Issuu on Google+

เล่เล่มม 11


คานา บทความวิชาการ เป็นการรวบรวมความรู฾และเนื้อหาสาระที่ก฽อให฾เกิดประโยชนแแก฽ผู฾อ฽านและผู฾ที่ ได฾ศึกษาค฾นคว฾า ซึ่งจัดทําขึ้นโดยนักศึกษาหลักสูตรนิเทศศาสตรแเกษตร ชั้นปีที่ 4 ( ปีการศึกษา 2559 ) คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าเจ฾าคุณทหารลาดกระบัง บทความวิชาการนี้ได฾รวบรวมความรู฾ทางด฾านนิเทศศาสตรแเกษตรที่สามารถนําไปพัฒนาและต฽อ ยอดได฾ไม฽ว฽าจะเป็นความรู฾ทางด฾านวิทยุโทรทัศนแ ภาพยนตรแ กราฟิกสิ่งพิมพแ โฆษณาประชาสัมพันธแหรือ ทางด฾านการพัฒนาการเกษตร รวมถึงความรู฾ด฾านต฽างๆอีกมากมาย นักศึกษาทุกคนได฾รวบรวมข฾อมูลที่ น฽าเชื่อถือมาเป็นอย฽างดี โดยมีอาจารยแที่ปรึกษา ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในแต฽ละด฾านคอยตรวจสอบและให฾ คําแนะนําเพิ่มเติม สุดท฾ายนี้คณะผู฾จัดทําขอขอบคุณทุกแหล฽งข฾อมู ลที่สามารถให฾นักศึกษาทุกคนเข฾าถึงได฾ คณะ ผู฾จัดทําหวังว฽าการรวบรวมบทความวิชาการครั้งนี้จะก฽อให฾เกิดประโยชนแสูงสุดให฾แก฽ผู฾อ฽านทุกท฽าน คณะผู฾จัดทํา


สารบัญ เรื่อง - การส฽งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษสําหรับคนเมือง (กัลยรัตนแ) - หนังสืออิเล็กทรอนิกสแสําหรับเพื่อเผยแพร฽เนื้อหาเกษตร (เกสรา) - สื่อการเรียนรู฾ของโครงการปุาในกรุง ปตท. (จริยาวรรณ) - การสื่อสารของแหล฽งเรียนรู฾ทางการเกษตร : กรณีศึกษา Secret Space (จิรภิญญา) - การส฽งเสริมการขายผลผลิตทางการเกษตรผ฽านfacebook (จุฑามาศ) - สื่อในการส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเชิงเกษตร : เทศกาลทุ฽งทานตะวันบานลพบุรี (ฉัตรสุดา) - ภาพยนตรแไทยกับวิถีชวี ิตเกษตรกร จากอดีตถึงปใจจุบัน (ชญานิศ) - การใช฾เฟซบุ฿คเพื่อประชาสัมพันธแสวนมะนาว (โชติพงษแ) - E-COMMERCE เพื่อธุรกิจทางการเกษตร (เฌอ) - การลําดับภาพในการตัดต฽อรายการโทรทัศนแเชิงการเกษตร (ฐานิสร) - การใช฾เฟซบุ฿ค (Facebook) เพื่อประชาสัมพันธแการท฽องเที่ยวเชิงนิเวศแบบโฮมสเตยแ (ณัฐญาดา) - การผลิตสื่อสิ่งพิมพแของสถานพยาบาล (ณัฐณิชา) - รูปแบบรายการโทรทัศนแทางการเกษตรในปใจจุบนั (ณัฐวรา) - การใช฾สื่อเพื่อการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพ (ดารัตนแ) - การประชาสัมพันธแผา฾ ฝูายอินทรียแในกลุ฽มวิสาหกิจชุมชน (เดือนนภา) - แนวโน฾มการใช฾งานโมบายแอพพลิเคชั่นในภาคการเกษตรของประเทศไทย (ธนคม) - การใช฾สื่อแอนิเมชัน เพื่อส฽งเสริมความเข฾าใจในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง (ธนาภรณแ) - วัฒนธรรมข฾าวกับการส฽งเสริมการเกษตร (ธนิดา) - การผลิตหนังสั้นทางการเกษตรให฾ประสบผลสําเร็จ กรณีศึกษาตัวอย฽าง“Rookie Chef” (ธรรมพร) - กลยุทธแในการสื่อสารการส฽งเสริมการเกษตรผ฽านเฟซบุ฿ก (นพรัตนแ) - มุมมองภาคการเกษตรในนวนิยายไทย กรณีศึกษา กาญจนา นาคนันทนแ (วนัสธนัน) - สื่อเพื่อการสื่อสารทางการตลาดอาหารฮาลาล (นัจวา) - Youtube ส฽งเสริมเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (นัชชา) - สื่อใหม฽กับ Food Delivery ในสังคมยุคใหม฽ (นาดีน) - การประชาสัมพันธแผลิตภัณฑแสกินฟูดผ฽านเฟซบุค (นาถริตา) - การส฽งเสริมผ฾าไทยผ฽านบทละคร “ประทีปรักแห฽งใจ” (นิภาดา) - การใช฾เทคโนโลยีผสานความจริงเสมือน (AR) ในงานส฽งเสริมการเกษตร (นิวาริน) - อิทธิพลของสื่อบุคคลกับอาหารซุปเปอรแฟูด (Superfood) (ทิพยแรดา) - การท฽องเที่ยวเชิงเกษตร : โครงการหลวงแม฽ลาน฾อย (ปทุมา) - การประยุกตแใช฾เทคโนโลยีเสมือนจริงสําหรับภาคการเกษตร (ปาริฉัตรแ)

หน้า 1-6 7-16 17-27 28-37 38-44 45-56 57-67 68-74 75-81 82-89 90-99 100-112 113-119 120-128 129-139 140-146 147-155 156-163 164-173 174-182 183-188 189-196 197-205 206-215 216-225 226-232 233-240 241-251 252-259 260-269


- การประยุกตแใช฾เทคโนโลยีผสานความจริงเสมือนกับการท฽องเที่ยวเชิงเกษตร (ปิยะพร) 270-277 - การสื่อสารการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรด฾วยวิถี Slow Life (พรชนก) 278-285 - การใช฾ Social Media เพื่อส฽งเสริมการขาย Bingsu (พักรหทัยพัฒนแ) 286-292 - การใช฾สื่อใหม฽ในการประชาสัมพันธแภายนอกองคแกร กรณีศึกษาบริษัทเจริญโภคภัณฑแ (พิชญาณี) 293-298 - การออกแบบตราสินค฾าเพื่อส฽งเสริมการตลาดสินค฾าเกษตรไทย (พิมพแพิศา) 299-306 - เครื่องมือออนไลนแสาํ หรับสร฾างปูายประชาสัมพันธแทางการเกษตร (พิมพร) 307-316 - สื่อออนไลนแเพื่อการส฽งเสริมธุรกิจผลไม฾อบกรอบ (พุฒิรักษแ) 317-325 - สื่อวีดิทัศนแกับการเผยแพร฽ความรู฾เกี่ยวกับผักไฮโดรโปนิกสแ (เพชรรัตนแ) 326-331 - แนวทางการออกแบบฉลากผลิตภัณฑแเกษตรอินทรียแ (ภัทราพร) 332-340 - การสื่อสารในการส฽งเสริมการเกษตรผ฽านศูนยแการเรียนรู฾ : ชุมชนคอยรุตตั๊กวา (มนัสวี) 341-350 - การใช฾ Mobile Application เพื่อส฽งเสริมการเกษตร (Protect plant) (มัทชิมา) 351-358 - เกษตรกรรมยั่งยืนสู฽การถ฽ายทอดผ฽านละครโทรทัศนแช฽อง 3 (รัตนาวดี) 359-367 - การเผยแพร฽ความรู฾ด฾านการเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัวผ฽านE-book(ฤทธิ์พร) 368-378 - การถ฽ายภาพเพื่องานทางการเกษตร(วนวัทนแ) 379-388 - สื่อกิจกรรมกับการเรียนรู฾ทางการเกษตร : ไร฽ปลูกรัก (วาสิน)ี 389-395 - องคแกรกับความรับผิดชอบต฽อสังคม กรณีศึกษา : โครงการเกษตรอินทรียแ สนามบินสุโขทัย (วิลาวัลยแ) 396-404 - บล็อกออนไลนแเพื่อการจัดการธุรกิจร฾านอาหารขนาดเล็ก สําหรับกลุ฽ม Generation Y (วีระยุทธ) 405-416 - การสื่อสารการรวมกลุ฽มโฮมสเตยแกับการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรบ฾านยายดา ต. ตะพง (ศิรประภา) 417-426 - การประยุกตแใช฾สื่อเพื่อส฽งเสริมการปลูกข฾าวอินทรียแ (สายธาร) 427-437 - การใช฾สื่อเฟสบุ฿คและสื่อเว็บไซตแส฽งเสริมการส฽งออกทุเรียนไทย (สิริมา) 438-444 - การออกแบบภาพนิ่งบนสื่อสังคมออนไลนแเพื่อประชาสัมพันธแการท฽องเที่ยวเชิงเกษตร (สุกัญญา) 445-453 - Instagram สื่อทางเลือกสําหรับสินค฾าทางการเกษตร (สุรัตนแ) 454-461 - วิทยุสื่อสารย฽านความถี่ประชาชนกับการใช฾งานภาคการเกษตร (อดิราช) 462-470 - การปรับตัวของธุรกิจเกษตรในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล (ศุภพิชญแ) 471-480 - หลักการออกแบบอินโฟกราฟิกเพื่อส฽งเสริมการปลูกผักสวนครัว (อรชร) 481-487 - การสื่อสารเพื่อการส฽งเสริมการเกษตรผ฽านรายการเรียลลิตโี้ ชวแ : รายการ Oh! My Baby (อลิสา) - นิทานพื้นบ฾านไทยสะท฾อนวิถีชวี ิตการเกษตร (อาริยา)

488-497 498-506


1

การส่งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษสาหรับคนเมือง กัลยรัตนแ คุณาธิมาพันธแ 56040654 บทนา เมื่อโลกมีการเปลี่ยนแปลง คน สภาพแวดล฾อมรอบ สิ่งต฽างๆรอบตัวก็เกิดการเปลี่ยนแปลงไป พร฾อมๆ กัน ดังจะเห็นได฾จากปใจจุบันคนไทยเริ่มหันมาใส฽ใจดูแลสุขภาพกันมากขึ้น เพราะคนส฽วนใหญ฽ใน ปใจจุบันตระหนักถึงความสําคัญของสุขภาพ ไม฽ได฾เป็นเพียงแค฽กระแสเท฽านั้น แต฽กําลังเกิดการปรับเปลี่ยน พฤติกรรม หันมาบริโภคผักปลอดสารพิษ ส฽งผลให฾เกิดความต฾องการด฾านผลผลิต จึงต฾องมีการส฽งเสริมให฾ เกษตรกรหันมาปลูกผักปลอดสารพิษเพิ่มขึ้น ซึ่งเมื่อต฾นทางของอาหารนั้นมีความปลอดภัยไร฾สารปนเปื้อน สารพิษต฽างๆ ก็จะส฽งผลให฾ สุขภาพของผู฾บริโภคนั้นดีตามไป ผักปลอดสารพิษ หมายถึง ผักที่มีกระบวนการการผลิตที่มีการใช฾สารเคมีสังเคราะหแ เช฽น ธาตุ อาหารต฽าง ๆ ใช฾ปุ฻ยเคมีเพื่อเร฽งการเจริญเติบ โต รวมถึงการใช฾ปุ฻ยอินทรียแต฽างๆ ไม฽ได฾หมายความไม฽ใช฾ สารเคมีหรือเคมีสังเคราะหแเลย เพียงแต฽เคมีสังเคราะหแดังกล฽าวเป็นเคมีสังเคราะหแที่ไม฽เป็นอันตรายต฽อผู฾ใช฾ , ผู฾บริโภค และสิ่งแวดล฾อม เมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยวเคมีสังเคราะหแพวกนี้จะไม฽มีสารพิษตกค฾างอยู฽เพราะเคมี สังเคราะหแพวกนี้เป็นกลุ฽มของปุ฻ยเคมี จุลธาตุต฽างๆ ซึ่งมีอยู฽ในใบพืชอยู฽แล฾ว(สํานักงานมาตรฐานการเกษตร อินทรียแ, 2550.) ชุมชนเมือง หรือ คนเมือง หมายถึง การตั้งถิ่นฐานอย฽างถาวรขนาดใหญ฽ของมนุษยแ มีสิ่งปลูกสร฾าง ถาวร สิ่งอํานวยความสะดวกเพียบพร฾อม มีพลเมืองจํานวนมาก มีอาชีพที่ไม฽ใช฽เกษตรกรรมเป็นหลักและมี องคแกรทางสังคมมากมาย(วิภาวี เอี่ยมวรเมธ, 2559.) การปลูกผักปลอดสารพิษสาหรับคนเมือง เนื่ องจากวิถีชีวิตของคนเมืองยุคปใจจุบัน คือ การอยู฽ในพื้นที่ค฽ อนข฾างจํากัด เช฽น อาศัยอยู฽ใน คอนโดมิเนียม อพารแทเม฾นทแ หรือบ฾านที่มีบริเวณพื้นที่เพาะปลูกไม฽มากนัก เนื่องจากที่ดินในเมืองมีราคาสูง บ฾านจัดสรรในเมืองจึงไม฽นิยมสร฾างขนาดใหญ฽ อีกทั้งวิถีชีวิตของคนเมืองคือ การทํางานประจําในออฟฟิศ ออกไปทํางานแต฽เช฾าและกลับเข฾าที่พักในเวลาเย็น ดังนั้น หากจะส฽งเสริมให฾คนเมืองปลูกผักปลอดสารพิษ ไว฾บริโภคเอง จึงต฾องคํานึงถึงความเป็นไปได฾ โดยพิจารณาปใจจัยที่เกี่ยวข฾องซึ่งอาจเป็นอุปสรรคดังนี้ 1. พื้นที่จํากัด นับเป็นปใญหาใหญ฽ของคนเมืองที่ทําให฾มักจะหลีกเลี่ยงการเพาะปลูก เพราะไม฽มี พื้นดิน จะปลูกในกระถางก็จะกินบริเวณระเบียง อีกทั้งการรดน้ําพรวนดิน ก็อาจก฽อปใญหาเรื่องความ สกปรกที่พื้นอีก


2

2. เวลาดูแลเอาใจใส฽มีน฾อย คนเมืองต฾องใช฾เวลาแต฽ละวันในการเดินทางไปทํางาน ซึ่งการจราจร ในเมืองนั้นก็เป็นที่รู฾กันอยู฽ว฽า กินเวลาและทําให฾คนเมืองเหน็ดเหนื่อยกับการเดินทาง เมื่อถึงบ฾านก็อยาก พักผ฽อนมากกว฽าที่จะลงแรงทําอะไรเพิ่ม ยิ่งการปลูกผักด฾วยแล฾ว จะมองว฽า ซื้อกินง฽ายกว฽าเสียเวลาทําเอง ซึ่งแนวทางที่เหมาะสมในการปลูกผักปลอดสารพิษสําหรับคนเมือง คือ ต฾องมีการประยุกตแเพื่อให฾ เหมาะสมกับที่อยู฽อาศัยและเวลา อันจํากัด ของคนเมือง แต฽ไม฽ใช฽จะทําไม฽ได฾เสียเลย หากมีใจรักที่จะทําก็ สามารถประยุกตแได฾ด฾วยวิธีการดังนี้ 1. เปลี่ยนจากการเพาะปลูกลงดิน เป็นใช฾อุปกรณแช฽วยอื่นๆ เช฽น ขวดพลาสติก ท฽อพีวีซี ใช฾พื้นที่ น฾อย และสามารถยกเป็นชั้น ง฽ายต฽อการเคลื่อนย฾ายเพื่อรับแสงแดดด฾วย 2. ใช฾ระบบน้ําหยด แทนการรดน้ํา นับเป็นเทคโนโลยีแบบง฽ายๆ แต฽ได฾ผลและเหมาะกับคนไม฽ ค฽อยมีเวลา 3. ศึกษาหาความรู฾ ไม฽ว฽าจะเป็นการคํานวณค฽าความเป็นกรดด฽าง ความเหมาะสมที่ผักต฾องการ เทคโนโลยีที่เข฾ามาทดแทนเวลา และธรรมชาติได฾อย฽างปลอดภัย การส่งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษสาหรับคนเมือง การส฽งเสริมการเกษตรเป็นการนําความรู฾และวิทยาการที่ทันสมัยที่ได฾มาจากการค฾นคิดและวิจัย ของนั ก วิ ช าการไปสู฽ เ กษตรกร โดยมี อ งคแ ก รส฽ ง เสริ ม การเกษตรเป็ น ตั ว กลางในการถ฽ า ยทอดและ แพร฽กระจายความรู฾ดังกล฽าว การส฽งเสริมการเกษตรยังเป็นการให฾การศึกษาแก฽เกษตรกรในรูปแบบของ การให฾การศึกษานอกระบบโรงเรียน โดยมีเจ฾าหน฾าที่ส฽งเสริมเป็นครูผู฾ให฾ความรู฾ นอกจากนี้ยังรวมไปถึง การนําข฾อมูลข฽าวสารอื่นๆ ที่เกี่ยวข฾องกับการประกอบอาชีพทางการเกษตรไปสู฽ โดยที่เปูาหมายสูงสุดของ การส฽งเสริมการเกษตรก็คือ การพัฒนาสภาพชีวิตความเป็นอยู฽ของเกษตรกรให฾ดีขึ้น สามารถอยู฽ในสังคม ได฾อย฽างมีศักดิ์ศรี และมีส฽วนร฽วมในการทํากิจกรรมต฽างๆ โดยเท฽าเทียมกัน(สายสุนียแ รัตนรักษแติยา, 2549) การสนับสนุน ส฽งเสริมให฾คนเมืองหันมาปลูกผักปลอดสารพิษนั้น เป็นสิ่งที่ทําได฾ และดีต฽อวิถีชีวิตใน ปใจจุบันด฾วยซ้ําไป แน฽นอนว฽า ผู฾ปลูกอาจยุ฽งยากในช฽วงเริ่มต฾น การเตรียมการที่อาจดูยุ฽งยากกว฽าการปลูก กับพื้นดิน การทําครั้งแรกที่ยังไม฽มีประสบการณแ แต฽สามารถเรียนรู฾ได฾ โดยอาศัยการส฽งเสริม ซึ่งในปใจจุบัน นี้ จะพบว฽า หน฽วยงานของภาครัฐโดยเฉพาะในส฽วนที่ทําหน฾าที่ส฽งเสริมให฾ประชาชนรู฾จักรักษาสุขภาพ จะ ผลิตสื่อและนําความรู฾ในเรื่องการปลูกผักกินเองแบบง฽ายๆ แต฽ปลอดภัยและให฾ผลดีต฽อสุขภาพออกมา เผยแพร฽ผ฽านสื่อเทคโนโลยีที่ประชาชนคนเมืองคุ฾นเคยกันในโซเชียลเน็ตเวิรแค ซึ่งง฽ายต฽อการทําตาม เนื่องจากมีทั้งเนื้อหาและภาพประกอบ ชวนติดตาม อีกทั้งกระตุ฾นให฾เกิดค฽านิยมใหม฽ๆ ในการปลูกผักกิน เอง ได฾ความสะอาด ปลอดภัย ประหยัดเงิน และความภาคภูมิใจในตัวเองด฾วย ส฽วนถ฾าใครมีความสุขจน อยากจะเผื่อแผ฽ไปถึงบุคคลรอบข฾างหรือคนที่รู฾จัก การปลูกผักปลอดสารพิษอาจนํามาซึ่งอาชีพเสริม นํา


3

รายได฾มาสู฽คนเมืองได฾อีกด฾วย โดยเฉพาะคนเมืองในปใจจุบันที่มีกระแสการกินคลีนเพื่อสุขภาพกันอย฽าง กว฾างขวาง ชัยชาญ วงศแสามัญ (2538) ได฾แบ฽งรูปแบบการส฽งเสริมการเกษตรออกเป็น 3 รูปแบบใหญ฽ๆ ได฾แก฽ 1. วิธีการส฽งเสริมแบบรายบุคคล (Individual Methods) เป็นการส฽งเสริมบุคคลเปูาหมายในครั้ง หนึ่งเพียงคนเดียว เป็นวิธีการส฽งเสริมที่ช฽วยให฾บุคคลเปูาหมายยอมรับได฾มาก 2. วิธีการส฽ งเสริมแบบกลุ฽ ม (Group Methods) วิธีการส฽ งเสริมแบบกลุ฽ มจะแตกต฽างกับการ ส฽งเสริมแบบรายบุคคล เนื่องจากต฾องกระทํากับบุคคลเปูาหมายตั้งแต฽ 2 คนขึ้นไป ซึ่งทําได฾ในลักษณะของ การจัดให฾มกี ิจกรรมได฾มีโอกาสพบปะและแลกเปลี่ยนความรู฾ประสบการณแซึ่งกันและกัน เช฽น การฝึกอบรม (Training) การบรรยาย(Lecture) การสัมมนา(Seminar) การอภิปรายคณะ(Panel Discussion) การ ระดมสมอง(Brain-Storming) การสาธิต(Demonstration) ทัศนศึกษา(Study Tour) 3. วิธีการส฽งเสริมแบบมวลชน (Mass Methods) วิธีการส฽งเสริมแบบนี้ เป็นวิธีที่เจ฾าหน฾าที่ส฽งเสริม สามารถเผยแพร฽ข฾อมูลข฽าวสารไปสู฽บุคคลเปูาหมายได฾ครั้งละมากๆ โดยไม฽จํากัดจํานวนและไม฽จําเพาะ เจาะจงว฽าเป็นบุคคลใด เราสามารถแยกวิธีการส฽งเสริมมวลชนโดยผ฽านสื่อ เช฽น การใช฾วิทยุ โทรทัศนแ ภาพยนตรแ หนังสือพิมพแ วารสาร การจัดนิทรรศการ และสื่อสิ่งพิมพแต฽างๆ ซึ่งวิธีการส฽งเสริมแบบนี้เหมาะ สําหรับทําให฾คนที่ได฾รับข฽าวสารทราบถึงความรู฾และเทคโนโลยีใหม฽ ๆ เพื่อให฾ตระหนัก (awareness) และ เกิดความสนใจ (interest) ที่จะศึกษาหาความรู฾และประสบการณแเพิ่มเติม หากข฽าวสาร ที่ได฾รับมี ความสําคัญต฽ออาชีพและชีวิตความเป็ นอยู฽ของตนเอง ยกตัวอย฽างวิธีการส฽ งเสริมผ฽านสื่อ โทรทัศนแ (television program) รายการบอกเล฽ าเรื่ องราวการปลู ก ผั กปลอดสารพิษสํ าหรั บคนเมือ ง มี ประสิทธิภาพสูงเพราะสามารถถ฽ายทอดความรู฾ได฾อย฽างรวดเร็วและกว฾างขวาง มีทั้งภาพและเสียง ทําให฾ เข฾าใจได฾ง฽ายขึ้น จากรูปแบบดังกล฽าวการส฽งเสริมการเกษตรที่เหมาะกับคนเมืองจึงต฾องพิจารณาจากวิถีชีวิตของคน เมืองนั้นมีข฾อจํากัดทั้งในเรื่องของที่อยู฽อาศัยและเวลาในแต฽ละวัน การจะกระตุ฾นความสนใจและส฽งเสริมให฾ คนเมืองหันมานิยมปลูกผักปลอดสารพิษให฾มากขึ้นนั้นจะต฾องมีการจัดการไม฽ให฾กระทบต฽อข฾อจํากัดของคน เมือง ขณะเดียวกันก็ต฾องวิเคราะหแพฤติกรรมของคนเมืองเพื่อเลือกใช฾วิธีส฽งเสริมการเกษตรอย฽างเหมาะสม โดยแต฽ละวันที่ผ฽านไป คนเมืองใช฾เวลาให฾หมดไปกับการเดินทางและการทํางาน การจราจรที่ ติดขัด ภาวะเศรษฐกิจ การแข฽งขัน หลายสิ่งประกอบกันทําให฾คนเมืองมีภาวะของความเครียดทั้งแบบรู฾ ตัว และไม฽รู฾ตัว ดังนั้น เมื่อมีเวลาว฽าง สิ่งที่คนเมืองจะทําก็คือ การแสวงหาความบันเทิงเข฾ามาในชีวิต ซึ่งความ บันเทิงในยุคปใจจุบันถูกนําเสนอผ฽านเทคโนโลยีการสื่อสารไฮเทคอย฽างอินเตอรแเน็ตซึ่งเข฾ามาเป็นส฽วนหนึ่ง ของชีวิตคนเมืองแล฾ว ในเมื่อชีวิตที่ว฽าง คนเมืองอยู��� ในโลกออนไลนแ มีโซเชียลเน็ตเวิรแคเป็นที่พึ่ง อยากได฾


