Inhoudsopgave_Beleidsinformatica

Page 1

Inhoud

Inhoud Voorwoord

5

Hoofdstuk 1 Basisoverzicht

19

1

Hoofdstukoverzicht

21

2

Leerdoelen

21

3

Onderwerp van beleidsinformatica

21

3.1

Concept en aard van informatiesystemen

23

3.2

Grenzen van informatiesystemen en subsystemen

27

3.3

Informatiesystemen als socio-technische systemen

28

4

5

6

Relaties tussen informatiesystemen en operationele bedrijfsvoering

30

4.1

Informatiesystemen in bedrijven

30

4.2

Informatiesystemen voor samenwerking tussen ondernemingen

32

Bijdrage van informatiesystemen tot de verwezenlijking van operationele doelstellingen

34

5.1

Doelstellingen van operationele informatiesystemen

34

5.2

Kostenrationalisatie

35

5.3

Informatie- en beslissingsondersteuning

36

5.4

Innovatie

36

IS-oplossingen voor geselecteerde concepten van bedrijfsbeheer om het economische succes te vergroten

37

6.1

Automatisering

37

6.2

Zelfbediening

38

6.3

Individualisering

38

6.4

Ontsluiten van nieuwe markten

40

6.4.1 Wereldwijde netwerken en mobiele apparaten die overal beschikbaar zijn

40

6.4.2 Slimme apparaten

43

7

De belangrijkste punten

47

8

Literatuur

47

Hoofdstuk 2 De rol van de informatietechnologie op de weg naar de informatiemaatschappij

