

raakt. Jolien kan de prijzen niet veranderen, die zijn gegeven. Zolang er niets verandert, zal Jolien voor die combinatie gaan. Dat punt is het consumentenevenwicht of de optimale goederencombinatie.

THEMA 1

curve bereiken. Die tevredenheid is maximaal waar een indifferentiecurve een budgetlijn

LEVEL 4

Consumenten willen hun tevredenheid maximaliseren en de hoogst mogelijke indifferentie­

81


Explore 8— Hoe kun je de vraagcurve afleiden? 1

Op basis van de vorige analyse ga je nu de individuele vraagcurve naar kleding voor Jolien afleiden. Daarbij blijft de prijs van schoenen constant maar de prijs van kleding zal variëren. Als vertreksituatie neem je de prijs van 100,00 euro voor beide producten. Voor de aankoop van beide producten beschikt

IN

Jolien nog steeds over een budget van 2 500,00 euro. a

Bestudeer de grafiek.

b

Wanneer de prijs van kleding verandert van 100,00 euro naar 50,00 euro en van 100,00 euro naar 250,00 euro, dan ontstaan er twee nieuwe budgetlijnen.

Markeer de budgetlijn waar de prijs van kleding 250,00 euro bedraagt, blauw.

Trek een stippellijn vanuit elk evenwicht naar de x-as, de as van de kleding.

N

Markeer de budgetlijn waar de prijs van kleding 50,00 euro bedraagt, geel.

e© VA

c

Er staan nu drie evenwichten op de grafiek. Noteer in de volgende tabel hoeveel kledingstukken er gevraagd worden bij die verschillende prijzen. AANTAL KLEDINGSTUKKEN

PRIJS PER KLEDINGSTUK IN EURO 250,00 100,00

si

50,00

er

35 30

l1

l2

l3

l4

fv

Schoenen (aantal paar per jaar)

Grafiek 9: Indifferentiemap en budgetlijnen

l5

pr oe

25 20 15 10

e0 e1 e2

5

THEMA 1

LEVEL 4

0

82

0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54 56 Kleding (aantal stuks per jaar)


2

Wanneer je die punten uitzet op een grafiek met op de x-as het aantal stuks en op de y-as de prijzen, krijg je de individuele vraagcurve. Teken die grafiek.

IN

300,00 250,00 200,00

N

150,00 100,00

e© VA

Kleding (prijs per stuk in euro)

Grafiek 10: Individuele vraagcurve naar kleding van Jolien

50,00 0,00

0

2

4

6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 Kleding (aantal stuks per jaar)

Vraagcurve

si

Een vraagcurve geeft het verloop van de gevraagde hoeveelheid bij verschillende prijzen weer.

Een vraagcurve verloopt dalend omdat een consument meer wil kopen voor een lagere prijs

fv

er

en minder wil kopen voor een hogere prijs.

pr oe

TO THE POINT Een consument koopt regelmatig

Indifferentiecurve kleding en schoenen

producten en diensten. Daarbij

voorkeur van de consument wordt in de indifferentiecurve weergegeven.

VIDEO

30

7, 30

25

8, 25

20

10, 20

15

14, 15 20, 10

10

26, 7

5 0

30, 6 46, 4

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

Kleding (aantal stuks per jaar)

LEVEL 4

combinaties van goederen. Die

35

THEMA 1

preferentie voor bepaalde

Schoenen (aantal paar per jaar)

heeft hij een voorkeur of

83


Verschillende combinaties van de twee geconsumeerde goederen kunnen eenzelfde nut opleveren. Een verzameling van zulke combinaties wordt een indifferentiecurve genoemd. Een indifferentiecurve is dus een curve die alle goederenbundels (combinaties van goederen) bevat die voor een consument eenzelfde nuts­niveau opleveren. De goederencombinaties zijn voor de consument indifferent (onverschillig).

IN

Je kunt er bij indifferentiecurven van uitgaan dat de consument een voorkeur heeft voor meer van

een product dan voor minder van een product. Aangezien elk punt op de curve gelijkwaardig is qua

nut voor de consument, betekent dat dat de consument liever alle punten boven de curve heeft dan de punten onder de curve.

Hoe verder je van de oorsprong bent, hoe hoger de tevredenheid (het nut of de voldoening). Er

N

zijn meerdere indifferentiecurven mogelijk met verschillende combinaties. De combinatie van die indifferentiecurven op een grafiek heet de indifferentiemap.

Indifferentiemap kleding en schoenen

e© VA

Een curve verder van de oorsprong heet

dat de voorkeur van de consument gekend is, dan

bedoelen ze dat de hele indifferentiemap gegeven of gekend is en niet slechts een differentiecurve. Er zijn dus een heleboel indifferentiecurven die

elkaar opvolgen. Consumenten willen hun totale nut of tevredenheid maximaliseren, en dus de hoogste indifferentiecurve bereiken.

Schoenen (aantal paar per jaar)

een hogere curve. Wanneer economisten zeggen

35

I1

30

I2

I3

I4

I5

5

10

15

20

I6

25 20 15 10 5 0

0

Een budgetlijn toont alle mogelijke combinaties

25

30

35

si

van goederen die gekocht kunnen worden rekening houdend met de prijs van die goederen en het

budget. Voldoening is gemaximaliseerd waar de

er

indifferentiecurve aan de budgetlijn raakt.

Wanneer het budget van de consument stijgt, verschuift de budgetlijn evenwijdig naar rechts. Wanneer dat

fv

budget daalt, verschuift de budgetlijn evenwijdig naar links. Voor elk budget is er een evenwichtspositie waar een indifferentiecurve de budgetlijn raakt. Wanneer alle

pr oe

prijzen gehalveerd worden en het budget hetzelfde blijft, dan heb je eenzelfde verschuiving van de budgetlijn als wanneer het budget verdubbelt en de prijzen onveranderd blijven. Wanneer prijzen verdubbelen, verschuift de budgetlijn evenwijdig naar links. Een relatieve prijsverandering bij een van de producten doet de helling van de budgetlijn veranderen. Als de prijs van een product daalt, zal dat product beter verkopen waardoor er nieuwe

THEMA 1

LEVEL 4

evenwichtspunten (raakpunten met indifferentiecurven) ontstaan.

84

40

45

50

Kleding (aantal stuks per jaar)


Wanneer je op de indifferentiemap

Indifferentiemap en budgetlijn

meerdere budgetlijnen tekent waarbij

consumentenevenwicht genoemd. Op basis van die optimale goederencombinaties kun je de vraagcurve afleiden door de hoeveelheden bij de verschillende prijzen op een nieuwe grafiek uit te zetten. Een vraagcurve

l1 l2

30 25

l3

l4

l5

m

20 e

15 10

n

5 0

0

geeft het verloop van de gevraagde hoeveelheid bij verschillende prijzen weer. Ze verloopt dalend omdat een

20

30

40

50

60

Kleding (aantal stuks per jaar)

e© VA

consument meer wil kopen bij een

10

IN

goederencombinaties, ook wel

35

N

verandert, zijn er meerdere optimale

Schoenen (aantal paar per jaar)

de prijs van slechts een product

lagere prijs en minder wil kopen voor een hogere prijs.

Action 1— Werken met indifferentiecurven en budgetlijnen van popcorn.

si

Bekijk aandachtig grafiek 11. Punt a is de optimale goederencombinatie voor Rachid. Plots daalt de prijs

Welk nieuw punt is een mogelijke optimale goederencombinatie?

b

Waarom?

fv

er

a

THEMA 1

LEVEL 4

pr oe

1

85


45

IN

40 35 c

30 25

N

Popcorn (aantal zakjes per maand)

Grafiek 11: Budgetlijn Rachid films en popcorn

20

d

10 5 0

e© VA

a

15

0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Films (aantal per maand)

Teken op grafiek 12 een mogelijke indifferentiecurve waardoor de consument het consumentenevenwicht

si

2

ook kan bereiken. Duid dat punt aan.

er

60

fv

Product 2 (aantal stuks)

Grafiek 12: Consumentenevenwicht

pr oe

50 40 30 20 10

THEMA 1

LEVEL 4

0

86

0

5

10

15

20

25

Product 1 (aantal stuks)


3

Zijn de stellingen juist of fout? Kruis aan en verbeter de foute stellingen. JUIST a

FOUT

Elk punt op de indifferentiecurve levert voor de consument een verschillend

IN

nut op.

Door een stijging van het budget wordt de budgetlijn steiler.

c

Indifferentiecurven kunnen elkaar snijden.

d

De helling van de budgetlijn wordt minder steil, wanneer de prijs van het

e© VA

N

b

product op de x-as gedaald is.

si

Action 2— Budgetlijnen analyseren

er

Liesl heeft een budget van 100,00 euro per maand. Ze koopt daar mondmaskers en alcoholgel mee. Analyseer de grafieken. a

Welke conclusies kun je trekken over het budget, de prijzen van de

fv

producten en het aantal stuks van de producten? Vergelijk de andere grafieken telkens met de startsituatie in grafiek 13.

pr oe

GRAFIEK

CONCLUSIE

25

20 15 10 5 0

0 10 20 30 40 50 60 70 80 90

Mondmaskers (aantal stuks per maand)

LEVEL 4

Alcoholgel (aantal flesjes van 50 ml per maand)

Grafiek 13: Budgetlijn – beginsituatie

THEMA 1

b

87


GRAFIEK

CONCLUSIE

25 20

10

5 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90

Mondmaskers (aantal stuks per maand)

45

e© VA

Alcoholgel (aantal flesjes van 50 ml per maand)

Grafiek 15: Budgetlijn – situatie 2

40 35

30

25 20

15

10 5

0 20

40

60

80 100 120 140 160 180

si

0

Mondmaskers (aantal stuks per maand)

er 30 25 20

fv

Alcoholgel (aantal flesjes van 50 ml per maand)

Grafiek 16: Budgetlijn – situatie 3

15

5

pr oe LEVEL 4 THEMA 1

0 10 20 30 40 50 60

Mondmaskers (aantal stuks per maand)

88

10 0

IN

15

0

N

Alcoholgel (aantal flesjes van 50 ml per maand)

Grafiek 14: Budgetlijn – situatie 1


Action 3— Budgetlijnen tekenen Teken de budgetlijnen.

GEGEVEN Het budget bedraagt 40,00 euro per maand. Kies tussen een chocoladereep en een kilo aardbeien. De prijs van een chocoladereep bedraagt 2,00 euro per reep. De prijs per kilogram aardbeien bedraagt 4,00 euro.

Stel dat de prijs van beide producten verdubbelt. Teken de nieuwe budgetlijn in het oranje of het rood.

e© VA

b

IN

Teken de startsituatie in het blauw op basis van de volgende gegevens.

N

a

Aardbeien (in kg)

Grafiek 17: Budgetlijn chocoladerepen en aardbeien

12 10 8

si

6

er

4 2

0

5

10

fv

0

15

20

25

THEMA 1

LEVEL 4

pr oe

Chocoladerepen (aantal stuks)

89


Action 4— Budgetlijn met een rekenblad tekenen Micha gaat graag met zijn mama een koffie drinken en een eclair eten. Een koffie kost 2,00 euro terwijl een eclair 3,00 euro kost. Veronderstel dat het budget van Micha 60,00 euro bedraagt, dan is zijn budgetvergelijking: 60,00 = 2,00 * qk + 3,00 * qe. Teken met een rekenblad de budgetlijn. Raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes op iDiddit.

b

Noteer hier je berekeningen.

THEMA 1

LEVEL 4

pr oe

fv

er

si

e© VA

N

IN

a

90


Action 5— Een indifferentiecurve analyseren Analyseer de volgende indifferentiemap van Cédric die enerzijds graag boeken leest, en anderzijds ook heel graag zure matten lust. Vul de tabel aan. BOEKEN

ZURE MATTEN

A

N

B

e© VA

C D

b

IN

a

Welke conclusies kun je trekken wat betreft de tevredenheid van Cédric over combinaties A, B, C en D?

si

150 140 130 120 110

er

160

A

fv

Zure matten (aantal stuks)

Grafiek 18: Indifferentiemap Cédric

100 90

pr oe

80 70

D

60

C

50

B

40 30 20 10

1 2

3

4 5

6 7

8

9 10 11 12 13 14 15 16 Boeken (aantal stuks)

LEVEL 4

0

THEMA 1

0

91


Action 6— De indifferentiemap en de optimale goederencombinatie van twee producten tekenen

Hieronder vind je de punten van drie verschillende indifferentiecurven. Voor deze opdracht heb je de keuze.

Optie 1

Op een blad papier

Optie 2

Met een rekenblad

IN

Kies of je op een blad papier (optie 1) of met een rekenblad (optie 2) wilt werken. Vink de gekozen optie aan.

x2

x1

16

3

8

4

6

5

5

6

x2

x1

x2

1

19

1

15

2

10

2

6

3

5

3

3

4

4

4

2

5

3

5

1

4

6

De prijs van product 1 bedraagt 20,00 euro.

De prijs van product 2 bedraagt 5,00 euro.

Het budget bedraagt 100,00 euro.

fv

er

a

Teken de indifferentiecurven.

b

Teken de budgetlijn.

c

Welke combinatie is de optimale goederencombinatie?

pr oe LEVEL 4 THEMA 1 92

INDIFFERENTIECURVE 3

x1

si

2

INDIFFERENTIECURVE 2

e© VA

INDIFFERENTIECURVE 1

N

Raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes op iDiddit.

2


d

Bewaar de grafiek in je leerwerkboek (optie 1) of geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je

er

si

e© VA

N

IN

portfolio (optie 2).

Action 7— De vraagcurve afleiden

fv

Een consument moet kiezen tussen product 1 en product 2. Bekijk de punten van drie verschillende indifferentiecurven alsook drie verschillende budgetlijnen bij verschillende prijzen. Leid de vraagcurve af voor product 1.

b

Teken die op grafiek 20. Het budget van de consument bedraagt 60,00 euro.

c

Heb je extra hulp nodig, vul dan eerst de tabel in. PRIJS

LEVEL 4

HOEVEELHEID

THEMA 1

pr oe

a

93


60 55 50 45

IN

Product 2 (aantal stuks)

Grafiek 19: Indifferentiemap en budgetlijnen voor product 1 en 2

40 35 30 25 20

N

15 10 0

0

5

10

e© VA

5 15

20

25

30

35

40

45

Product 1 (aantal stuks)

4,50 4,00

si

Prijs (in euro)

Grafiek 20: Vraagcurve naar product 1

er

3,50 3,00

fv

2,50 2,00

pr oe

1,50 1,00 0,50

THEMA 1

LEVEL 4

0,00

94

0

10

20

30

40

50

60

70

80

Product 1 (aantal stuks)


Action 8— De vraagcurve van sneakers of pizza afleiden Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de Nike-sneakers of met de pizza. Vink de gekozen optie aan. Nike-sneakers

IN

Optie 1

Jolien houdt van schoenen. Haar voorkeur ligt bij Nike-sneakers, maar zij gebruikt haar budget natuurlijk ook voor andere producten. Hieronder vind je haar indifferentiemap. Haar budget bedraagt 800,00 euro per jaar.

Wanneer zij geen schoenen koopt, kan zij met haar budget 30 stuks van de andere producten kopen. De prijs

N

van Nike-sneakers bedraagt oorspronkelijk 100,00 euro. Teken de budgetlijn in het blauw.

b

Teken in het geel de budgetlijn wanneer de prijs van Nike-sneakers daalt naar 40,00 euro.

c

Teken in het groen de budgetlijn wanneer de prijs van Nike-sneakers stijgt naar 160,00 euro.

e© VA

a

si

31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

Nike-Sneakers (aantal paar)

LEVEL 4

1

pr oe

0

THEMA 1

fv

er

Andere producten (aantal stuks)

Grafiek 21.1: Indifferentiemap Jolien en Nike-sneakers

95


d

Leid de vraagcurve van Jolien naar Nike-sneakers af.

180,00 160,00 140,00

IN

Prijs per paar (in euro)

Grafiek 22.1: Vraagcurve van Jolien naar Nike-sneakers

120,00 100,00 80,00 60,00 20,00

0,00

0

1

2

3

4

5

6

7

8

N

40,00

9

10

Optie 2

e© VA

Nike-sneakers (aantal paar)

Pizza

Yasmine eet graag pizza maar ze moet haar budget natuurlijk ook voor andere producten gebruiken. Hieronder vind je haar indifferentiemap. Yasmines budget bedraagt 90,00 euro per maand. De prijs van de andere producten bedraagt gemiddeld 3,00 euro. De prijs van pizza bedraagt oorspronkelijk 15,00 euro. Teken de budgetlijn in het blauw.

b

Teken in het geel de budgetlijn wanneer de prijs van pizza daalt naar 5,00 euro.

c

Teken in het groen de budgetlijn wanneer de prijs van pizza stijgt naar 30,00 euro.

si

a

er

35

fv

Andere producten (aantal stuks)

Grafiek 21.2: Indifferentiemap Yasmine en pizza

30

pr oe

25 20 15 10

THEMA 1

LEVEL 4

5

96

0

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Pizza (aantal stuks)


d

Leid de vraagcurve van Yasmine naar pizza’s af.

35,00 30,00

IN

Prijs per pizza (in euro)

Grafiek 22.2: Vraagcurve van Yasmine naar pizza’s

25,00 20,00

N

15,00

5,00 0,00

0

2

4

6

e© VA

10,00

8

10 12 14 Pizza's (aantal)

BREAKING NEWS

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

er

si

1

fv

CHECKLIST

pr oe

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1

Ik kan een indifferentiecurve visualiseren.

2

Ik kan een budgetlijn visualiseren.

3

Ik kan de optimale goederencombinatie uit een

JA

KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

grafiek afleiden.

grafiek visualiseren. 5

Ik kan vanuit de optimale goederencombinatie de vraagcurve afleiden.

6

Ik kan aan de hand van de budgetvergelijking de

LEVEL 4

Ik kan de optimale goederencombinatie uit een

THEMA 1

4

budgetlijn tekenen. 97


LEVEL 3

IN

Hoe komt de prijs op de markt tot stand? INTRO Lees het verhaal van Jolien.

© Shutterstock / Adha Ghazali

er

si

e© VA

N

1

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

In het vorige Level maakte je kennis met Jolien. Jolien houdt niet alleen van schoenen maar ook van gamen. Zij heeft tientallen games zoals Call of Duty, GTA en FIFA. Volgend jaar verhuist het gezin van Jolien. Haar moeder wil dat ze de helft van haar games verkoopt. Het eerste weekend van mei vindt de jaarlijkse avondmarkt plaats waar Jolien haar games verkoopt. Per game vraagt ze 16,00 euro. De eerste klant wil meteen twee games kopen, maar wil slechts 10,00 euro per game betalen. Een tweede klant wil dan weer drie games kopen en is bereid om 9,00 euro per game te betalen. De klanten vinden de gevraagde prijs te hoog. Jolien zal de prijs met de klanten moeten bespreken om tot een overeenkomst te komen.

98

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe komt de prijs op de markt tot stand?


Waar doet het begrip ‘markt’ je aan denken?

2

In welke twee categorieën kun je de mensen op de markt indelen?

3

Wat is een consument?

4

Wat is een producent?

5

er

si

1

fv

e© VA

N

IN

Explore 1— Wat is een markt?

Op een markt staan er vaak meerdere kraampjes die fruit of schoenen verkopen. Wat zijn die verkopers

pr oe

onderling van elkaar?

MARKT

In de economie is een markt een plaats waar kopers en verkopers

Over welke markt gaat het in de Intro?

THEMA 2

6

LEVEL 3

van een goed of een dienst samenkomen en een prijs afspreken.

99


7

Je hoort de term ‘markt’ wel eens vallen in het nieuws. Over welke markten in de economie wordt er dan zoal gesproken?

Wie zou een concurrent van Jolien uit de Intro kunnen zijn?

9

In dit Level ligt je focus binnen de economische kringloop op de goederen- en dienstenmarkt. Je leert hier

N

IN

8

hoe het marktevenwicht van een product of dienst tot stand komt. In de economische kringloop bieden de

e© VA

bedrijven de producten aan en zijn het de gezinnen die de producten vragen.

si

Gezinnen

Arbeidsmarkt

Overheid

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

Markt van consumptiegoederen en -diensten

100

Geldstromen Goederen- en dienstenstroom

Bedrijven

Buitenland


Explore 2— Welke marktvormen zijn er?

a

Hoeveel aanbieders zijn er: veel, enkele of slechts een?

b

In welke mate verschillen de producten van elkaar. Kruis aan. Restaurant

geen verschil

e© VA

N

Bloemenveiling

IN

Bestudeer de volgende afbeeldingen.

geen verschil

gelijkaardig

gelijkaardig

verschillend

verschillend

Elektriciteitscentrale

er

si

Vliegtuigbouwer

geen verschil

gelijkaardig

gelijkaardig

verschillend

verschillend

fv

geen verschil

NMBS

pr oe

1

gelijkaardig verschillend

THEMA 2

geen verschil

LEVEL 3

© Shutterstock / Bjorn Beheydt

101


2

Welke markten zie je op de foto’s?

Markt

IN

Hoewel het allemaal markten zijn waar kopers en verkopers samenkomen, zijn er toch veel verschillen. Een markt wordt getypeerd door vier kenmerken. Aantal aanbieders: Zijn er veel of weinig aanbieders van dat product?

Homogeen of heterogeen product: Zijn de producten identiek of verschillen ze veel?

Transparantie van de markt: Kan de consument de prijzen en de kwaliteit gemakkelijk

N

vergelijken? Hoe gemakkelijker dat is, hoe transparanter de markt is.

Vrije toetreding tot of uittreding uit de markt: Kun je als nieuwe aanbieder gemakkelijk

e© VA

op die markt een bedrijf starten?

3

Er zijn vier bekende marktvormen: perfecte competitie of volkomen mededinging, monopolistische concurrentie, oligopolie en monopolie. Van monopolie heb je ongetwijfeld al gehoord. Wat is dat?

si

er

Good to know

Wanneer je die vier marktvormen op een lijn uittekent, dan staan monopolie en volkomen mededinging elk aan een uiteinde. Daartussen bevinden zich de andere twee vormen.

fv

VOLKOMEN MEDEDINGING

MONOPOLIE

veel aanbieders

een aanbieder

homogeen product

homogeen product

makkelijke toetreding tot en

zeer moeilijke toetreding tot

pr oe

uittreding uit een markt

THEMA 2

LEVEL 3

102

transparante markt

een markt —

weinig tot niet-transparante markt


4

SOORT

AANBIEDERS

PRODUCT

TOE- EN UITTREDING MARKT

N e© VA si

fv

er

TUIGEN

TRANS­PARAN­TIE

IN

BV. BLOEMEN

AANTAL

BV. RESTAURANTS BV. VLIEGBV. ELEK-

TRICITEIT RITTEN

VOLKOMEN 5

BV. TREIN-

CONCURRENTIE

MONO­POLIE

OLIGO­POLIE

MONOPOLIS­TISCHE

MEDEDINGING

Vul aan de hand van je antwoorden op vraag 1 de tabel in.

Voor dit jaar dien je enkel de perfecte competitie of volkomen mededinging te onthouden. Markeer

pr oe

daarom die rij in de tabel.

Good to know De perfecte competitieve markt is een economisch model dat in realiteit nauwelijks voorkomt. Het model wordt wel gebruikt om economische theorieën te ontwikkelen, zoals

THEMA 2

LEVEL 3

in dit Level.

103


Explore 3— Hoe verloopt de individuele vraag naar een product?

Voor de volgende opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 (Nike-sneakers) als je wat ondersteuning wilt. Kies

Nike-sneakers

Optie 2

Pizza

© Shutterstock / Anna Stasia

e© VA

N

Optie 1

IN

optie 2 (Pizza) als je een uitdaging wilt. Vink de gekozen optie aan.

Yasmine, een klasgenote van Jolien, eet graag

goed verdiend. Wat ze niet op de avondmarkt kon

pizza. Op zaterdag werkt ze in A.S.Adventure.edu

verkopen, heeft ze online via Vinted verkocht. Met

en verdient daarmee een aardig centje. Met dat

dat geld wil ze nu nieuwe schoenen kopen, bij

geld verwent ze zichzelf dan ook graag met een

voorkeur meerdere paren.

pizza, bij voorkeur meerdere keren per maand.

1

si

Jolien heeft aan de verkoop van haar games

Hoeveel paar kan Jolien kopen? Waarvan

1

fv

In de volgende tabel zie je hoeveel paar

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

2

104

Hoeveel pizza’s zal Yasmine kopen? Waarvan hangt dat af?

er

hangt dat af?

2

In de volgende tabel zie je hoeveel pizza’s

schoenen Jolien per maand voor een bepaalde

Yasmine per maand voor een bepaalde prijs

prijs zou kopen. Wat kun je afleiden uit de gele

zou kopen. Wat kun je afleiden uit de gele rij

rij in de tabel?

in de tabel?


Tabel 1.1

Tabel 1.2

SNEAKERS IN EURO

DOOR JOLIEN

13

5

40,00

9

4

70,00

6

3

100,00

4

2

130,00

2

1

160,00

1

5,00

11,00 15,00 21,00 26,00

e© VA

10,00

3

Surf via iDiddit naar een applicatie

30,00

Zet de gegevens van de tabel uit op een grafiek. Surf via iDiddit naar een applicatie

Tip:

die je uitlegt hoe je de vraagcurve op

die je uitlegt hoe je de vraagcurve op papier kunt tekenen.

a

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en de y-as.

Verdeel de assen zodat je de punten kunt uitzetten.

b

Zet de punten uit.

c

Verbind de punten met een blauwe rechte

si

b

er

lijn.

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en de y-as.

c

Zet de punten uit.

d

Verbind de uitgezette punten met een blauwe lijn.

Grafiek 1.1: Vraag naar Nike-sneakers door Jolien

Grafiek 1.2: Vraag naar pizza’s door Yasmine

0

1

2

3

4

5

6

7

X-as:

X-as:

THEMA 2

LEVEL 3

Y-as:

Y-as:

pr oe

fv

180,00 160,00 140,00 120,00 100,00 80,00 60,00 40,00 20,00 0,00

IN EURO

6

papier kunt tekenen. a

PRIJS PER PIZZA

PIZZA DOOR YASMINE

Zet de gegevens van de tabel uit op een grafiek.

Tip:

HOEVEELHEID

IN

HOEVEELHEID NIKE-SNEAKERS

3

GEVRAAGDE

PRIJS PER PAAR

N

GEVRAAGDE

105


De lijn die de punten met elkaar verbindt, is de vraagcurve of de vraag. a

Wat stel je vast in verband met het verloop van de vraagcurve?

b

Schrijf de letter V bij de curve.

c

Vul aan. Optie 1

Wanneer de prijs 70,00 euro bedraagt, vraagt Jolien

IN

4

paar

Nike-sneakers. Wanneer de prijs 130,00 euro bedraagt, vraagt Jolien

d

Wanneer de prijs 11,00 euro bedraagt, vraagt Yasmine

pizza’s.

Wanneer de prijs 15,00 euro bedraagt, vraagt Jolien

pizza’s.

e© VA

Optie 2

N

paar Nike-sneakers.

Waarom verloopt de vraagcurve zo?

Vraagcurve

Wanneer de prijs van het product verandert, is er een beweging langs of op de curve. Je gaat namelijk van het ene punt op de curve naar het andere punt op de curve.

De vraagcurve geeft het verband weer tussen de gevraagde hoeveelheid bij verschillende prijzen. De

si

individuele vraagcurve geeft weer hoeveel stuks een consument wil kopen bij verschillende prijzen. Bij indifferentiecurven leerde je namelijk dat dat bepaald wordt door de optimale goederencombinaties. Dat is waar de budgetlijn aan de indifferentiecurve raakt.

fv

er

Bij de vraagcurve is er dus een negatief verband tussen prijs en gevraagde hoeveelheid.

Good to know

pr oe

Voor het gemak wordt de vraagcurve vaak als een rechte voorgesteld. Maar meestal is dat een kromme zoals in het verhaal van Yasmine.

5

Je hebt de grafieken op papier gemaakt. Maak nu de grafiek met een rekenblad. Zoek op internet op hoe je

THEMA 2

LEVEL 3

dat moet doen of raadpleeg de ICT-fiche en de filmpjes.

106

a

Neem de tabel van jouw gekozen optie over in een werkmap.

b

Zorg ervoor dat de prijzen op twee cijfers na de komma worden afgerond en dat er een euroteken staat.

c

Geef de gegevens weer in een spreidingsdiagram.

d

Denk aan de benaming van de assen en kies een titel voor de grafiek. Tip:

e

Gebruik ‘Grafiekelementen’ om de assen te benoemen.

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


Explore 4— Wanneer kan de vraag naar een product veranderen?

Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan. Nike-sneakers

Optie 2

Pizza

IN

De vraag van Yasmine naar pizza (of een ander

ander product) blijft niet altijd hetzelfde. Er zijn

product) blijft niet altijd hetzelfde. Er zijn

verschillende redenen waarom de vraag van Jolien

verschillende redenen waarom de vraag van

stijgt of daalt bij gelijkblijvende prijzen.

Yasmine stijgt of daalt bij gelijkblijvende prijzen.

1

1

In elk van de volgende situaties verandert er

N

De vraag van Jolien naar Nike-sneakers (of een

In elk van de volgende situaties verandert er telkens een aspect. Ga na hoe die

de vraag van Jolien naar Nike-sneakers

verandering de vraag van Yasmine naar pizza

beïnvloedt. Markeer:

beïnvloedt. Markeer:

a

de oorzaak in het groen,

b

het gevolg in het blauw.

extra zondagsgeld. Voor de rest

a

de oorzaak in het groen,

b

het gevolg in het blauw.

Situatie 1

heeft daardoor extra inkomen. Voor

minder / meer sneakers kunnen en

de rest verandert er niets. Yasmine

willen kopen.

zal dan minder / meer pizza kunnen en willen kopen.

Puma heeft een nieuwe, flashy schoen ontworpen. Om die te

er

Situatie 2

Yasmine houdt niet alleen van pizza maar ook van durum. Stel dat ze de pizza even beu is en dat

volleybalteam. De voorkeur van

haar voorkeur verandert en uitgaat

Jolien verandert dus. Voor de rest

naar durum. Voor de rest verandert

verandert er niets. Jolien zal dan

er niets. Yasmine zal dan meer /

meer / minder Nike-sneakers kopen.

minder pizza kopen.

fv

sponsor van Joliens favoriete

De prijs van de Nike-sneakers blijft

pr oe Situatie 4

zaterdagavond in de horeca. Ze

verandert er niets. Jolien zal dus

promoten wordt Puma de nieuwe

Situatie 3

Yasmine werkt voortaan ook op

dezelfde, maar Adidas (concurrent)

Situatie 3

De prijs van de pizza’s blijft dezelfde, maar de lokale kebabzaak

verlaagt zijn prijzen. Joliens vraag

verlaagt de prijs van haar durum.

naar Nike-sneakers zal dus meer /

Dan zullen er meer / minder pizza’s

minder worden.

verkocht worden.

De overheid promoot het sporten waardoor meer mensen sporten. Er

Situatie 4

In de gemeente van Yasmine zijn recent veel jonge koppels komen

zullen dus meer / minder schoenen

wonen die carrière willen maken

verkocht worden.

en weinig tijd hebben om te koken. Daardoor is er meer / minder vraag naar pizza.

LEVEL 3

Situatie 2

Jolien krijgt voortaan van haar oma

si

Situatie 1

e© VA

telkens een aspect. Ga na hoe die verandering

THEMA 2

Optie 1

107


Verschuiving vraagcurve rechts Wanneer een bepaalde factor de vraag naar een product doet toenemen, zal de vraagcurve

Teken de situatie waarbij de vraag toeneemt. a

2

Teken de situatie waarbij de vraag toeneemt. a

Trek een pijl voor de richting van de

Trek een pijl voor de richting van de

verschuiving. b

verschuiving. b

Noem de eerste vraagcurve V1 en de

tweede vraagcurve V2.

180,00 160,00

Grafiek 2.2: Vraag naar pizza door Yasmine

Prijs in euro

140,00 120,00 100,00 80,00

35,00 30,00 25,00 20,00 15,00

60,00

10,00

40,00

5,00

20,00 0

1

2

0,00

3 4 5 6 7 8 9 Gevraagde hoeveelheid

0

2

4

6 8 10 12 14 16 18 Gevraagde hoeveelheid

si

0,00

tweede vraagcurve V2.

e© VA

Prijs in euro

Grafiek 2.1: Vraag naar Nike-sneakers door Jolien

Noem de eerste vraagcurve V1 en de

N

2

IN

naar rechts verschuiven. Dat betekent dat er voor elke prijs meer gevraagde hoeveelheid is.

er

Verschuiving vraagcurve links

Wanneer een bepaalde factor de vraag naar een product doet afnemen, zal de vraagcurve

fv

naar links verschuiven. Dat betekent dat er voor elke prijs minder gevraagde hoeveelheid is.

3

pr oe

Teken de situatie waarbij de vraag afneemt. a

Trek een pijl voor de richting van de

3

Teken de situatie waarbij de vraag afneemt. a

Trek een pijl voor de richting van de

verschuiving.

b

Noem de eerste vraagcurve V1 en de

verschuiving. b

tweede vraagcurve V2.

THEMA 2

Grafiek 3.2: Vraag naar pizza door Yasmine

180,00 160,00 140,00 120,00 100,00

80,00

35,00 30,00 25,00 20,00

60,00

15,00

40,00

10,00

20,00

5,00

0,00

108

tweede vraagcurve V2.

Prijs in euro

Prijs in euro

LEVEL 3

Grafiek 3.1: Vraag naar Nike-sneakers door Jolien

Noem de eerste vraagcurve V1 en de

0

1

2

3 4 5 6 7 8 9 Gevraagde hoeveelheid

0,00

0

2

4

6 8 10 12 14 16 18 Gevraagde hoeveelheid


Markeer de tendens in de samenvattende tabel. FACTOR DIE DE VRAAG

FACTOR NEEMT TOE

Inkomen van de

Vraagcurve verschuift naar

Vraagcurve verschuift naar

consument

links / rechts.

links / rechts.

Vraag neemt af / toe.

Vraag neemt af / toe.

Voorkeur van de

Vraagcurve verschuift naar

Vraagcurve verschuift naar

consument

links / rechts.

links / rechts.

Vraag neemt af / toe.

Vraag neemt af / toe.

Prijs van een

Vraagcurve verschuift naar

Vraagcurve verschuift naar

substitutiegoed

links / rechts.

Grootte van bevolking of bevolkingsgroep

links / rechts.

Vraag neemt af / toe.

e© VA

Vraag neemt af / toe.

IN

FACTOR NEEMT AF

KAN BEÏNVLOEDEN

N

4

Vraagcurve verschuift naar

Vraagcurve verschuift naar

links / rechts.

links / rechts.

Vraag neemt af / toe.

Vraag neemt af / toe.

Wat zijn substitutieproducten?

6

In de bovenstaande situaties heb je een voorbeeld gezien van

si

5

fv

Je hebt de verschuivingen van de grafiek op papier gemaakt. Maak nu de verschuivingen van de grafieken met een rekenblad. Zoek op internet hoe je dat moet doen of raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes. a

Op iDiddit vind je een werkmap met de cijfergegevens.

b

Zorg ervoor dat de prijzen op twee cijfers na de komma

pr oe

7

er

substitutieproducten. Over welke twee producten gaat het?

worden afgerond en dat er een euroteken staat.

c

Ontwerp de grafieken.

d

Denk aan de benaming van de assen en kies een titel voor de grafiek.

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je

LEVEL 3

portfolio.

THEMA 2

e

109


Explore 5— Hoe verloopt de collectieve vraag naar een product?

Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan. Nike-sneakers

Optie 2

Pizza

e© VA

N

IN

Optie 1

© Shutterstock / Robert Way

1

Jolien is niet de enige die interesse heeft in

Haar twee bff’s, Dilara en Merel, zijn ook

Mauro zijn ook grote fan van Nike. Bestudeer

grote pizzafans. Bestudeer hoe de vraagcurve

hoe de vraagcurve van de drie vrienden

van de drie vriendinnen eruitziet.

HOEVEELHEID

IN EURO

PRIJS PER PIZZA

PIZZA

IN EURO

MAURO

6

7

5

10,00

13

16

15

5,00

5

6

4

40,00

9

12

11

11,00

4

5

3

70,00

6

9

8

15,00

3

4

2

100,00

4

7

6

21,00

2

3

1

130,00

2

5

4

26,00

1

2

0

160,00

1

4

3

30,00

fv

MILS

pr oe LEVEL 3

GEVRAAGDE HOEVEELHEID

NIKE-SNEAKERS

NIKE-SNEAKERS JOLIEN

Tabel 2.2

PRIJS PER PAAR

er

GEVRAAGDE

si

Tabel 2.1

THEMA 2

Yasmine is niet de enige die graag pizza eet.

Nike-sneakers. Haar vriend Mils en zijn lief

eruitziet.

110

1

YASMINE DILARA MEREL


Stel dat de drie vrienden de volledige markt

2

Stel dat de drie vriendinnen de volledige

voorstellen en dus alle vragers zijn op de

markt voorstellen en dus alle vragers zijn op

markt van Nike-sneakers.

de markt van pizza.

a

Wat is de totale vraag naar de sneakers?

a

Wat is de totale vraag naar pizza?

b

Hoe wordt dat cijfer berekend?

b

Vul de tabel aan.

IN

2

Tabel 3.1 TOTALE GEVRAAGDE

NIKE-SNEAKERS

GEVRAAGDE

PRIJS PER PIZZA

HOEVEELHEID

IN EURO

e© VA IN EURO

NIKE-SNEAKERS 18 15 12 9

PIZZA

10,00

5,00

40,00

11,00

70,00

15,00

100,00

21,00

130,00

26,00

si

6

30,00

160,00

er

3

Zet de gegevens van de tabel uit op de grafiek. a

TOTALE

PRIJS PER PAAR

HOEVEELHEID

3

N

Tabel 3.2

3

Zet de gegevens van de tabel uit op de grafiek.

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en a

fv

de y-as.

b

kunt uitzetten.

Zet de punten uit.

c

b

Verbind de uitgezette punten met een

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en de y-as.

blauwe rechte lijn.

pr oe

Verdeel de assen zodat je de punten

c

Zet de punten uit.

d

Verbind de uitgezette punten met een blauwe lijn.

Grafiek 4.1: Vraag naar Nike-sneakers door alle

Grafiek 4.2: Vraag naar pizza door alle vragers

vragers

180,00 160,00

LEVEL 3

140,00 120,00 100,00

THEMA 2

80,00 60,00

Y-as:

Y-as:

40,00 20,00 0,00

X-as:

0

5

10

15

20

X-as:

111


COLLECTIEVE VRAAG

De collectieve vraag of de marktvraag is het verband tussen de prijs van een product en de gevraagde hoeveelheid van een product door

4

IN

alle consumenten. Het is de som van de individuele vraagfuncties.

Maak nu Action 1 en 2.

Explore 6— Hoe verloopt het individuele aanbod van een

N

product?

e© VA

Een verkoper wil natuurlijk zoveel mogelijk verdienen. Hoe hoger de verkoopprijs per stuk, hoe meer winst de verkoper maakt. Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan. Optie 1

Optie 2

In de volgende tabel zie je hoeveel Nike-

1

Pizza

Pizzeria Luigi verkoopt de beste pizza’s. In de

sneakers een verkoper wil verkopen bij

volgende tabel zie je hoeveel pizza’s hij wil

verschillende prijzen. Wat kun je afleiden uit

verkopen bij verschillende prijzen. Wat kun je

de gele rij in de tabel?

afleiden uit de gele rij in de tabel?

fv

er

si

1

Nike-sneakers

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

Tabel 4.1

112

Tabel 4.2

AANGEBODEN

PRIJS PER PAAR

AANGEBODEN

HOEVEELHEID

SNEAKERS

HOEVEELHEID

NIKE-SNEAKERS

IN EURO

PIZZA’S

0

10,00

0

5,00

1

40,00

3

11,00

2

70,00

6

15,00

3

100,00

10

21,00

4

130,00

12

26,00

5

160,00

13

30,00

PRIJS PER PIZZA IN EURO


2

Zet de gegevens van de tabel nu uit op een

Zet de gegevens van de tabel uit op een

grafiek.

grafiek. Surf via iDiddit naar een applicatie

Tip:

die je uitlegt hoe je de aanbodcurve

Surf via iDiddit naar een applicatie

Tip:

die je uitlegt hoe je de aanbodcurve

op papier kunt tekenen. a

op papier kunt tekenen. a

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en

Verdeel de assen zodat je de punten

de y-as.

kunt uitzetten.

b

Zet de punten uit.

c

Verbind de uitgezette punten met een

b

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en de y-as.

rode rechte lijn.

IN

2

c

Zet de punten uit.

d

Verbind de uitgezette punten met een

Grafiek 5.1: Aanbod van Nike-sneakers door één

180,00 160,00

35,00

140,00

30,00

120,00

25,00 20,00

80,00

15,00

60,00

0

1

2

4

5

6

0,00

0

2

4

6

8

10

12

14

X-as:

De lijn die de punten met elkaar verbindt, is de aanbodcurve of het aanbod. a

Wat stel je vast over het verloop van de aanbodcurve?

b

Schrijf de letter A bij de curve.

c

Vul aan.

fv

3

3

5,00

er

X-as:

si

20,00

Y-as:

10,00

40,00

pr oe

Optie 1

Optie 2

Wanneer de prijs 100,00 euro bedraagt, biedt de verkoper paar Nike-sneakers te koop aan. Wanneer de prijs 70,00 euro bedraagt, daalt de aangeboden hoeveelheid naar

paar Nike-sneakers.

Wanneer de prijs 15,00 euro bedraagt, biedt de verkoper

hoeveelheid naar d

Waarom verloopt de aanbodcurve zo?

pizza’s.

LEVEL 3

pizza’s te koop aan. Wanneer de prijs 21,00 euro bedraagt, stijgt de aangeboden

THEMA 2

Y-as:

100,00

0,00

Grafiek 5.2: Aanbod van pizza’s door Luigi

e© VA

verkoper

N

rode lijn.

113


Aanbodcurve Wanneer de prijs van het product verandert, heb je een beweging langs of op de curve. Je gaat namelijk van het ene punt op de curve naar het andere punt op de curve. De individuele aanbodcurve geeft het verloop van de aangeboden hoeveelheid bij verschillende prijzen. Ze geeft weer hoeveel stuks de producenten / verkopers willen verkopen bij verschillende

4

IN

prijzen.

Je hebt de grafiek op papier gemaakt. Maak nu de grafiek met een rekenblad. Zoek op internet op hoe je

N

dat moet doen of raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes op iDiddit. Neem de tabel van jouw gekozen optie over in een werkmap.

b

Zorg ervoor dat de prijzen op twee cijfers na de komma worden afgerond en dat er een euroteken staat.

c

Ontwerp de grafiek.

d

Denk aan de benaming van de assen en kies een titel voor de grafiek.

e

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

e© VA

a

Explore 7— Waardoor kan het aanbod veranderen? Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan.

1

Nike-sneakers

si

Optie 1

In elk van de volgende situaties verandert er

er

telkens een aspect. Wat gebeurt er? Markeer:

Optie 2

1

Pizza

In elk van de volgende situaties verandert er telkens een aspect. Wat gebeurt er? Markeer:

de oorzaak in het groen,

a

de oorzaak in het groen,

b

het gevolg in het blauw.

b

het gevolg in het blauw.

fv

a

Situatie 1

Als er meer aanbieders van Nikesneakers komen, worden er meer /

Situatie 1

pr oe

minder Nike-sneakers aangeboden of

Als er meer aanbieders van pizza komen, worden er meer / minder pizza’s aangeboden of verkocht.

verkocht.

Situatie 2

Als de prijzen van de grondstoffen van sneakers gaan dalen, worden er meer / minder Nike-sneakers

THEMA 2

LEVEL 3

aangeboden of verkocht.

114

© Shutterstock / 2p2play

Situatie 2

Als de prijzen van de grondstoffen dalen, worden er meer / minder pizza’s aangeboden of verkocht.


Verschuiving aanbodcurve rechts Wanneer een bepaalde factor het aanbod aan een product doet toenemen, zal de aanbodcurve naar rechts verschuiven. Dat betekent dat er voor elke prijs meer aangeboden

2

Teken de situatie waarbij het aanbod

Teken de situatie waarbij het aanbod

toeneemt.

toeneemt.

a

a

Trek een pijl voor de richting van de

van de verschuiving.

verschuiving. b

Noem de eerste aanbodcurve A1 en de

tweede aanbodcurve A2.

Grafiek 6.2: Aanbod van pizza’s door Luigi

A

160,00 140,00

Prijs in euro

Prijs in euro

180,00

120,00 100,00 80,00 40,00 20,00

3

0

1

2

3

4

5

6

7

8

25,00 20,00 15,00 5,00 0,00

9

Aangeboden hoeveelheid

er

0,00

Het aanbod kan ook op een andere manier

fv

veranderen. Markeer:

A

30,00

10,00

si

60,00

35,00

3

0

2

4

6

8

10

a

de oorzaak in het groen,

het gevolg in het blauw.

b

het gevolg in het blauw.

pr oe

de oorzaak in het groen,

Situatie 4

sneakers failliet gaan, dan worden

Situatie 3

failliet gaan, dan worden er meer / minder pizza’s aangeboden of

aangeboden of verkocht.

verkocht.

sneakers stijgen, dan worden er meer /

18

Als er veel aanbieders van pizza

er meer / minder Nike-sneakers

Als de prijzen van grondstoffen van

16

veranderen. Markeer:

b

Als er veel aanbieders van Nike-

14

Het aanbod kan ook op een andere manier

a

Situatie 3

12

Aangeboden hoeveelheid

Situatie 4

Als de prijzen van de grondstoffen stijgen, dan worden er meer /

minder Nike-sneakers aangeboden of

minder pizza’s aangeboden of

verkocht.

verkocht.

LEVEL 3

Grafiek 6.1: Aanbod van Nike-sneakers door één verkoper

Noem de eerste aanbodcurve A1 en de

THEMA 2

tweede aanbodcurve A2.

e© VA

b

Trek een pijl voor de richting

N

2

IN

hoeveelheid is.

115


Verschuiving aanbodcurve links Wanneer een bepaalde factor het aanbod aan een product doet afnemen, zal de aanbodcurve

Teken de situatie waarbij het aanbod afneemt. a

4

Teken de situatie waarbij het aanbod afneemt. a

Trek een pijl voor de richting van de verschuiving.

b

verschuiving. b

Noem de eerste aanbodcurve A1 en de

tweede aanbodcurve A2.

Grafiek 7.2: Aanbod van pizza door Luigi

e© VA

verkoper

180,00

A

160,00 140,00

Prijs in euro

Prijs in euro

Noem de eerste aanbodcurve A1 en de tweede aanbodcurve A2.

Grafiek 7.1: Aanbod van Nike-sneakers door één

120,00 100,00 80,00 60,00

35,00 25,00 20,00 10,00

0

1

2

5,00

si

20,00

3

4

5

0,00

6

0

2

Aangeboden hoeveelheid

4

6

8

10

Markeer de tendens in de samenvattende tabel. Geef aan wat er met het aanbod gebeurt wanneer die

fv

factor afneemt of toeneemt.

FACTOR NEEMT AF

FACTOR NEEMT TOE

Aantal producenten

Aanbod daalt / stijgt

Aanbod daalt / stijgt

Kosten voor de productie / prijs grondstoffen

Aanbod daalt / stijgt

Aanbod daalt / stijgt

pr oe

FACTOR DIE HET AANBOD KAN BEÏNVLOEDEN

6

Je hebt de verschuivingen van de grafiek op papier gemaakt. Maak nu de verschuivingen van de curven met een rekenblad. Zoek op internet op hoe je dat moet doen of raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes op

THEMA 2

LEVEL 3

iDiddit.

116

12

14

Aangeboden hoeveelheid

er

5

A

30,00

15,00

40,00 0,00

Trek een pijl voor de richting van de

N

4

IN

naar links verschuiven. Dat betekent dat er voor elke prijs minder aangeboden hoeveelheid is.

a

Op iDiddit vind je een werkmap met de cijfergegevens.

b

Zorg ervoor dat de prijzen op twee cijfers na de komma worden afgerond en dat er een euroteken staat.

c

Ontwerp de grafieken.

d

Denk aan de benaming van de assen en kies een titel voor de grafiek.

e

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


Explore 8— Hoe verloopt het collectieve aanbod van een product?

Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan. Optie 2

Op de Nike-sneakermarkt zijn er meerdere

1

Pizza

Niet alleen pizzeria Luigi verkoopt pizza’s. In

verkopers van Nike-sneakers. Bestudeer hoe

de tabel zie je hoeveel pizza’s Luigi en zijn

de aanbodcurve van drie verschillende Nike-

conculega’s willen verkopen bij verschillende

verkopers eruitziet.

prijzen. Bestudeer hoe de aanbodcurve van

N

1

Nike-sneakers

IN

Optie 1

drie verschillende aanbieders eruitziet. Tabel 5.2 AANGEBODEN HOEVEELHEID

HOEVEELHEID

PAAR NIKE-

VER-

VER-

KOPER 1

KOPER 2

KOPER 3

0

2

4

1

3

5

2

4

6

3

5

PIZZA

SNEAKERS

PIZZA IN EURO

PIZZA

PIZZA

PIZZA

LUIGI

ROMA

MARIO

10,00

0

3

2

5,00

40,00

3

6

5

11,00

70,00

6

9

8

15,00

100,00

10

13

12

21,00

er

7

PRIJS PER

IN EURO

si

VER-

6

8

130,00

12

15

14

26,00

7

9

160,00

13

16

15

30,00

pr oe

fv

5

AANGEBODEN

PRIJS PER

NIKE-SNEAKERS

4

e© VA

Tabel 5.1

Ga ervan uit dat de drie Nike-verkopers de

2

Ga ervan uit dat de drie pizzeria’s de

volledige markt voorstellen en dat zij dus alle

volledige markt voorstellen en dat zij dus alle

aanbieders zijn op de Nike-sneakermarkt.

aanbieders zijn op de markt. Bereken nu het

Bereken het totale aanbod van Nike-sneakers.

totale aanbod van pizza’s.

THEMA 2

2

LEVEL 3

© Shutterstock / Qiongna Liao

117


Tabel 6.2

Tabel 6.1 TOTALE AANGEBODEN

40,00

70,00

100,00

130,00

160,00

3

Zet de gegevens van de tabel uit op een grafiek.

11,00 15,00 21,00 26,00

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en

Zet de gegevens van de tabel uit op een

a

Verdeel de assen zodat je de punten

b

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en

c

Zet de punten uit.

d

Verbind de uitgezette punten met een

kunt uitzetten.

Zet de punten uit.

Verbind de uitgezette punten met een

de y-as.

si

rode rechte lijn.

er

Grafiek 8.1: Aanbod van Nike-sneakers door alle

rode lijn. Grafiek 8.2: Aanbod van pizza door alle aanbieders

aanbieders

180,00

fv

160,00 140,00 120,00

pr oe

100,00 80,00 60,00

Y-as:

Y-as:

40,00 20,00 0,00

0

5

X-as:

THEMA 2

LEVEL 3

4

118

30,00

grafiek.

de y-as. c

IN

5,00

N

e© VA

10,00

b

IN EURO

PIZZA’S

a

PIZZA

HOEVEELHEID

IN EURO

NIKE-SNEAKERS

PRIJS PER

AANGEBODEN

NIKE-SNEAKERS

HOEVEELHEID

3

TOTALE

PRIJS PER PAAR

Maak nu Action 3.

10

15

20

25

X-as:


Collectieve aanbod Het collectieve aanbod is het verband tussen de prijs van een product en de aangeboden hoeveelheid van dat product door alle producenten. Het is de som van de individuele

IN

aanbodfuncties.

Explore 9— Waar zijn de vraag en het aanbod op de markt

N

gelijk?

Je stelt vast dat kopers liever minder betalen en verkopers liever tegen een hogere prijs verkopen. Om toch

e© VA

tot een aankoop of verkoop over te gaan, komen kopers en verkopers, of vragers en aanbieders, samen op de markt. Daar spreken ze af welke hoeveelheid ze bereid zijn te verhandelen tegen een overeengekomen prijs. Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Vink de gekozen optie aan. Optie 1

Je vindt de gevraagde en aangeboden hoeveelheid in de tabel.

Tabel 7.1

TOTALE AANGEBODEN

PRIJS PER PAAR

HOE­VEEL­HEID NIKE-SNEAKERS

HOEVEELHEID NIKE-SNEAKERS

IN EURO

18

6

10,00

15

9

40,00

12

12

70,00

9

15

100,00

6

18

130,00

3

21

160,00

pr oe

fv

er

si

TOTALE GE­VRAAG­DE

Vervolledig de grafiek.

Tip:

Surf via iDiddit naar een applicatie die je uitlegt hoe je de vraag- en aanbodcurve op papier kunt tekenen.

a

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en de y-as.

b

Verbind de uitgezette punten. Controleer of je ze in de tabel vindt.

LEVEL 3

2

THEMA 2

1

Nike-sneakers

119


Grafiek 9.1: Vraag en aanbod van Nike-sneakers op de totale markt

170,00 160,00 150,00 140,00

IN

130,00 120,00 110,00 100,00 90,00 80,00

N

70,00 60,00

Y-as:

40,00 30,00 20,00 10,00 0,00

0

3

X-as:

e© VA

50,00

6

9

12

15

18

21

24

3 Waar de vraagcurve en de aanbodcurve snijden, is de markt in evenwicht. Vraag en aanbod zijn daar gelijk. In dat snijpunt is er enerzijds een evenwichtshoeveelheid voor twaalf paar Nike-sneakers en anderzijds

si

een evenwichtsprijs van 70,00 euro.

Trek een lijn vanuit het snijpunt naar de evenwichtshoeveelheid en de evenwichtsprijs.

b

Noem dat snijpunt ‘e’. Dat staat voor marktevenwicht.

er

a

fv

Symbolen

Net als in wiskunde, gebruikt het vak economie ook symbolen.

Aangeboden hoeveelheid: qa

pr oe

Gevraagde hoeveelheid: qv (q komt van quantity)

Prijs: p

Evenwichtshoeveelheid: qe

— —

Evenwichtsprijs: pe Marktevenwicht: e

THEMA 2

LEVEL 3

Gebruik voortaan die symbolen.

120


Optie 2 1

Pizza

Je vindt de gevraagde en aangeboden hoeveelheid in de tabel.

Tabel 7.2 TOTALE AANGEBODEN

PRIJS PER PIZZA

HOE­VEEL­HEID PIZZA

HOEVEELHEID PIZZA

IN EURO

44

5

5,00

32

14

11,00

23

23

15,00

17

35

11

41

2

N 21,00 26,00

e© VA

8

IN

TOTALE GE­VRAAG­DE

44

30,00

Noteer de gegevens uit de tabel in de grafiek en teken de curven.

Tip:

Surf via iDiddit naar een applicatie die je uitlegt hoe je de vraag- en aanbodcurve op papier kunt tekenen.

Verdeel de assen zodat je de punten kunt uitzetten.

b

Schrijf de juiste benaming bij de x-as en de y-as.

c

Zet de punten uit.

d

Verbind de uitgezette punten.

er

si

a

Y-as:

pr oe

fv

Grafiek 9.2: Vraag en aanbod van pizza op de totale markt

THEMA 2

LEVEL 3

X-as:

121


3

Waar de vraagcurve en de aanbodcurve snijden, is de markt in evenwicht. Vraag en aanbod zijn daar gelijk. In dat snijpunt is er enerzijds een evenwichtshoeveelheid van 23 pizza’s en anderzijds een evenwichtsprijs van 15,00 euro. Trek een lijn vanuit het snijpunt naar de evenwichtshoeveelheid en de evenwichtsprijs.

b

Noem dat snijpunt ‘e’. Dat staat voor marktevenwicht.

IN

a

Symbolen Net als in wiskunde, gebruikt het vak economie ook symbolen. —

Gevraagde hoeveelheid: qv (q komt van quantity) Aangeboden hoeveelheid: qa

Prijs: p

Evenwichtshoeveelheid: qe

— —

Evenwichtsprijs: pe Marktevenwicht: e

e© VA

N

Gebruik voortaan die symbolen.

4

Na de eerste negen Explores, merk je al hoe de prijs van een product of dienst tot stand komt. Hoe wordt

5

si

de prijs van een product bepaald?

Je hebt de grafieken op papier gemaakt. Maak nu de grafiek met een rekenblad. Zoek op internet op hoe je

er

dat moet doen of raadpleeg de ICT-fiches en de filmpjes op iDiddit. Neem de tabel van jouw gekozen optie over in een werkblad.

b

Zorg ervoor dat de prijzen op twee cijfers na de komma worden afgerond en dat er een euroteken

fv

a

staat.

Ontwerp nu de grafiek.

d

Denk aan de benaming van de assen en kies een titel voor de grafiek.

e

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

pr oe

c

THEMA 2

LEVEL 3

6

122

Maak nu Action 4.


Explore 10—

Lees de volgende krantenknipsels. a

Duid op de grafiek de oorspronkelijke evenwichtsprijs en de evenwichtshoeveelheid aan met een

b

Teken de verschuiving.

c

Duid op de grafiek de nieuwe evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid aan met een groene

d

IN

1

Waarom is het belangrijk om over vraag en aanbod te leren?

blauwe stippellijn. Benoem die met pe1 en qe1.

stippellijn. Benoem die met pe2 en qe2.

Geef aan wat er gebeurt met de evenwichtsprijs en de evenwichtshoeveelheid (stijgen, dalen of gelijk

N

blijven).

e© VA

1

Door de hogere vraag naar ruwe aardolie vanuit China, India en de VS werd bijna 30 % meer betaald voor een vat. Dat effect sijpelde door in de brandstofprijzen.

SITUATIE

qe

er

si

p

pe

fv

q

pr oe

2

Door de slechte oogst van aardappelen stijgt de prijs van frieten in de frituur SITUATIE

pe

qe

THEMA 2

LEVEL 3

p

q

123


3 Vraag naar iPhone daalt, Apple verlaagt prijs

pe

e© VA

N

p

qe

IN

SITUATIE

q

4

si

Aanbod aan appels groter dankzij goede appeloogst en meer invoer

SITUATIE

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

p

124

q

pe

qe


Lees de krantenknipsels. Wat leid je eruit af? Markeer de tendens. a

Wanneer de vraag naar een product stijgt omdat het bijvoorbeeld populair is, willen meer / minder consumenten dat product. Dat betekent dat er minder producten beschikbaar zijn voor meer vragers. Daardoor zullen mensen tegen elkaar opbieden en zal de prijs stijgen / dalen.

b

Wanneer er een nieuwe iPhone op de markt komt, verliest de vorige versie aan populariteit. Daardoor oude model niet verkocht krijgen, doen ze de prijs stijgen / dalen.

2

e© VA

N

1

IN

zullen meer / minder mensen dat model kopen. De vraag daalt / stijgt dus. Omdat de verkopers het

Door de gestegen vraag naar ruwe

© Shutterstock / r.classen

aardolie vanuit China, India en de VS werd

Door minder vraag naar iPhones ziet

dat effect sijpelde door in de prijzen voor

Apple zich genoodzaakt de prijs te

brandstoffen.

verlagen.

3

Bron: tijd.be, januari 2019

er

Bron: hln.be, 2019-03-22

si

bijna 30 % meer betaald voor een vat. En

In 2018 is de prijs van een woonhuis in ons land

fv

met 4,7 procent gestegen. ‘Aan de ene kant lagen de rentevoeten voor woonkredieten erg laag. Dat zet vooral jongere mensen ertoe aan om de stap te zetten om een huis te kopen. Tegelijk merken we

pr oe

2

dat investeerders actiever geworden zijn omdat ze op zoek zijn naar wat extra rendement of naar een veilige haven.’

THEMA 2

LEVEL 3

Bron: vrt.be, 2019-01-21

125


4 De prijs van palladium is de laatste weken hard aan het stijgen. Inmiddels is het edelmetaal zo hard in prijs gestegen dat het op weg is zijn beste maand te hebben sinds november 2016.

IN

Oorzaak van de stijging is de toegenomen vraag vanuit de autosector. In de katalysatoren van benzineauto’s zit namelijk palladium verwerkt. En de vraag naar benzineauto’s stijgt op dit moment, aangezien overheden het van dieselauto’s bevatten meestal platina.

N

gebruik van dieselauto’s ontmoedigen. De katalysatoren

Het aanbod van palladium is nog niet in staat om aan de sterk toegenomen vraag te voldoen. Daarnaast maar verder aanwakkeren. Bron: tijd.be, 2019-02-26

Prijszetting

e© VA

dreigt er een staking van Zuid-Afrikaanse mijnwerkers. Dat doet de zorgen omtrent het aanbod alleen

De prijs van een product komt tot stand door de vraag naar en het aanbod van dat product.

4

si

Vul de zinnen aan. Benoem de juiste verbanden tussen vraag en aanbod en de evenwichtsprijs. Als de vraag stijgt,

.

b

Als de vraag daalt,

.

c

Als het aanbod stijgt,

.

d

Als het aanbod daalt,

.

er

a

fv

3

Denk even aan de markt van elektrische auto’s. Wat gebeurt er met de prijs van een elektrische auto als

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

naast Tesla, nog vele andere producenten elektrische auto’s aanbieden?

126


TO THE POINT De term markt wordt in de economie gebruikt voor de plaats waar vragers (kopers) en aanbieders (verkopers) elkaar ontmoeten, net zoals dat op de markt in jouw buurt het geval is. Er zijn verschillende marktvormen. Dat betekent dat een bepaalde markt kan

het aantal aanbieders,

een homogeen of heterogeen product,

de transparantie van de markt,

de vrije toetreding tot of uittreding uit de markt.

e© VA

In dit Level gaat het om de marktvorm perfecte

N

Een markt wordt getypeerd door vier kenmerken: –

VIDEO

IN

verschillen van de andere.

competitie of volkomen mededinging. In die marktvorm

zijn er veel vragers en aanbieders. De markt is transparant wat betekent dat de consument makkelijk toegang heeft tot informatie over prijs en kwaliteit. De producten zijn homogeen en aanbieders kunnen de markt gemakkelijk betreden of verlaten.

De vragers (of ook consumenten) laten zich beïnvloeden

door de prijs. Ze zijn bereid een bepaalde prijs te betalen wanneer die in overeenstemming is met de kwaliteit,

zoniet zullen ze snel overstappen naar de concurrent. Hoe hoger de prijs van het product, hoe lager de gevraagde

si

hoeveelheid (qv) van de consumenten. Omgekeerd geldt

uiteraard: hoe lager de prijs, hoe groter de gevraagde hoeveelheid. Wanneer de prijs wijzigt, heb je een

er

beweging langs de curve. Als je de vraagcurve van een

consument bekijkt, heb je een individuele vraagcurve (individuele vraag). Wanneer je de vraagcurven van alle consumenten optelt, of de vraag van alle vragers samenneemt, krijg je de collectieve

fv

vraagcurve.

De aanbieders (of producenten) zorgen ervoor dat de prijs die ze voor hun product vragen, hun kosten voor de productiefactoren dekt. Hoe hoger de prijs, hoe meer winst de producenten maken.

pr oe

Bij een hogere prijs zullen ze dan ook meer willen aanbieden en zal de aangeboden hoeveelheid (qa)

stijgen. Hoe lager de prijs, hoe minder ze willen aanbieden. Wanneer de prijs wijzigt, heb je een

beweging langs de curve. Als je de aanbodcurve bekijkt van één producent, heb je een individuele aanbodcurve (individueel aanbod). Wanneer je de aanbodcurven van alle producenten optelt, of het aanbod van alle aanbieders samenneemt, krijg je de collectieve aanbodcurve. Op de markt komt dan de evenwichtsprijs of marktprijs (pe) tot stand. Bij die evenwichtsprijs hoort ook de evenwichtshoeveelheid (qe). Het is bij de

THEMA 2

LEVEL 3

evenwichtsprijs dat qa en qv gelijk zijn.

127


Er zijn bepaalde externe factoren die de vraag kunnen beïnvloeden en een verschuiving van de vraagcurve tot gevolg hebben. Die oorzaken zijn bijvoorbeeld: wijziging van het inkomen, wijziging in de voorkeur (voor een product of dienst) van de consument,

wijziging in het aantal consumenten,

wijziging in de prijs van een substitutiegoed.

IN

– –

Als er een toename is bij een van die factoren, zal de vraagcurve naar rechts verschuiven. Als er een afname is, zal de curve naar links verschuiven.

Een substitutiegoed is een goed dat voor de consument kan dienen als een vervangmiddel voor het

N

oorspronkelijke product. Zo kunnen elektrische auto’s en dieselauto’s substitutiegoederen zijn van elkaar.

e© VA

Er zijn ook factoren die het aanbod beïnvloeden en dus de aanbodcurve doen verschuiven. Zo kan: –

het aantal producenten wijzigen,

er een technologische vernieuwing (in de productiemethode bijvoorbeeld) zijn,

de kostprijs voor de productie (en de verkoop) veranderen.

Bij de eerste twee factoren doet een toename de aanbodcurve naar rechts verschuiven. Het aanbod neemt dus toe. Als de kostprijs echter toeneemt, wordt het duurder om te produceren en zal de producent minder aanbieden. Omgekeerd geldt dat bij een afname van de eerste twee factoren de aanbodcurve naar links verschuift en het aanbod afneemt. Wanneer de kostprijs daalt en het produceren goedkoper wordt, zal het aanbod toenemen en de curve naar rechts verschuiven. In het vraag- en aanbodschema zal door die verschuivingen ook de prijs veranderen. In welke mate

si

de prijs verandert, is niet altijd correct te bepalen. Er zijn immers verschillende factoren die tegelijk

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

op de vraag en het aanbod kunnen inspelen.

128


Action 1— Vraag naar filmtickets en tennisrackets Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de filmtickets of met de tennisrackets. Vink de gekozen optie aan. Filmtickets

Cem houdt ervan om naar goede actiefilms zoals The Avengers en Star Wars te gaan. In deze tabel staat hoeveel filmtickets hij zou kopen bij verschillende prijzen. Tabel 8.1 PRIJS

HOEVEELHEID

PER TICKET

FILMTICKETS 2

9,00

4

7,00

5

5,00 3,00

si

6

1,00

fv

er

Teken de vraag naar filmtickets van Cem.

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

b

IN EURO 11,00

3

7

e© VA

GEVRAAGDE

N

a

IN

Optie 1

129


Optie 2

Tennisrackets

Elena tennist graag. Ze heeft ook een A-trainer en traint tweemaal per week. a

In deze tabel staat hoeveel tennisrackets Elena zou kopen bij verschillende prijzen.

PRIJS PER RACKET IN EURO

1

100,00

2

75,00

3

50,00

e© VA

HOEVEELHEID TENNISRACKETS

4

25,00

5

0,00

Teken de vraag naar tennisrackets van Elena.

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

si

b

130

N

GEVRAAGDE

IN

Tabel 8.2


Action 2— De verschuiving van de vraag met een rekenblad 1

Bekijk de hoeveelheid koffie (in pakjes van 1 kg) die de consumenten vragen bij verschillende prijzen. Teken de vraagcurve met een rekenblad.

PRIJS IN EURO

40

6,50

35

7,50

30

8,50

25

9,50

20

10,50

15

11,50

e© VA

N

qV

IN

Tabel 9

© Shutterstock / monticello

Door een inkomenswijziging van de consument verschuift de vraagcurve. a

Analyseer de tabel.

b

Wat gebeurt er met de vraag en de vraagcurve?

c

Teken de verschuiving op de grafiek.

fv

er

si

2

PRIJS IN EURO

40

60

6,50

35

55

7,50

30

50

8,50

25

45

9,50

20

40

10,50

15

35

11,50

3

Geef het bestand een duidelijk naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

qV (NA VERSCHUIVING)

pr oe

qV (VOOR VERSCHUIVING)

LEVEL 3

Tabel 10

131


Action 3— De verschuiving van het aanbod met een rekenblad

1

Bekijk de hoeveelheid koffie (in pakjes van 1 kg) die de verkopers willen verkopen bij verschillende

IN

prijzen. Teken de aanbodcurve met een rekenblad. Tabel 11

10

6,50

15

7,50

20

8,50

25

9,50

30

10,50

35

11,50

e© VA

N

PRIJS IN EURO

Door een stijging van de kosten verschuift de aanbodcurve. a

Analyseer de tabel.

b

Wat gebeurt er met het aanbod en de aanbodcurve?

c

Teken de verschuiving op de grafiek.

fv

er

si

2

qa

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

Tabel 12

132

3

qa (VOOR VERSCHUIVING)

qa (NA VERSCHUIVING)

PRIJS IN EURO

10

2

6,50

15

7

7,50

20

12

8,50

25

17

9,50

30

22

10,50

35

27

11,50

Geef het bestand een duidelijk naam en bewaar het in je portfolio.


Action 4— Vraag en aanbod met een rekenblad Het elektronicabedrijf Sony heeft in Japan onderzocht hoeveel consoles het van de PlayStation 5 in Tokio

a

Bekijk de tabel.

b

Teken de vraag- en aanbodcurven met een rekenblad.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

GEVRAAGDE HOEVEELHEID

IN EURO

CONSOLES

240,00

28 000

AANGEBODEN HOEVEELHEID CONSOLES 7 000

e© VA

PRIJS PER CONSOLE

N

Tabel 13

IN

zou verkopen bij verschillende prijzen.

280,00 320,00 360,00 400,00 440,00

10 000

20 000

13 000

16 000

16 000

12 000

19 000

8 000

22 000

4 000

25 000

fv

er

si

480,00

24 000

THEMA 2

© Shutterstock / ESOlex

LEVEL 3

pr oe

1

133


2

Een festivalorganisator heeft na onderzoek de volgende gegevens beschikbaar over de gevraagde en aangeboden hoeveelheid bij verschillende prijzen. a

Bekijk de tabel.

b

Teken de vraag- en aanbodcurven hieronder op papier of met een rekenblad. Raadpleeg de ICT-fiches op iDiddit. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Tabel 14 AANGEBODEN HOEVEELHEID 0

10 000

3 750

7 500

7 500

5 000

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

si

2 500

134

5,00

e© VA

12 500

PRIJS IN EURO

N

GEVRAAGDE HOEVEELHEID

IN

c

10,00 15,00

11 250

20,00

15 000

25,00


EVALUATIEFICHE VRAAG- EN AANBODCURVE MET EEN REKENBLAD

Juiste keuze grafiektype

Juiste selectie van gegevens

Benoeming van de assen

Grafiektitel

Benoeming van de reeksen

e© VA

TOTAAL

Opmerkingen

N

Score

IN

Max.

Action 5— Stellingen over vraag en aanbod Zijn de stellingen juist of fout? Kruis aan en verbeter de foute stellingen.

FOUT

Wanneer je de vraagcurve wilt tekenen, plaats je de aangeboden hoeveelheid op

si

a

JUIST

De evenwichtsprijs is de prijs waar de vraagcurve de y-as snijdt.

fv

b

er

de y-as en de prijs op de x-as.

De aanbodcurve verloopt stijgend omdat de producent meer wil aanbieden bij een

pr oe

c

lagere prijs.

LEVEL 3

Wanneer de prijs hoger is dan de evenwichtsprijs, dan is er een vraagtekort.

THEMA 2

d

135


JUIST Wanneer de prijs lager is dan de evenwichtsprijs, dan is er een aanbodoverschot.

f

Als de prijs stijgt, dan stijgt het aanbod en daalt de vraag.

g

Als het inkomen van de consumenten stijgt, zal de aanbodcurve naar rechts

e© VA

h

N

verschuiven.

Als de prijzen van de grondstoffen stijgen, zal de aanbodcurve naar rechts verschuiven.

i

IN

e

Als de voorkeur van de consumenten voor een bepaald product afneemt, zal de

si

vraagcurve naar links verschuiven.

j

Wanneer producenten hun oude machineparken door nieuwe en betere machines vervangen, stijgt op de markt van dat product de prijs omdat de aanbodcurve naar

Wanneer het aantal consumenten toeneemt, zal door de verschuiving van de

fv

k

er

rechts verschuift.

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

vraagcurve de prijs op de markt afnemen.

136

FOUT


Action 6— Dagelijkse kost: verandering in vraag en aanbod Lees de volgende krantenknipsels. Duid op de grafiek de oorspronkelijke evenwichtsprijs en de evenwichtshoeveelheid aan met een blauwe stippellijn. Benoem die met pe1 en qe1.

Teken de verschuiving.

c

Duid op de grafiek de nieuwe evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid aan met een groene stippellijn. Benoem die met pe2 en qe2.

Geef aan wat er gebeurt met de evenwichtsprijs en de evenwichtshoeveelheid (stijgen, dalen of gelijk blijven).

N

1

e© VA

Aan het begin van het griepseizoen wordt er meer alcoholgel verkocht.

SITUATIE p

V

pe

qe

si

A

fv

2

er

q

Een deel van de producten die Coolblue verkoopt, komt uit China en is niet meer leverbaar. Door de problemen met de bevoorrading zijn sommige prijzen enorm gestegen.

p

SITUATIE V

pe

qe

A

LEVEL 3

pr oe

d

IN

b

q

THEMA 2

a

137


3 Rush op strooizout na aankondiging hevige sneeuwval

V

A

e© VA

q

4

qe

N

p

pe

IN

SITUATIE

Door de ontwikkeling van nieuwe technologieën voor accu’s worden elektrische wagens almaar betaalbaarder voor iedereen

V

A

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

p

si

SITUATIE

138

q

pe

qe


5

SITUATIE V

A

qe

e© VA

N

p

pe

IN

Door de lockdown (ten tijde van corona) waren de horecazaken lange tijd gesloten en werden er ook geen evenementen meer georganiseerd. Daardoor was er minder vraag naar industriële (diepvries)frieten.

q

6

si

Door de hitte in juli en augustus zal de oogst van aardappelen dit jaar naar schatting 6 procent kleiner zijn dan vorig jaar. pe

qe

er

SITUATIE

V

A

pr oe

fv

p

q

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op in een tekstverwerker.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

1

LEVEL 3

BREAKING NEWS

139


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

2

Ik kan een individuele vraagcurve visualiseren.

3

Ik kan een individuele aanbodcurve analyseren.

4

Ik kan een individuele aanbodcurve visualiseren.

5

Ik kan onderzoeken waardoor de vraagcurve kan

Ik kan een collectieve vraagcurve bepalen en visualiseren.

8

Ik kan een collectieve aanbodcurve bepalen en visualiseren.

9

Ik kan de totstandkoming van de prijs op de

Ik kan de werking van het marktmechanisme

er

analyseren. 11

si

markt analyseren en beschrijven. 10

Ik kan factoren die vraag en aanbod beïnvloeden

pr oe

fv

onderscheiden en de prijsevolutie bepalen.

LEVEL 3

e© VA

Ik kan onderzoeken waardoor de aanbodcurve kan verschuiven.

7

N

Ik kan een individuele vraagcurve analyseren.

6

THEMA 2

EXTRA OEFENMATERIAAL

1

verschuiven.

140

KAN BETER

IN

JA


STEP-UP 1

Werk in groepen. Ontwerp een bordspel voor vier spelers tussen 13 en 17 jaar met vragen over welvaart en welzijn (bij jongeren) en de prijsbepaling van een product. Stel duidelijke spelregels op zodat het spel kan gespeeld worden zonder bijkomende

IN

a

mondelinge instructies. Op iDiddit vind je enkele websites die je daarbij kunnen helpen. b

Zoek een 70-tal vragen en verwerk die samen met de spelregels met een tekstverwerker.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Hoe zou je met jouw bordspel toegevoegde waarde kunnen creëren?

3

Bepaal een prijs voor het bordspel.

4

Laat jouw bordspel spelen door de andere groepen.

THEMA 1

© Shutterstock / Nazar Skladanyi

STEP-UP

pr oe

fv

er

si

e© VA

N

2

141


Begrippenlijst Thema 1 VERKLARING

consumeren

Dat is het kopen of gebruiken van goederen of diensten door gezinnen, individuen of

1

economische

Dat is een schematisch model van de

kringloop

werking van de economie als systeem.

Die kringloop is een abstracte voorstelling

van de relaties tussen de gezinnen, de

De geldstroom houdt in dat de bedrijven

bedrijven, de overheid en het buitenland

goederen en diensten. De gezinnen sparen meestal een gedeelte van hun inkomen bij de bank en die bank betaalt hen er rente

voor. De banken stellen op hun beurt het

si interest aan de bank.

De goederen- en dienstenstroom bestaat

uit de gezinnen die arbeid leveren, en uit de bedrijven, de overheid en het buitenland die

goederen en diensten leveren.

Dat houdt in dat bedrijven goederen of

THEMA 1

BEGRIPPENLIJST

pr oe

diensten aankopen om hun productie te

142

gezinnen die het geld nodig hebben voor

er

investeren

fv

1

geld ter beschikking aan de bedrijven en de hun investeringen. Zij betalen daarvoor

dienstenstroom

de geleverde arbeid. De gezinnen, de

betalen op hun beurt voor de geleverde

goederen- en

e© VA

geldstroom

en de overheid de gezinnen betalen voor

1

organisaties.

bedrijven, de overheid en het buitenland. 1

IN JE EIGEN WOORDEN

verbeteren of te vergroten.

1

produceren

Dat is het maken van goederen en diensten.

1

rente

Dat is de vergoeding die de banken betalen

2

2

IN

1

BEGRIP

N

LEVEL

aan gezinnen wanneer zij sparen bij de bank. Het begrip wordt ook gebruikt voor de

vergoeding die de gezinnen, bedrijven en de

overheid betalen aan de banken.

arbeid als

Mensen die het werk uitvoeren om te

productiefactor

kunnen produceren.

behoeften

Dat zijn de zaken die een mens nodig heeft.


LEVEL 2

BEGRIP

VERKLARING

collectieve

Dat is een behoefte die jij niet alleen hebt

behoefte

en waarvoor je anderen nodig hebt om ze te

IN JE EIGEN WOORDEN

vervullen. Dat zijn goederen die gezinnen kopen.

goederen 2

2

duurzame

Dat zijn goederen die je lange tijd kunt

goederen

gebruiken.

economische

Dat zijn behoeften die je kunt vervullen door

of materiële

met geld goederen of diensten te kopen.

behoeften gebruiks­

Dat zijn duurzame consumptiegoederen.

e© VA

2

goederen 2

2

individuele

Dat is een persoonlijke behoefte die je zelf

behoefte

kunt realiseren.

investerings-

Dat zijn goederen die bedrijven kopen.

goederen 2

IN

consumptie-

N

2

kapitaal als

Het kapitaal dat je nodig hebt om te kunnen

productiefactor

produceren.

2

kapitaal­ goederen keuzeprobleem

Dat zijn duurzame investeringsgoederen.

Een consument heeft steeds meer

er

2

si

bv. geld, machines, gebouwen

behoeften dan middelen en moet daardoor keuzes maken om met zijn beperkte

fv

middelen zoveel mogelijk van zijn behoeften te vervullen.

natuur als

Dat zijn grond- en hulpstoffen om te kunnen

productiefactor

produceren.

niet-duurzame

Dat zijn goederen die worden

goederen

verbruikt tijdens of bijdragen aan het

2

2

productieproces.

niet-

Dat is een behoefte die je niet kunt kopen.

economische

bv. behoefte aan goede vrienden en een

behoefte

goede gezondheid

ondernemer-

Dat is de ondernemer die de onderneming

schap als

opstart en kansen ziet en benut.

productiefactor

BEGRIPPENLIJST

2

THEMA 1

pr oe

2

143


2

2

VERKLARING

primaire

Dat is een levensnoodzakelijke behoefte.

behoefte

bv. eten, drinken en een woning

productie­

Dat zijn de middelen die nodig zijn om te

factoren

produceren: arbeid, natuur, kapitaal en

quasi-

Dat zijn individueel leverbare goederen. Je

collectieve

kunt bij niet-betaling uitgesloten worden

goederen

van het gebruik ervan. Rivaliteit speelt een

(beperkte) rol. Ze worden meestal door de

2

schaarse

Die middelen waarover je beschikt (geld)

middelen

om je behoeften te vervullen, zijn beperkt

secundaire

Dat zijn minder noodzakelijke behoeften.

behoeften

Je kunt ze opdelen in normale goederen en

luxegoederen.

verbruiks­

Dat zijn niet-duurzame consumptie­-

goederen

goederen.

vrije goederen

Die goederen zijn niet schaars. Ze komen

si

Dat is de mate waarin mensen met schaarse

er

welvaart

kunnen bevredigen.

Dat is de mate waarin mensen zowel

fv

welzijn

hun economische als niet-economische behoeften kunnen bevredigen.

zuiver

Dat zijn goederen waarvoor je niet betaalt

collectieve

bij gebruik en waarvan je niet kunt

goederen

uitgesloten worden. De overheid biedt ze

aan.

zuiver

Dat zijn goederen die bedrijven produceren

individuele

en waarvoor je betaalt. Je kunt van gebruik

goederen

ervan uitgesloten worden als je niet betaalt.

De rivaliteit speelt eveneens een rol.

Een overzicht van alle ondernemingen die

pr oe

2

THEMA 1

BEGRIPPENLIJST

2

144

3

productiefactoren voor nodig.

middelen hun (economische) behoeften

2

beschikbaar.

overvloedig voor in de natuur. Er zijn geen

2

e© VA

2

bv. (tol)wegen

2

ondernemerschap.

overheid aangeboden.

2

IN JE EIGEN WOORDEN

bedrijfskolom

IN

2

BEGRIP

N

LEVEL

meewerken aan de vervaardiging van het product.


3

3

3

BEGRIP

VERKLARING

bruto

Dat is de som van de toegevoegde waarde

binnenlands

van alle geproduceerde goederen en

product (bbp)

diensten in een land gedurende een jaar.

bruto

Dat is het verschil tussen de omzet en de

toegevoegde

kosten voor de aankoop van goederen

waarde

(inclusief diensten).

circulaire

In een circulaire economie probeert men

economie

alles wat van waarde is, waardevol te

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

LEVEL

Materialen en producten worden zoveel mogelijk hersteld of gebruikt voor andere

3

deeleconomie

e© VA

producten.

N

houden. Er mag (bijna) niets verloren gaan.

In een deeleconomie delen gebruikers producten met elkaar. Consumenten laten elkaar hun onderbenutte

consumptiegoederen gebruiken. 3

donuteconomie

In die economie is de natuur het

uitgangspunt voor de economie. Er moet een wereldeconomie komen zonder

oneindige groei zoals dat nu het geval is. De

3

omzet

si

economie wordt bekeken als een donut. Dat zijn de totale verkopen van een onderneming. Het aantal producten

4

er

vermenigvuldigd met de prijs.

budget

Budget verwijst hier naar het inkomen dat de consument beschikbaar heeft om

4

fv

goederen of diensten te kopen.

budgetlijn

Een budgetlijn toont alle mogelijke

goederen en met het inkomen.

consumenten­

Dat is de combinatie van goederen waar het

evenwicht

nut of de tevredenheid van de consument

of optimale

het hoogst is en die ook nog binnen zijn

goederen­

budget liggen.

combinatie

BEGRIPPENLIJST

4

zijn rekening houdend met de prijs van die

THEMA 1

pr oe

combinaties van goederen die bereikbaar

145


VERKLARING

indifferentie-

Dat is een curve die alle goederenbundels

curve

(combinaties van goederen) bevat die

opleveren, of met andere woorden het

(indifferent) hoe de combinatie is. indifferentie-

Dat is een grafische voorstelling van

map

twee of meer indifferentiecurven die hoeveelheden producten tonen die de

nut of

Het nut van een goed of een

tevredenheid

goederencombinatie geeft weer hoe

hoeveelheid van die producten die hij zal

preferentie of

Preferentie verwijst naar de voorkeur

voorkeur

van de consument voor een bepaalde

Een vraagcurve geeft het verband weer

si

verschillende prijzen.

De aanbieder is de producent die de

er

aanbieder

producten op de markt aanbiedt.

5

aanbod

Dat is wat de producent aanbiedt op een

fv

bepaalde markt van producten of diensten.

aanbod­

Aanbodoverschot ontstaat wanneer de prijs

overschot

hoger ligt dan de evenwichtsprijs en de

pr oe

5

THEMA 1

BEGRIPPENLIJST

5

146

5

combinatie van goederen.

tussen de gevraagde hoeveelheid bij

5

tevreden een consument is met de consumeren.

vraagcurve

e© VA

goederen.

4

met zijn budget en de prijzen van de

4

meerdere combinaties van verschillende consument consumeert, rekening houdend

4

voor een consument eenzelfde nutsniveau is voor de consument onverschillig

4

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

4

BEGRIP

N

LEVEL

aangeboden hoeveelheid dus groter is dan

de gevraagde hoeveelheid.

aangeboden

Dat is de hoeveelheid die een producent bij

hoeveelheid

een bepaalde prijs wil aanbieden.

collectieve

Dat is de curve van alle aanbieders van een

aanbodcurve

product op de markt.

of collectief

aanbod


LEVEL 5

BEGRIP

VERKLARING

collectieve

Dat is de curve van alle vragers naar een

vraagcurve of

product op de markt.

IN JE EIGEN WOORDEN

collectieve

5

5

5

Dat is de persoon die in de economie koopt

vrager

of consumeert.

evenwichts-

Dat is de hoeveelheid die verhandeld wordt

hoeveelheid

bij de evenwichtsprijs.

evenwichts­

Dat is de prijs waarbij vragers en aanbieders

prijs of

op de markt overeenkomen een bepaald

marktprijs

product te verhandelen.

gevraagde

Dat is de hoeveelheid die een consument

hoeveelheid

wil vragen bij een bepaalde prijs.

individuele

Dat is de curve die het aanbod van een

aanbodcurve

producent of aanbieder van een product

of individueel

weergeeft.

5

individuele

Dat is de curve die de vraag van een

vraagcurve

consument of vrager naar een product

of individuele

weergeeft.

vraag

si

aanbod 5

markt

N

5

consument of

e© VA

5

IN

vraag

Dat is de plaats waar vragers en aanbieders

er

samenkomen en onderhandelen over de prijs voor een welbepaalde hoeveelheid.

5

maximumprijs

Dat is een prijs die lager ligt dan de

5

fv

evenwichtsprijs op de markt.

minimumprijs

Dat is een prijs die hoger ligt dan de

perfecte

Dat is een marktvorm met veel vragers

competitie

en aanbieders. De markt is transparant

of volkomen

wat betekent dat de consument makkelijk

mededinging

toegang heeft tot informatie over prijs en kwaliteit. De producten zijn homogeen en het is voor aanbieders makkelijk die markt te betreden of te verlaten.

5

producent

Producenten zijn de bedrijven.

5

substitutiegoed

Dat is een goed dat een ander goed kan vervangen omdat het hetzelfde nut heeft.

BEGRIPPENLIJST

5

THEMA 1

pr oe

evenwichtsprijs op de markt.

147


5

BEGRIP vraag

VERKLARING Dat is wat de consument vraagt op een bepaalde markt van producten of diensten.

5

vraagoverschot

Dat ontstaat wanneer de prijs lager ligt dan de evenwichtsprijs en de gevraagde hoeveelheid groter is dan de aangeboden

THEMA 1

BEGRIPPENLIJST

pr oe

fv

er

si

e© VA

N

hoeveelheid.

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

LEVEL

148


3

T

IN

doc.

e© VA

N

doc.

si

F

pr oe

fv

er

I

L

Thema 2: De werking van een onderneming


e© VA

N

THEMA

IN

2

pr oe

fv

er

si

De werking van een onderneming


Voorstelling documentenstroom infographic of storyboard

e© VA

6

DOCflow: hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming?

N

LEVEL

LEVEL

5

LEVEL

LEVEL

pr oe

fv

er

3

LEVEL

2

LEVEL

1

p. 168

DOCflow: hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?

p. 139

Hoe verloopt de goederen­ en documentenstroom in het verkoopproces?

p. 105

si

4

p. 192

IN

STEP-UP

Hoe verloopt de goederen­ en documentenstroom in het aankoopproces?

p. 58

Welke organisatiestructuren, culturen en huisstijlen zijn er?

p. 35

Welke samenhang is er tussen kernactiviteiten in een onderneming?

p. 5

STEP-IN

p. 4


STEP-IN 1

Een verkoopproces verloopt in verschillende fasen. Ga naar iDiddit. Je vindt er een korte omschrijving

IN

van elke fase en van de bijbehorende handelsdocumenten. a

Lees de tekst grondig door en onderstreep in elke fase het kernwoord.

b

Zet de fasen in de juiste volgorde door de tekstvakken te verplaatsen.

c

Noteer bij elke fase welke handelsdocumenten erbij horen.

d

Bewaar het resultaat in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level

2

er

si

e© VA

‘Step-in_1_Verkoopproces’.

N

en geef die submap de naam ‘Thema_X_Level_Y’. Geef het bestand een duidelijke naam zoals

In dit thema doorloop je zes Levels waarin je leert … 1

over de drie verschillende bedrijfsprocessen die toegevoegde waarde voor de klant creëren; welke organisatiestructuren, culturen en huisstijlen er zijn;

3

over de (mogelijke) verschillende stappen die je doorloopt voor de goederen effectief geleverd

fv 2

pr oe

en betaald worden en welke afdelingen erbij betrokken zijn;

4

over de (mogelijke) verschillende stappen die je doorloopt voor je goederen levert aan de klant en welke afdelingen erbij betrokken zijn;

3

5

de digitale documentenstroom van het verkoopproces toe te passen in een online applicatie;

6

de digitale documentenstroom van het aankoopproces toe te passen in een online applicatie.

Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ga je een infographic of storyboard maken van de goederen- en documentenstroom in een

THEMA 2

STEP­IN

onderneming.

4


LEVEL 1

IN

Welke samenhang is er tussen de kernactiviteiten in een onderneming?

Lees de case van Penny. Welke ondernemingsactiviteiten komen er in haar verhaal aan bod?

e© VA

1

N

INTRO

Case 1: Penny

si

Penny, een jongedame, wil graag een eigen zaak starten. Ze heeft het idee om bloemspeldjes, een accessoire, te maken. Ze had er enkele gemaakt voor zichzelf en toen een vriendin de speldjes zag, vroeg ze aan Penny om er te maken voor haar dansclub. Zo kwam Penny op het idee om de zaak te starten. Ze noemt haar product ‘pennybloesems’.

er

Penny vraagt een van haar vrienden, Sheldon, om raad. Sheldon werkt een systeem uit waardoor de productie van de pennybloesems vlotter verloopt. Zo verdelen ze de taken. Penny vouwt de bloempjes en Sheldon kleeft ze op

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke bedrijfsprocessen komen aan bod in een onderneming?

THEMA 2

Howard onderzoekt een makkelijkere en betere methode om de bloemen op de speldjes te kleven. Hij wil daar namelijk een chemisch product voor gebruiken. Aangezien Penny niet echt een verkoop- en distributiesysteem heeft uitgewerkt, stelt Leonard voor om een website te bouwen en zo reclame te maken. Via de website kunnen de klanten online bestellen. Penny verstuurt de speldjes daarna met de post. Rajesh is dan weer verantwoordelijk voor de aankoop en de voorraad van het materiaal en de grondstoffen.

LEVEL 1

pr oe

fv

het speldje met een lijmpistool. Wanneer haar andere vrienden op bezoek komen, stellen ze voor om te helpen.

5


Explore 1— Hoe ziet een bedrijfsorganisatie eruit? Bedrijfsfunctie Een onderneming bestaat uit meerdere afdelingen. In een afdeling worden gelijksoortige

IN

activiteiten uitgevoerd. Een afdeling wordt ook wel een bedrijfsfunctie genoemd. Vaak staat een afdelingschef aan het hoofd van een afdeling.

Wanneer er bij Penny, uit de Intro, een bestelling binnenkomt, moeten meerdere afdelingen aan de slag.

N

1

Beantwoord de onderstaande vragen. Op welke afdeling komt de bestelling binnen?

e© VA

a

b

Welke afdeling maakt de speldjes?

c

Hoe weet die afdeling hoeveel speldjes ze moet maken?

2

Achteraan dit thema en op iDiddit vind je het volledige organogram van A.S.Adventure.edu.

AANTAL

WERKNEMERS

er

AFDELING

si

Je ziet snel de verschillende afdelingen. Hoeveel werknemers tellen de volgende afdelingen? AANTAL

AFDELING

WERKNEMERS

Marketing

Aankoop

Human resources

Boekhouding

Magazijn

Facturatie

Expeditie

pr oe

fv

Verkoop

Organogram A.S.Adventure.edu: Afdelingen

Directie

Management

THEMA 2

LEVEL 1

assistant

6

Administratie

Verkoop

Aankoop

Receptie

Boek­ houding

Facturatie

ICT

Marketing

Human resources

Magazijn

Expeditie


Explore 2— Welke bedrijfsprocessen kun je onderscheiden in een onderneming?

IN

Bedrijfsproces Afdelingen zijn geen eilanden op zich. Ze werken goed samen om het product dat de klant vraagt op tijd en tegen lage kosten te produceren. Daarom zijn er bedrijfsprocessen. Een

bedrijfsproces is een verzameling van samenhangende activiteiten die gericht zijn op een

klant en afgestemd zijn op de organisatiedoelen. Een proces bestaat uit meerdere stappen en

N

beweegt zich dus over de afdelingen heen.

In elk proces is er een input en een output. De input zet het proces in gang doordat er aan

het begin iets binnenstroomt zoals een vraag van een klant of een document. De output van

e© VA

een proces is dat er aan het einde van dat proces een product of dienst naar de klant gaat. De activiteiten worden uitgevoerd door de medewerkers. Schematisch kan een bedrijfsproces er zo uitzien.

STAP 2

STAP …

OUTPUT

In het bedrijfsproces kan een ‘klant’ zowel een interne als een externe klant zijn. Herlees case 1. Wie kan een interne klant zijn?

fv

a

er

1

STAP 1

si

INPUT

Wie kan een externe klant zijn?

pr oe

b

Het is belangrijk dat de activiteiten afgestemd zijn op de wensen van de (interne of externe) klant. Wat

LEVEL 1

gaat er mis als je je niet op de wensen van de (interne of externe) klant afstemt?

THEMA 2

2

7


Toegevoegde waarde Je merkt al dat zowel het aankoopproces, het productieproces, als het verkoopproces waarde

Explore 3— Wat zijn de besturende processen?