4

ความรู฾อะไรก็เสิรแชหาในอินเตอรแเน็ต อยากซื้อของ หาความรู฾ก็ผ฽านอินเตอรแเน็ต พูดคุยกับเพื่อนเพื่อความ บันเทิง นัดหมาย ก็มักมีเครื่องมือสื่อสารทันสมัย และอินเตอรแเน็ตมาเกี่ยวข฾อง ดังนั้น หากต฾องการส฽งเสริม การเกษตรให฾เข฾าถึงคนเมือง จึงจําเป็นต฾องแทรกเข฾าไปในวิถีชีวิตประจําวันของเขา จึงจะได฾ผลเต็มที่ โดย จําแนกตามรูปแบบการส฽งเสริมการเกษตรดังที่กล฽าวมาแล฾วในข฾างต฾น(สันติพงษแ สมาธิ, 2552) ดังนี้ 1. วิธีส฽งเสริมแบบรายบุคคล ต฾องเข฾าใจก฽อนว฽า การปลูกผักปลอดสารพิษนั้น ไม฽ใช฽สิ่งที่คนเมือง แสวงหาอย฽ างให฾ ความสํ า คัญเป็ น ที่ห นึ่ งในชีวิต ดัง นั้น หากจะคิด ว฽า คนเมื องจะก฾าวเข฾าไปหาบุคคล ผู฾เชี่ยวชาญทางการเกษตรเพื่อหาความรู฾จะได฾ปลูกผักปลอดสารพิ ษกินเองนั้น อาจเป็นไปได฾ยาก ดังนั้น หากต฾องการส฽งเสริมด฾วยวิธีนี้ เจ฾าหน฾าที่จะต฾องเป็นฝุายก฾าวเข฾าไปหาคนเมืองถึงที่พักอาศัย เพื่อให฾ข฾อมูล และเชิญชวนแบบตัวต฽อตัว 2. วิธีก ารส฽ งเสริ มแบบกลุ฽ ม การจัดสั มมนาหรืออบรมวิช าการ หรือ ความรู฾ ที่มีคนสนใจน฾อ ย นับเป็นการลงทุนสูงที่ได฾ประโยชนแไม฽คุ฾มค฽า เพราะคนเมืองอยู฽ในที่พักอาศัยคับแคบ เวลาน฾อย หากสนใจ จะปลูกผักปลอดสารพิษจริงๆ ก็ไม฽สามารถทําเป็นกิจการใหญ฽ๆ ได฾ เพราะเหตุนั้น การจะลงทุนเข฾าอบรม สัมมนาเพื่อให฾ได฾ความรู฾เพื่อมาปลูกผัก ไว฾บริโภคเองเล็กๆ น฾อยๆ ตรงระเบียง อพารแทเมนตแ หรือคอนโด อาจไม฽เพียงพอที่จะดึงดูดคนเมืองให฾เข฾าอบรมได฾ ในเรื่องนี้พอจะมีทางที่จะเป็นไปได฾ที่จะเชื้อเชิญและสร฾าง ความสนใจ โดยการอํานวยความสะดวกในการอบรมแก฽คนเมืองถึงที่แบบไม฽เสียค฽าใช฾จ฽าย และใช฾เวลา อบรมช฽วงสั้นๆ แทรกเข฾าไปในกิจกรรมของกลุ฽มคนที่อาจจะมีอยู฽เดิม 3. วิธีการส฽งเสริมแบบมวลชน ในเมื่อวิถีชีวิตของคนเมืองข฾องเกี่ยวอยู฽กับโซเชียลเน็ตเวิรแค จน แทบจะเป็ น ส฽ ว นหนึ่ งของชีวิต ทุก คราที่ว฽างจะต฾องเปิด อินเตอรแเน็ ต คนเมือ งแทบทุกคนที่ต฾องอาศั ย โทรศัพทแมือถือ สมารแทโฟนที่มีออฟชั่นจัดเต็ม ซื้ออินเตอรแเน็ต ความเร็วสูง เพื่อเข฾าไปค฾นหาความรู฾ ความ บันเทิง เพื่อผ฽อนคลายบ฾าง ประหยัดเวลาในการหาความรู฾บ฾าง ซึ่งนับเป็นเทคโนโลยีราคาถูก ที่เอื้ออํานวย ความสะดวกสบายและเป็นความคุ฾มค฽ามากกว฽าที่จะลงทุนอย฽างอื่น ดังนั้น วิธีการส฽งเสริมการเกษตรแบบ มวลชนจึงนับว฽าเข฾าถึงคนเมืองได฾ดีกว฽าแบบอื่น ด฾านข฾อมูลนั้น การส฽งเสริมการใช฾ข฾อมูลที่กระตุ฾นคนเมืองให฾สนใจผักปลอดสารพิษ แน฽นอนว฽า ข฾อมูลที่ถูกต฾อง ประโยชนแของการรับประทานผักปลอดสารพิษ หรือประโยชนแในการปลูกผักเพื่อไว฾บริโภค เองนั้น สามารถนําเข฾าสู฽เว็ปไซตแ อินเตอรแเน็ต เพื่อการเผยแพร฽ได฾อย฽างสมบูรณแและไม฽ยาก ไม฽ว฽าจะเป็น 1. ประโยชนแของการบริโภคผักปลอดสารพิษ 2. วิธีปลูกผักปลอดสารพิษในที่อยู฽อาศัยที่คับแคบ 3. การนําผักปลอดสารพิษมาปรุงเป็นอาหารคลีน 4. การสร฾างอาชีพเสริมจากการปลูกผักปลอดสารพิษ ฯลฯ


5

การนําข฾อมูลเข฾าสู฽อินเตอรแเน็ตนั้น ไม฽ใช฽เรื่องยากในการเผยแพร฽ความรู฾ แต฽ดังที่กล฽าวแล฾วว฽า คน เมืองใช฾เครื่องมือสื่อสารไปในหลายด฾าน จึงต฾องคํานึงถึงความต฾องการของคนเมืองเป็นหลัก เช฽น 1. ปใจจุบันกระแสการบริโภคอาหารคลีนกําลังอยู฽ในความสนใจ และเวลาจะหาความรู฾เรื่องนี้ คน เมืองที่มีอินเตอรแเน็ตแทรกอยู฽ในชีวิตมักอาศัยการค฾นหาจากการเสิรแชเอนจิน เช฽น จาก google ดังนั้น การ สร฾างข฾อมูลเรื่องผักปลอดสารพิษ จึ งควรเน฾นคียแเวิรแดที่คนเมืองสนใจ เช฽น อาหารคลีน ลดน้ําหนัก ปลอด สาร ไม฽มีอนุมูลอิสระ เป็นต฾น เพื่อให฾คําเหล฽านี้ดึงผู฾ใช฾ให฾เข฾าไปเจอข฾อมูลที่มีในเว็ป ไซตแที่ต฾องการเผยแพร฽ ความรู฾ 2. เวลาแต฽ละวันของคนเมือง ถูกวิถีชีวิตที่สังคมที่มีการแข฽งขันสูงแย฽งไป ความรู฾ที่คนเมือง ต฾องการจึงต฾องเป็นความรู฾ที่เข฾าใจง฽ายในเวลาอันรวดเร็ว จึงจําเป็นต฾องอาศัยศิลปะการสื่อสารด฾วยภาพที่ เข฾าใจง฽ายกว฽าการพยายามอธิบายด฾วยตัวหนังสือ 3. กระตุ฾นให฾คนเมืองเห็นว฽า การปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อบริโภคเองดีกว฽าการซื้อเพื่อบริโภค อย฽างไร สิ่งที่ต฾องเน฾นคือในแง฽ของจิตใจ ความภาคภูมิใจในการได฾ลงมือทําเอง มากกว฽าเรื่องการประหยัด เนื่องจากวิถีชีวิตของคนเมืองนั้น อาศัยเงินในการแลกเปลี่ยนสิ่งของที่ ต฾องการจนบางครั้งมองว฽า หากจ฽าย เพื่อความรวดเร็วก็ถือว฽าไม฽แพง 4. วิธีการปลูกผักที่นําเสนอต฾องเหมาะกับสังคม และที่อยู฽อาศัยของคนเมืองที่อยู฽ในที่คับแคบ เวลาน฾อยเป็นหลัก การปลูกที่ง฽ายเท฽านั้น คนเมืองจึงจะสนใจทํา เพราะกิจกรรมที่มีความยุ฽งยาก ประโยชนแ ไม฽คุ฾มกับเวลาที่เสียไป เพราะไม฽รู฾ว฽าเมื่อลงมือทําแล฾วจะสําเร็จหรือไม฽ 5. วิธีการที่แนะนํา ควรทําเป็นขั้นตอนที่ปฏิบัติตามได฾ทันที How to การปลูกผักปลอดสารพิษ บนคอนโดที่อยู฽อาศัยเป็นต฾น มีขั้นตอน ภาพประกอบ ทําตามง฽าย จึงได฾ผลสําหรับคนเมือง บทสรุป การส฽งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษสําหรับคนเมืองนั้น เป็นสิ่งที่สามารถทําให฾เกิดขึ้นได฾ โดยวิธี ส฽งเสริมควรใช฾วิธีส฽ งเสริมแบบมวลชน เพื่อให฾ เข฾ากับวิถีคนเมืองในปใจจุบันที่อะไรก็อินเตอรแเน็ต และ สามารถเข฾าถึงคนเมืองได฾อย฽างทั่วถึงด฾วย การให฾ข฾อมูลโดยผ฽านการสื่อสารทางอินเตอรแเน็ต ควรเป็นข฾อมูล ที่เหมาะกับอัธยาศัยคนเมือง ที่มีวิถีชีวิตเร฽งรีบ แข฽งกับเวลา มีความเครียด แต฽ไม฽แยแสเรื่องการใช฾จ฽ายเพื่อ ซื้อความสบายใจ ข฾อมูลที่สื่อสารควรเป็นข฾อมูลที่ง฽าย และดึงดูดความสนใจ เช฽น ภาพ และวิธีการควรให฾ เหมาะกับที่อยู฽อาศั ย ให฾คนเมืองมองว฽า ตัวเองสามารถทําได฾ และจะภาคภูมิใจในความสําเร็จ โดยไม฽ รบกวนวิถีชีวิตประจําวันของตัวเอง วิธีส฽งเสริมการเกษตรสําหรับคนเมืองนั้น ควรเป็นวิธีที่ประยุกตแให฾ เหมาะสม อาจไม฽ตรงกับทฤษฎีมากนัก เนื่องจากคนเมือง กับเกษตรกรมีพฤติกรรมที่แตกต฽างกัน


6

เอกสารอ้างอิง ชัยชาญ วงศแสามัญ. 2538. ความหมายการส่งเสริมการเกษตร [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://rivermool.exteen.com/20061027/entry-1 [29 กันยายน 2559]. ทินกร ไชยเผือก. 2548. การศึกษาการใช้สื่อในงานส่งเสริมการเกษตรของเจ้าหน้าที่เกษตรตาบล ใน จังหวัดพะเยา. วิทยานิพนธแวิทยาศาสตรแมหาบัณฑิต, สาขาส฽งเสริมการเกษตร บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม฽. วรรณภรณแ พัฒนาวิศิษฏแ. 2548. ความต้องการฝึกอบรมในด้านการผลิตและการใช้สื่อในงานส่งเสริม การเกษตรของเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรในจังหวัดบุรีรัมย์. วิทยานิพนธแวิทยาศาสตรแ มหาบัณฑิต, สาขาส฽งเสริมการเกษตร บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก฽น. วิภาวี เอี่ยมวรเมธ. 2559. คานิยามเกี่ยวกับความหมายของชุมชนเมือง [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://chm-thai.onep.go.th/chm/city/definition.htm [26 กันยายน 2559]. สายสุนียแ รัตนรักษแติยา. 2549. การศึกษาการใช้สื่อในงานส่งเสริมการเกษตรของเจ้าหน้าที่ส่งเสริม การเกษตรระดับตาบลในจังหวัดขอนแก่น. วิทยานิพนธแวิทยาศาสตรแมหาบัณฑิต, สาขาส฽งเสริม การเกษตร บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก฽น. สันติพงษแ สมาธิ. 2552. การศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์พื้นที่เกษตรในชุมชน เมือง กรณีศึกษา : พื้นที่ปลูกทุเรียน จังหวัดนนทบุรี. วิทยานิพนธแการวางแผนภาคและเมือง มหาบัณฑิต, สาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล฾อม บัณฑิตวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอม เกล฾าเจ฾าคุณทหารลาดกระบัง. สํานักงานมาตรฐานเกษตรอินทรียแ. 2550. เกษตรอินทรีย์คืออะไร [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.organicthailand.com/webboard-en-1278-360645- [26 กันยายน 2559].


7

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์สาหรับเพื่อเผยแพร่เนื้อหาเกษตร เกสรา ศรีโสภา 56040655 บทนา การเกษตรเป็นการทําการผลิตจากการปลูกพืชและการเลี้ยงสัตวแ ผลผลิตที่ได฾จากการทํา การเกษตรจะนําไปเป็นอาหารและสร฾างรายได฾ให฾กับผู฾ผลิต แนวทางในการทําการเกษตรมีหลากหลาย รูปแบบ เช฽น เกษตรผสมผสาน เกษตรอินทรียแ เกษตรทฤษฏีใหม฽เป็นต฾น ปใจจุบันผู฾คนหันมาทําการเกษตร เพิ่มมากขึ้น เพราะอยู฽ในแนวโน฾มที่กําลังได฾รับความสนใจ แต฽ก็ยังมีคนที่ไม฽ทราบเกี่ยวกับการเกษตรมาก นัก จึงมีการผลิตสื่อเพื่อเผยแพร฽ข฾อมูลเกี่ยวกับการเกษตร ซึ่งแต฽ก฽อนสื่อด฾านการเกษตรมีแต฽ในหนังสือ เพราะเทคโนโลยียังไม฽ก฾าวหน฾า ทําให฾มีช฽องทางในการค฾นคว฾าข฾อมูลน฾อยกว฽าปใจจุบัน ซึ่งตอนนี้มีช฽องทาง สื่อใหม฽คือ หนังสืออิเล็กทรอนิกสแที่สามารถเผยแพร฽ทางอินเตอรแเน็ตสามารถสืบค฾นผ฽านเว็บไซตแได฾ และ เข฾าถึงผู฾คนง฽าย และมีแนวโน฾มการใช฾หนังสืออิเล็กทรอนิกสแมากขึ้น จึงได฾ศึกษาเกี่ยวกับหนังสือ อิเล็กทรอนิกสแเพื่อเผยแพร฽ข฾อมูลเกี่ยวกับการเกษตรในแนวทางต฽างๆ และผู฾คนสามารถเข฾าถึงองคแความรู฾ ทางการเกษตรเพิ่มมากขึ้น หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(e-Book) หนังสืออิเล็กทรอนิกสแเป็นการนําเทคโนโลยีสารสนเทศกับการอ฽านมาประยุกตแรวมกัน จนทําให฾ เกิดสื่อรูปแบบใหม฽ในการรับข฽าวสาร สามารถค฾นคว฾าข฾อมูลได฾รวดเร็วและสะดวกกว฽าการแบกหนังสือ หนักๆ และที่สําคัญหนังสืออิเล็กทรอนิกสแช฽วยในการลดใช฾ทรัพยากรธรรมชาติที่นํามาผลิตกระดาษ ในการ ตีพิมพแหนังสือแต฽ละครั้งไม฽ต่ํากว฽า 1,000 เล฽ม จึงทําให฾มีปริมาณการผลิตกระดาษเป็นจํานวนมาก แถมยัง มีต฾นทุนในการผลิตสูง ความล฾าสมัยของหนังสือ การเปลี่ยนแปลงข฾อมูลตามยุคสมัยและมีหนังสือที่หายาก เกิดขึ้น ทําให฾หนังสืออิเล็กทรอนิกสแเข฾ามามีบทบาทมากขึ้นในปใจจุบัน หนังสืออิเล็กทรอนิกสแ (e-book, e-Book, eBook, EBook)เป็นคําภาษาต฽างประเทศย฽อมาจาก คําว฽า Electronic Book หมายถึง หนังสือที่สร฾างขึ้นด฾วยโปรแกรมคอมพิวเตอรแ มีลักษณะเป็นเอกสาร อิเล็กทรอนิกสแโดยปกติมักจะเป็นแฟูมข฾อมูลที่สามารถอ฽านเอกสารผ฽านทางหน฾าจอคอมพิวเตอรแทั้งใน ระบบออฟไลนแและออนไลนแ หนังสืออิเล็กทรอนิกสแเป็นหนังสือที่ไม฽ใช฾กระดาษมีการนําเสนอข฾อมูล หลากหลายรูแบบ มีทั้งข฾อความ ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว เสียง และยังสามารถเชื่อมโยงไปยังส฽วนต฽างๆที่ เกี่ยวข฾องได฾ ตลอดจนสามารถปรับปรุงข฾อมูลในหนังสืออิเล็กทรอนิกสแให฾ทันสมัยได฾ตลอดเวลา ซึ่ง คุณสมบัติเหล฽านี้จะไม฽มีในหนังสือธรรมดาทั่วไป (ไพฑูรยแ ศรีฟูา. 2551 : 14) เครื่องมือในการสร้างและพัฒนาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เครื่องมือที่นิยมใช฾สร฾างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแในปใจจุบันเป็นเครื่องมือที่มีลักษณะออนไลนแ มีอยู฽ หลายโปรแกรมแต฽ที่นิยมใช฾กันมากในปใจจุบันได฾แก฽ โปรแกรม Flip Album, โปรแกรม DeskTop


8

Author และโปรแกรม Flash Album Deluxe โดยชุดโปรแกรมทั้ง 3 จะต฾องติดตั้งโปรแกรมสําหรับอ฽าน e-Book ด฾วย มิฉะนั้นแล฾วจะเปิดเอกสารไม฽ได฾ ประกอบด฾วย โปรแกรม Flip Album ตัวอ฽านคือ FlipViewer, โปรแกรม DeskTop Author ตัวอ฽านคือ DNL Reader และโปรแกรม Flash Album Deluxe ตัวอ฽านคือ Flash Player โดยละเอียดเครื่องมือในการสร฾างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแ จะขอกล฽าวถึง โปรแกรม Flip Album โปรแกรมนี้เป็นโปรแกรมที่ใช฾งานง฽ายสะดวกมีลักษณะเป็นสื่อสามมิติที่สมบูรณแ เชื่อมโยงได฾ทั้งภายในและภายนอก รองรับไฟลแกราฟิกและมัลติมีเดีย ตลอดจนพัฒนาให฾อยู฽ในรูปแบบซีดี และเผยแพร฽ทางโทรทัศนแและอินเตอรแเน็ตได฾ (กัลยแยมล กิ่งบู.2559 ) 1. Flip Album Flip Album คือโปรแกรมที่สามารถสร฾างหนังสือหรืออัลบั้มภาพต฽างๆโดยเราสามารถใส฽ภาพ เสียงคําบรรยายประกอบได฾ หลังจากนั้นโปรแกรมจะทําการบันทึกเป็นหนังสืออิเล็กทรอนิกสแหรือสมุด ภาพสามมิติ ซึ่งคล฾ายกับหนังสือจริง โดยเฉพาะการพลิกหน฾ากระดาษของหนังสือ จะคล฾ายกับการเปิด อ฽านหนังสือจริงๆการสร฾างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾วย Flip Album ค฽อนข฾างง฽ายสามารถนําภาพหน฾า หนังสือแต฽ละหน฾า ที่ถูกแยกเป็นไฟลแแล฾วมารวมเข฾าด฾วยกันเป็นไฟลแ หนังสืออิเล็กทรอนิกสแได฾ทันที

ภาพที1่ ตัวอย฽างโปรแกรม Flip Album Vista Pro 7.0 ที่มา: สุดา (2558)

Flip Album ซึ่งปใจจุบันได฾พัฒนาเวอรแชั่นล฽าสุด คือ Flip Album Vista Pro 7.0 (โปรแกรมสร฾าง อัลบั้มรูปภาพ 3 มิติ) โดยความสามารถของโปรแกรมในการนําเสนอหนังสืออิเล็กทรอนิกสแแบบสื่อประสม ในรูปแบบ 3D Page-Flipping interface และมีชื่อเรียกเฉพาะว฽า Flip Book และชิ้นงานที่ได฾สามารถ นําเสนอทั้งในรูปแบบออนไลนแผ฽านโปรแกรม Flip Viewer และรูปแบบออฟไลนแโดยการสร฾างแผ฽น CD นําเสนออัตโนมัติ (Auto Run)หนังสืออิเล็กทรอนิกสแ ที่สร฾างด฾วย Flip Album Pro 7.0 จะมีไฟลแเป็น .opf และโปรแกรมจะสร฾างโฟลเดอรแสําหรับเก็บสื่อเพื่อสร฾างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแทั้งหมดว฽า flipalbm_opf_files ข้อจากัดของหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ 1. คนส฽วนใหญ฽ยังนิยมสื่อในรูปแบบกระดาษมากกว฽าเพราะสามารถใช฾งานได฾ง฽ายและสะดวกกว฽า