49

1

Hoofdstukoverzicht

51

2

Leerdoelen

51

3

Interacties tussen informatietechnologie en samenleving

51

3.1

55

Digitalisering

7

Inner-Beleidsinformatica.indb 7

27/07/2022 08:42


Inhoud

4

5

3.1.1 IT-markt

56

3.1.2 IT-maturiteit

57

3.1.3 Digitale kloof

58

3.2

Globalisering

61

3.3

Outsourcing

62

3.4

Werk

64

3.4.1 Prognoses van banenverlies en banengroei door invoering van IT

64

3.4.2 Telewerken

67

3.4.3 Participatie

67

3.5

Vrije tijd

68

3.6

Milieu

70

3.7

Beveiliging

72

Veranderende bedrijfsmodellen

75

4.1

Bedrijfsmodellen

75

4.2

Informatietechnologie en bedrijfsmodellen

77

Werkterreinen van beleidsinformatici

78

5.1

IT-arbeidsmarkt

78

5.2

IT binnen de organisatie

79

5.2.1 Integratie van de IT-afdeling in de organisatiestructuur van de onderneming

79

5.2.2 De IT-afdeling: kostenplaats versus profitcenter

81

5.2.3 Invloed van de bedrijfsgrootte

82

IT-functieprofielen

82

5.3

6

De belangrijkste punten

86

7

Literatuur

87

Hoofdstuk 3 Bedrijfsprocesmanagement

89

1

Hoofdstukoverzicht

91

2

Leerdoelen

91

3

Bedrijfsprocessen

91

3.1

Belang van bedrijfsprocessen

91

3.2

Opvattingen over bedrijfsprocessen

95

4

5

Kenmerken van bedrijfsprocesmanagement

96

4.1

Basisprincipes van bedrijfsprocesmanagement

96

4.2

Levenscyclus van bedrijfsprocesmanagement

97

4.3

Verantwoordelijkheden in het beheer van bedrijfsprocessen

99

4.4

Succesfactoren van bedrijfsprocesmanagement

100

Identificatie van bedrijfsprocessen

100

5.1

100

Processen identificeren

8

Inner-Beleidsinformatica.indb 8

27/07/2022 08:42


Inhoud

6

7

5.2

Processen structureren

102

5.3

Processen selecteren voor verbetering

103

Ontwerp van bedrijfsprocessen

104

6.1

Processen in kaart brengen

105

6.2

Processen analyseren

106

6.3

Processen verbeteren

108

Uitvoering van bedrijfsprocessen

111

7.1

Procesimplementatie

112

7.2

Processen monitoren

113

8

De belangrijkste punten

116

9

Literatuur

116

Hoofdstuk 4 Het modelleren van bedrijfsinformatiesystemen

117

1

Hoofdstukoverzicht

119

2

Leerdoelen

119

3

Grondbeginselen van modellering

119

3.1

Modelleringsconcepten

119

3.2

Beginselen van modellering

121

3.3

Soorten modellen

122

3.4

Toepassingen van modellering

123

3.5

Procedures voor modellering

124

4

5

6

7

Modelleertalen

125

4.1

Formele structuur versus informele naamgeving

125

4.2

Syntax versus semantiek

126

4.3

Modelleringskwaliteit

126

ARIS-architectuurmodel

128

5.1

Perspectieven

128

5.2

Beschrijvingsniveaus

129

Modellering van bedrijfsstructuren

130

6.1

Doelendiagram

130

6.2

Functieboom

131

6.3

Organigram

132

6.4

Productbomen

133

Modellering van bedrijfsprocessen

134

7.1

Waardeketendiagrammen

134

7.2

BPMN-procesmodellen

136

7.3

Verschillende weergaven in BPMN-procesmodellen

137

7.4

DMN-beslissingstabellen

137

9

Inner-Beleidsinformatica.indb 9

27/07/2022 08:42


Inhoud

8

Datamodellering

139

8.1

Bouwstenen van het entiteit-relatiemodel

139

8.2

Identificatie van data-entiteiten

141

9

De belangrijkste punten

142

10

Literatuur

143

Hoofdstuk 5 Ondersteuning van operationele bedrijfsprocessen via ERP-systemen

145

1

Hoofdstukoverzicht

147

2

Leerdoelen

147

3

ERP-systemen

147

3.1

De historische ontwikkeling van ERP-systemen

147

3.2

Standaardsoftware voor ERP-systemen

151

3.3

Componenten van ERP-systemen aan de hand van SAP als voorbeeld

154

3.4

Kansen en risico’s van ERP-implementatie

158

4

5

6

7

8

Financiën en boekhouding

159

4.1

Taken en ondersteuning van de financiële boekhouding in SAP

159

4.2

Taken en ondersteuning van kostencalculatie in SAP

162

Personeelszaken

166

5.1

Taken van humanresourcesmanagement

166

5.2

Ondersteuning van personeelsbeheer in SAP

167

Materiaalbeheer

169

6.1

Taken van materiaalbeheer

169

6.2

Ondersteuning voor materiaalbeheer in SAP

170

Productie

171

7.1

Productietaken

171

7.2

Productieondersteuning in SAP

173

Distributie

176

8.1

Taken van de verkoopafdeling

176

8.2

Verkoopondersteuning in SAP

177

9

De belangrijkste punten

180

10

Literatuur

180

10

Inner-Beleidsinformatica.indb 10

27/07/2022 08:42


Inhoud

Hoofdstuk 6 Externe informatiesystemen en elektronische handel

181

1

Hoofdstukoverzicht

183

2

Leerdoelen

183

3

Netwerkeconomie

183

3.1

Basisbegrippen van een markteconomie

183

3.2

Classificatie van externe informatiesystemen

186

3.3

Veranderende waardeketens

188

3.4

Digitale goederen

189

3.5

Netwerkeffecten

190

Portalen en diensten

192

4.1

Portalen

192

4.2

Zoekdiensten

193

4.3

Vertrouwensondersteunende diensten

196

4.4

Betalingsdiensten

198

Elektronische markten

200

5.1

Classificatie van elektronische markten

200

5.2

Veilingsystemen

202

5.3

Aanbestedingssystemen

205

5.4

Systemen voor de effectenbeurs

205

4

5

6

7

8

Systemen voor het beheer van klantenrelaties (crm-systemen)

206

6.1

Bouwstenen van een geautomatiseerde crm-oplossing

207

6.2

Verkrijgen van klantgegevens

208

6.3

Gebruik van klantgegevens

210

Consumenteninformatiesystemen (elektronische handel in de b2c-sector)

210

7.1

Product- en programmabeleid en de IT-ondersteuning ervan

212

7.2

Prijsbeleid en IT-ondersteuning ervan

215

7.3

Distributiebeleid en IT-ondersteuning ervan

216

7.4

Communicatiebeleid en IT-ondersteuning ervan

217

Interorganisationele informatiesystemen (e-commerce in de b2b-sector)