N

Lees het vervolg van case 1 uit de Intro. Welk probleem zullen Penny en Sheldon hebben?

e© VA

1

IN

toevoegen aan het product, de bloemspeldjes. Zo wordt de toegevoegde waarde gecreëerd.

Case 2: Penny

Vandaag

besteld,

morgen in je haar

er

si

Op de website heeft Leonard, die verantwoordelijk is voor de verkoop en marketing, gezet dat de onderneming de pennybloesems de dag nadien levert. Penny en Sheldon hebben twee minuten nodig om een speldje te produceren. Wanneer er plots een bestelling binnenkomt voor 1 000 pennybloesems, hebben ze meteen een probleem.

Bestuurlijke processen

fv

Een onderneming kan haar doel niet bereiken als er slechte communicatie en een slechte planning is. Daarom zijn de bestuurlijke processen zeer belangrijk. Het bestuur moet de

pr oe

richting aangeven die de onderneming uit wil. De leiding van het bedrijf moet zorgen voor een missie, een visie en een strategie. De missie geeft aan waarom het bedrijf bestaat en beantwoordt de vraag: wat doen we? Wat onderscheidt ons van de anderen? De visie omschrijft waar de onderneming voor staat. Ze omvat de kernwaarden, de normen en waarden, van de organisatie. De strategie geeft aan hoe de onderneming het op lange termijn wil aanpakken. De strategie beschrijft aan de hand van doelstellingen en concrete stappen hoe de onderneming

THEMA 2

LEVEL 1

elementen uit de missie en visie zal uitvoeren.

8


Colruyt

c

Ridley

d

Lego

IN

b

N

Google

e© VA

a

a

Tesla

b

Ikea

si

Wat is de visie van deze bedrijven? Gebruik het internet.

pr oe

fv

3

Wat is de missie van deze bedrijven? Gebruik het internet.

er

2

Disney

Planning strategische doelen Nadat de onderneming haar missie, visie en strategie bepaald heeft, moet ze een planning maken van haar strategische doelen. Die doelen moeten uitgevoerd en nadien geëvalueerd worden.

LEVEL 1

© Shutterstock / rafapress

THEMA 2

c

9


4

Ga naar iDiddit en bestudeer de ontdekplaat over hoe een onderneming moet plannen, uitvoeren, controleren of evalueren en bijsturen. Lees daarna de onderstaande tekst van A.S.Adventure.edu. Markeer: wat met ‘plannen’ te maken heeft, in het geel;

b

wat met ‘uitvoeren’ te maken heeft, in het groen;

c

wat met ‘controleren of evalueren’ te maken heeft, in het blauw;

d

wat met ‘bijsturen’ te maken heeft, in het rood of oranje.

IN

a

Case 3: A.S.Adventure.edu

e© VA

N

Bij A.S.Adventure.edu kun je online bestellingen plaatsen die dan binnen de vijf dagen thuis bezorgd worden. De onderneming wil nu haar beleid veranderen en testen of ze alle bestellingen dezelfde dag nog kan verzenden. A.S.Adventure.edu zal dus de doorlooptijd goed in de gaten houden. Volgens de lijsten moeten er op vrijdag, want zaterdag en zondag werkt niemand in het magazijn, 41 pakjes verzonden worden. Die moeten dus vandaag de deur uit. Het team gaat aan de slag. De pakjes worden verstuurd op basis van het moment dat ze zijn binnengekomen. De bestellingen die eerst zijn binnengekomen, worden eerst verzonden. Nu blijkt dat vrijdagavond om middernacht, drie bestellingen zijn blijven liggen. De redenen zijn de volgende:

Voor twee bestellingen was er niet voldoende voorraad. De laatste bestelling was een grote bestelling en Kenny heeft niet meer alles kunnen verzamelen om te versturen.

si

fv

er

Een mogelijke oplossing is om een systeem te bedenken zodat er steeds tijdig wordt bijbesteld en er dus altijd voldoende voorraad is. Kenny wordt steeds vaker gevraagd om Ayoub, de teamleader, te ondersteunen omdat die deeltijds is gaan werken. Voortaal zal Kenny moeten aangeven dat hij enkele kan bijspringen nadat hij zijn eigen doelen heeft bereikt.

pr oe

PDCA-cyclus

De methode van A.S.Adventure.edu die in case 3 beschreven staat, is de PDCA-cyclus. Het is een methode om je processen continu te verbeteren.

AC

OPGELOST K EC

K EC

CH

O

K EC

HERHALING 2 T.E.M. … O

HERHALING 1

CH

AC

T

D

CH

LEVEL 1

PLAN

D

THEMA 2

T

D

10

PLAN

O

PLAN


Explore 4— Wat zijn primaire processen? PRIMAIRE PROCESSEN

Primaire processen houden rechtstreeks verband met het organisatiedoel en bedienen dus rechtstreeks een interne of externe

IN

klant.

N

Lees de case van Blue Sky en beantwoord de vragen. In de ondernemingscase is duidelijk wat het organisatiedoel is. Wat is het doel?

b

Welke primaire processen vinden er in Blue Sky plaats?

er

Case 4: Blue Sky

si

e© VA

a

Om de klant een zo compleet mogelijk verhaal te bieden, biedt de Chinese automaker ook locaties aan waar de eigenaars van de auto met hun gezin kunnen vertoeven en kinderen naar hartenlust kunnen spelen en de volwassenen kunnen genieten van een heerlijke koffie en een goed boek.

THEMA 2

In januari verlieten 318 auto’s per dag de onderneming. Aangezien de vraag stijgt en de onderneming via Noorwegen zijn intrede in Europa wil doen, moet de onderneming de productie opvoeren. Ze besluit om het aantal arbeiders te verdubbelen door in twee ploegen te werken. De hr-afdeling zet advertenties in kranten en voert sollicitatiegesprekken om extra mensen aan te nemen. Door een stijging van de productie moeten er ook extra onderdelen besteld worden. De productieafdeling brengt de andere afdelingen op de hoogte zodat ze de leveranciers kunnen verwittigen.

LEVEL 1

pr oe

fv

Blue Sky, een Chinese producent van elektrische auto’s, wil elektrische auto’s ontwerpen waarvan de batterijen gewisseld kunnen worden. In plaats van brandstof te tanken in een benzinestation, ga je naar een ‘batterijwisselstation’ en wissel je de lege batterij in voor een volle. De producent ontwerpt zelf zijn auto’s. Als een auto besteld is worden de onderdelen van de auto aangekocht en op het juiste moment geleverd aan de productieband.

11


Explore 5— Wat gebeurt er bij verkoop en marketing? Een eerste primair proces is de verkoop en marketing. a

Lees case 5.

b

Welke taken neemt de verkoopafdeling voor haar rekening?

IN

1

e© VA

N

Case 5: Website babyspullen

fv

er

si

 

 ­ 

Een klant wil duurzaam speelgoed kopen voor haar baby. Ze gaat op zoek naar een webwinkel gespecialiseerd in babyspullen. Ze vindt er eentje in Houthalen. De levering is binnen twee werkdagen. Een medewerker van de verkoopafdeling ontvangt de bestelling. Hij drukt het bestelformulier samen met het adreslabel van de klant af. Hij schrijft ook een briefje waarin hij de klant voor haar aankoop bedankt en het kind veel uren speelplezier wenst. Hij bezorgt het bestelformulier samen met het handgeschreven briefje aan de magazijnmedewerker. Die gaat het artikel zoeken in het magazijn, verpakt het speelgoed samen met het briefje in een doos en geeft in het computersysteem aan dat er een stuk van dat artikel minder in voorraad is. De magazijnmedewerker kleeft nog het adreslabel op de doos en bezorgt de doos aan de expeditie. De medewerker van de expeditieafdeling plaatst de doos op een gereserveerde plaats waar straks bpost het pakje komt afhalen om aan de klant te bezorgen.

pr oe LEVEL 1 THEMA 2 12


2

Lees nu ook case 6. a

Vervolledig de stappen in het onderstaand schema. Kies uit: offerte naar de klant – orderbevestiging naar de klant – bestelling verwerken –

IN

bestelling uitvoeren – offerte opstellen

Akkoord

Factuur

van de klant

N

Prijsaanvraag

opstellen

e© VA

klant

Wat is een orderbevestiging?

c

Waarom wordt er in het schema op drie plaatsen een mailicoon gebruikt?

fv

er

si

b

THEMA 2

Yassin uit Gent is op zoek naar een nieuwe auto. Zijn eerste auto, die hij kocht toen hij 20 was, was een tweedehandsauto. Hij heeft intussen zeven jaar gespaard en wil nu graag een Audi A3. Hij zoekt zijn droomwagen op de website van Audi. Op de website stelt hij de auto samen met de gewenste kleur en velgen en vraagt een offerte aan. Even later ontvangt hij de offerte in zijn mailbox. Enkele dagen later krijgt hij telefoon van Steven, de Audi-verkoper. Hij wordt uitgenodigd in de showroom van de Audi-garage. Ze bespreken de offerte. Na wat aandringen krijgt Yassin nog een korting van 1 200,00 euro. Beide partijen gaan akkoord met de prijs. Steven maakt de bestelbon op en Yassin ondertekent die. Yassin krijgt nog een orderbevestiging waarmee Steven bevestigt dat de bestelling van de auto in orde is. Yassin vertrekt naar huis terwijl Steven de order ingeeft zodat de auto kan worden geproduceerd.

LEVEL 1

pr oe

Case 6: Audi A3

13


3

Ga naar iDiddit en beluister de getuigenis van de verkoopmedewerker in de fashionafdeling van A.S.Adventure.edu. Welke taken moet het personeel op de afdeling aan het begin van de dag doen?

4

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over marketing. Wat leert marketing je?

N

IN

Marketingafdeling

e© VA

De marketingafdeling van een onderneming probeert na te gaan wat klanten willen en

wensen en speelt daarop in. Op die manier probeert ze de verkoop te verhogen. Later in het vierde jaar ga je verder in op hoe dat allemaal gebeurt.

Lees het Good to know-kader. a

si

5

Wat was telkens het doel van de marketingafdeling? Markeer.

er

Good to know

— De marketingafdeling van een tandpastaproducent zocht een manier om meer

fv

tandpasta te verkopen. Daarom vergrootten ze de mond van de tube tandpasta. De mensen deden zo meer tandpasta op hun borstel, met als gevolg dat de tube sneller leeg was. De mensen kochten dus vaker een nieuwe tube.

pr oe

— Een marketeer van een frisdrankenproducent, James Vicary, zorgde ervoor dat er in de bioscoop tussen de beelden van een film af en toe een beeld van de frisdrank kwam. Die beelden waren niet echt te zien, maar het onderbewustzijn merkte ze zogezegd wel op. Gevolg: Er werd tijdens de pauze meer frisdrank verkocht. Wil je daar meer over weten? Gebruik dan de zoekterm ‘subliminale perceptie’.

— Aan de hand van groepsgesprekken (focusgroepgesprekken) of enquêtes probeert een marketingafdeling in te spelen op de behoefte van de klant. Zo ontdekte een stofzuigerproducent dat een huisvrouw het snoer van de stofzuiger vervelend vond.

THEMA 2

LEVEL 1

En zo ontstond de draadloze stofzuiger.

14

b

Waarom zijn er twijfels over het experiment van Vicary en subliminale reclame? Gebruik het internet.


Explore 6— Wat gebeurt er op de aankoopafdeling? 1

a

Waar bestelt Lies de nieuwe artikelen?

b

Met wie overlegt ze over wat er in de folders komt te staan?

IN

Een tweede primair proces is het aankoopproces. Lees de case van de aankoopverantwoordelijke Lies Meeus.

Case 7: A.S.Adventure.edu

e© VA

N

Als aankoper bij A.S.Adventure.edu ben ik onder andere verantwoordelijk voor wintersportkleding, beach, fashion en kidsmode. Je vindt mij regelmatig op beurzen waar ik de nieuwste kledingtrends spot en nieuwe merken ontdek. Soms ga ik naar de winkels van concurrenten, zoals onlangs in Kopenhagen en Berlijn. Zo doe ik inspiratie op over de nieuwste modetrends. Een collectie wordt vaak meer dan een jaar op voorhand besteld. Ik voer de onderhandelingen met leveranciers en bepaal het soldenbeleid. Samen met Eline van marketing bekijk ik wat er in de folder komt en welke kortingen we geven. Het is een overkoepelende job waarin je goed het overzicht moet bewaken. Elk seizoen en elke dag zijn anders: dat houdt het boeiend.

FashionStock

si

© Shutterstock /

Stel dat je een nieuwe smartphone nodig hebt. Koop je die bij de eerste de beste leverancier of winkel?

3

Waar houd je nog rekening mee wanneer je iets koopt?

fv

4

er

2

Vul het onderstaande schema verder aan. Kies uit:

pr oe

leveranciers vergelijken – leveranciers contacteren – leveranciers zoeken

Goederen

Aankoop-

ontvangen

behoefte

Verkoop /

nagaan

magazijn laat

Bestelling plaatsen

5

Waarom heeft de stap ‘goederen ontvangen’ een andere vorm?

THEMA 2

een tekort is

LEVEL 1

weten dat er

15


Explore 7— Welke activiteiten vinden plaats in de productie en de logistiek?

1

Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening over de productie van

Chocolade

Optie 2

Staal

e© VA

N

Optie 1

IN

chocolade (optie 1) of van staal (optie 2). Vink de gekozen optie aan.

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord

de vragen.

de vragen.

a

Welke grondstoffen zijn er nodig voor

pr oe c

Het chocolademengsel is klaar, wordt in repen

THEMA 2

LEVEL 1

gesneden en verpakt. Wat gebeurt er daarna?

16

Welke grondstoffen zijn er nodig voor staal?

b

Hoe komen de ertsen aan in het bedrijf?

c

Wat gebeurt er met de grondstoffen wanneer

Wat gebeurt er met de grondstoffen?

fv

b

er

si

chocolade?

a

ze aankomen?

d

Het staal wordt gesneden en opgerold. Wat zou er daarna mee gebeuren?


2

Zet de stappen van het productieproces in chronologische volgorde door ze van een tot vijf te nummeren.

Productie

Magazijn afgewerkte producten

Productie

Magazijn grondstoffen

Grondstoffen aanbrengen

Productieproces opstarten

Afgewerkte producten opslaan

Afgewerkte producten produceren

Grondstoffen op voorraad hebben

N

Logistieke activiteiten productieproces

IN

Magazijn grondstoffen

Je merkt dat een productieproces niet kan draaien zonder logistieke activiteiten. Een

productieproces heeft grondstoffen en hulpstoffen nodig. De logistieke medewerkers

e© VA

zorgen ervoor dat op het juiste moment de juiste benodigdheden op de juiste plaats in het

productieproces aangebracht worden. Enerzijds is er dus een magazijn waar die grond- en hulpstoffen liggen opgeslagen, anderzijds is er een magazijn met afgewerkte producten. Daar liggen de afgewerkte producten die na het productieproces wachten om naar de groothandel of de winkels te vertrekken.

Het zijn de logistiek medewerkers die de taken uitvoeren. Aan de ene kant heb je dus

logistiek medewerkers die zorgen dat de productie voldoende materiaal heeft. Anderzijds heb je ook logistiek medewerkers die in een verdeelcentrum werken dat de winkels bevoorraadt.

MAGAZIJN AFGEWERKTE PRODUCTEN

THEMA 2

LEVEL 1

pr oe

fv

er

si

MAGAZIJN GRONDSTOFFEN

17


3

Bestudeer wat de logistieke taken bij A.S.Adventure.edu inhouden. Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, of je de tekst wilt lezen (optie 1) of een filmpje wilt bekijken (optie 2). Vink de gekozen optie aan. Magazijnmedewerker Kenny

a

Lees de tekst van magazijnmedewerker Kenny Rogiers.

b

Markeer:

zijn taken in het geel,

wat belangrijk is voor zijn job in het groen.

IN

Optie 1

Het tempo ligt hoog, maar dat zorgt net voor de

N

uitdaging ‘Het magazijn is het kloppend hart van ons bedrijf. Elke dag worden er duizenden stuks verwerkt. Goederen

e© VA

die we van de leveranciers ontvangen, gaan op stock.

En de stuks die op stock liggen, moeten later dan weer verzameld worden om naar de winkels te vertrekken. Er zijn ook heel wat goederen die terugkomen van de

winkels of van de klanten, en ook die moeten we allemaal zo snel en zo efficiënt mogelijk verwerken.’ Klaarmaken van transport

‘Ik heb hier al als orderverzamelaar gewerkt, maar nu ben ik verantwoordelijk voor het klaarmaken van de transporten die naar de winkels vertrekken. De goederen die door de orderverzamelaars uit de voorraad worden gehaald, komen op een band terecht, en ik zorg ervoor dat die in de juiste winkels terechtkomen. We

si

hebben twee rondes op een dag: een voor de vrachtwagens die overdag uitrijden, en een voor de vrachtwagens die ’s avonds vertrekken.’

er

Hoog tempo

‘Aan de band ligt het tempo hoger dan in de rest van het magazijn. Sommige dagen is het iets rustiger, andere dagen is het razend druk. Maar wat er ook gebeurt,

fv

alles moet op tijd buiten geraken. Een vrachtwagen mag bijvoorbeeld maar tot 11 uur lossen in een winkel en moet dan onmiddellijk vertrekken. Als wij onze deadline

pr oe

niet halen, geraakt die chauffeur niet op tijd in de winkels en loopt alles in het honderd. Ik hou wel van die tijdsdruk, dat maakt de job uitdagend.’ Multi­inzetbaar

© A.S.Adventure

‘In het magazijn moet je van alle markten thuis zijn. Eens je helemaal bent ingewerkt, na een jaar ongeveer, moet je multi-inzetbaar zijn. Als het op een afdeling uitzonderlijk druk is, of als er die dag te weinig personeel is, word je daar soms ingeschakeld. Na de solden krijgen we bijvoorbeeld heel veel retours te verwerken, dan

LEVEL 1

Alle leeftijden

THEMA 2

worden er op die afdeling extra mensen ingezet. Ook dat zorgt weer voor afwisseling.’

ik hier negen jaar en ik kan zeggen dat ik hier echt tevreden ben. Ik weet wat ik aan mijn collega’s heb en vice

18

‘Bij ons werken er mensen van alle leeftijden, van twintigers tot zestigers. Toch zorgt dat leeftijdsverschil nooit voor problemen, wij kunnen over alles praten. We staan ook altijd klaar om elkaar te helpen. Intussen werk versa. We weten dat we op elkaar kunnen rekenen, en dat is echt fijn.’ Bron: A.S.Adventure


Stockmedewerker Kerlyn en medewerker transportvoorbereiding Kenny

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over Kerlyn en Kenny.

b

Wat vinden ze leuk aan de job in de logistiek?

c

Wat voor mensen zoeken ze hier vaak? Welke kwaliteiten moeten ze hebben?

e© VA

N

a

IN

Optie 2

Explore 8— Welke verwevenheid is er tussen de primaire processen?

1

Lees case 8 en 9 over een klant die online een tent bestelt bij ASA. Beantwoord de vragen. a

Welke afdelingen zijn bij het probleem met de tent (case 8) betrokken? Markeer:

Leg uit waarom die afdelingen betrokken zijn?

fv

er

b

si

verkoop – hrm – magazijn – expeditie – aankoop – marketing – ICT – boekhouding

THEMA 2

Een klant bestelt online de Vaude-tent Taurus voor twee personen. Op de website staat dat er een stuk in voorraad is. De klant kiest voor Click&Collect. Hij kan de tent in de dichtstbijzijnde winkel in Wommelgem afhalen. De onlinebestelling komt binnen in de winkel bij Pedro Awouters waarop hij ze aan een van zijn medewerkers, Ties, doorgeeft. Ties merkt echter dat er geen Vaude-tent voor twee personen meer is.

LEVEL 1

pr oe

Case 8: Vaude-tent

19


2

Lees case 9 over een klant die online een reistas bestelt. a

Waar komt The North Face-reistas, de bestelling uit case 9, wellicht binnen?

b

Stel dat The North Face-reistas uit case 9 niet meer voorradig is in het magazijn van

Aan wie zal hij dat melden? Waarom?

N

c

IN

A.S.Adventure.edu, wie zal dat dan melden?

e© VA

Case 9: The North Face-reistas

Een andere klant bestelt via de webshop The North Face Reistas Base Camp Duffel XL/132L. Hij wil de tas thuis laten leveren.

3

Veronderstel dat een van de twee klanten het artikel niet tijdig ontvangt en wil bellen om zijn ontevredenheid te uiten. Bij wie kan hij terecht? Kijk naar het uitgebreide organogram van A.S.Adventure.edu.

Het verkoopproces beperkt zich dus niet alleen tot de verkoopafdeling. Stel case 9 schematisch voor. Zorg

si

4

dat de link tussen de afdelingen duidelijk is.

Vermeld in je schema zowel de afdelingen als de handelingen die er gebeuren.

b

Maak het schema met een tekstverwerker, een rekenblad, Canva of PowerPoint. Raadpleeg indien

er

a

nodig de ICT-fiches.

De volgende elementen kunnen helpen om het schema op te stellen:

Wat bestelt de klant?

Wat als het product aanwezig is in de winkel?

Wat als het product niet aanwezig is in de winkel?

Wat als het product ook niet in het magazijn aanwezig is?

Welke processen komen hier aan bod?

pr oe

fv

c

Tip:

THEMA 2

LEVEL 1

d

20

Gebruik de schema’s uit Explore 7 als inspiratie.

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


IN N e© VA si er fv

5

Het aankoopproces van artikelen die niet meer in voorraad zijn, kan er schematisch als volgt uitzien.

Doorgeven

voorraadtekort aan aankoop

Aankoop

Magazijn

Opstellen en verzenden van

Ontvangen van

aankooporder

goederen

naar leverancier

Boekhouding

Ontvangen van factuur van leverancier

Boekhouding

Betalen van factuur LEVEL 1

Magazijn

THEMA 2

pr oe

Hoeveel verschillende afdelingen zijn er betrokken vooraleer een volledig aankoopproces is afgerond?

21


Lees case 10 van Penny. Wat zal het team van Penny moeten ondernemen?

IN

6

N

Case 10: Penny

e© VA

De zaak van Penny draait goed. Opnieuw stromen er tientallen bestellingen binnen: 100 voor een toneelclub, 500 voor een carnavalsvereniging, 1 000 voor de leerlingen van alle lagere scholen in haar buurt … . Voor de komende week zitten ze aan een totaal van meer dan 2 000 stuks. Penny’s team schiet meteen in actie.

Explore 9— Welke ondersteunende processen zijn er? Onderzoek en Ontwikkeling (of Research and Development – R&D) is een eerste voorbeeld van een

si

1

ondersteunend proces of secundair proces. Lees de volgende artikels en bestudeer grafiek 1. Wat is het doel van de afdeling Onderzoek en Ontwikkeling (O&O)?

fv

er

a

Van wie krijgt O&O de informatie over nieuwe eisen van de klanten?

THEMA 2

LEVEL 1

pr oe

b

22


In het eerste kwartaal van 2024 bedroegen de R&D-uitgaven van Apple 7,903 miljard USD. Dit is consistent met hun uitgavenpatroon in de afgelopen jaren, waarin Apple elk kwartaal aanzienlijk heeft geïnvesteerd in R&D. Bijvoorbeeld, in het laatste kwartaal van 2023 bedroegen de uitgaven 7,696 miljard USD, en in het derde kwartaal van 2023 waren de uitgaven 7,307 miljard USD.

IN

Apple’s jaarlijkse R&D-uitgaven blijven stijgen, met een totaal van ongeveer 30 miljard USD in het jaar 2023. Dit vertegenwoordigt een aanzienlijke groei ten opzichte van eerdere jaren, wat onderstreept hoe belangrijk innovatie is voor Apple’s strategie en producten.

e© VA

N

Grafiek 1: Xxxxx

Wat is de Apple Vision Pro?

pr oe

De Vision Pro is het eerste volledig nieuwe product van Apple sinds de lancering van de Apple Watch. ‘Het begin van een nieuw tijdperk’, zei Apple-baas Tim Cook dan ook tijdens een lanceringsevenement in New York.

We schrijven ‘virtual reality’, maar Apple zelf heeft het liever over een mixed reality bril. Met de Vision Pro kun je namelijk niet alleen virtuele werelden betreden, maar ook digitale beelden toevoegen aan de wereld rondom je (augmented reality). Net door die beide zaken te combineren, wil Apple het verschil maken. Bron: vrt.be, 2024-02-24

De iPad Pro is vanaf nu verkrijgbaar in 11 inch en 13 inch en krijgt voor het eerst een OLED-scherm. De nieuwe modellen zijn flinterdun, maar kosten opnieuw meer dan de generatie ervoor. De vernieuwde iPad Pro is voorzien van OLED-schermen met verbeterd contrast en kleurnauwkeurigheid, en wordt aangedreven door de nieuwe M4-chip. Het 13 inchmodel is amper 5,1 mm dik, het 11 inchmodel 5,3 millimeter. Je hebt keuze uit twee schermopties: de traditioneel glossy afwerking of een matte nanotextuur om weerkaatsingen te beperken. Bron: itdaily.be, 2024-05-07

LEVEL 1

fv

© Shutterstock / Ringo Chiu

Apple lanceert flinterdunne iPad Pro met OLED-scherm, M4-chip en hogere prijs

THEMA 2

er

si

Bron: finbox.com

23


2

Ook humanresourcesmanagement is een voorbeeld van een ondersteunend proces. Ga naar iDiddit en beluister het interview met Naomi Luys, de hr-verantwoordelijke van A.S.Adventure.edu. Wat zijn de taken

IN

van de hr-afdeling?

Good to know

In de volgende thema’s worden humanresourcesmanagement en de financiële afdeling

INFORMATIESYSTEMEN

HUMAN RESOURCES

FINANCIËN EN BOEKHOUDING

VERKOOP EN MARKETING

er MAGAZIJN

fv

PRODUCTIE

AANKOOP

pr oe LEVEL 1 THEMA 2 24

ONDERZOEK EN ONTWIKKELING

e© VA

Wat zou het volgende schema willen aantonen? Denk aan wat je tot nu toe hebt geleerd.

si

3

N

nog verder toegelicht.


Explore 10— Hoe zorgt software voor een vlotte communicatie tussen de afdelingen en de processen?

Lees de volgende cases die zich bij A.S.Adventure.edu hebben voorgedaan. Welke problemen zouden hier

Case 11: Magazijn A.S.Adventure.edu

IN

kunnen opduiken?

e© VA

N

In het magazijn gaan de logistiek medewerkers goederen verzamelen. Wanneer ze merken dat een artikel niet meer voorradig is, moet dat bijbesteld worden. Dat zullen de medewerkers aan de aankoopafdeling moeten melden.

Case 12: Winkel A.S.Adventure.edu

fv

er

si

De winkel draait goed. De verkopers moeten allemaal overuren kloppen. Overuren worden vergoed aan 150 % van het loon. De hr-afdeling moet op de hoogte gebracht worden van die overuren zodat de boekhoudafdeling de lonen kan uitbetalen.

Case 13: Marketing A.S.Adventure.edu

pr oe

1

THEMA 2

LEVEL 1

De marketingafdeling voert een nieuwe actie. Daardoor stromen de bestellingen binnen. Dat betekent dat de verkoopafdeling moet laten weten dat er voldoende voorraad moet zijn. Het magazijn moet zorgen dat er voldoende voorraad is, zo niet moet de aankoopafdeling verwittigd worden.

25


2

Voor een productieonderneming zouden de linken tussen de afdelingen er als volgt kunnen uitzien.

a

de primaire processen in het geel,

b

de ondersteunende processen in het groen. Voorraadbeheer en logistiek

Productie

Financiële planning boekhouding

Verkoop

Service

e© VA

Aankoop

N

Materiaalplanning voor productie

IN

Markeer:

Managementplanning

Marketing en communicatie

Onderzoek en Ontwikkeling

si

hrm

er

ERP-software

Wanneer alles met papieren documenten of mondeling gecommuniceerd zou worden, kan er heel wat mislopen. Daarom bestaat er software om de processen op elkaar af te stemmen.

pr oe

fv

Die software heet ERP-software of Enterprise Resource Planning.

THEMA 2

LEVEL 1

VOORRAAD

26

SERVICE

HR

ERP

AANKOOP

MATERIAAL- PRODUCT PLANNING

MARKETING

VERKOOP

BOEKHOUDING


3

Werk in vier groepjes. OPDRACHT Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje van iONE.

Groep 2

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje van Fast Fashion.

Groep 3

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over ERP.

Groep 4

Lees de tekst over ERP.

IN

Groep 1

N

Groep 4

e© VA

ERP staat voor Enterprise Resource Planning. Kort gezegd gaat het erom dat de middelen (Resources) van de onderneming (Enterprise) allemaal op elkaar afgestemd worden (Planning). Dat gebeurt aan de hand van een softwarepakket waarin verschillende processen met elkaar verbonden zijn. Het beste is dat alle medewerkers van een onderneming met eenzelfde ERP-pakket werken: de verkoopafdeling om verkooporders in te geven; de aankoopafdeling om openstaande facturen van leveranciers bij te werken; het magazijn om de locatie van een artikel in het magazijn op te zoeken; de productie om de productie in een bepaalde week te plannen; de hr-afdeling om de uren van het personeel te plannen, te controleren en op basis daarvan de lonen uit te betalen.

si

ERP is dus één systeem waarbij alle afdelingen en processen met elkaar kunnen communiceren en aan elkaar gelinkt zijn.

THEMA 2

Bron: qustomized.be/erp-software

LEVEL 1

pr oe

fv

er

Femke Kelchtermans van A.S.Adventure.edu besliste vorig jaar een ERP-pakket aan te kopen. Haar doel was om de bedrijfsprocessen naadloos in elkaar te laten overvloeien. Na een jaar werken, vertelt ze het volgende: ‘Ons ERP-systeem bevat verschillende modules. Gisteren bestelde een klant een Garmin GPSfietscomputer Edge Explore in onze onlinewinkel. Die bestelling komt meteen binnen bij verkoopbeheer. Pedro Awouters kan de bestelbon meteen afdrukken in de winkel en klaarleggen voor de klant. Pedro scant het artikel in de winkel en legt het klaar aan de kassa. Wanneer de klant de fietscomputer komt halen, rekent de kassamedewerker, Kevin, met de klant af. Automatisch weet het voorraadbeheersysteem dat er nu één stuk van de Garmin GPS-fietscomputer minder in voorraad is in de winkel. Het voorraadbeheersysteem geeft automatisch door aan het magazijn dat er een nieuwe Garmin GPS naar de winkel moet gebracht worden. In het magazijn krijgt de magazijnmedewerker, Daan, automatisch een bericht op zijn scanner dat hij de Garmin GPS moet halen in het magazijn. Daan scant dat artikel. De voorraadbeheermodule meldt ook aan aankoopbeheer dat er nu in het magazijn een stuk minder op voorraad is. De aankoopafdeling kan vervolgens een bestelling uitsturen naar de leverancier. Wanneer de leverancier dat artikel in het magazijn levert, wordt dat artikel opnieuw gescand. Zo weet het voorraadbeheersysteem opnieuw dat er een extra artikel van de Garmin GPS in het magazijn ligt. Door de onlinebestelling van de klant, krijgen we ook gegevens binnen van de klant. De klant registreert zich en bij elke bestelling houdt ons klantenbeheersysteem bij welke klanten wat besteld hebben. Daardoor kan onze marketingafdeling gerichte reclame sturen naar die klant. Elke afdelingsverantwoordelijke maakt een planning op van zijn personeel. In de uurregistratie kan de hrafdeling zien wie wanneer gewerkt heeft. Op basis daarvan kan ze dan loonbrieven opstellen.

27


4

Vorm nieuwe groepjes. Zorg dat er in elke nieuwe groep een leerling van de andere groepen zit. Zijn de stellingen juist of fout? Kruis aan en verbeter de foute stellingen. JUIST

FOUT

Door de integratie van de website / webshop hebben klanten altijd een zicht op de

IN

aanwezige voorraad.

e© VA

onvoldoende in voorraad zijn en dus bijbesteld moeten worden.

N

Wanneer alle processen aan elkaar gelinkt zijn, zie je meteen welke producten er

Je kunt klanten met ERP niet zeggen of hun bestelling reeds verzonden is.

Wanneer een klant een bestelling plaatst, wordt die doorgegeven aan het

magazijn. Het magazijn moet dan wel nog doorgeven aan facturatie dat er een

er

si

factuur moet opgesteld worden.

pr oe

fv

Er is sprake van tijdswinst.

-> Wat moet ik met deze instructie uitvoeren? Niet duidelijk.

ERP kan enkel gebruikt worden voor onlinewinkels en fysieke winkels.

Er moet handmatig ingegeven worden wanneer artikelen in de winkel of in het

THEMA 2

LEVEL 1

magazijn binnenkomen.

28


TO THE POINT Een onderneming kan verschillende structuren hebben, maar de meeste ondernemingen zijn opgedeeld in afdelingen, ook wel bedrijfsfuncties genoemd. In elke

IN

afdeling werken mensen die bepaalde activiteiten uitvoeren die specifiek voor die afdeling zijn. Een afdeling is echter geen eiland. Bij de dagelijkse handelingen van een onderneming zijn er verschillende processen die zich

N

voordoen. Die processen lopen over de afdelingen heen.

Een bedrijfsproces is een verzameling van samenhangende activiteiten die gericht zijn op een klant en afgestemd zijn op organisatiedoelen. Het is belangrijk dat de activiteiten worden afgestemd op de

e© VA

wensen van de interne of externe klant. Een interne klant kan een andere afdeling zijn, een externe klant is de eindconsument die een artikel in de winkel koopt of een andere onderneming. De processen creëren samen toegevoegde waarde voor de klant. We onderscheiden drie soorten processen:

bestuurlijke processen,

primaire processen,

ondersteunende of secundaire processen.

Bestuurlijke processen

Bij de bestuurlijke processen is het belangrijk dat de richting en het doel van de onderneming wordt

si

aangegeven. Dat kan door een goede missie, visie en strategie uit te werken voor je onderneming. Daarnaast zal het management ervoor moeten zorgen dat iedereen zich in dezelfde richting begeeft en hetzelfde organisatiedoel voor ogen houdt. Daarom is plannen, uitvoeren, controleren en bijsturen

er

van belang.

Primaire processen

Een eerste primair proces is de verkoop en de marketing. Het marketingproces heeft als doel de

fv

verkoop te stimuleren. De verkoop moet er dan weer voor zorgen dat de klanten krijgen waarvoor ze komen. Dat is enerzijds het juiste product of de juiste dienst en anderzijds de nodige uitleg.

pr oe

Een tweede primair proces omvat de aankoop. Het aankoopproces zorgt ervoor dat door de contacten met leveranciers er tijdig goederen in de winkel of in het magazijn liggen. Een derde primair proces is het logistieke proces. De logistieke afdeling (en dus het magazijn) is de link tussen aankoop en verkoop, tussen aankoop en productie of tussen productie en verkoop. De goederen die door de aankoop bij de leverancier besteld worden, komen in het magazijn aan. Van daaruit gaan de artikelen naar de winkel of naar de productie. In een productieonderneming gaan de afgewerkte artikelen naar het magazijn van waaruit ze naar

aangestuurd door de verkoopafdeling. Denk maar aan de bestelling van een nieuwe auto.

THEMA 2

een vierde primair proces. De productieafdeling produceert de goederen en wordt voornamelijk

LEVEL 1

de klanten gaan. Die klanten kunnen winkels of eindconsumenten zijn. Het productieproces is dus

29


Secundaire of ondersteunende processen Uit de primaire processen vloeien automatisch andere ondersteunende processen. Onderzoek en ontwikkeling krijgt van de marketingafdeling te horen wat de wensen van de consument zijn. Daarmee gaat O&O aan de slag om nieuwe producten te ontwikkelen. De humanresourcesafdeling zorgt ervoor dat de juiste mensen op de juiste plaats ingezet worden.

IN

Om ervoor te zorgen dat die communicatie tussen de afdelingen en processen goed verloopt, bestaat er software. ERP-software zorgt voor een vlotte communicatie en een vlot verkeer van documenten

si

e© VA

N

tussen de afdelingen en processen.

er

Action 1— Processen in A.S.Adventure.edu

fv

Noteer de onderstaande activiteiten bij de afdeling waar het proces voornamelijk plaatsvindt. Raadpleeg indien nodig het organogram van A.S.Adventure.edu. Leveranciers contacteren over prijs en levering

b

Klanten melden dat het artikel niet aanwezig is in de winkel

c

Goederen klaarleggen voor verzending naar de winkel

d

Sollicitatiegesprekken afnemen van nieuwe medewerkers

e

Nieuwe producten in de winkel leggen

f

Zomeracties uitwerken voor kampeermateriaal

g

Doelen uitschrijven waarbij rekening wordt gehouden met de betrokken partijen zoals klanten,

pr oe

a

THEMA 2

LEVEL 1

buurtbewoners, leveranciers …

30

AANKOOP

VERKOOP

MANAGE­

HRM

MENT

MAGAZIJN /

CUSTOMER

EXPEDITIE

SERVICE

MARKETING


Action 2— Primaire en secundaire processen Werk per twee. Omschrijf het begrip ‘primaire processen’ in je eigen woorden.

b

Omschrijf het begrip ‘secundaire processen’ in je eigen woorden.

c

Wat zijn de primaire processen bij Telenet?

d

Wat zou een voorbeeld kunnen zijn van een secundair proces bij Telenet?

e

Wat zouden primaire processen kunnen zijn bij een autodealer?

f

Wat is een primair proces van jouw school?

Wat is een secundair proces van jouw school?

h

Wat is een bestuurlijk proces van je school?

THEMA 2

g

LEVEL 1

pr oe

fv

er

si

e© VA

N

IN

a

31


Action 3— Het succes van Coolblue

Wat is de belangrijkste afdeling voor Coolblue?

b

Welke elementen liggen aan de basis van het succes van Coolblue?

c

Zoek op wat omnichannel betekent.

d

Zoek op wat SEO betekent (search engine optimisation).

THEMA 2

LEVEL 1

pr oe

fv

er

si

e© VA

N

a

IN

Ga naar iDiddit en lees het artikel. Beantwoord de vragen.

32


Action 4— Bedrijfsbezoek 1

Werk in drie of vier groepjes. Elk groepje verkent een bedrijf met zijn afdelingen en processen. Kies met je groep of je naar het bedrijf gaat (optie 1) of een onlinemeeting organiseert (optie 2). Je regelt een bedrijfsbezoek waarbij je met je groepje naar het bedrijf gaat.

Optie 2

Je regelt een onlinemeeting waarin een of meerdere personen van een onderneming over de

IN

Optie 1

onderneming in het algemeen en over hun taken vertellen. Verdeel de taken onder de groepsleden.

N

2

a

Een leerling regelt een afspraak voor het bedrijfsbezoek / de onlinemeeting.

b

Een leerling gaat op zoek naar het vervoer en rekent de kosten uit of gaat na op welke manier de

c

e© VA

onlinemeeting plaatsvindt.

Een leerling stelt mogelijke vragen op en bezorgt die aan de contactpersoon. Mogelijke vragen die tijdens het bezoek kunnen gesteld worden, vind je op iDiddit.

d

Een leerling maakt een verslag van het bezoek.

e

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Action 5— Schematische voorstelling van de

si

bedrijfsprocessen

Lees de volgende case.

2

Maak een schema van het procesverloop. Vink de tool aan waarmee je dat proces wilt voorstellen.

er

1

tekstverwerker rekenblad

presentatieprogramma

fv

mindmaptool

THEMA 2

Een bakker bestelt grondstoffen bij zijn leverancier. Hij koopt eieren, meel, granen en zout aan. Dat is zijn voorraad grondstoffen. Vervolgens start hij met het productieproces. Hij weegt de hoeveelheden af. Kneedt het deeg en laat het rijzen. Nu heeft hij een voorraad halfafgewerkte producten. Dat deeg laat hij even rusten. Vervolgens doet hij het deeg in vormen en bakt het daarna in de oven. Eens klaar, wordt het brood verkocht in de winkel.

LEVEL 1

pr oe

Case 14: Bakker

33


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

1

Ik kan de primaire processen toelichten.

2

Ik kan de bestuurlijke processen toelichten.

3

Ik kan de ondersteunende processen toelichten.

4

Ik kan de samenhang tussen de processen verklaren.

Ik kan missie, visie en strategie toelichten.

6

Ik kan het belang van ERP-software toelichten.

fv

er

si

5

pr oe LEVEL 1 THEMA 2 34

KAN

BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.


LEVEL 2

IN

Welke organisatiestructuren en huisstijlen zijn er? INTRO

De onderstaande afbeeldingen geven je een sfeerbeeld van een aantal ondernemingen. Zou je graag

1

© Shutters tock / Uladz

e© VA

2

4

pr oe

fv

er

3

si

ik Kryhin

© Shutterstock / nitpicker

in die ondernemingen werken? Waarom (niet)?

N

1

Welke organisatiestructuren kun je onderscheiden?

Wat houdt een organisatiecultuur in?

Welke huisstijl past bij een onderneming? LEVEL 2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvragen:

THEMA 2

2

35


Explore 1— Wat zijn de belangrijkste taken van de

verschillende afdelingen in een bedrijf?

1

Ga naar iDiddit en bestudeer daar de ontdekplaat. Verken de belangrijkste taken van de afdelingen van

2

IN

A.S.Adventure.edu. Download het bijbehorende werkblaadje als je ondersteuning wilt. Welke afdeling moet je in de volgende situaties aanspreken?

1 ontvangen omdat hij een

N

2

Een klant heeft een aanmaning

Een klant vraagt wanneer de

bepaalde factuur niet tijdig

levering van zijn bestelling is

betaald zou hebben. De klant

ingepland.

e© VA

heeft daar zijn twijfels bij.

4

3

Er is een prijsaanvraag van een

Een leverancier heeft bijkomende informatie nodig

via mail.

si

om een offerte op te maken.

nieuwe klant binnengekomen

5

er

Een klant heeft dringend

bepaalde producten nodig. Hij

informeert of er nog voldoende

THEMA 2

LEVEL 2

pr oe

fv

op voorraad zijn.

36

7 Een bezoeker meldt zich aan bij de balie voor een

6 Een klant telefoneert naar A.S.Adventure.edu omdat volgens hem de afgesproken verkoopsvoorwaarden niet werden gerespecteerd bij het opstellen van de verkoopfactuur.

sollicitatiegesprek.


Explore 2— Hoe stel je de organisatiestructuur zo overzichtelijk mogelijk voor? ORGANOGRAM

organisatiestructuur van een onderneming waarin vermeld wordt wat de verschillende afdelingen en functies zijn.

Ga naar iDiddit of kijk achteraan dit thema waar je het organogram van A.S.Adventure.edu met de functies en de namen van de werknemers kunt vinden.

N

1

IN

Een organogram is een schematische voorstelling van de

Hoeveel mensen werken er bij A.S.Adventure.edu?

b

Waarom stelt worden de werknemers met hun functies op die manier voorgesteld, denk je.

er

si

e© VA

a

Organisatiestructuren

Er bestaan verschillende manieren om een organisatie te structureren. Dit zijn de meest

fv

bekende. —

De lijnorganisatie: bij die structuur kan een bepaalde persoon in het organogram maar een bevel ontvangen van de persoon die juist boven hem in het organogram staat. Hij

pr oe

moet enkel maar aan die persoon verantwoording afleggen.

De lijn­staforganisatie: de basis van die structuur is een lijnorganisatie maar aan bepaalde personen wordt een staf toegevoegd. Die stafmedewerker moet enkel verantwoording afleggen aan de persoon aan wie hij of zij is toegevoegd.

De horizontale organisatie: bij die organisatie staat iedereen op hetzelfde niveau. Er zijn geen directe chefs. De functionele organisatie: bij die organisatie wordt het bedrijf ingedeeld in afdelingen volgens functie zoals financiën, productie en marketing en nadien bijvoorbeeld volgens regio, volgens project ... Managers mogen bevelen geven aan personen uit de LEVEL 2

verschillende afdelingen.

THEMA 2

37


2

Om welke organisatiestructuur gaat het? Noteer.

1 Aankoper

Boekhouder

Administratie

IN

Verkoper

2

N

Algemene

e© VA

vergadering Raad van bestuur

Ilse Van Asbroeck

Algemeen directeur

Directie­secretariaat

Werner Spileers

Hans Van Hoeck

Johan Savonet

Sigrid Steegen

Bergh

Medisch

Financieel &

Technisch &

Hr- &

directeur

administratief

facilitair

communicatie

directeur

directeur

directeur

Verpleegkundig

er

directeur

si

Ann Vanden

fv

pr oe

3

Staf 1

LEVEL 2

Manager projecten

Inkoop Project A Project B Project C Project D

THEMA 2 38

Directie

Productie

Verkoop

Distributie


4

Directeur

productie

Chef

Chef

perso­neels­

admini­

zaken

stratie

Chef

Chef

inkoop

verkoop

IN

Chef

Ploegbaas

Mede­werkers

Hoofd

1

2

admini­stratie

verkoop

Mede­ werkers

productie

productie

hoofden

Vertegen­

Mede­

woordigers

werkers filialen

e© VA

Mede­ werkers

Filiaal­

N

Ploegbaas

Explore 3— Wat zijn de voor- en nadelen van elke organisatiestructuur?

si

Werk in vier groepen. Elke groep werkt met een bepaalde organisatiestructuur. a

Lees de tekst in verband met de organisatiestructuur die aan jouw groep is toegewezen.

b

Markeer:

de voordelen in het groen,

de nadelen in het rood.

er

fv

Groep 1 Lijnorganisatie

In een lijnorganisatie heeft iedere werknemer één leidinggevende. Aan de top van de organisatie staat de hoogste leidinggevende van het bedrijf of de organisatie. Het organogram van die organisatiestructuur heeft

pr oe

dus een uitgesproken piramidevorm. Er zijn verschillende hiërarchische lagen en iedereen weet aan wie hij verantwoording moet afleggen en heeft een duidelijk aanspreekpunt. Het is heel duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. In een lijnorganisatie zijn de lijnen wel heel groot en lang waardoor ze bureaucratisch lijkt. Verantwoordelijkheden liggen vaak hoog in de structuur en daardoor hebben de lagere niveaus zeer weinig zelfstandigheid. In dergelijke organisaties is er weinig flexibiliteit en dat is een nadeel in een omgeving die snel verandert. In een stabiele omgeving zijn lijnorganisaties dan weer effectief, aangezien het voor elke werknemer glashelder is welke verantwoordelijkheden hij heeft. In het geval van problemen hoeft er niet

THEMA 2

LEVEL 2

gezocht te worden naar een aanspreekpunt.

39


Groep 2 Lijn­staforganisatie Een lijn-staforganisatie is in feite hetzelfde als de lijnorganisatie, alleen is er boven in de organisatie nog extra staf toegevoegd. In die staf kunnen verschillende specialiteiten staan zoals personeelszaken en administratie. Door de structuur kunnen bepaalde kwaliteiten extra ingebouwd worden in de organisatie waardoor sommige processen beter en efficiënter verlopen. Een nadeel is dan weer dat de lijnmanagers de verantwoordelijkheid dragen voor de taken die in feite bij de staf liggen. Dat kan fricties veroorzaken tussen de staf en de om er zich een goed beeld van te vormen. Groep 3 Horizontale organisatie

IN

lijnmanagers waardoor het risico ontstaat dat de staf feitelijk te ver van het daadwerkelijke werk vandaan zit

N

Bij de horizontale organisatiestructuur staat iedereen op hetzelfde niveau. Er zijn geen directe chefs, maar wel een ‘primus inter pares’ (de eerste onder gelijken). Kleine ondernemingen beginnen vaak op die manier. Werknemers kunnen daardoor de indruk hebben dat ze zich niet moeten verantwoorden. In ondernemingen

Groep 4 Functionele organisatie

e© VA

met een horizontale organisatiestructuur kan zowat alles besproken worden onder gelijken.

In een functionele organisatie zijn de verschillende afdelingen samengesteld op basis van hun bijdrage aan het totale product. Zo is er bijvoorbeeld een afdeling inkoop, productie, verkoop en ontwerp. Die afdelingen kunnen dan weer onderverdeeld worden. Het voordeel is dat iedere afdeling haar eigen specialiteit heeft waarop de werknemers zich volledig kunnen concentreren. Als nadeel geldt echter wel dat dergelijke afdelingen de neiging hebben om de eigen specialiteit als allesbepalend te zien. Zo kan het zijn dat bijvoorbeeld de ontwerpafdeling niet echt stilstaat bij de verkoopbaarheid van het product. Ook kan het zijn dat afdelingen extra kosten maken die niet binnen de eigen afdeling geboekt worden, maar wel wat kunnen bijdragen aan de

si

uitstraling van de eigen afdeling. Denk bijvoorbeeld aan een verkooporganisatie die overdreven veel en duur onderhoud laat uitvoeren aan winkels, omdat dat de eigen cijfers ten goede komt, terwijl een andere afdeling

THEMA 2

LEVEL 2

pr oe

fv

er

de onderhoudskosten moet betalen.

40


Explore 4— Hoe maak je een organogram? 1

Voor deze opdracht kies je of je het organogram van A.S.Adventure.edu met een tekstverwerker (optie 1) of een presentatieprogramma (optie 2) namaakt. Vink de gekozen

a

Gebruik het stappenplan om je organogram te ontwerpen.

b

Heb je extra ondersteuning nodig, ga dan naar het iDiddit.

IN

optie aan.

Daar vind je twee instructiefilmpjes. c

Raadpleeg de ICT-fiche_T_28 (optie 1) of ICT-fiche_P_10

Met een tekstverwerker

e© VA

Optie 1

N

(optie 2).

STAPPENPLAN Stap 1:

Open een nieuw document.

Stap 2:

Kies ‘Invoegen’ en vervolgens ‘SmartArt’.

Stap 3:

Duid ‘Hiërarchie’ aan en kies ‘Organigram’.

Stap 4:

Kies ‘Vorm toevoegen’ om een assistent of een werknemer toe te voegen.

Stap 5:

Werk eerst de structuur uit.

Stap 6:

Met ‘Indeling’ kun je de vorm van het organogram aanpassen.

Stap 7:

Wanneer je klaar bent met de structuur en de indeling van het organogram, vul je de functies en de

Optie 2

si

namen in.

Met een presentatieprogramma

er

STAPPENPLAN Stap 1:

Open een nieuwe presentatie.

Stap 2:

Kies ‘Invoegen’ en vervolgens ‘SmartArt’. Duid ‘Hiërarchie’ aan.

fv

of

Klik op het icoon ‘SmartArt-afbeelding’. Duid ‘Hiërarchie’ aan en kies ‘Organigram’. Kies ‘Vorm toevoegen’ om een assistent of een werknemer toe te voegen.

Stap 4:

Werk eerst de structuur uit.

Stap 5:

Met ‘Indeling’ kun je de vorm van het organogram aanpassen.

pr oe

Stap 3:

Stap 6:

Wanneer je klaar bent met de structuur en de indeling van het organogram, vul je de functies en de

namen in.

LEVEL 2

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

2

41


Explore 5— Bestaat dé organisatiecultuur? MORE MORE

MORE

Organisatiecultuur Een organisatiecultuur beïnvloedt de prestaties en dus de resultaten van een onderneming. Cultuur wordt door mensen gedeeld.

Cultuur wordt door mensen gedragen.

Cultuur is aangeleerd.

Cultuur is niet altijd onmiddellijk zichtbaar.

Cultuur is niet altijd direct beïnvloedbaar.

N

IN

In de vele definities van cultuur komen deze gemeenschappelijke kenmerken telkens terug.

Dé organisatiescultuur bestaat niet. Tussen ondernemingen kunnen culturen aanzienlijk

e© VA

verschillen. Zo is er de cultuur van verzekeringskantoren die heel prestatiegericht zijn en

waar elke collega een concurrent is. Daarnaast zijn er ook de kleine ondernemingen met een open en informele cultuur waar iedereen van elkaar weet wat hij doet.

Elk bedrijf heeft een eigen cultuur. Het is moeilijk om bedrijfsculturen in categorieën op te splitsen, maar je kunt wel enkele basismodellen onderscheiden. Werk in twee groepen.

Ga naar iDiddit en bestudeer de ontdekplaat. Verken het toegewezen basismodel.

b

Plaats de ondernemingen binnen jullie basismodel. Motiveer jullie keuze aan de hand van heel concrete voorbeelden.

c

Inspiratie vinden jullie op de websites van deze ondernemingen waar onder andere de waarden en normen van de onderneming staan.

er

Tip:

si

a

Stel het basismodel op een originele manier aan de andere groep voor. Noteer op welke manier je het

fv

basismodel gaat voorstellen.

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

LEVEL 2

pr oe

d

42


Explore 6— Wat houdt de huisstijl van een organisatie in? HUISSTIJL

Een huisstijl is de wijze waarop een onderneming of organisatie logo, de kleurkeuze, lettertypes en andere visuele elementen zoals bedrijfskleding …

Een logo is maar één onderdeel van de huisstijl waarmee een organisatie zich wil onderscheiden van de

N

1

IN

zich naar buiten toe zichtbaar presenteert door middel van het

© Shutterstock / Ken Wolter

e© VA

concurrentie. Herken je de onderstaande logo’s? Noteer de naam van de organisatie onder de afbeelding.

© Shutterstock / Aksoyvol

pr oe

fv

er

si

© Shutterstock / de-nue-pic

Keuze huisstijlkleuren Je kunt niet zomaar een kleur kiezen omdat je het mooi vindt. Elke kleur wekt een bepaalde

THEMA 2

LEVEL 2

emotie op. Ons brein is onbewust gevoelig voor kleuren.

43


2

Neem er opnieuw de ontdekplaat bij en bestudeer het belang van kleur in de huisstijl. Beantwoord daarna de volgende vragen. Waaraan doen de kleuren jou denken? Wat roepen ze bij je op? Kies uit de onderstaande lijst.

geluk

vriendelijkheid

natuur

luxe

jeugdigheid

warmte

energie

betrouwbaarheid passie

GEEL

BLAUW

GROEN

ZWART

Zoek voor elke kleur een bedrijfslogo dat die kleur duidelijk inzet om de eigenschap op te roepen.

fv

b

er

si

ORANJE

kracht

e© VA

kalmte

ROOD

IN

gezondheid

N

a

Verwerk de logo’s in een collage.

c

Bestudeer de evolutie van het logo van McDonald’s. Waarom zou McDonald’s de rode kleur in het logo

pr oe

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

LEVEL 2

vervangen hebben door een groene kleur? Gebruik indien nodig het internet.

44


Keuze typografie Typografie is alles wat hoort bij de opmaak van teksten zoals de keuze van lettertype, regelafstand en witruimte. Die aspecten hebben invloed op het bereiken van en het zetten

Neem er opnieuw de ontdekplaat bij en bestudeer het belang van typografie in de huisstijl. Los daarna de volgende vragen op. a

N

Typografie is bepalend voor de leesbaarheid en de uitstraling van je boodschap. Goede typografie creëert in het onderbewustzijn een gevoel van rust. Welke van de twee onderstaande typografieën

1

e© VA

geeft jou een ‘rust-gevoel’? Waarom?

2

HOOFDTITEL

Subtitel

Subtitel

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Morbi ut tristique urna. Praesent quam augue, pharetra in sem vitae, volutpat imperdiet turpis. Morbi bibendum sodales scelerisque. Phasellus volutpat tincidunt sollicitudin.

fv

er

si

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Morbi ut tristique urna. Praesent quam augue, pharetra in sem vitae, volutpat imperdiet turpis. Morbi bibendum sodales scelerisque. Phasellus volutpat tincidunt sollicitudin. Praesent sit amet euismod eros, id ultricies libero. Donec a nibh quis tortor finibus pellentesque. Aliquam gravida est in erat dignissim rutrum. Sed vulputate vel nulla nos posuere. Sed id velit id arcu finibus mattis ut pharetra elti. Morbi commodo facilisis pellentesque.

HOOFDTITEL

Praesent sit amet euismod eros, id ultricies libero.

Donec a nibh quis tortor finibus pellentesque. Aliquam gravida est in erat dignissim rutrum. Sed vulputate vel nulla nos posuere. Sed id velit id arcu finibus mattis ut pharetra elti. Morbi commodo facilisis pellentesque.

pr oe

4

IN

van de juiste toon voor een bepaalde doelgroep.

Werk per twee. Wat is het verschil tussen een schreeflettertype en een schreeflooslettertype.

LEVEL 2

Gebruik het internet. Vergelijk je antwoord met dat van je buur en werk samen een omschrijving uit.

THEMA 2

b

45


c

Staat de zin in een schreeflettertype of een schreeflooslettertype? Noteer.

2

Welk soort lettertype is dit?

Welk soort lettertype is dit?

Welk soort lettertype zou jij gebruiken bij een jonge en hippe doelgroep? Waarom?

Good to know

e© VA

N

d

IN

1

De kleurkeuze van een onderneming vind je vaak zowel in het logo als in het drukwerk en in de bedrijfskleding. Het versterkt niet alleen het merkverhaal maar ook de

THEMA 2

LEVEL 2

pr oe

fv

er

si

herkenbaarheid.

46


Lees het onderstaande artikel. Welke functie van de bedrijfskleding wordt er in de alinea besproken? Kies uit: aanspreekbaarheid voor klanten – herkenbaarheid voor (potentiële) klanten – veiligheid – verschillende kleuren voor verschillende functies

IN

Bedrijfskleding

e© VA

Een bezorger van Coolblue is altijd in het blauw gekleed en de reisleiders van Sunweb dragen altijd iets roods. Herkenbaarheid geeft klanten een veilig gevoel, ze weten dat ze praten met een betrouwbaar persoon van een organisatie. Ook valt de kleur beter op bij potentiële klanten waardoor ze meer associaties krijgen bij het bedrijf.

N

Zodra de huisstijlkleur is doorvertaald naar bedrijfskleding, komen daar meteen een aantal functies bij.

© Shutterstock / Marcel Rommens

si

In MediaMarkt weet je precies wie je moet aanspreken, als je een vraag hebt. De rode overhemden vallen op in de witte, industriële omgeving. Je hoeft dus niet bang te zijn om de verkeerde aan te spreken. Die zekerheid geeft klanten extra vertrouwen. Een opvallende kleur bedrijfskleding kan daartoe bijdragen.

fv

er

Als je in de McDonald’s een verkeerde hamburger hebt gekregen, moet je dat aan de werknemer in het donkerblauwe overhemd melden. Dat is de manager. Binnen grote bedrijven kan het fijn zijn om onderscheid in functies kenbaar te maken aan klanten. Ook kan het verschil in gezag met gekleurde bedrijfskleding intern worden aangetoond.

© Shutterstock / Sorbis

pr oe

5

In de bouw is het van groot belang dat medewerkers opvallen. In de koude maanden zijn ze goed zichtbaar met een reflecterende jas, maar in hoogzomer gaat die uit waardoor een simpel T-shirt overblijft. Om medewerkers dan alsnog te laten opvallen, kun je hen bedrijfskleding aanbieden in een felle kleur zoals geel of oranje. Op de bouwplaats is het dan in één oogopslag duidelijk welke personen bevoegd zijn en wie niet.

THEMA 2

LEVEL 2

Bron: digitransfer.info, 2019-01-24

47


TO THE POINT Organisatiestructuur Een organogram is een veelgebruikt hulpmiddel om de interne structuur van bedrijven in kaart te

IN

brengen. In een bedrijf kunnen meerdere afdelingen voorkomen. Het aantal verschillende afdelingen hangt van de grootte van het bedrijf af. In een grote onderneming heb je vaak de volgende

N

afdelingen: directieafdeling,

aankoop,

verkoop,

administratie,

personeelsdienst of human resources,

boekhouding (en / of facturatie),

receptie (of onthaal),

magazijn en expeditie (of logistiek).

e© VA

In een kleinere onderneming worden de taken van meerdere afdelingen soms door één persoon gedaan.

Een organogram geeft niet enkel weer hoeveel verschillende afdelingen er zijn, het geeft ook weer

si

wie aan het hoofd staat van een afdeling en over wie die persoon de baas is. Hoe hoger de persoon in het organogram staat, hoe hoger zijn functie in de onderneming is. De meest voorkomende organisatiestructuren zijn: de lijnorganisatie, de lijn-staforganisatie, de functionele organisatie en de

er

horizontale organisatie.

Elke organisatiestructuur heeft voor- en nadelen. Er moet rekening worden gehouden met de grootte en de aard van de onderneming. Een lijnorganisatie is de eenvoudigste structuur. Daarbij heeft elke medewerker een directe

fv

leidinggevende. Die leidinggevende heeft een aantal medewerkers onder zich.

In een lijn-staforganisatie worden experts aan bepaalde leidinggevende staffuncties

pr oe

toegevoegd, maar die hebben geen beslissingsbevoegdheid.

Bij een functionele organisatie wordt de leiding in verschillende afdelingen opgesplitst. Elke

leidinggevende heeft alle uitvoerende werknemers onder zich, maar mag alleen bevelen geven op het gebied waar hij expert is.

Bij een horizontale organisatie staat iedereen op hetzelfde niveau.

Organisatiecultuur De organisatiecultuur heeft een invloed op de prestaties van de werknemers en kan daardoor ook de resultaten van de onderneming sterk beïnvloeden. Inzicht hebben in de bedrijfscultuur is dus van

THEMA 2

LEVEL 2

zeer belangrijk voor een onderneming.

48


De basisvraag van zowel de bedrijfscultuur als de structuur gaat over hoe mensen met elkaar omgaan. Bij de structuur gaat het over de harde, formele kant, zoals wie de baas is en wie welke taken heeft. De organisatiecultuur daarentegen betreft de zachte of informele kant van de omgangsvormen, zoals de sfeer, de gewoonten, de manier van begroeten, en de waarden en normen. Dat laatste maakt het net zo moeilijk om inzicht in de bedrijfscultuur te krijgen. Het gaat veronderstellingen, dat het functioneren van de onderneming bepaalt. Hoe gaan mensen met elkaar om? Harde, formele kant

Invloed op organisatie- en

CULTUUR

RAGSPATRONEN GED YMBOLEN, HUIS S, S ST E IJ OD NORMEN

e© VA

L

C

processtructuur

Zachte, informele kant

N

STRUCTUUR

IN

immers om een ingewikkeld mengsel van gedragingen, basiswaarden en gemeenschappelijke

BASISWAARDEN

si

Er zijn verschillende basismodellen om de bedrijfsculturen in te delen.

Robert Quinn en Rohrbaugh gebruiken vier dimensies om een bedrijfscultuur te typeren: mensgericht, beheersgericht, innovatief en resultaatgericht. Handy en Harrison spreken van een machtsgerichte, rolgerichte, taakgerichte of

er

persoonsgerichte cultuur.

fv

Huisstijl

Een huisstijl is de wijze waarop een bedrijf of organisatie zich naar buiten toe zichtbaar presenteert. Het is de visuele presentatie van de organisatie waar het logo, de kleurkeuze, lettertypes (typografie)

THEMA 2

LEVEL 2

pr oe

en andere visuele elementen zoals de bedrijfskleding deel van uitmaken.

49


Action 1— Wat zijn de belangrijkste taken van de

verschillende afdelingen in een bedrijf?

Werk in groepjes. Elke groep ontvangt een organogram van een onderneming en een stapel kaartjes met taken. a

IN

Welk soort organogram heeft je groepje gekregen? Kies uit:

lijnorganisatie – een lijn-staforganisatie – horizontale organisatie

Wijs de taken op de kaartjes toe aan een afdeling in de onderneming.

c

Vraag de verbetersleutel aan de leerkracht. Welke taken had je verkeerd toegewezen? Omschrijf in de

N

b

ORGANOGRAM: TAAK VAN 1

e© VA

derde kolom waarom de taak eerder door een andere afdeling wordt uitgevoerd.

REDEN

2

si

3

er

fv

pr oe

4

5

6

THEMA 2

LEVEL 2

50


Action 2— Hoe ziet het bedrijf van

eruit?

Neem een interview af van een van je ouders, een familielid of kennis. a

Stel de volgende vragen. Noteer de antwoorden op een In welke onderneming werk je?

Wat produceert het bedrijf of welke diensten levert het bedrijf?

Welke verschillende afdelingen zijn er in de onderneming?

Aan wie verkoopt het bedrijf zijn producten of aan wie levert het bedrijf zijn diensten? Wat is jouw functie?

Welke taken voer jij dagelijks zoal uit?

Welke attitudes zijn belangrijk voor jouw functie?

Maak na het interview een organogram van dat bedrijf op basis van de afdelingen, niet op basis van de verschillende functies.

c

e© VA

b

N

IN

blad.

Maak een verslag van het interview met een tekstverwerker. Op iDiddit vind je een sjabloon. Het onderstaande stappenplan kan je daarbij helpen.

STAPPENPLAN

Pas de spellingscontrole en grammaticacontrole toe.

Stap 2:

In het sjabloon voeg je de antwoorden toe, en eventueel enkele afbeeldingen van het bedrijf.

Stap 3:

Zorg voor een duidelijk en voldoende groot organogram, zodat het leesbaar is voor iedereen.

Geef het organogram en het verslag een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

er

d

si

Stap 1:

fv

Action 3— Bestaat er ook een bedrijfje op school?

pr oe

Wellicht is er op je school een minionderneming, een leeronderneming of een oefenfirma. a

Breng een bezoek aan die onderneming of nodig een leerling van dat bedrijfje uit in de klas.

b

Stel de vragen uit Action 2 aan die leerling en bedenk eventueel nog wat extra vragen.

c

Noteer de antwoorden op een blad.

d

Verwerk de antwoorden met een tekstverwerker. Op iDiddit vind je een sjabloon dat je kunt gebruiken. Gebruik indien nodig de ICT-fiches van tekstverwerker.

LEVEL 2

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

e

51


Action 4— Hoe stel je de organisatiestructuur van een onderneming overzichtelijk voor?

2

Werk in vijf groepen. Elke groep krijgt een bepaalde case toegewezen. a

Lees aandachtig je case.

b

Over welke organisatiestructuur gaat het? Noteer het antwoord onder de case.

c

Stel het organogram op met software naar keuze.

d

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

Lees de andere cases. Welke organisatiestructuur hebben die? Noteer het antwoord onder de

N

overgebleven cases.

e© VA

Case 1: Fietsenfabriek

pr oe

fv

er

si

Een fietsenfabriek wordt geleid door een directeur. Hij krijgt assistentie en advies van een onderdirecteur en een secretariaatsverantwoordelijke. Het bedrijf telt vier afdelingen: personeelsdepartement, financieel departement, technisch departement en commercieel departement. De verantwoordelijke van elk departement rapporteert rechtstreeks aan de bedrijfsleider. Het technisch departement telt vier afdelingen. De verantwoordelijke van de afdeling kwaliteitszorg werkt met twee ingenieurs die over de kwaliteit van de geproduceerde fietsen moeten waken, de verantwoordelijke van de afdeling onderhoud werkt met drie technici die allen instaan voor het herstel en het onderhoud van de machines, de verantwoordelijke van productieafdeling A en van productieafdeling B hebben ieder de verantwoordelijkheid over drie ploegbazen, die ieder een aantal arbeiders onder zich hebben.

THEMA 2

LEVEL 2

Case 2: Interieurzaak

52

Fien Bertels is eigenares van de interieurzaak Bertels nv. Ze heeft drie vaste verkopers in dienst: Sofie, Wim en Karel. Die drie verkopers vallen onder de chef-verkoper Peter die op zijn beurt direct onder Fien staat. Om bestelde gordijnen te maken is Cindy fulltime in de onderneming aanwezig. Ze valt onder Fien en heeft een assistent, Linda. De verkochte goederen worden met een eigen bezorgdienst afgeleverd. Benny is daarvan de chef en Jan is zijn assistent.


Case 3: Handelsonderneming

Case 4: Verzorgingstehuis

e© VA

N

IN

Onderneming Somers is een handelsonderneming. De directeur van de onderneming is mevrouw Somers. Onder haar staan drie managers die verantwoordelijk zijn voor respectievelijk de inkoop, de verkoop en de administratie. Het hoofd van de administratie heeft drie medewerkers. Hij wordt bijgestaan door de personeelschef die hem vooral adviseert. De afdeling inkoop heeft, naast het hoofd, drie medewerkers. De verkoopafdeling telt in totaal zeven medewerkers, exclusief het hoofd, onder wie één chef die op gelijke hoogte staat met de personeelschef. De afdeling verkoop heeft in totaal vier medewerkers.

pr oe

fv

er

si

Els Picard is algemeen directeur van een verzorgingstehuis. Ze wordt bijgestaan door Wim Mertens, administratief directeur, Wendy Dirckx, medisch directeur, Guy Buts, die de pr verzorgt, en Anke Benschop die de functie van financieel directeur invult. Guy Buts heeft Peter Claes als assistent. Wim Mertens wordt bijgestaan door drie assistenten. Tina Willems is belast met de boekhouding. Ze wordt bijgestaan door Kurt Everts. Voor de pr-activiteiten in de media is Carine Muntens aangetrokken, terwijl de contacten met overheidsinstanties door Peter Aerts worden verzorgd. Wendy Dirckx heeft twee medewerkers ter beschikking. Petra Knuts is verantwoordelijk voor de bejaarden die in het verzorgingstehuis verblijven, terwijl Wim Jansen de bejaarden van de serviceflats onder zijn hoede heeft.

THEMA 2

Kato Coenen heeft een bloeiende kledingzaak. Aangezien ze vaak modeshows in het buitenland bijwoont, is het van groot belang dat haar zaak in goede handen is. Daarom heeft ze aan enkele mensen bepaalde taken en verantwoordelijkheden overgedragen. Julie Duchateaux is verantwoordelijk voor het magazijn. Paul Schrooten prijst en verkoopt de kledingstukken. Hij krijgt daarvoor de hulp van tien verkoopsters. Daarnaast heb je Benny Leysen die verantwoordelijk is voor de loonadministratie en de aanwerving van nieuw personeel. Ten slotte is er Marleen Gevaert die nauwkeurig de boekhouding bijhoudt. Door de nauwe samenwerking tussen de verschillende afdelingen kan Kato – de eindverantwoordelijke – op haar beide oren slapen, als ze naar het buitenland vertrekt.

LEVEL 2

Case 5: Kledingzaak

53


Action 5— Wat zijn de kenmerken van de verschillende Zijn de volgende stellingen juist of fout? Kruis aan en verbeter de foute stellingen.

IN

organisatiestructuren?

JUIST

N

In een lijnorganisatie loopt de gezagslijn van boven naar beneden.

e© VA

In een functionele organisatie zijn de bevoegdheden niet duidelijk afgelijnd.

In een lijnorganisatie is de betrokkenheid van de werknemers groter dan bij een horizontale organisatie.

si

er

Iemand van een stafafdeling kan iemand van een andere afdeling geen taken geven.

fv

pr oe

In een lijnorganisatie zijn de bevoegdheden niet duidelijk afgelijnd.

Staffunctionarissen zijn meestal experts in een bepaalde materie. Door hun gespecialiseerde kennis kunnen zij problemen uitdiepen.

THEMA 2

LEVEL 2

54

FOUT


Action 6— Welke impact heeft de bedrijfscultuur op het succes van de onderneming?

si

e© VA

N

IN

Wat zeggen de uitspraken en afbeeldingen jou in verband met de bedrijfscultuur?

LEVEL 2

business Running a 5 % people is about 9 conomics and 5 % e

THEMA 2

pr oe

fv

er

Does anyone know where we keep the unwritten rules?

55


Action 7— Wat is de bedrijfscultuur bij Janssen Pharmaceutica?

Bekijk de filmpjes over Janssen Pharmaceutica.

2

Stel de bedrijfscultuur van die onderneming voor aan de hand van een woordenwolk.

IN

1

a

Op iDiddit vind je een aantal websites waar je de nodige software vindt om deze Action uit te voeren.

b

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

e© VA

N

Action 8— Welke organisatiecultuur past het best bij jou? Gaat je voorkeur uit naar een kleine onderneming of een groot gerenommeerd bedrijf? Surf via iDiddit naar de onlinebedrijfskeuzetest en ontdek welke soort organisatie het best bij je past. a

Bereid de test voor. Geef bij elke uitspraak aan in hoeverre die op jou van toepassing is door een cijfer van 1 tot en met 4 aan te duiden. Als een uitspraak volledig op jou van toepassing is, dan kies je 4. Is een uitspraak totaal niet op jou van toepassing, dan kies je 1. Tussenliggende mogelijkheden worden aangegeven door 2 en 3.

Beantwoord alle vragen zo eerlijk mogelijk! Als een bepaald begrip niet duidelijk is, zoek je

Tip:

si

dat eerst in een (online) woordenboek op.

3

4

Ik wil bij een organisatie werken met een grote naamsbekendheid.

3

Secundaire arbeidsvoorwaarden zijn voor mij niet heel erg belangrijk.

4

Ik wil iedereen binnen een organisatie kennen.

1

2

3

4

fv

er

Ik werk het liefst in een kleine organisatie.

2

5

Ik heb geen moeite met procedures en bureaucratie.

6

Ik hecht veel waarde aan goede arbeidsvoorwaarden.

7

Ik zou het heel vervelend vinden als er collega’s zijn die ik niet ken.

8

Ik vind loopbaanbegeleiding erg belangrijk.

1

2

3

4

10 Ik wil later veel kunnen verdienen.

11 Ik werk graag voor het algemeen belang.

12 De functie van beleidsmedewerker spreekt mij niet aan.

1

2

3

4

13 Ik wil een bijdrage leveren aan de maatschappij.

14 Ik wil snel carrière kunnen maken.

15 Ik vind prestatiebeloning eenzijdig.

16 Ik wil beoordeeld worden op basis van mijn resultaten.

pr oe LEVEL 2 THEMA 2

2

1

9

56

1

Werken bij de overheid is iets waarop je trots moet zijn.

Bron: 123test.nl

b

Vul de test in op de website. Druk op de knop ‘Uitslag’. Lees het verslag. Herken je jezelf in dat resultaat?


Action 9— Welk gevoel stralen logo’s uit? Welk gevoel roepen de volgende logo’s bij jou op? Kies uit:

e© VA

N

IN

eerlijkheid – luxe – levendigheid – intentisiteit – energie – natuur

si

Action 10— Welke bedrijfskleding past bij elk profiel van de

er

onderneming?

Een hotelketen heeft twee soorten hotels in de markt gezet. Enerzijds bieden ze infrastructuur voor zakenmensen, anderzijds voor hippe, jonge mensen die een citytrip maken. Welke bedrijfskleding past het

© www.sawear.nl

© www.sawear.nl

LEVEL 2

2

pr oe

1

THEMA 2

fv

beste bij elke doelgroep? Waarom?

57


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

1

Ik kan een organogram van een onderneming interpreteren.

2

Ik kan de belangrijkste taken van de

verschillende afdelingen in een onderneming omschrijven. 3

Ik kan een organogram opstellen.

4

Ik kan aangeven of het een lijn-, een lijn-staf- of

si

een horizontaal organogram is. 5

Ik kan informatie opzoeken in verband met

er

modellen van organisatiecultuur. 6

Ik kan de organisatiecultuur illustreren aan de hand van concrete voorbeelden.

Ik kan de huisstijl van een onderneming of

fv

7

THEMA 2

LEVEL 2

pr oe

organisatie omschrijven.

58

KAN

BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.


Hoe verloopt de goederenen documentenstroom in het aankoopproces?

1

N

INTRO

IN

LEVEL 3

Met het geld dat je voor je verjaardag gekregen hebt, wil je draadloze oortjes kopen. Je twijfelt welke

e© VA

je moet kopen, want zo goed ben je niet op de hoogte.

Welke stappen zul jij ondernemen vooraleer je tot een aankoop overgaat?

b

Stel dat jij de draadloze oortjes via

er

si

a

internet bestelt. Welke documenten

pr oe

fv

komen daarbij aan te pas?

Hoe verloopt de goederen­ en documentenstroom in het aankoopproces?

LEVEL 3

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

2

59


Explore 1— Hoe verzamel je informatie over een product? 1

Lees het verhaal van Eline Truyen van A.S.Adventure.edu.

e© VA

N

IN

Elke vierde zaterdag van september is het ‘Dag van de klant’. Ook A.S.Adventure.edu wenst op die dag haar klanten extra te bedanken. Marketingmanager Eline Truyen gaat op zoek naar de ideale giveaways. Na een brainstorm met haar team besluit ze om gadgets te kopen die de veiligheid van de klanten verbetert. De donkere dagen komen eraan, dus is een betere zichtbaarheid belangrijk. Ze denkt aan bijvoorbeeld een veiligheidslichtje voor lopers en een reflecterende helmhoes voor fietsers.

2

Wat zal de volgende stap zijn?

3

Bekijk het organogram van A.S.Adventure.edu achteraan dit thema of op iDiddit. Aan wie moet Eline die

4

si

opdracht geven?

Lies Meeus doet wat opzoekwerk en vindt drie leveranciers die beide gadgets aanbieden: Pascogifts uit

Welke informatie zal Lies opvragen bij de drie leveranciers?

fv

a

er

Aalst, Van Helden uit Oud-Turnhout en HSG Promotions uit Deurne.

pr oe

PRIJSAANVRAAG EN VERKOOPSVOORWAARDEN

In de prijsaanvraag vraagt de geïnteresseerde informatie aan over een duidelijk omschreven product of dienst. Hij informeert niet alleen naar de prijs, maar ook naar de verkoopsvoorwaarden. De verkoopsvoorwaarden zijn de voorwaarden waaraan de verkoper wil verkopen. Die hebben betrekking op de levering, de betaling,

THEMA 2

LEVEL 3

kortingen, bijkomende kosten, kwaliteit, service …

60

b

Hoe kan Lies die informatie bekomen?


c

Op 20xx-08-16 verstuurt Lies de volgende mail naar Pascogifts, Van Helden en HSG Promotions.

Bericht

IN

5

Is het verstandig om dat telefonisch te doen? Waarom (niet)?

Opties

Van: lies.meeus@asadventure.edu

Aan: Bcc: info@pascogifts.be; info@vanhelden.be; info@relatiegeschenken.be

Geachte heer of mevrouw

e© VA

Onderwerp: Prijsaanvraag

N

Verzonden: 16 augustus 20xx

Voor de ‘Dag van de klant’ willen wij onze klant een gadget aanbieden dat bij het assortiment van onze winkel past. Met de donkere dagen in zicht denken wij aan een reflecterende helmhoes voor fietsers en een veiligheidslichtje voor lopers.

Is het mogelijk om ons van elk artikel de volgende informatie te bezorgen: minimale aankoophoeveelheid,

prijs,

leveringstermijn,

de leveringsvoorwaarden en betalingsvoorwaarden.

si

Alvast bedankt voor een snelle reactie.

er

Met vriendelijke groeten Lies Meeus

Aankoopverantwoordelijke

A.S.Adventure.edu

fv

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

pr oe

Tel. +32 3 480 55 11

R

1

O

Vul het schema aan. Boven de pijl plaats je de naam van het document waarmee je hebt kennisgemaakt in deze Explore. Onder de pijl noteer je de functie van dat document.

O P E R

E K P E R

LEVEL 3

K

V

THEMA 2

6

61


Explore 2— Bij wie plaats je de bestelling? Lies ontvangt van iedereen een antwoord. a

Op 20xx-08-20 ontvangt Lies de volgende mail van leverancier Pascogifts. Lees de mail.

Bericht

IN

1

Opties

Van: info@pascogifts.be Verzonden: 20 augustus 20xx

N

Aan: lies.meeus@asadventure.edu

Beste mevrouw Meeus

e© VA

Onderwerp: Prijsaanvraag dd. 20xx-08-16

Aansluitend op uw mail dd. 16 augustus sturen wij u onze voorwaarden betreffende de gadgets die u wenst aan te bieden aan uw klanten.

De minimumafname van al onze producten is 100 stuks. Als extra kunnen wij het logo van uw firma op de gadgets drukken. Wij vragen daarvoor een instelprijs van 45,00 euro. Het drukken is gratis. Hierbij vindt u de prijs van de gevraagde producten. Die is afhankelijk van de afname: Jogger veiligheidslicht

Afname

Prijs per stuk

Afname

Prijs per stuk

100 – 249 stuks

3,92 euro

100 – 249 stuks

3,85 euro

250 – 499 stuks

3,48 euro

250 – 499 stuks

3,42 euro

3,26 euro

500 – 1 000 stuks

3,20 euro

3,04 euro

vanaf 1 001 stuks

2,99 euro

500 – 1 000 stuks

er

vanaf 1 001 stuks

si

Reflecterende helmhoes (geel)

Bij een aankoopbedrag hoger dan 5 000,00 euro wordt er een handelskorting van 5 % toegestaan.

fv

Als de gadgets moeten bedrukt worden, bedraagt de leveringstermijn 8 werkdagen na bestelling, zonder bedrukking 3 werkdagen. Vanaf 1 000,00 euro is de levering gratis, anders vragen wij 20,00 euro leveringskosten. Al onze prijzen zijn exclusief btw. De Recupelbijdrage en bijdrage Bebat zijn inbegrepen. Wij vragen bij de

pr oe

bestelling een voorschot van 30 % en op het moment van levering 70 %. Indien u nog vragen hebt, mag u ons altijd contacteren. Wij helpen u graag verder. Met vriendelijke groet Peter De Meyer Verkoopverantwoordelijke Pascogifts

THEMA 2

LEVEL 3

tel. 053 78 88 70

62


b

Op 20xx-08-21 ontvangt Lies ook een mail van Van Helden in haar mailbox, met de onderstaande bijlage. Lees de bijlage.

Beyntellus 18 2360 OUD-TURNHOUT

IN

A.S.Adventure.edu Nijverheidslaan 92/5 2160 WOMMELGEM

Turnhout 20xx-08-19 Offerte: uw prijsaanvraag via mail dd. 20xx-08-16

N

Geachte mevrouw Meeus Allereerst willen wij u bedanken voor de interesse in ons bedrijf.

e© VA

Ons bedrijf is gekend voor zijn klantenservice: gratis verzending en betaling 14 dagen na factuurdatum. Bovendien bieden wij een gratis digitale proefdruk aan, indien u het relatiegeschenk met uw logo wenst te personaliseren. Bedrukte artikelen worden geleverd binnen de 8 werkdagen, onbedrukte artikelen binnen de 2 werkdagen. Op basis van uw prijsaanvraag kunnen we u het volgende aanbieden:

er

si

André reflecterende en waterdichte helmhoes, fluogeel, waterbestendige polyester Merk Bullet

fv

Siliconen veiligheidsarmband in rood of geel

Afname

Niet bedrukt

Bedrukt

50 stuks

3,75 euro

6,56 euro

100 stuks

2,98 euro

4,92 euro

250 stuks

2,68 euro

3,99 euro

500 stuks

2,43 euro

3,42 euro

1 000 stuks

2,30 euro

3,08 euro

2 500 stuks

2,15 euro

2,80 euro

5 000 stuks

1,99 euro

2,53 euro

Afname

Niet bedrukt

Bedrukt

100 stuks

3,35 euro

3,99 euro

250 stuks

3,01 euro

3,40 euro

500 stuks

2,88 euro

3,19 euro

1 000 stuks

2,75 euro

3,01 euro

2 000 stuks

2,61 euro

2,83 euro

pr oe

Prijzen exclusief Recupelbijdrage (0,01 euro) en milieubijdrage Bebat (0,114 euro)

Alle prijzen zijn per stuk, exclusief btw. Omdat wij graag zouden samenwerken met A.S.Adventure.edu, hoeft u geen instelkosten voor het drukwerk te betalen. Deze offerte is geldig tot 30 september 20xx. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u niet om mij te contacteren. Wenst u een ander relatiegeschenk, dan help ik u graag verder.

BTW BE0437.987.266 – RPR Antwerpen – KBC BE94 0015 1728 5114 BIC KREDBEBB – tel. 014 427 101 – turnhout@vanhelden.be

THEMA 2

Raf Pauwels Verkoopverantwoordelijke

LEVEL 3

Met vriendelijke groet

63


c

Op 20xx-08-23 ontvangt Lies een mail van HSG Promotions. Lees de mail.

Bericht

Opties

Van: info@relatiegeschenken.be Verzonden: 23 augustus 20xx

IN

Aan: lies.meeus@asadventure.edu Onderwerp: Prijsaanvraag dd. 20xx-08-16

Beste mevrouw Meeus

Reflecterende helmbedekking standaard, kleur geel Veiligheidslamp voor arm, ABS Kunststof en ecovriendelijk pvc

N

Gelieve hierbij onze prijzen te vinden voor de gevraagde artikelen. 3,53 euro

3,36 euro

e© VA

De prijzen zijn per stuk, exclusief 21 % btw. Wenst u uw logo op de artikelen, dan wijzigt de prijs niet. Voor meer informatie kunt u altijd onze website raadplegen, www.relatiegeschenken.be. Met vriendelijke groeten Frank Fiers

Beantwoord de onderstaande vragen.

Welk soort document heeft Lies ontvangen?

b

Is er een verschil tussen de drie documenten? Welke offerte vind je het aantrekkelijkst?

er

a

pr oe

fv

2

si

verkoopmedewerker

PRIJSOPGAVE EN OFFERTE

Een prijsopgave is een document opgesteld door de verkoper. Daarin vermeldt hij de prijs als antwoord op de prijsaanvraag. Een offerte is uitgebreider dan een prijsopgave. De klant krijgt niet alleen de gevraagde prijs, hij krijgt meer details over het product, een

THEMA 2

LEVEL 3

eventuele korting, de leverings­ en betalingsvoorwaarden.

64

c

Markeer de leverancier(s) van wie Lies een prijsopgave kreeg, in het blauw. Markeer de leverancier(s) van wie Lies een offerte kreeg, in het groen. Pascogifts – Van Helden – HSG Promotions


d

Wat moet Lies met die antwoorden doen?

Bestudeer de offerte van Van Helden. Welke gegevens staan erin?

4

Wat betekenen deze begrippen? Raadpleeg het internet.

b

exclusief btw

c

Recupelbijdrage

d

milieubijdrage, Bebat

e© VA

minimumafname

inbegrepen

f

handelskorting

Lies wenst 1 000 stuks van de veiligheidslichtjes te bestellen en 500 helmhoezen. Op de helmhoezen en op 500 lichtjes moet het logo van A.S.Adventure.edu gedrukt worden, op de andere 500 niet. Welke elementen uit de offertes ga je met elkaar vergelijken?

THEMA 2

5

e

LEVEL 3

pr oe

fv

er

si

a

N

IN

3

65


Explore 3— Hoe vergelijk je offertes met elkaar? 1

Ga naar iDiddit en download de werkmap. Gebruik dat bestand om te berekenen hoeveel je voor de aankoop moet betalen.

2

Je start met de berekening van de aankoopprijs bij Pascogifts, daarna bereken je de aankoopprijs van

STAPPENPLAN

cel J6:

cel K6:

e© VA

STAP 2: Bereken de aankoopprijs van de helmhoezen bij Pascogifts.

N

STAP 1: Geef in cel J6 en K6 het aantal helmhoezen dat Lies wenst te bestellen, in.

IN

Van Helden en HSG Promotions. Volg het stappenplan en gebruik ICT-fiche_R_24.

Hoe bereken je de aankoopprijs voor de 500 bedrukte helmhoezen?

Hoe is die berekening opgebouwd in de werkmap?

Geef die formule in cel M6 in.

cel J19:

cel K19:

si

STAP 3: Geef in cel J19 en K19 het aantal veiligheidslichtjes dat Lies wenst te bestellen, in.

STAP 4: Bereken de aankoopprijs van de veiligheidslichtjes bij Pascogifts. Hoe bereken je de aankoopprijs van de veiligheidslichtjes?

er

500 bedrukte?

fv

500 onbedrukte? –

Hoe is die berekening opgebouwd in de werkmap?

500 bedrukte?

pr oe

500 onbedrukte?

Geef die formules in cel M19 en N19 in.

THEMA 2

LEVEL 3

STAP 5: Bereken in cel N28 het totale aankoopbedrag exclusief btw.

66

Welke getallen moet je daarvoor optellen?

Geef die formule in cel N28 in. Geef het totaalbedrag de valutanotatie waarbij het woord ‘EUR’ achter de getallen staat en elk getal twee decimalen heeft (ICT-fiche_R_07).

Welke extra korting mag Lies in mindering brengen? Is dat hier van toepassing?


STAP 6: Bereken de aankoopprijs bij Van Helden. –

Hoe bereken je de aankoopprijs voor: 500 bedrukte helmhoezen? 500 bedrukte veiligheidslichtjes?

Geef de formules in cel O6, 019 en P19 in.

STAP 7: Bereken de Recupelbijdrage. –

Hoe bereken je de Recupelbijdrage voor: 500 bedrukte veiligheidslichtjes? 500 onbedrukte veiligheidslichtjes?

Geef de formules in cel O25 en P25 in.

e© VA

STAP 8: Bereken de milieubijdrage voor de veiligheidslichtjes.

N

IN

500 onbedrukte veiligheidslichtjes?

Hoe bereken je de millieubijdrage voor: 500 bedrukte veiligheidslichtjes?

500 onbedrukte veiligheidslichtjes? –

Geef de formule in cel O26 en P26 in.

STAP 9: Bereken in cel P28 het totaal. Geef het totaalbedrag de valutanotatie waarbij het woord ‘EUR’ achter de getallen staat en elk getal twee decimalen heeft.

si

STAP 10: Bereken de aankoopprijs bij HSG Promotions. Hoe bereken je de aankoopprijs voor:

er

500 bedrukte helmhoezen?

500 bedrukte veiligheidslichtjes?

500 onbedrukte veiligheidslichtjes?

Geef de formules in cel Q6, Q19 en R19 in.

fv

STAP 11: Bereken in cel R28 het totaal. Geef het totaalbedrag de valutanotatie waarbij het woord 'EUR' achter

pr oe

de getallen staat en elk getal twee decimalen heeft.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

4

Nu je de aankoopprijs berekend hebt, moet je nog rekening houden met de andere elementen uit de offerte: namelijk de betalings- en leveringsvoorwaarden. Stel met een tekstverwerker een vergelijkende tabel van de offertes op. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_15.

LEVEL 3

Hoeveel kolommen en rijen heb je nodig?

THEMA 2

a

67


b

Stel de tabel op. Houd rekening met de volgende opmaak (ICT-fiche_T_03):

c

lettertype Calibri 11 pt,

titels: gecentreerd en in het vet,

vergelijkende elementen: links uitgelijnd en in het vet,

kolombreedte ‘vergelijkende elementen’: 5 cm.

IN

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Welke leverancier lijkt jou het interessantst? Waarom?

6

Welke betalingsvoorwaarden kan een leverancier geven? Stel dat jij een factuur ontvangt op 20xx-10-08.

e© VA

N

5

Combineer de vervaldag met de gegeven betalingsvoorwaarde. BETALINGSVOORWAARDE

VERVALDAG

Contante betaling (binnen 8 dagen na factuurdatum)

A

20xx-10-22

2

14 dagen na factuurdatum

B

20xx-11-30

3

30 dagen na factuurdatum

C

20xx-10-16

4

30 dagen einde maand

D

20xx-11-07

er

si

1

2

3

4

fv

1

pr oe

BETALINGSVOORWAARDEN EN FINANCIËLE KORTING

De betalingsvoorwaarden geven aan wanneer de betaling moet gebeuren (bv. 30 dagen na factuurdatum) en of de klant al dan niet een financiële korting krijgt bij contante betaling. Financiële korting is een korting die toegestaan wordt wanneer de klant contant betaalt, bijvoorbeeld binnen de 8 dagen na factuurdatum. Die

THEMA 2

LEVEL 3

korting heeft als doel een snellere betaling te verkrijgen.

68


7

Vul het schema aan. Boven de pijl plaats je de naam van het document. Onder de pijl noteer je de functie van dat document. prijsaanvraag

V E

K

informeren naar verkoopsvoorwaarden

O

K

IN

P

O

E

P

R

E

2

e© VA

Lies en haar team beslissen om de bestelling bij Van Helden te plaatsen. Hoe kan Lies die bestelling plaatsen?

2

N

R

Explore 4— Hoe plaats je een bestelling? 1

R

Lies beslist om de bestelling via de website te plaatsen op 20xx-08-25. Zij ontvangt het overzicht van haar

er

Bestelbon

si

bestelling in haar mailbox.

Een bestelbon is een soort van reservatie. Het is een document dat de (ver)koper invult wanneer de gekochte goederen niet meteen in handen van de koper komen of diensten niet

fv

onmiddellijk worden uitgevoerd.

De koper en de verkoper zijn het eens over de voorwaarden. Op het moment dat de koper de bestelling plaatst, is er sprake van een koopovereenkomst. Die overeenkomst kan niet

pr oe

zomaar door één partij worden geannuleerd zonder gevolgen, bijvoorbeeld het betalen van een schadevergoeding.

1

gegevens van de verkoper: naam, adres, ondernemingsnummer

2

duidelijke omschrijving van de verkochte goederen of de geleverde dienst

3

de prijs van de goederen of de dienst: eenheidsprijs, de hoeveelheid en de totale prijs

4

eventuele kortingen

5

het bedrag van het betaalde voorschot, indien van toepassing

6

volgnummer van de bestelbon

7

de datum van de bestelling

8

het te betalen bedrag (of saldo indien er een voorschot werd betaald)

9 de handtekening van de verkoper of koper of beiden afhankelijk van wie de bestelbon opgemaakt heeft 10

de gegevens van de klant

LEVEL 3

Welke gegevens staan er op een bestelbon? Duid de elementen die van toepassing zijn, aan.

THEMA 2

3

69


IN

Beyntellus 18 2360 OUD-TURNHOUT BESTELBON: 2012194504

Onlinebestelling 20xx-08-25 André reflecterende en waterdichte helmhoes

BEDRUKKING (VOORZIJDE – ZEEFDRUK)

€ 0,99 x 500

Instelkosten

1 kleur

Siliconen veiligheidsarmband

3283 Kleur: blauw Toeslagen: Milieubijdrage Toeslagen: Recupel

Siliconen veiligheidsarmband

si

3283 Kleur: rood Toeslagen: Milieubijdrage Toeslagen: Recupel

er

fv

Instelkosten

Facturatiegegevens

€ 2,88 x 500 € 0,114 x 500 € 0,01 x 500

€ 1 440,00 € 57,00 € 5,00

SUBTOTAAL

€ 1 502,00

€ 2,88 x 500 € 0,114 x 500 € 0,01 x 500

€ 1 440,00 € 57,00 € 5,00

€ 0,31 x 500

€ 155,00

€ 155,00

SUBTOTAAL Totaal artikelen

€ 0,00 € 1 657,00 € 4 745,00

Bedrijfsnaam A.S.Adventure.edu Bedrijfsnaam A.S.Adventure.edu Drukproef ter controle

Gratis

Straat

Nijverheidsstraat

Straat

Nijverheidsstraat

Gratis

Huisnr.