9

2. หากหนังสืออิเล็กทรอนิกสแมีขนาดไฟลแใหญ฽มากๆจะทําให฾การเปลี่ยนหน฾ามีความล฽าช฾า 3. การสร฾างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแให฾มีคุณภาพผู฾สร฾างต฾องมีความรู฾ความชํานาญในการใช฾โปรแกรม คอมพิวเตอรแและการสร฾างสื่อดีพอสมควร 4. ผู฾ใช฾หนังสืออิเล็กทรอนิกสแอาจจะไม฽ใช฽ผู฾สร฾างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแการปรับปรุงแก฾ไขจึงทําได฾ยากหาก ไม฽มีความรู฾ในเรื่องโปรแกรม 5. ใช฾เวลาในการออกแบบมากเพราะต฾องใช฾ทักษะในการออกแบบเป็นอย฽างดีเพื่อให฾ได฾สื่อที่มีคุณภาพ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อเผยแพร่ด้านการเกษตร หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตร เป็นระบบการให฾บริการหนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾าน การเกษตรที่มีการรวบรวมองคแความรู฾ในรูปแบบหนังสืออิเล็กทรอนิกสแ จากหลากหลายแหล฽งความรู฾ มี ข฾อมูลด฾านการเกษตรที่ครอบคลุมในทุกด฾านการเกษตร โดยมีหน฽วยงานด฾านการเกษตรรวบรวมผลงานมา เพื่อสร฾างคลังความรู฾ด฾านการเกษตรเพื่อเป็นฐานความรู฾เพื่อการศึกษาและพัฒนา และยังเป็นแหล฽งความรู฾ ให฾กับ เกษตรกร ผู฾ที่สนใจทั่วไป การสร฾างฐานความรู฾เพื่อการใช฾ประโยชนแในการพัฒนาประเทศ เป็น บทบาทสําคัญที่หน฽วยงานภาครัฐควรให฾ความสําคัญในการส฽งเสริมและสนับสนุนให฾มีการสะสมความรู฾ แบบมีมาตรฐาน เพื่อสามารถนําไปพัฒนาเศรษฐกิจได฾อย฽างสร฾างสรรคแ หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾าน การเกษตรเป็นแหล฽งอนุรักษแความรู฾ด฾านการเกษตรที่มีการสั่งสมมาอย฽างยาวนานของการเกษตร ให฾คงอยู฽ เพื่อใช฾ในการพัฒนาประเทศต฽อไป ประเภทของหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อเผยแพร่ด้านการเกษตร หนังสืออิเล็กทรอนิกสแแบบตํารา

ภาพที2่ ตัวอย฽างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแแบบตํารา ที่มา : กรมส฽งเสริมการเกษตร (2552)

ประเภทหนังส���ออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรส฽วนใหญ฽เป็นหนังสืออิเล็กทรอนิกสแแบบตํารา มี การแปลงข฾อมูลมาจากเอกสารหรือหนังสือที่เป็นสิ่งพิมพแทั่วไปจะเน฾นเสนอข฾อมูลเนื้อหาสาระที่เกี่ยวกับ การเกษตร เป็นสัญญาณดิจิตอล ซึ่งสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการนําเสนอได฾มากกว฽าหนังสือที่เป็น


10

สิ่งพิมพแปกติ โดยหนังสืออิเล็กทรอนิกสแประเภทนี้เน฾นนําเสนอข฾อมูลที่เป็นตัวหนังสือและภาพประกอบ เหมือนในรูปแบบหนังสือปกติทั่วไป หนังสืออิเล็กทรอนิกสแแบบหนังสือสื่อประสม

ภาพที3่ ตัวอย฽างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแสื่อผสม ที่มา : มูลนิธิข฾าวไทย ในพระบรมราชูปถัมภแ(2553)

หนังสืออิเล็กทรอนิกสแแบบหนังสือสื่อประสมเป็นหนังสืออิเล็กทรอนิกสแที่เน฾นเสนอข฾อมูลเนื้อหา สาระที่เกี่ยวกับการเกษตรในเรื่องต฽างๆ มีภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหวและสื่อประเภทเสียงมาประกอบใน รายละเอียดนั้นๆ เพื่อให฾ผู฾อ฽านนั้นสามารถเข฾าใจง฽ายยิ่งขึ้น ลักษณะไฟล์ของหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อเผยแพร่การเกษตร หนังสืออิเล็กทรอนิกสแเพื่อเผยแพร฽การเกษตรมีการจัดทําเพื่อเผยแพร฽ 2 ไฟลแดังนี้

ภาพที4่ ตัวอย฽างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแสื่อผสม ที่มา : มูลนิธิข฾าวไทย ในพระบรมราชูปถัมภแ(2553)

1.HTML หรือ Hyper Text Markup Language เป็นรูปแบบที่ได฾รับความนิยมสูงสุด ใช฾ในการ สร฾างเว็บเพจหรือข฾อมูลอื่นที่เรียกดูผ฽านทางเว็บBrowserเพื่อนําเสนอเอกสาร สาเหตุหลักที่ได฾รับความ นิยมนั้นมาจากบราวเซอรแสําหรับเข฾าชมเว็บต฽างๆ เช฽น Google Chrome หรือ Internet Explorerทีใ่ ช฾ กันทั่วโลกสามารถอ฽านไฟลแ HTMLได฾


11

ภาพที5่ ตัวอย฽างหนังสืออิเล็กทรอนิกสแไฟลแ PDF ที่มา : ศูนยแวิทยบริการเพื่อส฽งเสริมการเกษตร กรมส฽งเสริมการเกษตร(2553)

2.PDF หรือ Portable Document Format การจัดเอกสารให฾อยู฽ในรูปแบบที่เหมือนเอกสาร พร฾อมพิมพแ ไฟลแประเภทนี้สามารถใช฾งานได฾ในระบบปฏิบัติการจํานวนมากและรวมถึงอุปกรณแ E-Book Reader ของ Adobe ด฾วยเช฽นกันและยังคงลักษณะเอกสารเหมือนต฾นฉบับ เอกสารในรูปแบบ PDF สามารถจัดเก็บ ตัวอักษร รูปภาพ รูปลายเส฾น ในลักษณะเป็นหน฾าหนังสือ ตั้งแต฽หนึ่งหน฾า หรือหลายพัน หน฾าได฾ในแฟูมเดียวกัน การให้บริการหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้านการเกษตร การให฾บริการหนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตร เป็นการให฾บริการที่สะดวก รวดเร็ว และ เข฾าถึงองคแความรู฾ได฾ทันที ด฾วยการให฾บริการ 2 รูปแบบ ดังนี้ 1. ให฾บริการในรูปแบบดีวีดี สําหรับบุคคลทั่วไปที่เข฾าไม฽ถึงสัญญาณอินเตอรแเน็ตหรือไม฽สะดวกใช฾งาน อินเตอรแเน็ต 2. ให฾บริการในรูปแบบออนไลนแผ฽านเครือข฽ายอินเตอรแเน็ตที่เว็บไซตแ เช฽น http://esc.agritech.doae.go.th/ http://ag-ebook.lib.ku.ac.th/index.php http://www.2ebook.com/new/library/categories/ku/07/


12

ภาพที7่ ชั้นหนังสืออิเล็กทรอนิกสแการเกษตร ที่มา: หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว

ชั้นหนังสืออีเล็กเล็กทรอนิกสแการเกษตรผู฾อ฽านสามารถเลือกหนังสือได฾ตามต฾องการ มีช฽องไว฾กรอก รายละเอียดข฾อมูลหนังสือที่ต฾องการ มีตัวเลขระบุจํานวนหนังสือที่มีในเว็บไซตแ และมีลูกศรเป็นปุุมกดหน฾า ถัดไปและย฾อนกลับ

ภาพที8่ หน฾าแสดงข฾อมูลของหนังสืออิเล็กทรอนิกสแการเกษตร ที่มา: หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว(2542)

แสดงรายละเอียดของหนังสือ คือ ชื่อเรื่อง ปีที่จัดพิมพแ ชื่อผู฾แต฽ง จํานวนหน฾า คําสําคัญ หน฽วยงานที่จัดพิมพแ และจํานวนการเปิดอ฽าน เปิดอ฽านหนังสือได฾โดยการกดที่รูปหนังสือ


13

ภาพที่9 หน฾าแสดงรายละเอียดของหนังสืออิเล็กทรอนิกสแ เรื่องการใช฾ปุ฻ยคอกผสมจุลินทรียแในนาข฾าว ที่มา: หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว(2553)

เครื่องมือในการแสดงข้อมูลหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ 1) ปุุมสารบัญ ระบุหน฾าหนังสือสามารถกดเลือกหน฾าได฾ตามต฾องการ และ เพื่อใช฾ในการเปิด ปิด แถบสารบัญ 2) แถบแสดงหนังสืออิเล็กทรอนิกสแ หนังสือสามารถเปิดโดยการกด ปุุมเครื่องหมายสามเหลี่ยมที่อยู฽ ข฾างหนังสือทั้งด฾านขวาและซ฾าย มีลักษณะการเปิดเหมือนหนังสือปกติทั่วไป 3) แถบแสดงชื่อหนังสือ ข฾างบนหนังสือมีการระบุชื่อเรื่องของหนังสืออิเล็กทรอนิกสแเรื่องนั้นๆ 4) แถบแสดงเลขหน฾าหนังสือ มีช฽องที่ระบุเลขหน฾าที่เปิดอยู฽ 5) ปุุมกลับสู฽หน฾าหลัก กดแล฾วจะกลับไปหน฾าหลักของเว็บไซตแนั้น 6) ปุุมแสดงภาพอย฽างย฽อ จะแสดงภาพในแต฽ละหน฾าของหนังสือแบบย฽อ 7) ที่คั่นหนังสือ แสดงแถบที่คั่นหนังสือมา มีช฽องใส฽ข฾อความของหน฾าที่เปิดอยู฽ กรอกข฾อความเสร็จ กดปุุมเพิ่ม แล฾วจะปรากฏหน฾าหนังสือที่เราคั่นไว฾ กดเข฾าไปหน฾าที่คั่นไว฾หนังสือจะเปิดไปหน฾านั้น โดยอัตโนมัติ 8) ปุุมแบ฽งปใน จะแสดงหน฾าในการแบ฽งปในหนังสืออิเล็กทรอนิกสแผ฽านช฽องทางการสื่อสารสังคม ออนไลนแ การใช้งานหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อเผยแพร่ด้านการเกษตร วิธีการใช฾งานหนังสืออิเล็กทรอนิกสแเพื่อเผยแพร฽ด฾านการเกษตร ในที่นี้จะแนะนําวิธีการใช฾งานใน เว็บไซตแของหนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว ที่มีบุคคลที่ สนใจเข฾าไปใช฾บริการมากที่สุด มีดังนี้


14

1.เข฾าเว็บไซตแ http://ag-ebook.lib.ku.ac.th/index.php 2.เลือกหนังสือที่ต฾องการอ฽านจากชั้นหนังสือ โดยการกดคลิกหนึ่งครั้ง 3.จะปรากฏหน฾าระบุรายละเอียดของหนังสือ จากนั้นกดคลิกตรงปกหนังสือเพื่ออ฽านหนังสือ 4.เปิดหนังสืออ฽านได฾โดยการกดเครื่องหมายสามเหลี่ยมข฾างหนังสือ และตรงมุมข฾างล฽างบริเวณขวามือจะมี ลูกศรไป-กลับ กดเพื่อเปิดหนังสือได฾ และสามารถเลือกหน฾าหนังสือจากสารบัญได฾อย฽างรวดเร็ว 5.สมารถกลับไปยังหน฾าหลักได฾โดยการกดปุุมกลับสู฽หน฾าหลัก ที่อยู฽บริเวณด฾านบนมุมขวา หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้านการเกษตรต่างจากหนังหนังสืออิเล็กทรอนิกส์อื่นอย่างไร หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรจะนําเสนอข฾อมูลที่เกี่ยวกับการเกษตรต฽างๆ ประกอบด฾วย ตัวอักษรในการบรรยายข฾อมูลในเรื่องนั้นๆ และมีภาพนิ่งภาพเคลื่อนไหวประกอบการบรรยาย เพื่อผู฾อ฽าน สามารถเข฾าใจข฾อมูลนั้นๆมากขึ้น หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรจะมีรูปแบบของหนังสือ2ประเภท แบตํารา กับแบบสื่อประสม เนื่องด฾วยเนื้อหาทางด฾านการเกษตรเป็นเนื้อหาที่ละเอียดเป็นเนื้อหาทางด฾าน วิชาการ หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรบางเล฽มจะนําเสนอเป็นการแตูนหรือภาพเป็นหลักเพื่อสร฾าง ความเข฾าใจของผู฾อ฽าน ผู฾ผลิตนั้นต฾องการให฾หนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตรเป็นแหล฽งความรู฾ ให฾กับ บุคคลที่สนใจ เพื่อนําไปพัฒนาต฽อไป หนังสืออิเล็กทรอนิกสแทั่วไปจะมีหลากหลายรูปแบบมากกว฽ากว฽าหนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾าน การเกษตร เพราะมีเนื้อหาที่หลากหลาย ส฽วนมากจะเป็นหนังสือ นวนิยาย นิตยสาร วารสาร หนังสือ ทั่วไปต฽างๆไม฽ได฾มีเฉพาะเนื้อหาทางด฾านวิชาการเหมือนกับหนังสืออิเล็กทรอนิกสแด฾านการเกษตร ทําให฾ ได฾รับความสนใจจากผู฾อ฽านได฾มาก

ภาพที1่ 0 ชั้นหนังสืออิเล็กทรอนิกสแ ที่มา: โครงการ ebooks.in.th


15

สรุป หนังสืออิเล็กทรอนิกสแ หรือ e-Book เป็นหนังสือที่สร฾างขึ้นด฾วยโปรแกรมคอมพิวเตอรแจัดทําขึ้น เพื่อให฾ผู฾อ฽านได฾ทําการศึกษาเร���่องต฽างๆผ฽านอินเทอรแเน็ตได฾ เป็นหนังสือที่มีลักษณะคล฾ายกับหนังสืออ฽าน ทั่วๆไป หนังสืออิเล็กทรอนิกสแจึงเป็นสื่ออีกหนึ่งทางเลือกที่ใช฾ค฾นคว฾าหาความรู฾ต฽างๆอย฽างสะดวกและ รวดเร็ว หนังสืออิเล็กทรอนิกสแยังเป็นเครื่องมือเล฽าเรื่องพันธแใหม฽สําหรับผู฾ที่สนใจการเกษตร ที่ได฾รับความ นิยมอยู฽ในระดับหนึ่งเพราะปใจจุบันเทคโนโลยีมีความก฾าวหน฾าและทันสมัยเข฾าถึงผู฾อ฽านได฾มากกว฽าหนังสือ ทั่วไป หนังสืออิเล็กทรอนิกสแทางการเกษตรอินทรียแ เป็นหนังสืออ฽านทั่วไปที่ให฾ความรู฾เกี่ยวกับการเกษตร ในรูปแบบต฽างๆ เป็นการศึกษาวิธีการเรียนรู฾การเกษตร การดูแลรักษาดิน น้ํา และพืช ที่มีวิธีการผลิตที่ ปลอดภัยต฽อผู฾บริโภค ไม฽มีการใช฾สารเคมีหรือสารกําจัดศัตรูพืช เป็นการผสมผสานความหลากหลายทาง ชีวภาพเพื่อให฾เกิดความหมุนเวียนของระบบนิเวศ และเป็นแนวทางในการนําข฾อมูลในหนังสือ อิเล็กทรอนิกสแเกี่ยวกับเกษตรอินทรียแไปประกอบการตัดสินใจหรือนําไปต฽อยอดทางการศึกษาเพื่อพัฒนา ได฾


16

เอกสารอ้างอิง กัลยแยมล กิ่งบู. 2559. รู้จักโปรแกรม Flip Album Vista Pro [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://sites.google.com/site/krumilkcomroom/lesson/lesson1/rucak-porkaermflip- album-pro [27 กันยายน 2559] กรมส฽งเสริมการเกษตร.มปก. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้ารการเกษตรเฉลิมพระเกีรติพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู้หัว [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://ag-ebook.lib.ku.ac.th/ [1 ตุลาคม 2559] ไพฑูรยแ ศรีฟูา. 2551. E-BOOK หนังสือพูดได้. กรุงเทพฯ : บริษัท ฐานการพิมพแ จํากัด ธิดารัตนแ เนตรแก฾ว. 2551. ความรู้เกี่ยวกับ e_book [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://sites.google.com/site/krumompbv/krumompbv1/krumompbv2/krumompb v3/k rumompbv4 [26 กันยายน 2559] บริษัท หนังสืออีเล็กทรอนิกสแ จํากัด. 2559. หนังสืออิเล็กทรอนิกสแแจกฟรี [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.ebooks.in.th/free-ebooks.html [29 ตุลาคม 2559] บุญเลิศ อรุณพิบูลยแ. 2553. รูปแบบ eBook [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.thailibrary.in.th/2010/12/22/ebook-format/ [26 กันยายน 2559] วนิชา อุดคําเทียง.2552. การสร้างหนังสืออิเล็กทรอนิกส์สอนคาศัพท์ภาษาอังกฤษสาหรับนักเรียนชั้น ประถมศึกษาปีที่สี่โรงเรียนบ้านนาน้ามันและโรงเรียนบ้านเพียซาพุวิทยา.วิทยานิพนธแปริญญา ครุ ศาสตรแมหาบัณฑิต,สาขาหลักสูตรการสอนคณะครุศาสตรแ มหาวิทยาลัยวิทยาลัยราชภัฏเลย. เสาวนียแ ก่ําน้ําผึ้ง.2546.การพัฒนาโปรแกรมการเขียนหนังสืออิเล็กทรอนิกส์.สาระนิพนธแวิทยาศาสตรแ มหาบัณฑิต,สาขาวิชาเทคโนโลยีสาระสนเทศ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าพระนครเหนือ. สหกรณแกรีนเนท จํากัด. 2558. ภาพรวมสถานการณ์เกษตรอินทรีย์ไทย 2558 [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.greennet.or.th/article/411 [30 กันยายน 2559]


17

สื่อการเรียนรู้ของโครงการป่าในกรุง ปตท. จริยาวรรณ ระดาฤทธิ์ 56040656 บทนา “รู฾หรือยัง? กรุงเทพฯก็มีปุา” ท฽ามกลางความแออัดของสังคมเมืองที่มากขึ้น พื้นที่สีเขียวก็น฾อยลง เช฽นกันในขณะที่ในเมืองมองไปทางไหนก็เห็นแต฽สิ่งก฽อสร฾างเต็มไปหมดมีแต฽การจราจรที่หนาแน฽นและการ ใช฾ชีวิต ที่วุ฽นวายหากต฾องการความสงบ ในเมืองกรุงแห฽งนี้ ยังมีพื้นที่สีเขียวสงบๆ ที่รอคอยให฾ทุกคนได฾ไป ผ฽อนคลายความเครียดลองเปลี่ยนบรรยากาศมาเที่ยวปุากันดีไหม? ‘ปุาในกรุง’ ปอดแห฽งใหม฽ในเมือง โดย สถาบันปลูกปุา ปตท. ที่ตั้งใจสร฾างขึ้นเพื่อเป็นแหล฽งเรียนรู฾มีสื่อนิทรรศการที่รวบรวมความรู฾เกี่ยวกับต฾นไม฾ ในหลากหลายแง฽มุมจะได฾สัมผัสกับทัศนียภาพธรรมชาติแมกไม฾สีเขียวบนทางเดินลอยฟูาที่มีหลายระดับ และพบกับหอคอยชมวิว ทีเ่ ป็นจุดเด฽นของที่นี่ซงึ่ นอกจากจะสามารถเก็บภาพวิวสวยๆแล฾ว ยังได฾สูดอากาศ บริสุทธิ์เต็มปอดท฽ามกลางระบบนิเวศตามธรรมชาติของจริงที่ไม฽ค฽อยมีโอกาสได฾เห็นบ฽อยนักในเมืองกรุง การสื่อสาร (Communication) ในโลกปใจจุบันสามารถสื่อสารไปได฾อย฽างกว฾างขวางโดยการสื่อสาร เป็นการถ฽ายทอดจากผู฾ส฽งสารไปยังผู฾รับสารผ฽านช฽องทางการสื่อสารหรือ สื่อ ดังทฤษฎี SMCR ของ David Berlo (1960) โดยมีองคแประกอบคือ ผู฾ส฽งสาร (Sender) สาร (Message) ช฽องทางหรือสื่อ (media or Channel) และผู฾รับสาร (Receiver) ทําให฾สื่อมีอิทธิพลต฽อมนุษยแเป็นอย฽างมาก มนุษยแจึงสร฾างสรรคแสื่อ ออกมาหลากหลายรู ป แบบในการติดต฽อสื่ อสารเป็นกระบวนการที่บุคคลสองคนหรือมากกว฽าทําการ แลกเปลี่ ยนข฽าวสาร ความรู฾ แนวคิดต฽างๆ ถูกถ฽ายทอดจากผู฾ส฽ งสารไปยังผู฾ รับสารการสื่ อสารนั้นจึง มี ความสําคัญต฽อมนุษยแ โดยในกิจกรรมทั้งวัน มีมากกว฽า 70% ต฾องใช฾ไปกับการติดต฽อสื่อสารกับผู฾อื่นด฾วย การพูด (talking) การฟใง (listening) การอ฽าน (reading) และการเขียน (writing) หมายความว฽าเราใช฾ เวลา 10-11 ชั่วโมง เพื่อการติดต฽อสื่อสารกัน ทั้งวัจนภาษา เช฽น การพูด การเขียน และการสื่อสาร แบบอวัจนภาษา เช฽น อากัปกิริยา การแสดงสีหน฾า และการเคลื่อนไหวของร฽างกาย โดยการสื่อสารจะช฽วย ในการแสดงความหมายและความเข฾าใจ ทั้งนี้ โดยอาศัยช฽องทางการสื่อสารหรือสื่ อ (channel) เป็น เครื่องช฽วยในการสื่อสารก฽อให฾ เกิดผลของการสื่อสาร เช฽น การเปลี่ยนแปลงในด฾านความรู฾ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู฾รับสาร (ศุภรัศมิ์ ฐิติกุลเจริญ, 2540)