220

8.1

Coördinatie van de toeleveringsketen

221

8.2

Samenwerkingsmodellen voor supply chain management

222

8.3

Elektronische data-uitwisseling

225

8.4

Componenten van SCM-standaardsoftware

226

9

De belangrijkste punten

228

10

Literatuur

228

11

Inner-Beleidsinformatica.indb 11

27/07/2022 08:42


Inhoud

Hoofdstuk 7 Managementsupportsystemen

229

1

Hoofdstukoverzicht

231

2

Leerdoelen

231

3

Operationele beslissingen

231

4

Methodologische principes van data science

234

4.1

Regressieanalyse

236

4.2

Classificatie

237

4.3

Clustering

238

4.4

Associatieanalyse

239

4.5

Neurale netwerken

240

4.6

Text mining

242

4.7

Simulatie

243

5

6

7

Klassieke beslissingsondersteunende systemen

244

5.1

Onderdelen van beslissingsondersteunende systemen

244

5.2

Casestudy schapoptimalisatie

246

Businessintelligencesystemen

248

6.1

Datawarehouse, data mart en data lake

250

6.2

Query- en rapportagesystemen

253

6.3

Multidimensionale datamodellen en online analytical processing (OLAP)

254

6.4

Prestatiemeting op basis van key performance indicators

256

6.5

Casestudy Food4All NV

259

Conceptgerichte, vooraf geconfigureerde managementsupportsystemen

263

7.1

Business analytics-systemen

263

7.2

Informatiesystemen voor topmanagement

266

7.3

Controlesystemen voor de hele onderneming

267

8

De belangrijkste punten

270

9

Literatuur

270

Hoofdstuk 8 Planning, ontwikkeling en beheer van informatiesystemen

273

1

Hoofdstukoverzicht

275

2

Leerdoelen

275

3

IS-management

275

4

IS-planning

277

4.1

Strategische langetermijnplanning van de informatiemaatschappij

277

4.2

IT-controle en IT-governance

278

4.3

Aanpak van de strategische IS-planning

281

12

Inner-Beleidsinformatica.indb 12

27/07/2022 08:42


Inhoud

4.4

5

6

Strategische softwareplanning

283

Informatiesysteemontwikkeling

287

5.1

IS-projectplanning

288

5.2

Fasen en activiteiten in IS-projecten

290

5.3

Requirements engineering

293

5.4

Ontwerp en implementatie van informatiesystemen

294

5.5

Testen van informatiesystemen

295

5.6

Changemanagement

298

5.7

Modellen voor IS-ontwikkeling

300

IS-exploitatie

306

6.1

Incidentmanagement

306

6.2

Probleembeheer

307

6.3

Integratie van IS-ontwikkeling en beheer met DevOps

308

7

De belangrijkste punten

309

8

Literatuur

309

Hoofdstuk 9 Informatiebeveiliging en gegevensbescherming

311

1

Hoofdstukoverzicht

313

2

Leerdoelen

313

3

IS-werking en informatiebeveiliging

313

4

Basisbeginselen IT-security

315

4.1

Doelstellingen IT-security

315

4.2

Integriteitsprocedure

321

4.3

Authenticatieprocedure

322

4.4

Vertrouwelijkheidsprocedure

324

Beveiligingstoepassingen

329

5.1

Elektronische handtekeningen

329

5.2

Elektronische identiteitskaarten (certificaten)

330

5.3

Beveiligde transactieregisters (blockchain)

332

5

6

7

Beheer van de beveiliging

336

6.1

Gerichte aanvallen

338

6.2

Menselijke fouten

339

6.3

Ongeoorloofde toegang of betreding

340

6.4

Malware en sabotageprogramma’s

340

6.5

Beheer van toegangsrechten

343

Omgaan met gevoelige gegevens (gegevensbescherming)

346

7.1

Zorgen en probleemgebieden

346

7.2

Rechtsgrondslag

348

13

Inner-Beleidsinformatica.indb 13

27/07/2022 08:42


Inhoud

7.3

Beoordeling en vooruitzichten

350

8

De belangrijkste punten

352

9

Literatuur

352

Hoofdstuk 10 Gegevensopslag

353

1

Hoofdstukoverzicht

355

2

Leerdoelen

355

3

Data en informatie

355

3.1

Bits en bytes

357

3.2

Coderen van informatie

358

3.3

Plaats-waardesystemen

358

3.4

Codering van gehele getallen

361

3.5

Codering van kommagetallen

362

3.6

Codering van teksten

363

3.7

Codering van complexe inhoud

367

4

5

Datastructuren

367

4.1

Data-elementen

367

4.2

Eenvoudige datastructuren

369

4.3

Graafgebaseerde datastructuren

370

4.4

Bestanden

373

Databanken

374

5.1

Eigenschappen van databasesystemen

375

5.1.1 Transactiegerichte databasesystemen

375

5.1.2 Historische en temporele databasesystemen

376

ANSI SPARC-drielagenmodel

377

5.2.1 Externe laag

378

5.2.2 Conceptuele laag

379

5.2.3 Interne laag

379

5.3

Relationeel datamodel

379

5.4

Regels voor het definiëren van tabellen

381

5.5

Relationele schema’s afleiden uit ER-diagrammen

383

5.6

Relationele bewerkingen

384

5.7

SQL

385

5.8

Niet-relationele datamodellen

386

5.2

6

Documentgeoriënteerde dataorganisatie

387

6.1

JSON

388

6.2

Extensible markup language (XML)

