Page 1

Inhoud

Woord vooraf

7

1 Inleiding

8

2 Artropoden als therapeutisch arsenaal 2.1 Apitherapie of bijensteektherapie 2.2 Producten van de honingbij 2.2.1 Honing 2.2.2 Pollen 2.2.3 Propolis 2.2.4 Koninginnenbrij 2.2.5 Was 2.3 Geneesmiddelenonderzoek 2.4 Vleesmadetherapie

11 11 12 12 14 15 16 18 19 19

3 Artropoden als ziekteverwekkers 3.1 Vergiftiging 3.2 Allergische reacties 3.3 Invasie in ons lichaam 3.4 Overbrengers van ziekten 3.5 Voedselvervuilers 3.6 Psychische fobieën 3.7 Imaginaire besmettingen

21 22 22 23 23 23 24 24

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.6.1 4.6.2 4.6.3 4.6.4

26 26 31 31 32 32 33 34 48 52 55

Diagnostische tableaus Artropoden in huis Artropoden in tuinen, weilanden en parken Artropoden in stilstaand water, beken en rivieren Artropoden in bossen Artropoden op het strand en aan zee Contact met dieren en hun omgeving Kleine gezelschapsdieren Grote huisdieren Vogels en pluimvee Amfibieën en reptielen

M E D I S C H

B E L A N G R I J K E

5 5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.1.4 5.1.5 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.6.1 5.6.2 5.7 5.7.1 5.7.2 5.8 5.8.1 5.8.2 5.8.3 5.9

Vliegen en muggen (Diptera) 57 Steekmuggen (Culicidae) 57 De gewone steekmug (Culex pipiens) 57 De wintermug (Culiseta annulata) 62 De veensteekmug (Aedes spp.) 62 Malariamuggen (Anopheles spp.) 62 Tijgermuggen (Stegomyia alboicta) 64 Kriebelmuggen (Simuliidae) 64 Zandmuggen (Phlebotomus) 65 Knutten (Culicoides spp.) 65 Dazen (Tabanidae) 67 De regendaas (Haematopota pluvialis) 67 Huis- en stalvliegen (Muscidae) 69 Niet-stekende vliegen 69 Stekende vliegen 72 Vlees- en bromvliegen (Calliphoridae) 73 Larven van de groene vleesvlieg (Lucilia spp.) 74 Andere vleesvliegen 75 Horzels (Oestrididae) 76 De schapenhorzellarve (Oestrus ovis) 76 De runderhorzellarve (Hypoderma bovis, H. lineatum) 77 De paardenhorzellarve (Gasterophilus intestinalis) 78 Luisvliegen (Hippoboscidae) 78

6 6.1 6.2 6.3

Echte luizen (Anoplura) De hoofdluis (Pediculus humanus capitis) De kleerluis (Pediculus humanus corporis) De schaamluis (Pthirus pubis)

7 7.1 7.2 7.3

Vlooien (Siphonatera) De kattenvlo (Ctenocephalides felis) De mensenvlo (Pulex irritans) Andere vlooiensoorten

I N S E C T E N ,

M I J T E N ,

T E K E N

E N

81 82 89 92 95 97 106 107

S P I N A C H T I G E N

5


8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Wantsen (Heteroptera) 112 De bedwants (Cimex lectularius) 112 De duivenwants (C. columbarius) en de zwaluwwants (Oeciacus hirundinis) 115 Het bootsmannetje (Notonecta glauca) 116 De platte zwemwants (Naucoris cimicoides) 116 De maskerwants (Reduvius personatus) 116 De gewone bloemwants (Anthocoris nemorum) 116 De rode roofwants (Rhinocoris iracundus) 116

9 9.1 9.1.1 9.1.2 9.2 9.2.1 9.2.2 9.3 9.4

Vliesvleugeligen (Hymenoptera) 117 Echte wespen (Vespinae) 117 De gewone wesp (Vespula vulgaris) 118 Andere wespensoorten 119 Bijen en hommels (Apoidea) 125 De honingbij (Apis mellifera) 125 Hommels (Bombus spp.) 133 Mieren (Formicoidea) 134 Boktorwespen (Sclerodermus) 137

10

Kakkerlakken (Blattaria)

Vlinders en motten met hun rupsen (Lepidoptera) 11.1 De eikenprocessievlinder (Thaumetopoea processionea) 11.2 De bastaardsatijnvlinderrups (Euproctis chrysorrhoea)

138

11

12 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5 12.6 12.7 12.7.1 12.7.2 12.7.3 12.7.4 12.7.6 12.8 6

144 144 152

Mijten (Acarina) 155 De gewone schurftmijt (Sarcoptes scabiei) 155 Animale schurftmijten 162 Haarfollikelmijten (Demodex folliculorum, D. brevis) 164 De schilfermijt of vachtmijt (Cheyletiella spp.) 166 De herfstmijt (Neotrombicula autumnalis) 170 De huisstofmijt (Dermatophagoides spp.) 172 Meelmijten (Acaridae en Glycyphidae) 175 De meelmijt (Acarus siro) 175 De kaasmijt (Tyrophagus casei) 175 De huismijt (Glycyphagus domesticus) 176 De fruitmijt (Carpoglyphus lactis) 176 De schimmelmijt (Tyrophagus putrescentiae) 176 De stromijt (Pyemotes spp.) 176

• G E S T O K E N

O F

G E B E T E N ?

13 13.1 13.2 13.3 13.4 13.5

Teken (Ixodidae, Argasidae) De gewone teek (Ixodes ricinus) De bruine hondenteek (Rhipicephalus sanguineus) De winterteek (Dermacentor spp.) De kippenteek (Argas persicus) De grote duiventeek (Argas reflexus)

14 14.1 14.2 14.3

Spinnen (Araneae) De kruisspin (Araneus diadematus) De waterspin (Argyroneta aquatica) De grote spoorspin of de grote bermzakspin (Cheiracanthium punctorium) 14.4 De rood-witte celspin (Dysdera crocota) 14.5 De huismuursluiper (Scotophaeus scutulatus) en de stalmuursluiper (Scotophaeus blackwalli) 14.6 De veldtrechterspin (Tegenaria agrestis) 14.7 Exotische immigranten 14.8 Exotische spinnen

179 180 190 191 191 192 195 195 198 198 198 198 199 199 200

15 Toevallige lastposten 202 15.1 Kevers (Coleoptera) 202 15.1.1 Kortschildkevers (Staphylinidae) 203 15.1.2 Blaarkevers (Meloidae) 203 15.2 Pissebedden (Isopoda) 204 15.3 Oorwormen (Dermaptera) 204 15.4 Duizendpoten en miljoenpoten (Myriapoda) 206 15.5 Onweersbeestjes – tripsen (Thysanoptera) 206 15.6 Sprinkhanen en krekels (Notoptera) 207 15.7 Zilvervisjes (Thysanura) 207 15.7.1 Het zilvervisje of de suikergast (Lepisma saccharina) 208 15.7.2 Het ovenvisje (Thermobia domestica) 208 15.7.3 Het papiervisje (Ctenolepisma logicaudatum) 208 15.8 Bijten of steken libellen? 208 16

Forensische entomologie

210

17

Algemene bibliografie

214

18 Index

215

Gestoken of gebeten 2016 inhoudsopgave  
Gestoken of gebeten 2016 inhoudsopgave