18

ภาพที่ 1 แบบจําลอง S M C R ของ David K. Berlo ที่มา : Thy Jey (2558) สือ่ การเรียนรู้ในการส่งเสริมการเกษตร การส฽งเสริมการเกษตร หมายถึง การนํา ความรู฾ วิธีการ และเทคนิคใหม฽ๆ ทางการเกษตรไปแนะนํา เผยแพร฽ ความรู฾ ใ ห฾ แ ก฽ป ระชาชน โดยเฉพาะเกษตรกร แล฾ ว ติ ดตามให฾ คํ าแนะนํา ช฽ว ยเหลื อจนบั งเกิ ด ผลสําเร็จขณะเดียวกันก็นําเอาปใญหาต฽างๆ ทางการเกษตรมาวิเคราะหแหาแนวทางแก฾ไข (ชัยชาญ วงศแ สามัญ, 2548) ในการส฽งเสริมการเกษตรจึงต฾องใช฾สื่อเพื่อการเรียนรู฾ซึ่งเป็น หนทางให฾ผู฾ส฽งสารใช฾ ส฽ง ข฽าวสารไปสู฽ผู฾รับ กล฽าวอีกนัยหนึ่งได฾ว฽าเป็นช฽องทางข฽าวสาร หรือ พาหนะที่นําข฽าวสารจากจุดเริ่มต฾นไปสู฽ จุดหมาย (ชวรัตนแ เชิดชัย , 2527) โดยทั่วไปสารที่ถูกผู฾ส฽งสารถ฽ายทอดไปยังผู฾รับสารจะเข฾าไปสู฽ระบบการ รับ รู฾ ของมนุ ษยแ โ ดยผ฽านประสาทสัมผั ส ทั้ง 5 ได฾แก฽ การเห็ น (seeing) การฟใง (hearing) การดมกลิ่ น (smelling) การสัมผัส (touching) และการลิ้มรส (tasting) ทางใดทางหนึ่งหรือร฽วมกัน ซึ่งต฾องอยู฽ต฽อหน฾า กัน แต฽ถ฾าอยู฽ห฽างไกลกันต฾องใช฾สื่อ (Media) ที่สร฾างขึ้นเป็นเครื่องช฽วยในการติดต฽อสื่อสาร (บุญธรรม จิตตแ อนันตแ, 2540) สื่ อ การเรี ย นรู฾ เ พื่ อ ส฽ ง เสริ ม การเกษตร เป็ น ตั ว กลางในการถ฽ า ยทอดความรู฾ ค วามคิ ด ทั ก ษะ และประสบการณแให฾เกิดการเรียนรู฾ ปใจจุบันเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปแล฾วว฽าการเรียนรู฾ไม฽ได฾จํากัด เฉพาะ ในห฾องเรี ยนเพราะสามารถเรีย นรู฾จ ากสื่อต฽างๆ อย฽างหลากหลาย สามารถเรียนรู฾ได฾ทุกเวลา และทุก สถานที่ โดย mediathailand (2555) ได฾จําแนกสื่อการเรียนรู฾ไว฾ 4 ประเภท ตามช฽องทางการส฽งสารและ รับสารดังต฽อไปนี้ 1. สื่อสิ่งพิมพ์ หมายถึงสื่อการเรียนรู฾ที่จัดทําขึ้นเพื่อสนองการเรียนรู฾ตามหลักสูตร หรือสื่อ สิ่งพิมพแทั่วไป ได฾แก฽ หนังสือ-แบบเรียน คู฽มือครู ชุดวิชา หนังสือประกอบการสอน หนังสืออ฾างอิง หนังสือ อ฽านเพิ่มเติม แผนการสอน ใบงาน แบบฝึกหัดกิจกรรม หนังสือพิมพแ วารสาร แผ฽นพับ โปสเตอรแ เป็นต฾น 2. สื่อบุคคล ปรมะ สตะเวทิน (2526) ได฾ให฾ความหมายของสื่อบุคคลไว฾ว฽าเป็น ตัวคนที่นํามาใช฾สื่อสารกับ ผู฾รับสารในลักษณะเผชิญหน฾าทั้งในรูปของการสนทนาหรือในรูปของการประชุมกลุ฽ม โดยเป็นบุคคลที่มี


19

ความ���ู฾ ความสามารถ ความเชี่ยวชาญในสาขาต฽างๆ ซึ่งการใช฾สื่อบุคคลในการสื่อสารก฽อให฾เกิดผลดีคือ สามารถนําข฽าวที่ต฾องการเผยแพร฽ไปสู฽ผู฾รับสารได฾โดยตรง และทําให฾การเผยแพร฽ข฽าวสารเป็นไปในลักษณะ ที่ความยืดหยุ฽นปรับให฾ผู฾รับสารเป็นรายๆ ได฾ และทราบความรู฾สึกของผู฾รับสารได฾ทันที 3. สื่ออิเ ล็กทรอนิกส์และโทรคมนาคม หมายถึง สื่อที่ผ ลิตหรือพัฒ นาขึ้นเพื่อใช฾ควบคู฽กับเครื่องมือ อุปกรณแทางเทคโนโลยี เช฽น ภาพยนตรแ โทรทัศนแ วิทยุ แผ฽นรายการเสีย งหรือวีดิทัศนแ รูปแบบ VCD/DVD แถบบันทึกเสียงหรือวีดิ ทัศนแ สื่อคอมพิวเตอรแช฽วยสอน ระบบการศึกษาทางไกลผ฽านดาวเทียมหรือผ฽ าน เครือข฽ายคอมพิวเตอรแ e-learning และ อินเทอรแเน็ต นอกจากนี้ยังรวมไปถึงโทรศัพทแที่กําลังพัฒนาไปสู฽ การศึกษาผ฽านโทรศัพทแที่เรียกว฽า M-learning เป็นต฾น 4. สื่อที่เป็นกิจกรรม เป็นกระบวนการจัดการเรียนการสอน เพื่อให฾ผู฾เรียนได฾ประสบการณแหรือเรียนรู฾ เนื้อหาด฾วยการดู การฟใง การสัง เกต การทดลอง การสัมผัส รวมถึงการแสดงความคิดเห็น ตลอดจนการ ทํางานร฽วมกับบุคคลอื่น บางกิจกรรมอาจใช฾สื่อประเภทวัสดุ อุปกรณแ นํามาใช฾เพื่ อถ฽ายทอดความรู฾และ ประสบการณแให฾กับผู฾เรียน ทําให฾บทเรียนดําเนินไปอย฽างสนุกสนาน น฽าสนใจ เพื่อส฽งเสริมให฾ผู฾เรียนเรียนรู฾ ได฾ดียิ่งขึ้น เช฽น การแสดงละครบทบาทสมมติ สถานการณแจําลอง การทําโครงงาน ฯลฯ โครงการป่าในกรุง โดยการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.) การปิโตรเลียมแห฽งประเทศไทย (ปตท.) จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการปิโตรเลียมแห฽ งประเทศ ไทยพ.ศ. 2521 โดยมีวัตถุประสงคแในการประกอบและส฽งเสริมธุรกิจปิโตรเลียม รวมถึงดําเนินการธุรกิจอื่น ที่เกี่ยวกับหรือต฽อเนื่องกับการประกอบธุรกิจปิโตรเลียม เพื่อให฾เกิดประโยชนแมากที่สุดแก฽เศรษฐกิจและ ความมั่นคงของประเทศจึงก฽อให฾เกิดโครงการปุาในกรุง ถ.สุขาภิบาล 2 เป็นการพัฒนาพื้นที่สีเขียวในที่ดิน ของปตท. จํานวน 12 ไร฽ 1 งาน 2 ตารางวา ภายใต฾แนวทางการส฽งเสริมพื้ นที่สีเขียวในเขตเมืองของ กลุ฽ม ปตท. หรือ "PTT Green in the City" ได฾ออกแบบสัดส฽วนเป็นพื้นที่ปุาเป็นหลัก 75% พื้นที่น้ํา 10% พื้นที่ใช฾งาน 15% โครงการปุาในกรุง ปตท. มีการออกแบบอาคารที่กลมกลืนกับสิ่งแวดล฾ อมเป็นต฾นแบบ นวัตกรรมอาคารเขียว เป็น อาคารสื่อการเรียนรู฾นิทรรศการในรูปแบบที่เรียบง฽ายและออกแบบให฾มีการ เชื่อมต฽อกับ ผื น ปุ าที่อยู฽ คิด เป็ น สั ดส฽ ว นพื้นที่ราว 15% โดยออกแบบอาคารให฾ มี “ความกลมกลื นกับ สภาพแวดล฾อม” โดยให฾ความสําคัญต฽อวงจรชีวิต และเพื่อเป็น “ต฾นแบบของนวัตกรรมอาคารเขียว” ขณะ เดินเข฾ามาภายในโครงการฯ จะสัมผัสได฾ถึงอากาศที่เย็นสบายโดยธรรมชาติ ซึ่งแตกต฽างจากตึกที่ก฽อสร฾าง ด฾วยปูนก฽ออิฐทั่วไป เพื่อให฾เกิดปุาที่ใกล฾เคียงธรรมชาติดังเดิมในพื้นที่กรุงเทพมหานครและการปลูกปุาเชิง นิเวศ เป็นการเพิ่มพื้นที่สีเขียวให฾กับคนเมือง เช฽น เมื่อมองจากมุมสูงจะพบว฽าอาคารกลมกลืนกับธรรมชาติ มีลักษณะเหมือนลําต฾นของต฾นไม฾ และหลังคาเป็นสวนเพื่อความกลมกลืนไปกับปุา นอกเหนือจากการ ออกแบบอาคาร ในกระบวนการก฽อสร฾างการคัดเลือกวัส ดุต฽างๆ มุ฽งเน฾นผลิตภัณฑแและวัส ดุที่คํานึ งถึง สิ่งแวดล฾อม ประหยัดพลังงานและเป็นเทคโนโลยีสีเขียว (Green Technology) เช฽น อิฐบล็อกประสานทํา


20

จากดิน ไม฾ไผ฽ รวมถึงเลือกใช฾วัสดุที่ก฽อเกิดมลพิษน฾อยและควบคุมมลพิษจากภายนอกที่จะเข฾าสู฽ อาคาร นิทรรศการ เช฽น ติดตั้งพรมดักฝุุนหน฾าประตูทางเข฾า และแผ฽นกรองอากาศประสิทธิภาพสูง เป็นต฾น ซึ่งใน อนาคตปุานี้จะเติบโตและสร฾างความอุดมสมบูรณแให฾กับพื้นที่เป็นรูปแบบการศึกษาและเรียนรู฾ปุ าในเมือง เชื่อมโยงและสร฾างความใกล฾ชิดระหว฽างคนกับปุา ให฾แก฽ประชาชน นิสิต นักศึกษา และนักเรียน ที่สนใจ (สถาบันปลูกปุา ปตท., 2558)

ภาพที่ 2 โครงการปุาในกรุง ที่มา : สถาบันปลูกปุา ปตท. (2558)

ภาพที่ 3 ทางเข฾าอาคารนิทรรศการ โครงการปุาในกรุง สือ่ การเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการเกษตรที่อยู่ภายในโครงการป่าในกรุง ปตท. มีดังนี้ 1. สื่อสิ่งพิมพ์ 1.1 นิทรรศการเมล็ดไม฾ (Seed Wall) เป็นแผ฽นเหล็กความรู฾ที่รวบรวมเมล็ดไม฾กว฽า 60 ชนิด ซึ่งเป็นส฽วนหนึ่งของชนิดไม฾ทั้งหมดที่ปลูกในโครงการปุาในกรุง เป็นการต฾อนรับเข฾าสู฽แหล฽ง เรียนรู฾ด฾วยเรื่องราวความรู฾ของเมล็ดพันธุแต฾นกําเนิดแห฽งปุาในกรุงบนแผ฽นเหล็กและเรซิ่นใส ที่มีการพิมพแข฾อมูลเกี่ยวกับเมล็ดพันธุแไม฾ เช฽น กลุ฽มเมล็ดไม฾วงศแยาง กลุ฽มเมล็ ดไม฾ยืนต฾นที่มี ดอกมีความสวยงามตลอดแนวผนังดินบดอัด (Rammed Earth) สําหรับผู฾ที่สนใจสามารถ แสกน QR quote เพื่อดูข฾อมูลเพิ่มเติมแบบออนไลนแได฾อีกด฾วย สื่อนี้สร฾างความแปลกใหม฽ ให฾ กับ ผู฾ ที่เข฾ าชม มีการออกแบบให฾ เข฾ากับ ผนังที่มีสี น้ํา ตาลเหมือ นกับสี ของต฾นไม฾ โดย สามารถพบกับสื่อชนิดนี้ได฾ที่บริเวณทางเข฾าโครงการปุาในกรุง


21

ภาพที่ 4 สื่อเรียนรู฾ระหว฽างทางเดิน 1.2 สื่ อ นิ ท รรศการซึ่ ง อยู฽ ภ ายในอาคาร มี บ อรแ ด นิ ท รรศการ เป็ น สื่ อ ที่ แ สดงถึ ง เรื่ อ งราว ความสัมพันธแของ ปุา น้ํา ดิน มนุษยแ ปุาไม฾เมืองไทยและระบบนิเวศในอดีตจนถึงปใจจุบัน องคแความรู฾ที่เกิดจากการผสมผสานในการปลูกปุาที่นํามาใช฾ในพื้นที่โครงการปุาในกรุง บอกเล฽าเรื่องราวตั้งแต฽ ปตท. รวมพลังปลูกปุา 1 ล฾านไร฽ สู฽พลังใจสร฾างปุาในกรุง และ นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และโซน แสดงผลกระทบต฽อสิ่งแวดล฾อมที่เกิดขึ้นในกรุงเทพฯ สร฾างความตระหนักความสําคัญของ ปุาว฽าทําไมเราต฾องสร฾างปุาในกรุง

ภาพที่ 5 สื่อนิทรรศการ ที่มา : ประสิทธิ์ สวยแสง (2559) 1.3 สื่อเรียนรู฾กลางแจ฾ง ปูายเรียนรู฾สังคมพืชต฽างๆ พร฾อมเพลิดเพลินไปกับธรรมชาติ ให฾ความรู฾ เกี่ ย วกั บ สั ง คมพื ช ประเภทต฽ างๆ สื่ อ นี้ จะอยู฽ร ะหว฽า งทางเดิ น ชมเรื อนยอด (Skywalk) และความหลากหลายทางชีวภาพ เช฽น พืชพันธุแไม฾ และพันธุแนกชนิดต฽างๆ ที่เราไม฽ค฽อยได฾มี โอกาสได฾สั มผั ส จากในเมืองที่มีแต฽ตึกอาคารสู ง โดยสิ่ งมีชีวิตเหล฽ านี้ จะพบได฾ที่บริเวณ โครงการปุาในกรุง


22

ภาพที่ 6 สื่อเรียนรู฾กลางแจ฾ง ที่มา : ประสิทธิ์ สวยแสง (2559) 2. สื่อเทคโนโลยี 2.1 เทคโนโลยีจอสัมผัส จอโทรทัศนแต฽างๆ ภายในอาคารนิทรรศการเกี่ยวกับ สภาพปุาบางกอก สังคมพืชที่เคยมีอยู฽อย฽างอุดมสมบูรณแในอดีต โดยจอเหล฽านี้สามารถใช฾นิ้วสัมผัสเลือกหัวข฾อ เรื่องที่ต฾องการทราบได฾ ทําให฾ผู฾ที่เข฾าชมได฾มีส฽วนร฽วมในนิทรรศการ และเรื่องราวบางกอก ในอดีตผ฽านคําบอกเล฽าของสองยายหลานบนจอโทรทัศนแที่เสมือนว฽ายายกับหลานมานั่งเล฽า ให฾ฟใงจริงๆ

ภาพที่ 7 สื่อเทคโนโลยีในโครงการปุาในกรุง 2.2 ห฾องฉายภาพยนตรแขนาดเล็ก (Mini Theatre) ประกอบไปด฾วย แสง สี เสียง จึงเป็นสื่อที่ เร฾าใจชวนให฾สนใจโดยแสดงภาพยนตรแสั้น “คน.ปุา.เมือง เกื้อกูลพึ่งพากันตลอดไป” มี ระยะเวลา การฉาย 7-10 นาทีเป็นการสร฾างแรงจูงใจและปลูกจิตสํานึก สอนให฾รักปุา รัก ต฾นไม฾ แม฾ว฽าเราจะอยู฽ในเมือง เราก็ควรหาเวลาว฽างไปสถานที่ต฽างๆที่มีต฾นไม฾ เพื่อไปหา อากาศบริสุทธิ์ให฾กับร฽างกาย และเพิ่มจํานวนอากาศบริสุทธิ์โดยการปลูกต฾นไม฾เพื่อให฾ ลูกหลานได฾เห็นต฽อไป


23

ภาพที่ 8 สื่อภาพยนตรแโครงการปุาในกรุง ที่มา : ประสิทธิ์ สวยแสง (2559) 2.3 กล฾อง Binocular เป็นกล฾องส฽องทางไกลที่ทําให฾สามารถชมวิวทิวทัศนแ ส฽องให฾เห็นถึง ระบบนิเวศ พื้นที่ปุาในเขตเมืองโดยรอบได฾ชัดเจนขึ้น และเห็นภาพในจินตนาการของปุา ในกรุงที่ปุาเติบใหญ฽งดงามในอนาคต โดยกล฾องนี้จะอยู฽บริเวณหอชมปุา (Observation Tower)

ภาพที่ 9 กล฾อง Binocular ที่มา : ศิริรัตนแ มีมงคล (2559) 3. สื่อบุคคล โครงการปุาในกรุงได฾จัดให฾มีเจ฾าหน฾าที่บรรยายแนะนําสถานที่และกิจกรรมที่จัดขึ้น ทั้งในและนอกอาคารนิทรรศการ โดยมีการจัดนําชมวันละ 4 รอบ ได฾แก฽ รอบเวลา 9.00 น.รอบ เวลา 10.30 น. รอบเวลา 13.00 น. และรอบเวลา 14.30 น. ใช฾ระยะเวลาในการนําชมรอบละ ประมาณ 90 นาที


24

ภาพที่ 10 วิทยากรของโครงการปุาในกรุง ที่มา : ศิริรัตนแ มีมงคล (2559) 4. สื่อออนไลน์ 4.1 โครงการปุาในกรุงมีเว็บไซตแ (website) ไว฾สําหรับเผยแพร฽ข฾อมูลต฽างๆ อาทิเช฽น ความรู฾ ข฾อมูลพันธุแไม฾ เรื่องเล฽าจากปุา ข฾อมูลเกี่ยวกับศูนยแการเรียนรู฾และโครงการรักษาปุาต฽างๆ ใ น เ ค รื อ ข อ ง ป ต ท . แ ล ะ ข฽ า ว ป ร ะ ช า สั ม พั น ธแ ต฽ า ง ๆ เ ป็ น ต฾ น โ ด ย อ ยู฽ ใ น http://www.pttreforestation.com จะเห็ นได฾ว฽ าสื่ อออนไลนแนี้มีประโยชนแมาก ที่ สามารถให฾ทั้งข฾อมูลตัวหนังสือ ภาพ และเสียง ครบถ฾วน โครงการจึงใช฾สื่อนี้เพื่อให฾ข฾อมูล เพิ่มเติมและเพื่อเพิ่มความเข฾าใจให฾กับผู฾ที่ต฾องการข฾อมูลเกี่ยวกับปุาหรือโครงการต฽างๆ ของปตท.

ภาพที่ 11 เว็บไซตแโครงการปุาในกรุง 4.2 วีดิทัศนแแนะนําโครงการปุาในกรุงในยูทูบ (youtube) เป็นเวลา 5.29 นาที โดยพิมพแคําว฽า โครงการปุาในกรุง https://www.youtube.com/watch?v=dsa24Ap เป็นการเล฽าที่มา ของโครงการและเชิญ ชวนให฾ ทุ กคนเข฾ ามาเยี่ย มชมโครงการที่ มีค วามใกล฾ เ คีย งกั บปุ า ธรรมชาติมากที่สุ ด และนําความรู฾ที่ไ ด฾ไปปลู กปุาเพื่อโลกของเรา โดยในช฽ว งท฾าย ดร.


25

ไพรินทรแ ชูโชติถาวร ประธานเจ฾าหน฾าที่บริหาร และกรรมการผู฾จัดการใหญ฽บริษัท ปตท. จํากัด มหาชนกล฽าวว฽า “เป็นหน฾าที่ของคนไทยทุกคนที่จะมาช฽วยกันปลูกปุาแบบนี้ และ เก็บเอาไว฾ให฾ลูกหลานคนไทยได฾ชื่นชมก฽อนที่มันจะสูญพันธุแไปหมด”

ภาพที่ 12 วีดิทัศนแแนะนําโครงการปุาในกรุง ปตท. 4.3 เพจ (Page) ใน www.facebook.com โดยใช฾ ชื่ อ ว฽ า โครงการปุ า ในกรุ ง ปตท. @metroforest มีคนติดตามถึง 7,432 คน ประกอบไปด฾วยเกร็ดความรู฾ต฽างๆ เช฽น ความรู฾ เกี่ยวกับนกที่อยู฽บริเวณโครงการปุาในกรุง กิจกรรมประจําเดือนต฽างๆ ที่โครงการได฾จัดขึ้น รูปภาพบรรยากาศในแต฽ละวันของโครงการ อัลบั้มภาพที่นักเรียนชั้นมัธยมตอนต฾นและ ตอนปลายจากโรงเรียนต฽างๆ ได฾เข฾ามาทัศนศึกษาที่โครงการฯ การแสดงความคิดเห็นจาก คนที่เคยไปโครงการปุาในกรุงมาแล฾ว และการอัพเดท ข฾อมูลต฽างๆ เพื่อให฾คนที่กดติดตาม ได฾ ทราบข฽า วสารใหม฽ๆ โดยสื่ อ นี้ทํ าให฾ เ ป็น ที่ รู฾ จัก ได฾ อย฽ างรวดเร็ว เพราะการเช็ค อิน ที่ โครงการปุาในกรุง จากหลายๆคนและภาพที่สวยงามดูร฽มรื่น และเย็นสบาย จึงทําให฾คนที่ เห็นภาพที่แชรแในเฟซบุ฿ก (facebook) เกิดความต฾องการไปถ฽ายรูปตามมุมต฽างๆ ที่สวยงาม ของโครงการปุาในกรุงบ฾าง

ภาพที่ 13 Facebook โครงการปุาในกรุง


26

5. สื่อโฆษณา โดยโครงการปุาในกรุงมีภาพยนตรแโฆษณาชุดปุาในกรุง มี วัตถุประสงคแเพื่อแสดงให฾ เห็นถึงความตั้งใจของกลุ฽ม ปตท. ที่อยากมีส฽วนช฽วยในการสร฾างพื้นที่สีเขียวให฾ เพิ่มมากขึ้นใน เมืองกรุง เพื่อช฽ว ยลดมลพิษทางอากาศ และเป็นแหล฽งการเรียนรู฾ปุานิเวศให฾กับคนไทย ผ฽าน โครงการปุาในกรุงโดยมีแนวคิดมาจากพื้นที่สีเขียวหรือ “ปุา” ที่ลดจํานวนลงและกําลังจะหายไป จนทําให฾เยาวชนรุ฽นหลังอาจไม฽มีโอกาสได฾เห็นหรือสัมผัสปุาของจริง ทางสถาบันปลูกปุา ปตท. จึง ได฾จัดทําโครงการปุาในกรุง ที่ถนนสุขาภิบาล 2

ภาพที่ 14 โฆษณาโครงการปุาในกรุง บทสรุป โครงการปุาในกรุงเป็นโครงการที่ส฽งเสริมการเรียนรู฾ทางด฾านการเกษตร ที่มีสื่อเรียนรู฾การเกษตร โดยเปิดโอกาสให฾ผู฾เข฾าชมได฾มีส฽วนร฽วมในสื่อต฽างๆ หลากหลายรูปแบบ ได฾แก฽ สื่อนิทรรศการที่มีทั้ง รูปภาพและเสียง สื่อสิ่งพิมพแที่มีทั้งภาพและคําอธิบายและสื่อ เทคโนโลยีที่สัมผัสได฾ สื่อการเรียนรู฾ ต฽างๆ เหล฽านี้ จะทําให฾ผู฾ชมสามารถจดจําเนื้อหาความรู฾ได฾ดี นําความรู฾ไปใช฾ให฾เกิด ประโยชนแ สู ง สุ ด โดยสามารถนํ า ไปถ฽ า ยทอดและแลกเปลี่ ย นความรู฾ ใ ห฾ กั บ คนอื่ น ๆได฾ และด฾ ว ย บรรยากาศที่เต็มไปด฾วยธรรมชาติของปุาไม฾ ของโครงการปุาในกรุง ที่ จะทําให฾เกิดการ เปลี่ยนแปลงพฤติกรรม รักในธรรมชาติสีเขียวมากขึ้น และมีความตระหนัก ในการปลูกปุา ก฽อนที่ต฾นไม฾ปุาไม฾จะสูญพันธุแไม฽เหลือโอกาสให฾เยาวชนรุ฽นหลังได฾เห็นอีกต฽อไป


27

เอกสารอ้างอิง บุญธรรม จิตตแอนันตแ. 2540. ส่งเสริมการเกษตร. (พิมพแครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : สํานักพิมพแ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตรแ. ประสิทธิ์ สวยแสง. 2559. ป่าในกรุง [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.tatcontactcenter.com/blog_details.php?txtNo=TURBd01EQXdNREF6 TmpjPQ==&pageP=TVE9PQ [20 กันยายน 2559]. ศิริกาญจนแ ยิ้มประยัติ. 2554. “ปใจจุบันคนไทย บริโภคสื่ออย฽างไร”. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์. 1(2) : 35-46. ศิริรัตนแ มีมงคล. 2559. กล้อง Binocular [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://pantip.com/topic/34985612 [25 กันยายน 2559]. สถาบันปลูกปุา ปตท. 2558. โครงการป่าในกรุง [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=dsa24ApPuBM [24 กันยายน 2559]. สถาบันปลูกปุา ปตท. 2558. โครงการป่าในกรุง ปตท. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.pttreforestation.com [15 กันยายน 2559]. Mediathailand. 2555. สือ่ การเรียนรู้ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://mediathailand.blogspot.com/2012/06/blog-post.html [20 กันยายน 2559]. Metroforest. 2558. โครงการป่าในกรุง ปตท. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.facebook.com/metroforest/ [24 กันยายน 2559]. Rivermool. 2549. ส่งเสริมการเกษตร [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://rivermool.exteen.com/20061027/entry-1 [23 กันยายน 2559]. Thy Jey. 2558. SMCR [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://thyjey.blogspot.com/ [22 กันยายน 2559].