389

6.3

XML-documenten

389

14

Inner-Beleidsinformatica.indb 14

27/07/2022 08:42


Inhoud

7

6.4

Definitie van documenttypes in XML

392

6.5

Zoektalen voor XML-documenten

392

6.6

Semantisch web en RDF

394

6.6.1 RDF

395

6.6.2 RDF-modellen

396

6.6.3 RDF-schema

397

Schaalbare dataopslag en big data

397

7.1

Opslagconcepten van NoSQL-databasesystemen

398

7.1.1 Opslag van sleutel-waardeparen

398

7.1.2 Kolomgeoriënteerde opslag

399

7.1.3 Opslag van gestructureerde documenten

400

7.1.4 Opslag van heterogene gegevens

400

Schaalbare gedistribueerde databasesystemen

401

7.2

8

De belangrijkste punten

403

9

Literatuur

403

Hoofdstuk 11 Computersystemen

405

1

Hoofdstukoverzicht

407

2

Leerdoelen

407

3

Structuur en werking van computers

407

3.1

Functionele eenheden

408

3.2

Processoren

409

3.3

Geheugen

411

3.4

Externe functionele eenheden

412

3.5

Computerarchitecturen

413

3.6

Multicoreprocessoren en multiprocessorsystemen

415

4

Elektronische onderdelen (chips)

416

4.1

Geheugenchips

417

4.1.1 Vluchtige-geheugenchips

418

4.1.2 Niet-vluchtige-geheugenchips

420

Processorchips

423

4.2.1 Microprocessoren

423

4.2.2 System-on-chip

426

4.2

5

Soorten computers

427

5.1

Differentiatie naar prestatieklassen

428

5.2

Differentiatie volgens gebruikspatronen

430

15

Inner-Beleidsinformatica.indb 15

27/07/2022 08:42


Inhoud

6

7

8

Structuur en werking van software

432

6.1

Assembleertalen

433

6.2

Hogere programmeertalen

434

6.3

Soorten hogere programmeertalen

436

Software-onderdelen

438

7.1

Softwarecomponenten

438

7.2

Afhankelijkheden van softwarecomponenten

439

7.3

Hergebruik van softwarecomponenten

440

Besturingssysteem

441

8.1

Taakbeheer

442

8.2

Geheugenbeheer

443

8.3

Bestandsbeheer

444

8.4

Gebruikersbeheer

445

9

Virtualisatie

446

10

De belangrijkste punten

447

Hoofdstuk 12 Datacommunicatie en computernetwerken

449

1

Hoofdstukoverzicht

451

2

Leerdoelen

451

3

Datacommunicatie

451

3.1

Datatransmissiesystemen

452

3.2

Transmissie van signalen

453

3.3

Transmissievermogen

456

3.4

Logische en fysieke gegevenskanalen

459

3.5

Transmissiemedia

460

3.5.1 Optische vezel

461

3.5.2 Draadloze transmissiemedia

462

4

Computernetwerken

464

4.1

Classificatie van computernetwerken

464

4.2

Communicatieprotocollen

465

4.3

ISO/OSI-referentiemodel

466

4.4

Datalinklaag (laag 2)

468

4.4.1 Dataframe

468

4.4.2 Netwerkadressering

469

4.4.3 De media access control (MAC)-sublaag

470

4.4.4 De logical link control (LLC)-sublaag

472

Koppelingseenheden

472

4.5

16

Inner-Beleidsinformatica.indb 16

27/07/2022 08:42


Inhoud

5

6

Internetprotocollen

476

5.1

Lagenmodel van TCP/IP

478

5.2

Protocollen voor de internetlaag

479

5.3

Protocollen voor de transportlaag

484

5.4

Protocollen voor de toepassingslaag

485

Internettoepassingen en cloudcomputing

491

6.1

Client-server- en peer-to-peerarchitecturen

491

6.2

Internettoepassingen

492

6.3

Cloudcomputing

493

7

De belangrijkste punten

495

8

Literatuur

496

Index

497

17

Inner-Beleidsinformatica.indb 17

27/07/2022 08:42


Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.