92/5

Huisnr.

92/5

pr oe LEVEL 3 THEMA 2 70

€ 0,00 € 1 710,00

1 kleur

Aflevergegevens

€ 495,00

SUBTOTAAL

BEDRUKKING (LABEL – TAMPONDRUK) 1 kleur

€ 1 215,00

€ 495,00

e© VA

1 kleur

€ 2,43 x 500

N

35665 Kleur: fluogeel

Postcode

2160

Postcode

2160

Plaats

WOMMELGEM

Plaats

WOMMELGEM

Land

België

Land

België

BTW

BE0465 672 452

Verzending Totaal excl. btw

€ 4 869,00

Btw 21 %

€ 1 022,49

Totaal incl. btw

€ 5 891,49

 Ja, ik heb de algemene voorwaarden gelezen en ga ermee akkoord. Tevens verwijzen wij u graag naar ons Privacystatement, waarin wij uitleggen hoe wij met uw gegevens omgaan. Binnen drie uur nadat wij uw bestelling hebben ingevoerd (en na ontvangst van uw EPS- / vectorbestand) sturen wij u een digitaal ontwerp toe. Uiteraard geheel gratis en vrijblijvend. Nadat u uw akkoord heeft gegeven, bedraagt de levertijd, tenzij anders vermeld, circa 8 werkdagen. BTW BE0437.987.266 – RPR Antwerpen – KBC BE94 0015 1728 5114 BIC KREDBEBB – tel. 014 427 101 – turnhout@vanhelden.be


4

Bestudeer de bestelbon en beantwoord de volgende vragen. a

Zijn de prijzen correct?

b

Verklaar het verschil tussen ‘Totaal artikelen’ (4 745,00 euro) en ‘Totaal exclusief btw’

e© VA

N

IN

(4 869,00 euro).

Controleer of het btw-bedrag correct berekend werd.

d

Controleer het bedrag inclusief btw.

e

Lies vinkte het vakje ‘Ja, ik heb de algemene voorwaarden gelezen en ga ermee akkoord.’ aan. Wat

si

c

er

zijn de algemene voorwaarden?

fv

Algemene voorwaarden

De algemene voorwaarden zijn beter gekend als de kleine lettertjes. Het zijn de spelregels

pr oe

tussen de verkoper en de koper. Die voorwaarden gelden voor iedereen. De algemene voorwaarden staan onderaan of op de ommezijde van handelsdocumenten zoals een bestelbon, leveringsbon of factuur. Elke webshop heeft algemene voorwaarden. Je moet aanvinken dat je ze aanvaardt voor je de bestelling plaatst. De algemene voorwaarden zijn de rechten en plichten die gelden tussen de koper en de verkoper bij het aangaan van de verbintenis. Die worden opgesteld door de verkoper, die

Denk jij dat ze de kleine lettertjes gelezen heeft?

THEMA 2

f

LEVEL 3

kunnen dus voor elke onderneming verschillend zijn.

71


5

Ga naar iDiddit en lees er de algemene voorwaarden van leverancier Van Helden. Beantwoord de volgende vragen. a

Is een offerte voor Van Helden bindend? Met andere woorden kan Van Helden nog voorwaarden uit

b

N

IN

de offerte wijzigen?

Wat is er allemaal inbegrepen in de prijs? Markeer.

e© VA

btw – kosten van drukproeven – kosten van drukken – kosten van verpakking – Auvibel – kosten van verzending – in- en uitvoerrechten – accijnzen – milieubijdrage – Recupel – milieubijdrage flashlight c

Welke wettelijke toeslag betaal je op deze artikelen?

2

fv

er

si

1

4

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

3

72

d

A.S.Adventure.edu wil haar naam op de producten drukken. Hoeveel kosten zouden er normaal aangerekend worden voor die bestelling?


e

Hoeveel moet A.S.Adventure.edu betalen voor de levering als de waarde van de aankoop minder dan

Wat is een ‘sample’?

g

Wanneer is het sample: gratis?

te betalen?

Stel dat er op de giveaways ‘A.S.Aventure.edu’ staat in plaats van ‘A.S.Adventure.edu’. Wie is

e© VA

h

N

f

IN

200,00 euro bedraagt?

daarvoor verantwoordelijk? Leg uit wat dat betekent.

Stel dat Lies de bestelling bevestigd heeft, maar die toch nog wenst te annuleren. Wat is het gevolg?

j

In punt ‘19 Aflevering en risico’ staat: de levering geschiedt franco thuis. Wat betekent dat?

fv

er

si

i

AF MAGAZIJN

De leveringsvoorwaarde af magazijn betekent dat het risico en de

pr oe

kosten van het transport ten laste van de koper zijn.

Welke gegevens bewaart Van Helden van A.S.Adventure.edu?

l

Hoe kan Lies ervoor zorgen dat Van Helden de gegevens van A.S.Adventure.edu niet gebruikt voor marketingdoeleinden en dat de firma niet in het klantenbestand opgenomen wordt?

THEMA 2

LEVEL 3

k

73


m

Wat zijn de voorwaarden in verband met de betaling?

BIJZONDERE VOORWAARDEN

De bijzondere voorwaarden zijn de afspraken tussen de koper en de Die voorwaarden kunnen dus verschillen van aankoop tot aankoop.

IN

verkoper die specifiek van toepassing zijn op hun koopovereenkomst.

Welke bijzondere voorwaarden zijn van toepassing op de aankoop? Bekijk eventueel opnieuw de offerte.

7

Vul het schema aan. Boven de pijl plaats je de naam van het document. Onder de pijl noteer je de functie

e© VA

N

6

van dat document.

prijsaanvraag

informeren naar verkoopsvoorwaarden

K

offerte

si

O P E

er

R

meedelen van verkoopsvoorwaarden

fv

3

pr oe

Explore 5— Wat is het nut van een orderbevestiging?

THEMA 2

LEVEL 3

1

74

Lies ontvangt op 20xx-08-27 de volgende mail van Van Helden. Lees de mail. a

Waarom verstuurt Raf Pauwels die mail?

b

In welke situaties is het zinvol om een orderbevestiging te sturen?

V E R K O P E R


Bericht

Opties

Van: turnhout@vanhelden.be Verzonden: 27 augustus 20xx Aan: lies.meeus@asadventure.edu

Beste mevrouw Meeus

IN

Onderwerp: Bevestiging van uw bestelling met ordernummer 2012194504

Allereerst willen wij u bedanken voor de bestelling die u bij ons geplaatst hebt. Wij hebben uw mail met de gegevens voor de opdruk goed ontvangen. Het sample wordt u vandaag bezorgd.

N

U mag een sample verwachten van ‘André reflecterende en waterdichte helmhoes, fluogeel’ en een sample ‘Siliconen veiligheidsarmband, kleur rood’. De opdruk is één kleur, wit. Die samples en de levering worden u niet

e© VA

aangerekend. Indien u uiterlijk morgen uw goedkeuring geeft, mag u uw bestelling: –

500 André reflecterende en waterdichte helmhoezen met opdruk voorkant,

500 Siliconen veiligheidsarmbanden kleur rood, met opdruk op één zijde,

500 Siliconen veiligheidsarmbanden kleur blauw, onbedrukt,

binnen de 7 werkdagen verwachten.

We zullen dan alle giveaways tegelijkertijd verzenden, dus ook de 500 onbedrukte Siliconen veiligheidsarmbanden, kleur blauw.

Mocht u nog opmerkingen hebben, aarzelt u niet ons te contacteren.

Raf Pauwels

er

Van Helden

si

Met vriendelijke groet

Verkoopverantwoordelijke

fv

Welk document bekijkt Lies best nog eens, na ontvangst van de mail? Waarom?

pr oe

2

Orderbevestiging De verkoper kan de bestelling bevestigen door een orderbevestiging te sturen. Daarin bedankt hij de klant voor de bestelling en omschrijft de details van de bestelling. Zo zorgt de

THEMA 2

is een orderbevestiging verplicht.

LEVEL 3

verkoper ervoor dat zijn klanten weten wat er is afgesproken. Bij bestellingen via het internet

75


3

Vul het schema aan. Boven de pijl plaats je de naam van het document. Onder de pijl noteer je de functie van dat document. prijsaanvraag informeren naar verkoopsvoorwaarden E

K O

meedelen van verkoopsvoorwaarden bestelbon

E R

e© VA

plaatsen van bestelling

4

Explore 6— Wat is het nut van een leveringsbon?

si

De giveaways worden op 20xx-09-03 geleverd.

Welke documenten heeft de vervoerder mee?

b

Wat is het verschil tussen beide?

er

a

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

1

76

R

K

O

N

P

IN

V

offerte

P E R


A.S.Adventure.edu Magazijn Nijverheidsstraat 92/5 B-2160 WOMMELGEM

N

Transport Michiels bvba Zuidgoordijkstraat 1 B-2235 HULSHOUT BTW BE0434 839 518 V 42518 OVAM 28291

IN

Van Helden Beyntellus 18 B-2360 OUD-TURNHOUT

e© VA

Van Helden, Beyntellus 18, B-2360 OUDTURNHOUT, 20xx-09-02

A.S.Adventure.edu, Magazijn, Nijverheidsstraat 92/5, B-2160 WOMMELGEM, 20xx-09-03

De goederen worden in ontvangst genomen onder voorbehoud van kwaliteit, kwantiteit en goede stuwing. De stuwing geschiedt door zorgen en op risico van afzender. Wagen verzegeld vanaf vertrek tot eindbestemming onder nr.: …

si

Uur aankomst laden: 07.00 u Uur vertrek laden: 07.20u Uur aankomst lossen: 11.05u Uur vertrek lossen: 11.20u Meteo tijden lossen: droog / regen

pr oe

fv

er

3 COLLI Materiaal langs achter leveren

Transport Michiels bvba Zuidgoordijkstraat 1 B-2235 HULSHOUT Tel. 0032 15 22 25 54

THEMA 2

Van Helden Beyntellus 18 B-2360 OUD-TURNHOUT

LEVEL 3

Hulshout 20xx-09-03

77


IN

Beyntellus 18 2360 OUD-TURNHOUT

LEVERINGSBON

Persoonlijke gegevens

e© VA

Aflevergegevens

N

Leveringsbonnummer: 2012560009 Leveringsdatum: 20xx-09-02

Bedrijfsnaam A.S.Adventure.edu

Aanhef

Mevr.

Straat

Nijverheidsstraat

Voornaam

Lies

Huisnr.

92/5

Achternaam

Meeus

Postcode

2160

E-mail

lies.meeus@asadventure.edu

Telefoon

03 432 95 00

Plaats

Wommelgem

Land

België

Omschrijving

si

Bestelling dd. 20xx-08-25 bestelbon 2012194504

Aantal 500

Siliconen Veiligheidsarmband, kleur blauw

500

Siliconen Veiligheidsarmband, kleur rood, bedrukt 1 kleur, tampondruk

500

er

André reflecterende en waterdichte helmhoes, bedrukt voorzijde zeefdruk

pr oe

fv

Handtekening voor ontvangst

THEMA 2

LEVEL 3

BTW BE0437.987.266 – RPR Antwerpen – KBC BE94 0015 1728 5114 BIC KREDBEBB – tel. 014 427 101 – turnhout@vanhelden.be

78


Bekijk opnieuw het organogram van A.S.Adventure.edu. Wie zal de leveringsbon ondertekenen?

3

Is het verstandig om de leveringsbon zomaar af te tekenen? Waarom (niet)?

e© VA

N

IN

2

Good to know

Er is niet altijd tijd om elke levering volledig te controleren. In dat geval teken je best de leveringsbon af met de bijkomende vermelding: ‘Goedgekeurd onder voorbehoud van controle.’

In hoeveel exemplaren zal de leveringsbon opgesteld zijn? Verklaar je antwoord.

si

4

er

LEVERINGSBON EN VRACHTBRIEF

Een leveringsbon is een document opgesteld door de verkoper, met een omschrijving en het aantal goederen dat wordt geleverd. Als de

fv

koper de leveringsbon getekend heeft, dan geldt dat als bewijs dat hij de goederen in goede staat ontvangen heeft.

pr oe

Een vrachtbrief is een document opgesteld door de transportfirma.

Met welk document moet je de leveringsbon vergelijken? Waarom?

6

Welke controle zal de magazijnmedewerker nog uitvoeren?

THEMA 2

5

LEVEL 3

Het geldt als bewijs dat de vervoerder de goederen geleverd heeft.

79


7

Stel dat er een beschadiging wordt vastgesteld. Wat zal A.S.Adventure.edu doen?

8

Vul het schema aan. Boven de pijl plaats je de naam van het document. Onder de pijl noteer je de functie

IN

van dat document. prijsaanvraag

e© VA

offerte

N

informeren naar verkoopsvoorwaarden

meedelen van verkoopsvoorwaarden

K

bestelbon

O P E

plaatsen van bestelling

R

orderbevestiging

er

5

si

bevestiging van de bestelling

fv

Explore 7— Wat is een inkomende factuur? Op 20xx-09-06 ontvangt A.S.Adventure.edu het volgende document. a

Welk document is dat?

b

Wat is het doel van dat document?

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

1

80

V E R K O P E R


Beyntellus 18 2360 OUD-TURNHOUT

IN

A.S.Adventure.edu Nijverheidslaan 92/5 2160 WOMMELGEM

Factuurdatum

F20xx-12785

20xx-09-05

Vervaldag

Uw btw-nummer

Klantnummer

e© VA

Factuurnummer

N

FACTUUR 20xx-09-19

BE0465 672 452

12742

Levering dd. 2009-09-02 / leveringsbon: 2012560009 OMSCHRIJVING

AANTAL

EENHEIDSPRIJS

BTW

TOTAAL IN EURO

35665

André reflecterende en waterdichte helmhoes, voorzijde zeefdruk

500

3,42

21 %

1 710,00

3283

Siliconen veiligheidsarmband, kleur blauw

500

2,88

21 %

1 440,00

3283

Siliconen veiligheidsarmband, kleur rood, tampondruk 1 kleur

500

3,19

21 %

1 595,00

1 000

0,01

21 %

10,00

1 000

0,114

21 %

114,00

ART.NR.

Recupelbijdrage

TOTAAL EXCL. BTW

4 869,00

er

si

Milieubijdrage

BTW-%

EXCL. BTW

BTW-BEDRAG

4 869,00

1 022,49

6%

TOTAAL BTW

1 022,49

TOTAAL TE BETALEN

5 891,49

pr oe

fv

21 %

Gelieve bij uw betaling het factuurnummer en uw klantnummer te vermelden. Verkoopsvoorwaarden: zie ommezijde

THEMA 2

LEVEL 3

BTW BE0437 987 266– RPR Antwerpen – KBC BE94 0015 1728 5114 BIC KREDBEBB – tel. 014 427 101 – turnhout@vanhelden.be

81


2

Op de factuur zijn de verplichte elementen aangeduid. Vul het nummer van het verplichte element op de juiste plaats in.

het woord factuur

2

de datum van de factuur

3

het volgnummer van de factuur

4

de gegevens van de verkoper: de naam, het adres

5

het btw-nummer of ondernemingsnummer van de verkoper

6

het bankrekeningnummer van de verkoper

7

de RPR-vermelding: als de verkoper een vennootschap is, is hij verplicht te verwijzen naar de zetel van de rechtbank waar de vennootschap gevestigd is

N

1

IN

Op elke factuur aan een Belgische klant moet je een aantal verplichte vermeldingen opnemen:

de gegevens van de koper: naam, adres

9

het btw-nummer of ondernemingsnummer van de koper, indien van

e© VA

8

toepassing

de datum van levering van de goederen

11

de hoeveelheid geleverde goederen

12

een duidelijke omschrijving van de geleverde goederen

13

de eenheidsprijs van de geleverde goederen, exclusief btw

14

het btw-tarief dat van toepassing is op de goederen

15

het totaalbedrag, exclusief btw

16

het bedrag van de verschuldigde btw

17

het te betalen bedrag, inclusief btw

18

de bijzondere verkoopsvoorwaarden, indien van toepassing

si

10

er

FACTUUR

De factuur wordt opgesteld door de verkoper en is bestemd voor de koper. Het is een uitnodiging om de geleverde goederen te betalen. Er

fv

wordt berekend hoeveel er voor de geleverde goederen moet betaald

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

worden.

82

3

Bekijk opnieuw het organogram van A.S.Adventure.edu. Voor wie is het document bestemd?

4

Met welk(e) document(en) moet je de factuur vergelijken?

5

Waarom is dat belangrijk?


7

Wat zal Anastasia doen als zij een fout in de factuur vaststelt?

IN

Welke fouten kunnen er in een factuur sluipen?

Creditnota

e© VA

N

6

Als er een fout in de factuur staat, dan stelt de verkoper een creditnota op. Aan de hand van de creditnota verbetert hij de factuur. Het bedrag van de creditnota vermindert het factuurbedrag.

Bestudeer de factuur en beantwoord de volgende vragen. Wat is de factuurdatum?

b

Wat is de vervaldag van de factuur?

c

Welke mededeling moet je vermelden bij de betaling van de factuur?

si

a

er

8

fv

Good to know

Bij de betaling van een factuur via overschrijving vraagt de verkoper om een mededeling

pr oe

toe te voegen. Meestal is dat het factuur- en klantnummer. Dat maakt de boeking van de bankafschriften makkelijker, zo kan de boekhouder makkelijker terugvinden op welke klant en factuur de inning betrekking heeft.

Er zijn ook bedrijven die een gestructureerde mededeling gebruiken. Beantwoord de onderstaande vragen. Gebruik het internet. Hoe is de gestructureerde mededeling opgebouwd in België? LEVEL 3

a

THEMA 2

9

83


Waarom is de gestructureerde mededeling er gekomen?

c

Mag de verkoper alle cijfers zomaar vrij kiezen?

e© VA

N

IN

b

+ + + 1 2 3 / 1 2 3 4 / 1 2 3 4 5 + + +

Vul het schema aan. Boven de pijl plaats je de naam van het document. Onder de pijl noteer je de functie

er

van dat document.

si

10

prijsaanvraag

pr oe

fv

informeren naar verkoopsvoorwaarden offerte meedelen van verkoopsvoorwaarden bestelbon

K

O P E

plaatsen van bestelling orderbevestiging

R

leveringsbon

LEVEL 3 THEMA 2 84

bevestiging van de bestelling

levering van de goederen

6

V E R K O P E R


Explore 8— Hoe verloopt de bestelling van handelsgoederen?

Geef twee voorbeelden van seizoenartikelen die A.S.Adventure.edu verkoopt.

2

Welke afdelingen moeten met elkaar overleggen voor de aankoop van seizoenartikelen?

3

Waarom is dat overleg belangrijk? Leg uit aan de hand van twee voorbeelden.

4

Wanneer zal zij goederen uit het assortiment, de handelsgoederen, bestellen?

er

Good to know

si

e© VA

N

IN

1

Meestal neemt de magazijnafdeling het initiatief voor de bestellingen van het

Hoe kan A.S.Adventure.edu vaststellen of er nog voldoende goederen voorradig zijn?

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

5

fv

kernassortiment. Die afdeling is verantwoordelijk voor de opvolging van de voorraad.

85


6

Bij de opvolging van de voorraad horen bepaalde begrippen. Combineer de begrippen en de omschrijvingen. BEGRIP 1

OMSCHRIJVING

Minimumvoorraad

A

De hoeveelheid van een bepaald artikel die effectief

2

Maximumvoorraad

B

IN

aanwezig is in het magazijn en de winkel. De kleinste hoeveelheid van een bepaald artikel die in

een magazijn moet aanwezig zijn. Bij de bepaling van die

hoeveelheid wordt er rekening gehouden met de levertijd,

zodat de onderneming niet zonder voorraad komt te zitten.

3

Beschikbare voorraad

C

N

Die hoeveelheid wordt ook wel het bestelpunt genoemd.

De hoeveelheid die er van een artikel besteld wordt. In de bedrijfswereld wordt er vaak een minimumhoeveelheid

4

Bestelhoeveelheid

e© VA

bepaald in overleg met de leverancier.

D

De grootste hoeveelheid van een bepaald artikel die in een magazijn aanwezig mag zijn.

1

7

2

3

4

Ga naar iDiddit of kijk achteraan dit thema en zoek in het artikelbestand van A.S.Adventure.edu de

si

gegevens op van het artikel Coleman Tent Darwin 2. Beantwoord volgende vragen. Wat is het bestelpunt?

b

Stel dat er nog vier stuks voorradig zijn. Hoeveel stuks mag A.S.Adventure.edu dan maximaal

er

a

pr oe

fv

bestellen?

THEMA 2

LEVEL 3

c

86

Hoeveel bedraagt de bestelhoeveelheid?


Explore 9— Hoe maak je een uitgaande bestelbon met een rekenblad?

1

Voor het kernassortiment heeft Lies onderhandelingen gevoerd met mogelijke leveranciers. Daaruit zijn bij enkele vaste leveranciers prijzen en verkoopsvoorwaarden vastgelegd die voor een langere periode van

IN

toepassing zijn. Noteer twee redenen waarom A.S.Adventure.edu voor haar kernassortiment met vaste

2

N

leveranciers werkt.

Om bestellingen door te geven kan A.S.Adventure.edu de bestelbon gebruiken die de leverancier ter

e© VA

beschikking stelt of online bestellen. A.S.Adventure.edu kan ook een eigen bestelbon gebruiken. Ze wil immers dat het doorgeven van bestellingen voor haar kernassortiment zo uniform mogelijk verloopt. Ontwerp een uitgaande bestelbon in een rekenblad. Volg het stappenplan en gebruik de ICT-fiches van rekenblad. STAPPENPLAN

STAP 1: Open een werkmap met een rekenblad.

STAP 2: Pas de linker- en rechtermarge aan naar 0 cm (ICT-fiche_R_20). STAP 3: Geef de kolommen de volgende breedte (ICT-fiche_R_16): Kolom A: 9,5 tekens

Kolom B tot en met G: 7,17 tekens

Kolom H tot en met J: 11,5 tekens

si

STAP 4: Geef de rijen de volgende hoogte (ICT-fiche_R_15): Rij 1: 33 pt

Rij 2: 42 pt

Rij 3 tot en met 17: 14 pt

Rij 18 tot en met 31: 19,50 pt, met uitzondering van rij 21: 26,25 pt

Rij 32 tot en met 44: 14 pt

fv

er

STAP 5: Plaats in de linkerbovenhoek van het werkblad het logo van A.S.Adventure.edu. Je vindt het logo op iDiddit.

pr oe

STAP 6: Voeg de cellen H2 tot en met J2 samen (ICT-fiche_R_14). Voer de titel ‘Bestelbon’ in met de volgende opmaak: lettertype Calibri, lettergrootte 40, kleur donkeroranje accent 2 donkerder 25 %, vet en gecentreerd (ICT-fiche_R_11 en fiche_R_12).

STAP 7: Plaats in de cellen A4 tot en met A8 de volgende tekst, in lettertype Calibri, lettergrootte 12, in de bedrijfskleur (groen accent 6 donkerder 50 %): A.S.Adventure.edu

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM tel. +32 3 480 55 11

Naam leverancier Contactpersoon Adres leverancier

THEMA 2

STAP 8: In de cellen G12 tot en met G14 geef je de volgende tekst in:

LEVEL 3

info@asadventure.edu

87


Gebruik voor die cellen lettertype Calibri, lettergrootte 11 in de bedrijfskleur. Zet de tekst vetjes en lijn rechts uit. STAP 9: In de cellen I12 tot en met J16 vul je achteraf de leveranciersgegevens in. Voeg daarom de cellen I12 en J12 samen. De inhoud van die samengevoegde cellen geef je lettertype Calibri, lettergrootte 12 en lijn je links uit. STAP 10: Kopieer die opmaak naar I13 en J13, I14 en J14, I15 en J15, I16 en J16 (ICT-fiche_R_17).

IN

STAP 11: Geef de leveranciersgegevens een dikke kaderrand, in de bedrijfskleur (ICT-fiche_R_13). STAP 12: Geef de rijen 18 tot en met 31 de volgende inhoud: –

Geef de titels van de kolommen lettertype Calibri, lettergrootte 12 en een witte tekstkleur. Zet ze

vetjes en gecentreerd, zowel horizontaal als verticaal. De cellen van de titels krijgen een arcering in de kleur van het bedrijf (donkeroranje accent 2 donkerder 25%) (ICT-fiche_R_13). De inhoud van de kolommen geef je lettertype Calibri en lettergrootte 12.

In cel J19 plaats je altijd de huidige datum. Zorg voor een datumnotatie volgens de NBN-normen (ICT-fiche_R_08).

N

Centreer de inhoud van de kolommen ‘Artikel’ en ‘Hoeveelheid’.

Lijn de inhoud van de kolom ‘Omschrijving’ links uit.

Lijn de inhoud van de kolommen ‘Eenheidsprijs’ en ‘Totaal’ rechts uit.

In de kolom ‘Totaal’ geef je de prijzen de valutanotatie waarbij het woord ‘EUR’ achter de getallen

e© VA

staat en elk getal twee decimalen heeft. In de kolom ‘Eenheidsprijs’ heeft elk getal twee decimalen (ICT-fiche_R_06 en 07).

Zorg ervoor dat de totalen in kolom J automatisch worden berekend (ICT-fiche_R_24).

In cel J31 bereken je de som van de cellen J22 tot en met J30 (ICT-fiche_R_24).

pr oe

fv

er

si

STAP 13: Voeg de cellen A34 tot en met J38 samen. Plaats links boven de samengevoegde cellen de tekst ‘Opmerkingen’. Gebruik voor die tekst lettertype Calibri, lettergrootte 12 in de bedrijfskleur. Plaats een kader rond de cellen, kleur: donkeroranje accent 2 donkerder 25 %.

STAP 14: In cel A40 zet je de tekst ‘Naam en handtekening A.S.Adventure.edu’ in lettertype Calibri,

THEMA 2

LEVEL 3

lettergrootte 12 in de bedrijfskleur en in het vet.

88

STAP 15: Voeg cel A47 tot en met J47 samen. Je zet de volgende tekst in lettertype Calibri, lettergrootte 10, gecentreerd en in de bedrijfskleur: Btw BE0465 672 452 – RPR Antwerpen – IBAN BE20 3200 6835 4556 – BIC BBRUBEBB STAP 16: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


TO THE POINT Het aankoopproces Bij de aankoop van goederen of diensten doorloop je de volgende stappen van het

IN

aankoopproces: PRESENTATIE

prijsaanvraag

1 offerte

2

N

informeren naar verkoopsvoorwaarden

e© VA

meedelen van verkoopsvoorwaarden bestelbon

K O

3

plaatsen van bestelling

P

orderbevestiging

E R

4

bevestiging van de bestelling

V E R K O P E R

leveringsbon

si

5

levering van de goederen factuur

er

6

uitnodiging tot betaling

De koper doet een prijsaanvraag voor een duidelijk omschreven product of dienst.

fv

Stap 1:

Hij informeert naar de prijs en de verkoopsvoorwaarden, zoals de leverings- en betalingsvoorwaarden, kortingen, bijkomende kosten, kwaliteit, service … De prijsaanvraag

pr oe

kan mondeling (bv. in de winkel , telefonisch) of schriftelijk gebeuren (via mail of brief, op de website). In een onderneming is het de aankoopafdeling die de prijsaanvraag doet.

Stap 2:

Als antwoord op de prijsaanvraag stuurt de verkoper een offerte of een prijsopgave. In dat document geeft hij de gevraagde informatie aan de koper. Dat kan mondeling (in de winkel, telefonisch) of schriftelijk (via mail, brief) gebeuren. De aankoopafdeling vergelijkt de verschillende offertes met elkaar. Daarna beslist hij bij welke leverancier hij de bestelling plaatst.

Stap 3:

De bestelling kan mondeling of schriftelijk gebeuren. Als de goederen niet onmiddellijk ter

beschikking zijn van de koper, moet er een bestelbon opgesteld worden. De koper en de

annuleren. Stap 4:

Werd de bestelling geplaatst via het internet, dan is een orderbevestiging verplicht. Bij een mondelinge bestelling is een orderbevestiging aan te raden. In de orderbevestiging staan de details van de bestelling. Zo is het duidelijk wat er afgesproken werd.

THEMA 2

plaatst, is er sprake van een koopovereenkomst. Hij kan de bestelling niet zonder gevolgen

LEVEL 3

verkoper zijn het eens over de voorwaarden. Op het moment dat de koper de bestelling

89


Stap 5:

Bij de geleverde goederen zit er een leveringsbon. Op die leveringsbon staat de omschrijving van en het aantal goederen dat wordt geleverd. Het is belangrijk dat de koper de levering goed controleert voor hij de leveringsbon aftekent. Een getekende leveringsbon is het bewijs dat de koper de goederen in goede staat ontvangen heeft. De goederen worden in het magazijn van de onderneming ontvangen en de magazijn­

IN

medewerker controleert de goederen. Het is belangrijk om de leveringsbon met de bestelbon te vergelijken en te controleren of de geleverde goederen overeenstemmen met de bestelde goederen. Worden de goederen geleverd door een externe transportfirma, dan ontvangt de

koper ook een vrachtbrief. Die geldt als bewijs dat de vervoerder de goederen heeft geleverd. Stap 6:

Bij de levering of een paar dagen na de levering ontvangt de koper de factuur. Dat is een

uitnodiging tot betaling. Het is belangrijk de factuur te vergelijken met de bestelbon en de

N

leveringsbon.

Als de koper een fout vaststelt bij de levering of in de factuur, stuurt hij een klachtenbrief

e© VA

naar de verkoper. Als er een fout in de factuur staat, ontvangt de koper een creditnota. Dat document corrigeert de factuur. Meestal loopt er niets fout en volgt op de factuur de betaling van de factuur. De verkoopsvoorwaarden

De verkoopsvoorwaarden zijn de voorwaarden waaraan de verkoper wil verkopen. Die hebben betrekking op de levering, de betaling, kortingen, bijkomende kosten, kwaliteit, service … Bij de levering kan de verkoper voorwaarden toepassen. Je hebt kennisgemaakt met twee leveringsvoorwaarden:

franco thuis: de verkoper draagt het risico en de kosten van het transport,

af magazijn: de koper draagt het risico en de kosten van het transport.

si

De betalingsvoorwaarden geven aan wanneer de betaling moet gebeuren (bv. 30 dagen na factuurdatum), en of de klant al dan niet een financiële korting krijgt bij contante betaling,

er

bijvoorbeeld binnen de 8 dagen na factuurdatum. Die korting heeft als doel een snellere betaling te verkrijgen. Als klanten in grote hoeveelheden bestellen of trouwe klanten zijn, dan kan de verkoper een handelskorting toestaan. Die korting heeft als doel om meer te verkopen.

fv

De algemene en bijzondere voorwaarden

Bij het plaatsen van de bestelling, aanvaard je als koper de algemene voorwaarden van de verkoper. Die gelden voor iedereen. De algemene voorwaarden zijn beter gekend als de kleine lettertjes.

pr oe

Het zijn de rechten en plichten die gelden tussen de verkoper en de koper. Je vindt de algemene voorwaarden onderaan of op de achterzijde van handelsdocumenten. Elke webshop heeft ook algemene voorwaarden en je moet voor je de bestelling plaatst aanvinken dat je die gelezen hebt en ermee akkoord gaat. De algemene voorwaarden worden opgesteld door de verkoper, die kunnen dus voor elke onderneming verschillend zijn. Ze hebben betrekking op: —

betalingsvoorwaarden: betalingstermijn, de verplichte betaling van een voorschot, interesten of

THEMA 2

LEVEL 3

schadevergoeding bij laattijdige betaling,

90

de leveringsvoorwaarden,

de manier waarop de koper een klacht moet indienen,

de voorwaarden om de verkoopovereenkomst te annuleren.

Naast de algemene voorwaarden zijn er ook nog bijzondere voorwaarden. Dat zijn de afspraken tussen de koper en de verkoper die specifiek van toepassing zijn op hun koopovereenkomst zoals een handelskorting of extra service.


Verplichte vermeldingen op de factuur Volgende vermeldingen zijn verplicht op de factuur: het woord factuur

de datum van de factuur

het volgnummer van de factuur

de gegevens van de verkoper: de naam, het adres

het btw-nummer of ondernemingsnummer van de verkoper

het nummer van de bankrekening van de verkoper

de RPR-vermelding: voor vennootschappen, is een verwijzing naar de zetel van de rechtbank

IN

waar de vennootschap gevestigd is de gegevens van de koper: naam, adres

het btw-nummer of ondernemingsnummer van de koper, indien van toepassing

de datum van levering van de goederen

de hoeveelheid van de geleverde goederen met de eenheidsprijs

een duidelijke omschrijving van de geleverde goederen

eenheidsprijs van de geleverde goederen, exclusief btw

het btw-tarief dat van toepassing is op de goederen

het totaal bedrag, exclusief btw

het bedrag van de verschuldigde btw

het te betalen bedrag, inclusief btw

de bijzondere verkoopsvoorwaarden, indien van toepassing

e© VA

N

Niet voor elke aankoop wordt het volledige aankoopproces doorlopen. Dat is altijd het geval bij de aankoop van investeringsgoederen of wanneer een onderneming zijn kernassortiment wenst uit te breiden. Bij de aankoop van diensten en diverse goederen, bijvoorbeeld de keuze van de leverancier

si

voor bureaumateriaal, zal de aankoper bij de keuze het aankoopproces doorlopen, nadien plaatst hij gewoon de bestelling. Bij de aankoop van handelsgoederen die reeds tot het assortiment behoren, wordt de bestelling onmiddellijk geplaatst.

er

Bij het plaatsen voor een bestelling van handelsgoederen uit het kernassortiment wordt rekening gehouden met: —

de beschikbare voorraad: de hoeveelheid voorraad die ter beschikking is in de winkel en het magazijn;

de bestelhoeveelheid: de hoeveelheid die er van een artikel moet besteld worden, vaak

fv

opgelegd door de leverancier, bijvoorbeeld: per 10 stuks;

de maximumvoorraad: de grootste hoeveelheid van een bepaald artikel die in een magazijn mag

pr oe

aanwezig zijn;

de minimumvoorraad: de kleinste hoeveelheid van een bepaald artikel die moet beschikbaar

LEVEL 3

zijn. Zodra dat punt bereikt wordt, moet er besteld worden.

THEMA 2

91


Action 1— Kun je het aankoopproces op een rijtje zetten? Vervolledig het aankoopproces. Kies uit: factuur (2x) – verkoopsvoorwaarden (2x) – uiterlijke staat – kwaliteit – leveringstermijn – bestelling – prijsaanvraag – service – onthaalbediende – aankoopafdeling (3x) – prijs – magazijnafdeling – offerte –

IN

boekhoudafdeling – controleert – creditnota – leveringsbon (2x) – betalingstermijn – magazijn – bestelbon (3x) – bewijs – fysieke – klachtenbrief – prijsopgave

een

een investering wil doen, stuurt de naar mogelijke leveranciers. Met dat document vraagt de koper de

N

Wanneer een koper zijn kernassortiment wil uitbreiden of andere goederen of diensten wil aankopen, of

en de

e© VA

van de producten, diensten of investeringsgoederen die hij wil aankopen. Aan de hand van een

of een

geeft de

leverancier de koper (mondeling of schriftelijk) de gevraagde informatie. De

vergelijkt de offertes of prijsopgaves met elkaar. Op basis van die vergelijking beslist hij bij wie hij de zal plaatsen. Bij die beslissing houdt hij niet alleen rekening met de prijs, maar ook met de

, zoals de

, de De

, de

,

si

kan een bestelling mondeling of schriftelijk plaatsen. Wanneer de

leverancier de goederen niet onmiddellijk kan leveren, moet hij een

er

Op die manier hebben de koper en de verkoper een

opmaken. van de overeengekomen

prijs en verkoopsvoorwaarden.

De leverancier levert de goederen of diensten op het overeengekomen tijdstip en de afgesproken plaats. Geleverde goederen zijn meestal vergezeld van een

fv

waarin staat welke

goederen en hoeveel goederen er worden geleverd.

pr oe

De vervoerder vraagt meestal aan de koper om de leveringsbon af te tekenen. Voor de koper zijn handtekening plaatst, is het belangrijk dat hij

of het aantal dozen, aantal

paletten … dat op de leveringsbon staat, met de geleverde goederen overeenkomt. De koper moet ook nagaan of de

van de levering in orde is. Die controle kan gebeuren door de of door een medewerker van het

. Met de

handtekening verklaart de koper immers dat hij de goederen die op de leveringsbon staan, in goede staat

THEMA 2

LEVEL 3

heeft ontvangen. De

92

controle van de goederen gebeurt achteraf door de . Een magazijnmedewerker opent de (eventuele) verpakking, kijkt of de

goederen niet beschadigd zijn en vergelijkt

met de leveringsbon, om te

controleren of de goederen overeenkomen met de bestelde goederen. Is er schade of is het aantal niet correct, dan schrijft hij een

naar de leverancier.


Ten slotte bezorgt de leverancier een

aan de klant. Dat is een document

waarmee de leverancier aan de klant vraagt om de levering te betalen. Ook hier is het belangrijk dat de klant de factuur met de

en de

gebeurt door de

. Wordt er een fout vastgesteld, dan stuurt de leverancier een

vergelijkt. Die controle

.

IN

, dat document verbetert de

Action 2— Ken je de begrippen?

N

Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je wat ondersteuning wilt. Kies optie 2 als je liever een uitdaging wilt. Vink de gekozen optie aan. Combineer de omschrijvingen met het juiste begrip.

e© VA

Optie 1

BEGRIP 1

OMSCHRIJVING

Franco thuis

A

Die korting heeft tot doel meer te verkopen. Je staat ze bijvoorbeeld toe aan trouwe klanten of bij aankoop in grote hoeveelheden.

2

Financiële korting

B

Bij die leveringsvoorwaarde zijn het risico en de kosten van het

transport ten laste van de koper.

Algemene voorwaarden

C

Dat zijn de voorwaarden waaraan de verkoper wenst te

si

3

verkopen.

Creditnota

D

Die voorwaarden geven aan wanneer de verkoper zal leveren

er

4

en of er al dat niet kosten worden aangerekend.

5

Handelskorting

E

Die voorwaarden gelden voor iedereen. Ze kunnen betrekking

fv

hebben op de betalings- en leveringsvoorwaarden, de garantie,

Bijzondere voorwaarden

pr oe Af magazijn

8

Dat zijn de voorwaarden tussen koper en verkoper, specifiek van toepassing op die aankoop, zoals een handelskorting.

G

Bij die leveringsvoorwaarde zijn het risico en de kosten van het transport ten laste van de verkoper.

Handelsgoederen

H

Dat zijn goederen die de onderneming aankoopt om te verkopen.

9

Leveringsvoorwaarden

I

Die korting dient om snelle betaling aan te moedigen.

10

Verkoopsvoorwaarden

J

Dat document verbetert de factuur.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

LEVEL 3

7

F

THEMA 2

6

manier van klacht indienen …

93


Optie 2

Vul het kruiswoordraadsel in. 8

1

3

e© VA

N

IN

2

7

4 Horizontaal: 1

wenst te verkopen. 2

Goederen die de onderneming aankoopt om te verkopen.

verkoper, specifiek van toepassing op

die aankoop zoals een handelskorting.

er

Korting die bedoeld is om een snelle betaling aan te moedigen.

5

Een leveringsvoorwaarde waarbij het risico en de kosten van het transport

fv

ten laste zijn van de koper. 6

Een leveringsvoorwaarde waarbij de kosten en het risico ten laste van de

pr oe

verkoper zijn.

Verticaal: 7

Voorwaarden die aangeven wanneer

de verkoper zal leveren en of er al dat niet kosten worden aangerekend.

8 Voorwaarden die voor iedereen gelden. Ze kunnen betrekking hebben op de betalings- en

THEMA 2

LEVEL 3

leveringsvoorwaarden, de garantie,

94

manier van klacht indienen … 9

9

6

si

3 De voorwaarden tussen koper en

4

5

De voorwaarden waaraan de verkoper

Dit document verbetert de factuur.

10 Korting die tot doel heeft meer te verkopen. Die korting sta je bijvoorbeeld toe aan trouwe klanten of bij aankoop in grote hoeveelheden.

10


Action 3— Kun jij een prijsaanvraag opstellen per mail? Salesmanager Ersil Dokumaci en marketingmanager Eline Truyen hebben nog geen visitekaartjes. De

met een tekstverwerker de tekst aan van het mailbericht dat je aan een mogelijke leverancier wilt bezorgen om een offerte te vragen. Gebruik de volgende gegevens:

aantal stuks: 400 per persoon

afmetingen: 55 x 85 mm

afgeronde hoeken

full colour

glanzend papier 300 g

e© VA

a

N

een prijsaanvraag op te stellen. Maak

IN

aankoopafdeling krijgt de opdracht om

b

Gebruik indien nodig de ICT-fiches van tekstverwerker.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

si

Action 4— Kun jij offertes en prijsopgaves analyseren? Vier leveranciers hebben gereageerd op de prijsaanvraag in verband met de visitekaartjes. Ga naar iDiddit en

Wie stuurde een prijsopgave?

pr oe

b

Wie stuurde een offerte?

fv

a

er

neem de vier documenten door.

c

Vergelijk de offertes in een overzichtelijke tabel. Werk de tabel uit met een tekstverwerker. Gebruik daarvoor de ICT-fiche_T_13, fiche_T15, fiche_T_20 en fiche_T_22. Plaats de afdrukstand van de pagina liggend (ICT-fiche_T_9).

LEVEL 3

Bereken voor elke offerte ook de totale prijs.

THEMA 2

d

95


Offerte 1

Offerte 2

Offerte 3

Offerte 4

Naam leverancier

Naam leverancier

Naam leverancier

Naam leverancier

Verkoops- en leveringsvoorwaarden

e© VA

N

Prijs

IN

Omschrijving van het aanbod

Totale prijs

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

f

Met welke onderneming zou jij in zee gaan? Waarom?

si

e

er

Action 5— Kun jij via een bestelbon een bestelling

fv

plaatsen?

1

Op 20xx-03-31 bekijkt Kenny Rogiers de voorraad van de volgende artikelen. Welke gegevens uit het

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

artikelbestand heeft Kenny nodig om …

96

2

a

na te gaan hoeveel stuks hij moet bestellen?

b

de bestelbon (uit Explore 9) in te vullen?

Vul de tabel aan met de gegevens uit het artikelbestand.


ARTIKEL CODE 10018

ARTIKEL­

VOOR­

MINIMUM-

MAXIMUM-

OMSCHRIJVING RAAD

VOOR­RAAD

VOOR­RAAD

Jack Wolfskin

BESTELHOE­VEEL­

ARIKELCODE LEV.

HEID

16

Heuptas

10045

Jack Wolfskin

IN

Upgrade 8

T-shirt Sky Flex 10051

Jack Wolfskin

15

N

Jas Arctic

10053

Jack Wolfskin

14

Jas Iceland Voyage 3 in 1 10069

Jack Wolfskin

4

Northern Point 10072

Jack Wolfskin

16

Fleece Scandic Jack Wolfskin Broek

6

si

10080

e© VA

Ocean

Activate Sky

3

er

Xt

Kenny krijgt de opdracht van zijn verantwoordelijke Ayoub Talbi om enkel die artikelen te bestellen

pr oe

fv

waarvan de minimumvoorraad overschreden is. Welke artikelen moet hij dan bestellen?

LEVEL 3

Waarmee moet Kenny rekening houden om de bestelhoeveelheid te bepalen?

THEMA 2

4

97


5

Bereken nu voor elk artikel hoeveel Kenny moet bestellen. Let op, de maximumvoorraad mag niet overschreden worden. Gebruik de tabel.

IN

MAXIMUM­

VOORRAAD VOORRAAD

BESTEL­ HOEVEEL­

AANKOOP­ TE BESTELLEN

PRIJS PER

HEID

STUK

6

er

si

e© VA

N

IN

ART. NR.

Om de bestelbon in te vullen heb je de aankoopprijs nodig. Zoek die op in het artikelbestand. Vul die in de lege kolom in de tabel aan.

Stel de bestelbon op. Dat doe je door de blanco bestelbon in te vullen die je in Explore 10 gemaakt hebt.

fv

7

a

Zorg ervoor dat de blanco bestelbon behouden blijft. Kopieer de bestelbon dus naar een nieuw

pr oe

werkblad (ICT-fiche_R_02).

b

Gebruik het nummer van de bestelbon als naam van het werkblad. De referentie van de bestelbon is als volgt opgebouwd: UBB20xx-xxxx. UBB staat voor uitgaande bestelbon, ‘20xx’ verwijst naar het jaartal en ‘xxxx’ is het volgnummer. De laatste uitgaande bestelbon kreeg het volgnummer 0743.

c

Voor je aan de slag gaat, moet je eerst nog de gegevens van de leverancier opzoeken. Die vind je achteraan dit thema of op iDiddit.

THEMA 2

LEVEL 3

d

98

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


Action 6— Hoe verwerk je de leveringsbon in het aankoopproces?

Daan Lekens ontvangt op 20xx-04-03 de levering en de leveringsbon van leverancier Jack Wolfskin. Vergelijk de leveringsbon met de bijbehorende bestelbon. Op welke punten moet Daan vooral letten?

b

Met welke mededeling tekent Daan best de leveringsbon af? Waarom?

c

Stel dat er iets niet correct is. Wat moet Daan dan ondernemen?

si

Draaiboomstraat 6 2160 WOMMELGEM tel. 03 354 09 50

e© VA

N

IN

a

er

BE0810 394 121 RPR Antwerpen IBAN BE88 3770 1348 3441 BIC BBRUBEBB

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

fv

LEVERINGSBON

pr oe

Leveringsbon 20xx-13203

Uw referentie UBB-20xx-0744

Omschrijving Jack Wolfskin T-shirt Sky Flex Jack Wolfskin Northern Point Jack Wolfskin Activate Sky Xt

Aantal 15 11 14

Handtekening voor ontvangst

THEMA 2

LEVEL 3

Artikelcode 3112H00006 3159D6001_4242 3314D9002

Datum 20xx-04-03

99


Action 7— Hoe verwerk je de factuur in het aankoopproces?

Op 20xx-04-08 ontvangt A.S.Adventure.edu de factuur van Jack Wolfskin. Voor wie is die factuur bestemd?

b

Met welke documenten moet de werknemer de factuur vergelijken? Waarom?

c

Controleer de aankoopfactuur. In Explore 7 werden de verplichte vermeldingen op een factuur opgelijst.

e© VA

N

IN

a

Neem die lijst erbij. Duid de verplichte elementen aan op de factuur. Welke betalingstermijn werd er toegestaan aan A.S.Adventure.edu?

e

Reken na of de factuur van Jack Wolfskin correct werd berekend.

THEMA 2

LEVEL 3

pr oe

fv

er

si

d

100


Leveringsadres A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM tel. +32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM tel. +32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

20xx-13203

Uw ref

3 colli

Klantcode

Bij elke correspondentie vermelden Doc.Nummer Datum

10002972

F004213

Artikelcode

Omschrijving

Aantal

3112H00006 3159D6001_4242 3314D9002

Jack Wolfskin T-shirt Sky Flex Jack Wolfskin Northern Point Jack Wolfskin Broek Activate Sky Xt

15 11 14

Eenheidsprijs in euro 9,98 40,72 33,32

21 % 1 064,10 223,46

Bedrag

Btw-%

149,70 447,92 466,48

21 21 21

e© VA

MvH Btw

20xx-04-08

N

Btw BE0465.672.452

IN

FACTUUR Onze ref.

Totaal goederen Btw 21% Terugstuurbare verpakking TE BETALEN EUR

1 287,56

20xx-05-08 20xx-04-03

si

Vervaldatum Leverdatum

1 064,10 223,46

Jack Wolfskin - Draaiboomstraat 6 - 2160 WOMMELGEM - T: +32 (0)3 354 09 50 - Btw/TVA BE0810 394 121 - RPR Antwerpen info@jack-wolfskin.be - www.jack-wolfskin.be

er

BNP Paribas Fortis IBAN BE: 02 0016 1558 7540 - BIC: GEBABEBB

fv

Algemen e verkoopsvoorwaarden op keerzijde

Action 8— Lees jij de algemene voorwaarden bij een

pr oe

onlinebestelling?

Iedereen plaatst wel eens een bestelling online. Bij elke aankoop vink je spontaan het vakje ‘Ik ga akkoord met de algemene verkoopsvoorwaarden’ aan, ook al heb je die niet gelezen. 1

Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, of je de algemene verkoopsvoorwaarden van bol.com (optie 1) of van Zalando (optie 2) wilt lezen. Vink de gekozen optie aan.

LEVEL 3

Surf via iDiddit naar de aangegeven website.

THEMA 2

2

101


Optie 1 a

De algemene verkoopsvoorwaarden van bol.com

Wanneer komt de koopovereenkomst tot stand?

Wat volgt automatisch op een onlinebestelling? Waarom is dat document belangrijk?

IN

b

c

N

Welke informatie moet bol.com aan de koper bezorgen, uiterlijk bij levering van het product?

e© VA

d

Jij bestelde bij bol.com Apple EarPods.

Hoelang heb jij de tijd om van die aankoop af te zien. Wanneer gaat die bedenktijd in?

Moet je een geldige reden hebben om de aankoop te annuleren?

er

si

Jij bent niet tevreden over de EarPods en zendt die terug. Welke stappen moet jij ondernemen?

fv

pr oe

Wat zijn de verplichtingen van bol.com nadat jij het modelformulier van herroeping invulde?

THEMA 2

LEVEL 3

102

Bestudeer artikel 10 betreffende de uitsluiting van het herroepingsrecht. Staat hier een reden tussen waardoor jij de EarPods niet kunt terugsturen? Indien ja, leg uit.


Jij plaatst de bestelling op 20xx-01-15.

Binnen de hoeveel dagen moet jij jouw bestelling ontvangen?

Stel dat die termijn overschreden wordt, wat is het gevolg?

Jouw EarPods geraken vermist of zijn beschadigd op moment van levering. Wie is dan

IN

e

f

N

verantwoordelijk?

Ben jij volgens de algemene voorwaarden verplicht de bestelling te betalen bij het plaatsen van de online

e© VA

bestelling?

Stel dat jij niet op tijd betaalt, welke stappen zal bol.com ondernemen?

h

Bij ontvangst van de EarPods stel jij een beschadiging vast aan de verpakking. Voor de zekerheid wil jij dat

er

si

g

pr oe

fv

melden. Hoe doe je dit?

Optie 2

De algemene verkoopsvoorwaarden van Zalando

Uit welke stappen bestaat het aankoopproces bij Zalando?

b

Wanneer komt de koopovereenkomst tot stand? Welke verplichting volgt eruit?

THEMA 2

LEVEL 3

a

103


c

Wat volgt automatisch op een onlinebestelling? Waarom is dat document belangrijk?

d

Als je producten aankoopt die voor levering moeten betaald worden, wanneer is het contract dan bindend?

IN

Stel dat iets niet voorradig is, kun jij dan eisen dat Zalando dat ergens anders bestelt voor jou?

Welke informatie bezorgt Zalando nadat jij jouw bestelling plaatst?

g

e© VA

f

N

e

Jij hebt een kortingsbon ter waarde van 10,00 euro van Zalando. Markeer het juiste antwoord.

De geldigheidsperiode van een kortingsbon is beperkt / niet beperkt in tijd.

Je wenst voor je zus een cadeaubon aan te kopen van 25,00 euro. Je kunt jouw kortingsbon wel / niet gebruiken voor die aankoop.

Je koopt een artikel aan ter waarde van 8,00 euro. Het verschil van 2,00 euro betaalt Zalando mij wel / niet terug.

Je koopt een T-shirt aan ter waarde van 30,00 euro. Bij de betaling maak je gebruik van de kortingsbon. Wanneer je het T-shirt ontvangt, vind je de kleur niet zo mooi. Je stuurt het T-shirt

si

retour. Zalando betaalt 20,00 euro / 30,00 euro terug.

Je hebt twee kortingsbonnen ter waarde van 10,00 euro. Bij de aankoop van het T-shirt mag je wel /

h

er

niet beide kortingsbonnen gebruiken. Jij bestelde bij Zalando een T-shirt.

Hoelang heb jij de tijd om van die aankoop af te zien? Wanneer gaat die termijn in?

fv

Moet je een geldige reden hebben om de aankoop te annuleren?

pr oe

Jij bent niet tevreden over het model van de broek en zendt die terug. Welke stappen moet jij ondernemen?

THEMA 2

LEVEL 3

104

Lees het stukje over ‘Beperking van het herroepingsrecht’. Staat hier een reden tussen waardoor jij de broek niet kunt terugsturen? Leg uit.


i

BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

CHECKLIST

e© VA

1

N

IN

Stel dat jij niet op tijd betaalt, welke stappen zal Zalando ondernemen?

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1

si

JA

KAN

BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de verschillende stappen van het

2

er

aankoopproces opsommen.

Ik kan de verschillende documenten van het aankoopproces opsommen.

Ik kan de verschillende documenten van het

fv

3

aankoopproces herkennen.

Ik kan een prijsaanvraag opstellen.

5

Ik kan het verschil tussen een prijsopgave en

pr oe

4

een offerte verklaren.

6

Ik kan uit verschillende offertes afleiden welke

Ik kan een bestelbon opstellen.

8

Ik kan omschrijven wat het nut van een orderbevestiging is.

9

Ik kan een leveringsbon analyseren.

10

Ik kan een inkomende factuur analyseren.

11

Ik kan de algemene voorwaarden van een onderneming begrijpen.

THEMA 2

7

LEVEL 3

offerte het interessantst is.

105


Hoe verloopt de goederenen documentenstroom in het verkoopproces?

1

N

INTRO

IN

LEVEL 4

In Level 3 kwam het aankoopproces aan bod. Het verkoopproces verloopt gelijkaardig. Ga naar iDiddit

a

e© VA

of kijk achteraan dit thema. Bekijk het organogram van A.S.Adventure.edu.

Welke afdelingen zijn betrokken bij het verkoopproces? Noteer ook in welke fase van de verkoop.

Wie zal de klantenservice verlenen?

c

Wie is verantwoordelijk voor de bestellingen via de website?

pr oe

fv

er

si

b

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

LEVEL 4

Hoe verloopt de goederen­ en documentenstroom in het verkoopproces?

106


Explore 1— Hoe verwerk je een prijsaanvraag van een klant?

b

Wat moet Ersil opstellen voor Tui Wijnegem?

c

Welke informatie moet die zeker bevatten?

Bericht

N

Aan wie moet Natascha de mail bezorgen?

e© VA

a

IN

Op 20xx-11-15 ontvangt Natascha Makropoulos de volgende mail. Lees de mail.

Opties

Van: wijnegem@tui.be Verzonden: 15 november 20xx

si

Aan: info@asadventure.edu

Onderwerp: Prijsaanvraag relatiegeschenk

er

Geachte heer of mevrouw

In het kader van onze klantenbinding ben ik op zoek naar een relatiegeschenk voor klanten die voor een minimumbedrag van 5 000,00 euro een reis boeken. Dat kan zowel voor een auto- als vliegvakantie zijn, in de

fv

zomer of de winter. Ik ben op zoek naar een relatiegeschenk dat ik, afhankelijk van de geboekte reis, aan de klant kan geven.

Is het mogelijk om mij een paar voorstellen te doen? Ik voorzie een budget van ongeveer 25,00 euro per stuk exclusief btw, in totaal een 100-tal relatiegeschenken.

pr oe

Kunt u mij naast de prijs ook uw betalings- en leveringsvoorwaarden bezorgen? Ik zou het relatiegeschenk graag vanaf december kunnen geven. Ik kijk alvast uit naar uw voorstel. Met vriendelijke groet Charlotte Vansteenkiste

Turnhoutsebaan 5/shop 502 2110 WIJNEGEM tel. 03 353 30 01 BTW BE0408.479.965

LEVEL 4

TUI Wijnegem

THEMA 2

1

107


2

Is Tui reeds klant van A.S.Adventure.edu? Wat betekent dat?

IN

Good to know Het gaat sneller om een offerte of prijsopgave op te stellen voor een bestaande klant dan voor een nieuwe klant. Meestal zijn de verkoopsvoorwaarden al vastgelegd bij de vorige bestellingen. Alleen in bepaalde gevallen, zoals bij een heel grote bestelling, kun je van

N

de voorwaarden afwijken.

e© VA

Explore 2— Ken jij de algemene voorwaarden van A.S.Adventure.edu?

1

Raadpleeg de algemene voorwaarden van A.S.Adventure.edu op iDiddit.

2

Wanneer aanvaard je de algemene

Wanneer is een aankoop definitief:

fv

3

er

si

voorwaarden van A.S.Adventure.edu?

via de website?

pr oe

a

b

4

via een andere weg dan de website?

Welke leveringsvoorwaarde past A.S.Adventure.edu toe in haar algemene voorwaarden? Franco thuis of af

THEMA 2

LEVEL 4

magazijn? Verklaar jouw antwoord.

108

5

Wat is de leveringstermijn?


6

In bepaalde gevallen kan de klant een terugbetaling van de bestelling krijgen. a

Wanneer volgt de gehele of gedeeltelijke terugbetaling van een bestelling? Duid aan. Als A.S.Adventure.edu de producten niet kan andere onvoorziene omstandigheid. Als A.S.Adventure.edu niet in staat is de goederen binnen de 30 dagen te leveren. Als de geleverde goederen tijdens het transport werden beschadigd.

IN

leveren door een stockfout, stocktekort of een

Als de geleverde goederen niet met de artikelen op de leveringsbon overeenstemmen.

N

Als de geleverde goederen niet met de bestelde artikelen overeenstemmen. Als de geleverde goederen laattijdig door de transporteur geleverd werden.

b

7

e© VA

Als de klant binnen de 14 dagen na leveringsdatum de onlinebestelling annuleert en retourneert. Soms moet de klant zelf stappen ondernemen om de terugbetaling te bekomen. Welke stap(pen)?

Een klant koopt een Polar Hartslagmeter Ignite S aan. Bij ontvangst van zijn bestelling is de klant niet helemaal tevreden. Wat kan hij doen?

fv

er

si

a

De klant retourneert het artikel een week na aankoop. Wie betaalt de retourkosten?

pr oe

b

De klant is wel tevreden over zijn aankoop en houdt de hartslagmeter. Na drie maanden werkt die niet meer optimaal. De gegevens van de voorbije sportprestaties kan hij niet altijd oproepen. a

Onder welk puntje van de algemene verkoopsvoorwaarden valt dat probleem?

LEVEL 4

8

Hoe moet de hartslagmeter teruggestuurd worden aan A.S.Adventure.edu?

THEMA 2

c

109


c

Wat valt niet onder garantie?

IN

Welke stappen moet de klant ondernemen?

9

e© VA

N

b

In welk stadium van het verkoopproces is het belangrijk de klant op de hoogte te brengen van de algemene verkoopsvoorwaarden?

Explore 3— Hoe stel je in een tekstverwerker een offerte Ga naar iDiddit. Je vindt er het artikelbestand. Herlees even de vraag van Charlotte Vansteenkiste van Tui

er

1

si

op volgens de NBN-normen?

fv

uit Explore 2. Welke artikelen zou jij aanbieden?

Zou jij Tui Wijnegem een handelskorting toestaan? Verklaar jouw antwoord.

3

Omdat Tui Wijnegem een nieuwe klant is, stel je een offerte op. Bekijk

pr oe

2

de offerte in Level 3, Explore 2. Welke elementen moeten zeker aan bod

THEMA 2

LEVEL 4

komen in jouw offerte?

110


4

Voor de offertes ontwikkel je eerst een sjabloon voor een zakelijke brief volgens de NBN-normen. Ga naar iDiddit. Je vindt er een voorbeeld als hulpmiddel. Volg het stappenplan en gebruik de ICT-fiches van tekstverwerker. STAPPENPLAN STAP 1: Open een nieuw bestand met een tekstverwerker.

IN

STAP 2: Kies het lettertype: Calibri; de lettergrootte: 12 pt (ICT-fiche_T_03). STAP 3: Stel de marges als volgt in (ICT-fiche_T_08). – linkermarge: 3,3 cm – rechtermarge: 2 cm – bovenmarge: 2 cm – ondermarge: 2 cm

N

STAP 4: Plaats in de linkerbovenhoek het logo van A.S.Adventure.edu, dat je op iDiddit vindt. Het logo heeft de volgende afmetingen: H: 2 cm, B: 2,97 cm (ICT-fiche_T_24 en fiche_T_ 25).

e© VA

STAP 5: Onder het logo zet je de adresgegevens met deze opmaak: kleur: groen, accent 6, donkerder 50 % (ICT-fiche_T_03).

STAP 6: Voor de verdere afwerking van de brief volg je de richtlijnen op het voorbeelddocument. STAP 7: Plaats in de voettekst het btw-nummer, RPR en bankgegevens van A.S.Adventure.edu. Kleur: groen, accent 6, donkerder 50 %. Centreer de tekst (ICT-fiche_T_13).

STAP 8: Boven de voettekst plaats je een lijn over de paginabreedte, kleur groen, accent 6, donkerder 50 %.

STAP 9: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Op 20xx-11-17 bezorgt Ersil jou alle gegevens om de offerte voor Tui Wijnegem op te stellen.

– – – –

er

si

Lees de gegevens die je nodig hebt om de offerte op te stellen.

Jack Wolfskin Heuptas Upgrade (art.nr. 10018) Slowtide Handdoek Travel (art.nr. 10026) Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow (art.nr. 10037) Ayacucho Pantoffel Teddy (art.nr. 10070)

fv

a

Bij een minimumafname van 100 stuks: 10 % handelskorting Betalingsvoorwaarden: 30 dagen na factuurdatum. Leveringsvoorwaarden: franco thuis bij minimumaankoopbedrag van 2 500,00 euro exclusief btw Bij een lager aankoopbedrag: plus verzendingskosten (zie de algemene voorwaarden) Geschatte leveringstermijn: 10 werkdagen Geldigheidsduur offerte: 1 maand

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

5

111


b

Stel de offerte op. Gebruik daarvoor het stappenplan en de ICT-fiches van tekstverwerker.

STAPPENPLAN STAP 1: Gebruik als basis het sjabloon van de zakelijke brief uit de vorige opdracht. Tip:

Gebruik de offertes uit Level 1, Explore 2 als inspiratie.

De referentie van de offerte is als volgt opgebouwd: OF20xx-xxx. OF staat voor offerte,

IN

‘20xx’ verwijst naar het jaartal en ‘xxx’ is het volgnummer. De laatste offerte kreeg het volgnummer 141.

STAP 2: Zoek de verkoopprijzen op in het artikelbestand. Markeer het juiste antwoord: je neemt de – Jack Wolfskin Heuptas Upgrade (art.nr. 10018): – Slowtide Handdoek Travel (art.nr. 10026):

e© VA

– Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow (art.nr. 10037):

N

verkoopprijs exclusief / inclusief btw.

– Ayacucho Pantoffel Teddy (art.nr. 10070):

STAP 3: Plaats bij de artikelen een afbeelding. De klant heeft op die manier een duidelijker beeld van het aanbod. Zorg ook voor een duidelijke omschrijving van het artikel.

STAP 4: Verwijs naar de algemene verkoopsvoorwaarden op de site van A.S.Adventure.edu. STAP 5: Bereken zelf de verzendingskosten. Ersil schat het gewicht van de bestelling op 35 kg. Tip:

Pas de NBN-normen toe in je brief (zie ook de bijlage bij vraag 4).

Let op de zinsbouw en spelling: begin elke zin met een hoofdletter, zorg voor korte zinnen, gebruik de spellingscontrole.

Ersil mailt jouw offerte als bijlage aan Tui Wijnegem.

er

6

si

STAP 6: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Bericht

Opties

fv

Van: ersil.dokumaci@asadventure.edu

Verzonden: 17 november 20xx Aan: wijnegem@tui.be

pr oe

Onderwerp: Re: Prijsaanvraag relatiegeschenk

Geachte mevrouw Vansteenkiste Als bijlage vindt u de offerte voor uw prijsaanvraag in verband met relatiegeschenken. Als u zich in dat voorstel kunt vinden, is het voldoende om te bevestigen via mail. Mocht u nog vragen of opmerkingen hebben, dan kunt u mij altijd telefonisch of via mail contacteren.

THEMA 2

LEVEL 4

Met vriendelijke groeten

112

Ersil Dokumaci Sales Manager A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM tel. +32 3 480 55 11


Explore 4— Hoe verwerk je de bestelling van een klant?

a

Wat is de volgende stap in het verkoopproces?

b

Welke documenten heeft Ersil daarvoor nodig?

Bericht

Opties

e© VA

Van: wijnegem@tui.be Verzonden: 25 november 20xx

IN

Bekijk de mail die Ersil ontvangt op 20xx-11-25.

N

1

Aan: ersil.dokumaci@asadventure.edu

Onderwerp: Re: Re: Prijsaanvraag relatiegeschenk

Geachte heer Dokumaci

Graag had ik de volgende bestelling bij u geplaatst: 40 stuks

Jack Wolfskin Heuptas Upgrade

15 stuks

Slowtide Handdoek Travel

40 stuks

Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow

10 stuks

Ayacucho Pantoffel Teddy

si

Is het mogelijk om mij te bevestigen wanneer de bestelling geleverd wordt?

er

Met vriendelijke groet

Charlotte Vansteenkiste

TUI Wijnegem

2110 WIJNEGEM tel. 03 353 30 01 BTW BE0408.479.965

Wat moet Ersil controleren voor hij de orderbevestiging kan opstellen?

3

Met wie moet Ersil contact opnemen om dat te weten?

THEMA 2

2

LEVEL 4

pr oe

fv

Turnhoutsebaan 5/shop 502

113


Good to know Veel bedrijven werken met een geautomatiseerd softwarepakket dat de voorraad automatisch aanpast als de aankoopafdeling een bestelling plaatst en als er goederen geleverd worden. Bij elke verkoop vermindert de voorraad automatisch bij het scannen op de voorraad.

N

Ga naar iDiddit. Je vindt er de voorraadkaarten van A.S.Adventure.edu. a

Noteer in de tabel de beschikbare en de bestelde hoeveelheid van de producten.

b

Is er voldoende voorraad om te kunnen leveren aan Tui Wijnegem? Vul aan in de tabel.

e© VA

4

IN

van het product. In de praktijk zal zowel de aankoop­ als verkoopafdeling zicht hebben

ART.NR.

Jack Wolfskin Heuptas Upgrade

10026

Slowtide Handdoek Travel

10037

Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow

10070

Ayacucho Pantoffel Teddy

BESTELDE

HOEVEELHEID HOEVEELHEID

VOLDOENDE VOORRAAD?

si

10018

BESCHIKBARE

Wat moet er gebeuren als dat niet het geval is?

fv

er

c

OMSCHRIJVING

5

Ga naar iDiddit. Je vindt er een orderbevestiging. Vul de orderbevestiging in voor klant Tui Wommelgem. Zorg ervoor dat de blanco orderbevestiging behouden blijft. Kopieer de orderbevestiging naar een

pr oe

a

nieuw werkblad (ICT-fiche_R_02).

b

Gebruik het nummer van de orderbevestiging als naam van het werkblad. De referentie van de orderbevestiging is als volgt opgebouwd: OBV20xx-xxx. OBV staat voor orderbevestiging, ‘20xx’ verwijst naar het jaartal en ‘xxx’ is het volgnummer. De laatste orderbevestiging kreeg het volgnummer 432.

c

Tui is een nieuwe klant. Bekijk het klantenbestand achteraan dit thema of op iDiddit om een klantnummer aan Tui toe te kennen.

d

Om de orderbevestiging in te vullen gebruik je de bestelling en de offerte uit de vorige opdrachten.

e

Welk deel van de orderbevestiging vul je best eerst in om te weten welke verkoopsvoorwaarden van

THEMA 2

LEVEL 4

toepassing zijn?

114

f

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


6

Neem er opnieuw de werkmap met voorraadkaarten bij en vul ze aan op basis van de opgestelde orderbevestiging. Bij datum vul je de datum van het document in.

b

Op basis van welke documenten kun je voorraadkaarten aanvullen?

c

Vul de tekst aan. Kies uit:

N

IN

a

verminderen – effectieve voorraad (3x) – beschikbare voorraad –

e© VA

binnenkort beschikbare voorraad – vermeerderen De

is de voorraad die in het magazijn en

de winkel ligt. Je kunt die tellen. De

en bekom je door de

te

met

het aantal goederen die de klant bestelt of te

met het

aantal goederen dat je bij de leverancier bestelt. Pas wanneer de goederen effectief geleverd worden

fv

er

Bestudeer de voorraadkaarten. Wat stel je vast?

Datum

Doc

Jack Wolfskin Heuptas Upgrade Reizen 10018 Jack Wolfskin 2361G00001_7070 2 1

Leverancier Aantal Aantal besteld geleverd

Klant Aantal besteld

Aantal geleverd

Aankoopprijs Verkoopprijs Btw-% Min. voorraad Max. voorraad Gewicht in gram Locatienummer Effectieve voorraad

€ 9,02 € 23,10 21% 10 50 210 M2-AR-6-C

Beschikbare voorraad 50

50

Binnenkort beschikbare voorraad

LEVEL 4

Artikel Categorie Artikelnummer Leverancier Artikelnummer leverancier Min. Bestelhoeveelheid lev. Min. Bestelhoeveelheid klant

THEMA 2

pr oe

7

aan.

si

door de leverancier of aan de klant pas je de

115


Explore 5— Wat gebeurt er met een goedgekeurde orderbevestiging van de klant?

Op 20xx-11-26 keurt Charlotte Vansteenkiste de orderbevestiging goed. Wat moet er nu gebeuren?

IN

1

ORDERPICKEN

verzendklaar gemaakt worden. De eerste stap daarbij is het

e© VA

verzamelen of het orderpicken van de bestelde goederen.

2

Welke afdeling is daarvoor verantwoordelijk?

3

Ersil geeft de opdracht tot orderpicking door aan Ayoub Talbi via een magazijnopdrachtenbon.

MOB:

20xx:

0981:

si

Hoe wordt het totale gewicht per artikellijn berekend?

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

fv

b

Verklaar het referentienummer op de magazijnopdrachtenbon.

er

a

116

N

Nadat de klant een bestelling geplaatst heeft, moeten de goederen


LOCATIENUMMER

Dankzij het locatienummer vindt de magazijnmedewerker bij het orderpicken de goederen op de juiste plaats in het magazijn. Het nummer duidt de exacte plaats (de locatie) van het artikel in het magazijn aan. –

IN

De heuptassen (artikel 10018) bevinden zich op locatie M2­AR­6­C M2 staat voor magazijn 2. A.S.Adventure.edu heeft twee magazijnen. AR staat voor gang A aan de rechterkant.

6 duidt het rek aan in de stelling.

C duidt het niveau aan. A is op de grond, C is het hoogste niveau.

c

Verklaar het locatienummer van de pantoffels (artikel 10070).

e© VA

A.S.Adventure.edu

TUI Wijnegem Turnhoutsebaan 5/shop 502 2110 WIJNEGEM BE0408 479 965

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

si

tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Klantcode

Art.nr.

er MOB20xx-0981

Omschrijving

Jack Wolfskin Heuptas Upgrade Slowtide Handdoek Travel Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow Ayacucho Pantoffel Teddy

pr oe

10018 10026 10037 10070

Datum MOB

Nummer orderbevestiging

20xx-11-26

OBV20xx-0433

Nr. magazijnpdrachtenbon

fv

40012

N

Aantal

Locatie

40 15 40 10

M2-AR-6-C M2-AR-9-B M2-AL-4-A M2-BR-6-A

Aantal gepickt

Gewicht per eenheid (in gram)

Totaalgewicht (in kg)

210 800 75 340

8,4 12,0 3,0 3,4

Totaalgewicht (in kg)

26,80

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

is het belangrijk dat Daan dat nauwkeurig doet?

LEVEL 4

Ayoub vraagt aan Daan om de goederen te orderpicken op basis van de magazijnopdrachtenbon. Waarom

THEMA 2

4

117


Welk document zal Daan opstellen nadat hij alle goederen verzameld heeft?

e© VA

N

IN

5

Explore 6— Hoe komen de bestelde goederen bij de klant terecht?

1

Bekijk opnieuw het organogram van A.S.Adventure.edu. Wie zorgt ervoor dat de bestelling bij Tui geraakt?

2

Bestudeer de leveringsbon. Beantwoord de vragen.

Welke leveringsvoorwaarde werd er aan Tui toegekend? Wat houdt die in?

b

Stel dat leveringsvoorwaarde ‘af magazijn’ is, hoeveel transportkosten moet Tui dan betalen? Bekijk

er

si

a

pr oe

fv

daarvoor opnieuw de algemene voorwaarden van A.S.Adventure.edu.

THEMA 2

LEVEL 4

c

118

Wat betekent vier colli?


A.S.Adventure.edu 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

IN

TUI Wijnegem Turnhoutsebaan 5/shop 502 2110 WIJNEGEM

Nijverheidsstraat 92/5

Nummer leveringsbon

Datum levering

Bestelbon

40012

UVB20xx-0981

20xx-11-27

OBV20xx-0433

10018 10026 10037 10070

Franco thuis

Omschrijving artikel

Aantal

Jack Wolfskin Heuptas Upgrade Slowtide Handdoek Travel Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow Ayacucho Pantoffel Teddy

40 15 40 10

210 800 75 340

Totaalgewicht (in kg) 8,40 12,00 3,00 3,40

4 26,80

er

Aantal colli: Gewicht in kg:

Gewicht per eenheid (in gram)

si

Art.nr.

e© VA

Leveringsvoorwaarde:

N

Klantcode

Naam en handtekening klant

fv

Datum voor ontvangst:

pr oe

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

3

In hoeveel exemplaren wordt de leveringsbon opgesteld? Verklaar.

4

Waarom is het belangrijk dat de klant de leveringsbon

5

Vul de voorraadkaarten aan op basis van de leveringsbon.

THEMA 2

LEVEL 4

aftekent?

119


1

e© VA

N

IN

Explore 7— Wat is een uitgaande factuur?

Neem er opnieuw het organogram van A.S.Adventure.edu bij. Wie is verantwoordelijk voor het opstellen van de factuur?

Op basis van welk document zal zij de factuur opstellen?

3

Naast de verplichte vermeldingen op een factuur legt de wet nog verplichtingen op in verband met het

si

2

a

er

opstellen van de factuur. Zoek een antwoord op het internet. Je leverde de goederen aan Tui op 20xx-11-27. Op welke datum moet je de factuur ten laatste

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

fv

opstellen?

120

b

Hoelang ben je verplicht de opgestelde verkoopfacturen te bewaren voor de fiscus?

c

Ben je als handelaar verplicht om bij elke verkoop een factuur op te stellen?


Wanneer moet je wel aan een particulier een factuur geven? Geef drie voorbeelden.

IN

d

Good to know

N

In een winkel zie je soms aan de kassa de mededeling: ‘Indien u een factuur vraagt voor een bedrag onder 25,00 euro, rekenen wij 5,00 euro administratiekosten aan’.

Dat mag niet. Een factuur aan een btw-plichtige klant is verplicht door de wet. De

e© VA

winkelier mag enkel 5,00 euro aanrekenen wanneer een particulier dat vraagt terwijl de factuur niet wettelijk verplicht is.

4

Mulin stelt de verkoopfactuur op. Bestudeer de factuur op blz. 122 en beantwoord de vragen. a

In Level 3, Explore 7 worden de verplichte elementen op een factuur opgesomd. Neem dat lijstje erbij. Duid de elementen aan op de factuur op blz. 122.

Voldoet de factuur van A.S.Adventure.edu aan de wettelijke verplichtingen?

er

Good to know

si

b

Als een factuur niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet, dan kan de fiscus een boete

fv

opleggen. Die boete schommelt tussen 50,00 euro en 5 000,00 euro, afhankelijk van het

Verklaar de vervaldag op de factuur.

d

Welke bijzondere voorwaarde(n) werd(en) aan Tui toegekend?

e

Hoeveel bedraagt de totale korting? Controleer de berekening.

THEMA 2

c

LEVEL 4

pr oe

aantal overtredingen. Een factuur moet gedetailleerd zijn.

121


g

Op welk bedrag wordt het btw-bedrag berekend?

h

Hoeveel bedraagt het btw-bedrag? Controleer de berekening.

i

Bekijk het bedrag dat klant Tui aan A.S.Adventure.edu moet betalen. Hoeveel is dat? Markeer. Dat is het bedrag inclusief / exclusief btw

Bekijk de prijs die A.S.Adventure.edu vraagt voor haar producten.

e© VA

j

 

IN

Hoe wordt het nettobedrag berekend?

N

f

Hoeveel is dat?

Markeer. Dat is het bedrag inclusief / exclusief btw.

Algemene factuurvoorwaarden

De algemene factuurvoorwaarden zijn beter gekend als de kleine lettertjes onderaan of op de achterzijde van de factuur. Die voorwaarden zijn belangrijk als er later betalingsproblemen opduiken.

In de algemene factuurvoorwaarden komen de volgende zaken meestal aan bod: binnen welke termijn moet een klacht over de factuur toekomen?

welke schadevergoeding moet de klant betalen wanneer de betaling niet tijdig is gebeurd?

welke rechtbank is bevoegd bij geschillen?

er

si

De factuurvoorwaarden op de factuur vermelden is niet verplicht, maar het is wel aan te

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

fv

raden.

122


A.S.Adventure.edu

info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

40012

BE0408 479 965

VF20xx-01002

20xx-11-30

Omschrijving

10018 Jack Wolfskin Heuptas Upgrade 10026 Slowtide Handdoek Travel 10037 Eagle Creek Kussen Exhale Neck Pillow 10070 Ayacucho Pantoffel Teddy

Btw-%

Verkoopprijs/e

40 15 40 10

23,10 28,88 24,75 20,62

Btw-%

Totaal

21 % 21 % 21 % 21 %

€ 924,00 € 433,20 € 990,00 € 206,20

onze levering dd. 20xx-11-26, leveringsbon 20xx-11-0981

Brutobedrag

Korting

6%

0,00

21 %

2 553,40

255,34

Totaal

2 553,40

255,34

Netto 0,00

Subtotaal

Fin. Korting

2 298,06

Btw

0,00

0,00

0,00

0,00

2 298,06

2 298,06

482,59

2 780,65

2 298,06

2 298,06

482,59

2 780,65

Te bet alen voor vervaldag

fv

Totaal in euro

MvH

er

Terugstuurbare verpakking

2 298,06

Kosten

si

Transactie

Aantal

20xx-12-30

e© VA

Art.nr.

Vervaldatum

N

Factuur

IN

TUI Wijnegem Turnhoutsebaan 5/shop 502 2110 WIJNEGEM

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM tel. + 32 3 480 55 11

Bedrag in euro

2 780,65

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennumer te vermelden. euro in mindering brengen.

pr oe

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Algemene voorwaarden: zie achterkant

ondernemingen. Het gaat niet over een factuur in pdf­formaat, maar een factuur in een gestructureerd elektronisch systeem. Dat betekent dat het een factuur is die gelezen wordt door computersoftware, zonder menselijke tussenkomst. Bedrijven kunnen zo de verzending en de ontvangst van facturen automatiseren. Zo kunnen de facturen automatisch verwerkt worden in boekhoudsoftware, voorraadbeheer, betalingsoftware …

THEMA 2

Vanaf 1 januari 2026 is e­invoicing of een digitale factuur verplicht tussen

LEVEL 4

Good to know

123


5

Lees de factuurvoorwaarden van A.S.Adventure.edu die op de achterzijde van de factuur staan.

ALGEMENE FACTUURVOORWAARDEN Onze facturen zijn contant betaalbaar te

goederen aan derden verpanden of in eigendom

Wommelgem, zonder korting behoudens

overdragen zolang de goederen niet volledig betaald zijn.

andersluidende schriftelijke overeenkomst bij 5

bestelling.

de aansprakelijkheid en het risico voor schade

op de vervaldag is van rechtswege en zonder

veroorzaakt aan de geleverde koopwaar, verlies en diefstal inbegrepen.

voorafgaande ingebrekestelling een interest verschuldigd aan 1 % per maand.

Elk bezwaar moet geschieden binnen de zeven

Daarenboven zal bij gehele of gedeeltelijke

dagen na verzending van de factuur. Dat dient

niet-betaling van de schuld op de vervaldag van

schriftelijk te gebeuren en moet gemotiveerd

rechtswege en zonder ingebrekestelling een

zijn. Bij gebrek aan bezwaar binnen de

forfaitaire vergoeding verschuldigd zijn van 10 %

gestelde termijn wordt de factuur geacht te zijn

op het factuurbedrag, met een minimum van

aanvaard.

75,00 euro per factuur. 4

6

7

Voor alle geschillen zijn enkel de rechtbanken

e© VA

3

De koper draagt vanaf het ogenblik van levering

Bij niet-betaling van het volledige factuurbedrag

IN

2

N

1

De geleverde goederen blijven eigendom van de

van het arrondissement Antwerpen bevoegd.

verkoper tot op het ogenblik van de volledige betaling. De koper mag in geen geval die

a

Stel dat klant Tui Wijnegem niet akkoord gaat met de factuur, wat is de uiterste datum waarop Tui de factuur kan protesteren?

b

Wat moet Tui daarvoor doen?

si

Stel dat klant Tui Wijnegem de factuur pas betaalt op 20xx-01-29. Hoeveel moet Tui dan betalen

er

c

volgens de factuurvoorwaarden?

fv

pr oe

Good to know In de praktijk zal een onderneming nooit na een maand laattijdige betaling interesten of schadevergoeding aanrekenen. Ze stuurt eerst twee herinneringsbrieven waarin ze vriendelijk vraagt om de factuur te betalen. Een derde herinneringsbrief stuurt ze meestal aangetekend op. Vaak worden daarin al kosten aangerekend voor de laattijdige betaling. Weigert de klant nog steeds te betalen, dan schakelt de verkoper een advocaat in. Die zal

THEMA 2

LEVEL 4

dan de interesten en schadevergoedingen eisen, en eventueel de klant dagvaarden voor

124

de rechtbank.


TO THE POINT Het verkoopproces Net zoals bij het aankoopproces moet een handelaar verschillende stappen doorlopen wanneer hij producten of diensten verkoopt. Afhankelijk van aan wie (nieuwe klant of

PRESENTATIE

IN

bestaande klant), of wat (bv. nieuwe seizoenartikelen) de ondernemer verkoopt, kunnen epaalde stappen uit het verkoopproces overgeslagen worden.

Het verkoopproces verloopt in verschillende stappen. Aan elke stap is steeds een handelsdocument

verbonden. Bij iedere stap is ook een bepaalde afdeling betrokken, afhankelijk van de grootte van de

N

onderneming.

De klant informeert naar de prijs, de

e© VA

Prijsaanvraag

leverings- en betalingsvoorwaarden.

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde informatie.

Offerte

De klant plaatst een bestelling.

Bestelbon

De verkoper stuurt de klant de bevestiging

Orderbevestiging

si

dat hij de bestelling goed heeft ontvangen. Na goedkeuring van de orderbevestiging

er

krijgt de magazijnmedewerker de opdracht

Magazijnopdrachtenbon

de goederen te orderpicken.

Verwerkte magazijnopdrachtenbon

en stuurt de nodige gegevens naar de

Eerste versie van de uitgaande leveringsbon

fv

De magazijnmedewerker pickt de goederen afdeling transport (expeditie).

pr oe

De (eventuele) vrachtkosten worden

berekend. De goederen worden samen met

Uitgaande leveringsbon

de leveringsbon bezorgd.

De ondertekende leveringsbon wordt aan de facturatieafdeling bezorgd. Op basis

Verkoopfactuur

van de leveringsbon stelt de verkoper de

THEMA 2

LEVEL 4

verkoopfactuur op.

125


Op basis van de magazijnopdrachtenbon pickt, verzamelt, de magazijnier de goederen voor de klant. Dat doet hij op basis van het locatienummer dat op de bon vermeld staat. Het locatienummer is de exacte plaats waar het artikel in het magazijn staat.

IN

De verkoopfactuur

De verkoopfactuur is het laatste document in de documentenstroom. Het is een uitnodiging aan de

koper om de geleverde goederen te betalen. Er wordt berekend hoeveel de koper voor de geleverde goederen moet betalen.

N

Wie goederen of diensten levert aan btw-plichtige ondernemingen is verplicht daarvoor een factuur op te stellen, uiterlijk de 15e van de maand die volgt op de maand waarin het product of de dienst geleverd werd.

e© VA

Lever je aan consumenten, niet btw-plichtige personen, dan ben je niet verplicht om een factuur op te stellen. Een kasticket volstaat dan. Uitzonderingen daarop zijn: –

aankoop bij een groothandelaar;

aankoop van heel grote hoeveelheden, dan is er een vermoeden dat het niet voor privégebruik is;

– verkoop, herstellingen en onderhoud van auto’s, als de prijs inclusief btw hoger is dan 125,00 euro; –

werken aan woningen;

verkoop op afbetaling;

verhuisdiensten.

si

De wet legt de handelaar op facturen zeven jaar te bewaren. De algemene factuurvoorwaarden

er

Het is niet verplicht om de algemene factuurvoorwaarden op de factuur te plaatsen. Het is echter wel aan te raden om problemen te vermijden bij bijvoorbeeld een laattijdige betaling of betwisting van de factuur.

In de algemene factuurvoorwaarden komen volgende zaken meestal aan bod: de termijn van factuurprotest: binnen welke termijn moet de klacht toekomen?

fv

– het schadebeding: welke schadevergoeding moet de klant betalen wanneer de betaling niet tijdig is gebeurd?

het bevoegdheidsbeding: welke rechtbank is bevoegd bij geschillen?

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

126


Action 1— Uit welke fasen bestaat het verkoopproces bij A.S.Adventure.edu?

1

Vul in de eerste kolom de handelsdocumenten in die in elke fase van het verkoopproces worden gebruikt.

2

IN

De fasen moeten in de juiste volgorde staan. Vul in de tweede kolom het referentienummer van het betreffende document in. Kies uit:

VF20xx-0012 – IBB20xx-0012 – UVB20xx-0012 – OF20xx-0012 – MOB20xx-0012 – OBV20xx-0012

fv

er

si

e© VA

het handelsdocument opstelt of ontvangt.

N

Neem er opnieuw het organogram van A.S.Adventure.edu bij. Noteer in de laatste kolom welke afdeling

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

3

127


Action 2— Kun jij een prijsopgave of offerte opstellen? Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, of je een offerte wilt opstellen voor Wandelsport Vlaanderen vzw (optie 1) of voor Fiets! (optie 2). Vink de gekozen optie aan.

Lees de mail die A.S.Adventure.edu op 20xx-01-29 ontvangt.

Bericht

Opties

N

a

Wandelsport Vlaanderen vzw

IN

Optie 1

Van: info@wandelsport.be Verzonden: 29 januari 20xx

Onderwerp: Prijsaanvraag drinkfles

Geachte heer of mevrouw

e© VA

Aan: info@asadventure.be

Elk jaar organiseren wij wandeluitdagingen om onze leden te motiveren. Leden gaan de ‘Wandelsport Vlaanderen Challenge’ aan om minstens een afstand van 42 km te wandelen, tot zelfs een afstand boven de 100 km. Om onze leden te motiveren organiseren wij wandeluitdagingen.

Dit jaar willen wij elk lid dat de challenge aangaat en er effectief in slaagt, belonen met een drinkfles. Is het mogelijk om ons een offerte te bezorgen van uw aanbod? Wij organiseren 6 wandeluitdagingen en voorzien

si

iedere keer 200 flessen om uit te delen.

Kunt u ons naast de prijs ook uw betalings- en leveringsvoorwaarden bezorgen? De eerste wandeluitdaging wordt georganiseerd op 20xx-02-15.

er

Ik kijk alvast uit naar uw voorstel. Met vriendelijke groet

fv

Fons Leys

pr oe

Penningmeester

Wandelsport Vlaanderen vzw Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM tel. 050 40 51 40

THEMA 2

LEVEL 4

b

128

Zoek in het klantenbestand de betalings- en leveringsvoorwaarden op.


c

Wordt er een handelskorting toegestaan?

d

Zoek in het artikelbestand de artikelen op die je kunt aanbieden. Noteer het artikelnummer, de

STAPPENPLAN

e© VA

Stel de offerte voor Wandelsport Vlaanderen op. Volg het stappenplan.

STAP 1: Gebruik het sjabloon uit Explore 3.

STAP 2: Geef het referentienummer van de offerte in. De laatste offerte kreeg het volgnummer 0F20xx-0044.

STAP 3: Zorg voor een duidelijke productomschrijving en een afbeelding van de producten die je aanbiedt.

STAP 4: Zorg dat je de prijsaanvraag volledig beantwoordt.

STAP 5: Je kent deze bijzondere verkoopsvoorwaarden toe: 15 % handelskorting. De goederen zullen ten laatste zeven dagen na bestelling geleverd worden.

fv

er

si

STAP 6: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

e

N

IN

artikelomschrijving en de verkoopprijs exclusief btw.

129


Optie 2 a

Fiets!

Lees de mail die A.S.Adventure.edu op 20xx-01-29 ontvangt.

Bericht

Opties

IN

Van: antwerpen@fiets.com Verzonden: 29 januari 20xx Aan: info@asadventure.be Onderwerp: Uitbreiding assortiment

N

Beste Momenteel koop ik enkel de fietskleding aan bij jullie. Graag had ik mijn assortiment uitgebreid met jullie

e© VA

producten, ik denk daarbij aan fietshelmen en fietsbrillen.

Is het mogelijk mij uw beste prijs te bezorgen voor die producten, met een duidelijke omschrijving van de producten?

Kunt u mij naast de prijs ook uw betalings- en leveringsvoorwaarden bezorgen? Ik kijk alvast uit naar uw voorstel. Met vriendelijke groet Thybe Snoks Fiets! 2000 ANTWERPEN

Zoek in het klantenbestand de betalings- en leveringsvoorwaarden op.

pr oe

fv

b

er

tel. 03 337 89 66

si

Vlaamse Kaai 20

c

Wordt er een handelskorting toegestaan?

d

Zoek in het artikelbestand de artikelen op die je kunt aanbieden. Noteer het artikelnummer, de

THEMA 2

LEVEL 4

artikelomschrijving en de verkoopprijs exclusief btw.

130


e

Stel de offerte voor Fiets! op. Volg het stappenplan. STAPPENPLAN STAP 1: Gebruik het sjabloon uit Explore 3. STAP 2: Geef het referentienummer van de offerte in. De laatste offerte kreeg het volgnummer 0F20xx-0044. STAP 3: Zorg voor een duidelijke productomschrijving en een

IN

afbeelding van de producten die je aanbiedt. STAP 4: Zorg dat je de prijsaanvraag volledig beantwoordt.

STAP 5: Je kent deze bijzondere verkoopsvoorwaarden toe: 15 % handelskorting. De goederen zullen ten laatste zeven dagen na bestelling geleverd worden.

N

STAP 6: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

e© VA

Action 3— Kun jij een orderbevestiging opstellen? Ga verder met de gekozen optie. Vink de gekozen optie aan. Stel de orderbevestiging op. Optie 1 1

Wandelsport Vlaanderen vzw

Ga naar iDiddit. Je vindt er de bestelbon van Wandelsport

Vlaanderen vzw. Controleer of er voldoende voorraad is om de bestelling te leveren. Je vindt de voorraadkaarten op iDiddit. Je bekijkt werkblad ‘voorraad 20xx-02-01’. Wat stel je vast?

b

Hoeveel stuks zal Lies moeten bestellen zodat na de

er

si

a

levering aan klant Wandelsport Vlaanderen vzw de

pr oe

fv

minimumvoorraad beschikbaar is?

2

De leverancier levert binnen de twee werkdagen. Je kunt de orderbevestiging voor Wandelsport Vlaanderen vzw opstellen. a

Open het bestand ‘orderbevestiging’ uit Explore 4.

b

Zorg ervoor dat de blanco orderbevestiging behouden blijft. Kopieer daarvoor de blanco orderbevestiging naar een nieuw werkblad. kreeg het volgnummer 066.

d

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

3

Stel een begeleidende mail op voor het versturen van de orderbevestiging.

4

Vul de werkmap met voorraadkaarten aan. Je werkt op werkblad ‘voorraad 20xx-02-01(4)’.

LEVEL 4

Gebruik het nummer van de orderbevestiging als naam van het werkblad. De laatste orderbevestiging

THEMA 2

c

131


Optie 2 1

Fiets!

Ga naar iDiddit. Je vindt er de bestelbon van Fiets! Controleer of er voldoende voorraad is om de bestelling te leveren. Je vindt de voorraadkaarten op iDiddit. Bekijk het werkblad ‘voorraad 20xx-02-03’. Wat stel je vast?

b

Hoeveel stuks zal Lies moeten bestellen zodat na de levering aan Fiets! de minimumvoorraad

IN

a

2

e© VA

N

beschikbaar is?

De leverancier levert binnen de twee werkdagen. Je kunt de orderbevestiging voor Fiets! opstellen. a

Open het bestand ‘orderbevestiging’ uit Explore 4.

b

Zorg ervoor dat de blanco orderbevestiging behouden blijft. Kopieer daarvoor de blanco orderbevestiging naar een nieuw werkblad.

c

Gebruik het nummer van de orderbevestiging als naam van het werkblad. De laatste orderbevestiging kreeg het volgnummer 066.

d

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Stel een begeleidende mail op voor het versturen van de orderbevestiging.

4

Vul de werkmap met voorraadkaarten aan. Je werkt op werkblad ‘voorraad 20xx-02-01(4)’.

er

si

3

Action 4— Kun jij een goedgekeurde orderbevestiging

fv

verwerken?

Voor deze opdracht ga je nog steeds verder met de gekozen optie. Verwerk de goedgekeurde orderbevestiging.

pr oe

Vink de gekozen optie aan. Optie 1

THEMA 2

LEVEL 4

1

132

Wandelsport Vlaanderen vzw

Ga naar iDiddit. Je vindt er de magazijnopdrachtenbon. a

Neem er opnieuw het organogram bij. Wie heeft de bon opgesteld?

b

Voor wie is het document bestemd?


c

Wat zal hij met dat document doen?

Op welke locatie zal de magazijnmedewerker de goederen vinden?

3

Als de magazijnier de goederen gepickt heeft, wat moet hij dan doen?