28

การสื่อสารของแหล่งเรียนรู้ทางการเกษตร : กรณีศึกษา Secret Space จิรภิญญา ทิฆัมพรศานตแ 56040657

บทนา การสื่อสารเป็น สิ่ งที่ถือว฽ามีบ ทบาทสําคัญอย฽างมากในการดํารงชีวิตตั้งแต฽อดีตจนถึงปใจจุบัน โดยแหล฽งเรียนรู฾เป็นการสื่อสารอีกรูปแบบหนึ่งที่ก฽อเกิดการเรียนรู฾ด฾วยตัวเองจากการปฎิบัติจริงและสิ่ง ต฽างๆรอบตัว Secret Space เป็นแหล฽งเรียนรู฾ทางการเกษตรยุ คใหม฽ที่ไม฽เพียงแต฽ให฾ความรู฾ด฾านการเกษตร เท฽านั้น แต฽ Secret Space ยังมีมุมต฽างๆที่ทําให฾ผู฾รู฾ได฾มากกว฽าความรู฾นั่นคือ ความสุขในการดื่มด่ํากาแฟ สูตรเฉพาะของ Secret Space Café เป็นคาเฟุเล็กๆ กับบรรยากาศธรรมชาติอันร฽มรื่น ซูเปอรแมารแเก็ต ต฾นไม฾ให฾ได฾เลือกซื้อต฾นไม฾กลับบ฾าน และยังเป็นที่ให฾นักท฽องเที่ยวได฾ถ฽ายรูปชมบรรยากาศที่สวยงามอีกด฾วย ซึ่ง Secret Space จะเป็นแหล฽งเรียนรู฾ที่นิยมหรือไม฽นั้น การสื่อสารมีส฽วนสําคัญในการถ฽ายทอดเรื่องราว ต฽างๆ ผ฽านช฽องทางการสื่อสารที่หลากหลายที่จะช฽วยในการตัดสินใจของผู฾ที่ให฾ความสนใจในการมาเที่ยวที่ Secret Space

การสื่อสาร ชีวิตคนเราต฾องมีการเรียนรู฾ที่จะอยู฽ร฽วมกัน ต฾องมีปฏิสัมพันธแที่ดีต฽อกันหากไม฽ให฾ความสําคัญกับสิ่ง นี้ ก็อาจอยู฽ ร฽วมกันได฾ อย฽างยากลํ าบาก ซึ่งการสร฾างความสัมพันธแอันดีนั้นต฾องอาศัยการสื่อสารในการ ถ฽ายทอดความรู฾สึกนึกคิดของผู฾ส฽งสารไปยังผู฾รับสารให฾เกิดความเข฾าใจที่ตรงกัน การสื่อสารอยู฽คู฽���ับสังคม มนุษยแตลอดมาตั้งแต฽อดีตจนถึงปใจจุบัน โดยการสื่อสารได฾มีนักวิชาการให฾ความหมายไว฾หลากหลายแง฽มุม อริสโตเติล (Aristotle อ฾างถึงใน สมหวัง อินทรแไชย และคณะ, 2553) นักวาทวิทยาได฾ให฾ความหมายของ การศึกษาวิชาวาทศิลป฼(Rhetoric) หรือการสื่อสารว฽า คือการแสวงหาวิธีการชักจูงใจที่มีอยู฽ทุกรูปแบบ เอ็ดเวิรแด สะเพียรแ (Edward Sapir อ฾างถึงใน สมหวัง อินทรแไชย และคณะ, 2553) ได฾กล฽าวว฽า การสื่อสารคือ การตีความหมายโดยสัญชาตญาณต฽อท฽าทางที่แสดงเป็นสัญลักษณแโดยไม฽รู฾ตัวต฽อความคิด และต฽อพฤติกรรมของวัฒนธรรมของบุคคล


29

วิลเบอรแ ชแรมมแ (Wilbur อ฾างถึงใน สมหวัง อินทรแไชย และคณะ, 2553) กล฽าวถึงการสื่อสารคือ การมีความเข฾าใจร฽วมกัน ต฽อเครื่องหมายที่แสดงข฽าวสาร จากความหมายต฽างๆ ข฾างต฾นจะเห็นได฾ว฽ามีผู฾ให฾ความหมายของการสื่อสาร แตกต฽างกันไปขึ้นอยู฽ กับสถานการณแหรือวัตถุประสงคแของการสื่อสาร ดังนั้นอาจสรุปได฾ว฽าการสื่อสารคือการส฽งสารของผู฾ส฽งสาร ทั้งที่เป็ นของเท็จ จริ งและข฾อคิ ด เห็ น ไปยัง ผู฾ รับสาร โดยผ฽ า นช฽องทางต฽ างๆ แตกต฽ างกัน ไปเพื่ อบรรลุ วัตถุประสงคแ ของการสื่อสาร อันก฽อให฾เกิดการดํารงชีวิตอยู฽ร฽วมกันในสังคมด฾วยความเข฾าใจที่ตรงกัน

องค์ประกอบของการสื่อสาร ทฤษฎี SMCR ของเดวิด เค. เบอรแโล (David K.Berlo) ได฾วิเคราะหแองคแประกอบของการสื่อสาร ต฾องประกอบไปด฾วยองคแประกอบที่สําคัญ 4 องคแประกอบ คือ 1.ผู฾ส฽งสาร(Source) คือ บุคคลหรือกลุ฽มคนหนึ่งที่ต฾องการส฽งสารผ฽านช฽องทางหนึ่งไปยังผู฾รับสาร โดย

เกิดจากความตั้งใจหรือไม฽ก็ได฾ ผู฾ส฽งสารเรียกอีกอย฽างว฽า ผู฾เข฾ารหัส (encoder) รับผิดชอบส฽งสาร

ไปยังผู฾รับสาร โดยจะส฽งเป็นภาษา ท฽าทาง หรือสัญลักษณแก็ได฾ 2.สาร(Message) คือ ข฾อมูล ต฽างๆที่ผู฾ ส฽ งสารต฾องการจะสื่ อสารกับผู฾ รับสารให฾ มีความเข฾าใจที่ ตรงกัน

หรือเรียกอีกอย฽างว฽า รหัส (code) เมื่อผู฾รับสารได฾รับสารแล฾วสามารถถอดความหมายของผู฾ส฽ง

สารได฾สารสามารถแบ฽งได฾เป็น 2 ประเภท คือ วัจนภาษา เช฽น ภาษาพูด ภาษาเขียน และอวัจนภาษา เช฽น สัญลักษณแ ท฽าทาง 3.ช฽องทางการสื่ อสาร(Channel) เปรียบเสมือนพาหนะระหว฽างผู฾ส฽งสารกับผู฾รับสารหรือเป็น ตัวกลางที่จะนําสารจากผู฾ส฽งสารไปยังผู฾รับสาร โดยอาศัยประสาทสัมผัสทั้ง 5 คือ ตา หู จมูก ปาก และ การสัมผัส 4.ผู฾รับสาร(Receiver) เรียกอีกอย฽างว฽า ผู฾ถอดรหัส (decoder) คือผู฾รับสารจากบุคคลหรือกลุ฽ม คนหนึ่งที่ต฾องตีความถอดรหัสให฾เกิดความเข฾าใจตามที่ผู฾ส฽งสารต฾องการและมีปฏิกิริยาสนองกลับต฽อผู฾ส฽ง สาร (feedback)

S (Source)

M (Message)

C (Channel) feedback

R (Receiver)


30

ภาพที่ 1 แผนภาพ SMCR Model จากภาพจะเห็นว฽าองคแประกอบของการสื่อสารทั้ง 4 องคแประกอบมีความสัมพันธแกัน เมื่อผู฾ส฽งสาร ได฾ทําการส฽งสาร ผ฽านช฽องทางการสื่อสารไปยังผู฾รับสาร และผู฾รับสารตอบสนองกลับตามที่ผู฾ส฽งสารต฾องการ ถือว฽า

การสื่อสารนั้นประสบความสําเร็จ แต฽หากไม฽เป็นไปตามที่ ผู฾ส฽งสารต฾องการก็จะถือว฽าการ

สื่อสารนั้นไม฽ประสบความสําเร็จ

ทฤษฎีการสื่อสารสองขั้นตอน (Two-step flow) ทฤษฎี Two-step flow มาจากผลการวิจัยเรื่องการสื่อสารมวลชนในการรณรงคแหาเสียงเลือกตั้ง ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ของลาชารแเฟลดแและคณะ ซึ่งจากผลการวิจัยสามารถสรุปทฤษฎี Two-step flow ได฾ว฽าในการสื่อสารความคิดต฽างๆ มักไหลผ฽านจากวิทยุกระจายเสียงหรือสิ่งพิมพแไปยังผู฾นําทาง ความคิดหรือส฽งต฽อไปยังกลุ฽มประชากรที่มีความกระตือรือร฾นน฾อยกว฽า ซึ่งเป็นการสื่อสารโดยผ฽านขั้นตอน 2 ขั้นตอนคือ ข฽าวสารจากผู฾ ส฽งสารที่จะส฽งไปยังบุคคลกลุ฽มหนึ่งในขั้นตอนแรก ซึ่งเป็นผู฾นําทางความคิด และทําหน฾ าที่เป็ น ตัว กลางระหว฽า งผู฾ ส฽ งสารกับผู฾ รับสารกลุ฽ มต฽อไป เนื่องจากสามารถเปิดรับข฾อมูล ได฾ มากกว฽า โดยกลุ฽มคนที่เป็นผู฾นําทางความคิดก็จะส฽งข฽าวสารไปยังคนอีกกลุ฽มหนึ่งในขั้นที่ 2 จุดเด฽ นของ ทฤษฎีนี้คือ มนุษยแไม฽ได฾อยู฽โดดเดี่ยวในสังคมแต฽มีการติดต฽อสื่อสาร ปฏิสัมพันธแกันระหว฽างบุคคลต฽างๆ อัน ก฽อให฾เกิดเครือข฽าย

ภาพที่ 2 Two-step flow Modle


31

แหล่งเรียนรู้ แหล฽งเรียนรู฾เป็นสถานที่ในจัดการเรียนการสอนนอกห฾องเรียน ที่ทําให฾ผู฾เรียนสามารถเรียนรู฾ด฾วย ตนเอง เรียนรู฾ร฽วมกัน เรียนรู฾จากธรรมชาติ เรียนรู฾จากการปฏิบัติจริง และเรียนรู฾แบบบูรณาการ ซึ่ งจะ สนับสนุนและส฽งเสริมให฾ผู฾เรียนมีความรู฾และนําไปพัฒนาตนเองได฾ โดยกระทรวงศึกษาธิการ (2544 อ฾างถึง ใน ไพโรจนแ คะเชนทรแ, มปป.) ได฾ให฾ความหมายของแหล฽งเรียนรู฾ไว฾ว฽า หมายถึง สื่อที่อยู฽รอบตัวเราที่ผู฾เรียน และผู฾สอนสามารถ ใช฾ศึกษาค฾นคว฾า หาความรู฾ด฾วยตนเอง เช฽น สื่อธรรมชาติ สื่อสิ่งพิมพแ สื่อเทคโนโลยี และเครือข฽ายการเรีย นรู฾ที่มีอยู฽ ในท฾องถิ่น ชุมชน และแหล฽งอื่ นๆ นอกจากนี้สํานักงานเลขาธิการสภา การศึกษา (2547 อ฾างถึงใน ไพโรจนแ คะเชนทรแ, มปป.) ยังได฾ให฾ความหมายของแหล฽งเรียนรู฾หรือแหล฽ง วิทยาการว฽าหมายถึง บุคคล สถานที่ ธรรมชาติ หน฽วยงานองคแการ สถานประกอบการ ชุมชน และอื่นๆ ที่ มีทั้งในห฾องเรียน นอกห฾องเรียน ทั้งที่เป็นธรรมชาติ และมนุษยแสร฾างขึ้น ซึ่งจะเป็นแหล฽งเรียนรู฾ให฾แก฽ ผู฾เรียน ผู฾สอน ผู฾สนใจสามารถศึกษาค฾นคว฾าหาความรู฾ได฾ ดังนั้นจึงอาจสรุปได฾ว฽าแหล฽งเรียนรู฾ หมายถึงสิ่งที่อยู฽รอบๆ ตัวเรา ไม฽ว฽า จะเป็นสิ่งมีชีวิตหรือไม฽มี ชีวิตทั้งที่เป็นธรรมชาติและสิ่งที่มนุษยแสร฾างขึ้นเพื่อให฾เกิดประสบการณแในการเรียนรู฾ หรือใช฾ศึกษาหา ความรู฾ได฾ด฾วยตนเอง สําหรับคนทุกเพศทุกวัยที่สนใจเรียนรู฾ แหล฽งเรียนรู฾ทางการเกษตรจึงเป็นสถานที่ ศึกษาเรียนรู฾แนวทางการทําการเกษตร เพื่อให฾เกิดประสบการณแและประโยชนแสู งสุดแก฽ผู฾ที่สนใจ โดย ศึกษาหาความรู฾ด฾วยตนเองและได฾ทดลองทําการเกษตรในรูปแบบต฽างๆ

แหล่งเรียนรู้ Secret Space จุดเริ่มต฾นของ Secret Space เกิดจากคุณรุ฽งโรจนแ เขียวมีส฽วน เจ฾าของสวนไม฾ใบ "รุ฽งณิภาการแ เด฾น" เริ่มทํากิจการเกี่ยวกับไม฾ประดับ ในปี พ.ศ. 2508 เป็นผู฾ บุกเบิกขยายพันธุแไม฾ตัดใบเพื่อทําตลาดไม฾ ประดับและตกแต฽ง โดยเริ่มจากการขยายพันธุแและบุกเบิกทําตลาดเอง คุณรุ฽งโรจนแเคยประสบกับช฽วงเวลา ที่ประสบความสําเร็จสูงสุด และช฽วงเวลาที่ต฾องประสบปใญหามากมาย อันเนื่องมาจากภัยธรรมชาติและ ภาวะเศรษฐกิจ สู฾ จนผ฽านพ฾นปใ ญหาอุปสรรคต฽างๆ มาได฾เนื่องจากความสามารถในการบริหารจัดการ จนกระทั่งเป็นผู฾ส฽งออกไม฾ใบรายใหญ฽ของไทยในปใจจุบัน


32

Secret Space มีที่ตั้งอยู฽ที่ 164 ม.2 ต.บ฾านสิงหแ อ.โพธาราม จ.ราชบุรี เริ่มต฾นจากพื้นที่ 18 ไร฽ ในปี พ.ศ. 2535 จุดเริ่มต฾นของวันนั้นจนกระทั่งถึงวันนี้ Secret Space สามารถขยายพื้นที่ไป เกือบ 500 ไร฽ จุดเด฽นของ Secret Space คือเขาวงกตอันลึกลับที่จะนําผู฾ที่สนใจเรียนรู฾เข฾าสู฽พื้นที่แห฽งความลับโดย แบ฽งออกเป็น 3 โซน ได฾แก฽ โซน Secret Space Café ร฾านคาเฟุ ในบรรยากาศกลางสวนอันร฽ม รื่นให฾ได฾ ดื่มด่ํารสชาติกาแฟ

กลมกล฽อมสูตรพิเศษ พร฾อมทั้งอาหารอร฽อยอีกมากมาย เช฽น สเต็ก สปาเกตตี้ และ

สลั ดสํ าหรั บ คนที่รั กสุ ขภาพ โดยอาหารเหล฽ านี้ได฾ผ ลิ ตมาจากผั กในฟารแมไฮโดรโปนิกสแ ของ Secret Space โซนที่2 ได฾เริ่มเข฾าสู฽โซนแหล฽งเรียนรู฾เป็นแหล฽งข฾อมูล ด฾านการเกษตร การเพาะปลูก และขยายพันธุแ ไม฾ใบ คุณรุ฽งโรจนแได฾แบ฽งปในความรู฾ให฾แก฽ผู฾ที่สนใจ ใฝุรู฾ใฝุเรียนได฾ศึกษาจากโรงเพาะปลูกจริง นอกจาก แหล฽ งเรี ย นรู฾ สํ าหรั บ ผู฾ ที่ส นใจเรื่ อ งการเพาะปลู กแล฾ ว ในโซนที่3 ยัง มี ซูเปอรแ มารแ เก็ ตต฾น ไม฾ ที่มีต฾ น ไม฾ หลากหลายพันธุแที่ผ฽านการคัดสรรมาเป็นอย฽างดีให฾เลือกซื้อกันอย฽างจุใจไว฾เป็นของฝากของที่ระลึกสําหรับ คนที่มาเที่ยวอีกด฾วย

ภาพที่ 3 เขาวงกต

ภาพที่ 4 Secret Space café

ภาพที่ 5 แหล฽งเรียนรู฾

ภาพที่ 6 ซูเปอรแมารแเก็ตต฾นไม฾

ที่มา : http://secretspacethai.com (2559)


33

การสื่อสารของแหล่งเรียนรู้ทางการเกษตร Secret Space การสื่อสารของแหล฽งเรียนรู฾ทางการเกษตร Secret Space สามารถนําลักษณะ การสื่อสารแบบ Two-step flow มาประยุกตแใช฾เพื่อการวิเคราะหแการสื่อสารของแหล฽งเรียนรู฾ Secret Space ได฾ดังนี้ การ สื่อสารแบบ Two-step flow ในขั้นแรกจะเป็นการสื่อสารจากแหล฽งเรียนรู฾ Secret Space ไปสู฽กลุ฽ม นักท฽องเที่ยวที่มีองคแประกอบของการสื่อสารตาม SMCR Model ดังนี้ ผู฾ส฽งสาร(Source) ผู฾ส฽งสารในที่นี้คือแหล฽งเรียนรู฾ Secret Space ซึ่งก็คือเจ฾าหน฾าที่ วิทยากร หรือ บุคลากรภายใน Secret Space ที่ต฾องการจะส฽งสารไปยังผู฾รับสารให฾รู฾จักและเกิดความสนใจกับแหล฽ง เรียนรู฾และผู฾ที่สนใจต฾องการหาความรู฾เพิ่มเติมจากแหล฽งเรียนรู฾ สาร(Message) เนื้อหาสารของ Secret Space สามารถแบ฽งออกได฾เป็น 2 ส฽วนตามประเภทของ สื่อ กลุ฽มแรกเป็นเนื้อหาภายในเว็บไซตแจะประกอบไปด฾วยประวัติความเป็นมาของ Secret Space การ แนะนําโซนต฽างๆใน Secret Space ที่ประกอบไปด฾วย 3 โซน ได฾แก฽ โซนที่1 โซน Secret Space Cafe' โซนที่2 โซนแหล฽งเรียนรู฾ และโซนที่3 โซนซูเปอรแมารแเก็ตต฾นไม฾ วัน-เวลาเปิดปิด เส฾นทางการเดินทาง และ ช฽องทางติดต฽อและกลุ฽มที่ 2 เนื้อหาภายใน Facebook ยังมีภาพบรรยากาศภายใน Secret Space อาหาร และพันธุแต฾นไม฾ต฽างๆ โดยในช฽องทางนี้ผู฾ที่มีข฾อสงสัยสามารถสอบถามผ฽าน inbox ได฾อีกด฾วย ช฽องทางการสื่อสาร(Channel) ช฽องทางในการสื่อสารของ Secret Space มี 2 ช฽องทางคือ เว็บไซตแ http://secretspacethai.com/ และFacebook ดินแดนแห฽งความลับ Secret Space ราชบุรี

ภาพที่ 7 Secret Space ที่มา : http://secretspacethai.com (2559)


34

ภาพที่ 8 Facebook ดินแดนแห฽งความลับ Secret Space ราชบุรี ที่มา : https://www.facebook.com (2559) ผู฾รับสาร(Receiver) สามารถแบ฽งได฾เป็น 2 กลุ฽ม คือ กลุ฽มแรกเป็นผู฾นําทางความคิด ที่มีอิทธิพล หรือเป็นที่ยอมรับจากผู฾คนจํานวนมาก เช฽น นักเขียนบล็อกด฾านการท฽องเที่ยว ทําให฾ผู฾คนเกิดความสนใจ และคล฾อยตาม และกลุ฽มที่สองเป็นนักท฽องเที่ยวหรือบุคลลทั่วไปที่สนใจ และอีกขั้นตอนหนึ่งเป็นรูปแบบการสื่อสารจากผู฾รับสารเดิมที่เป็นผู฾นําทางความคิดได฾กลายเป็นผู฾ ส฽งสารไปสู฽ผู฾รับสารอีกกลุ฽มหนึ่งที่สนใจและกําลังตัดสินใจที่จะมาเที่ยวชมที่ Secret Space ซึ่งหาก วิเคราะหแตามองคแประกอบของการสื่อสารหรือ SMCR Model ก็จะมีลักษณะการสื่อสารที่เปลี่ยนแปลงไป จากเดิม ดังนี้ ผู฾ส฽งสาร(Source) ผู฾ส฽งสารในรูปแบบนี้คือผู฾ที่เคยไปสัมผัสกับธรรมชาติภายใน Secret Space นักท฽องเที่ยว เจ฾าของบล็อกหรือเพจต฽างๆ ที่ต฾องการส฽งต฽อความประทับใจไปยังบุคคลทั่วไป ผู฾ส฽งสารจะ เป็น

ผู฾นําทางความคิดเพื่อกระตุ฾นหรือโน฾มน฾าวใจให฾ผู฾รับสารเกิดความสนใจ สาร(Message) เนื้อหาที่ผู฾ส฽งสารหรือนักท฽องเที่ยวที่ต฾องการจะเล฽าหรือรีวิวถึงความประทับใจ

ต฽างๆ และสิ่งที่ได฾จากการมาเที่ยวที่ Secret Space ในส฽วนนี้อาจจะมีปฏิกิริยาสนองกลับที่ดีหรือไม฽ก็ตาม ขึ้นอยู฽กับการเล฽าเรื่องของผู฾ส฽งสารว฽ามีความน฽าสนใจเพียงใด เพื่อเป็นข฾อมูลในการตั ดสินใจของผู฾ที่สนใจ กลุ฽มใหม฽ต฽อไป


35

ช฽องทางการสื่อสาร(Channel) ช฽องทางที่ผู฾ส฽งสารเลือกส฽งสารไปยังผู฾รับสาร อาทิเช฽น เว็ปไซตแพัน ทิป, เว็ปไซตแชิวไปไหน, เว็ปไซตแวงใน, เว็ปไซตแเที่ยวราชบุรี, Facebookส฽วนตัวหรือการเช็คอิน ของผู฾มี ประสบการณแท฽องเที่ยวที่ Secret Space

ภาพที่ 9 พันทิป ที่มา : http://pantip.com (2559)

ภาพที่ 11 เที่ยวราชบุรี ที่มา : http://www.เที่ยวราชบุรี.com (2559)

ภาพที่ 10 ชิลไปไหน ที่มา : http://www.chillpainai.com (2559)

ภาพที่ 12 Facebook ที่มา : https://www.facebook.com (2559)

ผู฾รับสาร(Receiver) นักท฽องเที่ยวหรือบุคคลทั่วไปที่ให฾ความสนใจ และต฾องการหาที่พักผ฽อน สบายๆ

ในวันหยุ ดได฾อ฽านรีวิว ความประทับใจและเรื่องราวต฽างๆของผู฾ นําทางความคิด แล฾ว เกิด

ความรู฾สึกอยากไป หรือบุคคลที่ต฾องการหาข฾อมูลเพิ่มเติมเพื่อประกอบการตัดสินใจ


36

ภาพที่ 13 แผนภาพ Two-step flow ของแหล฽งเรียนรู฾ Secret Space

สรุป การสื่อสารมีอิทธิพลมากในการส฽งเสริมและสนับสนุนต฽อการตัดสินใจของผู฾ที่ ให฾ความสนใจใน การเรียนรู฾ด฾านการเกษตรจากแหล฽งเรียนรู฾ Secret Space สามารถนําการสื่อสารแบบ Two-step flow มาประยุกตแใช฾ในการสื่อสารของ Secret Space เพื่อโน฾มน฾าวใจและกระจายไปยัง ผู฾รับสารได฾อย฽างทั่วถึง Secret Space ต฾องให฾ความประทับใจแก฽ผู฾รับสารในขั้นตอนแรก ซึ่งเป็นผู฾นําทางความคิดในการถ฽ายทอด ความรู฾ ความประทับใจ

จาก Secret Space ไปยังผู฾รับสารกลุ฽มใหม฽ ซึ่งมีผลต฽อการตัด สินใจมาเที่ยว

ที่ Secret Space เป็นอย฽างมาก ทั้งนี้เมื่อผู฾รับสารในขั้นตอนแรกได฾รับความประทับใจจาก Secret Space เป็นจํานวนมาก และนํามารีวิวให฾กับผู฾ที่สนใจ ทําให฾ Secret Space เป็นแหล฽งเรียนรู฾ทางการ เกษตรที่กําลังเป็นที่นิยมในขณะนี้


37

อ้างอิง จุฬาวิทยานุกรม. 2554. การสื่อสาร (Communication). [Online] เข฾าถึงได฾จาก : http://www.chulapedia.chula.ac.th [19 กันยายน 2559] ชิลไปไหน. (2559). 5 ที่เที่ยวน่าแวะสวนผึ้ง-ราชบุรี ไปเช็คอินกี่ทีก็ไม่มีหลุดเทรนด์. [Online] เข฾าถึง ได฾จาก : http://www.chillpainai.com/scoop/7257/ [19 กันยายน 2559] เที่ยวราชบุรี. 2559. Secret Space. [Online] เข฾าถึงได฾จาก : http://www.xn-b3czk4afcy3gxah5a1g4e.com/%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%99 %E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E 0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0% B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B5/secret-space-%E0%B8%AD%E0%B9%82%E0%B8%9E%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E 0%B8%A1-%E0%B8%88%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E 0%B8%B5 [19 กันยายน 2559] ไพโรจนแ คะเชนทรแ. มปป. การบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้. เข฾าถึงได฾จาก http://chan2.obec.go.th/wattungpelschool/manage/upload_file/dRWEhkBiXbG201 50521195751.pdf [19 กันยายน 2559] สมหวัง อินทรแไชย สุทัศนแ คล฾ายสุวรรณแ เบญจวรรณ สุขวัฒนแ และคณะ. (2553). โปรแกรมภาษาและ วัฒนธรรมไทย. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร GEN 1021. เชียงราย. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย. [19 กันยายน 2559] เอกสารประกอบการเรียน. มปป. ทฤษฎีเกี่ยวกับการแพร่กระจายของการสื่อสารมวลชน. เข฾าถึงได฾จาก http://elearning2.utcc.ac.th/officialtcu/econtent/CA302/OLD16072012/week9.pdf Secret Space. 2559. Secret Space. [Online] เข฾าถึงได฾จาก : http://secretspacethai.com/ [19 กันยายน 2559]


38

การส่งเสริมการขายผลผลิตทางการเกษตรผ่านfacebook จุฑามาศ ไกรวิเศษ 56040658 ในช฽วงหลายปีที่ผ฽านมาเราจะได฾รับข฽าวสารเกี่ยวกับผลผลิตทางการเกษตรที่ล฾นตลาด ราคาขายที่ ตกต่ํา เกษตรกรขาดทุนเนื่องจากผลผลิตไม฽ได฾คุณภาพ หรือผลผลิตทางการเกษตรที่ขาดตลาด ปใญหา เหล฽านี้ทําให฾เกษตรกร ชาวไร฽ ชาวนาเกิดความเดือดร฾อนเป็นอย฽างมาก และในปใจจุบันนี้บุคคลทั่ วไปส฽วน ใหญ฽จะไม฽ค฽อยให฾ความสนใจข฽าวสารเกี่ยวกับด฾านการเกษตรที่ผ฽านทางสื่อโทรทัศนแหรือวิทยุได฾เท฽าที่ผ฽าน มาแล฾ ว เนื่ องจากในยุ คสมัยนี้ ที่เทคโนโลยีก฾าวหน฾าไปมากทุกคนมีส มารแทโฟน แท็บเล็ต โน็ตบุคและ อินเทอรแเน็ตอยู฽ในมือซึ่งง฽ายแก฽การใช฾งาน ผู฾คนจึงให฾ความสนใจและใช฾เวลาส฽วนใหญ฽ไปในโลกโซเชียล โดยเฉพาะสื่ อสั งคมออนไลนแ เช฽น facebook ทํ าให฾ การรับข฾อมูล ข฽าวสารต฽ างๆส฽ งไปถึงผู฾ รับ สารอย฽า ง รวดเร็วทันใจ สื่อสังคมออนไลนแจึงเป็นช฽องทางที่น฽าสนใจที่จะมาช฽วยในการส฽งเสริมการขายผลผลิตทาง การเกษตรให฾ดียิ่งขึ้นไปในปใจจุบันและอนาคต เพราะในตอนนี้การใช฾สื่อทางโทรทัศนแและวิทยุอย฽างที่ผ฽าน มาไม฽เพียงพอต฽อการขยายฐานผู฾บริโภค ดังนั้นการส฽งเสริมการขายผลผลิตทางการเกษตรผ฽านfacebook จึงเป็นทางเลือกที่ดีอีกทางหนึ่งที่จะเข฾าไปช฽วยบรรเทาปใญหาการขายผลผลิตทางการเกษตรของเกษตรกร ได฾ จากช฽วงหลายปีที่ผ฽านมาพบผู฾ใช฾งานอินเตอรแเน็ตทั่วโลกมากถึง 2,405 ล฾านคนหรือประมาณ 34.3% ของประชากรโลกและมีอัตราเพิ่มขึ้นอย฽างต฽อเนื่อง และช฽วงหลายปีที่ผ฽านมา สังคมออนไลนแได฾รับ ความนิยมอย฽างก฾าวกระโดด จนกล฽าวได฾ว฽าเป็นยุคทองของสังคมออนไลนแหรือโซเชียลเน็ตเวิ รแก (social network) ที่ได฾มีการพัฒนาและนํามาใช฾งานอย฽างหลากหลายในธุรกิจ เช฽น Facebook ที่ได฾รับความนิยม เป็นอันดับหนึ่งมานานหลายปีและมีผู฾ใช฾งานจํานวนหลายล฾านคนทั่วโลกและเพิ่มจํานวนขี้นอย฽างต฽อเนื่อง (ศุวิล ชมชัยยา, 2557) ในปี 2014 อั ต ราการเติ บ โตของสมาชิ ก facebook ทั่ ว โลก เติ บ โตขึ้ น 3% โดยมี ผู฾ ใ ช฾ facebook ทั่ ว โลกมากถึ ง 1,191 ล฾ า นคน ในประเทศไทยมีจํานวนผู฾ใช฾งานเฟซบุ฿กเป็น อันดับที่ 14 ของโลก หากดู ป ระเทศผู฾ ใ ช฾ facebook ในกลุ฽ ม อาเซี ย นนั้ น ประเทศไทย มี จํา นวน ผู฾ ใ ช฾ facebook ตอนนี้ 26 ล฾ า นราย มากเป็ น อั น ดั บ 3 ของอาเซี ย น รองจากฟิ ลิ ป ปิ น สแ ที่ มี จํา นวน 36 ล฾ า นราย อยู฽ อั น ดั บ 2และ อิ น โดนี เ ซี ย เป็ น ประเทศที่ ใ ช฾ facebook มากที่ สุ ด ใน อาเซี ย น โดยมี ผู฾ ใ ช฾ facebook มากถึ ง 64 ล฾ า นราย จากข฾อมูลจํานวนการใช฾ facebook ในกลุ฽ม อาเซียนจึงสรุปเป็นภาพได฾ดังต฽อไปนี้


39

ภ าพที่ 1 จํานว นผู฾ใช฾ faceb ook ใน กลุ฽ม อาเซียน ที่มา : https://www.ditc.co.th/th/news/ (2559) คนไทยที่ ใ ช฾ facebook ส฽ ว นใหญ฽ อยู฽ ใ นจั ง หวั ด กรุ ง เทพมหานคร ประมาณ 14.4 ล฾ า น คน อั น ดั บ 2 เชี ย งใหม฽ อั น ดั บ 3 ชลบุ รี แต฽ จั ง หวั ด ที่ มี แ นวโน฾ ม ใช฾ facebook สู ง ขึ้ น ได฾ แ ก฽ 1. พระนครศรี อ ยุ ธ ยา 2.ชั ย นาท และ 3.มหาสารคาม จากจํานวนผู฾เข฾าใช฾ งาน facebook ของ ประเทศไทยแล฾ ว มี แ นวโน฾ ม ที่ จ ะมากขึ้ น ในทุ ก ๆปี แ ละคาดว฽ า จะเพิ่ ม ขึ้ น อย฽ า งต฽ อ เนื่ อ งในปี ต฽ อ ๆไป จึ ง ทํา ให฾ f acebook เป็นสื่อโซเชียลที่ได฾รับความนิยมมาเป็นอันดับ 1 มากกว฽าสื่ออื่นๆ

ภาพที่ 2 : จํานวนผู฾ใช฾ facebook ติด 10 อันดับในประเทศไทย ที่มา : https://www.ditc.co.th/th/news/ (2559)


40

ภาพที่ 3 : สถิติการเข฾าใช฾โซเชี่ยลที่คนไทยใช฾มากที่สุด ที่มา : http://www.9tana.com/node/thailand-social-stat-2016/(2559) กลยุทธ์ทางการตลาด (ออนไลนแ, 2559) หลักการตลาด 4P’s หรือเรียกอีกอย฽างว฽า ส฽วนผสมทางการตลาด (Marketing Mix) มี อยู฽ด฾วยกัน 4 ประการ กลยุทธแผลิตภัณฑแ (Product Strategy) กลยุทธแผลิตภัณฑแนั้น จะเกี่ยวข฾องกับกระบวนการตัดสินใจ เกี่ยวกับ 1. คุณสมบัติผลิตภัณฑแ ( Product attribute ) 2. ส฽วนประสมผลิตภัณฑแ ( Product mix ) 3. สายผลิตภัณฑแ ( Product lines ) กลยุทธแราคา ( Price Strategy ) เป็นการกําหนดว฽าจะตั้งราคาแบบใด กลยุทธแราคาสูงหรือราคาต่ํา สิ่งที่จะต฾องตระหนักคือ ราคา ที่ได฾กําหนดไว฾นั้นเหมาะสมในการแข฽งขัน หรือสอดคล฾องกับตําแหน฽งผลิตภัณฑแของสินค฾านั้นหรือไม฽ กลยุทธแการส฽งเสริมการตลาด(Promotion Strategy ) กลยุทธแการส฽งเสริมการตลาดจะต฾องประสานกับแผนการตลาดโดยรวมและควรกําหนดแผนการ ส฽งเสริมการตลาดที่เฉพาะเจาะจง กลยุทธแการบรรจุภัณฑแ (Packaging Strategy ) การตัดสินใจเลือกรูปแบบการบรรจุภัณฑแและประเภทวัสดุของบรรจุภัณฑแมักจะใช฾ กับสินค฾า อุปโภคบริโภคที่พัฒนาใหม฽ หรือเมื่อมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงสินค฾าใหม฽ กลยุทธแการบรรจุภัณฑแ มีหลัก ในการพิจารณาดังนี้


41

1. บรรจุภัณฑแนั้นเหมาะสมที่จะบรรจุสินค฾า ( Put in ) หรือไม฽ 2. สินค฾าเมื่อวางบนชั้นแล฾วได฾เปรียบ (เด฽น ) ( Put up ) หรือไม฽ 3. สินค฾าเมื่อนําเอามาใช฾แล฾วเก็บสะดวก ( Put away ) หรือไม฽ 4. บรรจุภัณฑแสวยงาม ( Prettiness ) หรือไม฽ 5. สามารถเชิญชวนให฾ใช฾ ( Pleading ) การใช฾ ก ลยุ ท ธแ ท างการตลาดในแต฽ ล ะผลิ ต ภั ณ ฑแ ก็ จ ะมี ค วามแตกต฽ า งกั น ไป เช฽ น การขายสิ น ค฾ า ผ฽ า น facebook บางแบรนดแก็ใช฾facebook แค฽การโปรโมทสินค฾าบอกราคาและโปรโมชั่นแต฽ไม฽ได฾มีการขาย สินค฾าผ฽านfacebookโดยตรง และจะมีบางแบรนดแที่ใช฾facebookทั้งการโปรโมทสินค฾าและขายสินค฾า การส่งเสริมการขายผ่านfacebook เมื่อผู฾บริโภคมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนเเปลงไปตามเทคโนโลยีโดยมีการสื่อสารผ฽านเครือข฽ายสังคม ออนไลนแ และมีการเปิดรับสื่อออนไลนแมากกว฽าสื่อแบบดั้งเดิม อีกทั้งยังเป็นไลฟ฼สไตลแของคนรุ฽นใหม฽ประกอบกับ สถานการณแเศรษฐกิจของประเทศในปใจจุบัน 89% ของแบรนดแในเอเชียใช฾เครือข฽ายสังคมออนไลนแเป็นสื่อ เข฾าถึงผู฾บริโภคโดยสื่อหลักที่ใช฾คือ facebook สําหรับเฟซบุ฿ก (Facebook) มีช฽องทางการสื่อสารทาง การตลาดที่เรียกว฽าเฟซบุ฿กแฟนเพจ (Facebook Fanpage) ด฾วยการนําเสนอข฾อมูลสินค฾าและบริการ มี การพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับสมาชิกแฟนเพจรวมถึงมี กิจกรรมต฽างๆ เพื่อให฾สมาชิกแฟนเพจได฾มี ส฽วนร฽วม รวมถึงการใช฾เฟซบุ฿กแฟนเพจเพื่อเป็นช฽องทางในการจัดกิจกรรมส฽งเสริมการขาย เพื่อกระตุ฾นการ ตอบสนองให฾เร็วขึ้นและสามารถเพิ่มยอดขายได฾ภายในเวลาอันรวดเร็ว (สายฤดี พัฒนพงศานนทแ , 2556) ในแต฽ละแบรนดแจะมีการนําเสนอสินค฾าและกิจกรรมต฽างๆที่จะเชิญชวนให฾ผู฾บริโภคได฾เข฾ามามีส฽วนร฽วม เช฽น การกดไลคแ กดแชรแ เฟซบุ฿กแฟนเพจ คลิปการนําเสนอสินค฾า การให฾ของแถม การแข฽งขันและการชิงของ รางวัล เพราะพฤติกรรมการรับสื่อและการชอบการแข฽งขันของมนุษยแ วิธีนี้จะเป็นการขยายเขตการเข฾าถึง ของสินค฾าให฾กว฾างยิ่งขึ้น เนื่องจากสถิติการใช฾เฟซบุ฿กชี้ให฾เห็นได฾ชัดแล฽วว฽ามีจํานวนผู฾ใช฾มาเป็นอันดับหนึ่ง และจะมีจํานวนที่เพิ่มมากขึ้นไปอีกอย฽างต฽อเนื่อง อย฽างเฟซบุ฿กแฟนเพจ ตัน ภาสกรนที ที่มีย อดผู฾เข฾าไป กดไลคแแฟนเพจถึง 13,084,953 คน ถือว฽าเป็นจํานวนที่เยอะมาก การส฽งเสริมการขายของแบรนดแอิชิตัน ผ฽านfacebook ถือว฽าประสบความสําเร็จเป็นอย฽างมาก เพราะได฾เป็นที่รู฾จักและยอมรับของทั้งคนใน ประเทศและต฽างประเทศ การส฽งเสริมการขายผ฽านfacebook ไม฽ได฾มีแค฽สินค฾าทั่วไปแต฽รวมไปถึงผลผลิตทางการเกษตรด฾วย จากข฾อมูลของคนไทยที่เข฾าใช฾งาน facebook ในการติดต฽อสื่อสารกันมากเป็นอันดับหนึ่งมากกว฽าสื่อ


42

โซเชียลอื่นๆ และข฾อมูลการส฽งเสริมการขายผ฽านfacebook ทําให฾เห็นว฽าการขายของผ฽านfacebook มี โอกาสที่ผู฾บริโภคจะรู฾จักและเข฾าถึงสินค฾าได฾ง฽ายมากกว฽าช฽องทางอื่นๆ ไม฽ว฽าจะเป็นสินค฾าอุปโภคหรือบริโภค และรวมไปถึงผลผลิตทางการเกษตร ดังนั้นการส฽งเสริมการขายผ฽าน facebook จะทําให฾ยอดขายเพิ่มขึ้น สินค฾าติดตลาดเป็นที่รู฾จักและได฾ขยายฐานของผู฾บริโภคให฾กว฾างมากขึ้น จึงขอยกตัวอย฽างเพจfacebook ของบ฾ า นมะขามเพื่ อ เป็ น ตั ว อย฽ า งที่ แ สดงให฾ เ ห็ น ถึ ง การส฽ ง เสริ ม การขายผลผลิ ต ทางการเกษตรผ฽ า น facebook

ภาพที่ 4 : เฟสบุ฿กแฟนเพจ บ฾านมะขาม ที่มา : https://www.facebook.com/TamarindHouse/?fref=ts บ฾านมะขาม ใช฾ facebook เป็นอีกช฽องทางในการโปรโมทและขายสินค฾า สินค฾าของบ฾านมะขาม คือผลผลิตทางการเกษตรที่นําไปแปรรูป มีผู฾ใช฾งาน facebook ติดตาม บ฾านมะขามถึง 9,731. ราย ภาย ในเฟซบุ฿กแฟนเพจมีการลงรูปผลิตภัณฑแ ลงคลิปสอนวิธีการเปิดบรรจุภัณฑแของของตัวสินค฾าจากการคอม เม฾นทแแนะนําของผู฾บริโภคและการพูดคุยกันของผู฾บริโภคกับผู฾ขาย

ภาพที่ 5 : เฟสบุ฿กแฟนเพจ บ฾านมะขาม ที่มา : https://www.facebook.com/TamarindHouse/?fref=ts บ฾านมะขามไม฽ได฾เป็นที่รู฾จักแค฽ภายในประเทศ แต���ต฽างประเทศก็รู฾จักเช฽นกัน เพราะได฾ไปออกบูธในงาน GULFOOD 2016 งานแสดงสินค฾าฮาลาลที่ใหญ฽ที่สุดในโลกที่ประเทศดูไบ


43

ภาพที่ 6 : เฟสบุ฿กแฟนเพจ บ฾านมะขาม ที่มา : https://www.facebook.com/TamarindHouse/?fref=ts ข้อดีของการขายผลผลิตทางการเกษตรผ่าน facebook คือ 1. ไม฽ต฾องผ฽านพ฽อค฾าคนกลาง รายได฾ที่เกษตรกรจะได฾รับกลับไปเป็นของเกษตรกรโดยตรง 2. สินค฾าเป็นที่รู฾จักอย฽างแพร฽หลายทั้งในประเทศและต฽างประเทศ 3. ยอดขายเพิ่มขึ้นอย฽างรวดเร็ว ในข฾อดีก็ยังมีขีดจํากัดซ฽อนอยู฽ เนื่องจาก facebook มีจํานวนผู฾ใช฾งานเป็นอันดับหนึ่ง สินค฾าและบริการ ต฽างๆก็ใช฾ facebook เป็นช฽องทางในการขายจึงเกิดการแข฽งขันทางการค฾าที่สูงขึ้น และเนื่องด฾วยผลผลิต ทางการเกษตรไม฽ได฾มีแค฽ผลิตภัณฑแที่แปรรูป การส฽งของไปให฾ลูกค฾าต฾องใช฾เวลาในการจัดส฽ง ถ฾าหากเกิด ข฾อผิดพลาดทางการขนส฽ง สินค฾าที่จัดส฽งไปอาจเกิดการเน฽าเสียและเป็นการล฾าช฾าในการส฽งสินค฾าอาจทําให฾ ผู฾บริโภคเกิดความไม฽พอใจ นี่จึงเป็นขีดจํากัดในการขายผลผลิตทางการเกษตรผ฽านfacebook สรุป จากที่ได฾กล฽าวไปข฾างต฾น facebook เป็นอีกหนึ่งช฽องทางที่สามารถส฽งเสริมการขายผลผลิตทาง การเกษตรได฾เป็นอย฽างดี ไม฽ใช฽แค฽ให฾เป็นที่รู฾จักอย฽างแพร฽หลายหรือทําให฾สินค฾าติดตลาดแต฽ยังช฽วยเพิ่ม รายได฾ให฾กับเกษตรกรและไม฽ถูกกดราคาจากพ฽อค฾าคนกลาง เนื่องจากการโปรโมทสินค฾าใน facebook ไม฽ เสียค฽าใช฾จ฽ายและสามารถขยายกลุ฽มผู฾บริโภคให฾กว฾างมากขึ้นจากการแชรแและบอกต฽อกันในสังคมออนไลนแ อย฽างที่ได฾ยกตัวอย฽าง เพจบ฾านมะขามที่มีจํานวนผู฾ใช฾ facebookเข฾าไปกดไลคแมากถึง 9,731 รายและมี แนวโน฾มที่จะมีจํานวนที่มากขึ้นไปเรื่อยๆ และการขายผลผลิตทางการเกษตรผ฽านfacebook ไม฽ได฾เป็นที่ รู฾จักแค฽ภายในประเทศ เพราะ facebook เป็นที่นิยมของคนทั่วโลก