4

Op iDiddit vind je een blanco leveringsbon. Vul de leveringsbon in. Volg het stappenplan.

e© VA

N

IN

2

STAPPENPLAN

STAP 1: Geef in cel G7 tot en met G9 de gegevens in van klant Wandelclub Vlaanderen vzw. STAP 2: Geef in cel G10 het btw-nummer in.

STAP 3: Geef in cel F20 de leveringsvoorwaarde in.

STAP 4: Geef het nummer van de leveringsbon in. De laatste leveringsbon is UVB20xx-0099. STAP 5: Vul de leveringsdatum in. De goederen worden geleverd op 20xx-02-06.

si

STAP 6: Bereken het totaalgewicht in kg (cel D36) met een formule. STAP 7: De levering zal in vier colli gebeuren.

Moeten er transportkosten berekend worden? Verklaar jouw antwoord.

pr oe

6

Aan wie moet de magazijnmedewerker de leveringsbon en de goederen bezorgen?

fv

5

er

STAP 8: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

7

Raadpleeg de algemene voorwaarden van A.S.Adventure.edu en bereken de leveringskost voor de levering.

LEVEL 4

Vul de voorraadkaarten verder aan op basis van de leveringsbon, werkblad ‘voorraad 20xx-02-06’.

THEMA 2

8

133


Optie 2 1

Fiets!

Ga naar iDiddit. Je vindt er de magazijnopdrachtenbon. a

Neem er opnieuw het organogram bij. Wie heeft de

Voor wie is het document bestemd?

c

Wat zal hij met dat document doen?

e© VA

N

b

IN

bon opgesteld?

Op welke locatie zal de magazijnmedewerker de goederen vinden?

3

Als de magazijnier de goederen gepickt heeft wat moet hij dan doen?

4

Ga naar iDiddit. Je vindt er een blanco leveringsbon. Vul de leveringsbon in. Volg het stappenplan.

er

si

2

STAPPENPLAN

fv

STAP 1: Geef in cel G7 tot en met G9 de gegevens in van klant Fiets! STAP 2: Geef in cel G10 het btw-nummer in. STAP 3: Geef in cel F20 de leveringsvoorwaarde in.

pr oe

STAP 4: Geef het nummer van de leveringsbon in. De laatste leveringsbon is UVB20xx-0099. STAP 5: Vul de leveringsdatum in. De goederen worden geleverd op 20xx-02-06. STAP 6: Bereken het totaalgewicht in kg (cel D36) met een formule. STAP 7: De levering zal in een collo gebeuren.

THEMA 2

LEVEL 4

STAP 8: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

134

5

Aan wie moet de magazijnmedewerker de leveringsbon en de goederen bezorgen?

6

Moeten er transportkosten berekend worden? Verklaar jouw antwoord.


7

Raadpleeg de algemene voorwaarden van A.S.Adventure.edu en bereken de leveringskost voor de levering.

8

Vul de voorraadkaarten verder aan op basis van de leveringsbon, werkblad ‘voorraad 20xx-02-06’.

IN

Action 5— Kun jij een verkoopfactuur analyseren?

Optie 1

Vul de ontbrekende gegevens in op de factuur.

e© VA

1

Wandelsport Vlaanderen vzw

N

Je blijft nog steeds bij je gekozen optie. Analyseer de verkoopfactuur. Vink de gekozen optie aan.

a

Het btw-nummer van klant Wandelsport Vlaanderen vzw.

b

De vervaldatum van de factuur. Bekijk indien nodig de betalingsvoorwaarden in het klantenbestand van A.S.Adventure.edu.

Bereken per artikellijn het totaal.

d

Bereken de handelskorting.

e

Vul het bedrag van de leveringskosten in op de factuur.

f

Bereken het btw-bedrag.

g

Bereken het totale factuurbedrag.

fv

er

si

c

Vul de transactie aan. Dat is de verwijzing naar de

pr oe

h

datum van levering en de leveringsbon.

i

Hoeveel moet Wandelsport Vlaanderen vzw betalen aan

LEVEL 4

A.S.Adventure.edu?

THEMA 2

2

Vul de rij van de totalen aan.

135


Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Factuur

Btw-nummer

40008

Art.nr.

Omschrijving

Transactie

6%

Brutobedrag

Korting

0,00

21 % Totaal

0,00

20xx-12-20

Verkoopprijs/e

Btw-%

100 100

24,75 16,49

21% 21%

Kosten

Subtotaal

Te betalen voor vervaldag

fv

Vervaldatum

Aantal

er

Terugstuurbare verpakking

Netto

VF20xx-00154

si

Btw-%

Factuurdatum

e© VA

10042 Chilly's Drinkfles Chrome Rose Gold 500ml 10043 Sigg Drinkfles My Bottle 1L

Factuurnummer

Totaal

N

Klantcode

IN

Wandelsport Vlaanderen Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM

A.S.Adventure.edu

Fin. Korting

MvH

Btw

0,00

0,00

0,00

Totaal in euro 0,00

Bedrag in euro

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennumer te vermelden.

pr oe

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

THEMA 2

LEVEL 4

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

136

Algemene voorwaarden: zie achterkant


Optie 2 1

Fiets!

Vul de ontbrekende gegevens in op de factuur. a

Het btw-nummer van klant Fiets!

b

De vervaldatum van de factuur. Bekijk hiervoor eventueel de betalingsvoorwaarden in het klantenbestand van A.S.Adventure.edu.

d

Bereken de handelskorting.

e

Vul het bedrag van de leveringskosten in op de factuur.

f

Bereken het btw-bedrag.

g

Bereken het totale factuurbedrag.

h

Vul de transactie aan. Dat is de verwijzing naar de datum van levering en de leveringsbon.

i

Vul de rij van de totalen aan.

e© VA

N

IN

Bereken per artikellijn het totaal.

fv

er

si

Hoeveel moet Wandelsport Vlaanderen vzw betalen aan A.S.Adventure.edu?

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

2

c

137


A.S.Adventure.edu

Fiets! Vlaamse kaai 20 2000 ANTWERPEN

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

info@asadventure.edu

Factuur

Btw-nummer

400003

Art.nr.

Omschrijving

Totaal

Kosten

Subtotaal

er

Terugstuurbare verpakking

0,00

Verkoopprijs/e 45,41 66,07

Btw-%

Fin. Korting

Totaal

21% 21%

e© VA

Netto

0,00

21 %

20xx-12-20

Vervaldatum

MvH

Btw

0,00

0,00

Totaal in euro 0,00

si

6%

Korting

VF20xx-00154

40 40

Transactie

Brutobedrag

Factuurdatum

Aantal

10019 Sinner Bril Speed Box 10161 Abus Fietshelm Urban -I 3.0

Btw-%

Factuurnummer

N

Klantcode

IN

tel. + 32 3 480 55 11

fv

Te betalen voor vervaldag

Bedrag in euro

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennumer ter vermelden.

pr oe

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

THEMA 2

LEVEL 4

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

138

Algemene voorwaarden: zie achterkant


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST KAN

BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1

Ik kan een prijsaanvraag analyseren.

2

Ik kan een offerte opstellen in een brief volgens de NBN-normen.

Ik kan een orderbevestiging opstellen.

4

Ik kan voorraadkaarten invullen.

5

Ik kan een magazijnopdrachtenbon opstellen.

6

Ik kan een leveringsbon opstellen.

7

Ik kan een verkoopfactuur analyseren.

8

Ik kan het verkoopproces schematisch

er

si

3

THEMA 2

LEVEL 4

pr oe

fv

weergeven.

139


LEVEL 5

IN

DOCflow: hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?

Welke boodschap wil de cartoonist meegeven?

2

Welke afdelingen zijn volgens jou bij het

e© VA

1

N

INTRO

verkoopproces in A.S.Adventure.edu

THEMA 2

LEVEL 5

pr oe

fv

er

si

betrokken? Wat is telkens hun rol?

140

3

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?


Explore 1— Hoe gebruik je DOCflow om de goederen- en

documentenstroom in een verkoopproces onder de knie te krijgen?

Surf via iDiddit naar DOCflow. Je ziet dan het volgende startscherm waar je kunt kiezen in welke module je

2

e© VA

N

gaat werken. In dit Level doorloop je het verkoopproces. Kies voor ‘Verkoop’.

IN

1

Bovenaan het volgende scherm staan de afdelingen die bij de verkoopmodule betrokken zijn. Welke afdelingen zijn dat?

3

Je kunt wisselen van afdeling door bovenaan op de namen van de afdelingen te klikken. Onderaan het

si

scherm zie je nog drie tabbladen. Klik op ‘Klantenbestand’ om toegang te krijgen tot de klantengegevens.

fv

er

Klik nogmaals op hetzelfde woord om het overzicht te sluiten.

Hoeveel klanten telt het klantenbestand van de DOCflow?

pr oe

a

Good to know De klanten staan standaard gesorteerd op klantnummer. Wil je ze op een ander veld sorteren, klik dan op de naam van dat veld.

LEVEL 5

Welke gegevens staan er in het klantenbestand?

THEMA 2

b

141


Hoeveel klanten krijgen geen handelskorting?

d

Welke klant staat helemaal onderaan als je de klanten sorteert op btw-nummer?

IN

Klik nu op het artikelbestand. a

Welke velden vind je in het artikelbestand?

b

Zoek de volgende gegevens van het artikel met het nummer 10007 op:

5

de omschrijving:

de naam van de categorie:

de leverancier:

de locatie in het magazijn:

si

Wat is de naam en het artikelnummer van het duurste artikel uit het artikelbestand?

er

c

e© VA

N

4

c

In Level 4 heb je de verschillende documenten bestudeerd die bij een verkoopproces komen kijken. Plaats

fv

de documenten uit de onderstaande tabel in de juiste volgorde. HANDELSDOCUMENT

pr oe

Orderbevestiging

Verkoopfactuur Prijsaanvraag Inkomende bestelbon

THEMA 2

LEVEL 5

Magazijnopdrachtenbon

142

Offerte Vrachtbrief / leveringsbon

VOLGORDE


Explore 2— Hoe verwerk je een prijsaanvraag van een klant? De klant informeert bij een mogelijke leverancier naar de prijs, de leverings- en de

prijsaanvraag

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

offerte

informatie.

ontvangst prijsaanvraag

Verkoop

zoekt het klantnummer op

het klantnummer en de datum De klant plaatst eenvult bestelling. Klant

van ontvangst van de prijsaanvraag in op het overzicht verkopen

klasseert het bericht in Inkomende prijsaanvragen F)

offerte (O

genereert de offerte via de software

vult de datum van de offerte in op het overzicht verkopen

bestelbon

prijsaanvraag (PA)

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij de bestelling goed heeft ontvangen.

si

Klant

opstellen offerte

e© VA

Administratie

N

VERKOPEN

DOCFL OW

prijsaanvraag (PA)

IN

betalingsvoorwaarden.

Nadat de klant de orderbevestiging

heeft goedgekeurd, zal de verkoper de

er

magazijnmedewerker de opdracht geven om de

fv

goederen te picken.

De magazijnmedewerker pickt de goederen

klasseert het bericht in

Inkomende prijsaanvragen

klasseert de offerte samen met de prijsaanvraag in Uitgaande offertes

orderbevestiging

goedgekeurde orderbevestiging magazijnopdrachtenbon

verwerkte magazijnopdrachtenbon

pr oe

en stuurt de nodige gegevens naar de afdeling expeditie.

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief

De expeditiebediende berekent de (eventuele) vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de boekhoudafdeling. Daarna stuurt hij de goederen

uitgaande vrachtbrief

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

verkoopfactuur

THEMA 2

LEVEL 5

samen met de vrachtbrief naar de klant.

143


Good to know In Level 4 heb je geleerd om het hele verkoopproces in een stroomschema voor te stellen. Dat stroomschema vind je op de vorige bladzijde. In de linkerkolom staan de stappen en in de rechterkolom de bijbehorende documenten. bij onderneming A.S.Adventure.edu gebeurt. De verwerking van het volledige

IN

Je gaat nu aan de hand van DOCflow ervaren hoe de verwerking van een verkoopdossier verkoopdossier zie je in de flowchart. Bij elke Explore ontdek je een bepaalde fase uit de flowchart. Op de vorige bladzijde vind je eveneens welk gedeelte van de flowchart bij de

e© VA

Open het verkoopgedeelte van DOCflow. Je ziet dat de afdeling administratie een mail heeft ontvangen. a

Heeft er al iemand de mail gelezen?

b

Waaraan kun je dat zien?

pr oe

fv

er

si

1

N

Explore hoort.

Klik op het bericht om het te openen. a

Wie heeft de mail verstuurd? Wat is het onderwerp van de mail?

b

Voor welke producten wil de klant een offerte ontvangen?

THEMA 2

LEVEL 5

2

144


Good to know Binnen A.S.Adventure.edu is de afspraak dat een medewerker van de afdeling administratie alleen mails waarin algemene informatie gevraagd wordt, beantwoordt. Als er in de mail specifieke informatie gevraagd wordt, dan registreert de afdeling

IN

administratie die mail, en stuurt hem daarna door naar de afdeling of de persoon die verantwoordelijk is.

N

Beantwoord de vraag en voer de volgende stappen uit in DOCflow. a

Wat is de eerste stap die de medewerker op de afdeling administratie moet uitvoeren?

b

Registreer de ontvangen mail in het overzicht van de verkopen. Dat doe je door het klantnummer in te

e© VA

3

voegen en de datum aan te duiden waarop de prijsaanvraag is binnengekomen. c

Zodra je de stap correct hebt uitgevoerd, verschijnt er in het overzicht een vinkje. Dat vinkje heeft de kleur van de afdeling die de stap heeft uitgevoerd.

Wat houdt die volgende stap in?

b

Waarom zou die stap binnen A.S.Adventure.edu afgesproken zijn?

c

Voer de stap uit door de mail / het bericht naar de juiste map te verslepen.

er

si

a

Beantwoord de vragen en voer de stappen uit in DOCflow.

a

Wat is de laatste stap die de administratief medewerker moet uitvoeren wanneer hij van de klant een

prijsaanvraag ontvangt?

pr oe

5

Bedenk de volgende stap die de administratief medewerker moet uitvoeren.

fv

4

b

Klik op de map ‘Inkomende prijsaanvragen’ om de inhoud op te vragen.

c

Voer de laatste stap van de administratief medewerker uit door de prijsaanvraag te verslepen naar de

afdeling verkoop.

d

Krijg je een foutmelding? Dan heb je niet alle stappen correct uitgevoerd. Je zult eerst de fout moeten

e

Hoe zie je of de mail bij de afdeling verkoop is toegekomen?

f

Hoe ziet de medewerker van de afdeling verkoop dat het om een doorgestuurde mail gaat?

THEMA 2

LEVEL 5

rechtzetten voor je kunt verdergaan, door de stappen opnieuw uit te voeren.

145


6

Scroll in de doorgestuurde mail even naar beneden. Je ziet links ook een verticale streep in de kleur van de afdeling die de mail heeft doorgestuurd. a

Wat is de volgende stap die de verkoopmedewerker moet doen?

IN

b

Klik op de knop ‘Maak de offerte’.

c

Bestudeer de offerte.

d

Vergelijk ze met de prijsaanvraag.

e

Vul daarna de onderstaande tabel in. Ga zeker na of de medewerker de juiste leverings- en betalings­

offerte Leverings­ voorwaarde Levertijd

Handels­korting

Geldigheid offerte

Subtotaal

Btw-tarief van toepassing

Uit welke onderdelen is het referentienummer van de offerte samengesteld?

er

De verkoopmedewerker moet het overzicht bewaren over de stand van zaken in het verkoopdossier.

fv

8

voorwaarde

si

7

Betalings­

e© VA

Referentie

N

voorwaarden heeft toegepast.

Daarom gaat hij het overzicht verkopen aanvullen. Vul de datum waarop de offerte is aangemaakt, in het overzicht in.

Hoe zie je welke afdeling de datum heeft ingevuld waarop de offerte is aangemaakt?

pr oe

a

b

Wat is de volgende stap die de verkoopmedewerker moet uitvoeren?

THEMA 2

LEVEL 5

146

9

Berichten / mails klasseren gebeurt altijd op dezelfde manier. Kijk daarom even terug naar vraag 6 om te zien hoe je die stap uitvoert.


Good to know De offerte zelf is op dit moment nog niet geklasseerd. Je kunt de offerte altijd opnieuw bekijken. Dat doe je door te klikken op de knop ‘Bekijk de offerte’ of door te klikken op het

10

IN

pdf­pictogram van de betrokken offerte in de map ‘Niet­geklasseerde documenten’.

De volgende stap die je volgens de flowchart als verkoopmedewerker moet uitvoeren, is de offerte

klasseren in de map ‘Uitgaande offertes’. Versleep daartoe de niet-geklasseerde offerte naar de juiste

De verkoopmedewerker wil de fase van het verkoopproces afronden. Welke laatste stap moet hij nog uitvoeren?

b

Bestudeer het scherm. Hoe zou je de stap uitvoeren?

c

Hoe weet je dat je de stap juist hebt uitgevoerd?

si

a

THEMA 2

LEVEL 5

pr oe

fv

er

11

e© VA

N

map. Hoe ga je na of je dat juist hebt uitgevoerd?

147


Explore 3— Hoe verwerk je een inkomende bestelbon? De klant informeert bij een mogelijke leverancier naar de prijs, de leverings- en de

prijsaanvraag

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

offerte

De klant plaatst een bestelling.

e© VA

N

informatie.

IN

betalingsvoorwaarden.

bestelbon

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij

orderbevestiging

de bestelling goed heeft ontvangen.

si

Administratie

ontvangst bestelbon

Nadat de klant de orderbevestiging vult de datum van ontvangst van Klant

de bestelbon in op het overzicht inkomende heeft goedgekeurd, zal de verkoper de verkopen

er

bestelbon (IBB) magazijnmedewerker de opdracht geven om de klasseert het bericht in

goederen te picken.

Inkomende bestelbonnen

fv

ng (OBV) orderbevestigi

De magazijnmedewerker pickt de goederen

inkomende bestelbon (IBB)

Verkoop

opstellen orderbevestiging

controleert de voorraad*

goedgekeurde orderbevestiging

genereert een orderbevestiging via de software

vult de datum van de orderbevestiging in op het overzicht verkopen

magazijnopdrachtenbon

klasseert het bericht in

Inkomende bestelbonnen

klasseert de orderbevestiging samen met de bestelbon in Uitgaande orderbevestigingen * Indien de voorraad onvoldoende is, wordt de aankoopprocedure opgestart.

verwerkte magazijnopdrachtenbon

en stuurt de nodige gegevens naar de afdeling

pr oe

Klant

expeditie.

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief

De expeditiebediende berekent de (eventuele) vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de boekhoudafdeling. Daarna stuurt hij de goederen

uitgaande vrachtbrief

THEMA 2

LEVEL 5

samen met de vrachtbrief naar de klant.

148

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

verkoopfactuur


IN N e© VA

Wat is de volgende fase in het verkoopproces?

2

Welke drie stappen moet de administratief medewerker ondernemen volgens de flowchart?

3

Voer de drie stappen uit. Weet je niet meer hoe dat precies moet? Kijk dan nog eens terug bij vraag 3,

si

1

4

er

4 en 5 van de vorige Explore.

Voordat de verkoopmedewerker een orderbevestiging naar de klant stuurt, moet hij nagaan of er voldoende voorraad is om de bestelling uit te voeren. Dat doet hij door op de knop ‘Voorraad controleren’

Controleer of er voor de bestelling voldoende voorraad aanwezig is. Hieronder zie je een voorbeeld. Bestudeer het voorbeeld.

b

Welke knop zou je in dit geval moeten aanklikken? Waarom?

THEMA 2

a

LEVEL 5

pr oe

5

fv

te klikken.

149


Good to know Is de stock na bestelling groter dan de minimumstock, dan is de artikellijn groengekleurd. Is de stock na bestelling kleiner dan de minimumstock, dan is de artikellijn geelgekleurd. Is de bestelde hoeveelheid groter dan de huidige stock, dan is de artikellijn roodgekleurd. —

In het derde jaar start de aankoopprocedure automatisch op. De bestelling wordt onmiddellijk verder uitgevoerd.

IN

Is er een voorraadtekort? Dan gebeurt het volgende:

In het vierde jaar krijg je een melding. Je moet zelf de aankoopprocedure opstarten.

N

Je kunt de bestelling pas afwerken als de nodige hoeveelheid geleverd is.

Wat is de volgende stap die de verkoopmedewerker moet nemen? Voer die stap uit.

7

Wat zijn de twee volgende stappen die de verkoopmedewerker moet ondernemen? Voer ze uit. Kijk indien nodig bij de vorige Explore.

8

e© VA

6

Nu begint de volgende opdracht voor de verkoopmedewerker: de orderbevestiging samen met de bestelbon klasseren in de map ‘Uitgaande orderbevestigingen’.

b

Klasseer de orderbevestiging door het document te verslepen naar de juiste map.

si

In welke map bevindt de orderbevestiging zich op dit moment?

er

9

a

Nu moet de verkoopmedewerker nog de orderbevestiging aan de klant bezorgen. Klik daartoe op de knop

fv

‘Verstuur de orderbevestiging naar de klant’. Voer de stap uit. Tip:

Als je probeert om de laatste stap nogmaals uit te voeren, krijg je een foutmelding. Logisch, want het zou voor de klant verwarrend zijn om tweemaal dezelfde orderbevestiging te

THEMA 2

LEVEL 5

pr oe

ontvangen.

150


Explore 4— Wat gebeurt er na de ontvangst van een goedgekeurde orderbevestiging?

De klant informeert bij een mogelijke leverancier naar de prijs, de leverings- en de

prijsaanvraag

IN

betalingsvoorwaarden.

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

offerte

De klant plaatst een bestelling.

e© VA

N

informatie.

bestelbon

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij

orderbevestiging

si

de bestelling goed heeft ontvangen.

Nadat de klant de orderbevestiging

goedgekeurde orderbevestiging

er

heeft goedgekeurd, zal de verkoper de

magazijnmedewerker de opdracht geven om de

magazijnopdrachtenbon

fv

goederen te picken.

Administratie

ontvangst goedgekeurde orderbevestiging

De magazijnmedewerker pickt de goederen vult de datum van ontvangst van de

pr oe

Klant orderbevestiging in en stuurt de nodige goedgekeurde gegevens naar de afdeling goedgekeurde order-

expeditie. bevestiging (gOBV)

op het overzicht verkopen

klasseert het bericht in Goedgekeurde orderbevestigingen

goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

De expeditiebediende berekent de (eventuele) vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de boekhoudafdeling. Daarna stuurt hij of zij de

Verkoop

opstellen interne magazijnopdrachtenbon

verwerkte magazijnopdrachtenbon gaat na of de orderbevestiging goedgekeurd is klasseert de goedgekeurde orderbevestiging in Goedgekeurde orderbevestigingen

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief

genereert een magazijnopdrachtenbon via de software

vult de datum van de magazijnopdrachtenbon in op het overzicht verkopen klasseert het bericht in

Goedgekeurde orderbevestigingen

klasseert de magazijnopdrachtenbon in Uitgaande magazijnopdrachtenbonnen magazijnopdrachtenbon (MOB)

uitgaande vrachtbrief

goederen samen met de vrachtbrief naar de

verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

verkoopfactuur

THEMA 2

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de

LEVEL 5

klant.

151


IN N e© VA

Wat is er inmiddels gebeurd in het verkoopproces?

2

Welke drie stappen moet de administratief medewerker ondernemen volgens de flowchart?

3

Voer de drie stappen uit.

4

Wat is de eerstvolgende taak die de verkoopmedewerker moet uitvoeren?

pr oe

fv

er

si

1

5

Roep de bijlage op door te klikken op de knop ‘Bekijk de orderbevestiging’. a

Is de orderbevestiging inderdaad goedgekeurd, dan wordt het document geklasseerd in de map ‘Goedgekeurde orderbevestigingen’.

THEMA 2

LEVEL 5

b

152

6

Voer de taak uit.

De klant heeft de orderbevestiging goedgekeurd. Nu kan de verkoopmedewerker aan de magazijnmedewerker opdracht geven om de goederen te picken. a

Welk document zal de verkoopmedewerker daarvoor moeten opstellen?


b

Voer die opdracht uit door te klikken op de knop ‘Maak de magazijnopdrachtenbon’.

c

Bestudeer de magazijnopdrachtenbon. Vul daarna de onderstaande tabel in. OMSCHRIJVING

HOEVEEL­

ARTIKEL

HEID

LOCATIE

AANTAL

GEWICHT

GEPICKT PER EENHEID

(IN KG) (1)

N

Totale gewicht (2)

TOTALE GEWICHT

IN

ART.NR.

Waar bevindt het bestelde artikel zich?

e

Waarom is het vak ‘Aantal gepickt’ niet ingevuld?

f

Wat is het verschil tussen het vak ‘Totale gewicht (1)’ en ‘Totale gewicht (2)’ ?

7

er

si

e© VA

d

Welke vier stappen moet de verkoopmedewerker nog ondernemen om de fase van het verkoopproces af

pr oe

fv

te ronden?

LEVEL 5

Voer de vier stappen uit. De werkwijze is dezelfde als bij de vorige Explores.

THEMA 2

8

153


Explore 5— Hoe gebeurt het orderpicken? De klant informeert bij een mogelijke leverancier naar de prijs, de leverings- en de

prijsaanvraag

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

offerte

De klant plaatst een bestelling.

e© VA

N

informatie.

IN

betalingsvoorwaarden.

bestelbon

Magazijn

orderpicken

pickt de goederen

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij vult de gepickte hoeveelheid in op de MOB

orderbevestiging de bestelling goed heeft ontvangen. genereert de verwerkte magazijnopdrachtenbon via de uitgaande software vrachtbrief (UVB)

vult de datum van het orderpicken in op het overzicht verkopen Magazijnopdrachtenbonnen

si

klasseert het bericht in

klasseert de verwerkte magazijnopdrachtenbon samen met Nadat de klant de orderbevestiging de IBB en gOBV in Verwerkte magazijnopdrachtenbonnen goedgekeurde orderbevestiging heeft goedgekeurd, zal de verkoper de genereert een eerste versie van de vrachtbrief via de software

er

magazijnmedewerker de opdracht geven om de klasseert de uitgaande vrachtbrief in Uitgaande vrachtbrieven

fv

goederen te picken.

De magazijnmedewerker pickt de goederen

magazijnopdrachtenbon

verwerkte magazijnopdrachtenbon

pr oe

en stuurt de nodige gegevens naar de afdeling expeditie.

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief

De expeditiebediende berekent de (eventuele) vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de boekhoudafdeling. Daarna stuurt hij de goederen

uitgaande vrachtbrief

THEMA 2

LEVEL 5

samen met de vrachtbrief naar de klant.

154

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

verkoopfactuur


IN N

Wat is de volgende fase in het verkoopproces?

2

Hoe ziet de magazijnmedewerker dat de mail geen doorgestuurde mail is?

3

Hoe gebeurt het picken van de goederen volgens de flowchart?

4

Om deze stap effectief uit te voeren, klik je op de knop ‘Orderpicken’. Je krijgt dan het onderstaande

si

pr oe

fv

er

scherm te zien.

e© VA

1

LEVEL 5

Pick je een foutief aantal, dan krijg je de onderstaande foutmelding.

THEMA 2

Tip:

155


5

Is de juiste hoeveelheid gepickt en ingevuld? Dan kun je de verwerkte magazijnopdrachtenbon genereren door te klikken op de knop ‘Maak de verwerkte magazijnopdrachtenbon’. Voer de drie stappen van het picken uit. Vergelijk de magazijnopdrachtenbon met de verwerkte magazijnopdrachtenbon. Wat is het verschil?

7

Welke drie stappen moet de magazijnmedewerker vervolgens uitvoeren om de fase van het orderpicken af

IN

6

e© VA

N

te ronden?

8

Voer die drie stappen uit.

9

Wat moet de magazijnmedewerker nog doen voordat de expeditiebediende aan de slag kan gaan?

10

Heb je alle voorgaande stappen uitgevoerd? Dan kun je nu de eerste versie van de vrachtbrief maken. Klik

si

daarvoor op de knop ‘Maak de uitgaande vrachtbrief’. Genereer de uitgaande vrachtbrief.

b

Bezorg de vrachtbrief aan de afdeling expeditie door op de knop ‘Stuur de uitgaande vrachtbrief naar

er

a

THEMA 2

LEVEL 5

pr oe

fv

expeditie door’ te klikken.

156


Explore 6— Hoe wordt een vrachtbrief opgesteld? De klant informeert bij een mogelijke leverancier naar de prijs, de leverings- en de

prijsaanvraag

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

offerte

De klant plaatst een bestelling.

e© VA

N

informatie.

IN

betalingsvoorwaarden.

bestelbon

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij de bestelling goed heeft ontvangen.

orderbevestiging

Expeditie

opstellen vrachtbrief

fv

er

si

berekent de vrachtkosten op basis van het gewicht en vult het bedrag in op de vrachtbrief Nadat de klant de orderbevestiging Klant goedgekeurde orderbevestiging goederen heeft goedgekeurd, zal de verkoper de genereert de verwerkte vrachtbrief + uitgaande magazijnmedewerker de opdracht geven om devia de software vrachtbrief magazijnopdrachtenbon (UVB) vult de datum van de vrachtbrief in goederen te picken. op het overzicht verkopen

De magazijnmedewerker pickt de goederen

klasseert de verwerkte vrachtbrief samen met de IBB, gOBV en MOB in verwerkte magazijnopdrachtenbon Verwerkte vrachtbrieven

pr oe

en stuurt de nodige gegevens naar de afdeling

klasseert het bericht in Uitgaande vrachtbrieven

expeditie.

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief

verwerkte uitgaande vrachtbrief (UVB)

De expeditiebediende berekent de (eventuele) vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de boekhoudafdeling. Daarna stuurt hij de goederen

uitgaande vrachtbrief

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

verkoopfactuur

THEMA 2

LEVEL 5

samen met de vrachtbrief naar de klant.

157


IN N e© VA

Wat is de rol van de afdeling expeditie in het verkoopproces?

2

Wat is de eerste taak voor de afdeling expeditie?

3

Klik op de knop ‘Bereken de vrachtkosten’. Je krijgt het onderstaande scherm te zien.

pr oe

fv

er

si

1

4

A.S.Adventure.edu hanteert twee leveringsvoorwaarden: ‘Af fabriek’ en ‘Franco thuis’. Geef een

THEMA 2

LEVEL 5

omschrijving van de twee leveringsvoorwaarden.

158

a

Af fabriek


b

Franco thuis

c

Welk bedrag aan vrachtkosten moet je voor de bestelling invullen?

IN

. Wat zijn de volgende vier stappen bij het verwerken van de vrachtbrief?

6

Voer de vier stappen uit.

7

De expeditiebediende bezorgt de goederen samen met de vrachtbrief aan de klant. Dat doe je door op de

e© VA

N

5

pr oe

fv

er

si

knop ‘Verzend de goederen naar de klant’ te klikken. Voer de stap uit.

Als laatste stap binnen deze fase moet de verwerkte vrachtbrief naar de afdeling facturatie. Dat doe je door te klikken op de knop ‘Stuur de verwerkte uitgaande vrachtbrief door naar de facturatie’. Daar wordt

LEVEL 5

de verkoopfactuur berekend.

THEMA 2

8

159


Explore 7— Hoe stel je een verkoopfactuur op? De klant informeert bij een mogelijke leverancier naar de prijs, de leverings- en de

prijsaanvraag

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

offerte

De klant plaatst een bestelling.

e© VA

N

informatie.

IN

betalingsvoorwaarden.

bestelbon

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij

orderbevestiging

si

de bestelling goed heeft ontvangen.

Nadat de klant de orderbevestiging

goedgekeurde orderbevestiging

heeft goedgekeurd, zal de verkoper de

magazijnmedewerker de opdracht geven om de

er

magazijnopdrachtenbon

fv

goederen te picken.

De magazijnmedewerker pickt de goederen

verwerkte magazijnopdrachtenbon

en stuurt de nodige gegevens naar de afdeling

pr oe

expeditie.

Facturatie

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief opstellen factuur

vult de vrachtkosten in bij het juiste btw-tarief

berekent voor zowel 6 % als 21 % btw: 1 het totale bedrag per artikellijn Klant verkoop2 het subtotaal vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de

3 de handelskorting 4 de maatstaf van heffing 5 het btw-bedrag

De expeditiebediende berekent de (eventuele) factuur

genereert (VF) boekhoudafdeling. Daarna stuurtdehijfactuur of zij via de de software

vult de factuurdatum in op het overzicht verkopen

goederen samen met de vrachtbrief naar de

THEMA 2

LEVEL 5

klant.

160

klasseert het bericht in

uitgaande vrachtbrief

Verwerkte uitgaande vrachtbrieven

klasseert de factuur samen met de IBB, de gOBV, de MOB en UVB in

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

Verkoopfacturen

verkoopfactuur


IN N

1

De laatste afdeling die nu nog aan de slag moet, is de afdeling facturatie. Zij staat onder andere in voor het

e© VA

berekenen van de verkoopfactuur. Open de mail die de afdeling expeditie heeft doorgestuurd. Klik op de

2

Maak de berekening eerst op papier. Vul die daarna in op het scherm. Genereer de factuur via de software door te klikken op de knop ‘Maak de uitgaande factuur’.

pr oe

3

fv

er

si

knop ‘Bereken de factuur’. Je ziet het volgende scherm.

Welke drie taken moet je vervolgens nog uitvoeren in de fase van de verkoopfactuur aanmaken?

5

Voer die drie taken uit.

6

Er rest je nog een laatste taak voor het totale verkoopproces kan afgerond worden: de verkoopfactuur versturen naar de klant. Druk daarvoor op de knop ‘Verstuur de verkoopfactuur naar de klant’.

THEMA 2

LEVEL 5

4

161


Explore 8— Hoe vraag je tussendoor de stand van zaken van een verkoopdossier op?

1

Als er veel verschillende verkoopdossiers openstaan, wil je af en toe de stand van zaken opvragen. Klik

2

e© VA

N

IN

daarvoor op de knop ‘Dossieroverzicht’. Je ziet het volgende scherm.

Klik op het vergrootglas in de laatste kolom waarvan je de stand van zaken wilt weten. Je ziet een totaalbeeld van het dossier. Bestudeer het grondig. Beantwoord de onderstaande vragen. Wie is de leverancier van de goederen die Synergie Wellness Point heeft besteld?

b

Wie is de contactpersoon bij onze klant?

c

In hoeverre is het dossier afgewerkt?

pr oe

fv

er

si

a

THEMA 2

LEVEL 5

Russel K.

162


TO THE POINT Verkoopproces De klant informeert bij een mogelijke prijsaanvraag

betalingsvoorwaarden.

informatie.

Explore 3

e© VA

De klant plaatst een bestelling.

offerte

N

Explore 2

De verkoper bezorgt de klant de gevraagde

VIDEO

IN

leverancier naar de prijs, de leverings- en de

De verkoper stuurt de klant de bevestiging dat hij de bestelling goed heeft ontvangen.

heeft goedgekeurd, zal de verkoper de

si

Explore 4

Nadat de klant de orderbevestiging

magazijnmedewerker de opdracht geven om

De magazijnmedewerker pickt de goederen

fv

Explore 5

er

de goederen te picken.

bestelbon

orderbevestiging

goedgekeurde orderbevestiging magazijnopdrachtenbon

verwerkte magazijnopdrachtenbon

en stuurt de nodige gegevens naar de afdeling

Explore 6

pr oe

expeditie.

eerste versie van de uitgaande vrachtbrief

De expeditiebediende berekent de (eventuele) vrachtkosten en stuurt die gegevens naar de boekhoudafdeling. Daarna stuurt hij de

uitgaande vrachtbrief

goederen samen met de vrachtbrief naar de

De medewerker op de afdeling facturatie stelt de verkoopfactuur op en bezorgt die aan de klant.

verkoopfactuur

THEMA 2

Explore 7

LEVEL 5

klant.

163


D O C FLOW Starter 1 2 Explore

VERKOPEN

Administratie

ontvangst prijsaanvraag

Verkoop

zoekt het klantnummer op

genereert de offerte via de software

vult het klantnummer en de datum van ontvangst van de prijsaanvraag in op het overzicht verkopen

prijsaanvraag (PA)

klasseert het bericht in Inkomende prijsaanvragen

vult de datum van de offerte in op het overzicht verkopen prijsaanvraag (PA)

klasseert het bericht in

Inkomende prijsaanvragen

klasseert de offerte samen met de prijsaanvraag in Uitgaande offertes

IN

Klant

opstellen offerte

F)

offerte (O

inkomende bestelbon (IBB)

Verkoop

ontvangst bestelbon

vult de datum van ontvangst van de bestelbon in op het overzicht verkopen klasseert het bericht in Inkomende bestelbonnen

opstellen orderbevestiging

N

Klant

Administratie

controleert de voorraad*

genereert een orderbevestiging via de software

inkomende bestelbon (IBB)

vult de datum van de orderbevestiging in op het overzicht verkopen

e© VA

Starter 2 3 Explore

klasseert het bericht in

Inkomende bestelbonnen

klasseert de orderbevestiging samen met de bestelbon in Uitgaande orderbevestigingen

ing (OBV) orderbevestig

Explore 4 goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

ontvangst goedgekeurde orderbevestiging

vult de datum van ontvangst van de goedgekeurde orderbevestiging in op het overzicht verkopen klasseert het bericht in Goedgekeurde orderbevestigingen

Verkoop

Expeditie

goederen + uitgaande vrachtbrief (UVB)

genereert de verwerkte vrachtbrief via de software

uitgaande vrachtbrief (UVB)

vult de datum van de vrachtbrief in op het overzicht verkopen

orderpicken

genereert de verwerkte magazijnopdrachtenbon via de software vult de datum van het orderpicken in op het overzicht verkopen klasseert het bericht in

Magazijnopdrachtenbonnen

klasseert de verwerkte magazijnopdrachtenbon samen met de IBB en gOBV in Verwerkte magazijnopdrachtenbonnen genereert een eerste versie van de vrachtbrief via de software klasseert de uitgaande vrachtbrief in Uitgaande vrachtbrieven Starter 5 5 Explore

opstellen factuur

Klant

verkoopfactuur (VF)

berekent voor zowel 6 % als 21 % btw: 1 het totale bedrag per artikellijn 2 het subtotaal

3 de handelskorting 4 de maatstaf van heffing 5 het btw-bedrag

genereert de factuur via de software vult de factuurdatum in op het overzicht verkopen klasseert het bericht in

Verwerkte uitgaande vrachtbrieven

klasseert de factuur samen met de IBB, de gOBV, de MOB en UVB in

164

Goedgekeurde orderbevestigingen

klasseert de magazijnopdrachtenbon in Uitgaande magazijnopdrachtenbonnen

vult de vrachtkosten in bij het juiste btw-tarief

THEMA 2

LEVEL 5

verwerkte uitgaande vrachtbrief (UVB)

Facturatie

klasseert het bericht in

vult de gepickte hoeveelheid in op de MOB

klasseert de verwerkte vrachtbrief samen met de IBB, gOBV en MOB in Verwerkte vrachtbrieven

Explore 7

vult de datum van de magazijnopdrachtenbon in op het overzicht verkopen

pickt de goederen

klasseert het bericht in Uitgaande vrachtbrieven

Starter 4

genereert een magazijnopdrachtenbon via de software

Magazijn

berekent de vrachtkosten op basis van het gewicht en vult het bedrag in op de vrachtbrief

pr oe

Klant

klasseert de goedgekeurde orderbevestiging in Goedgekeurde orderbevestigingen

magazijnopdrachtenbon (MOB)

opstellen vrachtbrief

fv

Explore 6

er

Starter 3

opstellen interne magazijnopdrachtenbon

gaat na of de orderbevestiging goedgekeurd is

goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

si

Klant

Administratie

* Indien de voorraad onvoldoende is, wordt de aankoopprocedure opgestart.

Starter 6

Verkoopfacturen


Action 1— Verwerking vast dossier Vul de dossiergegevens aan. KLANT Klantgegevens:

IN

Klantcode: Betalingsvoorwaarde: Leveringsvoorwaarde:

Btw-nr.:

ARTIKELNR.

e© VA

ARTIKELEN

N

Handelskorting:

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

Action 2— Verwerking vast dossier

si

Vul de dossiergegevens aan.

er

KLANT

Klantgegevens:

Klantcode:

Betalingsvoorwaarde:

fv

Leveringsvoorwaarde: Handelskorting:

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

LEVEL 5

ARTIKELNR.

ARTIKELEN

THEMA 2

pr oe

Btw-nr.:

165


Action 3— Verwerking vast dossier Vul de dossiergegevens aan.

Klantcode:

Betalingsvoorwaarde:

Leveringsvoorwaarde:

Handelskorting:

Btw-nr.:

ARTIKELNR.

e© VA

ARTIKELEN

N

Klantgegevens:

IN

KLANT

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

Action 4— Verwerking vast dossier

si

Vul de dossiergegevens aan.

er

KLANT

Klantgegevens:

Klantcode:

Betalingsvoorwaarde: Leveringsvoorwaarde:

fv

Handelskorting:

Btw-nr.:

pr oe

THEMA 2

LEVEL 5

ARTIKELNR.

166

ARTIKELEN OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS


Action 5— Verwerking vast dossier Vul de dossiergegevens aan.

Klantcode:

Betalingsvoorwaarde:

Leveringsvoorwaarde:

Handelskorting:

Btw-nr.:

ARTIKELNR.

e© VA

ARTIKELEN

N

Klantgegevens:

IN

KLANT

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

Action 6— Verwerking vast dossier

si

Vul de dossiergegevens aan.

er

KLANT

Klantgegevens:

Klantcode:

Betalingsvoorwaarde: Leveringsvoorwaarde:

fv

Handelskorting:

Btw-nr.:

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

LEVEL 5

ARTIKELNR.

ARTIKELEN

THEMA 2

pr oe

167


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1 Ik kan de documentenstroom rond het

KAN

EXTRA OEFENMATERIAAL

BETER

verkoopproces toelichten. 2 Ik kan de goederenstroom rond het

3 Ik kan klantengegevens opzoeken in het klantenbestand.

e© VA

4 Ik kan berichten en documenten klasseren.

N

verkoopproces toelichten.

5 Ik kan een overzicht voor een verkoopdossier invullen.

6 Ik kan nagaan of er voldoende voorraad is om

een klantbestelling te leveren.

7 Ik kan de magazijnopdrachtenbon invullen na

het picken van de goederen.

8 Ik kan de vrachtkosten berekenen op basis van

si

het gewicht van de goederen.

9 Ik kan de bedragen van een verkoopfactuur

THEMA 2

LEVEL 5

pr oe

fv

er

berekenen.

168

IN

JA


LEVEL 6

IN

DOCflow: hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming? INTRO

Bekijk aandachtig de afbeeldingen van de afdelingen die bij het aankoopproces betrokken zijn. Welke

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming?

THEMA 2

2

LEVEL 6

pr oe

fv

er

si

e© VA

zijn dat? Wat zijn de taken?

N

1

169


Explore 1— Hoe gebruik je DOCflow om de goederen- en

documentenstroom in een aankoopproces onder de knie te krijgen?

Surf via iDiddit naar DOCflow. Je ziet dan het volgende startscherm waar je kunt kiezen in welke module je

e© VA

N

gaat werken. In dit Level doorloop je het aankoopproces. Kies ‘Aankoop’.

IN

1

2

Nu zie je bovenaan de afdelingen die bij de aankoopmodule betrokken zijn. Welke afdelingen zijn dat?

3

Je kunt wisselen van afdeling door bovenaan op de namen van de afdelingen te klikken. Onderaan het scherm vind je nog drie

pr oe

fv

er

si

tabbladen. Hoe heten die? Welke informatie vind je er?

4

Ga naar ‘Leveranciersbestand’ en beantwoord de volgende vragen.

THEMA 2

LEVEL 6

a

170

Wat gebeurt er wanneer je op de kolomkop ‘Naam’ klikt?


b

Zoek de volgende gegevens op van leverancier Agu. GEGEVENS Leveranciersnummer

Telefoon E-mail

c

e© VA

Ga naar ‘Artikelbestand’ en beantwoord de volgende vragen. Geef vier productcategorieën.

b

Welke artikelen vind je in de categorie ‘outdoor’?

c

Sorteer op leverancier ‘Woolpower’ en vul de gegevens aan van het artikel ‘Woolpower Trui 400

er

si

a

fv

(unisex midlayer)’.

GEGEVENS

Artikelnummer

Aankoopprijs excl. btw

pr oe

5

Hoeveel leveranciers zijn er?

N

IN

Btw-nummer

Minimumvoorraad Btw-tarief

LEVEL 6

Wat is volgens jou minimumvoorraad?

THEMA 2

d

171


e

Waarvoor dient de locatie?

f

Welk artikel heeft de hoogste aankoopprijs excl. btw?

6

IN

In Level 3 heb je de verschillende documenten bestudeerd die bij een aankoopproces komen kijken. Vul het onderstaande schema aan met de documenten die bij het aankoopproces aan bod komen.

A

3

e© VA

A

L E

4

V E R

5

A N C

6

I

R K

O

O

O

O

P

P

A

A

F

F

D

D

1

E L

I

I

N

N

G

G

er

8

si

7

E

K

L

R

V

N

E

E

7

N

2

Wanneer een onderneming zoals A.S.Adventure.edu een leverancier van sportartikelen of

fv

relatiegeschenken zoekt, dan zal ze eerst een prijsaanvraag sturen naar verschillende leveranciers. Wat is het doel van een prijsaanvraag?

pr oe

Good to know Een onderneming vergelijkt de prijsoffertes die ze ontvangt en kiest de beste leverancier.

THEMA 2

LEVEL 6

In het geval van A.S.Adventure.edu verstuurt de aankoopafdeling geen prijsaanvragen

172

meer en de leverancier stelt dus ook geen prijsofferte op. Dat is eerder al gebeurd en A.S.Adventure.edu heeft inmiddels een leverancier gekozen voor de verschillende producten.


Explore 2— Hoe stel je een uitgaande bestelbon op aan de hand van de interne bestelbon?

De voorraadsoftware (in het magazijn) genereert een interne bestelbon voor de

(IBB)

verkoopmedewerker stuurt de interne bestelbon

N

door naar de aankoopafdeling.

De aankoper maakt een uitgaande bestelbon en

uitgaande bestelbon (UBB)

e© VA

plaatst een bestelling bij de leverancier.

voorraadsoftware

De leverancier stuurtinterne een bestelbon orderbevestiging. (IBB) Aankoop

opmaken uitgaande bestelbon

zoekt het leveranciersnummer op vult het leveranciersnummer en de datum van de ontvangst van de interne bestelbon in op het overzicht aankopen genereert een uitgaande bestelbon via de software

De aankoper keurt de orderbevestiging goed en vult de datum van de uitgaande bestelbon in op het overzicht aankopen

stuurt die terug naar de leverancier.

Interne bestelbonnen

orderbevestiging (OBV)

Leverancier

uitgaande bestelbon (UBB)

goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

si

klasseert het bericht in

IN

interne bestelbon

artikelen die onvoldoende in voorraad zijn. De

er

klasseert de uitgaande bestelbon samen met de interne bestelbon in Uitgaande bestelbonnen

De leverancier levert de goederen samen met de

inkomende vrachtbrief (IVB)

fv

vrachtbrief.

De magazijnmedewerker controleert de levering

pr oe

en vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde orderbevestiging.

De magazijnmedewerker werkt de

verwerkte vrachtbrief

voorraadadministratie bij en slaat de goederen op de juiste locatie op.

met de verwerkte vrachtbrief en keurt de aankoopfactuur goed.

aankoopfactuur (AF)

THEMA 2

De boekhouder vergelijkt de aankoopfactuur

LEVEL 6

De leverancier verstuurt de aankoopfactuur.

173


Good to know Je gaat nu aan de hand van DOCflow ervaren hoe de verwerking van een aankoopdossier bij onderneming A.S.Adventure.edu gebeurt. De verwerking van het volledige aankoopdossier staat in de flowchart. Bij elke Explore ontdek je een bepaalde fase uit

IN

de flowchart. Welk gedeelte van de flowchart bij die Explore hoort, vind je op de vorige bladzijde.

Hoe zie je dat?

b

Hoe heet het dossier dat in de mail wordt vermeld?

c

Waarom moet je ook naar de dossiernaam kijken?

d

De mail is nog niet gelezen. Waaraan zie je dat?

er

si

e© VA

a

Zorg ervoor dat je steeds de mail grondig doorleest, zodat je weet wat de inhoud ervan is.

THEMA 2

LEVEL 6

pr oe

Tip:

174

N

Open het aankoopgedeelte van DOCflow. De aankoopafdeling heeft een mail ontvangen.

fv

1


Klik op de mail. Wat voor mail is het?

b

Van wie komt de mail?

c

Waarom heeft ze die mail gestuurd?

d

Over welke artikelen gaat het hier?

e

Hoeveel stuks moeten er worden aangekocht? Bij welke leverancier?

N

IN

a

e© VA

2

Het is zeer belangrijk om het overzicht van de aankopen goed aan te vullen. Waarom?

4

Bestudeer nu je flowchart.

si

3

Wat moet er nu eerst gebeuren?

b

Zoek het leveranciersnummer op en vul het overzicht van de aankopen aan. Vergeet niet op het vinkje

er

a

te klikken achter het leveranciersnummer.

Voer nu de volgende stap van je flowchart uit.

a

Welk document wordt er gemaakt?

b

Bestudeer de uitgaande bestelbon. Wat is het nummer van de uitgaande bestelbon?

c

Leg de opbouw van het nummer uit.

d

Wanneer je in de uitgaande bestelbon (pdf) naar onder scrolt, vind je de interne bestelbon (mail) nog. Vergelijk de uitgaande bestelbon met de interne bestelbon. Werden de juiste artikelen besteld?

THEMA 2

LEVEL 6

pr oe

5

Duid ook de datum aan waarop de interne bestelbon werd verstuurd.

fv

c

175


6

Bestudeer opnieuw de flowchart. Wat zijn de volgende drie stappen?

7

Voer die handelingen nu uit. Klasseer de mail door het document te verslepen naar de juiste map. Ook de

IN

uitgaande bestelbon (pdf) klasseer je op die manier. Waarom klasseer je de mails en de pdf-documenten?

9

De uitgaande bestelbon moet nu verstuurd worden naar de leverancier. Hoe zie je dat in je flowchart?

10

Open nu opnieuw de mail van de interne bestelbon die je geklasseerd hebt. Hoe verstuur je de uitgaande

e© VA

N

8

pr oe

fv

er

si

bestelbon via mail naar de leverancier?

11

Verstuur de uitgaande bestelbon naar de leverancier. Hoe ben je zeker dat de mail correct naar de

THEMA 2

LEVEL 6

leverancier verstuurd is?

176


Explore 3— Hoe verwerk je een inkomende orderbevestiging?

De voorraadsoftware (in het magazijn) genereert een interne bestelbon voor de

(IBB)

verkoopmedewerker stuurt de interne bestelbon

N

door naar de aankoopafdeling.

IN

interne bestelbon

artikelen die onvoldoende in voorraad zijn. De

De aankoper maakt een uitgaande bestelbon en

uitgaande bestelbon (UBB)

e© VA

plaatst een bestelling bij de leverancier.

De leverancier stuurt een orderbevestiging.

orderbevestiging (OBV)

De aankoper keurt de orderbevestiging goed en

goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

si

stuurt die terug naar de leverancier.

er

Leverancier

De leverancier levert de goederen samen met de

fv

vrachtbrief.

goedkeuren orderbevestiging DeAankoop magazijnmedewerker controleert de levering

pr oe

bekijkt de orderbevestiging en vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde noteert zijn naam en keurt de orderbevestiging orderbevestiging. goed

vult de datum van de goedgekeurde orderbevestiging De magazijnmedewerker werkt de in op het overzicht aankopen

orderbevestiging (OBV)

inkomende vrachtbrief V) (OB ing g i st ve be er ord

Administratie

(IVB)

ontvangst orderbevestiging

vult de datum van de orderbevestiging in op het overzicht aankopen

klasseert het bericht in verwerkte vrachtbrief Inkomende orderbevestigingen

voorraadadministratie bij en slaat de goederen klasseert het bericht in Inkomende orderbevestigingen

op de juiste locatie op. klasseert de goedgekeurde orderbevestiging samen met de interne bestelbon in Goedgekeurde orderbevestigingen

goe

dge

keu

rde o

rde rbe ves tigin g (g OBV )

met de verwerkte vrachtbrief en keurt de aankoopfactuur goed.

aankoopfactuur Leverancier (AF)

THEMA 2

De boekhouder vergelijkt de aankoop-factuur

LEVEL 6

De leverancier verstuurt de aankoopfactuur.

177


Ga nu naar de administratie. a

Welk document is er binnengekomen?

b

Wat is het nut van dat document?

c

Voor welke afdeling is de orderbevestiging bestemd?

N

IN

1

Welke drie taken moet de afdeling administratie nu uitvoeren? Kijk daarvoor in je flowchart.

3

Voer die drie stappen uit.

4

Ga naar de aankoopafdeling. Klik op de mail, open de orderbevestiging en bestudeer die nauwkeurig.

si

e© VA

2

Nike

er

THANK YOU FOR SHOPPING WITH US!

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

fv

A.S.Adventure.edu

pr oe LEVEL 6

Klant: 234

2430 LAAKDAL Ond.nr.: 450989424

Leveringsvoorwaarde

Franco thuis

Transportkosten

€ 0,00

O-0001

Datum orderbevestiging

20XX-05-11

Art.nr.

Aantal

10175

5

Betalingsvoorwaarde

30 dagen na factuurdatum

Kortingspercentage

0,00 %

Algemene voorwaarden: zie achterkant

BE0465672452

Nummer orderbevestiging

Nike T-Shirt Rise 365

THEMA 2

Klantgegevens

Nikelaan 1

Omschrijving

178

Orderbevestiging

Eenheidsprijs € 10,66

Btw-%

Totaal

21%

€ 53,30


Is er handelskorting? Zo ja, hoeveel bedraagt die?

c

Wanneer moet de factuur betaald worden?

d

Welke artikelen worden vermeld in de orderbevestiging? Is het aantal juist?

e

Nu kun je de orderbevestiging goedkeuren. Kijk in de flowchart. Hoe doe je dat?

f

Dat mag je nu doen.

g

Bekijk nu de orderbevestiging (pdf). Hoe zie je dat ze is goedgekeurd?

Wat is de volgende stap?

e© VA

N

IN

b

Vul het overzicht aankopen nu aan.

b

Wat is het voordeel van het overzicht aankopen?

er

si

a

Ga nu naar het dossieroverzicht. a

Klik in dit dossier op het vergrootglas.

pr oe

6

De leveringsvoorwaarde is ‘Franco thuis’. Wat betekent dat?

fv

5

a

LEVEL 6

Welke vier grote rubrieken zie je hier?

THEMA 2

b

179


Tip:

Als je in een volgende les start met DOCflow, kun je best eerst naar je dossierstatus gaan. Daar zie je dan hoe ver een dossier al is afgehandeld. Zo weet je snel waarmee je moet beginnen.

Ga nu terug naar de aankoopafdeling. Bestudeer opnieuw je flowchart.

b

Welke drie stappen moet je nu nog uitvoeren?

c

Voer die handelingen uit.

d

Klik op de knop om de goedgekeurde orderbevestiging te versturen.

er

si

a

pr oe

fv

7

e© VA

N

IN

Russel K.

THEMA 2

LEVEL 6

e

180

Wat valt je meteen op als dit correct gebeurd is?


Explore 4— Hoe verwerk je de inkomende vrachtbrief en de geleverde goederen?

De voorraadsoftware (in het magazijn) genereert een interne bestelbon voor de

(IBB)

verkoopmedewerker stuurt de interne bestelbon

N

door naar de aankoopafdeling.

De aankoper maakt een uitgaande bestelbon en

uitgaande bestelbon

ontvangst vrachtbrief + in voorraadname goederen

De leverancier stuurt een orderbevestiging. vult de datum van de vrachtbrief in op het overzicht aankopen klasseert het bericht in Inkomende vrachtbrieven vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde orderbevestiging

(UBB)

e© VA

plaatst een bestelling bij de leverancier.

Magazijn

IN

interne bestelbon

artikelen die onvoldoende in voorraad zijn. De

orderbevestigingLeverancier

goederen + inkomende vrachtbrief (IVB)

(OBV)

zoekt de locatie van de geleverde goederen op en vult die in

vult de datumkeurt van de inde voorraadname in op het De aankoper orderbevestiging goed en overzicht aankopen

er

Inkomende vrachtbrieven

De leverancier levert de goederen samen met de

inkomende vrachtbrief (IVB)

fv

vrachtbrief.

goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

si

stuurt die terug naarinde leverancier. klasseert de vrachtbrief

De magazijnmedewerker controleert de levering

pr oe

en vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde orderbevestiging.

De magazijnmedewerker werkt de

verwerkte vrachtbrief

voorraadadministratie bij en slaat de goederen op de juiste locatie op.

met de verwerkte vrachtbrief en keurt de aankoopfactuur goed.

aankoopfactuur (AF)

THEMA 2

De boekhouder vergelijkt de aankoopfactuur

LEVEL 6

De leverancier verstuurt de aankoopfactuur.

181


1

Bestudeer de flowchart. Naar welke afdeling gaat het nu?

2

Je hebt zopas de goedgekeurde orderbevestiging naar de leverancier gestuurd. Wat krijg je nu van de leverancier?

b

Op welk afdeling komt dat aan?

IN

a

Wat zijn de eerste twee handelingen die er op de magazijnafdeling moeten gebeuren? Kijk in je flowchart.

4

Voer nu de twee taken uit.

5

Wat is de volgende belangrijke taak van de magazijnmedewerker?

6

Hoe zie je dat de twee documenten over dezelfde bestelling gaan?

fv

er

si

e© VA

N

3

Leveringsbon

pr oe

THANK YOU FOR SHOPPING WITH US!

Klantgegevens

Nike

Adventure.edu

Artikel

Omschrijving

10175

Nike T-Shirt Rise 365

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

Klant: 234

Nikelaan 1

A.S.Adventure.edu

2430 LAAKDAL Ond.nr.: 450989424

Nijverheidsstraat 92/5

BE0465672452

Nummer orderbevestiging

VB-0001

Nummer orderbevestiging

O-0001

Datum orderbevestiging

20XX-05-11

Datum orderbevestiging

20XX-05-11

Aantal

Gewicht per eenheid

5

0,31

Totaal gewicht (kg) Collo

Omschrijving

Totaalgewicht (kg) 1,55

LEVEL 6

Art.nr.

Aantal

10175

5

Nike T-Shirt Rise 365

1,55 1

Franco thuis

Leveringsvoorwaarde: Franco thuis

Transportkosten

Transportkosten

Betalingsvoorwaarde

30 dagen na factuurdatum

Kortingspercentage

0,00 %

€ 0,00

€ 0,00

Datum ontvangst Handtekening

THEMA 2

2160 WOMMELGEM

BE0465672452

Leveringsvoorwaarde

182

Orderbevestiging Klantgegevens

Nike

Klant: 234

Nikelaan 1 2430 LAAKDAL Ond.nr.: 450989424

THANK YOU FOR SHOPPING WITH US!

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Eenheidsprijs € 10,66

Btw-%

Totaal

21%

€ 53,30


7

Noteer hieronder het ordernummer van jouw dossier in DOCflow.

8

De goederen zijn ook binnengekomen. In je flowchart zie je dat de goederen moeten opgeslagen worden.

9

e© VA

N

IN

Hoe kun je dat doen?

Waar vind je de locatie van de artikelen? Vermeld hieronder ook het locatienummer.

Vul het locatienummer in en klik op ‘Opslaan’.

b

Hoe weet je dat de goederen correct zijn opgeslagen?

Wat zijn de twee laatste stappen die je op de afdeling magazijn moet uitvoeren?

11

Voer die twee stappen nu uit.

12

Waar bevinden de goederen zich nu?

THEMA 2

10

LEVEL 6

pr oe

fv

er

si

a

183


Explore 5— Hoe verwerk je de aankoopfactuur? De voorraadsoftware (in het magazijn) genereert een interne bestelbon voor de

interne bestelbon

artikelen die onvoldoende in voorraad zijn. De

(IBB)

IN

verkoopmedewerker stuurt de interne bestelbon door naar de aankoopafdeling.

uitgaande bestelbon

N

De aankoper maakt een uitgaande bestelbon en

(UBB)

e© VA

plaatst een bestelling bij de leverancier.

De leverancier stuurt een orderbevestiging.

orderbevestiging (OBV)

De aankoper keurt de orderbevestiging goed en

goedgekeurde orderbevestiging (gOBV)

si

stuurt die terug naar de leverancier.

fv

vrachtbrief.

inkomende vrachtbrief

er

De leverancier levert de goederen samen met de

De magazijnmedewerker controleert de levering Boekhouding

controle aankoopfactuur

en vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde vergelijkt de aankoopfactuur met de vrachtbrief en

pr oe

orderbevestiging. keurt de aankoopfactuur goed

vult de datum van de controle van de aankoopfactuur De magazijnmedewerker werkt de in op het overzicht aankopen

aankoopfactuur (AF)

klasseert het bericht in Aankoopfacturen voorraadadministratie bij en slaat de goederen

(IVB)

Administratie

ontvangst aankoopfactuur

vult de datum van de ontvangst Leverancier van de aankoopfactuur in op het verwerkteaankoopvrachtbrief overzicht aankopen factuur klasseert het bericht in Aankoopfacturen

(AF)

klasseert de goedgekeurde aankoopfactuur in op de juiste locatie op. Te boeken aankoopfacturen

De leverancier verstuurt de aankoopfactuur.

THEMA 2

LEVEL 6

De boekhouder vergelijkt de aankoopfactuur

184

met de verwerkte vrachtbrief en keurt de aankoopfactuur goed.

aankoopfactuur (AF)


Ga naar de afdeling administratie. Ook daar is er een mail toegekomen. a

Waarover gaat de mail?

b

Over welke bestelling gaat het?

Kijk in je flowchart. Welke twee stappen moet de administratie nu doorlopen?

3

Voer de stappen uit.

4

Voor welke afdeling is de aankoopfactuur bestemd?

5

Hoe stuur je de mail met de aankoopfactuur door naar de boekhouding?

6

Naar welke afdeling moet je nu gaan?

7

Kijk in je flowchart. Welke twee stappen moet de boekhouding eerst doen?

fv

er

si

e© VA

N

2

IN

1

Waarom vergelijk je die twee documenten?

THEMA 2

LEVEL 6

pr oe

a

185


Waarmee zou je de factuur ook nog kunnen vergelijken?

e© VA

Voer de twee taken van vraag 7 uit. a

Hoe controleer je of de vrachtbrief of leveringsbon bij de factuur hoort?

b

Wanneer de aankoopfactuur in orde is, moet je die nog goedkeuren. Hoe doe je dat?

pr oe

fv

er

si

8

THEMA 2

LEVEL 6

c

186

N

IN

b

Bekijk de aankoopfactuur. Waaraan zie je dat die nu in orde is?


9

Vul het ‘Overzicht aankopen’ aan. Het hele dossier is nu afgewerkt. Dat zie je aan de vinkjes in het

IN

overzicht.

Wat zijn de laatste twee stappen die de boekhouding moeten uitvoeren?

11

Wanneer het dossier volledig afgewerkt is, zal het automatisch verdwijnen uit het ‘Overzicht aankopen’

N

10

e© VA

onderaan.

Je kunt het volledige dossier wel nog eens raadplegen in het dossieroverzicht.

b

Klik daarna op het vergrootglas.

THEMA 2

LEVEL 6

pr oe

fv

er

si

a

187


TO THE POINT Aankoopproces De voorraadsoftware (in het magazijn) genereert een

bestelbon door naar de aankoopafdeling. Explore 2 De aankoper maakt een uitgaande bestelbon en plaatst

uitgaande bestelbon (UBB)

e© VA

een bestelling bij de leverancier.

(IBB)

IN

voorraad zijn. De verkoopmedewerker stuurt de interne

interne bestelbon VIDEO

N

interne bestelbon voor de artikelen die onvoldoende in

De leverancier stuurt een orderbevestiging.

orderbevestiging (OBV)

Explore 3

De aankoper keurt de orderbevestiging goed en stuurt die

si

terug naar de leverancier.

De leverancier levert de goederen samen met de

inkomende vrachtbrief (IVB)

Explore 4

er

vrachtbrief.

goedgekeurde

orderbevestiging (gOBV)

De magazijnmedewerker controleert de levering

fv

en vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde orderbevestiging.

verwerkte vrachtbrief

De magazijnmedewerker werkt de voorraadadministratie

Explore 5

pr oe

bij en slaat de goederen op de juiste locatie op.

De leverancier verstuurt de aankoopfactuur. De boekhouder vergelijkt de aankoopfactuur met de

THEMA 2

LEVEL 6

verwerkte vrachtbrief en keurt de aankoopfactuur goed.

188

aankoopfactuur (AF)


flowchart-aankopen-DEF.pdf

1

9/06/2021

14:14

DOCFLOW

AANKOPEN

voorraadsoftware

Explore 2

interne bestelbon (IBB) opmaken uitgaande bestelbon

zoekt het leveranciersnummer op vult het leveranciersnummer en de datum van de ontvangst van de interne bestelbon in op het overzicht aankopen

Leverancier

uitgaande bestelbon (UBB)

genereert een uitgaande bestelbon via de software vult de datum van de uitgaande bestelbon in op het overzicht aankopen klasseert de uitgaande bestelbon samen met de interne bestelbon in Uitgaande bestelbonnen

goedkeuren orderbevestiging

bekijkt de orderbevestiging

noteert zijn naam en keurt de orderbevestiging goed

vult de datum van de goedgekeurde orderbevestiging in op het overzicht aankopen klasseert het bericht in Inkomende orderbevestigingen

er

ord

ontvangst orderbevestiging

Administratie

e© VA

Aankoop

gin sti ve be

V)

OB

g(

Interne bestelbonnen

N

klasseert het bericht in

IN

Aankoop

orderbevestiging (OBV)

klasseert de goedgekeurde orderbevestiging samen met de interne bestelbon in Goedgekeurde orderbevestigingen

vult de datum van de orderbevestiging in op het overzicht aankopen

Explore 3

klasseert het bericht in Inkomende orderbevestigingen

goe

dge

keu rde o

rde r

bev esti

ging

Magazijn

ontvangst vrachtbrief + in voorraadname goederen

klasseert het bericht in Inkomende vrachtbrieven

BV)

si

vult de datum van de vrachtbrief in op het overzicht aankopen

(gO

Leverancier

goederen + inkomende vrachtbrief (IVB)

Explore 4

er

vergelijkt de vrachtbrief met de goedgekeurde orderbevestiging

zoekt de locatie van de geleverde goederen op en vult die in vult de datum van de in voorraadname in op het overzicht aankopen

Administratie

controle aankoopfactuur

vergelijkt de aankoopfactuur met de vrachtbrief en keurt de aankoopfactuur goed

vult de datum van de controle van de aankoopfactuur in op het overzicht aankopen klasseert het bericht in

Aankoopfacturen

klasseert de goedgekeurde aankoopfactuur in Te boeken aankoopfacturen

aankoopfactuur (AF)

ontvangst aankoopfactuur

vult de datum van de ontvangst van de aankoopfactuur in op het overzicht aankopen klasseert het bericht in Aankoopfacturen

aankoopfactuur (AF)

Leverancier

Explore 5

LEVEL 6

pr oe

Boekhouding

THEMA 2

fv

klasseert de vrachtbrief in Inkomende vrachtbrieven

189


Action 1— Verwerking vast aankoopdossier 1 met een product

Vul de gegevens van de leverancier en de artikelen in en werk het dossier af.

Leverancierscode:

Btw-nr.:

Ond.nr.:

RPR:

IBAN-nr.:

e© VA

N

Leveranciersgegevens:

IN

LEVERANCIER

ARTIKELEN

ARTIKELNR.

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

Action 2— Verwerking vast aankoopdossier 2 met twee

si

producten

er

Vul de gegevens van de leverancier en de artikelen in en werk het dossier af.

Leverancierscode:

fv

Leveranciersgegevens:

LEVERANCIER

Btw-nr.:

Ond.nr.:

RPR:

IBAN-nr.:

pr oe

THEMA 2

LEVEL 6

ARTIKELNR.

190

ARTIKELEN OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE


Action 3— Verwerking vast aankoopdossier 3 met handelskorting

Vul de gegevens van de leverancier en de artikelen in en werk het dossier af.

Leveranciersgegevens:

IN

LEVERANCIER Leverancierscode: Btw-nr.:

N

Ond.nr.: RPR:

e© VA

IBAN-nr.:

ARTIKELEN

ARTIKELNR.

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

Action 4— Verwerking vast aankoopdossier 4 met

si

handelskorting en twee producten

er

Vul de gegevens van de leverancier en de artikelen in en werk het dossier af. LEVERANCIER

Leverancierscode:

fv

Leveranciersgegevens:

Btw-nr.:

IBAN-nr.:

ARTIKELEN OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

LEVEL 6

ARTIKELNR.

RPR:

THEMA 2

pr oe

Ond.nr.:

191


Action 5— Verwerking vast aankoopdossier 5 met kosten Vul de gegevens van de leverancier en de artikelen in en werk het dossier af.

Leverancierscode:

Btw-nr.:

Ond.nr.:

RPR:

IBAN-nr.:

N

Leveranciersgegevens:

IN

LEVERANCIER

ARTIKELNR.

e© VA

ARTIKELEN

OMSCHRIJVING

EENHEIDSPRIJS

BTW-%

AANTAL

LOCATIE

Action 6— Verwerking vaste dossiers

si

Ga naar iDiddit. Je kunt er nog meer dossiers afwerken.

er

CHECKLIST

fv

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

pr oe

1 Ik kan de documentenstroom in verband met het

JA

KAN

EXTRA OEFENMATERIAAL

BETER

aankoopproces toelichten.

2 Ik kan de goederenstroom in verband met het

aankoopproces toelichten.

3 Ik kan leveranciersgegevens opzoeken in het

THEMA 2

LEVEL 6

leveranciersbestand.

192

4 Ik kan de locatie opzoeken voor goederenopslag.

5 Ik kan berichten en documenten klasseren.

6 Ik kan een overzicht in verband met een

aankoopdossier invullen. 7 Ik kan documenten controleren.


STEP-UP Stel de goederen- en documentenstroom voor aan de hand van een infographic of een storyboard. Werk per twee.

b

Maak een overzicht van de verschillende documenten van het aankoop- en verkoopproces.

c

Raadpleeg de ICT-fiches van Canva of Storyboard. Vink de gekozen optie aan. Infographic Presenteer jouw resultaat aan de klas. Licht kort elk document toe.

e

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

O

MA

si

FIR

IJS

EW

TB

GS

N VA NT

e© VA

d

N

Storyboard

IN

a

en

er

rd aa

rw

FACTUUR

THEMA 2

STEP­UP

pr oe

fv

o Vo

193


Begrippenlijst Thema 2 BEGRIP

1

bedrijfsproces

DEFINITIE Dat is een verzameling van activiteiten die samenhangen en die gericht zijn op een klant en afgestemd zijn op

organisatiedoelen.

bestuurlijk

Dat proces moeten richting geven aan

proces

de onderneming door een doel voorop te

stellen, maar ook door te plannen zodat het doel kan behaald worden.

1

ERP

ERP is een systeem waarbij alle processen

in een onderneming met elkaar verbonden

Resource

zijn waardoor er tijdswinst is en minder

Planning)

fouten gemaakt worden.

missie

De missie geeft aan waarom je als bedrijf

De missie geeft een antwoord op de vraag:

Dat proces heeft niet rechtstreeks te

of secundair

maken met je klanten, maar ondersteunt de

Dat bedrijfsproces is rechtstreeks

gelinkt aan het doel van de organisatie of

strategie

onderneming.

De strategie verwijst naar de manier

fv

1

pr oe

waarop je dingen op lange termijn aanpakt.

1

THEMA 2

BEGRIPPENLIJST

2

194

visie

primaire processen.

er

primair proces

si

ondersteunend proces

onderscheiden van andere ondernemingen. Wat doen we?

1

(Enterprise

bestaat en zorgt ervoor dat je je kunt

1

e© VA

1

N

1

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

LEVEL

De strategie omschrijft hoe de missie en

visie uitgevoerd worden aan de hand van

doelstellingen en concrete stappen. De visie omschrijft waarvoor je staat. Ze omvat de kernwaarden, de normen en

waarden, van de organisatie.

functionele

Het bedrijf wordt ingedeeld in afdelingen

organisatie

volgens functie zoals financiën, productie

en marketing en nadien bijvoorbeeld

volgens regio, volgens project … Managers

mogen bevelen geven aan personen uit de verschillende afdelingen.


horizontale

Bij deze organisatie staat iedereen op

organisatie

hetzelfde niveau. Er zijn geen directe chefs.

huisstijl

Dat is de wijze waarop een bedrijf of organisatie zich naar buiten toe zichtbaar van de organisatie waar het logo, de

Bij deze structuur kan een bepaalde persoon in het organogram maar een bevel ontvangen van de persoon die direct boven hem in het organogram staat. Hij moet

lijn-staf­

De basis van de structuur is een

organisatie

lijnorganisatie. Aan bepaalde

Dat is de verzameling van normen, waarden

si

en gedragsuitingen die gedeeld worden door de leden van een onderneming of

organisatie. De organisatiecultuur is

fv

bedrijfsstructuur.

Een schematische voorstelling van de

pr oe

organisatiestructuur van een onderneming

2

3

typografie

af magazijn

hebben wel geen beslissingsbevoegdheid.

van een organisatie zoals de huisstijl en

organogram

vaak zichtbaar in verschillende aspecten

2

toegevoegd om te adviseren. Hij is enkel

er

cultuur

persoon aan wie hij is toegevoegd. Ze

organisatie­

verantwoordelijken wordt een staf

verantwoording verschuldigd aan de

2

waarin vermeld wordt wat de verschillende

afdelingen en functies zijn.

De typografie is alles wat hoort bij het

opmaken van teksten, bijvoorbeeld de keuze van lettertypes, regelafstand en

witruimte.

Het risico en de kosten van het transport

zijn ten laste van de koper.

BEGRIPPENLIJST

afleggen.

e© VA

enkel maar aan die persoon verantwoording

2

elementen deel van uitmaken. lijnorganisatie

presenteert. Het is de visuele presentatie kleurstelling, lettertypes en andere visuele

2

IN JE EIGEN WOORDEN

THEMA 2

2

DEFINITIE

IN

2

BEGRIP

N

LEVEL

195


3

3

DEFINITIE

algemene

Dat zijn de rechten en plichten die gelden

voorwaarden

tussen de koper en de verkoper bij het

opgesteld door de verkoper.

beschikbare

De hoeveelheid van een bepaald artikel die

voorraad

effectief aanwezig is in een magazijn en de

bestelbon

winkel.

Is een soort van reservatie. Dat document

niet meteen in handen van de koper komen of de diensten niet onmiddellijk worden uitgevoerd. Op het moment dat men de

bestel­

De hoeveelheid die er van een artikel

hoeveelheid

minimum moet besteld worden van de

leverancier.

betalings­

Die voorwaarden geven aan wanneer de

voorwaarden

betaling moet gebeuren en of de klant al

bijzondere

dan niet een financiële korting krijgt bij

contante betaling.

Dat zijn de afspraken tussen de koper en

de verkoper die specifiek van toepassing

voorwaarden kunnen verschillen van

er

zijn op hun koopovereenkomst. Die aankoop tot aankoop.

btw

Dat is de belasting op de toegevoegde

pr oe

fv

waarde. Het is een belasting die geheven

THEMA 2

BEGRIPPENLIJST

3

196

3

voorwaarden

3

koopovereenkomst.

si

3

e© VA

bestelling plaatst is er sprake van een

3

aangaan van de verbintenis. Ze worden

vul je in wanneer de gekochte goederen

3

IN JE EIGEN WOORDEN

creditnota

exclusief btw

IN

3

BEGRIP

N

LEVEL

wordt bij elke levering van een product of

dienst.

De creditnota is een verbetering van de

factuur. Het vermindert het factuurbedrag. Dat document wordt opgesteld als er een

fout wordt vastgesteld in de factuur of

levering. De btw is niet inbegrepen.


LEVEL 3

BEGRIP factuur

DEFINITIE

IN JE EIGEN WOORDEN

Dat document wordt opgesteld door de verkoper en is bestemd voor de koper. Er staat in hoeveel de klant voor de geleverde goederen moet betalen. Het is een

3

financiële

Dat is een korting die toegestaan wordt

korting

wanneer de klant contant betaalt. Die korting heeft als doel een snellere betaling te verkrijgen.

3

franco thuis

De verkoper draagt het risico en de kosten

3

3

e© VA

van het transport.

N

betalen.

IN

uitnodiging om de geleverde goederen te

handels­

Alle goederen die de ondernemer aankoopt

goederen

om te verkopen.

handelskorting

Dat is een korting die als doel heeft om meer te verkopen. Die korting wordt toegestaan bij bv. aankoop in grote

hoeveelheden of aan trouwe klanten. 3

inclusief btw

De btw is inbegrepen in de prijs.

3

leveringsbon

Dat document wordt opgesteld door de

si

verkoper. Het bevat de omschrijving en het aantal goederen dat wordt geleverd.

leverings­

Die voorwaarden geven aan wanneer de

er

3

voorwaarden

verkoper zal leveren en of er al dat niet kosten worden aangerekend.

maximum-

De grootste hoeveelheid van een bepaald

voorraad

artikel die in een magazijn aanwezig mag

fv

3

zijn.

minimum­

De kleinste hoeveelheid van een bepaald

voorraad

artikel die in een magazijn moet aanwezig zijn. Bij de bepaling van die hoeveelheid wordt er rekening gehouden met de levertijd, zodat de onderneming niet zonder wordt ook wel het bestelpunt genoemd.

BEGRIPPENLIJST

voorraad komt te zitten. Die hoeveelheid

THEMA 2

pr oe

3

197


LEVEL 3

BEGRIP offerte

DEFINITIE Dat document wordt opgesteld door de verkoper. In de offerte staat de gevraagde informatie zoals de prijs, de leverings- en betalingsvoorwaarden als antwoord op de

IN JE EIGEN WOORDEN

order­

De verkoper bevestigt met dat document

bevestiging

de bestelling. Zo weet de klant wat hij heeft besteld en tegen welke voorwaarden. Bij een bestelling via het internet is een orderbevestiging verplicht.

3

prijsaanvraag

De koper vraagt informatie voor een duidelijk omschreven product of dienst.

3

prijsopgave

verkoopsvoorwaarden.

In dat document deelt de verkoper de prijs

van zijn goederen of diensten mee aan de klant. 3

e© VA

Hij informeert naar de prijs en de

N

3

verkoops­

Dat zijn de voorwaarden waaraan de

voorwaarden

verkoper zijn goederen of diensten wil verkopen. De voorwaarden hebben

betrekking op de betaling, de levering,

vrachtbrief

si

kortingen, bijkomende kosten, kwaliteit.

3

Dat document wordt opgesteld door de transportfirma. Het geldt als bewijs dat de

er

vervoerder de goederen heeft geleverd.

algemene

In de algemene factuurvoorwaarden komen

factuur­

volgende zaken meestal aan bod: de termijn

voorwaarden

van factuurprotest, het schadebeding en

fv

4

BEGRIPPENLIJST THEMA 2

198

4

4

het bevoegdheidsbeding.

(verkoop)

Dat document wordt opgesteld door de

factuur

verkoper en is bestemd voor de koper. Er

pr oe

4

locatienummer

orderpicken

IN

prijsaanvraag.

staat in hoeveel de klant voor de geleverde goederen moet betalen. Het is een

uitnodiging om de geleverde goederen te betalen. Het nummer duidt de exacte plaats (de

locatie) van het artikel in het magazijn aan. Het verzamelen van de goederen in het magazijn.


THEMA 2

Annelies Daems

Visual Merchandiser

Zita Peeters

Verkoopmedewerker Wandelen

Tiziano Ferrari

Verkoopmedewerker Fietsen

Ties Hubrechts

Verkoopmedewerker Wintersport / Reizen

Nadine Bollen

ORGANOGRAM

Jinte Schrooten

Verkoopmedewerker Fashion

Aankoopassistent

Kevin Thijs

Dana Haels

Pedro Awouters

Kassamedewerker

Aankoopassistent

Lies Meeus

Ersil Dokumaci

Store manager

Senior aankoper

Salesmanager

Anissa Zadora

Assistent boekhouder

Anastasia Dingenen

Senior boekhouder

Directeur

Administratief medewerker

Mulin Bussche

Assistent facturatie

Estefania Umuhire

Verantwoordelijke facturatie Yarno Janssen

Logistiek verantwoordelijke

Jitse Vissers

Web Developer

Natan Heylen

Online analist

Muhammed Abidar

N

Elke Peerlings

Daan Leekens

Magazijnmedewerker

Vrachtwagenchauffeur

Ruben Leenders

Magazijnmedewerker

Kenny Rogiers

Vrachtwagenchauffeur

Yassin Ayas

Ayoub Talbi

Magazijnmedewerker

Transportverantwoordelijke

Magazijnverantwoordelijke

e© VA

Tim Stroobandt

si

Natascha Makropoulos

ICT-manager

Femke Kelchtermans

er

Sterre Daniëls

Management assistant

fv

pr oe

IN

Veerle De Block

e-mailmarketing

Verantwoordelijke

Katarina Vanderzande

Naomi Luys

Hr-manager

Webshopverantwoordelijke

Tibe Pecceu

Customer Service

Eline Truyen

Marketingmanager

Organogram – A.S.Adventure.edu

199


Leveranciersbestand – A.S.Adventure.edu LEVERANCIERS­GEGEVENS

NUMMER Nike

BTW BE0450 989 424

Nikelaan 1

Ond.nr. 0450 989 424

2430 LAAKDAL

IBAN BE32 38520 0013 9402

tel. 013 61 64 53

BIC BBRUBEBB

info@nike.be Jack Wolfskin Belgien

BTW BE0810 394 121

Draaiboomstraat 6

Ond.nr. 0810 394 121

2160 WOMMELGEM

IBAN BE02 0016 1598 7540

tel. 03 354 09 50

BIC GEBABEBB

e© VA

44002

VOORWAARDEN

N

44001

LEVERANCIERSGEGEVENS- EN

IN

LEVERANCIERS-

info@jack-wolfskin.be 44003

The North Face

BTW BE0883 795 308

Wiegstraat 19

Ond.nr. 0883 795 308

2000 ANTWERPEN

IBAN BE43 2930 1710 5401

tel. 03 748 54 84

BIC GEBABEBB

info@thenorthface.com Agu

si

44004

BTW BE0431 380 279

Quellinstraat 49

Ond.nr. 0431 380 279

2018 ANTWERPEN

IBAN BE20 3101 6011 4956

tel. 03 766 61 64

BIC BBRUBEBB

Patagonia Europe

BTW BE0460 985 372

Rue Du Pre Faucon 23

Ond.nr. 0460 985 372

74940 ANNECY LE VIEUX

IBAN BE09 3770 9130 8157

Frankrijk

BIC BBRUBEBB

fv

44005

er

info@agu.be

pr oe

info@patagonia-belgium.be

THEMA 2

LEVERANCIERSBESTAND

44006

200

44007

tel. 0033 16 38 88 50 Vaude Gent

BTW BE0478 184 858

Sint-Niklaasstraat 52

Ond.nr. 0478 184 858

9000 GENT

IBAN BE87 5503 5180 0094

info@vaude.com

BIC GKCCBEBB

tel. 09 278 37 64 Ortlieb

BTW BE0435 232 466

Hoge Heerweg 14 bus a

Ond.nr. 0435 232 466

9100 SINT-NIKLAAS

IBAN BE77 4060 0754 0142

info@ortliebbelgium.be

BIC KREDBEBB

tel. 03 765 07 44


LEVERANCIERS-

LEVERANCIERS­GEGEVENS

NUMMER 44008

LEVERANCIERSGEGEVENS- EN VOORWAARDEN

Adidas

BTW BE0450 773 747

Atomiumsquare 1 bus 320

Ond.nr. 0450 773 747

1020 BRUSSEL

IBAN BE26 2850 4801 5029

tel. 02 475 37 00

BIC GEBABEBB

Polar

BTW BE0864 427 079

Vriesenrot 3 – Hoogveld

Ond.nr. 0864 427 079

9200 DENDERMONDE

IBAN BE13 7370 1155 2339

tel. 052 25 94 20

BIC KREDBEBB

info@polarbelgium.be Telenet nv

BTW BE0439 840 857

Liersesteenweg 4

Ond.nr. 0439 840 857

2800 MECHELEN

IBAN

tel. 015 33 22 66

BE11 4050 5046 1148

e© VA

44010

N

44009

IN

info@adidas.be

BIC KREDBEBB

44011

Romkes Deurne bvba

BTW BE0860 291 317

Palinckstraat 146

Ond.nr. 0860 291 317

2100 DEURNE

IBAN BE28 3850 5925 3020

tel. 03 353 73 20

BIC BBRUBEBB

romkes1@renault.be

BTW BE0421 506 570

Turnhoutsebaan 5

Ond.nr. 0421 506 570

2110 WIJNEGEM

IBAN

tel. 03 355 22 00

BE20 0682 4210 5256

fnac.wijnegem@fnac.be

BIC GKCCBEBB

Semaburo bvba

BTW BE0452 401 268

Frans Van Dijckstraat 99 -101

Ond.nr. 0452 401 268

2100 DEURNE

IBAN BE50 7373 0732 2618

Tel. 03 324 90 75

BIC KREDBEBB

er

fv

44013

Fnac Wijnegem

si

44012

44015

Engie

BTW BE0403 170 701

Simon Bolivarlaan 34

Ond.nr. 0403 170 701

1000 BRUSSEL

IBAN BE46 0003 2544 8336

tel. 03 336 79 20

BIC BPOTBEB1

Fredrix Turnhoutsebaan 365

Ond.nr. 0448 247 391

1030 BRUSSEL

IBAN BE29 3800 3176 6764

tel. 03 354 09 64

BIC BBRUBEBB

frederick@telenet.be

LEVERANCIERSBESTAND

44014

THEMA 2

pr oe

info@semaburo.com

201


LEVERANCIERS-

LEVERANCIERS­GEGEVENS

NUMMER

BTW BE0202 239 951

Koning Albert II laan 27

Ond.nr. 0 202 239 951

2160 WOMMELGEM

IBAN BE50 0001 7100 3118

tel. 0800 22 500

BIC BPOTBEB1

Q8 Easy

BTW BE0447 415 963

Autolei 262

Ond.nr. 0447 415 963

2160 WOMMELGEM

IBAN BE76 4434 6303 8195

tel. 03 242 33 10

BIC KREDBEBB

CCS Boekhoudkantoor

BTW BE0808 621 395

Herentalsebaan 386

Ond.nr. 0808 621 395

2160 WOMMELGEM

IBAN BE68 7370 2630 5534

tel. 03 324 16 46

BIC KREDBEBB

e© VA

44018

Proximus

IN

44017

VOORWAARDEN

N

44016

LEVERANCIERSGEGEVENS- EN

tom@css.be 44019

BTW BE0461 324 971

Ezaart 29

Ond.nr. 046 324 971

2400 MOL

IBAN BE45 2300 03944 5189

tel. 014 32 23 22

BIC GEBABEBB

Jobfashion

BTW BE0711 356 527

Herentalsebaan 83

Ond.nr. 0711 356 527

2150 BORSBEEK

IBAN BE52 4434 6262 2109

tel. 03 297 91 12

BIC KREDBEBB

si

44020

Socs bvba

jobfashion@telenet.be

BTW BE0224 771 467

Koning Boudewijnlaan 42

Ond.nr. 0224 71 467

9160 LOKEREN

IBAN BE90 0969 2800 0132

Tel. 09 348 93 11

BIC GKCCBEBB

Acerta

BTW BE0473 329 910

Groenenborgerlaan 16

Ond.nr. 0473 329 910

2610 ANTWERPEN-WILRIJK

IBAN BE64 7340 0318 5952

tel. 03 829 24 10

BIC KREDBEBB

pr oe

fv

44022

VMW

er

44021

THEMA 2

LEVERANCIERSBESTAND

44023

202

soc.wilrijk@acerta.be Carwash Vereecke

BTW BE0864 133 111

Noorderlaan 91

Ond.nr. 0864 133 111

2030 ANTWERPEN

IBAN BE84 4829 0651 3159

Tel. 03 541 42 18

BIC KREDBEBB

info@vereecke.be


LEVERANCIERSNUMMER 44024

LEVERANCIERS­GEGEVENS

LEVERANCIERSGEGEVENS- EN VOORWAARDEN

Overtoom

BTW BE0737.195.545

Industrielaan 30

Ond.nr. 0737 195 545

1730 TERNAT

IBAN BE50 7330 3164 0218

tel.02 583 01 01

BIC KREDBEBB

BTW BE34 4031 0167 7190

Industriezone Zuid 56

Ond.nr. 0426 217 901

2800 MECHELEN

IBAN BE34 4031 0167 7190

info@teximport.com

KREDBEBB

Woolpower

BTW BE 214 596 464

Brusselsesteenweg 644

Ond.nr. 0214 596 464

1731 ZELLIK

IBAN BE72 4256 1791 1116

tel. 02 467 02 50

KREDBEBB

e© VA

44026

Teximport

N

44025

IN

sales@overtoom.be

info@woolpowerbelgium.com 44027

Uitgeverij Lannoo NV

BTW BE0446 201 582

Kasteelstraat 97

Ond.nr. 0446 201 582

8700 TIELT

IBAN BE39 4721 0100 0119

tel. 051 42 42 11

BIC KREDBEBB

LEVERANCIERSBESTAND THEMA 2

pr oe

fv

er

si

info@lannooshop.be

203


Klantenbestand – A.S.Adventure.edu KLANTGEGEVENS- EN VOORWAARDEN

Beleko

BTW BE0883 404 239

Amerikalei 90

Ond.nr. 0883 404 239

2000 ANTWERPEN

IBAN BE60 7373 0744 4270

tel. 03 257 27 72

BIC KREDBEBB

info@beleko.com

30 dagen factuurdatum

contactpersoon: Caro Miermans

15 % handelskorting

N

40001

KLANTGEGEVENS

IN

KLANTNUMMER

40002

Chirojeugd Vlaanderen

BTW BE0476 038 485

Kipdorp 30

Ond.nr. 0476 038 485

2000 ANTWERPEN

IBAN BE02 1401 2004 4540

tel. 03 231 07 95

BIC GEBABEBB

info@chiro.be

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Larissa Klein

Franco huis

Fiets!

BTW BE0823 778 933

Vlaamse Kaai 20

Ond.nr. 0823 778 933

2000 ANTWERPEN

IBAN BE28 0001 0480 0820

tel. 03 337 89 66

BIC BPOTBEB1

antwerpen@fiets.com

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Thybe Snoks

15 % handelskorting

pr oe THEMA 2

KLANTENBESTAND

40005

204

Af fabriek

Fitality Club

BTW BE0458 666 280

Ruggeveldlaan 603

Ond.nr. 0458 666 280

2100 DEURNE

IBAN BE73 0639 9193 4260

tel. 03 326 63 72

BIC BPOTBEB1

deurne01@fitality.be

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Remy Cuypers

10 % handelskorting

fv

40004

er

si

40003

e© VA

Af fabriek

Franco huis

KSA Nationaal

BTW BE0420 509 351

Vooruitgangsstraat 225

Ond.nr. 0420 509 351

1030 SCHAARBEEK

IBAN BE32 0682 1090 4602

tel. 02 201 15 10

BIC GKCCBEBB

info@ksa.be

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Younes Lachnachi

Franco huis


KLANTNUMMER

VOORWAARDEN BTW BE0464 256 648

Deusterstraat 74/E

Ond.nr. 0464 256 648

3990 PEER

IBAN BE89 7360 3683 3085

tel. 011 61 01 90

BBRUBEBB

info@snowvalley.be

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Lauren Stakenborg

Af fabriek

Groendienst Gent

BTW BE0207 451 227

Woodrow Wilsonplein 1

Ond.nr. 0207 451 227

9000 GENT

IBAN BE53 0910 1965 4653

tel. 09 210 10 10

BIC GKCCBEBB

gentinfo@stadgent.be

60 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Julie De Ryck

Franco huis

Wandelsport Vlaanderen vzw

BTW BE0643 481 073

Industrielaan 11 bus 3

Ond.nr. 0643 481 073

9990 MALDEGEM

IBAN BE53 7390 1317 7853

tel. 050 72 00 19

BIC KREDBEBB

info@wandelsport.be

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Hanne Cuykx

15 % handelskorting

IN

Ski & Snowboardcentrum Snow Valley

e© VA

40007

KLANTGEGEVENS- EN

N

40006

KLANTGEGEVENS

40008

Af fabriek

Camping International

BTW BE0442 492 521

Pré Cawiai 3

Ond.nr. 0442 492 521

6941 BOMAL SUR OURTHE DURBUY

IBAN BE37 2900 5351 5628

tel. 0498 62 90 79

BIC GEBABEBB

info@campinginternational.be

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Anouar Aafir

Af fabriek

Synergie Wellness Point

BTW BE0448 602 630

Brieleke 16

Ond.nr. 0448 602 630

2160 WOMMELGEM

IBAN BE38 1030 2555 0272

tel. 03 354 99 11

BIC NICABEBB

info@synergie.com

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Zonne Paredis

Franco huis

Wijnegem Bicycle club vzw Merksemsebaan 5

Ond.nr. 0455 227 730

2110 WIJNEGEM

IBAN BE89 3800 1173 8485

tel. 03 353 73 20

BIC BBRUBEBB

info@bicycle.com

30 dagen na factuurdatum

contactpersoon: Jesse Delli Santi

Af fabriek

KLANTENBESTAND

40011

THEMA 2

pr oe

fv

40010

er

si

40009

205


er

fv

pr oe si N

e© VA

IN


3

T

IN

Factu

e© VA

N

ur

si

F

pr oe

fv

er

I

L

Thema 3: Boekhoudkundig en financieel beheer


e© VA

N

THEMA

IN

3

pr oe

fv

er

si

Boekhoudkundig en financieel beheer


NEXT LEVEL STEP-UP

p. 207

Hoe registreer je financiële verrichtingen in de boekhouding?

p. 193

Hoe registreer je verkoopverrichtingen in de boekhouding?

p. 176

10 LEVEL

9

Hoe registreer je aankoopverrichtingen in de boekhouding?

p. 146

Wat zijn de boekingsregels van het dubbelboekhouden?

p. 118

Welk belang heeft de boekhoudkundige registratie van bedrijfsverrichtingen?

p. 109

e© VA

LEVEL

N

LEVEL

IN

Studie van de jaarrekening van Studio 100

8

LEVEL

7

LEVEL

si

6

Welke wettelijke verplichtingen zijn er voor de boekhouding en de jaarrekening?

p. 97

Welke verschillen zijn er tussen een eenmanszaak en een vennootschap?

p. 80

LEVEL

Hoe ziet de balans en de resultatenrekening eruit?

p. 57

LEVEL

Hoe stel je verkoopfacturen en uitgaande creditnota's op?

p. 23

Hoe werkt het btw-systeem?

p. 7

STEP-IN

p. 4

LEVEL

er

5

pr oe

fv

LEVEL

4 3 2

LEVEL

1


STEP-IN 1

Bestudeer de documenten.