44

เอกสารอ้างอิง ชมชัยยา, ศ. (2557). Enterprise social network (ESN) สื่อสังคมออนไลนแสําหรับธุรกิจที่จับกระแสยุค ทอง ของ Social media. ไมโครคอมพิวเตอรแ, 32, 57-62. เดชมานนทแ, ป. (2556). การตัดสินใจซื้อสินค฾าผ฽านสื่อเครือข฽ายสังคมออนไลนแในช฽วงเวลาจํากัด. มหาวิทยาลัย เทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี, คณะบริหารธุรกิจ. ภัคภณ ศรีคล฾าย. (2557). กลยุทธแการตลาดแบบ8Pและ4P. เข฾าถึงได฾จาก http://www.organellelife.com/webboard_special_view.php?id=137 สายฤดี พัฒนพงศานนทแ และ นภวรรณ ตันติเวชกุล. (2556). การรับรู฾วิธีการส฽งเสริมการขายบนเฟชบุ฿ก แฟนเพจและผลต฽อพฤติกรรมผู฾บริโภค. วารสารการประชาสัมพันธแและการโฆษณา, 6, 111-127. pynkko. (2559). สถิติการเติบโตของผู฾ใช฾ Facebook ในไทย และช฽วงเวลาไหนคนใช฾ facebook มาก สุด. เข฾าถึงได฾จาก https://www.ditc.co.th/th/news/ veedvil. (2559). สถิติผู฾ใช฾งาน Internet ของประเทศไทยปี 2016. เข฾าถึงได฾จาก http://www.veedvil.com/news/internet-users-and-usage-in-thailand-2016/


45

สื่อในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตร : เทศกาลทุ่งทานตะวันบานลพบุรี ฉัตรสุดา มะลิ 56040659 บทนา หลายคนคงเคยได฾ยินชื่อเทศกาล “ทุ฽งทานตะวันบานลพบุรี” กันมาพอสมควร เทศกาลทุ฽งทานตะวัน บานลพบุรีนั้น เป็นชื่อเรียกโดยรวมของเหล฽าทานตะวันน฾อยใหญ฽ที่แข฽งกันชูกิ่งก฾าน กลีบดอกสีเหลืองไปทั่ว ท฾องทุ฽งและหุบเขา พร฾อมรับแสงอรุณที่สาดส฽องมาในราวๆ เดือนพฤศจิกายน-มกราคมของทุกปี บริเวณ สองข฾างทางถูกเติมแต฽งด฾วยดอกทานตะวัน จนกลายเป็นถนนเส฾นทางทุ฽งทานตะวัน ตั้งแต฽เส฾นทางสาย ลพบุรี-พัฒนานิคม-วังม฽วง ทางหลวงหมายเลข 21 (สระบุรี-หล฽มสัก) และทางหลวงหมายเลข 1 (โคก สําโรง-หนองม฽วง) ตลอดจนเส฾นทางรถไฟลอยน้ํา ขบวนแห฽งความสุขที่จะนําพานักท฽องเที่ยวไปสู฽เทศกาล ทุ฽งทานตะวัน นับว฽าเป็นสถานที่ท฽องเที่ยวเชิงเกษตรแห฽งหนึ่งที่มีชื่อเสียงเป็นลําดับต฾นๆ ในจังหวัดลพบุรี ดัง นั้ น การสื่ อสารผ฽ านสื่ อในการส฽ งเสริ มการท฽องเที่ยวเชิ งเกษตร จึงจํ าเป็นต฽ อการประชาสั มพันธแใ ห฾ นั กท฽องเที่ย วได฾ทราบข฾อ มูล ข฽า วสารที่ถูกต฾ อง ไม฽ว฽าจะเป็นเส฾ นทางการเดินทาง หรือช฽ว งเวลาที่ดอก ทานตะวันบาน ซึ่งสื่อนั้นจะเป็นประโยชนแให฾แก฽นักท฽องเที่ยวเป็นอย฽างมาก ความเป็นมาของเทศกาลทุ่งทานตะวันบานลพบุรี เดิมทีพื้นที่ในเขตจังหวัดลพบุรีนิยมปลูกพืชไร฽จําพวกข฾าวโพดเป็นจํานวนมาก แต฽เนื่องจากเกิดภาวะ แห฾งแล฾ง ราคาข฾าวโพดตกต่ํา จึงทําให฾ทานตะวันกลายมาเป็นพืชเศรษฐกิจชนิดใหม฽ที่เข฾ามาทดแทนให฾กับ เกษตรกรในจังหวัดลพบุรีและสระบุรี ตั้งแต฽ปี พ.ศ. 2542 เป็นต฾นมา (จอย, 2553) ด฾วยความสวยงามของ ดอกทานตะวันจึงสามารถดึงดูด ความสนใจของนักท฽องเที่ยวให฾มาสัมผัสกับงดงามนั้น ซึ่งเป็นการสร฾าง รายได฾ให฾กับเกษตรกรอีกทางหนึ่ง ด฾วยเหตุนี้ผู฾ว฽าราชการจังหวัดลพบุรีจึงกําหนดยุทธศาสตรแพืชเศรษฐกิจ ให฾ชาวเกษตรกรปลูกทานตะวันเพื่อเป็นพืช ส฽งเสริมการท฽องเที่ยวของจังหวัดลพบุรี จึงเห็นได฾ว฽านอกจาก เป็นยุทธศาสตรแพืชเศรษฐกิจแล฾ว เกษตรกรยังเกิดความสามัคคี และการร฽วมแรงร฽วมใจปลูกทานตะวัน อย฽างพร฾อมเพรียงกัน จนทําให฾พื้นที่ในจังหวัดลพบุรีเป็นทุ฽งทานตะวันที่มีขนาดใหญ฽ที่สุดในประเทศไทย (Thai PBS, 2558) เทศกาลทุ฽งทานตะวัน จั ดขึ้น ในช฽ว งราวๆ เดือนพฤศจิกายน - มกราคมของทุกปี มีสื่ อกิ จกรรม ลักษณะเป็น “สื่อเปิด” (open media) กล฽าวคือ ภายในเทศกาลจะประกอบด฾วยกิจกรรมย฽อยๆ มากมาย ทําให฾เห็นถึงกิจกรรมที่เป็นสัญลักษณแแสดงถึงความเป็นเทศกาลนั้น (กาญจนา แก฾วเทพ, 2557) โดย นั ก ท฽ อ งเที่ ย วสามารถเที่ ย วชมทุ฽ ง ทานตะวั น ตามเส฾ น ทางต฽ า งๆ ถ฽ า ยภาพเก็ บ ความประทั บ ใจในทุ฽ ง ทานตะวัน โดยเสียค฽าเข฾าชมเพียงเล็กน฾อยเพื่อส฽งเสริมเกษตรกรในพื้นที่ พร฾อมยังมีร฾านค฾าจากเกษตรกร จํ า หน฽ า ยผลิ ต ภั ณ ฑแ แ ปรรู ป จากทานตะวั น สดๆ ใหม฽ๆ อาทิ เ ช฽ น เมล็ ด ทานตะวั น อบแห฾ ง น้ํ า ผึ้ ง ดอก ทานตะวัน น้ํามันทานตะวัน คุกกี้ทานตะวัน ข฾าวเกรียบทานตะวัน สินค฾าทางการเกษตรและสินค฾าหนึ่ง


46

ตํา บลหนึ่ งผลิ ตภั ณ ฑแ เป็ น ต฾ น นอกจากนี้ ยัง มี บริ ก ารขี่ ม฾า ชมทุ฽ ง ทานตะวั น แล฾ ว หากใครชื่ นชอบการ ท฽องเที่ยวโดยการปใ่นจักรยานเป็นพิเศษก็ไม฽ควรพลาดโอกาสที่จะมาปใ่นไปตามถนน “เส฾นทางสายตะวัน” ชื่นชมความสวยงามสองข฾างทาง แถมยังเป็นการออกกําลังกายไปด฾วย สื่อที่ใช้ในการส่งเสริมการเกษตร สื่อที่ใช฾ในการส฽งเสริมการเกษตรแต฽ละประเภทนั้นล฾ วนมีคุณสมบัติที่แตกต฽างกันออกไป ซึ่งการ นํามาใช฾ควรคํานึ งถึงปใ จจั ยหลายด฾าน ทั้ง ความสามารถในการรับสื่อของกลุ฽ มเปูาหมาย สถานที่ และ เครื่องมือสําคัญในการถ฽ายทอดสื่อไปยังผู฾รับสาร ดังนั้นการเลือกสื่อเพื่อนํามาใช฾ในการส฽งเสริมการเกษตร นั้น จะต฾องพิจ ารณาเพื่อให฾เนื้ อหาที่ต฾องการถ฽ายทอดไปสู฽ กลุ฽มเปูาหมายได฾อย฽างสมบูรณแด฾วยวิธีการที่ เหมาะสมที่สุด ประเภทของสื่ อที่ใช฾ในการส฽งเสริมการเกษตร (กมลรัฐ อินทรทัศนแ, 2553) ประกอบด฾วย สื่อดังต฽อไปนี้ 1) สื่อบุคคล เป็นสื่อที่มีอิทธิพลต฽อการติดต฽อสื่อสาร และการถ฽ายทอดทางการเกษตร ตั้งแต฽อดีตมา จนถึงปใจจุบัน และยังเป็นสื่อหลักที่ใช฾ในการเผยแพร฽ทางการเกษตรมากกว฽าการใช฾สื่อประเภทอื่น ๆ แต฽ใน ปใจจุบันชุมชนเริ่มมีความก฾าวหน฾าสู฽การพัฒนาต฽างๆ มากยิ่งขึ้น เห็นได฾จากการที่เกษตรกรบางกลุ฽มเริ่มมี การใช฾สื่อผสมระหว฽างสื่อบุคคล สื่อมวลชน เช฽น วิทยุ โทรทัศนแ และสื่อสิ่งพิมพแ รวมทั้งสื่อสม���ยใหม฽ต฽างๆ ที่กําลังได฾รับความนิยมอยู฽ในปใจจุบัน 2) สื่ อกิ จ กรรม เป็ น สื่ อที่มี ความหลากหลาย สามารถยืด หยุ฽นได฾ เพราะเป็ นสื่ อที่ ประกอบด฾ว ย กิจกรรม และกระบวนการต฽างๆ เพื่อมุ฽งเน฾นในวัตถุประสงคแที่แตกต฽างกัน เช฽น กิจกรรมเพื่อนําไปสู฽การชัก จูงใจ หรือการโน฾มน฾าวใจ ทั้งนี้จะต฾องมีกระบวนการสื่อสารโดยใช฾ศิลปะในการถ฽ายทอดความรู฾ ทักษะใน การสร฾างปฏิสัมพันธแ เพื่อมุ฽งสู฽ความเข฾าใจที่ตรงกันระหว฽างผู฾ให฾การอบรมกับผู฾รับการอบรม 3) สื่อชุมชน หมายถึง สื่อประเภทต฽างๆ ที่สมาชิกในชุมชนใช฾ในการติดต฽อสื่อสารระหว฽างกันและกัน ภายในชุมชนของตนเอง ไม฽ว฽าจะเป็นสื่อบุคคล สื่อกระจายเสียง สื่อกิจกรรม รวมทั้งการทํากิจกรรมเฉพาะ กิจต฽างๆ ด฾วย 4) สื่อมวลชน เป็นเครื่องมือสําคัญที่ใช฾ในการถ฽ายทอดเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมต฽างๆ ที่จะนําไปสู฽ การการพัฒนาด฾านการเกษตร เนื่องจากสื่ อประเภทนี้มีคุณลักษณะเด฽นในเรื่องของความรวดเร็ว และ ความสามารถทีจ่ ะเข฾าถึงกลุ฽มคนได฾เป็นจํานวนมากภายในระยะเวลาอันสั้น ไม฽ว฽าจะเป็นการใช฾สื่อประเภท สื่อโทรทัศนแ สื่อหนังสือพิมพแ สื่ออินเทอรแเน็ต ฯลฯ เพื่อทํา หน฾าที่เป็นช฽องทางในการส฽งข฾อมูลข฽าวสารไปสู฽ กลุ฽ ม เปู า หมาย สื่ อ ประเภทนี้ มั ก จะใช฾ เ ป็ น เครื่ อ งมื อ ในการสื่ อ สารแบบทางเดี ย ว ( one way communication)


47

5) สื่ อเทคโนโลยี ส ารสนเทศและการสื่อสาร หรือเรียกอีกอย฽างหนึ่งว฽า “สื่ออิเล็ กทรอนิกสแ (emedia)” สื่อประเภทนี้เข฾ามามีบทบาทในการส฽งเสริมการเกษตรเป็นอย฽างมาก โดยเฉพาะการเกษตรเชิง พาณิชยแ เพราะสื่อสามารถส฽งข฾อมูลข฽าวสารไปยังกลุ฽มเปูาหมายที่เป็นกลุ฽มใหญ฽ๆ ได฾ ในขณะเดียวกันสื่อ เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารนั้นสามารถทําหน฾าที่ในบทบาทสื่อมวลชน (mass media) ได฾ด฾วย การท่องเที่ยวเชิงเกษตร หากกล฽าวถึงการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรหลายคนคงรู฾จักกันมาพอสมควร ในปใจจุบันการท฽องเที่ยวเชิง เกษตรได฾รับความนิย มจากนักท฽องเที่ยวเป็นอย฽างมาก เนื่องจากการสื่อสารได฾เข฾ามามีบทบาทในการ ส฽งเสริมประชาสัมพันธแให฾บุคคลทั่วไป สามารถเข฾าถึงการมีส฽วนร฽วมทําให฾เกิดการเรียนรู฾ทางด฾านการเกษตร วิถีการดํารงชีวิต วัฒนธรรม ฯลฯ ซึ่งได฾มีบุคคลให฾ความหมายเกี่ยวกับการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรไว฾มากมาย การท฽องเที่ยวเชิง เกษตร หมายถึง การท฽องเที่ยวและเพิ่มรายได฾ให฾กับเกษตรกรโดยใช฾ทรัพยากร การเกษตรที่มีอยู฽ในท฾องถิ่นชนบทให฾เป็นประโยชนแ มีรูปแบบการท฽องเที่ยว 3 ลักษณะ คือ 1) แหล฽ง ท฽องเที่ยวประเภทเทศกาลหรือปรากฏการณแ 2) แหล฽งท฽องเที่ยวประเภทรายบุคคลหรือรายกิจกรรม และ 3) แหล฽งท฽องเที่ยวประเภทชุมชนหรือหมู฽บ฾านท฽องเที่ยวเชิงเกษตร (รัฐนันทแ พงศแวิริทธิ์ธร, 2558) อีกหนึ่งมุมมองการท฽องเที่ยวเชิงเกษตร (Agro-tourism) เป็นการท฽องเที่ยวรูปแบบหนึ่งที่มีเกษตรกร เป็ น เจ฾ า ของแหล฽ งท฽ องเที่ย ว โดยให฾ นั กท฽อ งเที่ ยวได฾เ ข฾ามาเรี ยนรู฾ประสบการณแต฽ างๆ ภายในสถานที่ ท฽องเที่ยว ซึ่งการท฽องเที่ยวประเภทนี้เป็นการสร฾างรายได฾ให฾แก฽ชุมชนอีกทางหนึ่ง โดยผ฽านการนําสินค฾าภูมิ ปใญญาท฾องถิ่น สินค฾าแปรรูปจากผลผลิตทางการเกษตรภายในชุมชนมาออกร฾านจําหน฽าย ทั้งนี้ยัง เป็นการ สนับสนุนให฾คนในชุมชนมีงานทํา มีรายได฾เพิ่มมากขึ้นจนนําไปสู฽การยกฐานชุมชนให฾ดียิ่งขึ้น (พิมพา หิรัญ กิตติ และคณะ, 2557) ใบเฟิรแน วงษแบัวงาม และ มุขสุดา พูลสวัสดิ์ (2556) ได฾กล฽าวถึงความหมายของการท฽องเที่ยวเชิง เกษตรว฽า คือการเดินทางไปยังสถานที่ที่เป็นแหล฽ง/ชุมชน/ย฽าน/ตําบล หรืออื่นๆ ที่บูรณาการเกษตรกรรม เป็นจุดท฽องเที่ยวที่มีการจัดการบริการด฾านต฽างๆ เพื่อให฾นักท฽องเที่ยวสามารถเข฾าไปเยี่ยมชมหรือพักได฾ อาทิ การจัดเส฾นทางท฽องเที่ยวโดยมีวิทยากรนําชม การจัดสถานที่สาธิต หรือการเลี้ย งสัตวแในฟารแม มี สถานที่จัดจําหน฽ายสินค฾าทางการเกษตร และของที่ระลึกที่มาจากงานด฾านการเกษตรที่ทําอยู฽ เป็นต฾น ดังนั้น การท฽องเที่ยวเชิงเกษตร จึงเป็นการท฽องเที่ยวรูปแบบหนึ่งที่ในปใจจุบัน ผู฾คนหันมาให฾ความ สนใจกันเป็ นอย฽างมาก นอกจากเป็นการออกไปท฽องเที่ยวเชิงเกษตรได฾ทั้งความรู฾ ประสบการณแ และ แนวคิดใหม฽ๆ แล฾ว ยังเป็นการช฽วยให฾คนในชุมชนมีงานทํา และสร฾างรายได฾ให฾กับคนในชุมชนนั้นอีกทาง หนึ่ง


48

สื่อในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตร : เทศกาลทุ่งทานตะวันบาน จังหวัดลพบุรี การสื่อสารเป็นปใจจัยที่สําคัญอย฽างหนึ่ง เนื่องจากปใจจุบันการสื่อสารมีการพัฒนาก฾าวหน฾าและได฾เข฾า มามีบทบาทในการประชาสัมพันธแส฽งเสริมเพื่อการสร฾างภาพลักษณแให฾แก฽การท฽องเที่ยวเชิงเกษตรเป็นอย฽าง มาก เพราะต฾องอาศัยการสื่อสารเป็นเครื่องมือสําคัญในการดําเนินกิจกรรมต฽างๆ เพื่อติดต฽อกับบุคคลอื่น หรือสื่อสารกันภายในสังคม สื่อในการส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรทุ฽งทานตะวันบาน จังหวัดลพบุรี นั้น มีห ลากหลายประเภทตั้งแต฽สื่ อบุ คคล สื่ อกิจกรรม สื่ อชุมชน และสื่อมวลชน ซึ่งช฽วยให฾ นักท฽องเที่ยว สามารถเข฾าถึงการประชาสัมพันธแได฾ จากข฾อมูลการศึกษาค฾นคว฾าสามารถแบ฽งกลุ฽มตามหน฽วยงานที่เข฾ามา ส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเชิงเกษตร : เทศกาลทุ฽งทานตะวันบานลพบุรี ได฾ 3 ประเภทดังนี้ 1. สื่อในการส฽งเสริ มการท฽องเที่ยวเชิง เกษตรโดยภาครัฐ และรัฐวิสาหกิจ เป็นสื่อที่ได฾จัดทําขึ้น สําหรับการประชาสัมพันธแการท฽องเที่ยว โดยมีวัตถุประสงคแเพื่อแนะนําและเชิญชวนให฾นักท฽องเที่ยวมา สัมผัสกับเทศกาลทุ฽งทานตะวันบานลพบุรี โดยผ฽านสื่อส฽งเสริมของหน฽วยงานภาครัฐ และรัฐวิสาหกิจที่ แตกต฽างกันออกไป ไม฽ว฽าจะเป็นการท฽องเที่ยวแห฽งประเทศไทย (ททท.) สํานักงานจังหวัดลพบุรี และการ รถไฟแห฽งประเทศไทย ที่ได฾นําเสนอข฾อมูลการท฽องเที่ยวเผยแพร฽ผ฽านสื่อประเภทต฽างๆ สามารถแบ฽งได฾ดังนี้ 1.1 สื่อสิ่งพิมพแ เป็นวิธีการสื่อสารโดยผ฽านตัวหนังสือ อาจมีภาพประกอบ สื่อประเภทนี้ สามารถนํามาอ฽านซ้ําได฾และมีความคงทนพอสมควร ตัวอย฽างเช฽น 1) ปูายไวนิล ติดประกาศริมถนนและติดบนรถเพื่อเป็นสื่อประชาสัมพันธแ “ขอเชิญเที่ยว ชมทุ฽งทานตะวันกลางหุบเขาบ฾านหัวดง 9 กิโลเมตร” สนับสนุนโดยองคแการบริหารส฽วนตําบลคลองเกตุ

ภาพที่ 1 ไวนิลปูายติดประกาศเชิญชวนท฽องเที่ยวทุ฽งทานตะวันริมถนน (ซ฾าย) ภาพที่ 2 ไวนิลติดประกาศบนรถ (ขวา) ที่มา : Holidaythai.com (2557) 2) โปสเตอรแโปรแกรมท฽องเที่ยว “ขบวนรถพิเศษนําเที่ยว ทุ฽งทานตะวัน -เขื่อนปุาสักชล สิทธิ์” ให฾ข฾อมูลการท฽องเที่ยวชมความงามของทุ฽งทานตะวัน โดยการนั่งรถไฟลัดเลาะผ฽านผืนน้ําของเขื่อน


49

ปุาสักชลสิทธิ์ หรือที่ชาวบ฾านเรียกกันว฽า “รถไฟลอยน้ํา” พร฾อมตารางแจ฾งกําหนดการระยะเวลาการเดิน รถและกําหนดการต฽างๆ ซึ่งสนับสนุนโดยการรถไฟแห฽งประเทศไทย (Way of Backpack, 2557)

ภาพที่ 3 โปสเตอรแโปรแกรมท฽องเที่ยว “ทุ฽งทานตะวัน-เขื่อนปุาสักชลสิทธิ์” ที่มา : Way of Backpack (2557) 1.2 สื่ออินเทอรแเน็ต (internet) เป็นสื่อที่นิยมใช฾กันในยุคปใจจุบัน เนื่องจากสามารถสื่อสารได฾ กว฾างขว฾าง รวดเร็ว และสามารถรับส฽งข฾อมูลได฾หลากหลายรูปแบบทั้งภาพ และเสียง ฯลฯ ตัวอย฽างเช฽น 1) สื่อสิ่งพิมพแออนไลนแ : หนังสือเที่ยวไทยครึกครื้นเศรษฐกิจไทยคึกคัก จังหวัดลพบุรี นําเสนอเรื่องราวการเดินทางไปยังจังหวัดลพบุรี แนะนําสถานที่ท฽องเที่ยวทั้งทุ฽งทานตะวั นและสถานที่ ท฽องเที่ยวต฽างๆ ภายในแต฽ละอําเภอ

ภาพที่ 4 E-book หนังสือเที่ยวไทยครึกครื้นเศรษฐกิจไทยคึกคัก จังหวัดลพบุรี ที่มา : การท฽องเที่ยวแห฽งประเทศไทย สํานักงานลพบุรี (2559) 2) เว็บไซตแ : การท฽องเที่ยวแห฽งประเทศไทย (ททท.) สํานักงานลพบุรี ในหัวข฾อ “เที่ยว เชิงธรรมชาติ” กล฽าวถึง เส฾นทางการชมทุ฽งทานตะวันตามถนนสายต฽างๆ รวมถึงพื้นที่การเพาะปลูกภายใน จังหวัด