IN

A A.S.Adventure.edu

Wandelsport Vlaanderen vzw Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

N

Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

40008

BE0643 481 073

VF20xx-01187

Factuur Art.nr.

Omschrijving

Aantal

10031 Kit e Opt ics Verrekijker Ursus 10x42 10030 Bynolyt Verrekijker Shark 8x25 10043 Sigg Drinkfles My Bot t le 1L 10200 Avontuurlijk Wandelen in Vlaanderen 20 Tochten,

6% 21 % Totaal

2 5 10 5

Brutobedrag 122,60

si

Btw-%

Vervaldatum

20xx-10-15

20xx-11-14

Verkoopprijs/e

Btw-%

Totaal

223,14 70,25 16,49 24,52

21 % 21 % 21 % 6%

€ 446,28 € 351,25 € 164,90 € 122,60

Levering dd. 20xx-10-02

Korting

Netto

122,60

Kosten

er

Transactie

Factuurdatum

e© VA

Klantcode

Subtotaal

Fin. Korting

122,60

MvH

Totaal in euro

Btw

122,60

7,36

129,96

962,43

962,43

962,43

962,43

202,11

1 164,54

1 085,03

1 085,03

1 085,03

1 085,03

209,47

1 294,50

Bedrag in euro

1 294,50

fv

Terugstuurbare verpakking

pr oe

Te bet alen voor vervaldag

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

THEMA 3

STEP-IN

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

4

Algemene voorwaarden: zie achterkant


B

Klant A.S.Adventure.edu

IN

Nijverheidsstraat 92/5

Atomiumsquare 1 bus 320

2160 WOMMELGEM

1020 BRUSSEL Btw: BE450.773.747

FACTUUR

Iban: BE26 2850 4801 5029

Leveringsvoorwaarde:

Franco huis

Factuurnummer

Order

Factuurdatum

Vervaldag

F-20xx-3067

BB-20xx-3045

20xx-11-09

20xx-12-31

B212G00006 B212H00001 B212H00004

Adidas T-Shirt Mhe Tee Gfx 2 Adidas T-Shirt E 3S Tee Adidas T-Shirt Fl_Spr X UI Hea

30 dagen na einde van de maand

Art. nr.

Btw-nr. klant

BE0465 672 452

e© VA

Betalingsvoorwaarde:

N

RPR Brussel

Artikelomschrijving

Aantal

Eenheidsprijs

75 75 75

8,84 6,65 6,65

Bedrag zonder btw

663,00 498,75 498,75

Totaalbedrag excl. btw in euro 1 660,50

Btwtarief

21 % 21 % 21 %

Btwbedrag

139,23 104,74 104,74

Bedrag btw incl. in EUR 802,23 603,49 603,49

Totale Totaalbedrag btw-bedrag incl. btw in euro in euro 348,71 2 009,21 Te betalen

€ 2 009,21

si

Voor de algemene verkoopsvoorwaarden: zie keerzijde

fv

Beantwoord de vragen. a

Vul aan: document A is een

factuur, document B een factuur.

Hoe zie je het verschil tussen beide documenten?

c

Welke btw-tarieven zijn er van toepassing in document A?

THEMA 3

b

STEP-IN

pr oe

2

er

Tel. +32 02 475 37 00 - info@adidas.be

5


Welk artikel is onderhevig aan het laagste btw-tarief?

e

Uit welke bedragen is de factuur aan Wandelsport Vlaanderen vzw samengesteld?

f

Vul aan of markeer: Wandelsport Vlaanderen vzw is een klant / leverancier van

IN

d

A.S. Adventure.edu. g

euro) is een tegoed / schuld voor

e© VA

Het totale factuurbedrag (

N

A.S.Adventure.edu. De verkoop van goederen vormt kosten / opbrengst voor de onderneming.

Bestudeer document B. Wat heeft A.S. Adventure.edu aangekocht? Welk btw-percentage is van toepassing?

h

Vul aan of markeer:

Adidas is een klant / leverancier van A.S. Adventure.edu. De aankoop van goederen vormt kosten / opbrengst voor de onderneming. Het totale factuurbedrag (

euro)

In dit thema doorloop je tien Levels waarin je leert … 1

hoe het btw-systeem werkt;

2

een verkoopfactuur te analyseren en een factuurbedrag te berekenen;

er

2

si

is een tegoed / schuld voor A.S. Adventure.edu.

3

welke elementen er op een balans en resultatenrekening staan;

4

welke verschillen er tussen een eenmanszaak en vennootschap zijn; welke wettelijke verplichtingen er voor de boekhouding en de jaarrekening zijn; welk belang de boekhouding voor de onderneming heeft;

fv

5

6

wat de boekingsregels van het dubbelboekhouden zijn; hoe je een eenvoudige aankoopfactuur in het dubbelboekhouden registreert;

9

hoe je een eenvoudige verkoopfactuur in het dubbelboekhouden registreert;

10

hoe je eenvoudige, financiële verrichtingen in het dubbelboekhouden registreert.

pr oe

7

8

3

Elk level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren.

THEMA 3

STEP-IN

Daarin bestudeer je de jaarrekening van Studio 100.

6


LEVEL 1 Hoe werkt het btw-systeem?

Bestudeer het kasticket en beantwoord de volgende vragen. a

Hoeveel moet je betalen aan

Bedankt voor je bezoek aan A.S.Adventure.edu

e© VA

A.S.Adventure.edu?

N

1

IN

INTRO

b

Hoe is dat bedrag samengesteld?

c

Hoeveel procent btw is er van

Emile Decock

pr oe

fv

er

si

toepassing op jouw aankoop?

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

LEVEL 1

Hoe werkt het btw-systeem?

THEMA 3

2

7


Explore 1— Hoe ziet de bedrijfskolom van jeans eruit? 1

Een jeans is ongetwijfeld een van de populairste kledingstukken. Iedereen heeft er wel een in zijn kast liggen. Natuurlijk heeft ook A.S.Adventure.edu dat product in het assortiment, onder andere van Levi’s en Pepe Jeans. Maar hoe wordt die favoriete jeans

IN

gemaakt? Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de leestekst of met het filmpje. Vink de gekozen optie aan.

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over het productieproces van een jeans.

Optie 2 a

e© VA

a

Filmpje

N

Optie 1

Tekst

Lees de tekst over het productieproces van een jeans.

De productie van elke jeans begint bij de katoenoogst

op de katoenplantage. Per jeans worden ongeveer 150 bolletjes katoen gebruikt. Die katoenbollen worden

geselecteerd uit de beste oogsten. Als de juiste katoen geselecteerd is, wordt hij gewassen en gemengd.

si

Nadat de katoen gemengd is, wordt die uitgerekt om hem

tot garen te spinnen in de katoenspinnerij. Het gesponnen garen wordt tot een touw gedraaid.

er

Het touw wordt daarna in een indigoblauw verfbad gedaan. Hoe vaker dat proces herhaald wordt, hoe donkerder het garen wordt. Na de kleuring met indigoblauw worden de touwen ontrafeld en begint het weefproces.

fv

Voor een jeans wordt een speciale weeftechniek gebruikt. Die weeftechniek heet keperbinding. Er ontstaat een schuine lijn doordat er tijdens het weven een witte draad

pr oe

‘op’ en drie blauwe draden ‘neer’ geweven zijn. Dat maakt het weefsel erg sterk en duurzaam. Nadat de stof geweven is, krimpen ze de stof voor, zodat de broek na aankoop 20 % minder krimpt.

Na het verven, weven en voorkrimpen begint dan eindelijk het maken van de jeans in de jeansfabriek. Het patroon van een jeans bestaat uit ongeveer vijftien patroondelen. De stof, het denim, wordt met de hand per honderd lagen tegelijk uitgesneden. Er zijn twaalf productiestappen nodig om de vijftien patroondelen te combineren en die stappen nemen ongeveer vijftien minuten in beslag. Met verschillende naaimachines wordt de broek in elkaar genaaid. Daarna

THEMA 3

LEVEL 1

nog een keer in de wasmachine voor zijn specifieke kleur. Een stonewashed broek krijgt zijn kleur door die met

8

een vulkanisch gesteente te wassen. Na het wassen vinden er nog een paar finishing touches plaats zoals het wegknippen van losse draden en het plaatsen van labels. Daarna kunnen de broeken naar de winkel!


Stel de bedrijfskolom van een jeans op.

IN

b

groothandel

2

e© VA

N

kleinhandel

Behoort de consument tot de bedrijfskolom? Waarom (niet)?

Explore 2— Wat is toegevoegde waarde?

Bekijk de vorige Explore. Geef een voorbeeld van de waarde die elke schakel in het productieproces van

pr oe

fv

er

jeans toevoegt.

si

1

2

Wat vraagt elke schakel uit het productieproces in ruil voor die toegevoegde waarde?

Toegevoegde waarde Elke schakel van het productieproces van een product voegt waarde aan het product toe.

Elke schakel verhoogt dus de waarde van het product. Die toegevoegde waarde wordt uitgedrukt in een geldbedrag dat bestaat uit de gemaakte kosten om de toegevoegde waarde te creëren en een gedeelte winst. De toegevoegde waarde = verkoopprijs – aankoopprijs (beide exclusief btw).

THEMA 3

van een product in een consumentenverpakking, de creatie van een reclamecampagne …

LEVEL 1

Dat kan de verwerking van grondstoffen tot een (half)afgewerkt product zijn, de verpakking

9


Explore 3— Hoeveel btw betaal je?

Waarvan is btw de afkorting?

b

Wanneer wordt die belasting geheven?

c

Voor wie is de btw bestemd?

d

Wat doet die met de inkomsten?

N

a

IN

Beantwoord de vragen. Gebruik het internet.

e© VA

1

2

Welke btw-tarieven zijn er?

3

Welk btw-tarief wordt er bij het goed of de dienst aangerekend? Vink het juiste btw-tarief aan. Gebruik indien nodig het internet.

A

B

C

si

WATER 0%

AUTO

6%

er

12 %

fv

21 %

BLOEMEN

pr oe

D

LEVEL 1 THEMA 3

KRANT 0%

12 %

6% 21 %

F

FILM IN DE

BIOSCOOP

6%

0% 6%

12 %

12 %

21 %

0%

TREINRIT NAAR GENT 0%

12 % 21 %

21 %

6% 12 % 21 %

© Shutterstock / canyalcin

G

10

E

0% 6%

H

MARGARINE 0% 6% 12 % 21 %

BROOD 0% 6% 12 % 21 %

I

KLEDING 0% 6% 12 % 21 %


Explore 4— Hoe bereken je de btw?

2

Inbegrepen of niet inbegrepen? Markeer. a

Exclusief btw betekent dat het btw-bedrag inbegrepen / niet inbegrepen is.

b

Inclusief btw betekent dat het btw-bedrag inbegrepen / niet inbegrepen is.

Vul het schema in het kenniskader aan. Kies uit:

N

verkoopprijs exclusief btw – verkoopprijs inclusief btw

IN

1

e© VA

Btw-berekening

Een consument betaalt op (bijna) elke aankoop btw. De prijs bestaat uit de verkoopprijs die de handelaar vraagt, verhoogd met de btw. Schematisch ziet dat er zo uit:

btw = 21 % of 12 % of 6 %

= 121 % of 112 % of 106 %

Hoe bereken je de verkoopprijs inclusief btw? Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je wat

er

3

si

= 100 %

ondersteuning wilt. Kies optie 2 als je liever een uitdaging wilt. Vink de gekozen optie aan.

A.S.Adventure.edu verkoopt het reisboek Trotter Zuid-Italië. Het boek kost 24,52 euro exclusief btw. Beantwoord de vragen. Hoeveel btw betaal je op boeken?

Vul de verkoopprijs exclusief btw op het schema in.

Bereken het btw-bedrag.

Bereken de verkoopprijs inclusief btw.

btw =

prijs inclusief btw

= =

%

verkoopprijs exclusief btw = =

euro %

=

euro

=

%

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

a

Trotter Zuid-Italië

fv

Optie 1

11


b

Je wilt jouw fietsprestaties nauwgezet opvolgen. Daarom koop je de Garmin-gps. Jij betaalt daar 369,95 euro voor. Beantwoord de onderstaande vragen.

Betaal jij de verkoopprijs inclusief of exclusief btw?

Hoeveel btw betaal je op een gps?

Vul op het schema de verkoopprijs inclusief btw, 369,95 euro, op de correcte plaats in. In totaal bedraagt die

IN

%.

Je moet de btw berekenen. Die is

% van

%.

btw =

euro

=

Prijs inclusief btw

e© VA

%

N

Je berekent het btw-bedrag met de regel van drie.

=

Verkoopprijs exclusief btw =

euro

= 100 %

121 %

=

369,95 euro

fv

er

si

1%

Hoeveel bedraagt de verkoopprijs exclusief btw? Reken uit met de regel van drie.

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

12

%


Optie 2 a

Hoe kun je de verkoopprijs exclusief btw nog berekenen ?

Snowboard

IN

Je koopt een Capita Snowboard Birds Of A Feather, de verkoopprijs Bereken de verkoopprijs in een bewerking.

Bereken de verkoopprijs in twee stappen.

e© VA

b

N

exclusief btw bedraagt 380,12 euro. Hoeveel zul jij betalen ?

Hoe bereken je de verkoopprijs exclusief btw? Voor het boek Hoe word ik bergwandelaar?

si

betaalt de consument 21,99 euro.

Bereken de verkoopprijs exclusief btw.

Bereken het btw-bedrag op twee manieren.

pr oe

fv

er

Good to know Je rekent altijd tot twee cijfers na de komma. Bij het berekenen pas je deze afrondingsregels toe, derde cijfer na de komma: < 5: afronden naar beneden bv. 78,2348 = 78,23 euro

THEMA 3

LEVEL 1

≥ 5: afronden naar boven bv. 78,2374 = 78,24 euro

13


Explore 5— Hoe werkt het btw-systeem? 1

Bestudeer aandachtig de bedrijfskolom van jeans en ontdek zo hoe het btw-systeem werkt. Ga er in dit voorbeeld van uit dat de katoenplantage geen kosten maakte om de katoen te planten.

IN

De katoenplantage verkoopt 200 kg katoen aan de

katoenplantage

katoenspinnerij voor 100,00 euro, exclusief btw.

De katoenspinnerij verwerkt de katoen tot geweven stof

katoenspinnerij

N

en verkoopt die voor 175,00 euro, exclusief btw.

In de fabriek maakt de producent op basis van het

e© VA

jeansfabriek

patroon jeansbroeken. Hij verkoopt die door aan de groothandel voor 300,00 euro, exclusief btw.

De groothandelaar verdeelt de broeken over de verschil-

groothandel

lende kleinhandelszaken, hij verkoopt de partij door voor 400,00 euro, exclusief btw.

De kleinhandel verkoopt de partij jeans door aan de consumenten. Zij betalen daarvoor 800,00 euro, exclusief

kleinhandel

Welk btw-tarief is er van toepassing op een jeansbroek?

fv

2

er

consument

si

btw.

Vul de tabel verder aan met behulp van de vragen.

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

3

14

a

Hoe kom je aan het bedrag 21,00 euro in de kolom btw op verkoop?

b

Hoe bereken je het bedrag in de kolom toegevoegde waarde?

c

Hoe kom je aan het bedrag 21,00 euro in de kolom btw?

d

Hoe bereken je het btw-saldo?


21,00

(IN EURO)

(IN EURO)

WAARDE

BTW

(IN EURO)

SALDO BTW

TOEGEVOEGDE

100,00

21,00

N

Katoenspinnerij

21,00

IN

0,00

(IN EURO)

BTW OP VERKOOP

100,00

(IN EURO)

0,00

BTW OP AANKOOP

EXCL. BTW (IN EURO)

VERKOOPPRIJS

Katoenplantage

EXCL. BTW (IN EURO)

Vul de tabel nu verder aan.

AANKOOPPRIJS

e

Jeansfabriek

e© VA

Groothandel Kleinhandel Consument

TOTAAL

Bestudeer de tabel en beantwoord de vragen. a

Hoeveel btw heeft de jeansfabriek aan de katoenspinnerij

b

er

betaald?

si

4

Hoeveel btw heeft de jeansfabriek van de groothandel

fv

ontvangen?

Hoeveel btw moet de jeansfabriek uiteindelijk betalen aan de overheid?

pr oe

c

d

LEVEL 1

Toon aan dat de btw inderdaad een belasting is over de toegevoegde waarde.

THEMA 3

5

Vormt de btw kosten voor de jeansfabriek?

15


6

Waarom is de btw een verbruiksbelasting? Toon aan de hand van het voorbeeld aan.

7

IN

Gaat het voor de onderneming om aftrekbare btw (ofwel terug te vorderen btw) of verschuldigde btw (ofwel te betalen btw). Markeer.

De btw op de aankoop van goederen en diensten is aftrekbare (terug te vorderen) / verschuldigde (te

b

De btw op de verkoop van goederen en diensten is aftrekbare (terug te vorderen) / verschuldigde (te

N

a

betalen) btw.

e© VA

betalen) btw.

TO THE POINT

Btw, de belasting over de toegevoegde waarde, is een belasting op het gebruik en verbruik van goederen of diensten. Het is een verbruiksbelasting. De toegevoegde waarde bereken je door

VIDEO

het verschil te maken tussen de verkoop-

si

prijs en de aankoopprijs (beide exclusief btw).

er

Het is de gebruiker of verbruiker die de btw betaalt. Maar die consument betaalt de

btw niet rechtstreeks aan de overheid. Dat

fv

doet de handelaar, hij is de tussenpersoon. De btw wordt stapsgewijs geïnd bij elke stap van het productie- of distributie­

pr oe

proces. Het is steeds de btw op de waarde die toegevoegd wordt, die doorgestort wordt naar de overheid, of het verschil tussen de verschuldigde btw op verkopen en de aftrekbare btw op aankopen. Bij de verkoop van goederen en diensten ontvangt de handelaar btw van zijn klant. Dat bedrag mag hij niet voor zichzelf houden maar moet hij doorstorten aan de overheid. Daarom is de btw op verkopen, verschuldigde btw of te betalen btw.

THEMA 3

LEVEL 1

De handelaar koopt natuurlijk zelf ook goederen en diensten voor zijn onderneming aan. De btw

16

die hij op die aankoop betaalt, mag hij aftrekken van de btw die hij verschuldigd is aan de overheid. Daarom is de btw op aankopen, aftrekbare btw of terug te vorderen btw. Btw is dus geen kost of opbrengst voor de handelaar. Het is wel een kost voor de consument.


In België zijn er vier btw-tarieven: —

0 %: Op dag- en weekbladen die minstens 48 keer per jaar verschijnen, dergelijke goederen zijn vrijgesteld van btw.

6 %: Op de basisproducten zoals levensnoodzakelijke goederen (vlees, vis, zuivel, groente …), geneesmiddelen, personenvervoer, boeken, gas, elektriciteit, bloemen, hotel of herstellingen (van fietsen, schoeisel, kleding). Let op, kaviaar, kreeft en oesters zijn geen basisproducten. 12 %: Op goederen die van groot sociaal-economisch belang zijn zoals margarine, sociale

IN

woningen, kolen, bereide maaltijden in de horeca. —

21 %: Voor alle goederen en diensten die niet behoren tot de voorgaande btw-tarieven, is 21 %

e© VA

N

het basistarief.

0%

6%

12 %

21 %

si

Inclusief btw betekent dat de btw is inbegrepen in de verkoopprijs. De wet verplicht de handelaar zijn

verkoopprijs altijd inclusief btw te vermelden wanneer

er

hij verkoopt aan de consument.

Exclusief btw betekent dat de btw niet inbegrepen is in de verkoopprijs. Aangezien de btw geen kosten vormt

fv

voor de handelaar, zal hij bij een offerte aan een andere

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

handelaar altijd de prijzen exclusief btw vermelden.

17


Action 1— Welk btw-tarief is er van toepassing? Noteer de volgende producten of diensten bij het juiste btw-tarief. Kies uit: kapper – gsm – medicatie – fles whisky – fles cola – overnachting op hotel – een glas cola op restaurant – frietjes op restaurant – kreeft – bureaustoel –

IN

elektriciteit – Humo – abonnement digitale televisie – steenkool – pak frietjes van de frituur – de gedrukte versie van Het Laatste Nieuws – maandblad GAMEPLAY – pakje suiker –

herstelling schoenen – busrit met De Lijn – hondenbrokken voor de labrador – graan voor de kippen

BTW-

N

PRODUCTEN OF DIENSTEN

e© VA

TARIEF

0%

6%

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

fv

21 %

er

si

12 %

18


Action 2— Hoe bereken je de btw? Vul de tabel aan. VERKOOPPRIJS

499,00 euro

4,43 euro

pr oe

fv

er

1,55 euro

LEVEL 1

si

668,60 euro

THEMA 3

IN

e© VA

INCL. BTW

N

EXCL. BTW

© Shutterstock / Miguel Lagoa

VERKOOPPRIJS

BTW-BEDRAG

19


Action 3— Hoe werkt het btw-systeem voor frietjes? 1

Lees de situatie van aardappelteler De Zoetewei.

IN

Aardappelteler De Zoetewei verkoopt 100 kilo aardappelen aan groothandelaar Martens voor een bedrag van 35,00 euro. Martens verkoopt zijn aardappelen aan frituur De Bosrand voor 55,00 euro. De frituur verkoopt haar frietjes door aan de consument voor 225,00 euro.

Groothandel

TOEGEVOEGDE WAARDE

(IN EURO)

SALDO BTW

(IN EURO)

BTW OP VERKOOP

(IN EURO)

BTW OP AANKOOP

EXCL. BTW (IN EURO)

VERKOOPPRIJS

si

fv

Frituur

er

Aardappelteler

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

Consument

20

TOTAAL

c

Leg aan de hand van de tabel uit dat de btw een verbruiksbelasting is.

d

Toon aan de hand van de tabel dat btw een belasting is over de toegevoegde waarde.

(IN EURO)

Vul de tabel aan.

BTW

b

e© VA

Welk btw-percentage is van toepassing op frieten van de frituur?

EXCL. BTW (IN EURO)

a

(IN EURO)

N

Beantwoord de vragen.

AANKOOPPRIJS

2


Action 4— Hoe werkt het btw-systeem voor jassen? Bekijk de foto’s en vul aan. a

1

A.S.Adventure.edu koopt zijn jassen aan bij Jack Wolfskin. De btw die A.S.Adventure.edu betaalt

b

2

.

IN

aan Jack Wolfskin, is

A.S.Adventure.edu verkoopt zijn jassen in de winkel. De btw die A.S.Adventure.edu van zijn klanten ontvangt is

Als de

> de

,

N

c

.

d

e© VA

dan stort A.S.Adventure.edu het verschil door aan de overheid. > de

Als de

,

dan heeft A.S.Adventure.edu een vordering op de overheid.

fv

er

si

1

LEVEL 1

2

THEMA 3

pr oe

© Shutterstock / Cineberg

21


BREAKING NEWS 1

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Bewaar het resultaat in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level en geef

IN

die submap de naam 'Thema_X_Level_Y'. Geef het bestand een duidelijke naam zoals 'Breaking_News'.

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1

Ik kan het begrip ‘btw’ verklaren.

2

Ik kan het begrip ‘toegevoegde waard’ verklaren.

3

Ik kan de btw berekenen.

4

Ik kan de werking van het btw-systeem aan de hand van een voorbeeld uitleggen.

Ik kan aan de hand van een voorbeeld verklaren

si

5

waarom de btw een verbruiksbelasting is. Ik ken de verschillende btw-tarieven.

7

Ik kan goederen en diensten indelen volgens

er

6

THEMA 3

LEVEL 1

pr oe

fv

het btw-tarief.

22

KAN

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

CHECKLIST

BETER


LEVEL 2

IN

Hoe stel je verkoopfacturen en uitgaande creditnota’s op? INTRO

Je wilt een weekendje kamperen met vrienden. Je hebt nog niet voldoende kampeermateriaal en daarom koop je het volgende aan bij A.S.Adventure.edu.

N

1

Bekijk de onderstaande afbeeldingen. Hoeveel moet je betalen?

b

Is dat bedrag inclusief of exclusief btw? Verklaar je antwoord.

c

Welk btw-tarief is er van toepassing op jouw aankoop?

€ 79,95

pr oe

fv

er

si

e© VA

a

€ 54,95

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe stel je verkoopfacturen en uitgaande creditnota’s op?

THEMA 3

LEVEL 2

€ 99,95

23


Explore 1— Welke elementen zijn verplicht op een verkoopfactuur?

Bestudeer de verkoopfactuur van A.S.Adventure.edu. a

Op die factuur zijn de verplichte elementen aangeduid. Vul het getal van het verplichte element op de juiste plaats in.

vermeldingen opnemen:

N

Op elke factuur aan een Belgische klant moet je een aantal verplichte

IN

1

het woord ‘factuur’

2

de datum van de factuur

3

het volgnummer van de factuur

4

de gegevens van de verkoper: de naam, het adres

5

het btw-nummer of ondernemingsnummer van de verkoper

6

het bankrekeningnummer van de verkoper

7

de RPR-vermelding: als de verkoper een vennootschap is, is hij

e© VA

1

verplicht te verwijzen naar de zetel van de rechtbank waar de vennootschap gevestigd is 8

de gegevens van de koper: de naam, het adres

9

het btw-nummer of ondernemingsnummer van de koper, indien van toepassing

de datum van de levering van de goederen

11

de hoeveelheid geleverde goederen

12

een duidelijke omschrijving van de geleverde goederen

13

de eenheidsprijs van de geleverde goederen, exclusief btw

14

het btw-tarief dat van toepassing is op de goederen

15

het totaalbedrag, exclusief btw

16

het bedrag van de verschuldigde btw

17

het te betalen bedrag, inclusief btw

18

de bijzondere verkoopsvoorwaarden, indien van toepassing

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

fv

er

si

10

24

b

Wat is het btw-nummer van A.S.Adventure.edu?

c

Is er een verschil tussen het ondernemingsnummer en het btw-nummer? Raadpleeg het internet.


A.S.Adventure.edu

Ski- & Snowboardcentrum Snow Valley Desterstraat 74/E 3990 PEER

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

4006

BE0464 256 648

VF20xx-01187

20xx-10-11

Art.nr.

Omschrijving

Aantal

Verkoopprijs/e

Btw-%

Totaal

5 5 5

82,60 82,60 24,79

21 % 21 % 21 %

€ 413,00 € 413,00 € 123,95

Transactie

Btw-%

Levering dd. 20xx-10-05

Brutobedrag

6%

0,00

21 %

949,95

Totaal

949,95

Korting

Netto

0,00

949,95

Terugstuurbare verpakking

Kosten

MvH

Btw

Totaal in euro

949,95

949,95

199,49

1 149,44

949,95

949,95

199,49

1 149,44

Bedrag in euro

1 149,44

Subtotaal

er

Te betalen voor vervaldag

949,95

e© VA

Smith Skihelm Mission Smith Skibril Riot Barts Handschoen Haakon

Fin. Korting

si

10133 10135 10119

20xx-11-10

N

Factuur

Vervaldatum

IN

Klantcode

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden.

fv

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

pr oe

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Good to know wat je moet vermelden bij betaling (eventueel een gestructureerde mededeling);

algemene voorwaarden, indien die op de achterzijde staan, dan wordt ernaar verwezen op de voorkant van de factuur.

THEMA 3

LEVEL 2

Op een factuur staan ook nog enkele niet-verplichte elementen die toch nuttig zijn:

25


2

Wat zijn bijzondere voorwaarden volgens jou?

De bijzondere voorwaarden zijn de afspraken tussen de koper en de verkoper die specifiek van toepassing zijn op hun verkoopovereenkomst. Die voorwaarden kunnen dus verschillen van

N

factuur tot factuur.

IN

BIJZONDERE VOORWAARDEN

Geef voorbeelden van voorwaarden die koper en verkoper onderling kunnen overeenkomen.

b

Is er op de verkoopfactuur sprake van bijzondere voorwaarden?

c

Wat is het verschil tussen franco thuis en af magazijn?

d

Welke betalingsvoorwaarden kun je aan een klant geven? Stel dat jij op 20xx-08-22 een factuur

er

si

e© VA

a

fv

opstelt. Verbind de juiste vervaldatum met de gegeven betaaltermijn. BETAALVOORWAARDE

Contante betaling binnen de 8 dagen

pr oe

1

LEVEL 2 THEMA 3

A

20xx-09-30

2

14 dagen na factuurdatum

B

20xx-08-30

3

30 dagen na factuurdatum

C

20xx-09-05

4

30 dagen einde maand

D

20xx-09-21

1

26

VERVALDAG

2

3

4


3

Beantwoord de onderstaande vragen. Gebruik het internet. a

Je levert op 20 september goederen aan klant KSA Nationaal. Tegen uiterlijk welke datum moet je de

IN

factuur opstellen?

Welke administratieve boete staat er op het weglaten van een verplichte melding op de factuur?

c

Ben je als handelaar verplicht om bij elke verkoop een factuur op te stellen?

d

Hoelang moet je de opgestelde verkoopfacturen bewaren voor de fiscus?

e© VA

N

b

Good to know

In een winkel hangt soms aan de kassa de mededeling: ‘Indien u een factuur vraagt voor

si

een bedrag onder de 25,00 euro, rekenen wij 5,00 euro administratiekosten aan’.

Dat mag niet. Een factuur aan een btw-plichtige klant is verplicht door de wet. Een verkoper kan dat enkel vragen wanneer een particulier om een factuur vraagt terwijl die

fv

Als je als particulier (dus niet-btw-plichtige consument) aankoopt, is de handelaar niet verplicht om een verkoopfactuur op te stellen. Toch zijn er uitzonderingen. Zoek op het internet welke uitzonderingen er zijn.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

4

er

niet wettelijk verplicht is.

27


5

Vanaf 1 januari 2026 is elektronische facturatie (e-invoicing) of digitale facturatie verplicht. Beantwoord de vragen. Gebruik het internet. a

Duid het juiste antwoord aan: elektronische facturatie is verplicht voor facturen gericht aan: de overheid (b2g) een consument (b2c)

b

Waarom is de elektronische factuur verplicht? Noteer drie redenen.

IN

een onderneming (b2b)

N

e© VA

6

Ga naar iDiddit en bekijk de video. Beantwoord de vragen. a

Is een factuur die in pdf-formaat wordt verzonden via mail een elektronische factuur? Verklaar je antwoord.

Wat is elektronische facturatie?

fv

er

b

si

pr oe

c

Welke voordelen heeft de elektronische facturatie?

THEMA 3

LEVEL 2

28


Wat is Peppol?

IN

d

Voor wie is die factuur bestemd?

b

Welke gegevens van de klant heb jij nodig om de verkoopfactuur op te stellen?

c

Tegen welke datum moet de klant de factuur uiterlijk betalen?

d

Op welke datum werden de goederen geleverd?

e

Wat heeft A.S.Adventure.edu verkocht aan klant Snow Valley?

er

si

e© VA

a

Ga naar iDiddit. Je vindt er het artikelbestand en het klantenbestand. Welke gegevens van de artikelen heb jij nodig om de verkoopfacturen op te stellen?

b

Welk btw-percentage is van toepassing op de factuur?

c

Welke btw-tarieven zijn er nog?

THEMA 3

a

LEVEL 2

pr oe

2

Bestudeer de verkoopfactuur van Explore 1. Beantwoord de volgende vragen.

fv

1

N

Explore 2— Kun jij een verkoopfactuur analyseren?

29


Geef van elk btw-tarief een voorbeeld van een product dat onderhevig is aan dat tarief.

e

Op welk bedrag wordt de btw berekend?

f

Inbegrepen of niet? Markeer.

N

IN

d

Exclusief btw betekent dat het btw-bedrag inbegrepen / niet inbegrepen is.

e© VA

Inclusief btw betekent dat het btw-bedrag inbegrepen / niet inbegrepen is. Hoeveel bedraagt de verkoopprijs inclusief btw? Verklaar dat bedrag.

h

Hoeveel bedraagt de verkoopprijs exclusief btw? Verklaar dat bedrag.

i

Reken de verkoopfactuur opnieuw uit.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

fv

er

si

g

30


Explore 3— Hoe stel je een verkoopfactuur met meerdere btw-tarieven op?

Lees het verhaal over de aankopen van Wandelsport Vlaanderen vzw bij A.S.Adventure.edu.

Beantwoord de vragen en vervolledig de factuur. Welk factuurnummer vul je in?

b

Zoek de gegevens van de klant Wandelsport Vlaanderen vzw op. 

Welke gegevens heb je nodig?

er

c

si

a

Vul die gegevens in op de factuur.

Zoek de gegevens van de artikelen op. Welke gegevens heb je nodig?

fv

Vul die gegevens in op de factuur.

Welk btw-tarief is er van toepassing is op de artikelen?

e

Werk de verkoopfactuur nu verder af.

f

Hoeveel moet klant Wandelsport Vlaanderen vzw betalen?

THEMA 3

d

LEVEL 2

pr oe

2

e© VA

N

Op 2 oktober 20xx levert A.S.Adventure.edu aan Wandelsport Vlaanderen vzw deze goederen: — 2x Kite Optics verrekijker Ursus 10x42 — 5x Bynolyt Verrekijker Shark 8x25 — 10x Sigg Drinkfles My Bottle 1L — 5x Avontuurlijk Wandelen in Vlaanderen 20 Tochten, Lannoo Op 15 oktober stelt A.S.Adventure.edu de factuur op. Ze is betaalbaar binnen de 30 dagen na factuurdatum.

IN

1

31


A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

Factuur Omschrijving

Aantal

Verkoopprijs/e

Btw-%

Totaal

Transactie Btw-%

Brutobedrag

Korting

Netto

6% 21 % Totaal

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Bedrag in euro

er

si

Terugstuurbare verpakking

Te betalen voor vervaldag

e© VA

N

Art.nr.

Vervaldatum

IN

Klantcode

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden.

fv

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

32

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Totaal in euro


Explore 4— Hoe stel je een verkoopfactuur met handelskorting op?

HANDELSKORTING

doe je om meer te kunnen verkopen. Je geeft een handelskorting bij

N

aankoop van grote hoeveelheden of aan trouwe klanten.

IN

Als leverancier kun je aan de klant een handelskorting toestaan. Dat

Good to know

e© VA

De verkoopprijzen die groothandelaars doorgeven aan hun klanten, de kleinhandelaars, zijn vaak de consumentenprijzen: de prijs die de consument, de klant van de

kleinhandelaar, moet betalen. De groothandel zal in dat geval dus korting toestaan aan zijn klant, de kleinhandel.

groothandel  kleinhandel  consument

Je werkt verder op basis van de gegevens uit Explore 3. A.S.Adventure.edu staat 15 % handelskorting toe

si

aan Wandelsport Vlaanderen vzw. Bereken:

de handelskorting op de goederen onderhevig aan 21 % btw.

b

de handelskorting op de goederen onderhevig aan 6 % btw.

fv

er

a

c

de totale handelskorting.

pr oe

BRUTO- EN NETTOBEDRAG

Brutobedrag = aantal verkochte goederen * verkoopprijs excl. btw

LEVEL 2

Nettobedrag = brutobedrag – handelskorting

THEMA 3

1

33


Bereken het nettobedrag: a

voor de goederen onderhevig aan 21 % btw.

b

voor de goederen onderhevig aan 6 % btw.

IN

2

Werk de verkoopfactuur verder af.

4

Hoeveel moet klant Wandelsport Vlaanderen vzw betalen als je een handelskorting van 15 % geeft?

N

3

A.S.Adventure.edu

info@asadventure.edu

e© VA

Wandelsport Vlaanderen vzw Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11

Klantcode

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

Vervaldatum

40008

BE0643 481 073

VF20xx-01188

20xx-10-15

20xx-11-14

Factuur Art.nr.

Omschrijving

Aantal 2 5 10 5

Btw-%

Totaal

223,14 70,25 16,49 24,52

21 % 21 % 21 % 6%

€ 446,28 € 351,25 € 164,90 € 122,60

Levering dd. 20xx-10-02

fv

Transactie

Btw-%

er

si

10031 Kit e Opt ics Verrekijker Ursus 10x42 10030 Bynolyt Verrekijker Shark 8x25 10043 Sigg Drinkfles My Bot t le 1L 10200 Avontuurlijk Wandelen in Vlaanderen

Verkoopprijs/e

Brutobedrag 122,60

21 %

962,43

Totaal

1 085,03

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

pr oe

6%

Korting

MvH

Btw

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

THEMA 3

LEVEL 2

Te bet alen voor vervaldag

34

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Totaal in euro


Explore 5— Hoe stel je een verkoopfactuur met doorgerekende kosten op?

IN

Doorgerekende kosten Als leverancier kun je kosten doorrekenen aan de klanten. Voorbeelden van doorgerekende kosten zijn transportkosten en extra verpakking zoals een kartonnen doos of kist.

si

e© VA

N

Op die kosten bereken je btw aan het laagste btw-tarief dat van toepassing is op de factuur.

er

Je werkt verder op basis van de gegevens uit Explore 4. A.S.Adventure.edu rekent 20,00 euro transportkosten aan voor de levering.

Welk btw-tarief is er van toepassing op de aangerekende transportkosten? Verklaar jouw antwoord.

pr oe

fv

a

b

Werk de verkoopfactuur verder af.

c

Hoeveel moet klant Wandelsport Vlaanderen vzw betalen als er 20,00 euro transportkosten aangerekend

THEMA 3

LEVEL 2

worden?

35


A.S.Adventure.edu

Wandelsport Vlaanderen vzw Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

40008

BE0643 481 073

VF20xx-01188

20xx-10-15

Art.nr.

Omschrijving

Aantal

Transactie

Btw-%

Levering dd. 20xx-10-02

Brutobedrag

Korting

Netto

6%

122,60

18,39

104,21

21 %

962,43

144,36

818,07

Totaal

1 085,03

162,75

922,28

Btw-%

Totaal

223,14 70,25 16,49 24,52

21 % 21 % 21 % 6%

€ 446,28 € 351,25 € 164,90 € 122,60

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Bedrag in euro

er

Te bet alen voor vervaldag

Kosten

si

Terugstuurbare verpakking

2 5 10 5

Verkoopprijs/e

e© VA

10031 Kit e Opt ics Verrekijker Ursus 10x42 10030 Bynolyt Verrekijker Shark 8x25 10043 Sigg Drinkfles My Bot t le 1L 10200 Avontuurlijk Wandelen in Vlaanderen

20xx-11-14

N

Factuur

Vervaldatum

IN

Klantcode

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden.

fv

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

36

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Totaal in euro


Explore 6— Hoe stel je een verkoopfactuur met terugstuurbare verpakking op?

IN

Terugstuurbare verpakking Terugstuurbare verpakking is verpakking waarvoor de klant een waarborg betaalt die hij Je kunt dat vergelijken met statiegeld op glazen flessen. Op terugstuurbare verpakking wordt er geen btw aangerekend.

N

terugkrijgt als hij de verpakking terugbezorgt. Denk maar aan een europallet of een gasfles.

Je werkt verder op basis van de gegevens uit Explore 5. A.S.Adventure.edu rekent 10,00 euro waarborg aan

Welk btw-tarief is van toepassing op de aangerekende waarborg? Verklaar jouw antwoord.

Op welke plaats moet de 10,00 euro waarborg op de factuur komen?

c

Hoeveel moet klant Wandelsport Vlaanderen betalen, als er 10,00 euro waarborg aangerekend wordt?

THEMA 3

b

LEVEL 2

pr oe

fv

a

er

si

e© VA

voor de krat waarin de goederen geleverd zijn.

37


Explore 7— Hoe stel je een verkoopfactuur met financiële korting op?

FINANCIËLE KORTING EN CONTANTE BETALING

betaling aan te moedigen. Je kent een korting toe wanneer de klant binnen een korte periode van bijvoorbeeld acht of tien dagen na

N

factuurdatum betaalt. Dan is er sprake van contante betaling.

IN

Financiële korting is een korting die je toestaat om een snelle

Je werkt verder op basis van de gegevens uit Explore 5 en 6. A.S.Adventure.edu kent 2 % financiële korting toe

e© VA

aan klant Wandelsport Vlaanderen vzw, mits betaling binnen de tien dagen na factuurdatum. a

Bestudeer de factuur. Op welk bedrag wordt de 2 % financiële korting berekend?

b

Wat is de uiterste betaaldatum voor klant Wandelsport Vlaanderen vzw om de financiële korting in

si

mindering te brengen?

Welke bedragen moet je optellen om de bedragen in de kolom totaal te berekenen?

d

Hoeveel moet klant Wandelsport Vlaanderen vzw betalen, als hij de factuur betaalt op de vervaldatum?

fv

er

c

Hoeveel moet klant Wandelsport Vlaanderen vzw betalen, als hij de factuur betaalt voor 20xx-10-25?

pr oe

e

Good to know In de praktijk wordt financiële korting enkel toegestaan bij b2b-klanten

THEMA 3

LEVEL 2

(business-to-business), niet aan particulieren.

38


A.S.Adventure.edu

Wandelsport Vlaanderen vzw Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

40008

BE0643 481 073

VF20xx-01188

20xx-10-15

Art.nr.

Omschrijving

Aantal

Transactie

Btw-%

Levering dd. 20xx-10-02

Brutobedrag

Korting

Netto

6%

122,60

18,39

104,21

21 %

962,43

144,36

818,07

Totaal

1 085,03

162,75

922,28

Btw-%

Totaal

223,14 70,25 16,49 24,52

21 % 21 % 21 % 6%

€ 446,28 € 351,25 € 164,90 € 122,60

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

si

Terugstuurbare verpakking

2 5 10 5

Verkoopprijs/e

e© VA

10031 Kite Optics Verrekijker Ursus 10x42 10030 Bynolyt Verrekijker Shark 8x25 10043 Sigg Drinkfles My Bottle 1L 10200 Avontuurlijk Wandelen in Vlaanderen

Btw

Totaal in euro

Bedrag in euro

er

Te betalen voor vervaldag

20xx-11-14

N

Factuur

Vervaldatum

IN

Klantcode

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. euro in mindering brengen.

fv

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

pr oe

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Explore 8— Hoe is het berekeningsschema van een verkoopfactuur opgesteld?

berekeningsschema van de verkoopfactuur op. Vink de gekozen optie aan. Tip:

Gebruik de verkoopfactuur als hulpmiddel.

THEMA 3

berekeningsschema van de verkoopfactuur aan. Kies optie 2 als je liever een uitdaging wilt. Je stelt zelf het

LEVEL 2

Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je wat ondersteuning wilt. Je vult dan het

39


Het berekeningsschema aanvullen

aantal * eenheidsprijs =

brutobedrag * handelskorting-%

transportkosten, extra verpakking

=

nettobedrag

+

=

IN

Optie 1

subtotaal subtotaal * financiële korting-%

N

+

e© VA

MvH * btw-%

=

+

+

=

te betalen bedrag voor vervaldag

Bij contante betaling: te betalen bedrag voor vervaldag –

Het berekeningsschema opstellen

aantal * eenheidsprijs =

si

Optie 2

er

brutobedrag * handelskorting-%

pr oe

fv

transportkosten, extra verpakking

=

+

=

THEMA 3

LEVEL 2

40

Bij contante betaling:

+

+

=

=

+


Explore 9— Kun je een verkoopfactuur opstellen met een rekenblad?

1

Ga naar iDiddit en download er de werkmap om een factuur op te stellen waarin een aantal zaken geauto-

Geef in cel A19 klantnummer 40003 in. Welke gegevens verschijnen automatisch?

b

Geef in cel A22 artikelnummer 10199 in. Welke gegevens verschijnen automatisch?

c

Wat is het voordeel van die automatisering?

e© VA

N

a

Pas het rekenblad aan de NBN-normen aan. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad.

si

2

IN

matiseerd zijn.

a

Geef de datum in de cellen I19 en J19 volgens de NBN-normen weer (ICT-fiche_R_08).

b

Noteer de geldbedragen in alle cellen van de kolom ‘Totaal (EUR)’, ‘Bruto’, ‘Korting’, ‘Netto’, ‘Kosten’,

er

‘Subtot’, ‘Fin.Kort’, ‘MvH’, ‘Btw’, ‘Totaal’ met twee decimalen. Gebruik een spatie als scheidingsteken na de duizendtallen (ICT-fiche_R_06). c

In cel J40 geef je het te betalen bedrag de valutanotatie waarbij ‘EUR’ achter de getallen staat (ICT-fiche_R_07).

De btw-percentages in de cellen G22 tot en met G31 moeten in een percentage, zonder cijfers na de

3

fv

d

4

Je verkoopt aan klant Beleko:

komma staan (ICT-fiche_R_09).

5 stuks art.nr. 10206 Hoe word ik Bergbewandelaar?

b

2 stuks art.nr. 10101 Tom Tailor Jumpsuit 1010158

c

Geef het artikelnummer in cel A22 en A23, de aantallen in cel H22 en H23.

THEMA 3

a

LEVEL 2

pr oe

Geef in cel A19 klantnummer 40001 in.

41


5

Geef nu de formules in om de factuur automatisch te berekenen. Volg het stappenplan.

STAPPENPLAN Stap 1:

Zorg ervoor dat het Totaal (EUR) in de cellen J22 berekend wordt. Via de vulgreep voer je die formule in tot en met cel J30.

Tip:

IN

Wat stel je vast als je de formule ingeeft?

Als je een formule wilt negeren, of in een specifieke lege cel niets wilt berekenen, dan

gebruik je de ALS-functie. Controleer of de specifieke cel leeg. Is ze niet leeg, dan voer je de

N

berekening uit met de originele formule (ICT-fiche_R_42).

Welke formule staat er voor de berekening van het brutobedrag bij 6 % btw, cel B34?

Verklaar die formule in je eigen woorden.

e© VA

Stap 2:

Bereken in cel B35 het brutobedrag van de goederen die onderhevig zijn aan 21 % btw.

Stap 3:

Geef in cel C34 de formule in om de handelskorting te berekenen. Via de vulgreep kopieer die

si

formule naar cel C35. Je moet daarvoor cel C33 absoluut maken (ICT-fiche_R_39). Bereken in cel D34 het nettobedrag. Kopieer de formule via de vulgreep naar cel D35.

Stap 5:

Bereken in cel F34 het subtotaal. Kopieer de formule via de vulgreep naar F35.

Stap 6:

Bereken in cel G34 de financiële korting. Kopieer de formule via de vulgreep naar cel G35. Denk aan

er

Stap 4:

de absolute adressering. Stap 7:

Bereken de maatstaf van heffing in cel H34 en het btw-bedrag in I34. Kopieer via de vulgreep de

fv

formules naar H35 en I35.

Stap 8:

Welke bedragen moet je optellen om het totaal te berekenen in cel J34?

pr oe

Stap 9:

Geef de formule in cel J34 in, kopieer via de vulgreep naar J35.

Bereken in cel B36 het totaal. Kopieer via de vulgreep tot aan cel J36.

Stap 10: Bereken het totaal factuurbedrag in cel J40.

THEMA 3

LEVEL 2

42

Welk bedrag moet in E42 komen? In welke cel vind je dat?

Stap 11: Zorg dat dat bedrag automatisch ingevuld wordt. Stap 12: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


1

Wat kan er allemaal fout lopen bij een levering?

2

Wat kan er allemaal fout lopen bij de facturatie?

CREDITNOTA

IN

Wat is een uitgaande creditnota?

N

Explore 10—

e© VA

Een uitgaande creditnota stel je op als je een verbetering moet

aanbrengen op een verkoopfactuur. Het bedrag van de uitgaande creditnota vermindert de verkoopfactuur.

Explore 11—

Hoe stel je een uitgaande creditnota op?

si

Op 16 oktober ontvang je de volgende mail van Snow Valley. Waar vind je de gegevens van deze factuur terug?

b

Op 17 oktober brengt Xavier Beirens de skihelm terug. Je stelt onmiddellijk de creditnota op. Het nummer

er

a

fv

van de vorige creditnota was 5.

Bericht

Opties

pr oe

Van: Xavier Beirens Xavier@SnowValley.be

Verzonden: 17 oktober Aan: facturatie@asadventure.edu

Onderwerp: Factuur VF20xx-01187

Geachte heer of mevrouw Op 5 oktober hebben wij in uw winkel onder andere vijf skihelmen van Smith Mission aangekocht. Wij hebben de factuur daarvoor ontvangen, factuur VF20xx-01187 dd. 20xx-11-10.

Met vriendelijk groet Xavier Beirens Verantwoordelijk boekhouding Snow Valley

THEMA 3

Wij brengen die helm eerstdaags naar de winkel terug. Is het mogelijk om een creditnota op te stellen?

LEVEL 2

Bij het eerste gebruik van één helm stellen wij vast dat de sluiting stuk is.

43


Good to know Als je een creditnota opstelt, ben je verplicht naar de oorspronkelijke factuur en de oorspronkelijke factuurdatum te verwijzen. Omdat een creditnota gevolgen heeft op de btw, ben je verplicht de vermelding ‘Btw terug te storten aan de Staat in de mate waarin

IN

ze oorspronkelijk in aftrek werd gebracht (art. 4 §1 3° KB nr. 4)’ te vermelden op de factuur. De berekening is identiek aan die van een factuur.

N

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5

info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Creditnota

6%

Verkoopprijs/e

Vervaldatum

Btw-%

Totaal

Retour winkel 17 oktober, sluiting stuk, Factuur VF20xx-01187 dd. 20xx-11-10

Brutobedrag

Korting

Netto

fv

Btw-%

Datum

Aantal

er

Transactie

Omschrijving

Nummer

si

Art.nr.

e© VA

2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

0,00

21 %

pr oe

Totaal

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

Te betalen voor vervaldag

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

euro in mindering brengen.

THEMA 3

LEVEL 2

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

44

Algemene voorwaarden: zie achterkant


TO THE POINT De verkoopfactuur De verkoopfactuur is een document waarop de verkoper uitrekent hoeveel de klant voor de geleverde goederen moet betalen. De verkoper stelt de factuur op en bezorgt die aan

VIDEO

IN

de koper. Het is een officiële uitnodiging om te betalen.

Wie goederen of diensten levert aan btw-plichtige ondernemingen is verplicht om daarvoor een

factuur op te stellen. Dat moet gebeuren uiterlijk de 15e van de maand, na de maand waarin je de

N

dienst of het product geleverd hebt.

Lever je aan consumenten, niet-btw-plichtige personen, dan ben je niet verplicht om een factuur op te stellen. Een kasticket volstaat dan. Er zijn daarop een aantal uitzonderingen. –

Een particulier koopt aan bij een groothandelaar.

Een particulier koopt heel grote hoeveelheden aan waardoor er een vermoeden is dat het niet voor privégebruik is.

e© VA

De verkoop of herstelling van de auto van een particulier of het onderhoud van auto’s, als de prijs inclusief btw hoger is dan 125,00 euro.

De particulier laat werken uitvoeren aan de woning.

De particulier koopt aan op afbetaling.

De particulier maakt gebruik van verhuisdiensten.

De wet legt de handelaar op om facturen zeven jaar te bewaren.

si

De algemene voorwaarden

De algemene voorwaarden, de kleine lettertjes

onderaan of op de achterzijde van de factuur, zijn

er

de spelregels tussen de verkoper en de koper. Die voorwaarden gelden voor iedereen. De algemene

voorwaarden zijn de rechten en plichten die gelden tussen de koper en de verkoper bij het aangaan

fv

van de verbintenis en ze worden opgesteld door de verkoper. De algemene voorwaarden kunnen dus

pr oe

voor elke onderneming verschillend zijn. Het is niet verplicht om de algemene voorwaarden op de factuur vermelden maar het is wel aangeraden. Als er een conflict ontstaat tussen de verkoper en de koper, bijvoorbeeld bij laattijdige betaling, kun je verwijzen naar de algemene voorwaarden. De bijzondere voorwaarden De bijzondere voorwaarden zijn de afspraken tussen de koper en de verkoper die specifiek van toepassing zijn op hun verkoopovereenkomst. Die voorwaarden kunnen dus verschillen van factuur

THEMA 3

LEVEL 2

tot factuur. De voorwaarden kunnen betrekking hebben op de levering, de betaling en de prijs.

45


Leveringsvoorwaarden: – franco thuis: de goederen worden gratis geleverd, er worden geen transportkosten aangerekend. – af magazijn: er worden kosten aangerekend voor de levering. Er zijn twee soorten betalingsvoorwaarden. Bij een contante betaling moet de klant de factuur

IN

betalen binnen de 8 à 10 dagen na factuurdatum, eventueel ontvangt hij daarvoor een financiële

korting. Bij een betaling op termijn krijgt de klant betalingsuitstel om de factuur te betalen, dat kan 30, 60 of 90 dagen na factuurdatum zijn.

aantal * eenheidsprijs excl. btw =

brutobedrag –

handelskorting

=

nettobedrag

+

kosten

=

subtotaal

e© VA

brutobedrag * handelskorting-%

N

Het berekeningsschema van de verkoopfactuur

transportkosten, extra verpakking

subtotaal

subtotaal * financiële korting-%

=

maatstaf van heffing

MvH * btw-%

+

btw-bedrag

+

btw-bedrag

+

terugstuurbare verpakking

=

te betalen bedrag voor vervaldag

financiële korting

si

Bij contante betaling: te betalen bedrag voor vervaldatum – financiële korting

De kosten (extra verpakking, transportkosten) bereken je aan het laagste btw-tarief dat

er

van toepassing is op de factuur. De leverancier kan die doorrekenen aan de klanten, dat heet doorgerekende kosten. Terugstuurbare verpakking is verpakking waarvoor je een waarborg vraagt aan de klant, die krijgt hij terug als hij de verpakking terugbezorgt. Op terugstuurbare verpakking

fv

wordt er geen btw aangerekend. De btw wordt berekend op de maatstaf van heffing. De uitgaande creditnota

Een uitgaande creditnota is een document dat de verkoper opstelt om de verkoopfactuur te

pr oe

verbeteren. Op een uitgaande creditnota staan dezelfde verplichte vermeldingen als op de factuur. Alleen wordt het woord factuur vervangen door creditnota. Bij het opstellen van de creditnota verwijs je naar de oorspronkelijke factuur en factuurdatum. De btw-wetgeving verplicht je om de mededeling ‘Btw terug te storten aan de Staat in de mate waarin ze oorspronkelijk in aftrek werd gebracht’ (art. 4 §1 3°

THEMA 3

LEVEL 2

KB nr. 4)’ op de creditnota te vermelden.

46

De berekening is identiek als die van een factuur.


Action 1— Ken jij de belangrijkste begrippen om een

e© VA

N

IN

verkoopfactuur op te stellen?

Combineer het begrip met de juiste omschrijving. BEGRIP 1

OMSCHRIJVING

Maatstaf van

A

heffing

Korting die tot doel heeft meer te verkopen. Die korting sta je bijvoorbeeld toe aan trouwe klanten of bij aankoop in grote hoeveelheden.

Financiële korting

B

Het bedrag zonder aftrek van kortingen.

3

Terugstuurbare

C

Korting die bedoeld is om een snelle betaling aan te moedigen.

si

2

verpakking 4

Transportkosten

D

Een vergoeding die je aanrekent om de goederen te leveren tot

er

bij de klant. Daarop bereken je het laagste btw-tarief dat van toepassing is op de factuur.

Handelskorting

E

pr oe

Extra verpakking

F

Dat is de belasting op de toegevoegde waarde. Het is een belasting die geheven wordt bij elke levering van een product of dienst.

Brutobedrag

8

btw-tarief dat van toepassing is op de factuur.

G

Dat is verpakking zoals een europallet of een bierkrat. De klant betaalt een waarborg die hij terugkrijgt als hij de verpakking terugbezorgt. Op die verpakking wordt geen btw aangerekend.

Btw

H

Over dat bedrag bereken je de btw. Het is het totaal van de brutoprijs – handelskorting + extra kosten, verminderd met de financiële korting.

9

Nettobedrag

1

2

I

3

4

Dat is het brutobedrag verminderd met de handelskorting.

5

6

7

8

9

LEVEL 2

7

terugsturen. Op de verpakking bereken je de btw aan het laagste

THEMA 3

6

Verpakking die je doorrekent aan de klant, zoals een kartonnen doos, een kist of petflessen. De klant kan de verpakking niet

fv

5

47


Action 2— Kun jij verkoopfacturen opstellen? Stel de facturen op basis van de volgende gegevens op. Neem er op nieuw het klantenbestand bij en zoek de bijzondere voorwaarden op: handelskorting, financiële korting en de betalingstermijn. Op 15 oktober 20xx kocht klant Fiets! de volgende goederen in de winkel: –

20 stuks Leyzne Fietsverlichting Lite Drive 1000x

30 stuks Leyzne Fietsverlichting Laser Drive

50 stuks Leyzne Fietsverlichting Led Ktv Drive Rear

IN

a

N

Je stelt de factuur op 17 oktober 20xx op.

A.S.Adventure.edu

Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Factuur Omschrijving

Factuurnummer

Aantal

Factuurdatum

Verkoopprijs/e

Vervaldatum

Btw-%

Totaal

fv

Transactie

er

si

Art.nr.

e© VA

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

Btw-% 6%

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

0,00

pr oe

21 %

Totaal

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

Te betalen voor vervaldag

THEMA 3

LEVEL 2

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden.

48

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Algemene voorwaarden: zie achterkant


b

Op 20 oktober 20xx lever je de volgende producten aan Groendienst Gent: –

5 stuks

Jack Wolfskin Broek Activate Sky Xt

3 stuks

Jack Wolfskin Fleece Scandic

2 stuks

Jack Wolfskin Schoen Force Striker Texapore Mid

Voor de levering wordt er 10,00 euro aangerekend. Je stelt de factuur onmiddellijk op.

IN

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuur Omschrijving

Btw-%

Brutobedrag

6%

Korting

0,00

Verkoopprijs/e

Btw-%

Totaal

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

er

21 %

si

Transactie

Aantal

Vervaldatum

e© VA

Art.nr.

Factuurdatum

N

Klantcode

Totaal

fv

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

pr oe

Te betalen voor vervaldag

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

3 stuks

Keen Schoen Seacamp II CNX

3 stuks

Barts Hoed Soleil Visor

10 stuks Deuter Accessoire Raincover III

Je stelt de factuur op 22 oktober 20xx op.

LEVEL 2

Op 20 oktober koopt klant klant Chirojeugd Vlaanderen in de winkel:

THEMA 3

c

Algemene voorwaarden: zie achterkant

49


A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

Factuur Omschrijving

Aantal

Verkoopprijs/e

Btw-%

Totaal

Transactie

Btw-% 6%

Brutobedrag

Korting

Netto

0,00

21 %

Terugstuurbare verpakking

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

Bedrag in euro

er

Te betalen voor vervaldag

Kosten

si

Totaal

e© VA

N

Art.nr.

Vervaldatum

IN

Klantcode

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden.

fv

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

50

Algemene voorwaarden: zie achterkant


d

Klant Fitality Club bestelt als relatiegeschenk: –

100 stuks Roxy Sporttas Celastial World

150 stuks Dopper Drinkfles Dopper Insulated 580 ml

De goederen worden geleverd op 22 oktober 20xx. Op 24 oktober stel jij de factuur op. De goederen worden geleverd op een pallet, je vraagt

IN

daarvoor 15,00 euro waarborg.

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11

Klantcode

Btw-nummer

Factuurnummer

Art.nr.

Omschrijving

Btw-%

Korting

0,00

21 % Totaal

Netto

Vervaldatum

Kosten

Subtotaal

Verkoopprijs/e

Fin. Korting

Btw-%

MvH

Totaal

Btw

Totaal in euro

er

6%

Brutobedrag

Aantal

si

Transactie

Factuurdatum

e© VA

Factuur

N

info@asadventure.edu

fv

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

pr oe

Te betalen voor vervaldag

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

THEMA 3

LEVEL 2

Algemene voorwaarden: zie achterkant

51


e

Klant Wijnegem Bicycle Club bestelt: –

20 stuks Agu Race Schoen R 600 Dial

30 stuks Abus Fietshelm Pedelec 2.0 Ace

10 stuks Vaude Jas Escape Bike Light

3 boeken Elmar Centrale en Oostelijke Pyreneeën Deel 2 Ariège en Pyrénées

De bestelling wordt geleverd op 23 oktober 20xx, de factuur wordt onmiddellijk meegegeven. Voor de

IN

levering wordt er 10,00 euro aangerekend.

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

info@asadventure.edu

Btw-nummer

Factuur Art.nr.

Omschrijving

6% 21 %

Verkoopprijs/e

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

fv

Totaal

Aantal

er

Btw-%

Factuurdatum

Vervaldatum

Btw-%

Totaal

si

Transactie

Factuurnummer

e© VA

Klantcode

N

Tel. + 32 3 480 55 11

MvH

Btw

Totaal in euro

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

pr oe

Te betalen voor vervaldag

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

THEMA 3

LEVEL 2

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

52

Algemene voorwaarden: zie achterkant


f

KSA National koopt op 23 oktober 20xx in de winkel: –

3 stuks

Garmin GPS-fietscomputer Edge Explore

1 boek

Mythische Trektochten in de Wereld

De factuur wordt onmiddellijk opgesteld.

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Factuurnummer

Omschrijving

Transactie

Btw-%

Brutobedrag

Korting

Netto

6% 21 %

Btw-%

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Totaal

Btw

Totaal in euro

Bedrag in euro

er

Te betalen voor vervaldag

Verkoopprijs/e

si

Totaal Terugstuurbare verpakking

Aantal

e© VA

Art.nr.

Vervaldatum

N

Factuur

Factuurdatum

IN

A.S.Adventure.edu

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. EUR in mindering brengen.

fv

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

pr oe

Algemene voorwaarden: zie achterkant

Action 3— Kun jij verkoopfacturen opstellen met een rekenblad?

Zorg ervoor dat de blancofactuur behouden blijft. Kopieer daarvoor de verkoopfactuur die je moet maken naar een nieuw werkblad (ICT-fiche_R_02).

b

Gebruik het nummer van de verkoopfactuur als naam.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 3

a

LEVEL 2

Stel de verkoopfacturen uit Action 2 op met een rekenblad. Vertrek vanuit de blancofactuur van Explore 9.

53


Action 4— Kun jij uitgaande creditnota’s opstellen? Stel de uitgaande creditnota’s op. Klant Fitality Club stuurt op 20xx-10-26 de pallet terug. Je stelt onmiddellijk de creditnota op.

IN

a

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11

Klantcode

Btw-nummer

N

info@asadventure.edu

Nummer

Datum

Art.nr.

Omschrijving

6% 21 %

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Verkoopprijs/e

Fin. Korting

Btw-%

MvH

Totaal

Btw

Totaal in euro

0,00

fv

Totaal

Brutobedrag

er

Btw-%

Aantal

si

Transactie

e© VA

Creditnota

Vervaldatum

Terugstuurbare verpakking

Bedrag in euro

pr oe

Te betalen voor vervaldag

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

THEMA 3

LEVEL 2

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

54

Algemene voorwaarden: zie achterkant


b

Chirojeugd Vlaanderen stuurt op 20xx-10-28 de drie zonnehoeden van Barts terug wegens een productiefout. Je stelt op 29 oktober de creditnota op.

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5

info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Nummer

Factuurdatum

Creditnota

Transactie

Btw-%

Korting

Netto

0,00

21 % Totaal

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

er

Terugstuurbare verpakking

Verkoopprijs/e

Btw-%

Totaal

MvH

Btw

Totaal in euro

si

6%

Brutobedrag

Aantal

N

Omschrijving

Vervaldatum

e© VA

Art.nr.

IN

2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11

fv

Te betalen voor vervaldag

Bedrag in euro

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden.

pr oe

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

THEMA 3

LEVEL 2

Algemene voorwaarden: zie achterkant

55


Action 5— Kun jij uitgaande creditnota’s opstellen met een rekenblad?

1

Vertrek vanuit de blancoverkoopfactuur die je in Explore 9 gebruikt hebt. Kopieer de blanco verkoop-

2

Geef dat werkblad de naam CN blanco.

3

Pas de opmaak van de factuur als volgt aan. Volg het stappenplan.

IN

factuur naar een nieuw werkblad.

Wijzig in cel H2 de naam FACTUUR in CREDITNOTA.

Stap 2:

In cel H18 wijzig je Factuur in Creditnota.

Stap 3:

Voeg de cellen A47 tot en met J47 samen.

Stap 4:

e© VA

Stap 1:

N

STAPPENPLAN

Geef er de verplichte mededeling ‘BTW terug te storten aan de Staat in de mate waarin ze oorspronkelijk in aftrek werd gebracht’ (art. 4 §1 3° KB nr. 4). Lettertype Calibri, lettergrootte 9 pt, cursief, tekst gecentreerd.

4

Stel de creditnota’s uit Action 4 op met het rekenblad. Zorg ervoor dat de blanco creditnota behouden blijft. Kopieer daarvoor de creditnota die je moet maken, naar een nieuw werkblad. Voor de naam van het werkblad gebruik je het nummer van de creditnota.

6

Voor de aantallen plaats je een minteken.

7

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

er

si

5

BREAKING NEWS

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

fv

1

56


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan de verplichte elementen op een factuur opsommen.

2

Ik kan de verplichte elementen op een factuur aanduiden.

3

Ik kan het begrip algemene factuurvoorwaarden omschrijven. Ik kan de algemene factuurvoorwaarden interpreteren.

5

Ik kan het begrip bijzondere voorwaarden omschrijven.

6

Ik kan een eenvoudige verkoopfactuur opstellen.

7

Ik kan een verkoopfactuur met meerdere btwtarieven opstellen.

Ik kan een verkoopfactuur met handelskorting opstellen.

Ik kan een verkoopfactuur met doorgerekende

er

9

si

8

e© VA

4

EXTRA OEFENMATERIAAL

IN

1

KAN BETER

N

JA

kosten opstellen. 10

Ik kan een verkoopfactuur met financiële

fv

korting opstellen.

Ik kan een uitgaande creditnota opstellen.

THEMA 3

LEVEL 2

pr oe

11

57


LEVEL 3

IN

Hoe zien de balans en de resultatenrekening eruit?

Bekijk de cartoon. Wat zie je?

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

fv

er

si

e© VA

1

N

INTRO

58

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe zien de balans en resultatenrekening eruit?


Explore 1— Wat is het verschil tussen schulden en bezittingen?

Lees de situatie van Emiel Lathouwers.

IN

1

Noteer alle bezittingen en schulden in de tabel.

EMIEL LATHOUWERS

SCHULDEN

SCHULDEN

LEVEL 3

BEZITTINGEN

A.S.ADVENTURE.EDU

THEMA 3

fv

er

si

BEZITTINGEN

pr oe

2

e© VA

N

Emiel Lathouwers, oprichter van A.S.Adventure.edu, woont met zijn gezin in een woning waarvoor hij en zijn echtgenote een lening hebben aangegaan. Op zijn bankrekening staat 125 000,00 euro. Zelf rijdt hij met een BMW X5, zijn vrouw rijdt met een Audi A3. Hij heeft 350 000,00 euro van zijn spaarcenten in zijn onderneming gestopt. In ruil daarvoor kreeg hij aandelen. Met zijn inbreng kocht Emiel het volgende: een magazijn, een vrachtwagen, een voorraad goederen en een volledig ingerichte winkel. Om dat alles te kunnen betalen heeft de onderneming nog een lening moeten aangaan.

59


Explore 2— Wat is een balans?

e© VA

N

IN

Emiel Lathouwers stopte 350 000,00 euro van zijn eigen spaarcenten in zijn zaak. Na vijf jaar werken heeft het bedrijf de volgende zaken: – gebouw € 375 000,00 – vrachtwagen € 175 000,00 – voorraad goederen € 89 000,00 – nog te betalen facturen aan leveranciers € 35 000,00 – meubilair winkelinrichting € 110 000,00 – geld op de zichtrekening € 156 000,00 – geld in de kassa € 450,00 – nog te ontvangen van klanten (vordering, tegoed) € 57 000,00 – schuld aan bank € 577 450,00

Plaats alle bezittingen en schulden van A.S.Adventure.edu in de tabel. Bereken het totaal.

b

Wat stel je vast?

si

a

er

A.S.ADVENTURE.EDU

BEZITTINGEN EN VORDERINGEN

BEDRAG

IN EURO

BEDRAG

OMSCHRIJVING

IN EURO

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

fv

OMSCHRIJVING

EIGEN VERMOGEN EN SCHULDEN

60

TOTAAL

TOTAAL


Balans Een balans geeft voor een bepaald ogenblik een overzicht van: —

de werkmiddelen – bezittingen en vorderingen – van een onderneming de actiefzijde,

de financieringsmiddelen – het eigen vermogen en de schulden – van een onderneming,

IN

de passiefzijde.

N

Explore 3— Welke begrippen staan er op een balans?

Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je een uitdaging wilt. Kies optie 2 als je liever wat onder-

Optie 1

e© VA

steuning wilt. Vink de gekozen optie aan. Internet

Beantwoord de volgende vragen. Gebruik het internet. Wat is een balans?

b

Wat staat er op de linkerzijde van de balans?

Wat staat er op de rechterzijde van de balans?

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

c

fv

er

si

a

61


d

Op de balans vind je begrippen. Vul het begrip in of verklaar het begrip. BEGRIP Kapitaal

OMSCHRIJVING

IN

Financieringsbronnen

De bezittingen en de vorderingen die op de actiefzijde van de balans staan.

Werkmiddelen die op lange termijn worden gebruikt in het bedrijf zoals

N

e© VA

gebouwen, meubilair of machines. Die heten ook de bedrijfsmiddelen of investeringsgoederen.

Rollend materieel

Werkmiddelen die regelmatig omgezet worden in geld. Ze blijven maar korte tijd

Handelsvorderingen

in de onderneming.

si

Tekst

fv

Optie 2

er

Het saldo op de bankrekeningen en het geld in de kas.

Ga naar iDiddit. Lees er de tekst met betrekking tot de begrippen die op een balans staan. Beantwoord daarna

pr oe

de vragen. a

Wat is een balans?

THEMA 3

LEVEL 3

b

62

Wat staat er op de linkerzijde van de balans?


Wat staat er op de rechterzijde van de balans?

d

Combineer de begrippen uit de linkerkolom met de omschrijvingen uit de rechterkolom.

IN

c

OMSCHRIJVING

Handelsvordering

1

A

N

BEGRIP

De bezittingen en de vorderingen die op de actiefzijde van de

2

Rollend materieel

3

Werkmiddelen

e© VA

balans staan.

B

Het saldo op de rekeningen en het geld in de kas.

C

Een schematisch overzicht van de bezittingen, de vorderingen en de schulden van een onderneming op een bepaald moment.

4

Financieringsbronnen

Werkmiddelen die op lange termijn in het bedrijf worden

D

gebruikt zoals gebouwen, meubilair of machines. Dat noemt men ook de bedrijfsmiddelen of investeringsgoederen.

Liquide middelen

5

E

Werkmiddelen die regelmatig omgezet worden in geld. Ze

6

si

blijven maar korte tijd in de onderneming.

Balans

F

Die staan op de passiefzijde van de balans en verklaren hoe de onderneming de werkmiddelen financiert.

Vaste activa

G

Dat is de waarde van de bestelwagens, heftrucks, bedrijfs-

er

7

wagens … in de boekhouding.

Vlottende activa

H

De inbreng van de eigenaar in de zaak.

9

Kapitaal

I

Een tegoed (vordering) op klanten is het geld dat het bedrijf nog

2

3

4

5

6

7

8

9

LEVEL 3

1

moet innen van de klanten.

THEMA 3

pr oe

fv

8

63


Explore 4— Hoe stel je een balans op? xxx Alle balansposten in de balans beginnen met een hoofdletter.

Je schrijft geen EUR of euro bij de bedragen.

Je noteert alles bedragen met twee decimalen.

Je noteert de eenheden van de bedragen netjes onder elkaar.

N

1

IN

Tips om een balans op te stellen

Je mag niet zelf kiezen hoe je een balans opstelt. Een balans heeft een vaste indeling.

e© VA

Bekijk aandachtig het onderstaande voorbeeld. Verfijn de gegevens uit Explore 2. a

Plaats de bedragen onder de juiste noemer. Je stelt de balans op 31 december op.

b

Maak de tussentotalen van vaste activa, vlottende activa, eigen vermogen en schulden.

c

Maak het totaal van de actief- en passiefzijde. Balans op

ACTIEF VASTE ACTIVA

EIGEN VERMOGEN

Machines Meubilair

er

Rollend materieel

Kapitaal

si

Gebouwen

VREEMD VERMOGEN

Voorraden

Schulden op > 1 jaar

fv

VLOTTENDE ACTIVA

Handelsgoederen

Vorderingen op ten hoogste één jaar

pr oe

Handelsvorderingen

Kredietinstellingen Schulden op ≤ 1 jaar Leveranciers

Liquide middelen Bank Kas

THEMA 3

LEVEL 3

TOTAAL ACTIEF

64

TOTAAL VERMOGEN

PASSIEF


Rangschikking actief- en passiefzijde Op de actiefzijde maak je een onderscheid tussen vaste activa en vlottende activa. Je rangschikt de actiefzijde volgens liquiditeit: hoe snel kun je er geld voor krijgen? Hoe sneller iets in geld omzetbaar is, hoe lager het op de actiefzijde staat. Op de passiefzijde is er een onderscheid tussen eigen vermogen en vreemd vermogen. Daar

IN

gebruik je een andere manier van rangschikken gebaseerd op de vraag: hoe snel moet iets

terugbetaald worden? Hoe vlugger de schuld terugbetaald moet worden, hoe lager de schuld

Wat staat links op de balans?

3

Wat staat rechts op de balans?

Is de balans in evenwicht?

5

Waarom moet een balans in evenwicht zijn?

THEMA 3

4

LEVEL 3

pr oe

fv

er

si

e© VA

2

N

op de passiefzijde moet staan.

65


Explore 5— Winst of verlies? Lees het verhaal van Eline.

N

Eline Truyen, marketingverantwoordelijke van A.S.Adventure.edu, steunt De Warmste Week. Daarvoor organiseert ze een familiedag voor het personeel. Door allerlei activiteiten te organiseren in het thema ‘circus’ hoopt ze een mooi bedrag te kunnen schenken aan het project. Dit zijn de gegevens waarover Eline beschikt. – factuur voor de huur van de circustent, circusmateriaal – inkomsten verkoop wafels – opbrengst fotobooth – inkomsten verkoop drank – kasticket voor de aankoop van grimeermateriaal – inkomsten uit allerlei activiteiten – kasticket voor de aankoop ingrediënten wafels – factuur voor de aankoop van frisdrank en bieren – huur stoelen

IN

1

e© VA

Vul de tabel in zodat je het resultaat kunt berekenen.

si

2

er

KOSTEN

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

fv

OMSCHRIJVING

66

€ 720,00 € 540,00 € 400,00 € 1 240,00 € 75,00 € 680,00 € 70,00 € 620,00 € 250,00

BEDRAG IN EURO

OPBRENGSTEN OMSCHRIJVING

BEDRAG IN EURO


3

Hoeveel kan Eline schenken aan het project?

Explore 6— Wat zijn kosten en opbrengsten?

IN

© BELGA

opbrengsten. Plaats de begrippen in de juiste kolom. Kies uit:

N

Een onderneming heeft niet alleen bezittingen, vorderingen en schulden. Ze heeft ook heel wat kosten en

machines – verkopen van handelsgoederen – saldo op ING-rekening –

e© VA

aankopen handelsgoederen – lening op tien jaar bij KBC – schuld tegenover leverancier Adidas – brandstof vrachtwagen – bedrijfswagen directeur – telefoonrekening –

ontvangen interest op ING-rekening – verzekeringspolis bedrijfswagen

PASSIEF

er

si

ACTIEF

OPBRENGSTEN

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

fv

KOSTEN

67


Explore 7— Hoe deel je kosten en opbrengsten in? KOSTEN

Bedrijfskosten zijn de kosten die een onderneming dagelijks handelsgoederen, elektriciteit, huur van een magazijn, het loon van personeel, onderhoud en herstellingen aan machines, verzekeringen … Financiële kosten zijn kosten die ontstaan wanneer er geld

IN

maakt om te kunnen werken, bijvoorbeeld het aankopen van

N

verhandeld wordt, bijvoorbeeld de betaling van interest op leningen, een korting die een klant krijgt als hij contant betaalt, bankkosten … Niet-recurrente kosten zijn kosten die niet gewoonlijk voorkomen

e© VA

en dus eerder uitzonderlijk zijn. Het gaat om alle kosten die niet tot

de normale bedrijfsactiviteit behoren. Bijvoorbeeld schade aan een

voertuig die niet door de verzekering terugbetaald wordt, de verkoop van een gebruikte machine met verlies, een kastekort … Die niet-

recurrente kosten kunnen van bedrijfsaard of financiële aard zijn. Dezelfde indeling vind je ook terug bij de opbrengsten.

Deel de volgende kosten van A.S.Adventure.edu in. Kies uit:

si

loonkost winkelbediende – aankoop kampeermateriaal – huurkosten winkel – betaalde interest op lening voor inrichting winkels – verzekering bedrijfswagen – aankoop kopieerpapier –

er

aankoop Explore More-klantenkaarten – bankkosten ING – winkeldiefstal – kost beheer website

pr oe

fv

Bedrijfskosten:

THEMA 3

LEVEL 3

Financiële kosten:

68

Niet-recurrente kosten:


Explore 8— Hoe stel je een resultatenrekening op? Je stelt een resultatenrekening steeds op dezelfde manier op. Noteer de kosten en opbrengsten van kleding-

€ 14 400,00 € 30 000,00 € 75 000,00 € 1 800,00 € 200,00 € 3 000,00 € 50,00 € 35,00 € 540,00 € 157 000,00

Dit & Dat

Dit & Dat

Dit & Dat

N

huurkosten winkel personeelskosten verkoper aankoop kleding interest op lening diefstal ter waarde van elektriciteit en verwarming aankoop klantenkaarten bankkosten gsm-abonnement verkoop kleding

e© VA

– – – – – – – – – –

IN

zaak Dit & Dat op de resultatenrekening.

DIENSTEN EN DIVERSE GOEDEREN

Diensten en diverse goederen zijn alle aankopen die noodzakelijk zijn om de onderneming te doen functioneren. Denk daarbij aan

elektriciteit, brandstof voor voertuigen, verzekeringen, reclame …

er

Bedrijfskosten

si

KOSTEN

A Handelsgoederen

OPBRENGSTEN

Bedrijfsopbrengsten Omzet

B Diensten en diverse

fv

goederen

C Bezoldigingen

E Andere bedrijfskosten

Andere bedrijfsopbrengsten

F Niet-recurrente

Niet-recurrente bedrijfsopbrengsten

Financiële kosten

Financiële opbrengsten

Totaal van de kosten

Totaal van de opbrengsten

WINST

VERLIES

LEVEL 3

bedrijfskosten

THEMA 3

pr oe

D Afschrijvingen

69


TO THE POINT DE BALANS Een balans geeft de toestand weer op een bepaald ogenblik. Het is een momentopname en geeft een overzicht van:

VIDEO

de bezittingen en vorderingen of werkmiddelen van een onderneming, de actiefzijde,

het eigen vermogen en de schulden of de financieringsmiddelen van een onderneming,

IN

de passiefzijde.

Het actief en het passief staan niet los van elkaar maar zijn met elkaar verbonden. Elk element op de actiefzijde (bijvoorbeeld gebouw, machine) werd betaald met een element op de passiefzijde

N

(bijvoorbeeld kapitaal, lening). De balans moet in evenwicht zijn. Het totaal van de actiefzijde moet gelijk zijn aan het totaal van de passiefzijde.

e© VA

De datum waarop je de balans opstelt, schrijf je bovenaan in het midden van de balans. Elke onderneming moet minstens een keer per jaar een balans opstellen. BALANS DATUM

LINKS

maak je een opsomming van alle bezittingen

RECHTS

maak je een opsomming van alle schulden

en tegoeden van een onderneming.

van de onderneming aan de eigenaar (eigen

vermogen) of aan derden (vreemd vermogen).

= de werkmiddelen van de onderneming

= de financieringsmiddelen van de

(wat heeft de onderneming met haar vermogen

onderneming

(waar haalde de onderneming haar vermogen)

si

gedaan)

= het actief van de onderneming

er

TOTAAL ACTIEF

= het passief van de onderneming TOTAAL PASSIEF

=

fv

Er is in de wet een verplichte indeling vastgelegd voor de balans. De actiefzijde van een balans Op de actiefzijde maak je een onderscheid

pr oe

tussen vaste activa en vlottende activa. Je rangschikt de actiefzijde volgens liquiditeit: Hoe snel is iets omzetbaar in geld? Eenvoudiger gezegd: Hoe snel kun je er geld voor krijgen? Hoe sneller iets in geld omzetbaar is, hoe lager het op de actiefzijde staat. Een voorbeeld: het geld dat in je kas zit, heb je onmiddellijk. Een handelspand omzetten in geld neemt veel meer tijd in beslag.

LEVEL 3

middelen die voor lange tijd (meer dan een jaar) aanwezig zijn in de onderneming. De meest

THEMA 3

Onder de vaste activa worden de investeringsgoederen of bedrijfsmiddelen geplaatst: de werk-

dingen waar je als onderneming in moet investeren.

70

voorkomende rubriek is daar: materiële vaste activa, zoals gebouwen, meubilair en rollend materieel. Materieel betekent dat je de dingen kunt zien en vastnemen, ze zijn tastbaar. Het zijn duurzame


Bij de vlottende activa staan de werkmiddelen die voortdurend veranderen (vlotten). Bij de vlottende activa staan onder andere volgende rubrieken: —

voorraden: de voorraden van onder andere grondstoffen en handelsgoederen,

vorderingen op ten hoogste één jaar: de vorderingen (tegoeden) die binnen een jaar geïnd worden, zoals

IN

de vordering op handelsdebiteuren (klanten), —

liquide middelen: financiële middelen die onmiddellijk beschikbaar zijn, zoals tegoeden op bankrekeningen en in kas.

N

De passiefzijde van een balans Op de passiefzijde is er een onderscheid tussen eigen vermogen en vreemd vermogen.

Daar gebruik je een andere manier van rangschikken gebaseerd op de vraag: Hoe snel moet iets

terugbetaald worden? Hoe vlugger de schuld terugbetaald moet worden, hoe lager de schuld op de

e© VA

passiefzijde moet staan. Het loon van je personeel, bijvoorbeeld, moet snel betaald worden. Een

lening die je aangaat om een gebouw te financieren, wordt meestal op lange termijn terugbetaald (tien jaar of meer). Het kapitaal dat de eigenaar in de zaak stopt, wordt pas terugbetaald als de onderneming stopt. Daarom staat het bovenaan op de passiefzijde.

Het eigen vermogen is het privévermogen van de ondernemer dat hij in de onderneming heeft ingebracht. Het is het kapitaal van de onderneming.

Bij vreemd vermogen vind je de schulden van de onderneming aan derden. Het bevat de twee rubrieken: schulden op meer dan een jaar (de schulden die niet binnen het jaar volledig terugbetaald moeten worden, zoals leningen) en schulden op minder dan een jaar (de schulden die binnen het jaar

er

si

vervallen, zoals de schuld tegenover leveranciers, personeel en de overheid). Balans op

ACTIEF

VASTE ACTIVA

Gebouwen

PASSIEF EIGEN VERMOGEN Kapitaal

fv

Machines Meubilair

pr oe

Rollend materieel

VLOTTENDE ACTIVA

VREEMD VERMOGEN

Voorraden

Schulden op >1 jaar

Handelsgoederen

Vorderingen op ten hoogste één jaar Handelsvorderingen

Liquide middelen

Krediet­instellingen Schulden op ≤ 1 jaar Leveranciers Schulden overheid Schulden personeel

Kas TOTAAL ACTIEF

TOTAAL PASSIEF

THEMA 3

LEVEL 3

Bank

71


DE RESULTATENREKENING Indeling van de kosten Kosten en opbrengsten kunnen heel verschillend zijn. Er is daarom in de wet een vaste indeling bepaald. Het verschil tussen kosten en opbrengsten is het resultaat.

IN

Bedrijfskosten zijn kosten die een onderneming dagelijks maakt om te kunnen werken, bijvoorbeeld het aankopen van handelsgoederen, de huur van een handelspand of de loonkosten van het personeel.

N

Financiële kosten zijn kosten die ontstaan wanneer geld wordt verhandeld zoals de betaling van interest op een lening, korting voor een klant als hij contant betaalt of bankkosten.

e© VA

Niet-recurrente kosten zijn kosten die uitzonderlijk voorkomen. Het gaat om alle kosten die niet tot de normale bedrijfsactiviteit behoren. Bijvoorbeeld schade aan een voertuig die niet terugbetaald wordt door de verzekering, een kastekort, kosten die voortkomen naar aanleiding van diefstal. Die niet-recurrente kosten kunnen van bedrijfsaard of financiële aard zijn Dezelfde indeling vind je ook terug bij de opbrengsten. De resultatenrekening

Het hoofddoel van elke onderneming is winst maken. Om te weten of er winst is, kijk je naar het verschil tussen kosten en opbrengsten. Is de opbrengst groter dan de kost, dan maakt de

si

onderneming winst. Is de opbrengst kleiner dan de kost, dan maakt de onderneming verlies. Kosten en opbrengsten worden samengebracht in een

resultatenrekening. De resultatenrekening geeft je een

er

overzicht van kosten, opbrengsten en winst of verlies.

Een resultatenrekening is geen momentopname, maar een weergave van een hele periode, meestal één jaar. Je ziet

fv

welke kosten en opbrengsten het bedrijf heeft gehad om

pr oe

tot zijn winst of verlies te komen.

KOSTEN

OPBRENGSTEN

Bedrijfskosten

Bedrijfsopbrengsten

A Handelsgoederen

Omzet

B Diensten en diverse goederen C Bezoldigingen

THEMA 3

LEVEL 3

D Afschrijvingen

72

E Andere bedrijfskosten

Andere bedrijfsopbrengsten

F Niet-recurrente bedrijfskosten

Niet-recurrente bedrijfsopbrengsten

Financiële kosten

Financiële opbrengsten

Totaal van de kosten

Totaal van de opbrengsten

WINST

VERLIES


Action 1— Actief of passief bepalen Staan de volgende gegevens op de actiefzijde (A) of passiefzijde (P) van de balans? Noteer telkens ook onder

OMSCHRIJVING

A OF P

De voorraad

N

handelsgoederen

Het nettoloon dat de onderneming nog aan zijn

rekening van de onderneming

si

Het ingebrachte kapitaal

e© VA

personeel moet betalen

Het tegoed op de KBC-

RUBRIEK

IN

welke rubriek.

Het bedrag dat klant Fiets!

er

nog moet betalen

fv

Het kantoormeubilair

pr oe

Het bedrag dat de onder-

neming nog aan KBC moet betalen in verband met een lening

Het bedrag dat de onderneming nog aan de leveranciers

De te betalen btw

THEMA 3

Het wisselgeld in de kassa

LEVEL 3

moet betalen

73


1

Geef een synoniem voor vreemd vermogen.

2

Kruis aan onder welke rubriek van de balans de gegevens behoren.

OMSCHRIJVING

IN

Action 2— De juiste rubriek bepalen

VASTE

VLOTTENDE

EIGEN

VREEMD

ACTIVA

ACTIVA

VERMOGEN

VERMOGEN

onderneming De auto’s in de showroom van een

e© VA

garage

Het kapitaal dat de ondernemer ter beschikking heeft gesteld voor zijn onderneming

De lening die de garagehouder is

aangegaan om een nieuwe garage te financieren

De bestelwagen waarmee de goede-

si

ren naar de klant worden gebracht De vordering op klanten

er

Het bedrag dat de onderneming nog moet betalen aan de belastingen

De schulden tegenover leveranciers

fv

De verschuldigde lonen tegenover het personeel

pr oe

De showroom van een garage

De brug in de werkplaats van een

THEMA 3

LEVEL 3

garage

74

N

Het geld op de zichtrekening van de


Action 3— Een balans opstellen Bakkerij Painture stelt de volgende gegevens op 30 juni ter beschikking. Verwerk alle gegevens in de balans.

Balans op

ACTIEF

IN € 22 500,00 € 4 500,00 € 50 750,00 € 225 000,00 € 1 250,00 € 12 500,00 € 3 450,00 € 300 000,00 € 58 000,00 € 3 800,00 € 135 000,00

PASSIEF

EIGEN VERMOGEN

si

VASTE ACTIVA Gebouwen

Kapitaal

er

Machines Meubilair

€ 75 000,00 € 1 750,00

N

– – – – – – – – – –

winkelinrichting geld in kas de bestelwagen waarmee bestellingen naar klanten (restaurants) worden gebracht te betalen aan leveranciers saldo op de KBC-rekening het gebouw waarin de bakkerij is gevestigd vorderingen op bedrijven die dagelijks broodjes bestellen voorraad grondstoffen de te betalen btw lening voor de aankoop van het gebouw en winkelinrichting machines en ovens loon waar de winkelbediende en bakker nog recht op hebben geld dat de eigenaars in de zaak hebben geïnvesteerd

e© VA

– – –

Rollend materieel

VREEMD VERMOGEN

Voorraden

Schulden op > 1 jaar

fv

VLOTTENDE ACTIVA

pr oe

Grondstoffen

Vorderingen op ten hoogste één jaar Handelsvorderingen

Liquide middelen Bank

Kredietinstellingen Schulden op ≤ 1 jaar Leveranciers Schulden overheid Schulden personeel

TOTAAL VERMOGEN

THEMA 3

TOTAAL ACTIEF

LEVEL 3

Kas

75


Action 4— Een balans opstellen met een rekenblad In Action 3 heb je de balans opgesteld op papier. Je kunt dat ook doen met een rekenblad. Raadpleeg indien nodig de ICT-fiches van rekenblad.

IN

STAPPENPLAN Open een nieuw document.

Stap 2:

Plaats het werkblad in landscape (liggend). (ICT-fiche_R_23)

Stap 3:

Je hebt vier kolommen nodig: Kolom A, B, C en D. Geef in cel A1 ‘ACTIEF’ in, in cel D1 ‘PASSIEF’.

Stap 4:

Pas de kolombreedte van kolom A en kolom C aan naar 6 cm. (ICT-fiche_R_16)

Stap 5:

Voeg de cellen B1 en C1 samen. (ICT-fiche_R_14)

Stap 6:

Geef de tekst ‘Balans 30 juni’ in. Lijn die tekst links uit. (ICT-fiche_R_12)

Stap 7:

Breng de actiefzijde in orde. Geef de volgende tekst in: Cel A2: VASTE ACTIVA

Cel A3: Gebouwen

Cel A4: Machines

Cel A5: Meubilair

Cel A6: Rollend materieel

Cel A8: VLOTTENDE ACTIVA

Cel A9: Voorraden

Cel A10: Grondstoffen

Cel A12: Vorderingen op ten hoogste één jaar

Cel A13: Handelsvorderingen

Cel A15: Liquide middelen

Cel A16: Bank

Cel A17: Kas

Cel A19: TOTAAL

si

er

Stap 8:

e© VA

N

Stap 1:

Vul de elementen van de passiefzijde in: Cel C2: EIGEN VERMOGEN

Cel C3: Kapitaal

Cel C8: VREEMD VERMOGEN

Cel C9: Schulden op meer dan één jaar

Cel C10: Kredietinstellingen

Cel C12: Schulden op ten hoogste één jaar

Cel C13: Leveranciers

Cel C14: Schulden overheid

Cel C15: Schulden personeel

Cel C19: TOTAAL

pr oe

fv

Stap 9:

Zet cel A1, A2, A8, A19, C2, C8, C19 en D1 in het vet. Doe dat in één keer. (ICT-fiche_R_04)

Stap 10: Breng nu de lijnen van de balans aan. (ICT-fiche_R_13) Stap 11: Kolom B en D lijn je in één keer rechts uit. (ICT-fiche_R_04 en fiche_R_12)

THEMA 3

LEVEL 3

Stap 12: In kolom B en D moeten de getallen volgens de NBN-normen worden weergegeven. Let erop dat de

76

getallen twee cijfers na de komma hebben. Doe dat in één keer. (ICT-fiche_R_06) Stap 13: Zet de cellen B19 en D19 in één keer in het vet. Stap 14: Zet de cellen B2, B8, D2 en D8 in één keer in het vet en cursief.


Stap 15: Voeg de cellen A9 en B9 samen, lijn links uit en zet cursief. Kopieer de opmaak voor de cellen A12 en B12; A15 en B15. (ICT-fiche_R_17) Stap 16: Voeg de cellen C9 en D9 samen, lijn links uit en zet cursief. Dezelfde opmaak geldt voor de cellen C12 en D12. Doe dat in één keer.

e© VA

N

IN

Heb je alles goed uitgevoerd? Dan krijg je het volgende resultaat:

Stap 17: Geef in cel B2 de formule in om het totaal van de vaste activa te berekenen. (ICT-fiche_R_25)

si

Stap 18: Geef in cel B8 de formule in om het totaal van de vlottende activa te berekenen. (ICT-fiche_R_25) Stap 19: Geef in cel B19 de formule in om het totaal van het actief te berekenen. (ICT-fiche_R24) Stap 20: Doe hetzelfde voor de passiefzijde. Geef de formule in om het totaal eigen vermogen (cel D2), het

er

totaal vreemd vermogen (cel D8) en het totaal passief (cel D19) te berekenen. Stap 21: Om te voorkomen dat je per ongeluk getallen invoert in de cellen met formules, moeten je die cellen beveiligen. Je mag enkel gegevens invoeren in de cellen B3 tot B6, B10, B13, B16, B17 op de actief-

fv

zijde. Op de passiefzijde is dat in de cellen D3, D10 en D13 tot D15. (ICT-fiche_R_38)

Stap 22: Geef nu de bedragen van de elementen van de balans van Action 3 in.

© Shutterstock / PixieMe

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

Stap 23: Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

77


Action 5— Kosten en opbrengsten 1

Wat zijn kosten en opbrengsten voor A.S.Adventure.edu? Welke elementen staan op de actief- en welke op de passiefzijde? Zet de volgende elementen in de juiste kolom. Kies uit:

IN

het geld in de kassa – de lening bij Argenta voor een bestelwagen – de aankoop van reisboeken – de gasrekening – de aankoop van laptops voor de bedienden – de verkoop van fietshelmen –

klein bureaumateriaal – te betalen RSZ – kartonnen dozen om onlinebestellingen te versturen –

N

het brutoloon van directeur Femke Kelchtermans – voorraad fietshelmen

OPBRENGSTEN

Wat hoort niet thuis in het rijtje?

fv

2

er

si

KOSTEN

PASSIEF

e© VA

ACTIEF

Markeer.

b

Leg uit waarom die niet past.

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

a

78

aankopen handelsgoederen – verkopen handelsgoederen – voorraad handelsgoederen

aankopen handelsgoederen – huur – gsm-rekening – verkopen handelsgoederen

aankopen handelsgoederen – meubilair – kapitaal – lening


IN NIET-RECURRENTE OPBRENGSTEN

FINANCIËLE OPBRENGSTEN

N

BEDRIJFSOPBRENGSTEN

NIET-RECURRENTE KOSTEN

FINANCIËLE KOSTEN

e© VA

BEDRIJFSKOSTEN

Deel de kosten en opbrengsten van A.S.Adventure.edu juist in.

De aankoop van schrijfgerei voor kantoor en winkels De waterrekening De verkoop van tenten

Betalingskorting van leverancier Jack Wolfskin

er

Tekort in de kassa

si

Extra opbrengst van de verkoop van een machine

De jaarlijkse kost van de zichtrekening bij ING

fv

Brutoloon van bediende Jinte Schrooten

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

3

rollend materieel – voorraad handelsgoederen – handelsdebiteuren – leveranciers

79


Action 6— Een resultatenrekening opstellen

– – –

N

KOSTEN

er

Bedrijfskosten

A Handelsgoederen

OPBRENGSTEN

Bedrijfsopbrengsten Omzet

fv

B Diensten en diverse goederen C Bezoldigingen

pr oe

D Afschrijvingen

E Andere bedrijfskosten

Andere bedrijfsopbrengsten

F Niet-recurrente bedrijfskosten

Niet-recurrente

Financiële opbrengsten

LEVEL 3

Totaal van de kosten

Totaal van de opbrengsten

THEMA 3

bedrijfsopbrengsten

Financiële kosten

WINST

VERLIES

80

&

Cookies Cloud

e© VA

– – – – – – – –

lonen € 40 000,00 aankoop computers, laptops en toebehoren € 220 000,00 huur winkel € 14 000,00 betaalde interesten op een lening € 1 100,00 verzekering bedrijfswagen € 990,00 brandstof bedrijfswagen € 2 400,00 onderhoud winkel € 840,00 gas en elektriciteit € 1 600,00 water € 240,00 verkoop computers, laptops en toebehoren € 400 000,00 publiciteit € 3 000,00 betalingskorting ontvangen van leveranciers € 290,00 de zaakvoerder had een auto-ongeval, niet alle schade werd vergoed door de verzekeringsmaatschappij € 8 500,00

si

– –

IN

Plaats de kosten en opbrengsten van computerwinkel ‘Cookies & Cloud’ op de resultatenrekening.


BREAKING NEWS Ga naar het iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan het begrip ‘balans’ omschrijven.

2

Ik kan de begrippen op de balans toelichten.

3

Ik kan het begrip ‘actief’ omschrijven.

4

Ik kan het begrip ‘passief’ omschrijven.

5

Ik kan een eenvoudige balans opstellen.

6

Ik kan bepalen wat actief of passief is.

7

Ik kan kosten en opbrengsten in de juiste

er

rubriek indelen.

si

1

8

KAN

BETER

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan bepalen wat actief, passief, kosten of opbrengsten zijn.

Ik kan een eenvoudige resultatenrekening

fv

9

THEMA 3

LEVEL 3

pr oe

opstellen.

81


LEVEL 4

IN

Welke verschillen zijn er tussen een eenmanszaak en een vennootschap? INTRO

Mikaeli en Thijs waren in hun jeugd buurjongens. Ze hebben allebei een technische richting

N

1

gestudeerd en beiden hebben later een eigen onderneming opgericht. Wanneer ze elkaar jaren

Mikaeli: Thijs: Mikaeli: Thijs:

Hoi Thijs. Hoe gaat het? Goed. En met jou? Prima. Hoe gaat het met je zaak? Ik moest helaas met mijn bakkerij stoppen. Daardoor heb ik wat problemen gehad. Maar ik blijf niet bij de pakken zitten en ik ben een nieuwe onderneming aan het oprichten. Wat is er gebeurd? Ik had net geïnvesteerd in nieuw materiaal toen mijn twee grootste klanten hun openstaande schulden niet meer konden betalen. Daardoor kon ik op mijn beurt mijn leveranciers niet betalen. En aangezien ik een eenmanszaak had, was ik onbeperkt aansprakelijk. Ze hebben dus mijn televisie, mijn privéwagen en het geld van mijn privéspaarrekening in beslag genomen. Dat is minder leuk. En hoe zul je het met je nieuwe onderneming aanpakken? Mijn nieuwe onderneming is een vennootschap. Zo is mijn privébezit ten minste beschermd. Dat is een goed idee. Dat biedt je meer bescherming en je hebt een voordeliger belastingtarief.

fv

er

si

Mikaeli: Thijs:

e© VA

later weerzien, praten ze over hun ondernemingen. Lees een stukje uit het gesprek.

pr oe

Mikaeli: Thijs:

Mikaeli:

Wat was het probleem bij Thijs?

3

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 3

LEVEL 4

2

82

Welke ondernemingsvormen zijn er?


Explore 1— Wat is het verschil tussen een natuurlijk persoon en een rechtspersoon?

IN

Good to know Zoals je weet, heb je als burger binnen onze maatschappij een hele hoop rechten en

plichten. Zo mag de politie jou niet willekeurig opsluiten, heb je recht op onderwijs en titel ‘persoon’.

N

moet je de wegcode respecteren. Wie rechten en plichten heeft, krijgt in de wetgeving de

Is de klasgenoot die naast je zit, een persoon? Leg uit.

2

Je mag een boom niet zomaar beschadigen of kappen. Is een boom dan ook een persoon volgens het recht? Waarom (niet)?

si

Bestudeer de volgende twee facturen.

Aan wie of wat is de factuur gericht?

b

Is de ontvanger een natuurlijk persoon of een rechtspersoon?

fv

er

a

pr oe

3

e© VA

1

Julian Ade Dorpstraat 29 3665 AS

xx

a b

THEMA 3

LEVEL 4

20xx-06-13

83


N

IN

20xx-10-01

e© VA

a b

Natuurlijke personen en rechtspersonen

Niet alleen mensen van vlees en bloed hebben rechten en plichten, ook de school heeft rechten en plichten. Als de school een internetaansluiting en gsm-abonnement koopt, dan is de school verplicht daarvoor te betalen. Als jij een bank beschadigt, dan heeft de school het recht een schadevergoeding te eisen. Dat geldt ook voor bedrijven. Stel dat je gsm het na twee weken begeeft, dan is het bedrijf verplicht je een nieuwe te bezorgen. Het zijn niet

si

de eigenaars van het bedrijf die daartoe verplicht zijn. Het bedrijf zélf heeft die verplichting. Met andere woorden, de school of het bedrijf zullen zo nodig voor de rechtbank moeten verschijnen.

er

Naast natuurlijke personen (dragers van rechten en plichten die van vlees en bloed zijn) zijn er dus ook fictieve dragers van rechten en plichten die door natuurlijke personen opgericht

fv

worden, rechtspersonen.

4

Stel dat de klant Base niet betaalt. Hoe kan een fictieve persoon als Base dan toch een zaak laten

THEMA 3

LEVEL 4

pr oe

bepleiten voor de rechtbank?

84


Organen van de rechtspersoon Rechtspersonen lijken bijzonder hard op natuurlijke personen: ze worden geboren (opgericht), trouwen (fuseren), krijgen kinderen (dochterondernemingen) en sterven (ontbinden). Omdat ze zelf echter geen mond of oren hebben, moeten natuurlijke personen hen altijd vertegenwoordigen. Die mensen vormen de organen van het bedrijf zoals de

IN

zaakvoerder of de raad van bestuur. Als de school voor de rechtbank komt, zal de directeur rekening van school Y’.

N

het woord nemen en zeggen: ‘Mijn naam is meneer X, en ik spreek hier in naam van en voor

Explore 2— Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en

e© VA

een vennootschap?

Ondernemingsvormen

Bij de oprichting van een zaak moet je een ondernemingsvorm kiezen. Je kunt kiezen om als natuurlijk persoon een zaak te starten waarbij je in eigen naam en voor eigen rekening contracten met je leveranciers en klanten sluit. Dat is een eenmanszaak. Je kunt ook een vennootschap oprichten. Dan is het de rechtspersoon die contracten afsluit met klanten en leveranciers waarbij jij als zaakvoerder de vennootschap vertegenwoordigt. De bekendste

THEMA 3

LEVEL 4

pr oe

fv

er

si

vormen van vennootschappen zijn een bv en een nv.

85


Wat zijn de verschillen tussen een eenmanszaak en een vennootschap? Gebruik het internet. Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je een uitdaging wilt. Kies optie 2 als je liever wat ondersteuning wilt. Vink de gekozen optie aan. Optie 1

Tabel invullen

EENMANSZAAK

NADELEN

e© VA

N

VOORDELEN

IN

Vul de voor- en nadelen van een eenmanszaak en vennootschap in.

si

er

VENNOOTSCHAP

VOORDELEN

fv

pr oe LEVEL 4 THEMA 3 86

NADELEN


Optie 2

Kenmerken combineren

Combineer de voor- en nadelen met de juist ondernemingsvorm. VOORDELEN

NADELEN

IN

Eenmanszaak Vennootschap

VOORDELEN Je hebt geen businesspartner nodig. Je kunt zelf snel beslissen.

B

Je bent zelf meestal slechts beperkt aansprakelijk.

C

Je boekhouding is relatief eenvoudig. Je voert een enkelvoudige boekhouding.

D

Je financiële risico’s zijn beperkter.

E

Er is geen verplicht minimumkapitaal.

F

Je kunt rekenen op je businesspartner voor financiële middelen en voor advies.

G

Je fiscale statuut is voordeliger. Je betaalt het voordelige tarief van de vennootschapsbelasting

e© VA

(20-25 %).

Je kunt vrij eenvoudig en goedkoop starten.

si

H

N

A

NADELEN

Er is meestal een voldoende aanvangsvermogen (bv, cv) of minimumkapitaal (nv) nodig bij de start.

J

Je bent zelf voor alles aansprakelijk, m.a.w. je bent onbeperkt aansprakelijk.

K

Je hebt meer boekhoudkundige verplichtingen en papierwerk; je moet o.a. een dubbele boekhouding

fv

er

I

voeren.

Je draagt zelf alle financiële risico’s.

pr oe

L

M

Voor heel wat beslissingen zijn er vaste procedures. Je werkt dus minder flexibel.

N

De opstartprocedure is complexer en duurder. Je moet voor de oprichting van de meeste vennootschapsvormen naar de notaris.

O

Alle inkomsten van je onderneming worden belast in jouw personenbelasting. Dat tarief is hoger dan de vennootschapsbelasting en kan tot 50 % gaan.

LEVEL 4

Wil je later je zaak overlaten, dan is dat niet zo eenvoudig als bij een vennootschap.

THEMA 3

P

87


Explore 3— Welke soorten vennootschappen bestaan er? Oprichtingsakte Om de meeste vennootschappen op te richten moet je langs bij de notaris. Die zal de

IN

oprichtingsakte opstellen. Het belangrijkste onderdeel van de oprichtingsakte zijn de

statuten. In de statuten leg je de basisregels voor je vennootschap vast zoals het doel van de vennootschap, het aantal aandelen of wie de vennootschap mag vertegenwoordigen. Daarin

1

N

bepaal je ook je vennootschapsvorm, waaronder de bv en nv de bekendste zijn.

Onderzoek het onderscheid tussen een bv en een nv. Je kunt kiezen uit twee opties. Kies optie 1 als een

Optie 1

e© VA

uitdaging wilt. Kies optie 2 als je liever wat ondersteuning wilt. Vink de gekozen optie aan. Internet

Gebruik het internet om de verschillen op te zoeken. Optie 2

Presentatie

Ga naar iDiddit. Je vindt er een presentatie die je helpt om de verschillen op te zoeken.

si

Good to know

Als je binnen de drie jaar failliet gaat, moet je via jouw financieel plan aantonen dat het

er

aanvangsvermogen volstond. Als dat niet zo was, kun je aansprakelijk gesteld worden

fv

(oprichtersaansprakelijkheid).

Vul de tabel aan en kruis aan wat van toepassing is.

pr oe

2

Afkorting voluit

LEVEL 4 THEMA 3

NV

Minimumaantal

1

1

oprichters

Meer dan 1

Meer dan 1

Minimum in

18 550,00 euro

18 550,00 euro

te brengen

61 500,00 euro

61 500,00 euro

startkapitaal

88

BV

Voldoende aanvangsvermogen in

Voldoende aanvangsvermogen in

functie van wat je nodig hebt.

functie van wat je nodig hebt


BV

NV

Toegestane vormen

Inbreng in kapitaal

Inbreng in kapitaal

van inbreng

Inbreng in natura

Inbreng in natura

Inbreng van nijverheid / te

Inbreng van nijverheid / te

leveren arbeid (als andere

leveren arbeid (als andere

Oprichting

Onbeperkt

Onbeperkt

Beperkt

Beperkt

Onderhandse akte

Onderhandse akte

Authentieke akte

Authentieke akte

Aandelen kunnen altijd vrij

aandelen

overgedragen worden.

Aandelen kunnen altijd vrij overgedragen worden.

e© VA

Overdraagbaarheid

IN

aandeelhouders dat toelaten) Inbreng van knowhow

N

Aansprakelijkheid

aandeelhouders dat toelaten) Inbreng van knowhow

Aandelen kunnen vrij

overgedragen worden als dat in de

overgedragen worden als dat in de

statuten staat.

statuten staat.

Aandelen kunnen enkel

Aandelen kunnen enkel

overgedragen worden mits

overgedragen worden mits

toestemming van voldoende

toestemming van voldoende

andere aandeelhouders.

andere aandeelhouders.

Standaard eenhoofdig bestuur

Standaard eenhoofdig bestuur

Uitzonderlijk enige bestuurder

Uitzonderlijk enige bestuurder

Individueel handelende

Individueel handelende

bestuurders (beperkt overleg

bestuurders (beperkt overleg

si

Bestuur

Aandelen kunnen vrij

tussen de bestuurders) Collegiaal bestuursorgaan

er

tussen de bestuurders)

Collegiaal bestuursorgaan

fv

Good to know

Velen onder jullie zijn lid van een sportclub of

pr oe

een jeugdbeweging. De meeste verenigingen zijn vzw’s. Zo een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) bestaat uit een groep natuurlijke personen of rechtspersonen die een maatschappelijk of sociaal doel nastreven. Om een vzw op te richten heb je ten minste twee personen nodig. De vzw is ook een rechtspersoon. Dat betekent dat de vzw zelf rechten en plichten heeft. De leden van de vzw beschikken over een beperkte aansprakelijkheid. In tegenstelling tot bijvoorbeeld inbreng van startkapitaal. Er zijn wel een aantal boekhoudkundige verplichtingen. Een vzw mag zeker winst maken, maar mag die winst niet uitkeren aan de leden. Ze moeten de winst in de vzw investeren.

© Shutterstock / Thomas Dekiere

THEMA 3

LEVEL 4

de nv vereist de oprichting van een vzw geen

89


Explore 4— Wat is het verschil tussen rechtsbekwaam en rechtsonbekwaam?

MORE

MORE

MORE

RECHTSBEKWAAM

betekent dat je houder bent van rechten. In België heeft in principe iedereen – ook een minderjarige – bepaalde rechten, zoals het recht

In deze gevallen ben je niet (meer) rechtsbekwaam. —

Je staat onder een bewindvoerder. Die wordt door de

N

op een naam, mening, eigendom of op privacy.

IN

Als je een onderneming wilt starten, moet je rechtsbekwaam zijn. Dat

vrederechter aangesteld wanneer meerderjarige personen door

e© VA

hun gezondheidstoestand niet in staat zijn om zelf hun belangen (bv. eigendom verkopen, lening afsluiten) te beheren. —

Je bent wettelijk of gerechtelijk onbekwaam verklaard.

Dat gebeurt door een uitspraak van de rechtbank bij zware

criminelen. Zo kunnen ondernemers hun rechten om te handelen afgenomen worden na bijvoorbeeld meerdere frauduleuze faillissementen.

fv

er

si

Zijn minderjarigen – jongeren die nog geen 18 jaar oud zijn – rechtsbekwaam? Gebruik het internet.

pr oe

Explore 5— Wat is het verschil tussen beperkte en onbeperkte aansprakelijkheid?

THEMA 3

LEVEL 4

1

90

In de Intro maakte je kennis met Thijs. Beantwoord de vragen. a

Welke ondernemingsvorm had Thijs gekozen voor zijn eerste zaak?

b

Welk nadeel ondervond hij toen zijn zaak failliet ging?


Bekijk de cartoons. Cartoon 2

e© VA

N

IN

Cartoon 1

Welke cartoon hoort bij de situatie van Thijs?

b

Gaat het om beperkte aansprakelijkheid of onbeperkte aansprakelijkheid? Waarom?

c

Welke situatie wordt in cartoon 1 uitgebeeld?

d

Wat is het grote voordeel daarvan?

fv

er

si

a

pr oe

2

LEVEL 4

Welke ondernemingsvormen genieten van beperkte aansprakelijkheid?

THEMA 3

e

91


Good to know Ook bij beperkte aansprakelijkheid moet je voorzichtig zijn om je privévermogen niet over de figuurlijke muur – die je tegen de schuldeisers van je onderneming beschermt – te werpen.

IN

Stel dat de zaak van Thijs opnieuw in de problemen komt en de bank geen nieuwe lening meer wil geven, dan zou hij het geld van zijn privébankrekening in de onderneming kunnen stoppen om een faillissement te voorkomen. Of hij zou de privéwoning als

waarborg aan de bank kunnen geven voor de terugbetaling van de lening. De muur is dus

3

N

maar zo sterk als je hem als ondernemer zelf maakt.

Veronderstel dat jij samen met een goede vriend een verkoopcontract met een handelaar afsluit

e© VA

voor een bedrag van 20 000,00 euro. In dat contract kan de verkoper vermelden dat er hoofdelijke aansprakelijkheid is. Wat betekent dat? Markeer het juiste antwoord. Gebruik indien nodig het internet. Wanneer die 20 000,00 euro niet betaald wordt, kan de

verkoper enkel van jou / van zowel jou als van je vriend de volledige 20 000,00 euro opeisen. Wanneer de verkoper die 20 000,00 euro aan jou vraagt, laat de wet niet / wel toe, dat jij nadien de helft van jouw vriend terugeist. Wordt hoofdelijke aansprakelijkheid niet / wel

overeengekomen in het contract, dan is de prestatie

si

deelbaar / niet-deelbaar en moet de verkoper bij beide vrienden het geld opvragen. Dat laatste heet dan

er

deelbaarheid.

fv

TO THE POINT

Als startende ondernemer kies je als ondernemingsvorm wellicht tussen de eenmanszaak en de vennootschap. In het eerste geval start de natuurlijke persoon zelf een commerciële

pr oe

activiteit op. In het tweede geval wordt eerst een rechtspersoon opgericht die vervolgens de commerciële activiteiten in eigen naam voor z’n rekening neemt.

VIDEO

De voordelen van een eenmanszaak —

Je kunt op een snelle en weinig formele manier beslissingen nemen.

Je beslist zelf of en hoeveel je van de winst na belasting in de zaak investeert. rechtsbekwaam en -onbekwaam ook opnemen in ttp & begrippenlijst

THEMA 3

LEVEL 4

Rechtsbekwaam

92

Dit betekent dat je houder bent van rechten. In België heeft in principe iedereen bepaalde rechten, ook minderjarigen. Voorbeelden hiervan zijn het recht op een naam, recht op een mening, recht op eigendom, recht op privacy, ... Een minderjarige heeft geen handelingsbekwaamheid, waardoor hij geen onderneming kan oprichten. Er zijn beperkte administratieve en boekhoudkundige verplichtingen.


De nadelen van een eenmanszaak —

Je bent onbeperkt aansprakelijk en staat met je volledige persoonlijke vermogen in voor de verbintenissen van de onderneming.

Het voortbestaan van de onderneming hangt van jou af.

Alle inkomsten van de onderneming worden belast

IN

via jouw personenbelasting. Er is geen aparte fiscale aangifte of aanslag voor de eenmanszaak. —

Het fiscale statuut is nadeliger, aangezien je via de personenbelasting wordt belast. Het hoogste

De voordelen van een vennootschap

N

percentage is 50 %.

Voor bepaalde vennootschapsvormen geldt een beperkte aansprakelijkheid.

Het belastbaar resultaat wordt belast in het stelsel van de vennootschapsbelasting.

Alle afspraken tussen partners die samenwerken in de zaak, staan duidelijk op papier.

De vennootschap biedt een aantal interessante mogelijkheden om vóór het overlijden een goede

e© VA

opvolgingsregeling uit te dokteren. De nadelen van een vennootschap —

Voor heel wat beslissingen gelden vaste procedures. Dat werkt dus minder flexibel.

Er zijn meer juridische en administratieve verplichtingen, wat meer kosten met zich meebrengt. De oprichting is voor de meeste vennootschapsvormen door diverse wettelijke verplichtingen duurder dan het starten met een eenmanszaak. Voor de oprichting van een vennootschap moet een notaris een authentieke akte opstellen.

Er zijn strengere boekhoudkundige verplichtingen.

Bij een vennootschap is er een minimumkapitaal of voldoende aanvangsvermogen nodig.

si

er

De meest populaire vennootschappen zijn de naamloze vennootschap (nv) en de besloten vennootschap (bv). Bij een nv bedraagt het minimumkapitaal 61 500,00 euro. Bij een bv volstaat het om in te brengen wat je nodig denkt te hebben. Dat heet dan ‘voldoende aanvangsvermogen’. Naast de inbreng van kapitaal, of geld, kun je bij een vennootschap ook een inbreng in natura doen,

fv

wat betekent dat je goederen zoals een laptop of auto kunt inbrengen. Daarnaast is er bij de bv ook de mogelijkheid om je kennis of je arbeid in te brengen in plaats van kapitaal, dat is inbreng van

pr oe

nijverheid of knowhow.

Wanneer je hoofdelijk aansprakelijk bent, kunnen de schuldeisers de gehele schuld bij een persoon opeisen, ook al bestaat de onderneming uit meerdere personen (schuldenaars). Indien je in het contract laat opnemen dat de prestatie (schuld) deelbaar is, dan moet de schuldeiser bij alle partijen

THEMA 3

LEVEL 4

het geld opvragen.

93


Action 1— Ken jij de verschillende ondernemingsvormen? Zijn de stellingen juist of fout? Kruis aan en verbeter de foute stellingen.

a

Een eenmanszaak heeft een voordeliger belastingtarief dan een bv.

N

b De formaliteiten voor de boekhouding en de administratie zijn strenger bij een eenmanszaak dan bij een vennootschap.

e© VA

c

In een eenmanszaak kan meer dan een persoon werken.

d Het faillissement bij een eenmanszaak kan ook zware financiële

si

gevolgen voor de eigenaar hebben.

er

e Wanneer twee mensen samen een bv willen oprichten, moeten ze beiden

fv

geld inbrengen.

pr oe

f Enkel bij de nv is er een minimumkapitaal vereist, bij de bv is dat niet het geval.

THEMA 3

LEVEL 4

94

g

Enkel de nv kan haar aandelen op de beurs verkopen.

FOUT

IN

JUIST


Action 2— Wat is de Kruispuntbank van Ondernemingen?

a

Bij wie moet je je als onderneming inschrijven?

b

Waar zal je onderneming dan ingeschreven worden?

IN

Bestudeer de onderstaande infographic.

fv

er

si

e© VA

N

Infographic 1: Welke stappen moet u ondernemen bij oprichting van uw eigen zaak?

THEMA 3

Bron: economie.fgov.be

LEVEL 4

pr oe

1

95


2

Surf via iDiddit naar de website van de FOD Economie. Beantwoord de volgende vragen. a

Wat zijn de belangrijkste taken van het ondernemingsloket? Noteer er vier.

IN

N

b

e© VA

Wat is de Kruispuntbank van Ondernemingen?

Action 3— Welke ondernemingsvorm kies je?

si

Kun jij de beste vennootschapsvorm kiezen? Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 als je graag wat

Optie 1

er

ondersteuning wilt. Kies optie 2 als je liever een uitdaging wilt. Vink de gekozen optie aan. Optie 2

a

Lees de volgende situaties.

a

Lees de volgende situatie.

b

Kies telkens de juiste vennootschapsvorm.

b

Kies telkens de juiste vennootschapsvorm.

fv

Zoek eerst op wat de ‘maatschap’ en de

eenmanszaak – naamloze vennootschap –

‘coöperatieve vennootschap’ inhouden.

pr oe

besloten vennootschap

c

Waarom kies je die vorm?

Situatie 1

eenmanszaak – naamloze vennootschap – besloten vennootschap – maatschap – coöperatieve vennootschap c

Waarom kies je die vorm?

Sergio H. en Jeroen M. willen samen een nieuw restaurant opstarten. Sergio heeft geld en wil 100 000,00 euro inbrengen. Jeroens hotdogverkoop was mislukt en hij heeft dus niet zoveel

LEVEL 4

Vorm:

Vorm:

Reden:

Reden:

THEMA 3

geld. Hij kan wel alledaagse dingen koken en wil dus zijn knowhow inbrengen.

96


Situatie 2

Marie heeft een chocolaterie in Mol. Ze heeft twee kinderen, 22 en 23 jaar oud. Ze wil nu acht van de tien aandelen op hun naam zetten, maar het nog steeds alleen voor het zeggen hebben. Ze wil de aandelen binnen de familie houden.

Vorm:

Reden:

Reden:

e© VA

N

IN

Vorm:

Situatie 3

Een tiental eigenaars van maïsvelden willen een vereniging opstarten met een eerder gemeenschappelijk doel, namelijk de maïsoogst ophalen in Vlaanderen

si

zodat de vennootschap die aan de fabrikanten kan verkopen.

Reden:

THEMA 3

LEVEL 4

pr oe

fv

er

Vorm:

97


Action 4— Wat doet een vzw? MORE MORE

RE

MO Ga naar iDiddit. Je vindt er een filmpje over het Natuurhulpcentrum. Beantwoord de vragen. a

Waarom koos het Natuurhulpcentrum er in 1981 voor om zijn feitelijke vereniging in een vzw te

IN

veranderen? Op iDiddit vind je nog extra info over het verschil.

Wat is het grootste nadeel van de omschakeling naar een vzw?

c

Waarom werd voor het logo van het Natuurhulpcentrum een uil gebruikt?

d

Hoeveel mensen zijn in het Natuurhulpcentrum tewerkgesteld?

e

Waar haalt het centrum zijn werkmiddelen?

e© VA

N

b

si

Action 5— Kun je de ondernemingsvorm opzoeken?

er

Surf via het iDiddit naar de website van de Kruispuntbank van Ondernemingen. Zoek de ondernemingsvorm van de volgende ondernemingen op.

b

Noteer twee ondernemingen uit jouw omgeving, hun ondernemingsnummer en hun ondernemingsvorm.

fv

a

NAAM

Torfs, L.

0404.054.092

A.S.Adventure.edu Service Center

0832.679.276

Neopaul Signs bv

0424.747.360

Colruyt Group

0400.378.485

RSCA Events

0434.805.171

Broederlijk Delen

0418.088.113

pr oe LEVEL 4 THEMA 3 98

ONDERNEMINGSNUMMER

RECHTSVORM


IN

© Shutterstock / Imladris

e© VA

N

© Shutterstock / Imladris

© Werner Lerooy

BREAKING NEWS

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

si

1

er

CHECKLIST

fv

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de begrippen ‘natuurlijk persoon’ en

pr oe

1

JA

‘rechtspersoon’ toelichten.

2

Ik kan het verschil tussen een eenmanszaak en vennootschap toelichten.

3

Ik kan het verschil tussen rechtsbekwaamheid en rechtsonbekwaamheid toelichten.

4

Ik kan het verschil tussen beperkte en

Ik kan kenmerken van een bv en nv toelichten.

6

Ik kan het verschil tussen hoofdelijke aansprakelijkheid en deelbaarheid toelichten.

THEMA 3

5

LEVEL 4

onbeperkte aansprakelijkheid toelichten.

99


LEVEL 5

IN

Welke wettelijke verplichtingen zijn er voor de boekhouding en de jaarrekening?

1

N

INTRO

Luca heeft haar kinderdroom waargemaakt en heeft vorig jaar een kinderboetiek geopend. Ze geniet

e© VA

ervan, maar ziet er enorm tegen op om ’s avonds de administratie en de boekhouding te doen. Noteer het nummer bij de juiste documenten. aankoopfacturen

leveranciersfiches

verkoopfacturen

artikelkaarten

bankafschriften

vrachtbrieven

kastickets

prijsaanvragen

pr oe

fv

er

si

klantenkaarten

THEMA 3

LEVEL 5

2

100

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke wettelijke verplichtingen zijn er voor de boekhouding?

offertes


Explore 1— Uit welke onderdelen bestaat een jaarrekening? Jaarrekening

een resultatenrekening,

een toelichting en

een sociale balans.

N

een balans,

In Level 3 maakte je kennis met de balans en de resultatenrekening. Wat staat er in elk onderdeel?

e© VA

1

IN

Een jaarrekening bestaat uit:

JAARREKENING

ONDERDEEL

INHOUD

de balans

er

si

de resultatenrekening

fv

Toelichting en sociale balans In de toelichting staat er bijkomende informatie over de rubrieken van de balans en

pr oe

resultatenrekening.

In de sociale balans staat specifieke informatie over het personeelsbestand en -verloop en de

THEMA 3

LEVEL 5

opleidingsactiviteiten van de werknemers.

101


a

Bestudeer de toelichting en de sociale balans van die onderneming.

b

Markeer de informatie: 

die in de toelichting staat, in het groen;

die in de sociale balans staat, in het rood.

mers ijdse werkne

volt elde aantal Het gemidd

IN

Ga naar iDiddit. Je vindt er een jaarrekening.

s

Het opleidingsniveau van de vrouwelijke werknemer

Het aantal aandelen

pitaal

ltijdse

De personeelskosten voor de dee werknemers

e© VA

De aanschaffingsw aarde van de beste lwagen die de firma tijdens het hu idige boekjaar heef t aangeschaft.

in verband met het ka

N

2

Explore 2— Welk model van de jaarrekening moet

een onderneming neerleggen volgens de boekhoudwetgeving?

Vennootschappen

si

Het is voor de meeste ondernemingen niet alleen verplicht, maar ook gewoon verstandig om een boekhouding waaronder een jaarrekening bij te houden. De jaarrekening moet jaarlijks worden neergelegd ten laatste zeven maanden na het einde van het boekjaar. De groottecriteria van de

er

onderneming bepalen welk model van de jaarrekening ze moet neerleggen. Drempelwaarden voor kleine en grote vennootschappen zijn: personeelsbestand: 50 VTE (voltijdse equivalenten),

omzet excl. btw: 9 000 000,00 euro,

balanstotaal: 4 500 000,00 euro.

fv

pr oe

Grote vennootschap

Een vennootschap wordt als groot beschouwd indien zij ofwel twee of drie drempelwaarden overschrijdt, ofwel beursgenoteerd is. De grote vennootschappen moeten het volledige model gebruiken.

Kleine vennootschap Een vennootschap is klein indien zij maximaal een van de bovenvermelde drempelwaarden overschrijdt. De kleine (niet-beursgenoteerde) vennootschappen mogen het verkorte model gebruiken. Microvennootschap

LEVEL 5

drempelwaarden overschrijdt. De microvennootschappen mogen het micromodel gebruiken. —

personeelsbestand: 10 VTE,

THEMA 3

De microvennootschap is een kleine vennootschap die maximaal een van de onderstaande

omzet excl. btw: 700 000,00 euro,

balanstotaal: 350 000,00 euro.

102

Drempelwaarden voor een microvennootschap zijn:


Pas de bovenstaande criteria toe op de volgende voorbeelden. a

Om welk soort vennootschap gaat het als je weet dat de bedrijven niet-beursgenoteerd zijn?

b

Welke versie van de jaarrekening moet de onderneming neerleggen?

AANTAL VTE

f¸ £]e nf

20

OMZET EXCL. BTW IN

b v meeus

55

6 200 000,00

11 000 000,00

5 000 000,00

4 250 000,00

8

750 000,00

BALANSTOTAAL IN EURO

MODEL JAARREKENING

12 000 000,00

310 000,00

3 850 000,00

e© VA

SOORT VENNOOTSCHAP

103

N

EURO

Nv Jacobs

IN

BV STANS

Explore 3— Welke boekhouding moet een onderneming voeren?

si

Boekhouding

De boekhouding is hét instrument waarmee een ondernemer een goed overzicht heeft en behoudt van de financiële situatie van zijn zaak, zodat hij in staat is om de juiste beslissingen te nemen. Maar een

er

boekhouding voeren is ook een wettelijke verplichting voor zelfstandigen.

Ga naar iDiddit. Je vindt er een brochure met de boekhoudkundige verplichtingen. Bestudeer deel 1.

THEMA 3

LEVEL 5

pr oe

1

fv

Welke boekhouding je moet voeren, hangt af van de aard en de omvang van de onderneming.

103


2

Noteer in de tabel of de ondernemingen een vereenvoudigde (enkelvoudige) boekhouding of dubbele boekhouding moeten voeren. ONDERNEMING

VEREENVOUDIGDE OF DUBBELE BOEKHOUDING

De eenmanszaak van Luca uit de Intro

480 000,00 euro Nv Vermeiren met een omzet van 1 250 000,00 euro Vof Mores met een omzet van

THEMA 3

LEVEL 5

pr oe

fv

er

si

e© VA

465 000,00 euro

N

Bv Huyghe met een omzet van

IN

met een omzet van 125 000,00 euro

104


Explore 4— Welke verrichtingen vinden er plaats in een onderneming?

IN

Verrichtingen De verrichtingen die in een onderneming plaatsvinden, kun je in vier categorieën indelen: commerciële verrichtingen,

financiële verrichtingen,

investeringen,

diverse verrichtingen.

N

e© VA

Welke verrichtingen doen de werknemers van A.S.Adventure.edu? Combineer.

2

1 In mijn functie van aankoopdirectrice bij A.S.Adventure.edu heb ik net een nieuwe computer besteld om de bedrijfsadministratie uit te voeren.

Als aankoopassistent heb ik net rugzakken voor lange trektochten aangekocht. Die verkopen we dan deze lente in onze winkels van A.S.Adventure.edu.

4

si

Als directeur van de boekhouding leveranciers van de rugzakken.

er

3

betaal ik de schulden aan de

Ik heb van de directeur van de

boekhoudafdeling de opdracht gekregen om

fv

een inventaris op te maken van de voorraad.

De financiële verrichtingen richten zich

B voornamelijk op de geldzaken: betalingen

Commerciële verrichtingen zijn het belangrijkst voor een

pr oe

A onderneming. De aan- en verkoop van goederen of diensten staat centraal. Natuurlijk horen daarbij ook de contacten

en inningen. Dat gebeurt meestal met geld uit de kas of via tussenkomst van een financiële instelling.

met de klanten en de leveranciers.

De diverse verrichtingen omvatten

D allerhande bijkomende verplichtingen in het

Iedere ondernemer moet ook de

C nodige investeringen doen. Dat zijn

bedrijf, zoals afschrijvingstabellen opstellen, loondocumenten aanmaken …

meestal dure goederen die lang in de

2

3

4

THEMA 3

1

LEVEL 5

onderneming blijven.

105


Explore 5— Op welke basis worden verrichtingen geregistreerd in de boekhouding?

IN

Verantwoordingsstuk Alle ondernemingen moeten verrichtingen waar er een geldwaarde tegenover staat, registreren in

een boekhouding. Elke boeking moet gebeuren op basis van een gedagtekend verantwoordingsstuk

N

(document), waarnaar er verwezen wordt.

Noteer in de onderstaande tabel welk verantwoordingsstuk tegenover een bepaalde verrichting kan staan.

De aankoop van badpakken door A.S.Adventure.edu

VERANTWOORDINGSSTUK

e© VA

VERRICHTING

De verkoop van een skihelm in de winkel van A.S.Adventure.edu

De betaling van de elektriciteitsfactuur via

si

een bankoverschrijving

De boeking van de loonkosten

er

Explore 6— Wat zijn vormvereisten aan en de

fv

bewaringstermijnen van de boekhouding?

pr oe

Neem er opnieuw de brochure met de boekhoudkundige verplichtingen bij en bestudeerd deel 2. Beantwoord de vragen. a

De boekhouding moet alle gegevens bevatten die nodig zijn voor de fiscale verplichtingen en de controle ervan. Over welke verplichtingen gaat het?

b

Hoelang moeten de verantwoordingsstukken en de boeken bewaard blijven?

THEMA 3

LEVEL 5

106


Een onderneming moet ook jaarlijks een inventaris maken. Wat houdt dat precies in?

d

Op welke manier kan een correctie gebeuren in: een geschreven boekhouding?

een digitale boekhouding?

e© VA

N

IN

c

TO THE POINT

Het is voor de meeste bedrijven niet alleen verplicht, maar ook gewoon verstandig om een boekhouding waaronder een jaarrekening bij te houden. Een jaarrekening bestaat uit vier delen. een balans

een resultatenrekening

een toelichting

een sociale balans

boekhouding

si

er

De groottecriteria bepalen welk model van de jaarrekening het bedrijf moet neergeleggen. Zo moet een grote vennootschap het volledige model gebruiken. Voor een kleine vennootschap volstaat het

fv

verkorte model. De microvennootschappen mogen het micromodel gebruiken. Voor eenmanszaken, maatschappen, vennootschappen onder firma en gewone commanditaire vennootschappen met een jaaromzet kleiner dan 500 000,00 euro exclusief btw volstaat een zogeheten ‘enkelvoudige of vereenvoudigde boekhouding’. Alle andere ondernemingen moeten een

pr oe

dubbele boekhouding voeren. In elke onderneming vindt er een waaier aan verrichtingen plaats. —

Commerciële verrichtingen, zoals de productie en / of aankoop en verkoop van handelsgoederen

Financiële verrichtingen, zoals de betaling van de leveranciers en de inning bij klanten

Investeringen, zoals de aankoop van nieuwe machines of een bestelwagen

Diverse verrichtingen, zoals een inventaris en loondocumenten opstellen

rekeninguittreksels, loonfiches … Die verantwoordingsstukken en de boekhouding zelf moet een onderneming zeven jaar bewaren.

THEMA 3

de boekhouding. Dat moet gebeuren op basis van verantwoordingsstukken zoals facturen,

LEVEL 5

Alle verrichtingen waar er een geldwaarde tegenover staat, moeten opgenomen worden in

107


Action 1— Waar vind je welke informatie in de jaarrekening?

In een vorig Level maakte je reeds kennis met de onderdelen van de jaarrekening, namelijk de balans en de resultatenrekening. In dit Level leerde je de toelichting en de sociale balans kennen. In welk onderdeel van de

IN

jaarrekening kun je deze informatie vinden? Vul de tabel aan. Raadpleeg indien nodig een voorbeeld van een jaarrekening op iDiddit.

ONDERDEEL JAARREKENING

De vorderingen ten opzichte van klanten

Aankopen van rollend materieel tijdens het

boekjaar

e© VA

De omzet exclusief btw

Het aantal voltijdse werknemers

De schulden aan leveranciers

Het aantal aandelen

N

INFORMATIE

Het geplaatst kapitaal

De totale personeelskosten

si

Action 2— Welk model van jaarrekening moet de

er

onderneming neerleggen?

fv

Ga naar iDiddit. Bekijk de jaarrekeningen van de onderstaande ondernemingen. Vul de drempelwaarden aan.

b

Over welke soort vennootschap gaat het?

c

Welk model van jaarrekening moet de onderneming neerleggen?

pr oe

a

ONDERNEMING

JBC

LEVEL 5 THEMA 3

BALANS­TOTAAL

EXCL. BTW

VTE

IN EURO

IN EURO

SOORT VENNOOT­ SCHAP

MODEL JAAR­REKENING

Meubelen Heylen Peer

Hotel Metropole Brussel

Houthalen-Helchteren

108

OMZET

AANTAL

Bouwonderneming Dumalin Francis Bredene


Action 3— Weet jij hoe het hoort? Zijn de stellingen juist of fout? Kruis aan en verbeter de foute stellingen.

boekhouding voeren.

Een maatschap met een omzet van 480 000,00 euro mag een

e© VA

vereenvoudigde boekhouding voeren.

N

Een bv met een omzet van 375 000,00 euro mag een vereenvoudigde

FOUT

IN

JUIST

De boeking van een aankoop kan gebeuren op basis van een

si

aankoopfactuur of kasticket.

fv

er

Een inventaris is een beschrijving en een waardering van de voorraad.

pr oe

Action 4— Wat houdt een vereenvoudigde boekhouding in? Good to know Voor eenmanszaken, maatschappen, vennootschappen onder firma en gewone commanditaire vennootschappen met een jaaromzet kleiner dan 500 000,00 euro exclusief btw volstaat een enkelvoudige boekhouding. In een enkelvoudige of vereenvoudigde boekhouding houd je een volledig overzicht bij van al je uitgaven en inkomsten. LEVEL 5

MORE

MORE

THEMA 3

MORE

109


Ga naar iDiddit en bestudeer daar de ontdekplaat in verband met een vereenvoudigde boekhouding. a

Welke boeken moeten er bijgehouden worden bij een vereenvoudigde boekhouding? INHOUD

b

e© VA

N

IN

BOEK

Indien je met boekhoudsoftware werkt, maakt het boekhoudprogramma automatisch een passend

si

dagboek voor je aan. In het andere geval kun je dat ook zelf doen, bijvoorbeeld een rekenblad. Het is dan wel belangrijk dat je bijvoorbeeld per verkoopfactuur een aantal gegevens noteert. Die gegevens heb je

pr oe

fv

er

immers nodig voor de belasting- en btw-aangifte. Welke gegevens staan er in het verkoopdagboek?

c

Neem er op nieuw de ontdekplaat bij en bestudeer het onderdeel over het verkoopdagboek. 

Ontwerp zelf een verkoopdagboek met een rekenblad.

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 3

LEVEL 5

BREAKING NEWS

110

1

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan omschrijven uit welke onderdelen een jaarrekening bestaat.

2

Ik kan aangeven welke informatie in welk onderdeel van de jaarrekening te vinden is.

3

Ik kan opzoeken welk model van de jaarrekening een onderneming moet neerleggen. Ik kan opzoeken welke boekhouding een onderneming moet voeren.

5

e© VA

4

EXTRA OEFENMATERIAAL

IN

1

KAN BETER

N

JA

Ik kan omschrijven op basis van welke

verantwoordingsstukken een boeking moet gebeuren. 6

Ik kan aangeven hoelang de

verantwoordingsstukken moeten bewaard worden. 7

Ik kan omschrijven wie er naast de ondernemer

THEMA 3

LEVEL 5

pr oe

fv

er

onderneming.

si

belang heeft bij de boekhouding van een

111


LEVEL 6

IN

Welk belang heeft de boekhoudkundige registratie van bedrijfsverrichtingen?

1

N

INTRO

Luca, de eigenares van de kinderboetiek van het vorige Level, wil graag een tweede vestiging openen.

e© VA

Daarom zoekt ze een mede-eigenaar. Stel dat jij geïnteresseerd zou zijn om in de tweede vestiging te

pr oe

fv

er

si

investeren, wat zou je dan willen weten en waar zou je die informatie kunnen vinden?

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 3

LEVEL 6

Wie heeft er belang bij een correcte boekhoudkundige registratie van verrichtingen?

112


Explore 1— Wie heeft er belang bij de gang van zaken in een onderneming?

Wat zijn stakeholders? Zoek de betekenis op het internet op. Noteer de definitie in je eigen woorden.

2

Lees de onderstaande krantenknipsels. Markeer de stakeholders.

1

si

© Shutterstock / Ivan Marc

e© VA

2

N

IN

1

De nummer één in tv-streaming rondde in

Autofabrieken vallen stil, maar wie draagt schuld?

2020 de kaap van 200 miljoen abonnees en

Door het nijpende tekort aan computerchips

gaf beleggers al uitzicht op winst in 2021.

moeten steeds meer autofabrieken de

Walt Disney blijft een sterke concurrent die

band stilleggen. De toeleveranciers van

zowel genoot als leed onder corona.

de chipsfabrikanten gaan liever met

Bron: standaard.be, 2021-01-23

bijvoorbeeld Apple in zee. Dan zijn ze

fv

er

Walt Disney versus Netflix

pr oe

3

Directeur chemiebedrijf Ashland ontgoocheld dat staking blijft duren Bij het chemiebedrijf Ashland in de

verzekerd van een enorme afzetmarkt. De kans bestaat dan ook dat de autobouwers dit jaar tot 4,5 miljoen minder wagens kunnen leveren en miljoenen omzet verliezen. Klanten zullen dan ook veel langer op hun wagen moeten wachten en de werknemers zullen wellicht tijdelijk werkloos worden. Bron: standaard.be, 2021-01-21

Antwerpse haven wordt al meer dan zes

voortdoen, kan de Amerikaanse directie beslissen om alle jobs te schrappen’, zegt hij. Bron: gva.be, 2020-01-24

THEMA 3

is teleurgesteld. ‘Als de vakbonden zo

LEVEL 6

weken gestaakt. Directeur Erik Van Hove

113


4 Apple riskeert ook in België een schadevergoeding te moeten betalen. Het zou oudere iPhone 6-modellen bewust hebben doen vertragen, om u een nieuw toestel te doen kopen. Dat was het resultaat van een onderzoek van Testaankoop. Bron: standaard.be, 2020-12-02

IN

‘iPhone werd opzettelijk vertraagd’

e© VA

N

© Shutterstock / Yeamake

6

5

Buurtbewoners protesteren tegen overslaghal afval

Bewoners uit twee buurten in Muizen verenigen zich en schakelen een versnelling hoger in hun protest

tegen een overslaghal voor afval op de terreinen van Ivarem.

er

7

si

Bron: nieuwsblad.be, 2020-02-01

‘Roze Doos’ krijgt boete van 50 000,00 euro

pr oe

fv

Het bedrijf achter de ‘Roze Doos’ voor kersverse ouders krijgt van de overheid een boete opgelegd, omdat het zonder toestemming gegevens met zakenpartners deelde. Bron: standaard.be, 2021-01-30

Als het betalingsuitstel afloopt, maar er nog geen inkomsten zijn De noodlijdende horeca- en eventbedrijven hebben er een probleem bij. Het automatische betalingsuitstel bij de banken loopt af en nu moeten ze individueel onderhandelen over bijkomend uitstel. Dat loopt niet van een leien dakje. Bron: standaard.be, 2021-01-27

Interne en externe stakeholders

THEMA 3

LEVEL 6

Interne stakeholders bevinden zich binnen de organisatie. Externe stakeholders zijn alle

114

stakeholders van buiten de onderneming


3

Plaats de stakeholders van de vorige vraag in de juiste kolom. EXTERNE STAKEHOLDERS

e© VA

Waarom horen de aandeelhouders tot de interne stakeholders?

fv

er

si

4

N

IN

INTERNE STAKEHOLDERS

Explore 2— Wie heeft er belang bij het houden van een

pr oe

correcte boekhouding?

Good to know Voor een ondernemer is een boekhouding een onmisbaar instrument. Op die manier is er altijd een controle mogelijk en kan de ondernemer bijsturen wanneer nodig. Het

onderneming naar de toekomst toe. De boekhouding is bovendien ook een belangrijke bron van informatie voor de andere stakeholders.

THEMA 3

ook interpreteert om er conclusies uit te trekken voor de concrete werking van de

LEVEL 6

is immers belangrijk dat de ondernemer die cijfers bekijkt, en dat hij die gegevens

115


1

Lees de uittreksels uit de krantenartikels.

2

Wie heeft er interesse in de boekhouding van de onderneming? Waarom?

Moederbedrijf Hans Anders staat in de etalage

N

Hans Anders staat te koop. De investeringsgroep 3i (ook eigenaar van Action) zoekt een overnemer, maar de interesse lijkt beperkt te zijn. Een van de bieders is naar verluidt de Amerikaanse investeerder Ares Management.

IN

A

Naar: retaildetail.be, 2024-03-06

e© VA

© Shutterstock / PixelBiss

B

Shoeby vermijdt faillissement

er

si

De modeketen Shoeby heeft dankzij een akkoord met de schuldeisers een faillissement weten te vermijden. De keten raakte in financiële problemen als gevolg van de coronacrisis, de inflatie en de verminderde koopkracht bij consumenten. Rekeningen aan leveranciers geraakten niet betaald. Zij zullen een eenmalige betaling ontvangen, gebaseerd op een percentage van hun uitstaande vordering. Naar: retaildetail.be, 2024-02-08

fv

© Shutterstock / PixelBiss

pr oe

C

Ontslaggolf bij Van Hool: hoe kon het zover komen?

THEMA 3

LEVEL 6

Busbouwer Van Hool zal de productie van bussen in België bijna volledig stoppen. Het bedrijf stapt ook uit de stadsbussen. Hierdoor gaan honderden banen verloren. Hoe kon het zover komen met een bedrijf dat als een van de kroonjuwelen van de Vlaamse industrie werd bestempeld?

116

Bron: standaard.be, 2024-03-08 © Shutterstock / meowKa


TO THE POINT Ondernemingen maken deel uit van de samenleving. Ze vormen geen eilanden, maar beïnvloeden tal van groepen en individuen en worden beïnvloed door tal van groepen en individuen. Dat zijn de stakeholders of belanghebbenden van de onderneming. Het gaat in eerste instantie om

IN

aandeelhouders, personeel, klanten en leveranciers en verder om de lokale buurt, de regio, overheden, vakbonden, de media ... Er zijn interne stakeholders en externe stakeholders.

N

EXTERNE STAKEHOLDERS

INTERNE STAKEHOLDERS

Werknemers

e© VA

Toeleveranciers

Maatschappij

ONDERNEMING

Managers

Aandeelhouders

Banken

Klanten

...

si

...

Overheid

Voor een ondernemer is een boekhouding een

onmisbaar instrument. Op die manier is er altijd

er

een controle mogelijk en kan de ondernemer bijsturen indien nodig. Het is niet alleen

belangrijk dat de ondernemer die cijfers bekijkt,

fv

hij moet die gegevens ook interpreteren en er conclusies uit trekken voor de concrete werking van zijn onderneming naar de toekomst toe. De boekhouding is bovendien ook een

pr oe

belangrijke bron van informatie voor de andere stakeholders. Zo willen banken en leveranciers weten of de onderneming haar schulden kan terugbetalen, (potentiële) aandeelhouders willen weten of de onderneming rendabel is en ze later een mooie vergoeding voor hun

THEMA 3

LEVEL 6

investering mogen verwachten.

117


Action 1— Om welke stakeholder gaat het?

a

Bekijk elke situatie vanuit de invalshoek die vetjes gemarkeerd is.

b

Vink aan of dat een interne of een externe stakeholder is.

IN

Vul de tabel aan.

STAKEHOLDER Het personeel van drukkerij Govaert heeft zich akkoord verklaard met het sociaal plan waarbij veertien arbeiders en vijf bedienden

N

het bedrijf moeten verlaten.

interne stakeholder

e© VA

externe stakeholder

De gemeenteraad keurde een nieuw verkeersplan goed dat zwaar

verkeer in de centrumstraten en in de ruime omgeving van de markt verbiedt. Dat heeft gevolgen voor de ondernemingen in de buurt van de markt.

interne stakeholder externe stakeholder

Wekenlange staking kost General Motors 2,9 miljard dollar. De

staking begon half september, pas vorig weekend werd een akkoord bereikt tussen vakbonden en directie.

interne stakeholder

si

externe stakeholder

Er komt dan toch geen Sparwinkel in het voormalige tuincenter langs de Ruisbroeksesteenweg in Ruisbroek. Na protest van

er

de buurtbewoners weigerde de provincie Vlaams-Brabant de

bouwvergunning. Colruyt zou verder niet meer aandringen.

fv

Jumbo opende in november 2019 een eerste vestiging in België. In Nederland eist de keten de trofee voor de laagste prijzen op. In ons

pr oe

land zal Jumbo die eer voorlopig aan Colruyt laten.

Aan de AD Delhaizewinkels gaan volop plastic attacks door. Klanten strippen hun boodschappen van al het overbodige verpakkingsplastic en dumpen het overschot in een kartonnen doos

THEMA 3

LEVEL 6

aan de ingang.

118

interne stakeholder externe stakeholder

interne stakeholder externe stakeholder

interne stakeholder externe stakeholder


Action 2— Waar vinden de stakeholders de nodige informatie in de jaarrekening?

a

Markeer de stakeholder.

b

Noteer in de tweede kolom welke informatie die stakeholder wil weten.

c

Noteer in de derde kolom waar de stakeholder die informatie kan vinden.

N

Neem de To the point van Level 5 nog eens door.

Tip:

IN

Lees de onderstaande situaties.

Een onderneming is op zoek naar een nieuwe toeleverancier van grondstoffen.

WAAR?

e© VA

WELKE INFORMATIE?

Een grote supermarktketen is op zoek

er

si

naar een overnemer.

Een onderneming zou een lening

willen aangaan bij de bank om de

aankoop van een nieuwe machine te

pr oe

fv

financieren.

Cynthia is op zoek naar een deeltijdse job omdat haar huidige werkgever niet

investeerder voor de uitbreiding van het machinepark voor de productie van elektrische fietsen. De potentiële investeerder vraagt zich af of de onderneming wel mee is met de huidige trends en daar in het verleden voldoende op ingezet heeft.

THEMA 3

Een fietsenfabrikant zoekt een

LEVEL 6

openstaat voor deeltijds werk.

119


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

1

Ik kan het begrip ‘stakeholder’ omschrijven.

2

Ik kan voorbeelden geven van interne stakeholders.

3

Ik kan voorbeelden geven van externe stakeholders.

4

Ik kan voorbeelden geven van het belang van

THEMA 3

LEVEL 6

pr oe

fv

er

si

een correcte boekhouding voor de stakeholders.

120

KAN

BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.


LEVEL 7

IN

Wat zijn de boekingsregels van het dubbelboekhouden?

Bekijk de cartoon. Wat stelt de cartoon voor?

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Wat zijn de boekingsregels van de rekeningen op de balans en resultatenrekening?

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

fv

er

si

e© VA

1

N

INTRO

121


Explore 1— Hoe wijzigt een balans? 1

Stel de balans op van de volgende verrichtingen. a

Bij de oprichting bedraagt de inbreng van Emile 350 000,00 euro. Dat bedrag werd gestort op de

ACTIEF

EIGEN VERMOGEN

VLOTTENDE ACTIVA

TOTAAL

VREEMD VERMOGEN

TOTAAL

e© VA

N

b

PASSIEF

VASTE ACTIVA

IN

bankrekening. Stel de balans op, datum 1 januari.

A.S.Adventure.edu sluit op 15 januari bij de bank een lening van 200 000,00 euro af op een termijn van 10 jaar. Dat jaar wordt er niets afgelost. Het bedrag wordt op de bankrekening gestort. Stel de nieuwe balans op. ACTIEF

EIGEN VERMOGEN

si

VASTE ACTIVA

fv

er

VLOTTENDE ACTIVA

TOTAAL

VREEMD VERMOGEN

TOTAAL

Op 31 januari koopt A.S.Adventure.edu een gebouw aan ter waarde van 400 000,00 euro. Dat bedrag

pr oe

c

PASSIEF

wordt betaald via de bank. Stel de nieuwe balans op. ACTIEF

VASTE ACTIVA

PASSIEF

EIGEN VERMOGEN

LEVEL 7

VREEMD VERMOGEN

THEMA 3

VLOTTENDE ACTIVA

TOTAAL

TOTAAL

122


d

Op 15 februari koopt A.S.Adventure.edu een bestelwagen aan voor een bedrag van 30 000,00 euro. (Er wordt geen rekening gehouden met btw.) Men ontvangt de factuur van leverancier V&D Motors. Stel de nieuwe balans op. PASSIEF EIGEN VERMOGEN

VLOTTENDE ACTIVA

VREEMD VERMOGEN

TOTAAL

27 oktober betaalt Anissa de factuur van V&D Motors via de bankrekening. Stel de nieuwe balans op. ACTIEF

VASTE ACTIVA

si

er

TOTAAL

PASSIEF

EIGEN VERMOGEN

VLOTTENDE ACTIVA

VREEMD VERMOGEN

TOTAAL

Wat vind je van die manier van werken?

fv

2

TOTAAL

e© VA

e

N

VASTE ACTIVA

IN

ACTIEF

pr oe

Good to know

In een balans zie je hoeveel bezittingen, vorderingen en schulden een onderneming op een bepaald moment heeft. Het is een momentopname. De gegevens die je in de balans ziet, veranderen voortdurend: de onderneming betaalt schulden of investeert, klanten betalen via bankoverschrijving enz. Na elke verrichting zou je de balans moeten wijzigen. Je stelt niet na elke wijziging een nieuwe balans op. Dat is te veel werk. In een onderneming gebeuren elke dag tientallen verrichtingen. Men

THEMA 3

LEVEL 7

kan niet voor elke verrichting een nieuwe balans opstellen.

123


Explore 2— Wat zijn de boekingsregels voor actief- en passiefrekeningen?

1

Herneem de opdracht van Explore 1. Deze keer werk je niet met een balans, maar wel met

IN

grootboekrekeningen.

Grootboekrekening

Het registreren van verrichtingen kan snel en eenvoudig. Je past alleen de elementen aan die veranderd zijn. Je moet dus niet na elke verrichting een volledig nieuwe balans opstellen.

N

Voor elk element van de balans maak je een apart ‘balansje’ of een aparte

grootboekrekening. Een grootboekrekening heeft, net als een balans, de vorm van een T. De

linkerzijde is de debetzijde (D). De rechterzijde is de creditzijde (C). Bovenaan staat op welk midden van de T-rekening.

e© VA

element de gegevens betrekking hebben. Dat is de naam van de rekening, die schrijf je in het

Bank

D

linkerzijde = debetzijde

C

rechterzijde = creditzijde

si

Boekingsregels actief

Schrijf de naam van de rekening in het midden van de T-rekening. Het nummer van de verrichting schrijf je tussen haakjes. Op de debetzijde schrijf je dat voor het bedrag, op de

er

creditzijde achter het bedrag.

Boekingsregels actiefrekening

fv

Voor een actiefrekening plaats je de bedragen: bij een vermeerdering op de debetzijde van de T-rekening = de rekening debiteren

bij een vermindering op de creditzijde van de T-rekening = de rekening crediteren

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

124

Actiefrekening

D

C

(BS) beginsaldo vermeerderen

verminderen

+


Boekingsregels passief Schrijf de naam van de rekening in het midden van de T-rekening. Het nummer van de verrichting schrijf je tussen haakjes. Op de debetzijde schrijf je dat voor het bedrag, op de creditzijde achter het bedrag.

IN

Boekingsregels passiefrekening Voor een passiefrekening plaats je de bedragen: —

bij een vermeerdering op de creditzijde van de T-rekening = de rekening crediteren

bij een vermindering op de debetzijde van de T-rekening = de rekening debiteren Passiefrekening

C

N

D

beginsaldo (BS) vermeerderen

+

e© VA

verminderen

Good to know

In de ondernemingsbalans is het totaal op de actiefzijde steeds gelijk aan het totaal op de passiefzijde. Om dat evenwicht te bewaren moet je er absoluut op letten dat bij elke

si

boeking die je maakt, debet gelijk is aan credit! Als in een boeking debet niet gelijk is aan credit, dan is je boeking sowieso fout. Is debet wel gelijk aan credit, dan is er een goede

Bij de oprichting bedraagt de inbreng van Emile 350 000,00 euro. Dat bedrag werd gestort op de

fv

bankrekening.

Plaats de bedragen op de grootboekrekeningen.

D

Bank

b

Vul aan en markeer het juiste antwoord.

C

D

Het saldo op de bankrekening stijgt / daalt met

Kapitaal

C

euro. De bank is een

actiefrekening / passiefrekening die stijgt / daalt. Je debiteert / crediteert die rekening dus voor dat Het eigen vermogen van de onderneming stijgt / daalt met

Kapitaal is een actiefrekening / passiefrekening die stijgt / daalt.

euro.

LEVEL 7

bedrag.

THEMA 3

a

pr oe

2

er

kans dat je boeking correct is.

125


c

Vul nu het redeneringsschema in. Maak het totaal van de kolom debetbedrag en creditbedrag. Die totalen moeten gelijk zijn.

+/-

D/C

Totaal

3

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

A/P

IN

REKENINGNAAM

N

REDENERING

A.S.Adventure.edu sluit op 15 januari bij de bank een lening van 200 000,00 euro af op een termijn van 10 jaar. Dat jaar wordt er niets afgelost. Het bedrag wordt op de bankrekening gestort. a

Plaats de bedragen op de T-rekening.

D

C

b

er

fv

REKENINGNAAM

pr oe LEVEL 7 THEMA 3

Vul het redeneringsschema in.

REDENERING

126

C

si

D

DEBETA/P

+/-

D/C

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

Totaal


4

Op 31 januari koopt A.S.Adventure.edu een gebouw aan ter waarde van 400 000,00 euro. Dat bedrag wordt betaald via de bank. Plaats de bedragen op de T-rekening.

b

C

D

C

IN

D

Vul het redeneringsschema in.

REKENINGNAAM

A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

REDENERING

N

a

Op 15 februari koopt A.S.Adventure.edu een bestelwagen aan voor een bedrag van 30 000,00 euro. (Er wordt geen rekening gehouden met btw.) Men ontvangt de factuur van leverancier V&D Motors.

C

D

C

fv

D

Plaats de bedragen op de T-rekening.

er

a

Vul het redeneringsschema in.

REKENINGNAAM

A/P

+/-

D/C

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

LEVEL 7

REDENERING

DEBET-

Totaal

THEMA 3

b

pr oe

5

si

Totaal

127


27 oktober betaalt Anissa de factuur van V&D Motors via de bankrekening. a

Plaats de bedragen op de T-rekening.

D

C

b

D

C

IN

6

Vul het redeneringsschema in.

DEBET-

A/P

+/-

D/C

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

N

REKENINGNAAM

e© VA

REDENERING

CREDIT-

Totaal

1

er

si

Explore 3— Hoe open je een rekening en hoe sluit je die af? Op 1 oktober stelt Anissa de volgende balans op.

fv

ACTIEF

VASTE ACTIVA

430 000,00 400 000,00

Rollend materieel

30 000,00

pr oe

Gebouwen

VLOTTENDE ACTIVA Voorraden

5 000,00

Vorderingen op ten hoogste één jaar

7 430,00

THEMA 3

LEVEL 7

Liquide middelen

128

5 000,00

PASSIEF

EIGEN VERMOGEN Kapitaal

139 280,00

Voorraad handelsgoederen

Handelsdebiteuren

BALANS 01/10

350 000,00 350 000,00

VREEMD VERMOGEN Schuld > 1 jaar Kredietinstellingen

219 280,00 200 000,00 200 000,00

7 430,00 126 850,00

Schuld ≤ 1 jaar

19 280,00

Bank

126 000,00

Leveranciers

15 830,00

Kas

850,00

Verschuldigde lonen

3 450,00

TOTAAL ACTIEF

569 280,00

TOTAAL PASSIEF

569 280,00


2

Open de T-rekening voor elk element op de balans.

Beginsaldo Voor een actiefrekening komt het beginsaldo (BS) op de debetzijde (= de linkerzijde) van de T-rekening. Voor een passiefrekening komt het beginsaldo op de creditzijde (= de

IN

rechterzijde) van de T-rekening.

Bij de beginbedragen schrijf je altijd BS (beginsaldo). Aan de linkerkant van de rekening (de erachter.

C

D

e© VA

D

N

debetzijde) zet je dat voor het bedrag, aan de rechterkant van de rekening (de creditzijde)

C

D

C

D

C

C

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

fv

D

er

si

D

C

129


C

C

si

fv

er

pr oe

C

e© VA

LEVEL 7

D

N

C

D

THEMA 3

C

D

130

D

IN

D


Registreer de volgende verrichtingen. Vul de T-rekeningen verder aan. Vul het redeneringsschema onder de verrichting aan. a

Klant KSA Nationaal schrijft 2 350,00 euro op onze bankrekening.

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

N

IN

REDENERING

Totaal

Er wordt een machine aangekocht ter waarde van 10 000,00 euro (Er wordt geen rekening gehouden

si

b

er

met de btw.), je ontvangt de factuur van leverancier De Tollenaere.

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

fv

REDENERING

THEMA 3

Totaal

LEVEL 7

pr oe

3

131


c

Anissa betaalt de verschuldigde lonen, 3 450,00 euro, via de bankrekening. DEBET-

REKENINGNAAM A/P

D/C

Leverancier De Tollenaere wordt betaald via de bankrekening, 10 000,00 euro.

pr oe

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

Totaal

+/-

fv

REKENINGNAAM A/P

si

REK.NR.

er

REDENERING

LEVEL 7

Totaal

THEMA 3

132

BEDRAG IN EURO

d

BEDRAG IN EURO

e© VA

+/-

IN

REK.NR.

N

REDENERING

CREDIT-


4

Hoe bepaal je het saldo van een rekening? Als je alles correct hebt geboekt op de rekening Bank dan ziet de T-rekening er als volgt uit: D

Bank

C

(BS) 126 000,00

3 450,00

(c)

(a)

10 000,00

(d)

N

IN

2 350,00

Maak het totaal van beide zijden. Noteer dat totaal onder de lijn.

b

Hoeveel bedraagt het verschil tussen beide?

e© VA

a

SALDO

Als je wilt weten welk bedrag er op een rekening staat op een

bepaald moment, dan moet je het saldo van die rekening maken. Het

saldo is het verschil tussen het totaal van de debetzijde en het totaal

c

si

van de creditzijde.

Noteer het saldo op de rekening zodat de rekening in evenwicht is. Op welke zijde zul je het saldo

er

noteren?

fv

Debet- en creditsaldo

Is de debetzijde groter dan de creditzijde, dan spreek je van een debetsaldo (DS).

Plaats het saldo op de T-rekening Bank.

e

Bereken opnieuw het totaal van de debet- en creditzijde. Pas aan.

5

Bepaal het saldo van alle T-rekeningen.

6

Sluit de rekeningen af door de totalen te onderlijnen met twee lijnen indien alles juist is.

THEMA 3

d

LEVEL 7

pr oe

Is de creditzijde groter, dan spreek je van een creditsaldo (CS).

133


Rekening afsluiten Als je het saldo van de rekening bepaald hebt, kun je de rekening afsluiten. Dan pas kan je een nieuwe balans opstellen om te bekijken hoe het op een bepaald moment met de onderneming gaat. Je berekent daarvoor het totaal van debetzijde en de creditzijde. Als alles

IN

juist is, zijn de totalen hetzelfde: debet = credit.

MORE

MORE

Eindbalans opstellen

e© VA

MORE

N

Explore 4— Hoe stel je de eindbalans op?

Als de rekeningen afgesloten zijn, kun je de eindbalans opstellen. Om de eindbalans op te stellen vanuit die rekeningen gelden de volgende regels: —

rekeningen met een debetsaldo: je brengt het bedrag van het creditsaldo over naar de balans aan de actiefzijde van de balans;

rekeningen met een creditsaldo: je brengt het bedrag van het debetsaldo over naar de balans aan de passiefzijde van de balans.

er

VASTE ACTIVA

si

20xx-...-..

ACTIEF

pr oe

fv

VLOTTENDE ACTIVA

THEMA 3

LEVEL 7

TOTAAL ACTIEF

134

EIGEN VERMOGEN

VREEMD VERMOGEN

TOTAAL PASSIEF

PASSIEF


Explore 5— Wat zijn de boekingsregels voor kosten- en 1

Wat boek je op de rekening Kapitaal?

2

Markeer het juiste antwoord. a

De rekening Kapitaal kan stijgen / dalen wanneer de onderneming winst maakt en die winst geheel of gedeeltelijk naar de onderneming gaat. De rekening stijgt / daalt wanneer de onderneming verlies maakt.

N

b

IN

opbrengstenrekeningen?

Wat voor rekening is de rekening Kapitaal?

4

Op welke zijde van de rekening Kapitaal schrijf je een vermeerdering?

5

Op welke zijde van de rekening Kapitaal schrijf je een vermindering?

6

Noteer de termen ‘vermeerdering’ en ‘vermindering’ op de rekening Kapitaal hieronder.

e© VA

3

ACTIEF

D

Passiefrekening

PASSIEF C

Markeer het juiste antwoord. a

Kosten doen de rekening Kapitaal toenemen / afnemen.

b

Opbrengsten doen de rekening Kapitaal toenemen / afnemen.

pr oe

Vul het schema hieronder aan. Kies uit: toename kosten – toename opbrengsten – afname kosten – afname opbrengsten

D

D

Kapitaal Kosten

C

C D

Opbrengsten

C

LEVEL 7

8

THEMA 3

7

fv

er

si

Balans op …/…

135


Explore 6— Kun je de boekingsregels van kosten- en opbrengstenrekeningen toepassen?

IN

Kosten- en opbrengstenrekeningen Net zoals voor de actief- en passiefrekeningen zijn er ook boekingsregels voor de kosten- en opbrengstenrekeningen. Kosten worden geboekt op kostenrekeningen. Opbrengsten worden geboekt op opbrengstenrekeningen. Kostenrekening

C

verminderen

+

Zet een kruisje in de juiste kolom. a

Opbrengstenrekening verminderen

C

vermeerderen

e© VA

vermeerderen

D

N

D

+

Boek je de volgende verrichtingen op een kostenrekening (K) of op een opbrengstenrekening (O)?

Moet de boeking op de debetzijde (D) of creditzijde (C) van de rekening staan?

si

b

er

VERRICHTING

A.S.Adventure.edu koopt handelsgoederen zoals kampeer-

fv

materiaal of kleding aan.

A.S.Adventure.edu ontvangt een gsm-rekening van Proximus.

pr oe

A.S.Adventure.edu verkoopt handelsgoederen. A.S.Adventure.edu boekt de brutolonen van haar personeelsleden.

A.S.Adventure.edu ontvangt van Luminus de gas- en elektriciteitsrekening. A.S.Adventure.edu schenkt 1 000,00 euro aan het project Rode

THEMA 3

LEVEL 7

Neuzen Dag.

136

Bij de betaling aan leverancier Jack Wolfskin wordt er 8,00 euro financiële korting in mindering gebracht.

K

O

D

C


Explore 7— Wat is het Minimum Algemeen Rekeningenstelsel (MAR)?

Bestudeer de volgende situatie. Wat is het probleem?

Klanten

C

D

Handelsdebiteuren

C

D

Vordering klant

C

e© VA

N

D

IN

1

Minimum Algemeen Rekeningenstelsel (MAR)

Als elke onderneming kan kiezen welke naam ze aan een rekening geeft, dan wordt het

moeilijk om een boekhouding te lezen, te interpreteren en onderling met elkaar te vergelijken. Daarom zijn alle ondernemingen die een dubbele boekhouding moeten voeren, door de

wet verplicht het Minimum Algemeen Rekeningenstelsel (MAR) te gebruiken. Zo ziet elke boekhouding er in grote lijnen hetzelfde uit. Een onderneming mag zelf nog wel kleine dingen aanpassen als dat handig is. Bijvoorbeeld de rekening Aankopen handelsgoederen opsplitsen

Noteer de omschrijving van de klassen in de tabel hieronder. KLASSE

fv

a

er

Bekijk het MAR op iDiddit of achteraan dit thema. Dat bestaat uit zeven klassen.

OMSCHRIJVING

Klasse 1

pr oe

2

si

in categorieën, zoals Aankopen kampeermateriaal, Aankopen relatiegeschenken enzovoort.

Klasse 2 Klasse 3 Klasse 4

Klasse 7

THEMA 3

Klasse 6

LEVEL 7

Klasse 5

137


b

Welke klassen horen bij de actiefrekeningen?

c

Welke klassen horen bij de passiefrekeningen?

Welke klassen horen bij de kostenrekeningen?

IN

d

e

Welke klassen horen bij de opbrengstenrekeningen?

Welke groepen vind je in het MAR?

e© VA

3

N

Groepen

Elke klasse is onderverdeeld in groepen. Dat zijn de eerste twee cijfers van het rekeningnummer.

a

Bekijk het MAR op iDiddit of achteraan dit thema. Noteer de omschrijving van de groep. OMSCHRIJVING

24

er

22

si

GROEP

41

fv

40

45

55

60

61

62

65

70

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

44

138


b

In klasse 4 vind je zowel actief- als passiefrekeningen. Welke groepen behoren tot de actiefrekeningen? Welke groepen behoren tot de passiefrekeningen?

Welke rekeningnummers zijn bepaald in het MAR?

IN

4

Rekeningnummer MAR

In het MAR staan niet alleen de verplichte namen van de rekeningen. Elke rekening krijgt ook

Elk rekeningnummer is volgens een bepaalde structuur opgebouwd Klasse 2 Groep 22 Rekeningnummer 221000

Good to know

e© VA

221000 Gebouwen

N

een specifiek nummer. Zo krijgt de rekening Gebouwen het nummer 221000.

Je zult merken dat sommige rekeningen in het MAR en andere benaming hebben dan je tot nu toe gebruikt hebt, bv. Kapitaal. In de balans blijf je gewoon die benaming

er

si

gebruiken. In het grootboek gebruik je de benaming uit het MAR.

Zoek in het MAR het rekeningnummer van de rekeningen op.

b

Kruis aan of het om een actief- (A), passief- (P), kosten- (K) of opbrengstenrekening (O) gaat.

fv

a

REKENING

REKENINGNUMMER

A

P

K

O

pr oe

Aankopen handelsgoederen Aftrekbare btw Leveranciers

Voorraad handelsgoederen Verkopen handelsgoederen

Betalingskortingen aan klanten Kantoorbenodigdheden en drukwerk

THEMA 3

Verschuldigde btw

LEVEL 7

Handelsdebiteuren

139


REKENING ING

Betalingskortingen van leveranciers

A

P

K

O

Ga terug naar Explore 3. Vul het rekeningnummer aan op de T-rekening en in de tabel.

IN

5

REKENINGNUMMER

N

TO THE POINT Debet en credit

Voor elk element van de balans maak je een apart balansje of een aparte grootboek-

e© VA

rekening. Een rekening heeft, net als een balans, de vorm van een T.

VIDEO

De linkerzijde heet de debetzijde (D), de rechterzijde de creditzijde (C). Bovenaan staat

op welk element de gegevens betrekking hebben. Dat is de naam van de rekening, die schrijf je in het midden van de T-rekening.

Bank

D

Linkerzijde = debetzijde

C

Rechterzijde = creditzijde

si

Voor elk element op de balans open je dus een rekening. Die rekening wordt gebruikt bij de boeking van elke verrichting, op basis van een verantwoordingsstuk. Datum balans

er

ACTIEF

Actiefrekening

C

D

Passiefrekening

C

pr oe

fv

D

PASSIEF

De belangrijkste verschillen tussen de balans en de actief–passiefrekeningen zijn: BALANS

– is het beeld van de toestand van de onderneming op een bepaald moment

– heeft betrekking op alle activa en

THEMA 3

LEVEL 7

passiva

140

– linkerzijde = actief rechterzijde = passief actief = passief

ACTIEF- EN PASSIEFREKENING – wordt gebruikt bij de boeking van elke verrichting, op basis van een verantwoordingsstuk – heeft betrekking op slechts één element van het actief- of passiefonderdeel – linkerzijde = debet rechterzijde = credit debetbedrag = creditbedrag bij elke boeking


De boekingsregels van actief- en passiefrekeningen. Om rekeningen te vermeerderen of te verminderen, mag je niet optellen en aftrekken. Je moet de bedragen debiteren (een bedrag inschrijven langs de debetkant van de rekening) of crediteren (een bedrag inschrijven langs de creditkant van de rekening). Je opent een actiefrekening door het balansbedrag in te schrijven op de debetzijde. Je spreekt van

IN

beginwaarde of beginsaldo (BS). Vermeerderingen boek je op dezelfde zijde als het beginsaldo,

dus op de debetzijde. Verminderingen zet je op de creditzijde, de tegenovergestelde zijde van het beginsaldo, dus op de creditzijde.

Je opent een passiefrekening door het balansbedrag in te schrijven op de creditzijde. Bij

Actiefrekening

(BS) Beginsaldo

C

D

Passiefrekening

C

Beginsaldo (BS)

e© VA

D

N

vermeerderingen wordt het bedrag genoteerd op de creditzijde, bij verminderingen op de debetzijde.

vermeerderen

verminderen

verminderen

vermeerderen

+

-

-

+

Het saldo van een rekening bepalen

Als je wilt weten welk bedrag er op een rekening staat op een bepaald moment, dan moet je het saldo van die rekening maken. Het saldo is het verschil tussen het totaal van de debetzijde en het

si

totaal van de creditzijde.

Is de debetzijde groter dan de creditzijde, dan spreek je van een debetsaldo (DS).

er

Is de creditzijde groter dan de debetzijde, dan spreek je van een creditsaldo (CS). Een rekening afsluiten

Nadat je het saldo van de rekening hebt bepaald, kun je de rekening afsluiten. Je berekent daartoe

fv

het totaal van de debetzijde en de creditzijde. Je schrijft beide totalen op dezelfde hoogte. Als alles juist is, zijn de totalen hetzelfde: debet = credit. Je onderstreept de totalen dubbel. Pas nadat je de rekeningen afgesloten hebt, kun je een nieuwe balans opstellen om te bekijken hoe

pr oe

het op een bepaald moment met de onderneming gaat. De boekingsregels van kosten- en opbrengstenrekeningen Kosten worden geboekt op kostenrekeningen. Opbrengsten worden geboekt op opbrengstenrekeningen. C

D

Opbrengstenrekening

C

vermeerderen

verminderen

verminderen

vermeerderen

+

-

-

+

LEVEL 7

Kostenrekening

THEMA 3

D

141


Het Minimum Algemeen Rekeningstelsel (MAR) Elke onderneming met een dubbele boekhouding moet van de wet het Minimum Algemeen Rekeningenstelsel (MAR) gebruiken. Het MAR is de lijst van alle rekeningen die in een boekhouding gebruikt moeten worden. Een onderneming mag zelf nog wel kleine dingen aanpassen als dat handig is zoals de rekening Aankopen handelsgoederen opsplitsen in categorieën Aankopen

IN

kampeermateriaal, Aankopen relatiegeschenken ... Alle rekeningstelsels moeten er dus in grote lijnen hetzelfde uitzien. Zo is het makkelijker om boekhoudingen te interpreteren en met elkaar te vergelijken. Indeling van het MAR

N

Het MAR is ingedeeld is ingedeeld in 7 klassen. Klasse 1: eigen vermogen en schulden op meer dan een jaar Klasse 3: voorraden

e© VA

Klasse 2: vaste activa Klasse 4: schulden en vorderingen op meer dan een jaar Klasse 5: liquide middelen Klasse 6: kosten Klasse 7: opbrengsten

Elke klasse is ingedeeld in groepen. Een groep bestaat uit twee cijfers. Aan elke klasse zijn rekeningen toegewezen die elk een specifieke benaming kregen. Het is verplicht om die rekeningnamen te gebruiken. Aan elke naam is een specifiek nummer toegekend, dat volgens een bepaalde structuur is opgebouwd:

si

Bijvoorbeeld: 704000 ‘Verkopen handelsgoederen’ 70

er

7

704000

GROEP

SPECIFIEK NUMMER

omzet

omzet

verkopen handelsgoederen

fv

KLASSE

In klasse 1 tot en met 5 staan de rekeningen die op de balans voorkomen. In klasse 6 en 7 staan de rekeningen die je nodig hebt om het resultaat, de winst of het verlies, van de onderneming te

pr oe

bepalen. Klasse 6 en 7 zijn dus rekeningen die op de resultatenrekening voorkomen. Overzicht boekingsregels ACTIEF D

Datum balans Actiefrekening

C

PASSIEF

D

Passiefrekening

THEMA 3

LEVEL 7

(BS) Beginsaldo

142

C

Beginsaldo (BS)

+

+

vermeerdering

vermindering

vermindering

vermeerdering

klasse 1, 2, 3, 4 (groep 40, 41) en 5

klasse 1 en 4 (groep 42 t.e.m. 48)


KOSTEN

Resultatenrekening

D

Kostenrekening

D

Opbrengstenrekening

C

+

kosten-

kosten-

opbrengsten-

opbrengsten-

vermeerdering

vermindering

vermindering

vermeerdering

klasse 7

N

klasse 6

IN

+

C

OPBRENGSTEN

e© VA

Action 1— Kun je de boekingsregels van actief- en passiefrekeningen toepassen?

Ga naar iDiddit en maak de oefeningen op de boekingsregels op actief- en passiefrekeningen.

Action 2— Gaat het om kost of opbrengst, om debet of

si

credit?

Zet een kruisje in de juiste kolom.

Boek je de volgende verrichtingen van bakkerij Painture op een

er

a

kostenrekening (K) of op een opbrengstenrekening (O)? Moet de boeking van de bakkerij op de debetzijde (D) of creditzijde (C)

fv

van de rekening staan?

VERRICHTING

K

O

D

C

De maandelijkse huur van de broodautomaat

pr oe

b

Bakkerij Painture verkoopt brood, taart, boterkoeken … Brecht tankt de bestelwagen vol. Leverancier Blomme staat altijd 2 % financiële korting toe, als Painture zijn facturen binnen de acht dagen betaalt. Een onderhoudsploeg komt dagelijks de winkel en bakkerij

verstreken. Bakkerij Painture koopt grondstoffen aan voor de broden en taartjes.

THEMA 3

Een klant brengt een potje choco terug, de houdbaarheidsdatum is

LEVEL 7

schoonmaken.

143


Action 3— Kun je de boekingsregels van kosten- en opbrengsten toepassen?

Action 4— Kun je de boekingsregels van actief-

N

en passiefrekeningen, kosten- en opbrengstenrekeningen toepassen?

e© VA

Bakkerij Painture 1

IN

Ga naar iDiddit en maak de oefeningen op de boekingsregels op kosten- en opbrengstenrekeningen.

Op 30 juni zag de balans van bakkerij Painture er als volgt uit. Open de grootboekrekeningen (T-rekeningen) op basis van de balans.

VASTE ACTIVA

Machines Meubilair

380 500,00

225 000,00

er

Gebouwen

si

Balans 30 juni

ACTIEF

fv

Rollend materieel

pr oe

Grondstoffen

Vorderingen op ten hoogste één jaar Handelsdebiteuren

LEVEL 7 THEMA 3

Kapitaal

135 000,00 135 000,00

75 000,00 22 500,00

66 250,00 12 500,00

VREEMD VERMOGEN Schulden op > 1 jaar

12 500,00

Kredietinstellingen

311 750,00 300 000,00 300 000,00

1 250,00 1 250,00

Liquide middelen

52 500,00

Schulden op ≤ 1 jaar

11 750,00

Belfius

50 750,00

Leveranciers

7 950,00

Kas

1 750,00

Verschuldigde lonen

3 800,00

TOTAAL ACTIEF

144

EIGEN VERMOGEN

58 000,00

VLOTTENDE ACTIVA Voorraden

PASSIEF

D

446 750,00

C

TOTAAL PASSIEF

D

446 750,00

C


C

D

C

D

C

D

C

D

C

D

e© VA

N

IN

D

C

D

C

C

D

C

D

C

D

C

D

C

D

C

LEVEL 7 THEMA 3

pr oe

fv

D

er

si

D

C

145


2

Registreer de volgende verrichtingen van de maand juli op de T-rekeningen. Vul het redeneringsschema onder de verrichting in. a

Lieselot, de bakkersvrouw, koopt postzegels aan voor een bedrag van 32,00 euro. Zij betaalt dat met geld uit de kas op 2 juli (KAS150).

REKENINGNAAM

+/-

D/C

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

K/O

CREDIT-

IN

REK.NR.

DEBET-

N

REDENERING

A/P

Totaal

si

b

Zij betaalt op 8 juli via haar bankrekening bij Belfius de factuur van leverancier Blomme:

er

1 250,00 euro (BELF92).

REK.NR.

fv

REDENERING

pr oe LEVEL 7 THEMA 3

146

REKENINGNAAM

A/P K/O

DEBET+/-

D/C

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

Totaal


c

Zij betaalt op 10 juli via haar bankrekening bij Belfius de verschuldigde lonen van de bakkersgast en de winkelbediende: 3 800,00 euro (BELF93).

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

N

IN

REDENERING

Totaal

d

Op 12 juli betaalt klant Verstraete zijn factuur via de bankbrekening van Belfius 375,00 euro Belfius

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P

K/O

DEBET+/-

D/C

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

THEMA 3

Totaal

LEVEL 7

pr oe

fv

er

REDENERING

si

(BELF94).

147


e

Brecht, de bakker, bestelde pralines bij Chocolatier M voor een bedrag van 750,00 euro. Hij ontvangt de factuur (AF275). (Er wordt geen rekening gehouden met de btw.)

REKENINGNAAM

K/O

+/-

D/C

CREDITBEDRAG

IN EURO

IN EURO

Totaal

f

DEBETBEDRAG

e© VA

A/P

IN

REK.NR.

N

REDENERING

Op Op 17 juli maakt Lies aan het einde van de dag de kassa op. Zij heeft voor 2 800,00 euro taartjes

fv

REK.NR.

pr oe LEVEL 7

A/P

K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

Totaal

THEMA 3

148

REKENINGNAAM

er

REDENERING

si

en broden verkocht (KAS151). (Er wordt geen rekening gehouden met de btw.)


g

Op 19 juli betaalt Lieselot via haar bankrekeing bij Beldius de factuur aan de leverancier De Witte Molen: 3 450,00 (BELF95).

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

N

IN

REDENERING

Totaal

h

Op 22 juli stuurt AG Verzekering een betalingsaanvraag voor de betaling van de polis van de

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P

K/O

DEBET+/-

D/C

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

THEMA 3

Totaal

LEVEL 7

pr oe

fv

er

REDENERING

si

brandverzekering, 1 200,00 euro (AF276).

149


i

Klant Verstraete heeft in juli voor 345,00 euro goederen gekocht. Lieselot stelt op 31 juli de factuur op (VF132). (Er wordt geen rekening gehouden met de btw.)

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

IN EURO

IN EURO

e© VA

N

IN

REDENERING

Totaal

si

Action 5— Klaar voor marktonderzoek?

er

Marktonderzoek

Marktonderzoek geeft je belangrijke informatie voor de start van je onderneming. Het geeft je inzicht in wie jouw klanten zijn en wat hun wensen of behoeften zijn, welke

fv

communicatiemiddelen het best zijn … Voorbeelden van vragen die met marktonderzoek beantwoord kunnen worden, zijn: Zal mijn product aanslaan?

Hoe wil de klant het product kopen?

Hoe kan ik het best communiceren met mijn (mogelijke) klanten?

Hoe kan ik mijn product, verpakking, reclame, app of website verbeteren?

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

150


Technieken van marktonderzoek Elke vorm van marktonderzoek heeft zijn eigen doelstellingen en methoden. —

Deskresearch: je verzamelt informatie uit bestaande bronnen, zoals marktrapporten, statistieken … om bepaalde evoluties in de markt te begrijpen, informatie over de sector te krijgen en om kansen en bedreigingen te bepalen. Fieldresearch: je verzamelt nieuwe gegevens direct van de doelgroep. Er zijn twee

IN

soorten. 

Kwantitatief onderzoek: numerieke gegevens verzamelen, vaak via enquêtes voor statistische analyses.

Kwalitatief onderzoek: diepgaande inzichten verzamelen met interviews of

Online onderzoek: gebruik van online enquêtes, sociale media-analyse en webtracking. Dat is de laatste jaren steeds belangrijker geworden.

Experimenten en testmarkten: het testen van nieuwe producten, prijsstrategieën,

e© VA

N

observaties om houdingen en motivaties van consumenten te begrijpen.

reclamecampagnes ... om te evalueren of een bepaalde marketingstrategie haalbaar is.

Werk per twee. Je gaat na hoe de verkoper met jou wil communiceren. Kies, naargelang je interesse, een van de drie opties. Vink de gekozen optie aan. Optie 1

Winkelstraat of shoppingcenter

Optie 2

Winkels

si

Je bezoekt een winkelstraat of shoppingcenter maar gaat de winkels niet binnen.

Optie 3

er

Je bezoekt een aantal winkels. Internet

a

Ga naar iDiddit. Je vindt er voor elke optie alles wat je nodig hebt. Verwerk met een tekstverwerker de onderzoeksresultaten individueel in een verslag.

pr oe

b

fv

Je speurt op het internet enkele webwinkels af.

LEVEL 7

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 3

c

151


Action 6— Kun je de boekingsregels toepassen? Ga naar iDiddit en maak de oefeningen op de boekingsregels op actief-, passief-, kosten- en opbrengstenrekeningen door elkaar.

a

Zoek het rekeningnummer van de gebruikte T-rekeningen op.

b

Plaats het rekeningnummer telkens voor de rekeningnaam op de T-rekening.

N

2

Ga naar Action 4.

Ga naar iDiddit en maak de oefeningen om rekeningnummers tegen de tijd op te zoeken.

e© VA

1

IN

Action 7— Vind je de rekeningnummers in het MAR?

Action 8— Ken je de klassen en de groepen van het MAR? Ga naar iDiddit en maak de oefeningen op de klassen en de groepen van het MAR.

si

BREAKING NEWS

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

fv

er

1

152


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan de begrippen ‘debet’ en ‘credit’ omschrijven.

2

Ik kan de boekingsregels van actiefrekeningen toepassen.

3

Ik kan de boekingsregels van passiefrekeningen toepassen. Ik kan het saldo van een rekening bepalen.

5

Ik kan een rekening afsluiten.

6

Ik kan de boekingsregels van kostenrekeningen toepassen.

7

Ik kan de boekingsregels van opbrengstenrekeningen toepassen.

8

Ik kan toelichten wat het Minimum Algemeen

Ik kan rekeningen indelen in klassen en groepen.

Ik kan het rekeningnummer van rekeningen

er

10

si

Rekeningenstelsel is. 9

e© VA

4

EXTRA OEFENMATERIAAL

IN

1

KAN BETER

N

JA

THEMA 3

LEVEL 7

pr oe

fv

opzoeken.

153


Hoe registreer je aankoopverrichtingen in de boekhouding? 1

N

INTRO

IN

LEVEL 8

Bekijk de afbeeldingen. Heeft de aankoop van A.S.Adventure.edu betrekking op een bedrijfskosten of

e© VA

een investering? Plaats in de juiste kolom.

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

fv

er

si

BEDRIJFSKOSTEN

154

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe registreer je aankoopverrichtingen in de boekhouding?

INVESTERING


Explore 1— Welke goederen en diensten koopt een onderneming aan?

Hoe zie je het verschil tussen een aan- en verkoopfactuur?

2

Elk bedrijf koopt dagelijks iets aan. Geef voorbeelden van aankopen die Lies Meeus voor

Bekijk de Intro. In welke twee groepen kun je de bedrijfskosten indelen?

er

si

3

e© VA

A.S.Adventure.edu zal doen om het bedrijf draaiende te houden.

N

IN

1

fv

Onderverdeling aankopen

De aankopen van een onderneming kun je onderverdelen in drie grote groepen: aankopen handelsgoederen,

aankopen diensten en diverse goederen,

aankopen investeringen (investeringsgoederen).

pr oe

Handelsgoederen zijn alle goederen die de onderneming aankoopt om te verkopen. Dat zijn dus de producten die je in het assortiment vindt. Diensten en diverse goederen zijn de goederen en diensten die een onderneming regelmatig aankoopt om de onderneming draaiende te houden zoals elektriciteit of

te gebruiken. Als de aankoop betrekking heeft op kantoormateriaal, klein gereedschap, klein materieel dan spreekt men pas over een investering als het aankoopbedrag exclusief btw hoger is dan 1 000,00 euro.

THEMA 3

Investeringsgoederen zijn goederen die een onderneming aankoopt om meer dan een jaar

LEVEL 8

kantoorbenodigdheden.

155


4

Hoe weet je dat het om een aankoop van handelsgoederen gaat?

5

Geef een paar voorbeelden van handelsgoederen voor A.S.Adventure.edu.

6

IN

Hoe weet je dat een aankoopfactuur betrekking heeft op een investering? Geef drie voorbeelden.

Wat zijn aankopen van diensten en diverse goederen? Geef drie voorbeelden.

e© VA

7

N

8

Wat is het verschil tussen een goed en een dienst?

9

Plaats de volgende aankopen van A.S.Adventure.edu in de juiste rij. Kies uit:

si

fietsverlichting – elektriciteit – brandverzekering – Eastpak rugzak – internet – jas Jack Wolfskin – brandstof bestelwagen – snowboard – wandelboek – inrichting winkel –

er

fietstas – huur winkel – printpapier – HP printer 479,00 euro – bestelwagen

pr oe

fv

HANDELSGOEDEREN

DIENSTEN EN DIVERSE

LEVEL 8

THEMA 3

GOEDEREN

156

VOORBEELDEN


VOORBEELDEN

e© VA

N

IN

INVESTERINGSGOEDEREN

Bekijk het organogram van A.S.Adventure.edu achteraan dit thema of op iDiddit. Wie is verantwoordelijk voor de aankoop?

b

Wie is verantwoordelijk voor de boekhouding?

c

Wie zal de aankoopfacturen controleren?

er

a

pr oe

fv

1

si

Explore 2— Hoe controleer je een aankoopfactuur?

aankoopfacturen grondig te controleren en na te rekenen.

THEMA 3

A.S.Adventure.edu heeft de factuur zelf niet opgesteld. Het is daarom interessant de

LEVEL 8

Good to know

157


2

Met welke documenten kun je de aankoopfactuur vergelijken?

3

Bestudeer de aankoopfactuur bij Explore 3. Beantwoord de volgende vragen. a

Wie heeft de factuur opgesteld?

b

IN

Op welke datum werd de factuur opgesteld?

c

Tegen welke datum moet de factuur betaald worden?

Welke betalingsvoorwaarde heeft A.S.Adventure.edu bij leverancier Adidas?

e

e© VA

d

N

Wat is het factuurnummer van de factuur?

Good to know

Wanneer een onderneming een aankoopfactuur ontvangt, geeft de boekhouder de factuur

f

er

si

een eigen volgnummer. De boekingen moeten elkaar opvolgen.

Onder welk nummer wordt de factuur geregistreerd in de boekhouding?

fv

g

Waarop heeft de aankoop betrekking?

pr oe

h

Voor welke waarde heeft men goederen aangekocht?

i

THEMA 3

LEVEL 8

j

158

Vul in: A.S. Adventure.edu heeft een schuld tegenover leverancier Adidas, voor een bedrag van euro.

Hoeveel btw werd er aangerekend?

k

Markeer het juiste antwoord: de btw die men aanrekent op een aankoopfactuur is: aftrekbare btw / verschuldigde btw.


fv

er

si

e© VA

N

IN

Reken de factuur na met behulp van het berekeningsschema uit Level 2.

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

4

159


Explore 3— Hoe registreer je een eenvoudige

Klant A.S.Adventure.edu

AF942

Nijverheidsstraat 92/5

Atomiumsquare 1 bus 320

2160 WOMMELGEM

1020 BRUSSEL

N

Btw: BE450.773.747

FACTUUR Franco huis

Factuurnummer

Order

F-20xx-3067

BB-20xx-3045

B212G00006 B212H00001 B212H00004

Adidas T-Shirt Mhe Tee Gfx 2 Adidas T-Shirt E 3S Tee Adidas T-Shirt Fl_Spr X UI Hea

30 dagen na einde van de maand

Artikelomschrijving

RPR Brussel

Factuurdatum

Vervaldag

Btw-nr. klant

20xx-11-09

20xx-12-31

BE0465 672 452

Aantal

Eenheidsprijs

75 75 75

8,84 6,65 6,65

er

si

Art. nr.

Iban: BE26 2850 4801 5029

e© VA

Leveringsvoorwaarde: Betalingsvoorwaarde:

IN

aankoopfactuur van handelsgoederen?

Bedrag zonder btw

663,00 498,75 498,75

Totaalbedrag excl. btw in euro 1 660,50

Btwtarief

Btwbedrag

21 % 21 % 21 %

139,23 104,74 104,74

Bedrag btw incl. in EUR 802,23 603,49 603,49

Totale Totaalbedrag btw-bedrag incl. btw in euro in euro 348,71 2 009,21 Te betalen

€ 2 009,21

Tel. +32 02 475 37 00 - info@adidas.be

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

fv

Voor de algemene verkoopsvoorwaarden: zie keerzijde

160

1

Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

2

Bekijk het MAR achteraan dit thema of op iDiddit. Vul aan: Een aankoop van handelsgoederen vormt

vind je in klasse boekt op de rekening

voor A.S.Adventure.edu. Die

in het MAR. De aankoop van handelsgoederen vind je in groep .

, je


3

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk je MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. a

De schuld tegenover leverancier Adidas stijgt / daalt met

euro.

De rekeningen met betrekking tot een handelsschuld vind je in klasse

, namelijk

. Dat is een actiefrekening /

rekening

b

IN

passiefrekening die vermeerdert / vermindert. Je debiteert / crediteert de rekening voor dat bedrag. Bij een aankoop heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een vordering /

schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt het btw-bedrag op een rekening van klasse , namelijk rekening

. Dat is een

N

actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de rekening voor

c

e© VA

euro. A.S.Adventure.edu kocht handelsgoederen aan, dat zijn

onderneming. Je boekt de aankoop op een rekening uit klasse

voor de

, namelijk rekening

. Die rekening vermeerdert / vermindert.

Je debiteert / crediteert de rekening voor Vul nu het redeneringsschema in.

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P

K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

fv

er

REDENERING

Documentdatum:

si

Documentnummer:

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

4

euro.

Totaal

161


Boek factuur AF 942 op de grootboekrekeningen. C

D

C

D

C

IN

D

N

5

e© VA

Explore 4— Hoe registreer je een aankoopfactuur van diensten en diverse goederen?

Bestudeer de aankoopfactuur. Beantwoord de vragen. Op welke datum werd de factuur opgesteld?

b

Tegen welke datum moet de factuur ten laatste betaald worden?

c

Wat is het factuurnummer van de factuur?

d

Onder welk nummer wordt de factuur geregistreerd in de boekhouding?

e

Op wat heeft de aankoop betrekking?

f

Hoeveel bedraagt de totaalkosten?

er

si

a

fv

1

Good to know

pr oe

De kosten voor de onderneming zijn het bedrag exclusief btw. De btw vormt geen kosten (of opbrengsten) voor de onderneming. De onderneming moet het verschil tussen de verschuldigde btw en aftrekbare btw doorstorten aan de overheid.

THEMA 3

LEVEL 8

g

162

Hoeveel btw werd er aangerekend?


Factuur

Het originele document is elektronisch - Pag. 1

Klantnummer: 1.5106710 Factuurnummer: 09996640121 Periode van deze factuur: 10 okt 20xx - 9 nov 20xx Factuurdatum: 13 nov 20xx

AF943

Facturatieadres

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 Wommelgem

IN

Contact: Gsm Orange: 5000 vanuit België Ander toestel : 0800 8 5000 of 0032 2 745 95 00 in het buitenland Ma-za: 8u-20u - zo: 10u-18u30 www.orange.be/contact Consulteer onze Algemene voorwaarden op www.orange.be

Totaalbedrag van deze factuur:

€ 79,84 incl. btw

N

Het verschuldigde bedrag te betalen op 23/11/20xx met gestructureerde mededeling +++051/4503/12085+++

Betaling uiterlijk 23/11/20xx

e© VA

€ 13,85 btw

Totaalbedrag van deze factuur: Overzicht

Abonnement

Buiten

+ opties

abonnement

Totaal

Go Intense Go Intense

0479 33 12 80 0479 33 62 62

€ 17,36 € 17,36

€ 8,76 € 5,15

€ 26,12 € 27,23

Go Intense

0492 45 06 57

€ 17,36

€ 0,00

€ 17,36 € 65,99

Handige weetjes over je webfactuur

Praktisch en gemakkelijk: je kunt op elk moment je laatste 6 globale of gedetailleerde facturen bekijken in de My Orange-app (Facturen en betalingen). Om je laatste 18 facturen te bekijken, ga je naar je klantenzone. Wist je dat … je je factuur nu rechtstreeks online in de My Orange-app kunt betalen.

si

Raadpleeg de site van de overheid www.bestetarief.be om het tariefplan te vinden dat het best met je gebruikspatroon overeenstemt.

Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

pr oe

fv

2

er

Aan Orange Belgium nv/s.a. werd vrijstelling verleend van certificatie en ondertekening van de verkoopfacturen op 26 november 1997 met het nummer 1788. Orange Belgium nv/s.a. - Bourgetlaan 3 Avenue du Bourget - Brussel 1140 Bruxelles

Neem er opnieuw het MAR bij. Vul aan: Het gsm-abonnement vormt in het MAR vindt. Het is een

, die vind je in groep

, je boekt op de rekening

.

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk je MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. a

De schuld tegenover leverancier Orange stijgt / daalt met boekt dat op de rekening

euro. Je . Dat is een

actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert. Je debiteert / crediteert voor dat bedrag.

LEVEL 8

4

voor A.S.Adventure.edu, die je in klasse

THEMA 3

3

163


b

Bij een aankoop heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een vordering / schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt het btw-bedrag op de rekening . Dat is een actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de rekening voor

c

IN

euro. A.S.Adventure.edu kocht een dienst aan, dat zijn

voor de

onderneming. Je boekt de aankoop op een rekening uit klasse

, groep

. Die rekening vermeerdert /

rekening vermindert. Je debiteert / crediteert de rekening voor

N

euro.

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer:

Documentdatum:

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P

K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

pr oe

fv

er

si

REDENERING

e© VA

5

, namelijk

6

Boek factuur AF 943 op de grootboekrekeningen

THEMA 3

LEVEL 8

D

164

Totaal

C

D

C


D

C

IN

Explore 5— Hoe registreer je een aankoopfactuur van investeringsgoederen?

N

Bestudeer de aankoopfactuur. Beantwoord de vragen. Op welke datum werd de factuur opgesteld?

b

Tegen welke datum moet de factuur ten laatste betaald worden?

c

Wat is het factuurnummer van de factuur?

d

Onder welk nummer wordt de factuur geregistreerd in de boekhouding?

e

Op wat heeft de aankoop betrekking?

f

Hoeveel kost de aankoop?

g

Hoeveel btw werd er aangerekend?

si

e© VA

a

fv

er

AF944

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

1

165


Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

3

Bekijk het MAR. Vul aan:

IN

2

De aankoop van een bestelwagen is een die vind je in klasse

voor A.S.Adventure.edu,

in het MAR, groep

, je boekt op de rekening .

a

N

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk je MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. De schuld ten opzichte van leverancier Romkes stijgt / daalt met

e© VA

4

Je boekt dat op de rekening

euro.

. Dat is een

actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert. Je debiteert / crediteert voor dat bedrag. b

Bij een aankoop heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een vordering / schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt het btw-bedrag op de rekening . Dat is een actiefrekening /

passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de rekening voor

c

si

euro.

A.S.Adventure.edu kocht een bestelwagen aan, dat is een

er

onderneming. Je boekt de aankoop op een rekening uit klasse rekening

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

fv

vermindert. Je debiteert / crediteert de rekening voor

166

voor de , groep

, namelijk

. Die rekening vermeerdert / euro.


5

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

e© VA

N

IN

REDENERING

Documentdatum:

fv

D

er

Boek factuur AF 944 op de grootboekrekeningen.

D

C

D

C

C

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

6

si

Totaal

167


Explore 6— Hoe registreer je een inkomende creditnota? Bestudeer het document. Beantwoord de vragen: Welk document is dit?

b

Op welke factuur heeft die creditnota betrekking?

c

Waarom werd de creditnota opgesteld?

d

Wat is het nummer van de creditnota?

e

Onder welk nummer wordt de factuur geregistreerd in de boekhouding?

f

Welk bedrag mag A.S.Adventure.edu in mindering brengen op de factuur?

g

Markeer het juiste antwoord: het btw-bedrag op een inkomende creditnota is aftrekbare btw / verschuldigde btw.

Klant A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5

N

1 5N 15 CN C

Atomiumsquare 1 bus 320 1020 BRUSSEL

si

2160 WOMMELGEM

IN

a

e© VA

1

btw: BE450.773.747

CREDITNOTA

Franco huis 30 dagen na einde van de maand

Order

Factuurdatum

Vervaldag

Btw-nr. klant

BB-20xx-3045 / F-20xx-3067

20xx-11-17

20xx-12-31

BE0465.672.452

fv

C-20xx-010

Artikel Omschrijving

pr oe

Art. nr.

B212H00001

RPR Brussel

er

Leveringsvoorwaarde: Betalingsvoorwaarde:

Factuurnummer

Iban: BE26 2850 4801 5029

Adidas T-Shirt E 3S Tee

Aantal

-75

Eenheidsprijs 6,65

Bedrag zonder btw -498,75

Btwtarief 21%

Btwbedrag

-104,74

Bedrag btw incl. in EUR -603,49

THEMA 3

LEVEL 8

Fout factuur, artikel werd niet geleverd. Btw terug te storten aan de Staat in de mate waarin zij oorspronkelijk in aftrek werd gebracht (art. 4 §1 3° KB nr.4).

168

Voor de algemene verkoopsvoorwaarden: zie keerzijde

Totaalbedrag excl. btw in euro

Totale btw-bedrag in euro

Totaalbedrag incl. btw in euro

- 498,75

- 104,74

- 603,49

Tel. +32 02 475 37 00 - info@adidas.be

Te betalen

-€ 603,49


Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

3

Vul aan of schrap wat niet past. Bekijk je MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. a

IN

2

De schuld ten opzichte van leverancier Adidas stijgt / daalt met

euro.

Je boekt dat op de rekening

. Dat is een

b

N

actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert. Je debiteert / crediteert voor dat bedrag. Bij een inkomende creditnota heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een

e© VA

vordering / schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt het btw-bedrag op de rekening .

Dat is een actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de rekening voor c

euro.

Adidas brengt een deel van de aangerekende goederen in mindering. Dat zijn voor A.S.Adventure.edu die

. Je boekt

het bedrag exclusief btw op de rekening die je debiteert / crediteert voor

si

euro.

Vul nu het redeneringsschema in.

er

Documentnummer:

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

fv

REDENERING

Documentdatum:

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

4

,

Totaal

169


Boek creditnota CN 15 op de grootboekrekeningen. D

C

D

C

IN

D

C

N

5

e© VA

TO THE POINT

De aankopen van een onderneming kun je onderverdelen in drie grote groepen: —

aankopen handelsgoederen,

aankopen diensten en diverse goederen,

aankopen investeringsgoederen.

Handelsgoederen zijn alle goederen die de onderneming aankoopt om te verkopen. Dat zijn dus de producten die je in het assortiment vindt.

si

Diensten en diverse goederen zijn de goederen en diensten die de onderneming regelmatig aankoopt om de onderneming draaiende te houden zoals elektriciteit of kantoorbenodigdheden. Investeringsgoederen zijn goederen die een onderneming

er

aankoopt om meer dan een jaar te gebruiken. Als de aankoop betrekking heeft op kantoormateriaal, klein gereedschap, klein materiaal dan spreekt men pas over een investering als

fv

het aankoopbedrag exclusief btw hoger is dan 1 000,00 euro. Aankoopverrichtingen volgens het MAR:

pr oe

aankoop handelsgoederen

REDENERING

REK.NR.

REKENINGNAAM

Schuld aan leverancier

440000

Leveranciers

A/P K/O P

+/-

D/C

+

C

stijgt.

Btw op aankopen

BEDRAG Totaal factuurbedrag

411100

Aftrekbare btw

A

+

D

Btw-bedrag

Aankopen

K

+

D

Bedrag excl.

THEMA 3

LEVEL 8

= terug te vorderen

170

btw. De vordering op overheid stijgt. Aankopen HG = bedrijfskosten stijgen.

604000

handelsgoederen

btw


Aankoopverrichtingen volgens het MAR: aankoop diensten en diverse goederen

REDENERING

REK.NR.

REKENINGNAAM

Schuld aan leverancier

440000

Leveranciers

A/P K/O P

+/-

D/C

+

C

Totaal factuurbedrag

Btw op aankopen

411100

Aftrekbare btw

A

+

D

= terug te vorderen btw. De vordering op

Aankoop dienst of

Btw-bedrag

N

overheid stijgt.

IN

stijgt.

BEDRAG

61…

K

divers goed =

+

D

Bedrag excl.

bedrijfskosten stijgen.

e© VA

btw

Aankoopverrichtingen volgens het MAR: aankoop investeringsgoed

REDENERING

REK.NR.

REKENINGNAAM

Schuld aan leverancier

440000

Leveranciers

stijgt.

A/P

K/O P

+/-

D/C

+

C

BEDRAG

Totaal factuurbedrag

Btw op aankopen

Aftrekbare btw

A

+

D

Btw-bedrag

A

+

D

Bedrag excl.

si

411100

= terug te vorderen

btw. De vordering op

er

overheid stijgt.

22…

investeringsgoed =

23…

bezit (actief) stijgt.

24…

btw

fv

Aankopen

REDENERING

REK.NR.

REKENINGNAAM

Schuld aan leverancier

440000

Leveranciers

A/P K/O P

+/-

D/C

BEDRAG

-

D

Totaal bedrag

daalt.

Btw op inkomende

creditnota 451200

creditnota =

Verschuldigde

P

+

C

Btw-bedrag

K

-

C

Bedrag excl.

btw op inkomende

verschuldigde btw. De

creditnota’ s LEVEL 8

schuld aan overheid stijgt. Retour HG = bedrijfskosten dalen.

604010

Retours op aankopen (-)

btw

THEMA 3

pr oe

Aankoopverrichtingen volgens het MAR: inkomende creditnota

171


Action 1— Kun je aankoopfacturen registreren? 1

Bekijk de factuur die A.S.Adventure.edu van Vaude ontvangt.

IN

VAUDE

Sint-Niklaasstraat 52 AF 945 9000 GENT Tel. +32 09 27 83 764 VAUDE.Store.Gent@vaude.com www.vaude.be RPR Gent Iban: BE87 5503 5180 0094 btw: BE0478.184.858

The spirit of mountain sports

N

Klant A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

Factuur

Franco thuis 30 dagen na einde van de maand

e© VA

Leveringsvoorwaarde: Betalingsvoorwaarde: Handelskorting:

Klantnummer Datum K-0984 20xx-11-18 Code Omschrijving 1121C3008 Vaude Tent Taurus 9141C4203 Vaude Jas Escape Bike Light

15

€ 27,55

Factuurnummer 20xx/FA/2847 Totaal Btw-%

€ 1 377,00 € 413,25

Basisprijs Handelskorting Verv oerskosten Maatstaf v an heffing Btw-bedrag Te betalen

a

er

si

Voor de algemene verkoopsvoorwaarden: zie keerzijde

Vervaldag 20xx-12-31 EP Aantal € 68,85 20

€ 1 790,25 € 1 790,25 € 375,95 € 2 166,20

Vul het redeneringsschema in.

fv

Documentnummer:

REK.NR.

REKENINGNAAM

Documentdatum: A/P K/O

+/-

D/C

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

REDENERING

172

21 % 21 %

Totaal

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG


Boek de factuur op de grootboekrekeningen. C

D

C

Lift_DnA_T3_L8_action1_engie_TD.pdf

9/06/2021

20:02

Bekijk de factuur die A.S.Adventure.edu van Engie ontvangt.

Klantnummer: 2 208 261 Factuurnummer: 709 609

C

e© VA

2

1

D

IN

D

N

b

Uw webactiveringscode: 1008231 (www.engie.be/activeren)

046/BERNLVD4

AF 946

Vragen?

www.engie.be/nl/contact Energielijn: 078 35 33 33 bereikbaar: ma-vr 8:00-20:00 za 9:00-13:00 Fax: 03 280 03 55 Brief: ENGIE Simón Bolívarlaan 34 • 1000 Brussel

Bij een elektriciteitsstoring: 078 35 35 00 (24u/24) (netbeheerder Fluvius - tarief Imewo)

si

Tussentijdse factuur periode november 20xx

er

Verbruiksadres: Uw Easy contract

Uw verhuis regelen? Uw laatste factuur bekijken? Uw verbruik opvolgen? Regel alles vlot online via uw persoonlijke web-pagina op www.engie.be/energiedesk.

btw

118,73

21%

4,57

<1>

Totaal (excl. btw)

123,30

Totaal btw-bedrag

24,93

Totaal (incl. btw)

€ 148,23

Gelieve het bedrag van € 148,23 te betalen vóór 30 november 20xx. - Op IBAN rekening BE46 0003 2544 8336 (BIC = BPOTBEB1) van Electrabel nv - Met vermelding van de gestructureerde mededeling +++430/6160/65988+++

De hierboven vermelde bedragen zijn steeds uitgedrukt in euro. Door uw facturen tijdig te betalen, vermijdt u onnodige kosten. Bij laattijdige betaling zijn wij genoodzaakt een herinnering te sturen. De kosten van deze herinnering (€ 7,50) worden u in dit geval aangerekend.

Btw-informatie btw-regime

21% <1> Vrijstelling art. 28 van het btw-wetboek Totaal

Contact: zie boven rechts Hoofdzetel: Electrabel nv, Simón Bolívarlaan 34, 1000 Brussel, België BTW BE 0403.170.701 RPR Brussel - Bankrekening IBAN BE46 0003 2544 8336 - BIC BPOTBEB1

btw-grondslag

btw

€ 118,73

€ 24,93

€ 4,57

-

€ 123,30

€ 24,93

Pagina 1

LEVEL 8

P.CABN.4208.Y.0.D.13012021.v3.1.00.000000.A p1/2

pr oe

fv

Elektriciteit - EAN 541448860017376963

excl. btw

THEMA 3

Factuurdatum 1

173


a

Vul het redeneringsschema in.

REK.NR.

REKENINGNAAM

174

Totaal

si

er

Boek de factuur op de grootboekrekeningen. C

C

fv THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

D

CREDITBEDRAG

DEBETBEDRAG

D

D/C

b

+/-

e© VA

A/P K/O

N

REDENERING

Documentdatum:

IN

Documentnummer:

D

C


3

Bekijk de factuur die A.S.Adventure.edu van Nike ontvangt.

Nike

Nikelaan 1 2430 LAAKDAL Ond.nr.: 0450.989.424 RPR ANTWERPEN

A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

BE0465.672.452 20xx-11-17

Factuurdatum

20xx-11-20

N

Leverdatum

20xx-12-20

N_F_20xx_10254 Vervaldag factuur

e© VA

Factuurnummer

Klantgegevens Klant: 234

AF 947

IN

Factuur

T THANK YOU FOR SHOPPING WITH US!

Art.nr.

Nike T-Shirt M Top SS Hpr Dry Nike T-Shirt Rise 365 Nike T-Shirt M Top SS Hpr Dry

B212C90007 B212G00014 B212G00029

Aantal

Eenheidsprijs

Btw-%

Totaal

10,66 13,33 9,97

21 % 21 % 21 %

€ 266,50 € 266,60 € 149,55

25 20 15

fv

er

si

Omschrijving

Brutobedrag

€ 682,65

Handelskorting Nettobedrag

€ 682,65

Transportkosten Maatstaf van heffing

€ 682,65

Btw

€ 143,36

Totaal

€ 826,01

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer ter vermelden.

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

Algemene voorwaarden: zie achterkant

175


a

Vul het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

e© VA

N

IN

REDENERING

Documentdatum:

fv

D

Boek de factuur op de grootboekrekeningen.

er

b

si

Totaal

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

D

176

C

C

D

C


4

A.S.Adventure.edu

Frans Van Dijckstraat 99-101 - 2100 DEURNE Tel. 03 324 90 75 – Fax 03 326 21 55

IN

Bekijk de factuur die A.S.Adventure.edu van Semaburo ontvangt.

Nijverheidsstraat 92 bus 5 BE-2160 WOMMELGEM

N

www.semaburo.be – e-mail: info@semaburo.comq

Leveringsadres A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92 bus 5

e© VA

Factuur 3540 Klantnummer

Ondernemingsnummer

Documentdatum

Vervaldatum

Factuurnummer

6834

Btw BE 0465 672 454

20XX-11-20

20XX-12-19

3540 pag. 1/1

Aantal

E.P.

Prijs

Btw-%

1,00

15,44

15,44

21

Vertegenw: Referentie:

Omschrijving

87680

Enveloppen 114x229/500ST SUPERS MV WIT 324202

Korting

si

Artikel

21 %

MvH

15,44

Btw

fv

Btw-%

er

Betaald Kas: 18,68 EUR

3,24

Subtotaal Btw-bedrag Totaal

15,44 EUR 3,24 EUR 18,68 EUR

pr oe

Betalingsvoorwaarden: 30 dagen factuurdatum

Kantoorinrichtingen – Kantoormachines – School- en bureelbenodigdheden – Computersupplies Rpr Antwerpen

Bank 737-3073226-18 – IBAN BE50 7373 0732 2618

– BIC KREDBEBB

LEVEL 8

THEMA 3

Btw: BE 0453.401.268

177


a

Vul het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

e© VA

N

IN

REDENERING

Documentdatum:

fv

D

Boek de factuur op de grootboekrekeningen.

er

b

si

Totaal

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

D

178

C

C

D

C


fv

er

si

e© VA

N

IN

Bekijk de factuur die A.S.Adventure.edu van Pieter Menue ontvangt.

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

5

179


a

Vul het redeneringsschema in.

REK.NR.

REKENINGNAAM

LEVEL 8 THEMA 3

Totaal

si

er

C

C

D

C

Action 2— Kun je aankoopfacturen registreren?

180

Boek de factuur op de grootboekrekeningen.

fv

pr oe

D

CREDITBEDRAG

DEBETBEDRAG

D

D/C

b

+/-

e© VA

A/P K/O

N

REDENERING

Documentdatum:

IN

Documentnummer:

Ga naar iDiddit en maak de oefeningen op het registreren van aankoopfacturen.


Action 3— Kun je een inkomende creditnota registreren? A.S.Adventure.edu stuurt de tent terug op aangezien ze beschadigd is. Bekijk de creditnota die Vaude heeft

IN

opgesteld.

VAUDE

Sint-Niklaasstraat 52 CN 1 6 9000 GENT Tel. +32 09 27 83 764 VAUDE.Store.Gent@vaude.com www.vaude.be RPR Gent Iban: BE87 5503 5180 0094 btw: BE0478.184.858

The spirit of mountain sports

e© VA

N

Klant A.S.Adventure.edu Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM

Creditnota Leveringsvoorwaarde: Betalingsvoorwaarde: Handelskorting:

Franco thuis 30 dagen na einde van de maand

Vervaldag 20xx-12-31 EP Aantal € 68,85 -2

si

Klantnummer Datum K-0984 20xx-11-18 Code Omschrijving 1121C3008 Vaude Tent Taurus

-137,70

21%

Basisprijs

-€ 137,70

Te betalen

-€ 137,70 -€ 28,92 -€ 166,62

Retour wegens beschadiging 20xx/FA/2847 Handelskorting Btw terug te storten aan de Staat in de mate waarin Verv oerskosten zij oorspronkelijk in aftrek werd gebracht, Maatstaf v an heffing (art. 4 §1 3° KB nr. 4). Btw-bedrag

er

Factuurnummer 20xx/C/0007 Totaal Btw-%

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

fv

Voor de algemene verkoopsvoorwaarden : zie keerzijde

181


a

Vul nu het redeneringsschema in.

REK.NR.

REKENINGNAAM

Totaal

si

er

Boek factuur CN 16 op de grootboekrekeningen. C

C

fv

pr oe

D

CREDITBEDRAG

DEBETBEDRAG

D

D/C

b

+/-

e© VA

A/P K/O

N

REDENERING

Documentdatum:

IN

Documentnummer:

D

C

THEMA 3

LEVEL 8

Action 4— Kun je een inkomende creditnota registreren?

182

Ga naar iDiddit en maak de oefeningen op het registreren van creditnota’s.


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

1

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan verschillende soorten aankopen onderscheiden.

2

KAN

BETER

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan een eenvoudige aankoopfactuur van handelsgoederen registreren.

3

Ik kan een eenvoudige aankoopfactuur van diensten en diverse goederen registreren.

4

Ik kan een eenvoudige aankoopfactuur van

Ik kan een inkomende creditnota registreren.

THEMA 3

LEVEL 8

pr oe

fv

er

5

si

investeringsgoed registreren.

183


Hoe registreer je verkoopverrichtingen in de boekhouding?

Bekijk de cartoon. a

Welk document laat de chauffeur aftekenen door klant Camping International?

b

De chauffeur legt het document in het bakje ‘te factureren’. Bekijk het organogram van

e© VA

1

N

INTRO

IN

LEVEL 9

A.S.Adventure.edu achteraan dit thema of op iDiddit. Waar staat dat bakje?

Wat zal zij opstellen?

d

Mulin legt het document in het bakje ‘te boeken’. Bekijk het organogram. Waar staat dat bakje?

e

Wat zal zij doen?

THEMA 3

LEVEL 9

pr oe

fv

er

si

c

184

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe registreer je verkoopfacturen en uitgaande creditnota’s in de boekhouding?


Explore 1— Welke verkopen kun je onderscheiden? 1

De meeste ondernemingen verkopen handelsgoederen. Geef vijf voorbeelden van handelsgoederen voor

2

Een glazenwasser verkoopt geen handelsgoederen. Hoe noem je zo’n verkoop?

3

e© VA

N

IN

A.S.Adventure.edu.

Kun je nog twee voorbeelden geven van bedrijven,

er

Bekijk het MAR. Vul aan.

Een verkoop van handelsgoederen is een die vind je in klasse

voor A.S.Adventure.edu,

in het MAR. De verkoop van handelsgoederen vind je in groep

,

fv

je boekt op de rekening of

.

THEMA 3

LEVEL 9

pr oe

4

si

die geen of niet enkel handelsgoederen verkopen?

185


Explore 2— Kun je een verkoopfactuur analyseren? Bestudeer de verkoopfactuur. Beantwoord de vragen. a

Op welke datum is de factuur opgesteld?

b

IN

Wat is de uiterste betalingsdatum?

Wat is het factuurnummer?

N

c

Schrijf je de factuur onder hetzelfde factuurnummer in de boekhouding in?

e© VA

d

e

Vul in: A.S.Adventure.edu heeft een

, voor een bedrag van

f

si

Voor welke waarde heeft A.S.Adventure.edu goederen verkocht?

Hoeveel btw werd er aangerekend?

Welk btw-tarief is er van toepassing op deze factuur?

fv

i

er

h

.

Waarop heeft de verkoop betrekking?

g

tegenover

Markeer het juiste antwoord: de btw op de verkoop van goederen en diensten is aftrekbare btw /

pr oe

j

THEMA 3

LEVEL 9

verschuldigde btw.

186


Camping International Pré Cawiai 3 6941 BOMAL SUR OURTHE DURBUY

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

40009

BE0442 492 521

VF20xx-01201

20xx-11-04

Art.nr.

Omschrijving

Aantal

10024 Petzl Hoofdlamp E+Lite 10025 Ledlenser Zaklamp P3

Btw-%

Verkoopprijs/e

Btw-%

20,62 16,49

21 % 21 %

uw aankoop winkel dd. 20xx-11-04

Brutobedrag

Korting

Netto

6%

0,00

0,00

0,00

21 %

185,55

0,00

185,55

Totaal

185,55

185,55

Terugstuurbare verpakking Te betalen voor vervaldag

Totaal

€ 103,10 € 82,45

e© VA

Transactie

5 5

20xx-12-04

N

Factuur

Vervaldatum

IN

A.S.Adventure.edu

Kosten

Subtotaal

Totaal in euro

Fin. Korting

MvH

Btw

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

185,55

0,00

185,55

38,97

224,52

185,55

38,97

224,52

Bedrag in euro

224,52

185,55

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. EUR in mindering brengen.

si

Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

Algemene voorwaarden: zie achterkant

fv

er

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Explore 3— Hoe registreer je een eenvoudige

pr oe

verkoopfactuur?

LEVEL 9

Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

THEMA 3

1

187


2

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk je MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. a

De vordering op klant Camping International stijgt / daalt met

euro.

De rekeningen met betrekking tot een vordering vind je in klasse

, namelijk rekening

. Dat is een actiefrekening / passiefrekening

b

IN

die vermeerdert / vermindert. Je moet de rekening dus debiteren / crediteren voor dat bedrag. Bij een verkoop heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een vordering /

schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt het btw-bedrag op een rekening van klasse , namelijk rekening

.

rekening voor

euro.

e© VA

c

N

Dat is een actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de

A.S.Adventure.edu verkocht handelsgoederen, dat is een

de onderneming. Je boekt de verkoop op een rekening uit klasse

voor

, namelijk rekening

. Die rekening vermeerdert /

vermindert. Je debiteert / crediteert de rekening voor 3

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer:

REKENINGNAAM

pr oe LEVEL 9 THEMA 3

CREDITBEDRAG

D/C

Totaal

DEBET-

BEDRAG

+/-

A/P

K/O

fv

REK.NR.

si

Documentdatum:

er

REDENERING

188

euro.


4

Boek factuur VF20xx-01201 op de grootboekrekeningen.

D

C

D

C

IN

C

N

D

e© VA

Explore 4— Hoe registreer je een verkoopfactuur met meerdere btw-tarieven?

1

Bestudeer de verkoopfactuur.

A.S.Adventure.edu

Klantcode

Factuur

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

Vervaldatum

BE0476 038 485

VF20xx-01202

20xx-11-05

20xx-12-05

er

Art.nr.

40002

si

Chirojeugd Vlaanderen Kipdorp 30 2000 ANTWERPEN

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Omschrijving

Aantal

fv

10001 Vaude Tent Taurus 2P 10009 Campingaz Kookvuur Bivouac 10199 Groot Wandelboek Ardennen

Btw-%

Btw-%

Totaal

165,25 45,41 24,52

21 % 21 % 6%

€ 330,50 € 45,41 € 24,52

uw aankoop winkel dd. 20xx-11-05

pr oe

Transactie

2 1 1

Verkoopprijs/e

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

6%

24,52

24,52

24,52

24,52

1,47

25,99

21 %

375,91

375,91

375,91

375,91

78,94

454,85

Totaal

400,43

400,43

400,43

400,43

80,41

480,84

Bedrag in euro

480,84

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

THEMA 3

Te betalen voor vervaldag

LEVEL 9

Terugstuurbare verpakking

Algemene voorwaarden: zie achterkant

189


Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

3

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk het MAR aan het einde van dit thema. Gebruik ook het

IN

2

a

De vordering op klant Chirojeugd Vlaanderen stijgt / daalt met

e© VA

Je boekt dat op de rekening

N

overzicht met de boekingsregels.

euro.

. Dat is een

actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert. Je debiteert / crediteert de rekening voor dat bedrag. b

Bij een verkoop heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een vordering / schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt dat op de

. Dat is een actiefrekening /

rekening

passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de rekening voor

c

si

euro.

A.S.Adventure.edu verkocht handelsgoederen aan 6 % en 21 % btw, dat is een

er

voor de onderneming. Je boekt de verkoop aan 6 % op de rekening .

Dat is een kostenrekening / opbrengstenrekening die vermeerdert / vermindert. Je debiteert / crediteert

fv

de rekening voor

euro. De verkoop aan 21 % btw, boek je op de

rekening

.

THEMA 3

LEVEL 9

pr oe

Dat is een kostenrekening / opbrengstenrekening die je debiteert / crediteert voor

190

euro.


4

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

Totaal

D

C

D

C

C

D

C

LEVEL 9

D

THEMA 3

fv

Boek factuur VF20xx-01202 op de grootboekrekeningen.

pr oe

5

er

si

e© VA

N

IN

REDENERING

Documentdatum:

191


Explore 5— Kun je een uitgaande creditnota analyseren? Bestudeer de creditnota. Beantwoord de vragen. Voor wie is de creditnota bestemd?

b

Wat is het nummer van de creditnota?

c

Op welke factuur heeft de creditnota betrekking?

d

Waarom werd de creditnota opgesteld?

e

Geef nog drie andere oorzaken die aanleiding geven tot het opstellen van een uitgaande creditnota.

f

Welk bedrag mag Camping International in mindering brengen op de factuur?

g

Markeer het juiste antwoord: het btw-bedrag op een uitgaande creditnota is aftrekbare btw / verschuldigde

e© VA

N

IN

a

btw.

Camping International Pré Cawiai 3 6941 BOMAL SUR OURTHE DURBUY

A.S.Adventure.edu

si

Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM Tel. + 32 3 480 55 11 info@asadventure.edu

Klantcode

Btw-nummer

Factuurnummer

Factuurdatum

Vervaldatum

40009

BE0442 492 521

CN20xx-008

20xx-11-06

20xx-12-06

Art.nr.

er

CREDITNOTA

Omschrijving

Aantal -1

Btw-%

Totaal

20,62

21 %

-€ 20,62

fv

10024 Petzl Hoofdlamp E+Lite

Verkoopprijs/e

Transactie

retour wegens defect, factuur VF20xx-01201 dd. 20xx-14-04

pr oe

Btw terug te storten aan de staat in de mate waarin zij oorspronkelijk in aftrek werd gebracht, art. 4 §1 3° KB nr. 4

Btw-%

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

6%

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

21 %

- 20,62

0,00

- 20,62

- 20,62

0,00

- 20,62

- 4,33

- 24,95

Totaal

- 20,62

- 20,62

- 20,62

- 20,62

- 4,33

- 24,95

Bedrag in euro

- 24,95

Terugstuurbare verpakking

THEMA 3

LEVEL 9

Te betalen voor vervaldag

192

Gelieve bij betaling het factuurnummer en uw klantennummer te vermelden. Bij betaling binnen de 10 dagen mag u

EUR in mindering brengen.

A.S.Adventure.edu - Nijverheidsstraat 92/5 2160 WOMMELGEM - BTW BE0465672452 - RPR Antwerpen - IBAN: BE20 3200 6835 4556 - BIC BBRUBEBB

Algemene voorwaarden: zie achterkant


Explore 6— Hoe registreer je een uitgaande creditnota? Welke bedragen heb je nodig voor de boekhoudkundige verwerking?

2

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk het MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. De vordering op klant Camping International stijgt / daalt met

e© VA

a

N

IN

1

Je boekt dat op de rekening

euro.

. Dat is een

actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert. Je moet de rekening dus debiteren / crediteren voor dat bedrag. b

Het btw-bedrag van een uitgaande creditnota mag je terugvorderen van de overheid. Bij een uitgaande creditnota heb je te maken met aftrekbare btw / verschuldigde btw. Dat is een vordering / schuld ten opzichte van de btw-administratie. Je boekt het btw-bedrag op een rekening van klasse , namelijk rekening

.

c

euro.

er

rekening voor

si

Dat is een actiefrekening / passiefrekening die vermeerdert / vermindert, je debiteert / crediteert de

Camping International brengt een deel van de verkochte handelsgoederen terug. Dat is een voor de onderneming, die

. Je boekt

voor

, die je euro.

THEMA 3

LEVEL 9

pr oe

fv

het brutobedrag op de rekening

193


Vul nu het redeneringsschema in.

REDENERING

Documentdatum:

REK.NR.

REKENINGNAAM

Totaal

si

C

C

fv

er

Boek creditnota CN20xx-008 op de grootboekrekeningen. D

pr oe

D

LEVEL 9

CREDITBEDRAG

THEMA 3

DEBETBEDRAG

194

D/C

4

+/-

e© VA

A/P K/O

IN

Documentnummer:

N

3

D

C


TO THE POINT Soorten verkopen Verkopen zijn bedrijfsopbrengsten. De meeste ondernemingen verkopen vooral handelsgoederen,

Verkoopverrichtingen volgens het MAR: verkoopfactuur

REK.NR.

REKENINGNAAM

Vordering op klant

400000

Handelsdebiteuren

stijgt.

A/P K/O

+/-

D/C

BEDRAG

N

REDENERING

IN

maar er zijn ook ondernemingen zoals glazenwassers of tuinmannen, die vooral diensten verkopen.

A

+

D

Totaal

factuurbedrag

verschuldigde btw. De schuld aan overheid stijgt. Verkopen HG = bedrijfsopbrengst stijgt. Verkopen HG =

451100

Verschuldigde btw

P

+

C

Btw-bedrag

704001

Verkopen HG aan

O

+

C

Brutobedrag

e© VA

Btw op verkopen =

6 % btw

704002

bedrijfsopbrengst stijgt.

Verkopen HG aan

btw 6 %

O

+

C

21 % btw

Brutobedrag btw 21 %

si

Verkoopverrichtingen volgens het MAR: uitgaande creditnota

Vordering op klant daalt.

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P

+/-

D/C

BEDRAG

Handelsdebiteuren

A

-

C

Totaal bedrag

er

REDENERING

fv

Btw op uitgaande

400000

411200

creditnota’s =

cn Aftrekbare btw op

A

+

D

Btw-bedrag

O

-

D

Brutobedrag

uitgaande cn’ s

aftrekbare btw. De

pr oe

vordering op overheid stijgt.

704010

Retours op verkopen (-)

LEVEL 9

bedrijfsopbrengst daalt.

THEMA 3

Retour HG =

195


Action 1— Kun je verkoopfacturen registreren? 1

Op 20xx-11-09 stelt A.S.Adventure.edu verkoopfactuur VF20xx-1203 op aan klant Wijnegem Bicycle Club vzw.

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

6%

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

21 %

940,80

0,00

940,80

940,80

0,00

940,80

Totaal

940,80

940,80

940,80

940,80

Terugstuurbare verpakking

a

0,00

197,57

1 138,37

197,57

1 138,37

Bedrag in euro

1 138,37

Documentdatum:

REK.NR.

REKENINGNAAM

A/P

K/O

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

pr oe

fv

er

si

REDENERING

0,00

e© VA

Vul het redeneringsschema in. Documentnummer:

Totaal in euro

N

Te betalen voor vervaldag

Btw

IN

Btw-%

b

THEMA 3

LEVEL 9

D

196

Totaal

Boek VF20xx-01203 op de grootboekrekeningen. C

D

C


D

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

MvH

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

21 %

404,88

0,00

404,88

404,88

0,00

404,88

Totaal

404,88

404,88

404,88

85,02

489,90 489,90

Bedrag in euro

489,90

e© VA

a

0,00

85,02

404,88

Terugstuurbare verpakking Te betalen voor vervaldag

0,00

N

6%

Totaal in euro

Btw

Vul het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

Totaal

LEVEL 9

pr oe

fv

er

si

REDENERING

Documentdatum:

THEMA 3

Btw-%

Op 20xx-11-10 stelt A.S.Adventure.edu verkoopfactuur VF20xx-1204 op aan klant Synergie Wellness Point.

IN

2

C

197


b

D

C

D

Op 20xx-11-14 stelt A.S.Adventure.edu verkoopfactuur VF20xx-1205 op aan klant Chirojeugd Vlaanderen.

Btw-%

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

Btw

49,04

49,04

2,94

51,98

49,04

49,04

21 %

685,78

685,78

685,78

685,78

144,01

829,79

Totaal

734,82

734,82

734,82

734,82

146,95

881,77

Bedrag in euro

881,77

Te betalen voor vervaldag

Vul het redeneringsschema in.

si

a

Documentnummer:

REK.NR.

REKENINGNAAM

LEVEL 9

pr oe

fv

er

REDENERING

THEMA 3

Totaal in euro

MvH

6%

Terugstuurbare verpakking

198

C

IN

C

N

D

e© VA

3

Boek VF20xx-01204 op de grootboekrekeningen.

A/P

K/O

Documentdatum: +/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG


b

IN

Totaal

Boek VF20xx-01205 op de grootboekrekeningen. C

D

C

D

4

e© VA

N

D

C

D

C

Op 20xx-11-15 stelt A.S.Adventure.edu verkoopfactuur VF20xx-1206 op aan klant Camping International.

6%

31,98

21 %

859,37

Totaal

891,35

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

si

Brutobedrag

Fin. Korting

MvH

Btw

Totaal in euro

31,98

31,98

31,98

1,92

33,90

859,37

859,37

859,37

180,47

1 039,84

891,35

891,35

891,35

182,39

1 073,74

Bedrag in euro

1 073,74

er

Btw-%

Terugstuurbare verpakking

THEMA 3

LEVEL 9

pr oe

fv

Te betalen voor vervaldag

199


a

Vul het redeneringsschema in.

REK.NR.

REKENINGNAAM

Totaal

er

fv

Boek VF20xx-01206 op de grootboekrekeningen.

pr oe LEVEL 9

THEMA 3

200

si

D

CREDITBEDRAG

D

DEBETBEDRAG

b

D/C

+/-

e© VA

A/P K/O

N

REDENERING

Documentdatum:

IN

Documentnummer:

C

D

C

C

D

C


Action 2— Kun je eenvoudige verkoopfacturen registreren? Ga naar iDiddit en maak er de oefeningen op het registreren van eenvoudige verkoopfacturen.

IN

Action 3— Kun je een uitgaande creditnota registreren?

Lift_DnA_T3_L9_action3.pdf 1 9/06/2021 20:45 Op 20xx-11-10 wordt CN20xx-009 opgesteld aan klant Wijnegem Bicycle Club vzw. Er werd een artikel te veel

Btw-%

Brutobedrag

Korting

Netto

Kosten

Subtotaal

Fin. Korting

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

21 %

- 165,25

0,00

- 165,25

- 165,25

0,00

Totaal

- 165,25

- 165,25

- 165,25

Terugstuurbare verpakking Te betalen voor vervaldag

Btw

0,00

0,00

- 165,25

- 34,70

- 199,95

- 165,25

- 34,70

- 199,95

Bedrag in euro

- 199,95

0,00

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer:

REKENINGNAAM

A/P

K/O

si

REK.NR.

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

fv

er

REDENERING

Documentdatum:

THEMA 3

Totaal

LEVEL 9

pr oe

a

MvH

e© VA

6%

Totaal in euro

N

aangerekend op de factuur.

201


b

Boek factuur CN20xx-009 op de grootboekrekeningen.

D

C

D

C

IN

C

N

D

e© VA

Action 4— Kun je uitgaande creditnota’s registreren? Ga naar iDiddit en maak er de oefeningen op het registreren van creditnota’s.

BREAKING NEWS

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

er

si

1

CHECKLIST

pr oe

fv

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1

Ik kan een eenvoudige verkoopfactuur registreren in de boekhouding.

2

Ik kan een verkoopfactuur met meerdere btwtarieven registreren in de boekhouding.

3

Ik kan een uitgaande creditnota registreren in de

THEMA 3

LEVEL 9

boekhouding.

202

JA

KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL


LEVEL 10

IN

Hoe registreer je financiële verrichtingen in de boekhouding?

Wat wil de cartoonist volgens jou met deze cartoon zeggen?

pr oe

fv

er

si

e© VA

1

N

INTRO

© Frodo De Decker en Het Nieuwsblad

a

Heb jij nog cash geld op zak?

b

Hoe betaal je kleine aankopen?

c

Hoe betaal jij geleend geld terug aan vrienden?

d

Is er een evolutie in de manier van betalen bij jouw ouders?

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe registreer je financiële verrichtingen in de boekhouding?

LEVEL 10

3

Bespreek klassikaal:

THEMA 3

2

203


Explore 1— Kun je een bankafschrift analyseren 1

Bestudeer het bankafschrift van A.S.Adventure.edu. Noteer onder het bankafschrift naast elke letter de juiste omschrijving of het juiste onderdeel.

ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393

IN

A

BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

ING Green Account – EURO (EUR) A.S.Adventure.edu IBAN: BE20 3200 6835 4556

D

C

BIC: BBRUBEBB

Europese overschrijving Van: Synergie Wellness Point – BE38 1030 2555 0272 VF20xx-01200/40010

e© VA

F

Verrichting 807 van 20xx-11-03 – valuta 20xx-11-04 Europese overschrijving

E

Vorig saldo op 20xx-11-01

+ 64 187,96

N

B

G

+ 660,20

- 1 287,56

Naar: Jack Wolfskin – BE02 0016 1598 7540 F420013 – klant 10002972

Verrichting 808 van 20xx-11-03 – valuta 20xx-11-04 Afschrift 78/001

H

Nieuw saldo op 20xx-11-05

si

© MDart10

OMSCHRIJVING

fv

B

er

A

THEMA 3

LEVEL 10

pr oe

C

204

2

J

OMSCHRIJVING F

G

H

D

I

E

J

Geef twee synoniemen voor ‘bankafschrift’.

I

+ 63 560,60


Wat betekenen deze begrippen? Gebruik het internet. a

BIC

b

Valutadatum

IN

Wat is het documentnummer?

5

Welke verrichtingen zie je op het bankafschrift?

6

Hoeveel bedraagt het beginsaldo?

7

Hoeveel bedraagt het eindsaldo?

8

Vul aan: het saldo van de ING-rekening van A.S. Adventure.edu is

e© VA

si

er

met

euro.

fv

Bekijk het MAR achteraan dit thema of op iDiddit. Vul aan en markeer het juiste antwoord: Het saldo op de ING-bankrekening van A.S.Adventure.edu vind je op de balans / resultatenrekening, het behoort tot vaste activa / vlottende activa, onder de rubriek Die vind je in het MAR, klasse

de rekening

, groep

. . Verrichtingen op de ING-rekening boek je op

. Dat is een actiefrekening / passiefrekening.

LEVEL 10

pr oe

9

N

4

THEMA 3

3

205


Explore 2— Op welke rekening vind je de openstaande schulden en vorderingen? 440000 Leveranciers

(CN15) 603,49

C

D

2 009,21 (AF942)

(BS)

79,84 (AF943)

551000 ING 63 560,60

400000 Handelsdebiteuren

(VF1202) 480,84

1

24,95

C (CN8)

e© VA

(VF1201) 224,52

N

31 581,00 (AF944)

D

C

IN

D

Bekijk de grootboekrekeningen. Vul aan en markeer het juiste antwoord. a

De schulden / vorderingen tegenover de leveranciers vind je op de van de rekening

zijde

. Dat is een actiefrekening /

si

passiefrekening. Bij het registreren van een aankoopfactuur / verkoopfactuur boek je het op de

er

creditnota op de

zijde, bij een inkomende

zijde. Wanneer A.S. Adventure.edu een leverancier

betaalt, vermeerdert / vermindert de

, je debiteert / crediteert de

fv

rekening.

De schulden / vorderingen ten opzichte van de klanten vind je op de

pr oe

b

zijde van de rekening

.

Dat is een actiefrekening / passiefrekening. Bij het registreren van een aankoopfactuur / verkoopfactuur boek je het bij een uitgaande creditnota op de

Adventure.edu betaalt, vermeerdert / vermindert de

op de

zijde, zijde. Wanneer een klant A.S. , je debiteert /

crediteert de rekening.

THEMA 3

LEVEL 10

2

206

Op de grootboekrekening 551000 ING staat op de debetzijde BS 63 560,60. Verklaar dat bedrag.


Explore 3— Hoe registreer je een betaling? ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393 BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

BIC: BBRUBEBB

IN

ING Green Account – EURO (EUR) A.S.Adventure.edu IBAN: BE20 3200 6835 4556

+ 63 560,60

Vorig saldo op 20xx-11-05

Europese overschrijving

- 79,84

N

Naar: Orange – BE05 2100 2335 9975 +++051/4503/12085+++

e© VA

Verrichting 809 van 20xx-11-20 – valuta 20xx-11-21

Afschrift 79/001

Nieuw saldo op 20xx-11-22

© MDart10

+ 63 480,76

Op welke verrichting heeft het bankafschrift betrekking?

2

Bekijk de grootboekrekening in Explore 2. Onder welk nummer werd die factuur geregistreerd in de

er

si

1

boekhouding van A.S.Adventure.edu?

Vul aan en markeer het juiste antwoord. Bekijk je MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels

pr oe

achteraan dit thema. a

Het saldo op de bankrekening ING stijgt / daalt met

de rekening

euro –

euro (eindsaldo euro). Je boekt dit bedrag op

. Dit is een

b

LEVEL 10

die stijgt / daalt, dus je debiteert / crediteert die rekening. De vordering / schuld ten opzichte van de leverancier Orange stijgt / daalt voor een bedrag van

euro. Je boekt op de rekening , dat is een

je debiteert / crediteert.

rekening, die

THEMA 3

4

Onder welk nummer en datum registreer je die verrichting in de boekhouding?

fv

3

207


5

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

e© VA

N

IN

REDENERING

Documentdatum:

Totaal

6

Boek dagafschrift ING 79 op de grootboekrekeningen in Explore 2.

si

Explore 4— Hoe registreer je een inning?

ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393

er

BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

ING Green Account – EURO (EUR)

BIC: BBRUBEBB

fv

A.S.Adventure.edu

IBAN: BE20 3200 6835 4556

Vorig saldo op 20xx-11-22

Europese overschrijving

+ 63 480,76

pr oe

+ 480,84

Naar: Chirojeugd Vlaanderen – BE02 1401 2004 4540 VF20xx-01202/40002

THEMA 3

LEVEL 10

Verrichting 810 van 20xx-11-25 – valuta 20xx-11-26

208

Afschrift 80/001 1

Nieuw saldo op 20xx-11-27

Op welke verrichting heeft het bankafschrift betrekking?

+ 63 961,60


2

Onder welk nummer en datum zal je deze verrichting registreren in de boekhouding?

3

Vul aan of markeer het juiste antwoord. Bekijk het MAR. Gebruik ook het overzicht met de boekingsregels. Het saldo op de bankrekening ING stijgt / daalt met

euro (eindsaldo

euro –

euro). Je boekt dit bedrag op

de rekening

IN

a

. Dit is een

rekening die stijgt / daalt, dus je debiteert / crediteert die rekening. De vordering / schuld tegenover klant Chirojeugd Vlaanderen stijgt / daalt voor een bedrag van

N

b

euro. Je boekt op de rekening

4

rekening, die

e© VA

, dit is een je debiteert / crediteert.

Vul nu het redeneringsschema in. Documentnummer: REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

pr oe

fv

er

si

REDENERING

Documentdatum:

Totaal

5

Boek dagafschrift ING 80 op de grootboekrekeningen in Explore 2.

6

Bepaal het saldo van de grootboekrekening 551000 ING in

THEMA 3

LEVEL 10

Explore 2. Wat stel je vast?

209


TO THE POINT Een betaling van een aankoopfactuur volgens het MAR

REK. NR.

Schuld aan

440000

REK. NAAM Leveranciers

A/P

+/-

D/C

P

-

D

bedrag verrichting

A

-

C

eindsaldo

K/0

leverancier daalt. Saldo op de

55 …

-beginsaldo

N

bankrekening daalt.

e© VA

Een inning van een verkoopfactuur volgens het MAR

REDENERING

REK. NR.

Vordering op klant

400000

daalt.

REK. NAAM

Handels­

55 …

LEVEL 10

pr oe

fv

er

si

bankrekening stijgt.

THEMA 3

A/P

+/-

D/C

BEDRAG

A

-

C

bedrag verrichting

A

+

D

eindsaldo

K/0

debiteuren

Saldo op de

210

BEDRAG

IN

REDENERING

-beginsaldo


Action 1— Kun je betalingen en inningen registreren? 1

Vul van elk bankafschrift het redeneringsschema in.

ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393

ING Green Account – EURO (EUR)

IN

BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

BIC: BBRUBEBB

A.S.Adventure.edu

+ 63 961,60

Vorig saldo op 20xx-11-27

N

IBAN: BE20 3200 6835 4556 Europese overschrijving

- 31 581,00

Aan: Romkes – BE28 3850 5925 3020

e© VA

23/05/00723

Verrichting 811 van 20xx-11-28 – valuta 20xx-11-29

Afschrift 81/001

Nieuw saldo op 20xx-11-30

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

LEVEL 10

Totaal

THEMA 3

pr oe

fv

er

REDENERING

Documentdatum:

si

Documentnummer:

+ 32 380,60

211


ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393 BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

ING Green Account – EURO (EUR)

BIC: BBRUBEBB

A.S.Adventure.edu + 32 860,60

Vorig saldo op 20xx-11-30

IN

IBAN: BE20 3200 6835 4556 Europese overschrijving

+ 1 138,37

Van: Wijnegem Bicycle Club vzw – BE89 3800 1173 8485 VF20xx-01203/40011

Afschrift 82/001

Nieuw saldo op 20xx-12-11

Documentnummer:

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

er fv

pr oe LEVEL 10 THEMA 3 212

+ 33 518,97

Documentdatum:

si

REDENERING

e© VA

N

Verrichting 812 van 20xx-12-09 – valuta 20xx-12-10

Totaal

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG


ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393 BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

ING Green Account – EURO (EUR)

BIC: BBRUBEBB

A.S.Adventure.edu + 33 518,97

Vorig saldo op 20xx-12-11

IN

IBAN: BE20 3200 6835 4556 Europese overschrijving

+ 1 073,74

Van: Camping International – BE37 2900 5351 5628 VF20xx-01206/40009

Afschrift 83/001

Nieuw saldo op 20xx-12-17

Documentnummer:

+ 34 592,71

Documentdatum:

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

LEVEL 10

Totaal

THEMA 3

pr oe

fv

er

si

REDENERING

e© VA

N

Verrichting 813 van 20xx-12-15 – valuta 20xx-12-16

213


ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393 BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

ING Green Account – EURO (EUR)

BIC: BBRUBEBB

A.S.Adventure.edu + 34 592,71

Vorig saldo op 20xx-12-17

IN

IBAN: BE20 3200 6835 4556 Europese overschrijving

- 148,23

Aan: Engie – BE46 0003 2544 8336 +++430/0661/65988+++

Afschrift 84/001

Nieuw saldo op 20xx-12-17

Documentnummer:

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

er fv

pr oe LEVEL 10 THEMA 3 214

+ 34 444,48

Documentdatum:

si

REDENERING

e© VA

N

Verrichting 814 van 20xx-12-16 – valuta 20xx-12-17

Totaal

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG


ING Belgium SA/NV – Head Office: Avenue Marnix 24, B-1000 Brussels – RPL Brussels – VAT BE 0403 200 393 BIC (SWIFT): BBRUBEBB – IBAN: BE45 3109 1560 2789

ING Green Account – EURO (EUR)

BIC: BBRUBEBB

A.S.Adventure.edu + 34 444,48

Vorig saldo op 20xx-12-18

IN

IBAN: BE20 3200 6835 4556 Europese overschrijving

- 826,01

Aan: Nike – BE32 3850 0013 9402 N_F20xx-10254 – klant 234 Verrichting 815 van 20xx-12-20 – valuta 20xx-12-21 Europese overschrijving

N

+ 881,77

Van: Chirojeugd Vlaanderen – BE02 1401 2004 4540 VF20xx-01205 / 40002

Afschrift 85/001

Nieuw saldo op 20xx-12-22

Documentnummer:

+ 34 500,24

Documentdatum:

REK.NR.

REKENINGNAAM A/P

+/-

D/C

DEBET-

CREDIT-

BEDRAG

BEDRAG

Totaal

THEMA 3

LEVEL 10

pr oe

fv

er

si

REDENERING

e© VA

Verrichting 816 van 20xx-12-20 – valuta 20xx-12-21

215


2

Registreer de bankafschriften op de grootboekrekeningen die je onder het laatste redeneringsschema’s vindt. C

D

(CN15) 603,49

2 009,21 (AF942)

(BS)

(CN16) 166,62

31 581,00 (AF944)

2 166,20 (AF945)

148,23 (AF946)

826,01 (AF947)

18,68 (AF948)

D

400000 Handelsdebiteuren

(VF1203)

1 138,37

(VF1204) 489,90 (VF1205) 881,77 (VF1206)

1 073,74

(CN8)

199,95

(CN9)

si

C

24,95

er

3

Bepaal het saldo van de grootboekrekening 55100 ING. Wat stel je vast?

fv

pr oe

4

Hoeveel bedraagt de totale schuld van A.S. Adventure.edu tegenover zijn leveranciers?

5

Hoeveel bedraagt de totale vordering van A.S. Adventure.edu tegenover zijn klanten?

THEMA 3

LEVEL 10

216

C

63 961,60

e© VA

5 868,50 (AF949)

551000 ING

IN

440000 Leveranciers

N

D


Action 2— Kun je betalingen en inningen registreren? Ga naar iDiddit en maak er de oefeningen op het registreren van betalingen en inningen.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

CHECKLIST

N

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

e© VA

1

IN

BREAKING NEWS

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

JA

Ik kan een bankafschrift analyseren.

2

Ik kan een betaling registreren.

3

Ik kan een inning registreren.

EXTRA OEFENMATERIAAL

THEMA 3

LEVEL 10

pr oe

fv

er

si

1

KAN

BETER

217


STEP-UP 1

Ga naar de website van de Nationale Bank, daar vind je de balanscentrale. Je kunt er onder andere van Studio 100, met ondernemingsnummer 0457 622 640.

Welke rechtsvorm heeft Studio 100?

b

Uit welke elementen bestaat de jaarrekening?

c

Bestudeer de actiefzijde van de balans.

e© VA

a

Op welke datum werd de balans opgesteld?

Hoeveel bedraagt de waarde van het meubilair en rollend materieel?

si

Hoeveel bedraagt de waarde van de voorraad?

fv

Hoeveel bedraagt de vordering op de klanten?

pr oe

THEMA 3

STEP-UP

d

218

N

Beantwoord de volgende vragen met betrekking tot de jaarrekening van Studio 100 uit 2020.

er

2

IN

de neergelegde jaarrekeningen raadplegen. Raadpleeg de laatste jaarrekening (niet geconsolideerde)

Over hoeveel liquide middelen beschikt Studio 100?

Bestudeer de passiefzijde van de balans. 

Hoeveel bedraagt de inbreng van de eigenaars?

Hoeveel bedraagt de schuld op meer dan één jaar?


Hoeveel bedraagt de schuld ten opzichte van de leveranciers?

Hoeveel moet Studio 100 nog betalen aan personeelsleden?

e

Is de balans in evenwicht?

f

Bestudeer de resultatenrekening.

IN

Voor welk bedrag heeft men handelsgoederen verkocht?

Voor welk bedrag heeft men handelsgoederen aangekocht?

Voor welk bedrag heeft men diensten en diverse goederen aangekocht?

Hoeveel bedroeg de totale loonkost?

Hoeveel bedraagt de bedrijfswinst (bedrijfsverlies)?

Heeft Studio 100 uiteindelijk winst of verlies gemaakt dit boekjaar? Hoeveel?

In de toelichting vind je een opsplitsing van de omzet. a

Stel in een cirkeldiagram de omzet voor uitgesplitst

pr oe

3

fv

er

si

e© VA

N

per bedrijfscategorie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio. Stel in een cirkeldiagram de omzet voor uitgesplitst per geografische markt. Geef het bestand een

STEP-UP

duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 3

b

219


Begrippenlijst Thema 3 aftrekbare btw

VERKLARING Btw die op de aankoop van producten en diensten wordt berekend. De verkoper mag

1

btw

btw-tarief

Dat is belasting over de toegevoegde

overheid heft op de verkoop van goederen

en diensten.

Dat is het btw-percentage dat van toepassing is op een bepaald product of een

exclusief btw

bepaalde dienst.

Dat betekent zonder btw of btw niet

inbegrepen. 1

inclusief btw

Dat betekent met btw of btw inbegrepen.

1

toegevoegde

Dat is het verschil tussen de verkoop- en de

waarde

aankoopprijs (exclusief btw).

verbruiks­

Dat is een belasting die gedragen wordt

belasting

door de verbruiker (= consument) van het

verschuldigde btw

Dat is de btw die op de verkoop van

producten en diensten wordt berekend. De

af magazijn

verkoper moet die btw doorstorten aan de

overheid.

Het risico en de kosten van het transport

fv

2

si

1

zijn ten laste van de koper.

algemene

De algemene factuurvoorwaarden zijn

factuur­

belangrijk als er later betalingsproblemen

voorwaarden

opduiken. In deze voorwaarden stelt

men zijn voorwaarden met betrekking

THEMA 3

BEGRIPPENLIJST

pr oe

2

2

2

product of de dienst.

er

1

220

e© VA

1

die btw in mindering brengen bij de fiscus.

waarde. Het is een belasting die de

1

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

1

BEGRIP

N

LEVEL

tot: de termijn van factuurprotest, het schadebeding en het bevoegdheidsbeding.

betaling op

De klant krijgt betalingsuitstel om de

termijn

factuur te betalen, dit kan 30, 60 of 90

dagen na factuurdatum zijn.

betalings­

Deze voorwaarde geeft aan wanneer de

voorwaarde

betaling moet gebeuren en of de klant al

dan niet een financiële korting krijgt bij

contante betaling.


LEVEL 2

BEGRIP

VERKLARING

bijzondere

Dat zijn de afspraken tussen de koper en

voorwaarden

de verkoper die specifiek van toepassing

IN JE EIGEN WOORDEN

zijn op hun verkoopovereenkomst. Deze voorwaarden kunnen dus verschillen van

brutobedrag

Het bedrag zonder aftrek van kortingen.

2

contante

De klant betaalt de factuur binnen de 8 à 10

betaling

dagen na factuurdatum.

2

creditnota

De creditnota is een verbetering van de factuur. Het vermindert het factuurbedrag. Dat document wordt opgesteld als er een levering.

2

e© VA

fout wordt vastgesteld in de factuur of

N

2

IN

factuur tot factuur.

doorgerekende

Dat zijn kosten, zoals transport en extra

kosten

verpakking, die de verkoper doorrekent aan zijn klant.

2

extra

Verpakking die je doorrekent aan de klant

verpakking

zoals een kartonnen doos, een kist of

petflessen. De klant kan de verpakking niet terugsturen. Op de verpakking bereken je

si

de btw aan het laagste btw-tarief dat van toepassing is op de factuur.

2

financiële

wanneer de klant contant betaalt. Die

er

korting

Dat is een korting die toegestaan wordt korting heeft als doel een snellere betaling te verkrijgen.

franco thuis

De verkoper draagt het risico en de kosten

fv

2

van het transport.

2

Die korting sta je bijvoorbeeld toe aan trouwe klanten of bij aankoop van grote hoeveelheden.

leverings­

Die voorwaarde geeft aan wanneer men zal

voorwaarde

leveren en of er al dat niet kosten worden aangerekend.

maatstaf van

Over dat bedrag bereken je btw. Dat

heffing

bedrag is het totaal van de brutoprijs – handelskorting + extra kosten, verminderd met de financiële korting.

2

nettobedrag

Dat is het brutobedrag verminderd met de handelskorting.

BEGRIPPENLIJST

2

Korting die tot doel heeft meer te verkopen.

THEMA 3

handelskorting

pr oe

2

221


VERKLARING

terugstuurbare

Dat is verpakking zoals een europallet

verpakking

of een gasfles, waarvoor de klant een

2

verpakking terugbezorgt. Op terugstuurbare

transport­

Een vergoeding die je aanrekent om de

kosten

goederen te leveren tot bij de klant. Daarop

verkoopfactuur

tarief dat van toepassing is op de factuur.

Dat is een document waarop de verkoper geleverde goederen moet betalen. Het is

Dat is de linkerzijde op een balans,

die bestaat uit de vaste activa en de

Dat is een schematisch overzicht van de

si

van een onderneming op een bepaald

ogenblik.

Dat zijn kosten voor het dagelijkse handel­

drijven van de onderneming.

bv. de aankoop van handelsgoederen,

elektriciteit, verzekering

Dat is elk werkmiddel dat voor lange tijd

fv

3

bedrijfsmiddel

(meer dan een jaar) aanwezig is in de onderneming.

bedrijfs­

Dat zijn de opbrengsten van het dagelijkse

opbrengsten

handeldrijven van de onderneming.

pr oe 3

THEMA 3

BEGRIPPENLIJST

3

222

bv. verkoop van handelsgoederen

diensten

Dat zijn alle noodzakelijke aankopen om de

en diverse

onderneming te doen functioneren.

goederen

3

werkmiddelen van de onderneming.

er

bedrijfskosten

van alle bezittingen en vorderingen van

bezittingen, de vorderingen en de schulden

3

omzetbaarheid in geld. Het vormt de

balans

vlottende activa. Het is een opsomming de onder­neming, gerangschikt volgens

3

e© VA

een officiële uitnodiging om te betalen. actief

bereken je de btw aan het laagste btw-

uitrekent hoeveel de koper voor de

3

waarborg betaalt die hij terugkrijgt als hij de verpakking wordt er geen btw aangerekend. 2

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

2

BEGRIP

N

LEVEL

eigen

Het eigen vermogen bestaat aanvankelijk

vermogen

uit het kapitaal, aangevuld met de winst die een onderneming maakt.


Dat zijn de kosten die ontstaan bij geldverhandelingen. bv. interest op leningen, bankkosten

financiële

Dat zijn opbrengsten die ontstaan bij

opbrengst

geldverhandelingen.

bv. ontvangen interest op financiële

rekeningen, financiële korting ontvangen

door leveranciers 3

financierings-

Dat vind je op de passiefzijde van de balans

middel

en geeft aan op welke manier de onder­ neming de werkmiddelen heeft gefinancierd.

3

handels­

Dat is het bedrag dat een bedrijf nog moet

vordering

innen van de klanten.

kapitaal

Dat is het deel van het privévermogen dat de ondernemer in zijn onderneming heeft

3

kost

goederen of diensten.

liquide

Dat is het tegoed op de financiële

middelen

si

niet-

rekeningen (= rekeningen bij de bank) en het geld in de kas.

Dat zijn kosten die niet tot de normale

recurrente

bedrijfsactiviteit behoren, ze zijn eerder

kost

uitzonderlijk.

Dat is wat een onderneming ontvangt voor

opbrengst

pr oe 3

passief

resultaat

diensten.

Dat is de rechterzijde van de balans die

bestaat uit het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de onderneming. Het

bestaat uit het kapitaal en alle schulden

van de onderneming. Het vormt de financieringsmiddelen van de onderneming

gerangschikt volgens de opvraagbaarheid.

Dat is het verschil tussen kosten en

opbrengsten. 3

de verkoop van bepaalde goederen of

3

Dat is wat een onderneming betaalt voor

er

3

fv

3

ingebracht.

de productie of aankoop van bepaalde

3

e© VA

3

resultaten­

Dat is het overzicht van de gemaakte kosten

rekening

en opbrengsten over een hele periode. Je

kunt daaruit de winst of het verlies van de

onderneming afleiden.

BEGRIPPENLIJST

3

IN JE EIGEN WOORDEN

THEMA 3

financiële kost

VERKLARING

IN

3

BEGRIP

N

LEVEL

223


3

VERKLARING

rollend

Onder die noemer staat de waarde van de

materieel

bestelwagens, bedrijfswagens, heftrucks …

schuld

3

Dat is het nog te betalen bedrag, dat

leveranciers.

tegoed of

Dat is het nog te ontvangen of te vorderen

vordering

bedrag, het geld dat je nog moet krijgen.

vaste activa

Dat zijn werkmiddelen die voorbestemd zijn om heel lang in het bedrijf te blijven. bv. gebouwen, winkelinrichting,

verlies

Als de kosten hoger zijn dan de opbrengsten.

3

3

vlottende

Dat zijn werkmiddelen van de onderneming

activa

die regelmatig omgezet worden in geld.

voorraad

3

werkmiddelen

Dat zijn alle goederen die beschikbaar zijn

worden.

Dat zijn de schulden van de onderneming.

Dat zijn de bezittingen en vorderingen die

fv winst

Als de opbrengsten hoger zijn dan de kosten.

aanvangs­

De inbreng bij de oprichting van een bv

vermogen

moet voldoende zijn om te kunnen starten.

authentieke

Dat document is opgemaakt door een

akte

notaris en dient als bewijs van de gemaakte

pr oe

4

THEMA 3

BEGRIPPENLIJST

4

224

4

4

op de actiefzijde van de balans staan.

3

klanten, liquide middelen

er

vermogen

si

vreemd

Bv. voorraden, vorderingen tegenover

in de onderneming en dus verkocht kunnen

3

e© VA

kantoormeubelen 3

op de balans.

kan aan een bank zijn (leningen) of aan

3

IN JE EIGEN WOORDEN

IN

3

BEGRIP

N

LEVEL

afspraken.

beperkt

Dat betekent dat de aandeelhouders in

aansprakelijk

principe slechts aansprakelijk zijn tot het

bedrag van hun inbreng in de vennootschap.

besloten

Dat is een vennootschap met beperkte

vennootschap

aansprakelijkheid die kan opgericht worden

(bv)

door een of meer personen en waar er geen

minimale kapitaalinbreng vereist is.


LEVEL 4

BEGRIP deelbaarheid

VERKLARING

IN JE EIGEN WOORDEN

Wanneer meerdere partijen zich verbinden tot eenzelfde prestatie, moeten de partijen enkel hun eigen deel van de schuld betalen.

eenmanszaak

Dat is een ondernemingsvorm opgericht door een natuurlijk persoon. De oprichter en zijn onderneming worden als één geheel beschouwd.

4

fiscaal statuut

Dat verwijst naar het feit of je

IN

4

vennootschapsbelasting belast wordt. hoofdelijke

Wanneer meerdere partijen zich verbinden

aansprakelijk-

tot eenzelfde prestatie, kan de schuldeiser

heid

bij beide partijen de volledige schuld opeisen.

4

4

4

inbreng in

Dat is de inbreng van geld in de

kapitaal

onderneming

inbreng in

Dat is de inbreng van goederen zoals een

natura

auto, huis, laptop in de onderneming.

inbreng van

Dat is de inbreng van iemands arbeid of

nijverheid

kennis in de onderneming.

minimum­ kapitaal

si

4

e© VA

4

N

onder de personenbelasting of de

Minimumkapitaal is het kapitaal dat minimum moet ingebracht worden bij de

naamloze

Dat is een vennootschap met beperkte

vennootschap

aansprakelijkheid die kan opgericht worden

(nv)

door één of meer personen. De minimale

fv

4

er

oprichting van een nv.

kapitaalinbreng bedraagt 61 500,00 euro

pr oe

en de aandelen zijn vrij overdraagbaar. Dat is een mens van vlees en bloed die

4

onder­nemings­

Dat is de vorm die de onderneming kan

vorm

aannemen.

persoon

rechten en plichten heeft en contracten kan afsluiten.

onbeperkte

De oprichters zijn aansprakelijk tot het

aansprakelijk-

bedrag dat ze inbrengen in de onderneming,

heid

maar indien dat niet volstaat, staan ze ook met hun privébezit in voor het terugbetalen van de schulden.

bv. een eenmanszaak, een vennootschap, een vzw

BEGRIPPENLIJST

4

natuurlijk

THEMA 3

4

225


VERKLARING

rechts­

Dat betekent dat je houder bent van

bekwaam

rechten. In België heeft in principe

minderjarigen. Voorbeelden hiervan zijn

mening, recht op eigendom, recht op privacy ... Een minderjarige heeft geen handelingsbekwaamheid, waardoor hij geen onderneming kan oprichten. rechtspersoon

Dat is een juridische constructie, een ‘persoon’ beschreven in juridische documenten, zoals een onderneming of juridische constructie kan de onderneming of vereniging optreden als een volwaardig

vennootschap

ontstaat een nieuwe persoon, een

si

Dat is een registratiesysteem van alle

verrichtingen waar er een geldwaarde

enkelvoudige boekhouding kent elke

er

fv

Er moet tevens een jaarrekening worden

opgemaakt.

enkelvoudige

Daar houdt een onderneming een volledig

of vereen-

overzicht bij van alle uitgaven en inkomsten.

voudigde

Ze moeten de volgende boeken bijhouden:

boekhouding

een verkoopdagboek, een aankoopdagboek,

pr oe BEGRIPPENLIJST

tegenover staat. In tegenstelling tot een

van een vastgelegd rekeningenstelsel.

THEMA 3

inschrijvingen moeten gebeuren op basis

226

die een onderneming opstarten. Daardoor

De verplichtingen zijn ook ruimer en alle

5

verrichting echter ook een tegenboeking.

5

Dat zijn eén of meerdere personen

plichten.

boekhouding

rechtspersoon, met eigen rechten en

dubbele

persoon.

(natuurlijke personen of rechtspersonen)

5

e© VA

een vereniging zoals een vzw. Door die

4

iedereen bepaalde rechten, ook het recht op een naam, recht op een

4

IN JE EIGEN WOORDEN

inventaris

IN

4

BEGRIP

N

LEVEL

een financieel dagboek met een kasboek en een bankboek en een inventarisboek. Een beschrijving en een waardering van de bezittingen, vorderingen en schulden van een onderneming op een bepaald moment.


LEVEL 5

BEGRIP sociale balans

VERKLARING

IN JE EIGEN WOORDEN

In dat onderdeel van de jaarrekening staat specifieke informatie over het personeelsbestand en -verloop en de

toelichting

Dat is het onderdeel van de jaarrekening met bijkomende informatie over de rubrieken van de balans en resultatenrekening.

5

verantwoor-

Die documenten zijn de basis om

dingsstukken

verrichtingen te registreren in de boekhouding.

externe

Die belanghebbenden bevindt zich buiten

stakeholder

de organisatie.

e© VA

6

N

5

IN

opleidingsactiviteiten van de werknemers.

bv. leveranciers, klanten, banken, concurrenten, de media … 6

interne

Die belanghebbende bevindt zich binnen de

stakeholder

organisatie.

bv. werknemers, managers,

aandeelhouders, ondernemingsraad … 6

stakeholder

Dat is iemand die (positieve of negatieve)

invloed ondervindt van of zelf invloed kan

si

uitoefenen op een onderneming of een organisatie.

actiefrekening

Die rekening komt voor op de actiefzijde van

er

7

een balans.

afsluiten

Een rekening afsluiten doe je nadat je het

(rekening)

saldo bepaald hebt. Je maakt het totaal

fv

7

van de debetzijde en de creditzijde, beide dubbel onderstreept.

7

beginsaldo

Dat is het beginbedrag van een rekening

7

boeken

Dat is een bedrag inschrijven op een

7

crediteren

creditsaldo

Dat is een bedrag inschrijven langs de creditzijde van de rekening. Dat is het bedrag waarmee men het totaal aan de creditzijde moet vermeerderen om het totaal bedrag van de debetzijde te bekomen.

BEGRIPPENLIJST

7

rekening.

THEMA 3

pr oe

zijden moeten gelijk zijn, de totalen worden

227


VERKLARING

creditzijde

Dat is de rechterzijde van een grootboekrekening.

7

debiteren

Dat is een bedrag inschrijven op de debetzijde van een grootboekrekening.

7

debetsaldo

Dat is het bedrag waarmee men het totaal op de debetzijde moet vermeerderen om

7

debetzijde

bekomen.

Dat is de linkerzijde van een

Elke klasse van het MAR is onderverdeeld in

grootboek­

Die heeft de vorm van een T. Elke

rekening

verrichting wordt erop geregistreerd op

basis van een verantwoordingsstuk. Het

bestaat uit een debetzijde (linkerzijde) en

staat het rekeningnummer en de naam van

Het MAR is ingedeeld in zeven

si

klasse

resultatenrekeningen.

er

balansrekeningen, klasse 3 en 7 de

kostenrekening

Dat is de rekening waarop je kosten boekt.

7

MAR

Dat is het Minimum Algemeen

fv

7

Rekeningenstelsel, een lijst van alle rekeningen die bij de boekhouding gebruikt

kunnen worden. Het is wettelijk vastgelegd.

opbrengsten-

Dat is de rekening waarop je opbrengsten

rekening

boekt.

passief­

Dat is de rekening die voorkomt op de

rekening

passiefzijde van de balans.

saldo

Dat is het verschil tussen het totaal van de

pr oe 7

BEGRIPPENLIJST

7

THEMA 3

de rekening.

klassen. Klasse 1 tot 5 bevatten de

228

het rekeningnummer.

een creditzijde (rechterzijde). Bovenaan

7

groepen. Dat zijn de eerste twee cijfers van

7

e© VA

groep

het totaalbedrag van de creditzijde te

grootboekrekening. 7

IN JE EIGEN WOORDEN

7

IN

7

BEGRIP

N

LEVEL

debetzijde en het totaal van de creditzijde

van een rekening. Daardoor ken je de

exacte waarde van de rekening op een

bepaald ogenblik.


LEVEL 8

BEGRIP

VERKLARING

diensten

Dat zijn de goederen en diensten die een

en diverse

onderneming regelmatig aankoopt om de

goederen

onderneming draaiende te houden.

IN JE EIGEN WOORDEN

Alle goederen die een onderneming

goederen

aankoopt om te verkopen.

investerings-

Dat zijn goederen die een onderneming

goederen

aankoopt om meer dan een jaar te op kantoormateriaal, klein gereedschap, klein materiaal dan spreekt men pas over een investering als het aankoopbedrag

er

si

e© VA

exclusief btw hoger is dan 1 000,00 euro.

N

gebruiken. Als de aankoop betrekking heeft

BEGRIPPENLIJST THEMA 3

pr oe

8

handels­

fv

8

IN

bv. elektriciteit, kantoorbenodigdheden …

229


KOPIEERBLAADJE Thema 3 – Level 7

ACTIEF

IN

Overzicht boekingsregels PASSIEF

Datum balans Actiefrekening

C

D

Passiefrekening

(BS) Beginsaldo

Beginsaldo (BS)

vermeerdering

vermindering

vermindering

klasse 1, 2, 3, 4 (groep 40, 41) en 5 KOSTEN Kostenrekening

klasse 1 en 4 (groep 42 t.e.m. 48)

C

Opbrengstenrekening

C +

kosten

kosten

opbrengsten

opbrengsten

vermeerdering

vermindering

vermindering

vermeerdering

si

er fv

pr oe KOPIEERBLAADJE

D

OPBRENGSTEN

klasse 6

THEMA 3

vermeerdering

Resultatenrekening

+

230

+

e© VA

+

D

C

N

D

klasse 7


Klantenbestand A.S.Adventure.edu KLANTNUMMER

KLANTGEGEVENS

KLANTGEGEVENS- EN VOORWAARDEN

Beleko Amerikalei 90 2000 ANTWERPEN tel. 03 257 27 72 info@beleko.com contactpersoon: Caro Miermans

BTW BE0883 404 239 Ond.nr. 0883 404 239 IBAN BE60 7373 0744 4270 BIC KREDBEBB 30 dagen factuurdatum 15 % handelskorting Af fabriek

40002

Chirojeugd Vlaanderen Kipdorp 30 2000 ANTWERPEN tel. 03 231 07 95 info@chiro.be contactpersoon: Larissa Klein

BTW BE0476 038 485 Ond.nr. 0476 038 485 IBAN BE02 1401 2004 4540 BIC GEBABEBB 30 dagen na factuurdatum Franco huis

40003

Fiets! Vlaamse Kaai 20 2000 ANTWERPEN tel. 03 337 89 66 antwerpen@fiets.com contactpersoon: Thybe Snoks

BTW BE0823 778 933 Ond.nr. 0823 778 933 IBAN BE28 0001 0480 0820 BIC BPOTBEB1 30 dagen na factuurdatum 15 % handelskorting Af fabriek

40004

Fitality Club Ruggeveldlaan 603 2100 DEURNE tel. 03 326 63 72 deurne01@fitality.be contactpersoon: Remy Cuypers

BTW BE0458 666 280 Ond.nr. 0458 666 280 IBAN BE73 0639 9193 4260 BIC BPOTBEB1 30 dagen na factuurdatum 10 % handelskorting Franco huis

40005

KSA Nationaal Vooruitgangsstraat 225 1030 SCHAARBEEK tel. 02 201 15 10 info@ksa.be contactpersoon: Younes Lachnachi

BTW BE0420 509 351 Ond.nr. 0420 509 351 IBAN BE32 0682 1090 4602 BIC GKCCBEBB 30 dagen na factuurdatum 2 % financiële korting Franco huis

40006

Ski & Snowboardcentrum Snow Valley Deusterstraat 74/E 3990 PEER tel. 011 61 01 90 info@snowvalley.be contactpersoon: Lauren Stakenborg

BTW BE0464 256 648 Ond.nr. 0464 256 648 IBAN BE89 7360 3683 3085 BBRUBEBB 30 dagen na factuurdatum Af fabriek

Groendienst Gent Woodrow Wilsonplein 1 9000 GENT tel. 09 210 10 10 gentinfo@stadgent.be contactpersoon: Julie De Ryck

BTW BE0207 451 227 Ond.nr. 0207 451 227 IBAN BE53 0910 1965 4653 BIC GKCCBEBB 60 dagen na factuurdatum 2 % financiële korting Franco huis

40008

Wandelsport Vlaanderen vzw Industrielaan 11 bus 3 9990 MALDEGEM tel. 050 72 00 19 info@wandelsport.be contactpersoon: Hanne Cuykx

BTW BE0643 481 073 Ond.nr. 0643 481 073 IBAN BE53 7390 1317 7853 BIC KREDBEBB 30 dagen na factuurdatum 15 % handelskorting Af fabriek

40009

Camping International Pré Cawiai 3 6941 BOMAL SUR OURTHE DURBUY tel. 0498 62 90 79 info@campinginternational.be contactpersoon: Anouar Aafir

BTW BE0442 492 521 Ond.nr. 0442 492 521 IBAN BE37 2900 5351 5628 BIC GEBABEBB 30 dagen na factuurdatum Af fabriek

40010

Synergie Wellness Point Brieleke 16 2160 WOMMELGEM tel. 03 354 99 11 info@synergie.com contactpersoon: Zonne Paredis

BTW BE0448 602 630 Ond.nr. 0448 602 630 IBAN BE38 1030 2555 0272 BIC NICABEBB 30 dagen na factuurdatum Franco huis

40011

Wijnegem Bicycle club vzw Merksemsebaan 5 2110 WIJNEGEM tel. 03 353 73 20 info@bicycle.com contactpersoon: Jesse Delli Santi

Ond.nr. 0455 227 730 IBAN BE89 3800 1173 8485 BIC BBRUBEBB 30 dagen na factuurdatum Af fabriek

N THEMA 3

Klantenbestand

e© VA

si

er

pr oe

fv

40007

IN

40001

231


232

Jinte Schrooten

Annelies Daems

Visual Merchandiser

Zita Peeters

Verkoopmedewerker Wandelen

Tiziano Ferrari

Verkoopmedewerker Fietsen

Ties Hubrechts

Verkoopmedewerker Wintersport / Reizen

Nadine Bollen

Verkoopmedewerker Fashion

Aankoopassistent

Kevin Thijs

Dana Haels

Kassamedewerker

Aankoopassistent

Store manager

Lies Meeus

Ersil Dokumaci

Pedro Awouters

Senior aankoper

Anissa Zadora

Assistent boekhouder

Anastasia Dingenen

Senior boekhouder

Directeur

Mulin Bussche

Assistent facturatie

Estefania Umuhire

Verantwoordelijke facturatie Yarno Janssen

Logistiek verantwoordelijke

Jitse Vissers

Web Developer

Natan Heylen

Online analist

Muhammed Abidar

N

Elke Peerlings

Magazijnmedewerker

Vrachtwagenchauffeur

Daan Leekens

Ruben Leenders

Magazijnmedewerker

Kenny Rogiers

Vrachtwagenchauffeur

Yassin Ayas

Ayoub Talbi

Magazijnmedewerker

Transportverantwoordelijke

Magazijnverantwoordelijke

e© VA

Tim Stroobandt

si

Natascha Makropoulos

ICT-manager

Femke Kelchtermans

Administratief medewerker

er

Sterre Daniëls

Management assistant

fv

pr oe

Organogram

Salesmanager

THEMA 3

Naomi Luys

HR-manager

IN

Veerle De Block

e-mailmarketing

Verantwoordelijke

Katarina Vanderzande

Webshopverantwoordelijke

Tibe Pecceu

Customer Service

Eline Truyen

Marketingmanager

Organogram A.S.Adventure.edu


MAR Thema 3 - Level 7 Minimum Algemeen Rekeningstelsel

14 Overgedragen winst of overgedragen verlies 140000 Overgedragen winst 141000 Overgedragen verlies (-)

17 Schulden op meer dan één jaar 172000 Leasingschulden 173000 Schulden aan kredietinstellingen 174000 Overige leningen

41 Overige vorderingen 411000 Terug te vorderen btw-saldo 411100 Aftrekbare btw 411200 Aftrekbare btw op uitgaande creditnota’s 412000 Terug te vorderen Belgische winstbelastingen 414000 Te innen opbrengsten 416000 Vorderingen op de eigenaar 416100 Voorschotten op bezoldigingen 418000 Terug te vorderen verpakking

e© VA

16 Voorzieningen en uitgestelde belastingen 160000 Voorzieningen voor pensioenen 162000 Voorzieningen voor grote herstellingen en onderhoud 164000 Voorzieningen voor overige risico’s en kosten

KLASSE 4 VORDERINGEN EN SCHULDEN OP TEN HOOGSTE EEN JAAR 40 Handelsvorderingen 400000 Handelsdebiteuren 401000 Te innen wissels 404000 Te innen opbrengsten 406000 Vooruitbetalingen 407000 Dubieuze debiteuren 409000 Geboekte waardeverminderingen op handelsvorderingen (-)

IN

13 Reserves 130000 Wettelijke reserve 132000 Belastingvrije reserves 133000 Beschikbare reserves

34 Handelsgoederen 340000 Voorraad handelsgoederen

N

KLASSE 1 EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO’S EN KOSTEN EN SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR 10 Kapitaal 100000 Geplaatst kapitaal 101000 Niet-opgevraagd kapitaal

42 Schulden op meer dan één jaar die binnen het jaar vervallen 422000 Binnen een jaar vervallende leasingschulden 423000 Binnen het jaar vervallende schulden aan kredietinstellingen 424000 Binnen het jaar vervallende overige leningen

21 Immateriële vaste activa 211000 Concessies, octrooien, licenties, knowhow, merken 211009 Afschrijvingen op concessies, octrooien, licenties, knowhow, merken (-) 215000 Software 215009 Afschrijvingen op software (-)

43 Financiële schulden 433000 Kredietinstellingen – schulden in rekening courant 439000 Diverse financiële schulden

pr oe

23 Installaties, machines en uitrusting 230000 Installaties 230009 Afschrijvingen op installaties (-) 231000 Machines 231009 Afschrijvingen op machines (-) 232000 Uitrusting 232009 Afschrijvingen op uitrusting (-)

24 Meubilair en rollend materieel 240000 Meubilair 240009 Afschrijvingen op meubilair (-) 240100 Kantoormachines 240109 Afschrijvingen op kantoormachines (-) 240200 Computers 240209 Afschrijvingen op computers (-) 241000 Rollend materieel 241009 Afschrijvingen op rollend materieel (-)

25 Leasing 251000 Installatie, machines, uitrusting in leasing Afschrijving installaties, machines en uitrusting in 251009 leasing 252000 Meubilair en rollend materieel in leasing 252009 Afschrijving meubilair en rollend materieel in leasing KLASSE 3 VOORRADEN EN BESTELLINGEN IN UITVOERING 30 Grondstoffen 300000 Voorraad

45 Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten Geraamd bedrag der Belgische winstbelastingen 450000 451000 Te betalen btw-saldo 451100 Verschuldigde btw 451200 Verschuldigde btw op inkomende creditnota’s 451300 Verschuldigde btw op IC-verwervingen 451400 Btw op invoer met verlegging van heffing 451500 Verschuldigde btw werken in onroerende staat 451600 Regularisatie btw verkopen 452000 Te betalen Belgische winstbelastingen 453000 Ingehouden bedrijfsvoorheffing 454000 Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) 455200 Verschuldigde lonen 455300 Verschuldigde salarissen 456000 Vakantiegeld 47 Schulden uit de bestemming van het resultaat 471000 Dividenden over het boekjaar 472000 Tantièmes over het boekjaar 48 Diverse schulden 488000 Terug te betalen verpakking 489000 Schulden aan de eigenaar 49 Overlopende rekeningen 490000 Over te dragen kosten 491000 Verkregen opbrengsten 492000 Toe te rekenen kosten 493000 Over te dragen opbrengsten

MAR

fv

22 Terreinen en gebouwen 220000 Terreinen 221000 Gebouwen 221009 Afschrijvingen op gebouwen (-)

44 Handelsschulden 440000 Leveranciers 441000 Te betalen wissels 444000 Te ontvangen facturen

THEMA 3

er

si

KLASSE 2 OPRICHTINGSKOSTEN, VASTE ACTIVA EN VORDERINGEN OP MEER DAN ÉÉN JAAR 20 Oprichtingskosten 200000 Kosten oprichting en kapitaalverhoging 200009 Afschrijving op kosten oprichting en kapitaalverhoging (-)

233


KLASSE 5 GELDBELEGGINGEN EN LIQUIDE MIDDELEN 55 Kredietinstellingen 550000 KBC 551000 ING 552000 BNP Paribas Fortis 553000 Belfius 554000 Bank van de Post 555000 Bank X

64 Andere bedrijfskosten 640000 Bedrijfsbelastingen Minderwaarden op de realisatie van 642000 handelsvorderingen 643000 Diverse bedrijfskosten 65 Financiële kosten 650000 Rente, commissies en kosten verbonden aan schulden 650010 Kosten van leasingschulden 652000 Minderwaarden op realisatie van vlottende activa 654000 Wisselresultaten: verlies 657000 Betalingskortingen aan klanten 659000 Diverse financiële kosten

IN

57 Kassen 570000 Kas

636100 Voorzieningen voor grote herstellingen en groot onderhoud: terugname (-)

59 Elektronische inning 590000 Elektronische inning

66 Niet-recurrente bedrijfs- en financiële kosten 662000 Voorzieningen voor niet-recurrente risico’s en kosten: toevoeging 662100 Voorzieningen voor niet-recurrente risico’s en kosten: terugname (-) 663000 Minderwaarden op de realisatie van vaste activa 664000 Andere niet-recurrente bedrijfskosten 668000 Andere niet-recurrente financiële kosten

e© VA

KLASSE 6 KOSTEN 60 Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen 604000 Aankopen handelsgoederen 604010 Retours op aankopen (-) 604020 Handelskorting op aankopen (-) 604030 Aankoopkosten 608000 Ontvangen kortingen, ristorno’s en rabatten (-) 609000 Voorraadwijziging grondstoffen 609400 Voorraadwijzigingen handelsgoederen

N

58 Interne overboekingen 580000 Interne overboekingen

67 Belastingen op het resultaat 670000 Verschuldigde of gestorte belastingen en voorheffingen Geactiveerde overschotten van betaalde belastingen 670100 en voorheffingen (-) 670200 Geraamde belastingen Belgische belastingen op het resultaat van het vorige 671000 boekjaar

69 Resultaatverwerking 690000 Overgedragen verlies van het vorige boekjaar 692000 Toevoeging aan de wettelijke reserves 692100 Toevoeging aan de overige reserves 693000 Over te dragen winst 694000 Vergoeding van het kapitaal 695000 Bestuurders of zaakvoerders 696000 Andere rechthebbenden

pr oe

fv

er

si

61 Diensten en diverse goederen 611000 Huur en huurlasten 611500 Onderhoud en herstellingen machines 611600 Onderhoud en herstellingen gebouwen 611700 Onderhoud informatica 611800 Onderhoud en herstellingen rollend materieel 612000 Kantoorbenodigdheden en drukwerk 612100 Boeken en documentatie 612200 Klein materiaal 612220 Beroepskledij 612500 Verbruik water 612600 Verbruik gas 612700 Verbruik elektriciteit 612800 Handelsverpakkingen 613200 Erelonen boekhouders 613300 Sociaal secretariaat 613500 Wettelijke bekendmaking 614000 Brandverzekering 614400 Verzekering rollend materieel 615000 Vervoerskosten op verkoop 616000 Postzegels, portkosten 616200 Telefoon, gsm 616300 Internetkosten 616500 Brandstof voertuigen 616520 Publiciteitskosten 617000 Uitzendkrachten

THEMA 3

MAR

62 Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen 620200 Bezoldigingen bedienden 620300 Bezoldigingen arbeiders 621000 Werkgeversbijdrage RSZ 623000 Andere personeelskosten 625000 Voorziening vakantiegeld

234

63 Afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen voor risico’s en kosten 630000 Afschrijvingen oprichtingskosten 630100 Afschrijvingen op immateriële vaste activa 630200 Afschrijvingen op materiële vaste activa 630300 Afschrijvingen op meubilair en rollend materieel leasing 634000 Waardeverminderingen op handelsvorderingen op ten hoogste 1 jaar: toevoeging Waardeverminderingen op handelsvorderingen op 634100 ten hoogste 1 jaar: terugname (-) Voorzieningen voor grote herstellingen en groot 636000 onderhoud: toevoeging

KLASSE 7 OPBRENGSTEN 70 Omzet 700000 Verkopen en diensten 704000 Verkopen handelsgoederen 704001 Verkopen handelsgoederen aan 6 % btw 704002 Verkopen handelsgoederen aan 21 % btw 704010 Retours op verkopen (-) 704020 Handelskorting op verkopen (-) 74 Andere bedrijfsopbrengsten 742000 Meerwaarden op de realisatie van handelsvorderingen 744000 Huuropbrengsten 746000 Doorgerekende kosten 749000 Diverse bedrijfsopbrengsten 75 Financiële opbrengsten 751000 Opbrengsten uit vlottende activa 752000 Meerwaarden op de realisatie van vlottende activa 754000 Wisselresultaten: winst 757000 Betalingskortingen van leveranciers 759000 Diverse financiële opbrengsten 76 Niet-recurrente bedrijfs- of financiële opbrengsten 764000 Andere niet-recurrente bedrijfsopbrengsten 768000 Andere niet-recurrente financiële opbrengsten 79 Resultaatverwerking 790000 Overgedragen winst van het vorige boekjaar 793000 Over te dragen verlies


er

fv

pr oe si N

e© VA

IN

NOTITIES


NOTITIES

IN

N

e© VA

si

pr oe

fv

er


3 e© VA

N

IN

T

F

pr oe

fv

er

si

I

L

Thema 4: Personeelsbeheer


IN

4 e© VA

N

THEMA

pr oe

fv

er

si

Personeels­ beheer


N

Presentatie van zelf ontworpen maatregelen, van een vacature en van de gemiddelde brutolonen

LEVEL

LEVEL

Hoe leggen werkgever en werknemer afspraken vast?

p. 53

LEVEL

Hoe solliciteer je voor een studentenjob?

p. 43

2

Welke rekruteringskanalen zijn er?

p. 32

LEVEL

Wat zijn de kerntaken van een hr-afdeling?

p. 5

STEP-IN

p. 4

e© VA

5

Hoe bereken je het nettoloon?

si

4 3

MORE

p. 79

er

MORE

p. 94

IN

STEP-UP

MORE

LEVEL

fv MORE

MORE

pr oe

MORE

1


STEP-IN 1

2

Bekijk de afbeeldingen. Beschrijf kort wat je ziet.

IVAREM ZOEKT Jobstudenten!

IN

e© VA

Voor deze afdelingen: • recyclageparken Lier, Willebroek en Mechelen Noord (Minimumleeftijd 18 jaar op het moment van de tewerkstelling) • afvalverwerkingscentrum Lier (Minimumleeftijd 18 jaar op het moment van de tewerkstelling) • dienst Transport en inzamelingen Mechelen (lader) (Minimumleeftijd 18 jaar op het moment van de tewerkstelling) • administratieve zetel Mechelen (Minimumleeftijd 16 jaar op het moment van de tewerkstelling)

LOON

N

1

3

4

pr oe

fv

5

er

si

Inschrijven kan via de website tot en met 31 maart.

THEMA 4

STEP-IN

2

4

In dit thema doorloop je vijf Levels waarin je leert … 1

wat een hr-afdeling binnen een onderneming is en welke taken ze uitvoert;

2

op welke manier bedrijven op zoek gaan naar werknemers;

3

hoe je voor een job solliciteert;

4

wat de rechten en plichten van een werkgever en werknemer zijn;

5

hoe het nettoloon van een bediende, arbeider en student berekend wordt en wat de loonkosten voor een werkgever zijn.

3

Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin kruip je in de huid van een hr-manager, zoek je een studentenjob die je zelf wilt uitoefenen en zoek je informatie over de lonen in België op.


LEVEL 1

IN

Wat zijn de kerntaken van een hr-afdeling? INTRO A.S.Adventure.edu en Naomi is hr-manager. Lees hun gesprek.

Femke: Naomi:

er

Femke:

e© VA

Femke: Naomi:

Goedemorgen, Naomi. Jij wilde me spreken? Ja, Femke. We moeten het eens hebben over onze personeelsplanning voor de volgende maanden. Verwacht je dan zoveel verschuivingen? Wel, op korte termijn is er het zwangerschapsverlof van Anissa van de boekhoudafdeling en de geplande rugoperatie van Ruben, onze vrachtwagenchauffeur. Mmm, met de planning van die vervangingen moeten we inderdaad niet te lang wachten. Doe jij het nodige? Uiteraard. Ik heb voor beide een functiebeschrijving opgesteld en doorgegeven aan drie verschillende uitzendkantoren. Morgen vraag ik na of ze iemand gevonden hebben. Goed. Ik ken jou al lang en ik ben er dus gerust in dat de personeelsadministratie alle papierwerk daaromtrent perfect zal uitvoeren. Maar, je wilde me spreken, dus ik vermoed dat er meer aan de hand is. Inderdaad. Ayoub, onze hoofdmagazijnier gaat volgend jaar met pensioen. Ik weet dat dat nog eventjes is, maar we moeten op lange termijn plannen. We hebben enkele goede en gemotiveerde jongere magazijniers in het bedrijf. Ik denk erover om een van de jongere magazijniers op te leiden tot hoofdmagazijnier. Die moet dan uiteraard op zijn beurt vervangen worden … Opleidingen kosten geld. Ik voel de vraag al komen naar een budget voor die opleiding.

si

Femke: Naomi:

N

Femke en Naomi hebben allebei een opleiding Economie gevolgd. Femke is nu CEO van

THEMA 4

Femke:

LEVEL 1

fv

Naomi:

pr oe

1

5


In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

pr oe

3

Waarvan is hrm de afkorting? Gebruik het internet.

fv

2

er

si

Femke: Naomi:

IN

Naomi:

N

Femke:

Ja, en er zijn nogal wat werknemers die zich willen bijscholen … wat ik trouwens een goede zaak vind. Volgend jaar werken we ook met nieuwe softwarepakketten in het hele bedrijf, dus bijscholing is nodig. Ik weet het. Dat gaat het bedrijf geld kosten maar het is noodzakelijk en ik ben blij dat zoveel werknemers ertoe bereid zijn om een opleiding te volgen. Toen je zei dat je me wilde spreken, heb ik al eens wat berekeningen gemaakt. Kun je deze namiddag naar mijn kantoor komen? Ik zou met jou willen overleggen welke opleidingen we intern en welke we extern doen. Prima, ik heb deze voormiddag nog drie sollicitatiegesprekken, deze namiddag heb ik een evaluatiegesprek met Katharina van de marketingafdeling en nadien met Zita van de afdeling verkoop. Ik heb om 15 uur een uitstroomgesprek met Joshua van de afdeling transport. Rond 16 uur ben ik vrij. Perfect. We praten dan verder. Tot straks.

e© VA

Naomi:

THEMA 4

LEVEL 1

Wat zijn de kerntaken van een hr-afdeling?

6


Explore 1— Wat is een personeelsplanning? 1

Jouw ouders en leraars zeggen je wel eens dat je ‘moet leren plannen’. Wat bedoelen ze daarmee? Hoe stel je een planning op? Werk in groepjes en bespreek met je

2

IN

groepsgenoten. Ook een bedrijf moet plannen. In de Intro hadden Femke en Naomi een gesprek over de personeelsplanning binnen A.S.Adventure.edu. Wat betekent dat? Gebruik

e© VA

N

indien nodig het internet.

Explore 2— Welke drie personeelsstromen zijn er?

Er zijn drie grote stromen binnen de hr-personeelsplanning. Werk in duo’s. Lees het artikel over de drie

si

grote stromen. Welke drie personeelsstromen zijn er? Omschrijf kort elke stroom. OMSCHRIJVING

fv

er

PERSONEELSSTROOM

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

1

7


Instroom, doorstroom en uitstroom van medewerkers Instroom gaat over de zoektocht naar nieuwe medewerkers. Men zorgt via wervings- en selectiemethodes voor de geschiktste kandidaat. Nadat die persoon is aangenomen, wordt die ingewerkt voor de functie die hij gaat vervullen. Indien men de juiste persoon aanneemt, kan die doorstromen binnen de organisatie waardoor die

IN

persoon een optimale bijdrage kan leveren aan de organisatie. Doorstroom gaat over het behouden en ontwikkelen van medewerkers binnen een organisatie. Het behouden van medewerkers is nodig om de kennis en professionaliteit instrumenten om een medewerker aan zich te binden. Zo kan er gekozen worden om medewerkers kansen te functies.

e© VA

geven zich te ontwikkelen, of door te groeien naar hogere

N

in het bedrijf te behouden. Men heeft verschillende

Indien het dienstverband van een medewerker wordt beëindigd, praat men over uitstroom. Er zijn verschillende redenen om een dienstverband te beëindigen, zoals een medewerker die de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, of ontslagen wordt. Door de uitstroom van medewerkers kan er bezuinigd worden op de personeelskosten of ruimte gemaakt worden voor een nieuwe instroom van medewerkers.

Door het juist toepassen van hrm kan de in-, door- en uitstroom van medewerkers beter worden georganiseerd, waardoor het menselijke kapitaal (de werknemers) zo effectief en efficiënt mogelijk kan worden ingezet! Bron: communet.wordpress.com

Tot welke personeelsstroom behoort de situatie?

si

2

er

SITUATIE

Het bedrijf biedt een boekhouder de functie van hoofdboekhouder aan.

fv

Het bedrijf werft een nieuwe receptionist aan. Het bedrijf biedt de magazijnier een opleiding ‘computergestuurd

pr oe

magazijnbeheer’ aan.

Een vrachtwagenchauffeur biedt zijn ontslag aan. De nieuwe marketingmedewerkster krijgt een rondleiding in het bedrijf.

THEMA 4

LEVEL 1

Een van medewerkers op de verkoopafdeling gaat met pensioen.

8

PERSONEELSSTROOM


Welke personeelsstroom stelt de onderstaande cartoon voor? Leg uit.

N

IN

3

Bekijk het filmpje en beantwoord de vragen.

Wat is een sleutelpositie binnen een onderneming?

b

Welke meerwaarde bieden werknemers in een sleutelpositie?

fv

er

si

a

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

4

e© VA

© Kadir Pasaoglu

9


Explore 3— Wat is een functiebeschrijving? 1

Lees aandachtig beide vacatures.

N

IN

1

VERKOOPMEDEWERKER TREKKING (M / V / X) Kraneveld 79 (N60) 9700 OUDENAARDE

e© VA

Aantal werkuren: fulltime

Het avontuur • Als medewerker van A.S.Adenture.edu weet je de klanten te inspireren en te adviseren met je gespecialiseerde kennis en ervaring. • Dankzij een grondige productopleiding geef je klanten een persoonlijke service en een goed gevoel. • Daarnaast zorg je voor een aantrekkelijke presentatie van onze producten en een fraaie winkelomgeving.

e yo

T

R

th U

S

I P wi

er

at

ur

cre

si

Kortom, samen met je collega’s ben je verantwoordelijk voor uitstekende verkoopresultaten, tevreden klanten en een prettige sfeer in een unieke winkelomgeving.

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

fv

Je uitrusting • Je bent energiek, met een sterke interesse in outdooractiviteiten (trekking). • Uiteraard heb je het nodige lef om te verkopen met volle overtuiging. • Dankzij je inlevingsvermogen voel je perfect aan wat de klant wil, en breng je gepassioneerd het juiste advies over. • Je enthousiasme werkt aanstekelijk waardoor je als teamspeler ook je collega’s inspireert. • Bij voorkeur heb je reeds een eerste ervaring in winkelverkoop. • Tweetaligheid is een troef. • Weekendwerk schrikt je niet af.

10

Onze troeven • Een functie boordevol afwisseling met ruime verantwoordelijkheden in een sterk groeiende en innovatieve retailketen • Intensieve opleidingsprogramma’s, avontuurlijk aangelegde collega’s en een gedreven managementteam • Een marktconform loon in verhouding tot je competenties en ervaring • Fulltime invulling van je beschikbare tijd


2 Administratief medewerker hersteldienst

N

Organisator met oog voor detail – Je weet van aanpakken en werkt zelfstandig, gestructureerd en planmatig. Talenkennis – Je spreekt en schrijft vloeiend Nederlands en Frans. Flexibiliteit – Je kunt je flexibel opstellen op het vlak van werkuren. Je werkt 36 uur per week en wisselt dagelijks af tussen starten om 7 uur en 9.30 uur.

e© VA

Functiebeschrijving Jij ondersteunt de technische teams die slagersmachines en toebehoren installeren en onderhouden. Je analyseert elke opdracht en bereidt alles tot in de puntjes voor. Als administratief medewerker werkvoorbereiding ben je de spilfiguur bij de technische ondersteuning van de teammanagers. Je zorgt ervoor dat de technici hun werk kunnen doen door de uit te voeren werken op voorhand goed te analyseren en voor te bereiden. Je volgt nieuwe installatieaanvragen op en coördineert de samenwerking tussen verschillende interne diensten. Je volgt dagelijks de status van de verschillende lopende opdrachten en projecten op. Je bestelt materialen bij interne en externe leveranciers en volgt die proactief op zodat we steeds de nodige toestellen op tijd ter beschikking hebben. Je zorgt dat de technici altijd over de juiste onderdelen beschikken en houdt de stock in de gaten. Je ondersteunt je collega’s bij het inplannen van depannages en onderhoudsbeurten.

IN

Colruyt Group telt meer dan 29 000 medewerkers en meer dan 20 ondernemingen. We zijn een stabiel bedrijf dat menselijkheid en waarden hoog in het vaandel draagt. Daarom geloven én investeren we in onze medewerkers.

© Shutterstock / Imladris

LEVEL 1

pr oe

Profiel Kennis en ervaring – Je bent net afgestudeerd in een administratieve richting of hebt al een aantal jaren ervaring in de administratie. Daarnaast heb je interesse in techniek en werk je vlot met MS Officeprogramma’s zoals Word en Excel. Teamplayer – Je denkt en handelt in functie van het team, maar je kunt ook volledig autonoom werken. Je hecht veel belang aan collegialiteit.

Aantrekkelijk loonpakket – Boven op een aantrekkelijk loon krijg je heel wat extralegale voordelen zoals maaltijdcheques, winstdeelname en groepsverzekering.

THEMA 4

fv

er

si

Aanbod Hechte werksfeer – Bij je collega’s kun je terecht met al je vragen. Ze hebben namelijk heel wat technische ervaring waaruit ze kunnen putten. Stabiliteit – Je krijgt een bediendecontract van onbepaalde duur in een stabiel bedrijf. Ruimte voor initiatief – Heb je ideeën om de organisatie van je team te verbeteren? Dan mag je die altijd lanceren! Variatie – Je combineert organisatorische en administratieve taken. Dankzij jouw job kom je in contact met verschillende diensten en medewerkers, zowel intern als extern.

11


2

Beide jobaanbiedingen zijn opgedeeld in verschillende onderdelen. Omschrijf kort waarover elk onderdeel gaat. A.S.Adventure.edu ONDERDEEL

OMSCHRIJVING

IN

Het avontuur

N

Je uitrusting

Colruyt ONDERDEEL

OMSCHRIJVING

Functiebeschrijving

er

Wat houdt een functiebeschrijving bij een jobaanbieding in?

pr oe

fv

3

si

Profiel

Aanbod

e© VA

Onze troeven

4

Een functiebeschrijving is bijgevolg gericht op de activiteiten en de taken: Wat wordt er gedaan om welk resultaat te bereiken? Welk onderdeel uit de jobaanbieding van A.S.Adventure.edu (Het avontuur, Je

THEMA 4

LEVEL 1

uitrusting of Onze troeven) past het best bij ‘de functiebeschrijving’? Leg uit.

12

5

Wat verwachten A.S.Adventure.edu en Colruyt nadat ze de jobaanbieding bekendgemaakt hebben?


Explore 4— Hoe stel je een digitale vacature op aan de hand van een functieprofiel?

IN

Xxx Voordat je een vacature kunt maken, moet de organisatie een duidelijk functieprofiel

opstellen. Dat bestaat uit een functieomschrijving, de eisen waaraan de sollicitant moet voldoen, het aanbod en de taken en verantwoordelijkheden van de baan.

In het aanbod laat de onderneming zien welke (extralegale) voordelen ze de toekomstige

N

werknemer kan bieden boven op een marktconform loon. Denk aan een bedrijfswagen,

een extra pensioenspaarplan, een hospitalisatieverzekering, flexibele werktijden en extra

e© VA

vakantiedagen. Die extra’s zijn vaak belangrijk voor (toekomstige) werknemers.

Het functieprofiel geeft een goed beeld van de jobinhoud, het bedrijf en de voordelen die de onderneming aanbiedt.

In de vacature staan ook nog de eisen voor de functie: welke opleiding, hoeveel ervaring en welke vaardigheden moet een sollicitant hebben.

Heel wat programma’s, zoals Canva en Adobe, hebben een sjabloon waarmee je een

Tip:

si

er

Lees het functieprofiel en bekijk de gegeven vacature.

Functieomschrijving 

Je bent verantwoordelijk voor de verwerking en opvolging van de aankoop- en

fv

verkoopfacturen.

Je voert de betalingsopdrachten uit en je verwerkt de dagdagelijkse bank- en kasverrichtingen.

Je biedt ondersteuning bij financiële en fiscale verplichtingen.

Je helpt bij diverse administratieve taken.

Je kunt rekenen op ondersteuning van een ervaren boekhouder.

pr oe

1

digitale vacature kunt opstellen.

Je hebt een eerste ervaring op een boekhoudafdeling

Je bent gepassioneerd door cijfers.

Je bent nauwkeurig en zet graag de puntje op de i.

Je bent communicatief om klanten en leveranciers te woord te staan.

Aanbod 

Marktconform loon

Flexibele werktijden

35 vakantiedagen

Fietsvergoeding

THEMA 4

LEVEL 1

Profiel

13


BOEKHOUDKUNDIG MEDEWERKER

IN

Functieomschrijving Je bent verantwoordelijke voor de verwerking en opvolging van de aankoop- en verkoopfacturen. Je voert de betalingsopdrachten uit en je verwerkt de dagelijkse bank- en kasverrichtingen. Je biedt ondersteuning bij financiële en fiscale verplichtingen. Je helpt bij diverse administratieve taken. Je kunt rekenen op ondersteuning van een ervaren boekhouder.

e© VA

Je hebt een eerste ervaring op een boekhoudafdeling. Je bent gepassioneerd door cijfers. Je bent nauwkeurig en zet graag de puntje sop de i. Je bent communicatief en staat graag klanten en leveranciers te woord.

N

Profiel

Aanbod We bieden jou een marktconform loon, flexibele werktijden, 35 vakantiedagen en een fietsvergoeding.

Stuur je motivatiebrief en cv naar: directie@tuincentrumoase.be of naar: Pontembeekstraat 7, 1745 OPWIJK

Beantwoord de vragen.

Welke zaken worden naast de functieomschrijving nog vermeld op de vacature?

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

fv

a

er

2

Meer info: steven@tuincentrumoase.be

si

Looking w for a ne ge challen

14

b

Hoe zou je de vacature nog kunnen verbeteren?

c

Gebruik het internet en noteer nog drie andere voordelen die een onderneming boven op het loon kan aanbieden.


Explore 5— Welke kandidaten worden uitgenodigd? 1

Een week na de publicatie van de jobaanbieding heeft de hr-afdeling vijftien sollicitaties ontvangen. Zal

Uiteindelijk worden drie kandidaten voor een gesprek uitgenodigd. Bekijk hun profielen.

Welke van de drie kandidaten zou jij kiezen? Hou rekening met de functiebeschrijving uit de

N

a

b

e© VA

jobaanbieding.

Hoe heet het definitief kiezen van de geschiktste kandidaten?

FRIEDA

is 56 jaar;

heeft ervaring als verkoopster in een sportwinkel;

heeft verkooptechnieken gestudeerd;

kan goed met een computergestuurde kassa werken;

spreekt Nederlands, maar geen Frans.

er

si

fv

JONAS

is 24 jaar;

heeft als leider bij de jeugdbeweging ervaring met kampeergerei;

heeft boekhouden gestudeerd;

is sociaal;

is eerder rommelig van aard;

heeft geen kennis van winkelinrichting.

is 33 jaar;

doet regelmatig lange trektochten in Zwitserland;

heeft binnenhuisinrichting gestudeerd;

kan goed ruimtes inrichten;

heeft geen verkoopervaring;

is schuchter.

LEVEL 1

FATIMA

THEMA 4

pr oe

2

IN

het bedrijf elke sollicitant uitnodigen voor een gesprek? Waarom (niet)?

15


3

Een geschikte kandidaat kiezen gebeurt in veel gevallen niet op basis van één gesprek. Een selectieprocedure bestaat uit meerdere gesprekken en / of praktische proeven. Ga naar iDiddit. Bekijk het filmpje van een tweede gesprek en beantwoord de vragen. Wat is het verschil tussen het 1e en het 2e sollicitatiegesprek?

b

Geef twee tips om je op dat tweede gesprek voor te bereiden.

e© VA

Het bedrijf stuurt de volgende e-mail naar de persoon die de job krijgt. Bekijk de e-mail. a

Met wie moet de nieuwe medewerker contact opnemen?

b

Waarom wil het bedrijf de nieuwe medewerker nog eens spreken?

fv

er

si

4

Is het belangrijk dat dat gebeurt vóór de eerste werkdag?

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

c

16

N

IN

a


Bericht

Opties

Van: femke.kelchtermans@asaadventure.edu Verzonden: 10 september 20xx Aan:

IN

Onderwerp: Klaar voor jouw nieuwe uitdaging?

Beste (voornaam)

Mogen we jou feliciteren? We hebben jou gekozen als nieuwe verkoopmedewerker voor onze A.S.Adventure.edu winkel in Oudenaarde.

N

We kunnen jou een voltijds contract aanbieden met ingang van 1 oktober 20xx.

Uiteraard is een job bij A.S.Adventure.edu een hele uitdaging. Wij laten jou dus ook niet onvoorbereid aan jouw

e© VA

eerste werkdag beginnen.

Graag hadden we jou dan ook uitgenodigd voor een intakegesprek. Omdat wij jouw agenda uiteraard niet kennen, stellen wij voor dat je contact opneemt met mevrouw Naomi Luys van de hr-afdeling (naomi.luys@asadventure.edu).

Na de afhandeling van de administratie en de ondertekening van het arbeidscontract, zal zij jou ook rondleiden in het bedrijf en jou voorstellen aan jouw directe collega’s.

Mocht je ondertussen nog vragen hebben, kun je ons tijdens de kantooruren contacteren op het nummer 00 32 3 432 95 00.

si

Wij kijken uit naar een mooie professionele samenwerking! Met vriendelijke groeten

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

fv

CEO

er

Femke Kelchtermans

17


Explore 6— Wat is het belang van opleiding? 1

Uiteraard is geen enkele medewerker perfect. Zelfs bij de sollicitanten merkte je reeds dat Frieda geen Frans kent, Jonas geen kennis heeft van winkelinrichting en dat Fatima geen verkoopervaring heeft. Niet iedereen beschikt dus over alle vereiste competenties. Wat zijn competenties? Gebruik indien nodig het

IN

internet.

Hoe kan het bedrijf ervoor zorgen dat zijn medewerkers wel over de juiste competenties beschikt?

N

2

3

e© VA

Werk in duo’s. Lees de onderstaande tekst en los samen de vragen op. a

Som enkele goede redenen op waarom het belangrijk is om personeel goed op te leiden.

Wat betekent omscholen?

Personeelsleden die opleidingen krijgen, zijn loyaler aan het bedrijf. Zoek op wat ‘loyaal’ betekent.

fv

c

er

b

si

d

Sommige bedrijven vrezen dat de personeelsleden die ze goed opgeleid hebben, werk bij andere

pr oe

bedrijven zullen zoeken. Hoe kan het bedrijf dat voorkomen?

THEMA 4

LEVEL 1

18

e

Personeel opleiden kost niet zoveel geld als gedacht wordt. Waarom niet?


Waarom is ontwikkeling van medewerkers belangrijk?

e© VA

N

IN

Waarom personeel opleiden? Dat is een veelgestelde vraag. Voor ondernemingen waar kennis zeer belangrijk is, is het aanbieden van opleidingen vaak niet meer dan normaal, maar sommige organisaties zien het opleiden of trainen van personeel als kosten. Dat laatste is natuurlijk waar: scholing van personeel kost nu eenmaal geld. Je kunt het echter ook zien als een investering waarmee je op andere vlakken juist kosten bespaart. Je investeert immers in de kennis van het personeel en daarmee dus in de groei en ontwikkeling van het bedrijf. Kortom, trainen en ontwikkelen van medewerkers heeft een heleboel voordelen. Hieronder zetten we ze voor je uiteen.

meer werk af in dezelfde tijd en maakt minder fouten. De mogelijkheid tot het volgen van trainingen en opleidingen verhoogt namelijk het werkplezier en dat zorgt ervoor dat men beter presteert. Zo verbeter je als organisatie de dienstverlening richting je klanten aanzienlijk.

LEVEL 1

2 Hogere kwaliteit en een betere concurrentiepositie Uit diverse onderzoeken is gebleken dat goed opgeleide medewerkers efficiënter werken, productiever zijn en een hogere kwaliteit van werk afleveren. Goed opgeleid personeel krijgt

3 Medewerkers zijn gemotiveerder en loyaler Uit onderzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is gebleken dat studerende medewerkers tevredener zijn en bijdragen aan een goede werksfeer. Het opleiden van personeel heeft daarmee dus positieve impact op de bedrijfscultuur. Door scholing heeft het personeel meer waardering voor en binding met de werkplek, is het gemotiveerder en blijft het loyaler aan de organisatie. Dat komt indirect natuurlijk ook doordat scholing en opleiding voor betere groeikansen binnen het bedrijf zorgen. Uit statistieken blijkt dat bij bedrijven die scholing voor personeel aanbieden het verloop onder het personeel lager is. En dat is goed voor het imago van de organisatie.

THEMA 4

pr oe

fv

er

si

1 Scholing bevordert de groei van de organisatie Op de arbeidsmarkt heerst momenteel krapte. Dat betekent dat bedrijven niet de juiste persoon vinden voor een job. Om die reden kampen veel bedrijven met problemen met betrekking tot het opvullen van vacatures. In dat geval kun je als bedrijf echter ook intern gaan zoeken naar mogelijkheden. Je personeel trainen, opleiden of omscholen kan een slimme zet zijn om zo je openstaande vacatures op te vullen of je personeel juist in de toekomst door te schuiven naar andere functies. Door scholing wordt je personeel flexibeler, door meer kennis is men optimaal inzetbaar binnen een functie, maar ook daarbuiten. Handig bij het vervangen van collega’s bij ziekte, drukte of verloop.

19


IN

N

e© VA

4 Door scholing een aantrekkelijke (toekomstige) werkgever Bedrijven die inzetten op leren en ontwikkelen van medewerkers, plukken daar de vruchten van op de (arbeids)markt. Mogelijkheden tot het volgen van opleidingen en trainingen worden door toekomstige werknemers immers als pluspunt van de organisatie gezien. Scholing van personeel zorgt, zoals hierboven genoemd, voor meer binding van je personeel en dat heeft weer impact op je imago als werkgever. De organisatie wordt daardoor sneller als interessant en betrouwbaar gezien door toekomstige medewerkers.

gegeven in dit blogartikel. Daaruit komt duidelijk naar voren dat training en opleiding van personeel niet alleen maar geld kost, maar juist ook geld oplevert. Bovendien is het zo dat wanneer je als organisatie opleidingen verstrekt aan je personeel, je vaak recht hebt op bepaalde subsidies. Daarnaast levert het fiscale voordelen op, opleidingskosten zijn namelijk fiscaal aftrekbaar. Een veelgehoord tegenargument met betrekking tot scholing van personeel is dat men bang is dat het personeel met alle opgedane kennis het bedrijf verlaat om elders een betere functie te bekleden. Dat is echter af te dekken door met werknemers afspraken te maken over studie en opleiding. Stel bijvoorbeeld een contract op waarin staat dat de medewerker een deel van het cursusgeld terugbetaalt indien hij of zij het bedrijf binnen een aantal jaar verlaat. Of stel samen met je medewerkers een opleidingsplan op waarin je doelen en verwachtingen vastlegt en werk zo samen aan een groeiplan. Het houdt je personeel gemotiveerd en ambitieus en verkleint de kans op verloop.

Bron: academy.certificeringsadvies.nl, 2019-06-27

si

Investeren in ontwikkeling: besparen van kosten Op de vraag ‘waarom is ontwikkelen van medewerkers belangrijk’ is uitgebreid antwoord

Het is nu duidelijk dat het een kerntaak van de hr-afdeling is om medewerkers op te leiden. Maar hoe

fv

1

er

Explore 7— Hoe leid je medewerkers op? leid je medewerkers op? Doe je dat zelf of laat je dat door anderen doen? Lees de tekst op de volgende

pr oe

bladzijde over de verschillende mogelijkheden. a

Werk in groepjes van drie. Ga naar iDiddit, open het document ‘opleiden.docx’ en vul die tabel aan.

b

Gebruik een tekstverwerker en werk per groepje gelijktijdig in hetzelfde document. Je deelt dat document dus met alle groepsleden. Leerling 1 vult de eerste kolom in, leerling 2 de tweede kolom en leerling 3 de derde kolom. Gebruik indien nodig de ICT-fiches van online samenwerken.

THEMA 4

LEVEL 1

c

20

Welk plan moeten bedrijven steeds opstellen?


d

Waarmee moeten ze rekening houden bij hun

e

IN

werknemers?

Bewaar het resultaat in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk level

N

en geef die submap de naam ‘Thema_X_Level_Y’. Geef het bestand een duidelijke naam zoals

e© VA

‘Explore_7_Opleiden’.

Opleiden: intern, extern of incompany? Intern

Het nadeel zijn de kosten en dat de trainers

Als je van interne lesgevers gebruikmaakt,

jouw organisatie en cultuur niet goed kennen.

speel je sneller in op recente gebeurtenissen in de sector of in de omgeving van de

organisatie. Interne vakexperts zijn flexibeler en kennen de organisatie en het vakgebied goed. Nadeel is dat medewerkers vaak

si

onvoldoende didactische vaardigheden hebben om hun kennis boeiend over te

brengen aan anderen. Ga er dus niet zomaar

geen inbreng is van andere bedrijven zodat je niet over de schutting van je eigen organisatie

pr oe

fv

kunt kijken.

Incompany Voordeel van een incompanyopleiding is dat het maatwerk is, want de lesstof wordt afgestemd op de leervraag van de organisatie. Ander voordeel is de besparing op reiskosten en tijd. Daar heb je met een incompanyopleiding minder last van. Daarnaast gebruiken veel bedrijven een incompanyopleiding om de samenwerking binnen het bedrijf te bevorderen. Nadeel: die opleidingen zijn vaak erg duur. Als organisatie moet je dus altijd inzetten op het

Extern

opleiden van hun mensen en een opleidingsplan

Het voordeel van externe opleidingen is dat

hebben. Zo’n plan helpt om de opleidingsbehoefte

het opleidingsinstituut onafhankelijk is. De

van je organisatie te inventariseren. Bij het

diversiteit aan kennis en ervaring die de

opleiden van medewerkers is het ook van belang

trainers meebrengen, hebben een toegevoegde

dat je kijkt naar de persoonlijke behoeften. Je

waarde op het leerproces. Daarnaast leren

wilt per slot van rekening een aantrekkelijke

medewerkers uit andere organisaties van

werkgever zijn waar medewerkers zich ook

en met elkaar en hoor je hun ervaringen en

persoonlijk kunnen ontwikkelen.

aanpak van specifieke problemen.

Naar: xpertHRactueel.nl en portal.xperthr.nl, 2015-6-16

LEVEL 1

er

is, omdat hij vakexpert is. Nadeel is ook dat er

THEMA 4

van uit dat iemand ook een goede lesgever

21


2

Om de verdere toekomst en de ontwikkeling van de werknemer binnen het bedrijf beter te kunnen bepalen, maakt de hr-afdeling gebruik van twee soorten gesprekken. Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de filmpjes of de leestekst. Vink de gekozen optie aan.

Optie 2 a

Ga naar iDiddit. Je vindt er twee filmpjes.

IN

a

Filmpjes

Tekst Lees de tekst.

N

Optie 1

Functioneringsgesprek

Een functioneringsgesprek is een open gesprek tussen de werknemer en de leidinggevende waarin

e© VA

beiden onderwerpen kunnen aansnijden. Vaak zijn dat onderwerpen zoals de werksfeer, de doelen of de professionele toekomstplannen van de werknemer.

Om een zo goed mogelijk functioneringsgesprek te voeren is het belangrijk dat er een vertrouwelijke sfeer gecreëerd wordt waarin de werknemer en leidinggevende aan elkaar gelijk zijn. Beide partijen moeten vrij kunnen praten, luisteren en openstaan voor feedback. Een functioneringsgesprek heeft twee doelen: ervoor zorgen dat de werknemer (nog) beter gaat functioneren en de samenwerking tussen werknemer en leidinggevende optimaliseren. Een bijkomend voordeel voor de leidinggevende is dat hij een idee krijgt over wat zich op de werkvloer afspeelt.

Beoordelingsgesprek

si

In een beoordelingsgesprek wordt de werknemer beoordeeld op zijn werkprestaties. Over een bepaalde periode heeft de leidinggevende het functioneren van de werknemer geanalyseerd en beoordeeld. Het is belangrijk dat de leidinggevende zich goed voorbereidt en ervoor zorgt dat hij

er

zijn oordeel kan onderbouwen met concrete situaties. Vind je als leidinggevende dat je werknemer niet goed luistert naar collega’s? Wijs hem dan op een concrete situatie. Bijvoorbeeld: ‘Jouw collega’s hebben je meerdere malen – zoals in de vergadering van afgelopen woensdag – gevraagd om

fv

notities te maken van elk telefoongesprek, maar dat doe je niet.’ Daarnaast is het wel belangrijk om

pr oe

dan aan te geven wat je wel van de werknemer verwacht, zodat hij zich daarin kan verbeteren.

Vaak zit er ook een gevolg aan een beoordelingsgesprek. Bij goed presteren kan dat een loonsverhoging zijn, bij slecht presteren kan dat een waarschuwing of ontslag zijn.

Het grootste verschil

THEMA 4

LEVEL 1

Een functioneringsgesprek is een open gesprek tussen de werknemer en leidinggevende zonder

22

consequenties. Een beoordelingsgesprek komt van één kant, de leidinggevende, en heeft vaak wel consequenties. Naar: www.directpayrolling.nl/


Noteer kort wat een functioneringsgesprek is.

Wat is het doel van een functioneringsgesprek?

Noteer kort wat een beoordelingsgesprek is.

IN

Beantwoord de onderstaande vragen.

fv

er

si

e© VA

N

b

Wat is het grote verschil tussen een functioneringsgesprek en een beoordelingsgesprek?

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

23


3

Uit gesprekken met een werknemer kan blijken dat de werknemer niet heel zijn loopbaan dezelfde job wil blijven doen. De werknemer wil dan ‘doorstromen’ naar een andere functie binnen het bedrijf. Bekijk de cartoon. Plaats daarna de beschrijving bij de juiste soort doorstroom. OMSCHRIJVING Doorstroom van de ene functie naar de andere op

A

Verticale doorstroom

B

Diagonale doorstroom

C

Horizontale doorstroom

eenzelfde functieniveau 2

Doorstroom van een functie op een lager niveau naar een

3

Doorstroom naar een functie op een ander functieniveau én in een ander functioneel gebied

3

e© VA

2

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

fv

er

si

1

24

N

functie op een hoger niveau

IN

1

BEGRIP


Explore 8— Waarom verlaten werknemers het bedrijf? Het kan gebeuren dat een werknemer zich niet meer goed voelt in een organisatie. Of omgekeerd, dat de organisatie de werknemer liever niet in dienst wil houden. Je leerde in Explore 2 dat er dan sprake is van uitstroom of ontslag. Wanneer is er volgens jou sprake van vrijwillige uitstroom?

2

Wat betekent dan onvrijwillige uitstroom?

3

Werk in duo’s. Ga naar iDiddit en bestudeer de verschillende vormen van ontslag op de ontdekplaat. Vul de tabel aan.

si

SITUATIE

e© VA

N

IN

1

VORM VAN ONTSLAG

De werknemer heeft gestolen.

er

De werknemer heeft beter werk gevonden in een ander bedrijf. Een werknemer is al twee jaar

fv

ziek en wordt ontslagen.

De werkgever ontslaat de hele

pr oe

productieafdeling.

Het bedrijf brandt af. Alle

THEMA 4

LEVEL 1

werknemers zijn hun werk kwijt.

25


4

Wat is een exitgesprek en waarom kan dat voor het bedrijf nuttig zijn? Gebruik het internet.

5

IN

In sommige gevallen biedt de werkgever die een werknemer ontslaat, outplacement aan. Zoek op het

N

internet op wat outplacement betekent.

e© VA

si

TO THE POINT

Hrm is de afkorting van humanresourcesmanagement. De hr-afdeling richt zich op hoe het bedrijf zijn

er

personeel het best kan inzetten en wel zodanig dat de juiste persoon op de juiste plaats zit op het juiste moment.

fv

Personeelsplanning en de organisatie van de drie grote personeelsstromen zijn een belangrijk onderdeel van het hr-management. Personeelsplanning betekent dat de hr-afdeling een overzicht maakt van: hoeveel personeelsleden er werken en wie dat zijn;

welk personeel er in de toekomst nodig is;

hoe het bedrijf nieuwe werknemers zal rekruteren;

pr oe

— hoe de uiteindelijke selectie of keuze van de kandidaten zal gebeuren.

Een sollicitant is een kandidaat voor de functie. Hij zal op basis van een vacature een sollicitatiebrief

THEMA 4

LEVEL 1

en cv naar het bedrijf sturen.

26

Gedurende de instroom zoekt en selecteert het bedrijf nieuwe werknemers. Een goed opgestelde jobaanbieding en een duidelijk geformuleerde functiebeschrijving spelen daarbij een cruciale rol. De geschiktste kandidaten worden aangenomen en ingewerkt.


In een functiebeschrijving staan de taken en verantwoordelijkheden van een werknemer. Werkgevers gebruiken die beschrijving voor rekrutering en voor promotie en evaluatie van de prestaties van een werknemer. Een functieprofiel is een document dat bestaat uit drie onderdelen: de functieomschrijving, de eisen waaraan de sollicitant moet voldoen en het aanbod. Het geeft een goed beeld van de inhoud van de functie, het bedrijf en de voordelen die een toekomstige werknemer

IN

krijgt. Een onderneming probeert om goede werknemers in het bedrijf te houden door doorstroom. Ze helpt de werknemers om zich te ontwikkelen en om promotie te maken. De onderneming zoekt een evenwicht tussen het

N

strategische bedrijfsopleidingsplan en de persoonlijke opleidingsplannen van de werknemers. Goede functioneringsgesprekken en beoordelingsgesprekken

e© VA

helpen daarbij.

Door te kijken over welke competenties medewerkers beschikken probeert de onderneming de juiste man of vrouw op de juiste plaats in te zetten. Competenties geven aan waar iemand goed in is en bestaan uit: vaardigheden, kennis, drijfveren, persoonlijkheid en capaciteiten. Daarbij is het belangrijk om de juiste werknemers in sleutelposities te zetten. Een sleutelpositie is een belangrijke positie binnen de onderneming. Een persoon met een sleutelpositie oefent invloed uit op andere werknemers.

Binnen de doorstroomfase zal een onderneming ook werknemers opleiden en omscholen. Via een opleidingsplan brengt ze de opleidingsbehoefte van de onderneming in kaart. Een onderneming kan

si

werknemers intern opleiden of een beroep doen op externe opleiders. Wanneer een externe opleider naar de onderneming toekomt voor een opleiding dan is er sprake van een incompanyopleiding. VOORDELEN

er —

De lesgever speelt sneller in op

onvoldoende didactische

sector of in de omgeving van de

ervaring (hij is misschien geen

organisatie.

Extern

Incompany

De lesgever is flexibel en kent

goed lesgever). —

het bedrijf goed.

— —

Het opleidingsinstituut is

De lesgever kan geen informatie uit andere bedrijven aanbrengen.

De trainers van het

onafhankelijk.

opleidingsinstituut kennen

Wat de opleiders leren door hun

de organisatie, cultuur en

contacten met alle bedrijven

problematiek van het bedrijf

waar ze opleiding geven, is een toegevoegde waarde in het

niet goed. —

De kostprijs is hoog.

De opleidingen zijn heel duur.

leerproces. —

De lesstof is afgestemd op de leervraag van de onderneming.

Het bespaart reiskosten en tijd.

LEVEL 1

pr oe

De lesgever heeft misschien

recente gebeurtenissen in de

fv

Intern

NADELEN

THEMA 4

OPLEIDING

27


Wanneer werknemers het bedrijf verlaten, dan is er sprake van uitstroom. Er zijn verschillende redenen voor uitstroom. Vrijwillige uitstroom: De werknemer verlaat het bedrijf omdat hij dat zelf wil.

Onvrijwillige uitstroom: De werknemer wordt door de werkgever ontslagen.

Ontslag wegens een dringende reden

Ontslag wegens overmacht

Collectief ontslag

Ontslag wegens langdurige ziekte

IN

N

Action 1— Hoe formuleer je een vacature op basis van een

e© VA

functieprofiel?

Stel een vacature op voor een medewerker op de personeelsdienst van Aldi in Erpe-Mere voor onderstaand functieprofiel. a

Lees aandachtig het functieprofiel.

b

Ga via iDiddit naar de website van Canva of van Adobe. Kies een passend sjabloon voor deze vacature uit. Raadpleeg indien nodig de ICT-fiches van Canva.

c

Verwerk de slogan en het logo van Aldi in je vacature. De afbeeldingen vind je op iDiddit.

d

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

si

FUNCTIEOMSCHRIJVING

er

− Je zorgt voor een correcte tijdsregistratie: controle van prestaties en afwezigheden van medewerkers.

− Je bent een van de aanspreekpunten voor interne klanten (medewerkers alsook leidinggevenden) voor diverse hr-vragen.

fv

− Je zorgt voor de correcte verwerking van sociale documenten, ziekteattesten en arbeidsongevallen. − Je ondersteunt het team bij werving en selectie: je plaatst vacatures, doet een eerste cv- screening, neemt telefonische interviews af en neemt deel aan jobbeurzen

pr oe

− Je ondersteunt bij de onboarding van nieuwe medewerkers. − Je voorziet contracten voor nieuwe medewerkers en jobstudenten − Je volgt algemene administratie op voor zowel hard als soft hr.

PROFIEL

Maaltijdcheques

bent gelijkgesteld door ervaring.

Laptop

Je hebt een eerste ervaring binnen hr of bent

Individuele hospitalisatieverzekering

heel gemotiveerd om je erin te verdiepen.

2 dagen per week thuiswerk

THEMA 4

LEVEL 1

Je bent organisatorisch sterk.

28

AANBOD

Je beschikt over een bachelor diploma of

Je bent klantgericht en een echte teamplayer.


Action 2— Wat is BOP en POP? Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met het filmpje of de leestekst. Vink de gekozen optie aan.

Ga naar iDiddit. Bekijk het filmpje en los de vragen op. Waarvoor staat de afkorting POP die vaak in hrm gebruikt wordt?

b

Wat is de bedoeling van een POP?

c

Uit welke stappen bestaat een POP? Bespreek kort elke stap.

Een POP opstellen is één ding, maar na het hele proces evalueer je. Hoe evalueer je achteraf jezelf?

pr oe

d

fv

er

si

e© VA

a

IN

Filmpje

N

Optie 1

Naast een persoonlijk opleidingsplan (POP) bestaat er ook een bedrijfsopleidingsplan (BOP) met daarin de

LEVEL 1

toekomstige personeelsbehoeften van het bedrijf. Hoe sluiten BOP en POP volgens jou op elkaar aan?

THEMA 4

e

29


Optie 2

Artikel

Lees de onderstaande tekst en los volgende vragen op. a

Waarvoor staat de afkorting BOP?

Wat houdt een BOP in?

IN

b

Waarvoor staat de afkorting POP?

N

c

Wat houdt een POP in?

e© VA

d

e

Hoe sluiten volgens jou BOP en POP bij elkaar aan?

f

si

Zijn de volgende situaties in te delen bij BOP of bij POP of bij allebei?

er

SITUATIE

Een boekhouder heeft de ambitie om binnen de vijf jaar op de afdeling

BOP, POP OF BEIDE?

fv

marketing te werken. Hij wil zich bijscholen.

Het bedrijf weet dat het tegen volgend jaar een vervangster moet zoeken

voor de receptioniste die op pensioen gaat. Een medewerkster die nu in de

pr oe

verkoopafdeling zit, heeft de ambitie om zich om te scholen tot receptioniste. Een werknemer van een IT-dienst wil zich bijscholen om met nieuwe

programma’s te leren werken. Tegen volgend jaar zou het bedrijf vijf heftruckchauffeurs moeten opleiden.

Op termijn moet de hoofdmagazijnier vervangen worden, en dat liefst door

een medewerker die nu al in het magazijn werkt.

LEVEL 1

Hoe komt de werkgever de wensen van de werknemer te weten?

THEMA 4

g

30


BOP en POP In het BedrijfsOpleidingsPlan (BOP) beschrijft de hr-afdeling de huidige personeelssituatie en de gewenste personeelssituatie voor de toekomst. Door heden en toekomst met elkaar te vergelijken, wordt het duidelijker op welke gebieden u als bedrijf sturing moet geven aan de personeelsontwikkeling.

IN

Het Persoonlijk OpleidingsPlan (POP) beschrijft de ontwikkeling die een individuele medewerker maakt tijdens de tewerkstelling. In sommige situaties is het goed om een plan op te maken voor een specifieke medewerker om gericht aan zijn ontwikkeling te werken. Het spreekt voor zich dat het POP overeenkomsten moet hebben met het BOP.

Het POP is een interactief plan dat wordt opgesteld in een gesprek met wederzijdse input. Hoe ziet de

N

medewerker zijn eigen functioneren? Wat zijn de sterke punten? Waarin zou hij zichzelf graag verder

ontwikkelen? Of wat denkt hij van een bepaalde ontwikkeling in het bedrijf? Het zijn enkele van de vele onderwerpen die mogelijks aan bod kunnen komen tijdens het gesprek en bijdragen aan zowel het

e© VA

welbevinden van de medewerker als het personeelsklimaat. Naar: fondsbeton.be

Action 3— Wat zijn de kerntaken van de hr-afdeling? Bekijk de onderstaande infographic. Met welke begrippen uit dit Level kun je de infographic in verband

er

si

brengen?

Nu aanwezig?

Nu nodig?

Doorgroei

Nieuwe instroom

LEVEL 1

Externe uitstroom

Straks nodig?

THEMA 4

pr oe

fv

Infographic: Instroom, doorstroom en uitstroom

31


Action 4— Wat zijn de opleidingskosten voor een onderneming?

1

Hoeveel kost het volgens jou aan een bedrijf als een medewerker een dag een externe opleiding volgt?

Surf via iDiddit naar de website van Acerta en kies er enkele opleidingen uit. Bekijk de prijs van die opleidingen. Wat stel je vast?

b

Toch moet het bedrijf de kosten niet volledig zelf dragen. Leg uit.

c

Wat is een subsidie?

e© VA

N

a

er

si

2

IN

Schrijf hier het bedrag op in euro.

Action 5— Is dit horizontale, verticale of diagonale

fv

doorstroom?

pr oe

Noteer de juiste doorstroom bij elke situatie. Kies uit: horizontale doorstroom – verticale doorstroom – diagonale doorstroom

SITUATIE

Een boekhouder wordt hoofdboekhouder. Een bediende van de dienst aankoop wordt

LEVEL 1

De baas van de dienst verkoop zet een stap

THEMA 4

de baas op de dienst verkoop.

De secretaresse op de dienst aankoop

32

terug en wordt weer gewoon verkoper.

wordt secretaresse op de dienst verkoop.

SOORT DOORSTROOM


Action 6— Personeelsbeleid of hrm? 1

In de vorige eeuw werd de term ‘personeelsbeleid’ gebruikt. Tegenwoordig is ‘hr(m)’ de gangbare term. Lees het volgende artikel.

e© VA

N

IN

Leg het verschil uit tussen personeelsbeleid en hrm.

Personeelsbeleid of hrm?

fv

er

si

In de loop der tijd is het denken over personeelsbeleid fundamenteel veranderd. Ging het vroeger vooral om het reageren op omgevingsprikkels (overheidsbeleid, cao’s, sociale wetgeving), dan wordt personeelsbeleid tegenwoordig binnen het totale management van het bedrijf geplaatst. Een typische taak van een afdeling PZ (personeelszaken) is bijvoorbeeld de salarisadministratie en de controle op het naleven van alle bedrijfsreglementen. Naast die traditionele taken is hrm in hoge mate gericht op de ontwikkeling van medewerkers. De hrm-gedachte biedt een andere kijk op de organisatie en wat de medewerkers daarbinnen kunnen betekenen. Personeelsbeleid wordt hrm wanneer: – de (kwaliteit van de) werknemer centraal staat als belangrijkste schakel in de waardetoevoeging; – het personeelsbeleid een rol krijgt in de realisatie van ondernemingsdoelstellingen; – een verschuiving plaatsvindt van verantwoordelijkheden van de ‘top’ naar de werkvloer; – er sprake is van verzakelijking van het personele element (denken in termen van kostenopbrengsten, flexibilisering, uitbesteding en prestatiemanagement). Bron: dezaak.nl

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

2

33


Action 6— Raad jij de juiste begrippen via het rad?

a

Werk in groepjes.

b

Surf via iDiddit naar de website waar je het spel online kunt spelen.

c

Geef in de rechterzone de volgende begrippen in.

d

Klik op ‘Add names to the wheel’ en spelen maar. Beschrijf om de beurt

IN

Om de begrippen uit de hrm-wereld in te oefenen, speel je het spel ‘Het rad’.

functioneringsgesprek

beoordelingsgesprek

horizontale doorstroom

competenties diagonale doorstroom doorstroom exitgesprek externe opleiding

selectie

instroom

sollicitant

interne opleiding

uitstroom

omscholen

verticale doorstroom

onvrijwillige uitstroom

vrijwillige uitstroom

outplacement

werving

er

BREAKING NEWS

fv

Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

pr oe LEVEL 1 THEMA 4 34

persoonlijk opleidingsplan

incompany opleiding

si

functiebeschrijving

1

personeelsplanning

e© VA

bedrijfsopleidingsplan

N

het begrip dat op het rad verschijnt.


CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

1 Ik kan de hr-afdeling plaatsen binnen een

KAN

EXTRA OEFENMATERIAAL

BETER

onderneming en ik kan de basistaken van de hr-afdeling toelichten.

3 Ik kan uitleggen wat instroom is en wat er zich tijdens de instroom afspeelt binnen de

e© VA

hr-afdeling.

N

2 Ik kan toelichten wat personeelsplanning is.

IN

JA

4 Ik kan uitleggen wat doorstroom is en wat er

zich tijdens de doorstroom afspeelt binnen de hr-afdeling.

5 Ik kan uitleggen wat uitstroom is en wat er

zich tijdens de uitstroom afspeelt binnen de hr-afdeling.

6 Ik kan een digitale vacature opstellen aan de

THEMA 4

LEVEL 1

pr oe

fv

er

si

hand van een functieprofiel.

35


MORE

2 LEVEL E

MORE

Welke rekruteringskanalen zijn er?

MOR

1

IN

INTRO

Wegens succes is A.S.Adventure.edu voortdurend op zoek naar geschikt personeel, maar gepassio-

neerd en gemotiveerd personeel vinden is voor iedere werkgever een uitdaging. Binnen het hr-beleid

N

wordt sterk ingezet op de zoektocht naar mensen die binnen het team passen.

Lees de getuigenis van Thaïs Dupont, een medewerkster van A.S.Adventure.edu.

b

Waarom heeft A.S.Adventure.edu haar aangeworven volgens jou? Bespreek klassikaal.

e© VA

a

Hoelang werk je inmiddels bij A.S.Adventure.edu? Ik werk sinds september 2018 bij A.S.Adventure.edu Gent en ben momenteel afdelingsverantwoordelijke Fashion en trekking (dames). Wat is jouw passie en hoe is die ontstaan? Ik ben opgegroeid aan de kust en heb dus altijd al een hechte band met zowel het strand, als de zee gehad. Toen ik in 2015 de passie voor het surfen herontdekte, merkte ik dat er ook een heuse levensvisie en manier van reizen mee gepaard gaat die me bijzonder aanspreekt.

Afdelingsverantwoordelijke Thaïs Dupont: surflover

pr oe

fv

er

si

Wat betekent ‘Adventure is everywhere’ voor jou? Dat het avontuur permanent aanwezig is, kun je bij ons thuis het best merken aan het feit dat de surfplanken altijd klaarliggen. Het gebeurt dat we na een drukke werkdag nog snel even gaan surfen, of dat we in een vrij weekend naar Le Rozel in Frankrijk of naar Scheveningen gaan. Soms moeten we gewoon even een paar golven gaan pakken. Surfen is voor mij de perfecte manier om helemaal tot rust te komen. Vooral op plaatsen zoals Bretagne waar je niet met dertig surfers voor dezelfde golf moet strijden en de natuur rond je zo prachtig is, dat je soms vergeet op de golven te letten. Surfen is geduldig wachten, de tijd uit het oog verliezen en vooral de plaats waar je bent, lezen en onderzoeken. Je leert van anderen door te stelen met je ogen, en je leert iedere dag wel nieuwe mensen kennen zonder dat daar veel woorden voor nodig zijn. In het water is iedereen gelijk. Wat je doet in het leven is er van geen belang, want daar zijn we allemaal om dezelfde reden. Ook de manier van reizen die met het surfen gepaard gaat, is fantastisch. Je reist en de golven bepalen waarheen je precies gaat. In ons busje hebben we alles wat we nodig hebben. Meestal slapen we naast het strand zodat we meerdere keren per dag het water in kunnen. Tussendoor is er tijd om te lezen of voor wandelingen naar de meest afgelegen plekken. In april hopen we nog een reis naar Marokko te kunnen doen waar we dan in een surf house zouden logeren.

THEMA 4

LEVEL 2

Bron: A.S.Adventure.com

36

2

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Op welke rekruteringskanalen kan een bedrijf beroep doen om geschikte medewerkers te vinden?


Explore 1— Via welke kanalen kun je een job zoeken? 1

Stel dat jij dit jaar voor het eerst een vakantiejob of weekendwerk wilt doen. Op welke manier zou jij dan op zoek gaan naar een leuke job? Bespreek klassikaal.

a

Op welke manieren gaan mensen in dit artikel op zoek naar een job?

b

Wat is hun kans op succes?

KANS OP SUCCES

si

e© VA

N

REKRUTERINGSKANAAL

IN

Lees het artikel.

er

Op zoek naar een nieuwe job? Spontaan solliciteren levert het beste resultaat. Meerdere kanalen gebruiken in de zoektocht voor een job, werkt het best. Uit een analyse van Randstad blijkt dat geen enkel kanaal zo succesvol is om een nieuwe job

fv

als de spontane sollicitatie. ‘Maar in het wilde weg je cv rondsturen, heeft ook geen zin’. Spontane sollicitaties hebben een slaagpercentage van 18 procent, zo blijkt uit een ondervraging van hr-dienstverlener Randstad. Daarmee klopt die manier

pr oe

om een nieuwe baan te zoeken, alle andere. Wie zich wendt tot een officiële instantie zoals VDAB in Vlaanderen of Actiris in Brussel, slaagt in 15 procent van de gevallen. Eigen netwerken halen een score van 14 procent, en uitzendkantoren 13 procent. Digitale kanalen komen uit op 11 procent, headhunters op 6 procent en advertenties

© Shutterstock / Werner Lerooy

‘We vermoeden dat die spontane sollicitaties vaak digitaal gebeuren’, legt Jan Denys van Randstad uit. ‘Mensen sturen hun cv per mail op naar bedrijven waarvan ze denken, dat ze er kans maken op een baan. Onze indruk is dat werkzoekenden goed hun huiswerk maken, en doelgericht te werk gaan. In het wilde weg je cv rondsturen naar een groot aantal bedrijven is geen goed idee. Daartoe willen we de mensen zeker niet aansporen’.

LEVEL 2

in de krant leveren in 5 procent van de gevallen iets op.

THEMA 4

2

37


De gegevens komen uit een ondervraging van 11 000 respondenten, in het kader van de jaarlijkse employer-brandstudie. Een andere belangrijke conclusie was dat digitale rekruteringskanalen nog lang geen dominante rol spelen op de arbeidsmarkt. Zo’n 42 procent van de respondenten maakt er gebruik van, waarmee ze qua populariteit op de derde plaats komen, na bemiddelaars als VDAB of Actiris, en spontane sollicitaties. ‘Digitale kanalen

IN

zijn niet iets waar vooral jongeren mee bezig zijn’, zegt Denys. ‘Integendeel, de populariteit ervan

stijgt met de leeftijd’. Digitale kanalen worden overigens ook gebruikt door traditionele spelers als VDAB en Randstad.

Andere rekruteringskanalen zoals uitzendkantoren, advertenties en een kennissennetwerk zijn

minder populair. Denys: ‘Het is duidelijk dat er meerdere wegen naar Rome lopen. Als je op zoek

N

bent naar werk, is het verstandig om je inspanningen te spreiden over meerdere kanalen’.

e© VA

Bron: standaard.be, 2017-06-01

Waarvan is VDAB de afkorting? Gebruik het internet.

4

Zoek op internet wat een headhunter is.

5

Noteer drie voorbeelden van digitale kanalen.

fv

er

si

3

pr oe

Explore 2— Welke kanalen gebruiken werkgevers om personeel te zoeken?

Bekijk aandachtig de afbeeldingen. Welke manier van rekruteren zie je? Leg kort dat rekruteringskanaal uit.

THEMA 4

LEVEL 2

1

38

© Shuttersto

ck / Piotr Sw at


2

J O B DAYfSfen,

3 AANWERVEN

e© VA

N

IN

unststo Chemie, k biotech farma en rt 17-31 maa

Zet je vacature gratis op de grootste

jobsite van Vlaanderen en krijg toegang tot meer dan 180 000 cv’s.

4

Belgische vestigingen’, vertelt Steven Buysse, talent

het werk te komen solliciteren: het vraagt heel veel

acquisition partner bij UNILIN.

vertrouwen. Uiteraard wil je op het werk geen mal

‘In een foldertje dat bij de kaartjes hoort, staat nog

figuur slaan door met een ongeschikte kandidaat

eens netjes opgelijst waarom mensen bij UNILIN

aan te komen, maar tegelijk wil je je vriend ook niet

werken – van “sterke internationale speler” tot

aanraden om ergens te gaan werken waar hij niet

“Werken bij UNILIN is fun”.’

tevreden zal zijn. En hoe werkt dat dan praktisch, dat

Vanuit de onderneming zijn de kaartjes een extra

fv

er

si

Een vriend of familielid voorstellen om bij jou op

manier om de vele vacatures in te vullen. ‘Wanneer

‘In eerste instantie moet je er natuurlijk voor zorgen

de ervaring van Steven, ‘dan is de kans groot dat er een

dat mensen goesting hebben om als ambassadeur op

goede match uit komt. Zij brengen een heel authentiek

te treden.’ (Steven Buysse)

verhaal en spelen in op de persoonlijke situatie. De

pr oe

aanbevelen?

eigen medewerkers nieuwe mensen aanbrengen,’ zo is

medewerkers zelf hebben bovendien een goed gevoel

Bij UNILIN hebben ze er wat op gevonden. ‘Alle

wanneer ze hun vriend, kennis of familielid aan een

medewerkers hebben van ons een aantal visitekaartjes

nieuwe baan kunnen helpen.’

gekregen die ze kunnen uitdelen aan mensen die

Bron: Jobat.be, 2017-01-04

ze kennen en van wie ze denken dat ze goed zullen matchen met ons bedrijf. Op de voorkant staat de

en die van mijn collega – wij zijn verantwoordelijk voor de rekrutering en selectie van arbeiders voor de

THEMA 4

collega bij UNILIN’. Op de achterzijde staat mijn naam

LEVEL 2

naam van de medewerker met daaronder ‘Happy

39


N

IN

5

er

si

e© VA

6

7

8

fv

Datum: 29 januari Plaats: 8790 Waregem Bedrijf: TVH Group / mateco GmbH SPONTANE SOLLICITATIE

SOLLICITEER NU

pr oe

Vindt u in ons vacatureoverzicht geen functie die bij uw profiel aansluit? TVH is voortdurend op zoek naar getalenteerde en gemotiveerde kandidaten! Stuur ons daarom uw spontane sollicitatie door te klikken op ‘Solliciteren’. Op die manier nemen we in de toekomst contact met u op als uw sollicitatie aansluit bij een van onze nieuwe vacatures!

THEMA 4

LEVEL 2

Meer informatie? jobs@tvh.com – Brabantstraat 15 – 8790 Waregem – +32 56 43 42 84

40

erstock © Shutt

et64

/ ricoch


9 INTERNE OPROEP TOT KANDIDATUURSTELLING SILVA medical rekruteert voor het Ziekenhuis van het Geriatrisch Centrum Scheutbos:

vervangingscontract – deeltijds 28,5u/week –

N

onmiddellijke indiensttreding

IN

een logistiek assistent (m/v/x)

THEMA 4

LEVEL 2

pr oe

fv

er

11

si

e© VA

10

41


Explore 3— Wat is het geschikte aanwervingskanaal? Aanwervingskanalen Een bedrijf dat een medewerker wil aanwerven, moet de juiste doelgroep bereiken. Het

IN

bedrijf hoeft zich niet tot een aanwervingskanaal te beperken. Het kan het best verschillende aanwervingskanalen combineren. Zo kan het voor een vacature van verpleegkundige een

advertentie plaatsen op een jobwebsite, deelnemen aan een afstudeerbeurs of het personeel aanmoedigen om zelf kandidaten aan te brengen. De zoektocht naar een CEO of andere

topfunctie gebeurt vaak op een discrete manier via een headhunter zonder dat die vacature

e© VA

N

elders gepubliceerd wordt. Dat is in het belang van de onderneming en de kandidaat.

Welk aanwervingskanaal zou jij voor de volgende jobs gebruiken? JOB

AANWERVINGSKANAAL

Bouwvakker

CEO van een grote

fv

er

Verpleegkundige

si

onderneming

Administratief medewerker

pr oe

boekhouding

Verantwoordelijke

THEMA 4

LEVEL 2

kinderdagverblijf

42


TO THE POINT Rekruteringskanalen zijn de manieren waarop bedrijven op zoek gaan naar geschikte medewerkers. Een bedrijf hoeft zich zeker niet tot een kanaal te beperken, integendeel het kan het best

bedrijven samenkomen, zijn openstaande vacatures voorstellen of op een afstudeerbeurs, dat is een jobbeurs voor laatstejaars van een hogeschool of universiteit. Wanneer een persoon zijn cv en motivatiebrief naar de onderneming stuurt voor een functie waar geen of spontane sollicitatie.

e© VA

specifieke vacature voor openstaat, dan heet dat een vrije

N

Zo kan het bedrijf op een jobbeurs, een plaats waar

IN

verschillende aanwervingskanalen combineren, zodat het zijn doelgroep kan bereiken.

Intern rekruteren betekent dat het bedrijf onder de eigen werknemers iemand zoekt die de vacature kan invullen. Rekruteren kan ook gebeuren via personeelsleden die een medewerker aanbrengen. Uitzendkantoren en selectiekantoren worden ook vaak ingezet. Een selectiekantoor gaat op basis van de functiebeschrijving van een onderneming op zoek naar een geschikte kandidaat. Selor is een voorbeeld van selectiebureau voor wie een job zoekt bij de overheid.

Jobwebsites zoals Jobat en StepStone zijn zeer populaire aanwervingskanalen. VDAB heeft ook een

si

bekende website. VDAB staat voor Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding. Op die website kunnen bedrijven gratis hun vacatures plaatsen.

er

Daarnaast zijn vacatures in (de bijlage van) kranten en vooral op sociale media (LinkedIn, Facebook) niet meer weg te denken.

Een headhunter gaat in naam van ondernemingen op

fv

zoek naar geschikte kandidaten voor een vacature. Een headhunter zoekt personen die hoogopgeleid zijn en over specifieke kennis en vaardigheden beschikken om

pr oe

topfuncties zoals voorbeeld CEO van een onderneming in

THEMA 4

LEVEL 2

te vullen.

43


Action 1— Waar kun je een job zoeken? 1

Naast de website Jobat zijn er nog andere websites die vacatures publiceren. Gebruik het internet en zoek

Zoek de drie dichtstbijzijnde uitzendkantoren in jouw regio.

N

2

IN

er nog twee.

e© VA

Action 2— Welk rekruteringskanaal gebruikt Het Poetsbureau?

1

Lees het artikel.

Een premie om een collega aan te brengen?

er

si

In hun zoektocht naar nieuw talent zijn werkgevers bereid best ver te gaan. Een gangbare praktijk om nieuwe medewerkers aan te trekken, is het inschakelen van het bestaande personeel. Niet gewoon via mondtot-mondreclame, maar via een officiële bonus: de wervingspremie. Jobat.be vroeg aan Els Vanderhaegen, legal expert bij Securex, wat de premie inhoudt en wat ervan overblijft eens de fiscus is gepasseerd.

© Shutterstock.com / Studio Romantic

pr oe

fv

Het Poetsbureau van Glowi verstopt niet bepaald dat het fan is van het concept: een extra beloning per collega die je aan boord brengt. Op de website lees je dat Het Poetsbureau zelfs een stapje verdergaat: jijzelf ontvangt 1 000,00 euro bruto, maar de nieuwe medewerker ook. Ook dienstenchequebedrijf Dienstenthuis maakte onlangs bekend dat elke medewerker die iemand naar het bedrijf loodst 500,00 euro ontvangt, evenals de nieuwe medewerker zelf.

THEMA 4

LEVEL 2

Zo zijn er nog heel wat voorbeelden van bedrijven die de zogenaamde wervingspremie toekennen aan medewerkers die nieuwe collega’s aanbrengen – kennissen, ex-collega’s of oude studiegenoten, bijvoorbeeld. De beloning kan ook de vorm van een fles champagne of geschenkbon aannemen, maar vaak gaat het om geldsommen van 150,00 tot 2 500,00 euro bruto – met hoge premies gereserveerd voor hoge functies.

44

‘Aangezien bedrijven wervingspremies op ondernemingsniveau regelen, is het moeilijk om te zeggen hoeveel werkgevers gebruikmaken van de premie, in welke sectoren die het populairst is of hoeveel die doorgaans bedraagt’, zegt Els Vanderhaegen, legal expert bij hr-partner Securex. ‘Algemeen kun je wel zeggen dat in de huidige context van schaarste, de wervingspremie een gunstig middel kan zijn om kandidaten te werven. Doorgaans is de aanwerving dan goedkoper voor de werkgever dan het geval zou zijn via headhunters of rekruteringskantoren.’


Enkele voorwaarden

IN

‘Het bedrijf zelf bepaalt aan welke voorwaarden je moet voldoen om een wervingspremie te ontvangen’, gaat Els Vanderhaegen verder. ‘Daarom kunnen ze sterk verschillen.’ Meestal is er wel een voorwaarde die bepaalt dat de nieuwe collega een bepaalde minimale tijd aan boord moet blijven. Die periode kan bijvoorbeeld zes maanden bedragen. Pas daarna ontvang je de premie. ‘Het systeem geldt ook niet voor aanwervingen voor de hr-dienst of directieleden, want zij hebben beslissingsbevoegdheid over de aanwerving van nieuwe medewerkers. Dat de kandidaat echt nieuw is, en bijvoorbeeld geen exmedewerker, is ook een courante vereiste.’

N

Stel dat je een gulle wervingspremie ontvangt van 2 000,00 euro bruto. Als je veel verdient, hou je er na die twee verminderingen maar 808,45 euro aan over. Van een premie die bruto 1 000,00 euro bedraagt, zoals bij Het Poetsbureau, hou je in het ‘slechtste’ geval maar 404,22 euro over. Hoewel het een mooie bonus blijft, loop je dus beter niet te hard van stapel.

e© VA

Bron: hln.be, 2024-05-29

Beantwoord de vragen.

a

Wat is een wervingspremie?

b

Leg uit hoe Het Poetsbureau daarin nog een stapje verdergaat.

Welke voorwaarden zijn er om zo’n aanwervingspremie te krijgen?

THEMA 4

LEVEL 2

pr oe

c

fv

er

si

2

45


Action 3— Welk rekruteringskanaal gebruikt deze starter? Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje van beginnend onderneemster Lieselotte. a

Op welk aanwervingskanaal heeft Lieselotte een beroep gedaan?

IN

b

Om welke reden is Lieselotte tevreden over haar beslissing?

N

e© VA

Action 4— Wat houdt de aanwervingsprocedure van de Vlaamse overheid in?

Surf naar de website van Vlaanderen.be. Hoe werft de Vlaamse overheid medewerkers aan?

si

er

Action 5— Welk rekruteringskanaal gebruik je het best?

fv

Kies een rekruteringskanaal voor de onderstaande functies. FUNCTIE

pr oe

Financieel

Kassamedewerker

verantwoordelijke kmo Poetsvrouw

THEMA 4

LEVEL 2

Leraar

46

grootwarenhuis

REKRUTERINGSKANAAL


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

1

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan verschillende rekruteringskanalen opsommen.

2

KAN

BETER

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan de betekenis van verschillende rekruteringskanalen uitleggen.

3

Ik kan geschikte rekruteringskanalen kiezen

THEMA 4

LEVEL 2

pr oe

fv

er

si

voor een vacature.

47


MORE

3 LEVEL E MOR

Hoe solliciteer je voor een studentenjob?

IN

MORE

INTRO 1

ADVERTENTIE 2

ADVERTENTIE 3

e© VA

ADVERTENTIE 1

N

Lees de jobadvertenties en bekijk de profielen. Welke jobadvertentie past bij wie?

PERSONAL ASSISTANT + is ruim 15 jaar de nummer één voor de selectie, rekrutering, uitzending en opleiding van meertalige secretarissen en secretaresses. Personal Assistant + vindt voor jou de ideale functie die overeenstemt met je kwalificaties en ervaring. FUNCTIEBESCHRIJVING Je werkt in een klein team waardoor de jobinhoud uitgebreid en gevarieerd is. Tot je takenpakket behoren o.a.: – klassement en de algemene postbehandeling, – de correspondentie, – sporadische vervanging van de vaste receptioniste. PROFIEL – Je hebt een zeer goede kennis van het Nederlands en Engels en goede basiskennis van Frans. – Je kennis van Ms Office is uitstekend. – Je bent flexibel qua takenpakket. – Je hebt bij voorkeur relevante ervaring met administratief werk. AANBOD – Je werkt enkel op woensdagvoormiddag, donderdag en vrijdag. – De plaats van tewerkstelling is vlot bereikbaar, ook met het openbaar vervoer. – Je salaris is afhankelijk van je ervaring en competenties.

pr oe

fv

er

si

1

SOLLICITEER

Kapper / kapster

2

Functieomschrijving

LEVEL 3

Werkgever:

THEMA 4

Verwacht: gemotiveerde kapper / kapster voor funky salon in volle groei Vereisten: enthousiast, verantwoordelijk, stipt, gemotiveerd

Plaats: Gent (Oost-Vlaanderen) Vacaturestatus: Voltijds Jobreferentie: 00370667-228751D9.1-R Contracttype: Onbepaalde duur

48

WAK�O HAIRDRES�ERS

Sollicitatie

Bel Peter 0475 77 07 13 of mail naar peter-platel@ telenet.be


3

CONTACTE E Voornaam :

R AANBIE

DER

Straat en h uis

Volledig vernieuwde

Postcode e

broodjeszaak / snackbar

Telefoonn ummer:

Commerciële topligging

n stad:

in hartje Brugge Bestaande uit:

keuken, bar, toonbank, kelder en groot terras met 20 zitplaatsen.

A Roos

Malik

pas afg estude

erd

C

eroen Katleen en J en uitdaging aar e

2

Kies een van deze personen en licht toe waarom de gekozen job bij haar of hem past.

3

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe stel je een motivatieboodschap en een curriculum vitae op voor een studentenjob?

LEVEL 3

op zoek n

THEMA 4

pr oe

fv

er

si

taande ren alleens e kinde van twe r e d e o m

B

e© VA

zaal van 90 m² met 50 zitplaatsen, open

IN

Naam:

N

OVER TE NEMEN

nummer:

E-mail:

49


Explore 1— Welke elementen moet je zeker opnemen in een 1

Waarvan is cv de afkorting?

2

Zoek op internet de letterlijke betekenis van dat begrip in het Nederlands.

N

Good to know

IN

cv?

Je cv is erg belangrijk in je zoektocht naar een job. Het is het visitekaartje waarmee je

e© VA

je aan je toekomstige werkgevers presenteert. Daarom moet jouw cv alle elementen bevatten zodat de potentiële werkgever in een oogopslag alle informatie ziet om te beslissen of je in aanmerking komt voor de job.

3

Werk samen met je buur. Bespreek welke elementen volgens jullie in een cv voor een studentenjob moeten staan. Maak daarmee een digitale mindmap.

Maak een mindmap. Raadpleeg de ICT-fiches van mindmap.

b

Bespreek nadien klassikaal en vul de mindmap verder aan indien bepaalde elementen ontbraken.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

pr oe

fv

er

si

a

Explore 2— Hoe structureer je je cv? 1

Ga naar iDiddit. Je vindt er een vacature en alle elementen die Maureen Stans in haar cv wil opnemen om voor die studentenjob te solliciteren. Hoe

THEMA 4

LEVEL 3

structureer je die elementen?

50

a

Welke elementen zet je bovenaan?

b

Welke volgorde hanteer je best?

c

Welke elementen neem je best niet op?


Good to know —

Een goed cv heeft een gestructureerde indeling: bovenaan een persoonlijke introductie en contactgegevens, daaronder werkervaring, en vervolgens opleidingen. Verder kun je aan de zijkant een profielfoto en aanvullende informatie zetten. Zet je werkervaring altijd omgekeerd chronologisch, dus de meest recente

IN

werkervaring bovenaan. Zo is direct te zien hoe je jouw kennis en vaardigheden het laatst hebt ingezet. —

Overweeg goed wat je opneemt. Focus op wat echt relevant is, houd het kort en zet

N

het belangrijkste op de bovenste helft van de eerste bladzijde.

2

Verwerk het resultaat van vraag 1 in een cv dat je met een tekstverwerker maakt. Voor deze opdracht heb gekozen optie aan. Optie 1

e© VA

je de keuze. Kies optie 1 als je een uitdaging wilt. Kies optie 2 als je liever wat ondersteuning wilt. Vink de

Nieuw document

Vertrek van een nieuw document en breng zelf de nodige lay-out aan. Optie 2

Sjabloon

Gebruik de sjablonen van de tekstverwerker.

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

si

3

er

Explore 3— Wat is het verschil tussen een sollicitatiebrief en

fv

een motivatiebrief?

Motivatiebrief en sollicitatiebrief

pr oe

Steeds meer bedrijven vragen om een motivatiebrief en niet meer zo vaak om een sollicitatiebrief. Zoals de naam al zegt, staat in een motivatiebrief vooral waarom je als sollicitant die baan graag wilt. —

Waarom wil jij die functie hebben?

Waarom ben jij de geschikte kandidaat?

Waarom heb je voor het bedrijf gekozen?

Het gaat meer om wie jij bent, wat jij kunt en wat jij kunt bijdragen aan de organisatie of onderneming.

Een motivatiebrief heeft dus een andere insteek dan een sollicitatiebrief. In een

meerdere werkgevers sturen, een motivatiebrief niet, want je beschrijft je motivatie voor een bepaalde job.

THEMA 4

je voorbeelden om je verhaal sterker te maken. Een en dezelfde sollicitatiebrief kun je naar

LEVEL 3

sollicitatiebrief neem je de tijd om je cv toe te lichten en te vertellen wat je kunt en gebruik

51


Ga naar iDiddit en bestudeer er de drie brieven grondig. Is het een motivatie- of een sollicitatiebrief?

b

Noteer ook waarom.

Brief Rowan Levi

Brief Lore Jorissen

N

Brief Amina Yildiz

e© VA

IN

a

si

Explore 4— Hoe stel je een geslaagde motivatiebrief op? Bestudeer de ontdekplaat met tips voor een geslaagde motivatiebrief.

2

Ga naar iDiddit en download de jobadvertentie en de motivatiebrief van Jören.

er

1

Duid deze drie onderdelen in de brief van Jören aan: inleiding, motivatie en slot.

b

Markeer de kwaliteiten van Jören die relevant zijn voor de job waarvoor hij solliciteert.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

THEMA 4

LEVEL 3

pr oe

fv

a

52

3

Hoe kan Jören zijn brief inhoudelijk nog meer op punt stellen? Geef drie tips.

4

Niet alleen de inhoud is belangrijk. Ook aan de lay-out en de redactionele normen moet je voldoende aandacht besteden. Ga naar iDiddit en download de brochure met de NBN-normen. a

Respecteert Jören alle normen?

b

Indien niet, geef in de opmerkingen tips om dat te verbeteren.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


Explore 5— Hoe formuleer je je motivatieboodschap op een creatieve manier?

IN

Good to know Wanneer je op zoek bent naar een job, kan het best wel eens zijn dat je uitgenodigd wordt voor een videosollicitatie. Meer en meer grijpen werkgevers naar digitale kanalen als

Skype, Zoom en Google Hangouts voor een eerste selectie. Daardoor is er geen heen-enweer-communicatie over een mogelijke afspraak ter plaatse, geen reiskosten en geen

e© VA

N

tijdverlies.

1

Markeer in het Good to know-kader de voordelen van een videosollicitatie.

2

Ga naar iDiddit. Je vindt er zes heel korte filmpjes met een tip voor een geslaagde videosollicitatie. Bekijk de filmpjes.

b

Vat de tips samen in een korte checklist. Gebruik daarvoor het sjabloon dat je op iDiddit vindt.

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Ga naar iDiddit en bekijk een voorbeeld van een videosollicitatie.

Ga aan de hand van de checklist na of de sollicitant rekening gehouden heeft met de tips.

b

Noteer ook telkens waarom (niet).

c

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

fv

er

si

a

THEMA 4

LEVEL 3

pr oe

3

a

53


TO THE POINT Curriculum vitae (cv) Een curriculum vitae is een visitekaartje. Meestal lezen ondernemingen die op zoek zijn naar nieuwe werknemers, eerst het cv en daarna de sollicitatie- of motivatiebrief. Het is dan ook heel belangrijk

IN

dat een cv de aandacht trekt en indruk maakt. Dankzij een goed cv krijgt een potentiële werkgever in een oogopslag alle informatie die hij nodig heeft om te beslissen of een sollicitant in aanmerking komt voor de job.

De structuur van een cv is altijd min of meer hetzelfde en een aantal onderdelen komen op ieder cv

N

terug.

— Persoonlijke gegevens: Het eerste en misschien wel belangrijkste onderdeel op een cv is een overzicht van je persoonlijke gegevens: je voor- en achternaam, woonadres, telefoonnummer en

e© VA

e-mailadres. Eventueel vermeld je ook je geboortedatum en -plaats, je burgerlijke staat en de nationaliteit.

— Persoonlijk profiel: Steeds meer cv’s bevatten een persoonlijke introductietekst van de sollicitant. Het persoonlijke profiel bestaat uit drie tot vijf regels waarin je antwoord geeft op deze vragen: Wie ben ik? Welke competenties heb ik? en Wat zoek ik? Die profielschets is niet verplicht, maar hij geeft de (toekomstige) werkgever een goed beeld van wie jij bent. Het kan helpen om de lezer ervan te overtuigen dat je een geschikte kandidaat bent. — Werkervaring: Omschrijf de functies die

je hebt vervuld, bij welke organisaties en in welke periode. Voor een studentenjob kunnen dat vorige studentenjobs zijn of

si

werkervaring tijdens stages in de opleiding. Neem alleen de functies op die relevant zijn voor de job waarvoor je solliciteert.

er

— Opleidingen: Vermeld de meest recent gevolgde opleiding het eerst. Indien relevant kun je ook ruimte maken

voor aanvullende informatie over de

fv

buitenschoolse activiteiten zoals een

monitoropleiding, vrijwilligerswerk …

pr oe

Ten slotte zijn er ook optionele onderdelen van een cv die niet voor iedereen relevant zijn. Kies daarom de onderdelen op je cv zorgvuldig uit. — Profielfoto: Een foto is niet verplicht, maar een potentiële werkgever zal je wellicht googelen en toch een foto van je vinden. Wil je wel een foto op je cv plaatsen, zorg er dan voor dat het een professionele profielfoto is. Vakantiefoto’s, zonnebrillen of biertjes zijn natuurlijk uit den boze.

— Talenkennis en ICT-kennis: Indien relevant kun je aangeven welke talen en / of computervaardigheden je beheerst. Vermeld daarbij hoe groot die kennis is. Dat kun je ook met een leuke opmaak doen, bijvoorbeeld door het gebruik van sterretjes.

— Hobby’s en interesses: Je kunt ook iets meer van jezelf laten zien door je hobby’s en interesses

THEMA 4

LEVEL 3

te vermelden. Zo leert de potentiële werkgever de mens achter de werknemer kennen.

54


Motivatie- versus sollicitatiebrief Een motivatiebrief dient om de potentiële werkgever te tonen dat jij de juiste motivatie hebt om in zijn bedrijf aan de slag te gaan. In tegenstelling tot een sollicitatiebrief doe je meer dan je cv toelichten. Je geeft aan waarom je een bepaalde job graag wilt. Waarom ben jij de geschikte kandidaat en waarom heb je voor dat bedrijf gekozen? Het gaat meer om wie jij bent, wat jij kunt en wat jij kunt

IN

bijdragen aan de organisatie of onderneming. Een mogelijke opbouw van een motivatiebrief is:

— Inleiding: Je schrijft op een persoonlijke maar bondige manier waarom je solliciteert. Vermeld opviel en waarom die job nu juist bij jou past.

N

eventueel waar je vernomen hebt dat er een vacature is, maar vooral waarom de vacature jou

— Motivatie: Benoem je sterke punten en laat zien hoe die aansluiten bij de verwachtingen die in de vacature genoemd zijn. Leg ook uit waarom je juist bij dat bedrijf wilt solliciteren.

si

e© VA

— Slot: Verwijs naar je cv en bied aan om je cv toe te lichten in een gesprek.

er

Action 1— Hoe stel je een geslaagd cv op? Neem er opnieuw de ontdekplaat bij en bestudeer met de tien tips voor een geslaagd cv.

b c

Ga naar iDiddit en download er het cv dat jouw groepje toegewezen kreeg. Ga met je groep na of de tien tips werden nageleefd. Pas het cv indien nodig aan.

pr oe

d

Werk in groepjes.

fv

a

LEVEL 3

Presenteer jouw vaststellingen aan de klas.

THEMA 4

e

55


Action 2— Wie is de geschikte kandidaat? Ga naar iDiddit en bekijk de jobadvertentie voor een studentenjob. Lees ook de cv’s en motivatieboodschap van drie kandidaten. Wie is volgens jou de meest geschikte kandidaat?

b

Leg ook uit waarom.

e© VA

N

IN

a

Action 3— Hoe solliciteer je het best voor een studentenjob?

a

Sla die op of scan de advertentie in.

b

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

si

2

Zoek een advertentie voor een studentenjob die jou heel erg interesseert.

Stel een cv op voor de advertentie. Je mag zelf de tool kiezen. Dat mag met een tekstverwerker maar je

er

1

mag ook gerust out of the box denken. a

Wanneer je je brief met een tekstverwerker maakt, kun je ICT-fiches van tekstverwerker gebruiken.

fv

Wil je je cv met Powtoon opstellen, gebruik dan de ICT_fiche_O_02. Noteer de tool die je gebruikt.

pr oe

b

c

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

Stel een motivatieboodschap op. Ook hier kun je heel creatief te werk gaan. a

Je kunt kiezen uit de volgende opties. Vink de gekozen optie aan. Een brief, opgesteld met een tekstverwerker Een videoboodschap

THEMA 4

LEVEL 3

Een elevatorpitch

56

Een andere tool: b

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.


BREAKING NEWS Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.

2

Los de vragen op.

3

Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.

IN

1

CHECKLIST

1

KAN

BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

e© VA

JA

N

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan beoordelen in welke mate de motivatie en het cv op de vacature afgestemd zijn.

2

Ik kan aangeven welke elementen het best in een cv staan.

3

Ik kan voor een studentenjob een cv opstellen met aandacht voor de inhoudelijke structuur.

4

Ik kan met een tekstverwerker een

5

si

motivatiebrief opstellen voor een studentenjob. Ik kan op een creatieve manier een

THEMA 4

LEVEL 3

pr oe

fv

er

motivatieboodschap overbrengen.

57


LEVEL 4

IN

Hoe leggen werkgever en werknemer afspraken vast? INTRO 1

Jouw ouders hebben thuis beslist een kast met belangrijke documenten. Wellicht vind je er de

a

N

onderstaande documenten.

b

e© VA

Leg in je eigen woorden uit wat volgens jou een contract is.

De personen die een contract tekenen, zijn de ‘partijen’ van het contract. Wie zijn de partijen in deze contracten?

VERZEKERINGSCONTRACT

fv

er

si

HUURCONTRACT

pr oe

2

Welk contract of welke overeenkomst moeten de partijen ‘werkgever’ en ‘werknemer’ afsluiten?

3

In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 4

LEVEL 4

Wat zijn de rechten en plichten van de werkgever en de werknemer?

58


Explore 1— Wat staat er in een arbeidsovereenkomst? Arbeidsovereenkomst Een arbeidsovereenkomst is een overeenkomst waarbij een werknemer zich verbindt tegen

IN

loon arbeid te verrichten onder het gezag van een werkgever. Indien die overeenkomst schriftelijk wordt vastgelegd is er sprake van een (arbeids)contract.

Zoek een voorbeeld van een arbeidsovereenkomst op het internet en lees ze samen met je buur door.

N

1

Waarover gaat een arbeidsovereenkomst in grote lijnen? Vat samen in een zin.

e© VA

2

Werk in drie groepen. Maak de opdrachten toegewezen aan jouw groep.

3

Bespreek de oplossingen klassikaal.

Groep 1 a

Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over hoe een arbeidsovereenkomst in de landbouwsector opgesteld

Tip:

Wat moet de werkgever zeker in de arbeidsovereenkomst zetten?

Lees het Good to know-kader van Action 9.

fv

er

si

wordt.

pr oe

Wat is een overeenkomst voor onbepaalde duur?

Wat is een overeenkomst voor bepaalde duur?

Raadpleeg nu het internet en zoek op: Wat is een voltijdse arbeidsovereenkomst? Hoeveel werkuren per week zijn dat dan in België?

Hoe heet een arbeidsovereenkomst waarbij de werknemer minder dan voltijds werkt?

LEVEL 4

THEMA 4

b

59


Groep 2 Op de personeelsdienst van A.S.Adventure.edu ligt de onderstaande arbeidsovereenkomst. a

Over welk soort overeenkomst gaat het? Kruis aan. Vervangingsovereenkomst Deeltijdse arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur

IN

Interimovereenkomst Voltijdse arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur Studentenovereenkomst Deeltijdse arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur

b

Wie zijn de partijen van de overeenkomst?

c

e© VA

Wat betekent het dat het een voltijdse arbeidsovereenkomst is ?

d

Wat betekent het dat het een overeenkomst voor onbepaalde duur is? Gebruik indien nodig het internet.

e

Wordt het loon uitgedrukt in een brutobedrag of in een nettobedrag?

er

Hoe wordt het loon betaald?

g

si

f

N

Voltijdse arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur

De arbeidsovereenkomst wordt beëindigd door aan de andere partij een schriftelijke opzegging te

fv

betekenen. Wat wil dat zeggen? Gebruik het internet.

pr oe

h

Wat verklaart de bediende te hebben ontvangen?

THEMA 4

LEVEL 4

i

60

Hoeveel exemplaren zijn er gemaakt van de overeenkomst? Voor wie zijn de exemplaren bestemd?

j

Waar vindt de werknemer de gegevens over arbeidsroosters en arbeidstijd?


Voltijdse arbeidsovereenkomst voor bedienden voor onbepaalde duur Tussen de ondergetekenden Kevin Thys

Retail Concepts

Dorpsstraat 11

Ond.nr. 0416.762.280

9120 BEVEREN-WAAS

Nijverheidsstraat 92 / 5

hierna genoemd de bediende

2160 WOMMELGEM hierna genoemd de werkgever

Werd hetgeen volgt overeengekomen: Artikel 1 Artikel 2

N

De bediende wordt in dienst genomen in de hoedanigheid van kassamedewerker.

IN

A.S.Adventure.edu

De arbeidsovereenkomst wordt gesloten voor onbepaalde duur, ingaand op 1 december 20xx. De werkgever en de bediende ressorteren onder het Paritair Comité 311.

e© VA

Artikel 3

De arbeidsduur van de bediende wordt vastgesteld op 38 uren per week.

Alle gegevens betreffende het toepasselijk werkrooster en de arbeidstijd werden opgenomen in het arbeidsreglement. Artikel 4

Het loon van de bediende is vastgesteld op een brutobedrag van 1 760,00 euro per maand.

De bediende verklaart uitdrukkelijk in te stemmen met de betaling van zijn loon via bankrekening op volgend bankrekeningnummer: BE72 1235 6785 9423. Artikel 5

De uitvoering van de arbeidsovereenkomst kan alleen worden geschorst om de redenen en beëindigd volgens de voorschriften vervat in de Wet van 3 juli 1978 op de arbeidsovereenkomsten en zoals vermeld in het arbeidsreglement.

si

Artikel 6

Het loon, de aard van de te verrichten arbeid, de arbeidsduur en arbeidsregeling vormen essentiële bestanddelen van deze arbeidsovereenkomst. De overige bestanddelen van de arbeidsovereenkomst worden door beide partijen uitdrukkelijk als niet-essentieel bestempeld. Aangaande deze bijkomstige, tussen partijen overeengekomen Artikel 7

er

voorwaarden behoudt de werkgever zich het recht voor deze op elk ogenblik eenzijdig te kunnen wijzigen. De werkgever en bediende kunnen de arbeidsovereenkomst beëindigen mits zij aan de andere partij een schriftelijke

fv

opzegging betekenen. De duur daarvan moet worden vastgesteld overeenkomstig de bepalingen van de Wet van 3 juli 1978 op de arbeidsovereenkomsten, onverminderd, in voorkomend geval, de toepassing van artikel 70 van de wet betreffende de invoering van een eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden inzake de opzeggingstermijnen en

pr oe

begeleidende maatregelen. Artikel 8

De bediende erkent, bij de ondertekening van onderhavige arbeidsovereenkomst, een exemplaar van het bij de werkgever toepasselijk arbeidsreglement ontvangen te hebben en akkoord te gaan met alle bepalingen ervan. De bediende erkent een origineel exemplaar van de onderhavige arbeidsovereenkomst te hebben ontvangen, behoorlijk ondertekend door alle partijen.

De bediende

……………………………………………

……………………………………………

‘gelezen en goedgekeurd’

‘gelezen en goedgekeurd’

Bron: besox.be

THEMA 4

De werkgever

LEVEL 4

Opgemaakt in twee originelen te Hoboken op 15 november 20xx.

61


Groep 3 a

Ga naar iDiddit en open het document ‘rechten_plichten.pdf’.

Zoek op wat de werkgever minstens in de arbeidsovereenkomst moet schrijven als hij een goede arbeidsovereenkomst wil voorleggen aan de werknemer.

IN

N

Zoek op het internet drie voorbeelden van extralegale voordelen.

Welke andere afspraken tussen werkgever en werknemer kunnen er in een bijzondere bijlage geplaatst worden?

si

b

e© VA

Ga nu ook naar de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal

er

Overleg. Kies ‘thema’s’, verder kies je bij ‘Arbeidsovereenkomsten’ voor ‘Uitvoering van de arbeidsovereenkomsten’ en vervolgens klik je op ‘Verplichtingen van de werkgever en de werknemer’. Lees de algemene verplichtingen van de werkgever en vat ze samen, leg steeds uit in één zin.

fv

pr oe

LEVEL 4

Lees de algemene verplichtingen van de werknemer en vat ze samen, leg steeds uit in één zin.

THEMA 4

62


IN

Good to know

Adam is 19 jaar en werkt bij bakker ‘Smulsmurf’ in het centrum van zijn dorp. Die bakker

N

staat bekend voor zijn heerlijke eclairs. Klanten komen van kilometers ver om bij hem de eclairs te kopen. De bakker, eigenaar van de zaak, heeft in het contract met Adam een

concurrentiebeding toegevoegd waarin staat dat, wanneer Adam de Smulsmurf verlaat,

e© VA

hij het eerste jaar geen bakkerij mag starten die eclairs maakt en verkoopt en dat in een

er

si

omtrek van tien kilometer rond bakkerij ‘Smulsmurf’.

1

E Bij jeR inschrijving op school kreeg je niet alleen een boekenlijst mee maar ook een reglement. Hoe heet dat MO

pr oe

MORE

fv

Explore 2— Wat staat er in het arbeidsreglement?

Geldt dat reglement voor jou alleen?

3

In Explore 1 leerde je dat de werknemer boven op de arbeidsovereenkomst ook een arbeidsreglement ontvangt. Werk in drie groepen. Ga naar iDiddit en download er het arbeidsreglement van Plopsaland. Tip:

Gebruik de zoekfunctie (Ctrl+F) om snel de begrippen in het pdf-bestand te zoeken.

THEMA 4

2

LEVEL 4

reglement en waarvoor dient het?

MORE

63


Groep 1 Beantwoord de vragen. a

Geldt dit arbeidsreglement enkel voor werknemers in