50

ภาพที่ 5 หน฾าเว็บไซตแ : การท฽องเที่ยวแห฽งประเทศไทย สํานักงานลพบุรี ที่มา : การท฽องเที่ยวแห฽งประเทศไทย สํานักงานลพบุรี (2559) 1.3 สื่อกิจกรรม เป็นสื่อที่ประกอบด฾วยกิจกรรมต฽างๆ โดยมีจุดประสงคแเพื่อเป็นการชักจูงใจ โน฾มน฾าวใจให฾กลุ฽มเปูาหมายนั้นเข฾ามาสนใจในเทศกาลทุ฽งทานตะวัน ตัวอย฽างเช฽น 1) จังหวัดลพบุรี ได฾ร฽วมมือกับการท฽องเที่ยวแห฽งประเทศไทย (ททท.) สํานักงานลพบุรี จัดพิธีเปิดฤดูกาลท฽องเที่ยว “ทุ฽งทานตะวันประจําปี 2558” ณ ตําบลหนองแขม อําเภอโคกสําโรง ภายใน งานมีพิธีเปิดและกิจกรรมต฽างๆ มากมาย ทั้งท฽องเที่ยวชมทุ฽งทานตะวัน ถ฽ายภาพกับมุมสวยๆ เป็นต฾น

ภาพที่ 6 พิธีเปิดฤดูกาลท฽องเที่ยวจังหวัดลพบุรี ที่มา : องคแการบริหารส฽วนตําบลหนองแขม (2558) 2) จังหวัดลพบุรีร฽วมกับหน฽วยบัญชาการสงครามพิเศษ ได฾แถลงข฽าวการจัดงานเทศกาล ท฽องเที่ยวทุ฽งทานตะวันบานที่ลพบุรี ภายใต฾ชื่องาน“มหัศจรรยแทุ฽งทานตะวันแห฽งเทือกเขาจี นแล” ภายใน งานมีการจัดกิจกรรมไว฾สําหรับต฾อนรับนักท฽องเที่ยว อาทิ การจัดจําหน฽ายสินค฾า OTOP โดยเฉพาะ ผลิตภัณฑแแปรรูปจากดอกทานตะวัน การสาธิตการทําอาหาร และกิจกรรมอื่นๆ อีกมากมาย


51

ภาพที่ 7 งานแถลงข฽าวการจัดงานเทศกาลท฽องเที่ยวทุ฽งทานตะวันบานที่ลพบุรี ที่มา : สํานักงานประชาสัมพันธแจังหวัดลพบุรี (2557) 2. สื่อในการส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรโดยภาคเอกชน เป็นสื่อที่ทางภาคเอกชนได฾จัดทําขึ้น เพื่อส฽งเสริมการท฽องเที่ยวตามนโยบายภาครัฐ ช฽วยกระตุ฾นเศรษฐกิจของจังหวัดลพบุรีและภาพรวมของ ประเทศ รวมไปถึงการสร฾างรายได฾ให฾แก฽พี่น฾องเกษตรกรในจังหวัดลพบุรีโดยตรง สามารถแบ฽งสื่อออกเป็น ประเภทดังนี้ 2.1 สื่อสิ่งพิมพแ ในภาคเอกชนนั้นมีการสนับสนุนเช฽นเดียวกันกั บทางภาครัฐ เพื่อเพิ่มช฽อง ทางการสื่อสารไปยังกลุ฽มเปูาหมายให฾มากขึ้น ตัวอย฽างเช฽น ปูายไวนิลติดประกาศเชิญชวนนักท฽องเที่ยวเข฾า ชม “หุบเขาทานตะวัน บ฾านชอนน฾อย” สนับสนุนโดยฟารแมทรัพยแเจริญสุข

ภาพที่ 8 ปูายไวนิลติดประกาศการท฽องเที่ยว “หุบเขาทานตะวัน บ฾านชอนน฾อย” ที่มา : Holidaythai.com (2557) 2.2 สื่ออินทอรแเน็ต (internet) เป็นสื่อที่ได฾รับความนิยมเป็นอย฽างมากในปใจจุบัน ซึ่งหากมอง สื่อส฽งเสริมเทศกาลทุ฽งทานตะวันโดยภาคเอกชน เห็นได฾ว฽าเป็นสื่อที่เข฾ามาสนับสนุนเพื่อการเผยแพร฽ โฆษณาสินค฾าหรือนําเสนอสถานที่ท฽องเที่ยวในกิจการของตนที่เกี่ยวข฾องกับเทศกาลทุ฽งทานตะวัน เช฽น ผ฽านโซเชียลมีเดีย (Social Media) : Facebook “ไร฽ทานตะวันคุณนิคม เมล็ดทานตะวันดีมีคุณภาพ ขาย เมล็ดทานตะวันทั้งปลีกและส฽ง” นําเสนอขายผลผลิตเมล็ดทานตะวันจากไร฽ และมีการเปิดให฾เข฾าชมความ สวยงามของไร฽ทานตะวัน


52

ภาพที่ 9 ตัวอย฽างหน฾าเพจ Facebook “ไร฽ทานตะวันคุณนิคม…” ที่มา : Facebook (2559) 2.3 สื่อกิจกรรม ในที่นี้เป็นการจัดกิจกรรมขึ้นภายในระหว฽างองคแกรของภาครัฐและเอกชน เพื่อสร฾างความสัมพันธแอันดีให฾ทั้ง 2 องคแกร ตัวอย฽างเช฽น โดยภาคเอกชน บริษัทแปซิฟิคเมล็ดพันธุแ จํากัด ได฾เข฾ามาสนับสนุนมอบเมล็ดพัน ธุแทานตะวันให฾ กับผู฾ ว฽าราชการจังหวัดลพบุรี เพื่อใช฾ในเทศกาลทุ฽ง ทานตะวันบานลพบุรี 2559 ที่กําลังจะมาถึง เมื่อวันที่ 13 กันยายน 2559 เป็นจํานวน 300 กิโลกรัม รวม ไปถึงเคยมีการทําสื่อแผนที่ท฽องเที่ยวทุ฽งทานตะวัน สระบุรี – ลพบุรี อีกด฾วย

ภาพที่ 10 บริษัทแปซิฟิคเมล็ดพันธุแจํากัดมอบเมล็ดพันธุแทานตะวันให฾กับผู฾ว฽าราชการจังหวัดลพบุรี ที่มา : Facebook ลพบุรีบ฾านเรา Our Home Our Lopburi (2559) 2.4 สื่อโทรทัศนแ เป็นสื่อที่มีทั้งภาพและเสียง มีความสามารถในการถ฽ายทอดภาพที่เคลื่อนไหว ออกไปได฾ อีกทั้งมีความสามารถในการติดต฽อสื่อสารที่รวดเร็วและทันต฽อเหตุการณแ มีความสามารถดึงดูด ความสนใจของผู฾ ชม รวมถึงการนํ าสารไปถึงผู฾ รับที่เป็นกลุ฽มใหญ฽ๆ ได฾ (กมลรัฐ อินทรทัศนแ , 2553) ตัวอย฽างเช฽น 1) รายการแจเว Family ช฽วงแจเวพาเที่ยว “ชมทุ฽งทานตะวันบานกลางหุบเขา อําเภอ โคกสําโรง จังหวัดลพบุรี” ออกอากาศทาง 3 Family เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2557 มีการพูดคุยกับรอง ผู฾ว฽าราชการจังหวัดลพบุรี ในเรื่องระยะเวลาการปลูกทานตะวัน เพื่อจะให฾ทานตะวันนั้นค฽อยๆ ทยอยบาน


53

ในแต฽ละสถานที่ นักท฽องจะได฾สามารถเที่ยวชมได฾ตลอดฤดูกาล อีกทั้งการส฽งเสริมการปลูกทานตะวันเป็น การท฽องเที่ยวอย฽างยั่งยืน

ภาพที่ 11 รายการแจเว Family ช฽วงแจเวพาเที่ยว “ชมทุ฽งทานตะวันบานกลางหุบเขา อ.โคกสําโรง จ. ลพบุร”ี ที่มา : รายการแจเว Family ช฽วง แจเวพาเที่ยว (2557) 2) รายการ Foodwork : ดอกทานตะวันสวย ทานได฾ ออกอากาศทาง Thai PBS เมื่อ วันที่ 1 กุมภาพันธแ 2558 นํ าเสนอเรื่องราวดอกทานตะวันที่ไม฽ได฾มีแต฽ความสวย แต฽ยังเป็นของดีมี ประโยชนแที่สามารถนํามาประยุกตแทําอาหารทั้งอาหารจานหลักอย฽างน้ําพริกทานตะวัน หรือจะเป็นเมนูไว฾ ทานเล฽นๆ ก็ได฾

ภาพที่ 12 รายการ Foodwork : ดอกทานตะวันสวย ทานได฾ ที่มา : รายการ Foodwork สถานีโทรทัศนแ Thai PBS (2558) 3) รายการ WelovetogoTV - One Day Trip พาเที่ยว “ทุ฽งทานตะวัน ณ บ฾านหัวดง ตําบลคลองเกตุ อําเภอโคกสําโรง ลพบุรี ” เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 2557 ติดตามได฾ใน http://www. welovetogo.com/th/ นําเสนอโดยพาไปชมทุ฽งทานตะวันทีส่ ุดลูกหูลูกตา ณ บ฾านหัวดง ตําบลคลองเกตุ


54

ภาพที่ 13 รายการ WelovetogoTV พาเที่ยว “ทุ฽งทานตะวัน ณ บ฾านหัวดง ตําบลคลองเกตุ ลพบุรี” ที่มา : Welovetogo.com (2557) 3. สื่อในการส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรโดยนักท฽องเที่ยว เป็นสื่อที่นักท฽องเที่ยวนําเสนอมุมมอง การท฽องเที่ยวของตนเองผ฽านการรีวิว (Review) ซึ่งกระบวนการเหล฽านี้ได฾เกิดจากการที่นักท฽องเที่ยวได฾ไป สัมผัสสถานที่แห฽งนั้นมาแล฾วจริง จึงเกิดเป็นการเล฽าเรื่องราวความประทับใจของสถานที่นั้นๆ สื่อประเภท นี้มักถูกเขียนขึ้นและเผยแพร฽ผ฽านช฽องทางต฽างๆ หลายประเภท ตัวอย฽างเช฽น สื่ออินเทอรแเน็ต (internet) ซึ่งโดยส฽วนมากนักท฽องเที่ยวจะเผยแพร฽ผ฽านสื่ออินเทอรแเน็ต เนื่องจากมีความง฽ายและสะดวกต฽อการใช฾งาน วิธีการเผยแพร฽มีมากมายทั้งการเผยแพร฽ผ฽านตนเอง หรือผ฽านเว็บไซตแการท฽องเที่ยวต฽างๆ ได฾แก฽ 1) เว็บไซตแ : www.pantip.com ในเรื่อง ทุ฽งทานตะวัน ลพบุรี กล฽าวถึงทุ฽งทานตะวันบริเวณ เขาจีนแล ที่เตรียมพร฾อมจะเบ฽งบาน เล฽าเรื่องราวการเดินทางของตัวนักท฽องเที่ยวเอง รวมถึงบรรยากาศ ความสวยงามของทุ฽งทานตะวัน โดยใช฾ภาพความประทับใจเป็นตัวสื่อสารกับผู฾คนที่เข฾ามาอ฽าน

ภาพที่ 14 ตัวอย฽างการ Review การท฽องเที่ยวทุ฽งทานตะวันบาน จังหวัดลพบุรี ที่มา : พันทิป.คอม (2557) 2) เว็บไซตแ : www.paiduaykan.com เป็นเว็บไซตแที่แนะนําการท฽องเที่ยวในสถานที่ต฽างๆ ข฾อมูลท฽องเที่ยวจังหวัด แนะ���ําที่พัก รวมถึงรีวิวด฾วย ในหัวข฾อ “ขับรถเที่ยวลพบุรี เปรี้ยวไปตามเส฾นทาง ทุ฽งทานตะวัน” นําเสนอเรื่องราวตั้งแต฽การวางแผนการเดินทาง ตลอดจนการเดินทางมายังเส฾นทางทุ฽ง ทานตะวัน นอกจากนี้ยังนําเสนอสถานที่ท฽องเที่ยวอื่นในจังหวัดลพบุรีอีกด฾วย อาทิเช฽น พระปรางคแสาม


55

ยอด ศาลพระกาฬ บ฾านหลวงรับราชทูต เป็นต฾น ถือว฽าเป็นทริปแนะนําการท฽องเที่ยวที่คุ฾มค฽าเลยก็ได฾ นอกจากได฾กลิ่นไอธรรมชาติจากทุ฽งทานตะวันแล฾ว ยังได฾ศึกษาท฽องเที่ยวสถานที่สําคัญของจังหวัดลพบุรี อีกด฾วย (ไปด฾วยกัน.คอม, 2557)

ภาพที่ 15 ตัวอย฽างเว็บไซตแ : www.paiduaykan.com เว็บไซตแแนะนําการท฽องเที่ยวในสถานที่ต฽างๆ ที่มา : ไปด฾วยกัน.คอม (2557) บทสรุป สื่อมีบทบาทในการเข฾ามาส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเชิงเกษตร : เทศกาลทุ฽งทานตะวันบานลพบุรี แม฾ รูปแบบในการสื่อสารนั้นจะมีความแตกต฽างกันออกไป รวมถึงองคแกรหรือหน฽วยงานที่เข฾ามามีบทบาทใน การส฽งเสริมทั้งหน฽วยงานภาครัฐ และรัฐวิสาหกิจ ภาคเอกชน หรือแม฾กระทั่งสื่อที่มาจากตัวนักท฽องเที่ยว ซึ่งจะเห็นได฾ว฽ามีสิ่งหนึ่งที่หลายฝุายมีจุดประสงคแเดียวกันนั้นคือ การส฽งเสริมการท฽องเที่ยวเทศกาลทุ฽ง ทานตะวันบานลพบุรี เพื่อนําเสนอข฾อมูลข฽าวสาร ความน฽าสนใจของเทศกาลให฾บุคคลทั่วไปในสังคมได฾รู฾จัก ผ฽านการสื่อสารประเภทต฽างๆ อาทิเช฽น สื่อวิทยุโทรทัศนแ สื่อสื่อสิ่งพิมพแ สื่ออินเทอรแเน็ต สื่อกิจกรรม เป็น ต฾น เพื่อสร฾างความเข฾าใจ เข฾าถึงให฾กับนักท฽องเที่ยวอย฽างเรียบง฽าย สะดวกและรวดเร็ว จนนําไปสู฽การ เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมโน฾มน฾าว ชักจูงจิตใจให฾นักท฽องเที่ยวเข฾ามาสัมผัส กับความงดงามของเทศกาลทุ฽ง ทานตะวันบานลพบุรีนั่นเอง


56

เอกสารอ้างอิง กมลรัฐ อินทรทัศนแ. 2553. ประมวลสาระชุดวิชา การสื่อสารเพื่อการพัฒนาการส่งเสริมการเกษตร หน่วยที่ 8-15. พิมพแครั้งที่ 1 กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. กาญจนา แก฾วเทพ. 2557. เรื่องสื่อสาร-การท่องเที่ยว. กรุงเทพฯ : ห฾างหุ฾นส฽วนจํากัดภาพพิมพแ. จอย. 2553. ทุ่งดอกทานตะวัน ลพบุรี. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : www.teeteawthai.com/ทุ฽งดอก ทานตะวัน-ลพบุรี [15 กันยายน 2559] ใบเฟิรแน วงษแบัวงาม และมุขสุดา พูลสวัสดิ์. 2556. การประเมินศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร โครงการที่ได้รับรางวัลจากการประกวดผลงานตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงภาค การเกษตรในเขตกรุงเทพและปริมณฑล. งานวิจัย คณะศิลปศาสตรแ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลพระนคร. ไปด฾วยกัน.คอม. 2557. ขับรถเที่ยวลพบุรี เปรี้ยวไปตามเส้นทางทุ่งทานตะวัน. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾ จาก : http://www.paiduaykan.com/travel/เที่ยวลพบุรี [13 กันยายน 2559] พันทิป.คอม. 2557. [CR]“ทุ่งดอกทานตะวัน เมืองลพบุรี”. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://pantip.com/topic/32870159 พิมพา หิรัญกิตติ อุดม สายะพันธุแ เกยูร ใยบัวกลิ่น สุพรรณี อินทรแเเก฾ว และสมชาย หิรัญกิตติ. (2557). พฤติกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรของนักท่องเที่ยวชาวไทย. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ธัญบุรี.

รัฐนันทแ พงศแวิริทธิ์ธร. 2558. แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรเพื่อความยั่งยืน : โครงการ หลวงปางดะ. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล฾านนา. Holidaythai.com. 2557. ทุ่งทานตะวันบาน บ้านหัวดง ตาบลคลองเกตุ อาเภอโคกสาโรง จังหวัด ลพบุร.ี [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.holidaythai.com/suuddd/photo320590.htm Thai PBS. 2558. Foodwork : ดอกทานตะวัน สวย ทานได้. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=7bdqt4yQ1EU [10 กันยายน 2559] Way of Backpack. 2557. เที่ยวในประเทศ : นั่งรถไฟเที่ยวทุ่งทานตะวัน. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.wayofbackpacker.com/2014/12/ทริปนั่งรถไฟเที่ยว/ [11 กันยายน 2559] Welovetogo.com. 2557. ทุ่งทานตะวัน ณ บ้านหัวดง ตาบลคลองเกตุ ลพบุรี. [ออนไลนแ]. เข฾าถึง ได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=IvVIIxdOG6I


57

ภาพยนตร์ไทยกับวิถีชีวิตเกษตรกร จากอดีตถึงปัจจุบัน น.ส.ชญานิศ จันทะเสน 56040660 บทนา ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม แต฽เหตุใดดูเหมือนว฽าภาพยนตรแที่เกี่ยวกับเกษตรโดยตรง จึงมีจํานวนน฾อยเมื่อเทียบกับภาพยนตรแแนวอื่น ๆ และไม฽ได฾รับความสนใจจากผู฾ชม ปใจจัยสําคัญน฽าจะมา จากทัศนคติของผู฾ชมและผู฾ผลิตเองที่มองว฽าเรื่องราวด฾านเกษตรไม฽น฽าสนใจ เป็นเรื่องไกลตัว และสามารถ เดาทิศทางของเนื้อเรื่องได฾ ผู฾สร฾างเองก็กังวลเรื่องผลตอบรับจนไม฽กล฾าเสี่ยงที่จะผลิตผลงานออกมา อย฽าง ไรก็ตาม แม฾จะไม฽มีภาพยนตรแที่นําเสนอประเด็นด฾านการเกษตรโดยตรงมากนัก แต฽ภาพยนตรแไทยก็มีการ สอดแทรกเรื่องราวหรือวิถีชีวิตเกี่ยวกับเกษตร มาตั้งแต฽สมัยเก฽ายุคเริ่มต฾นของการทําภาพยนตรแไทยเลยก็ ว฽าได฾ โดยบางเรื่องก็นํากลับมาทําขึ้นใหม฽ ทั้งในรูปแบบของภาพยนตรแ หนังสือ และบทละครโทรทัศนแ ใน บทความนี้ก็จะนําเรื่องราวของภาพยนตรแ ที่มีการสอดแทรกด฾านการเกษตรของไทยในแต฽ละยุคแต฽ละ สมัยมานําเสนอ โดยจําแนกตามช฽วงเวลาของภาพยนตรแออกเป็น 6 ยุค ซึง่ แต฽ละยุคจะมีการนําเสนอวิถี ชีวิตการทําเกษตรกรรมในมุมมองที่น฽าสนใจ ภาพยนตร์ไทยยุคเริ่มต้น (2440 - 2469) ในสมัยรัชกาลที่ 6 ได฾มีกลุ฽มนักสร฾าง ภาพยนตรแชาวอเมริกัน จากบริษัทยูนิเวอรแซัล ได฾เข฾ามาถ฽ายทําภาพยนตรแในประเทศไทยเรื่อง “นางสาวสุวรรณ” พ.ศ.2465 และฉายครั้งแรก พ.ศ.2466 นางสาวสุวรรณ เป็นภาพยนตรแใบ฾ แนวรักใคร฽ นักแสดงเป็นคนไทยทั้งหมด ถึงแม฾ จะดําเนินเรื่องในประเทศไทยแต฽ไม฽ได฾นําเสนอ ในภาพลักษณแของเกษตรที่ชัดเจนนัก เป็นการ แสดงให฾เห็นวิถีชีวิตความเป็นอยู฽ของชาวสยาม ขนบธรรมเนียมประเพณี และสถานที่ในการถ฽าย ทํา เช฽น จังหวัดเชียงใหม฽เพราะต฾องการนําเสนอ ภาพการทําปุาไม฾

ภาพที่ 1 : นางสาวสุวรรณ ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/นางสาวสุวรรณ

ยุคนี้จะเป็นการนําเสนอสถานที่ที่สวยงาม

ของประเทศ และวิถีชีวิตความเป็นอยู฽ของ ชาว สยาม รวมไปถึงขนบธรรมเนียมประเพณี ต฽าง ๆ ภาพยนตร์ไทยยุคบุคเบิก (2470-2489) ยุคนี้เป็นยุคของหนังเริ่มมีเสียงและ เป็นยุคที่หนังถูกสร฾างโดยคนไทยเอง คือเรื่อง “โชคสองชั้น” สร฾างโดยบริษัทกรุงเทพฯ ภาพยนตรแ (โดม สุขวงศแ, 2539)


58

การทําเกษตร ชาวบ฾านเลี้ยงสัตวแ ประเภทวัว ควาย เพื่อการค฾าขาย และยังเป็น อาชีพที่ควบคู฽ กันมากับการทําไร฽ ทํานา ใช฾สมุนไพรในการ รักษาแผลรักษาโรคให฾คนและสัตวแ สถานทีใ่ น ฉากจะเป็นทุ฽งนาส฽วนใหญ฽ ภาพที่ 2 : โชคสองชั้น ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/โชคสองชั้น

ต฽อมาในปี พ.ศ.2468 คณะสร฾างภาพยนตรแจาก ฮอลลีวูดก็ได฾เดินทางเข฾ามาถ฽ายทําภาพยนตรแ สารคดีเรื่องแรกของไทย คือเรื่อง "ช฾าง" ฉายครั้ง แรก พ.ศ. 2470 เริ่มมีวิถีชีวิตเกษตรเข฾า มา อย฽างชัดเจน มีการนําช฾างกว฽า 400 เชือก และ สัตวแอื่น ๆ เข฾าฉากด฾วย และสื่อให฾เห็นถึง ความ เป็นอยู฽ของชาวนาที่ใช฾ครกกระเดื่องในการตํา ข฾าวใช฾แรงในการเหยียบเพื่อให฾ได฾ข฾าวมา การ เลี้ยงสัตวแในคอกที่ทําจากไม฾ไผ฽สูง (เจนอักษรา พิจารณแ, 2551)

ภาพที่ 3 : ช฾าง ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ช฾าง_(ภาพยนตรแ)

ภาพยนตรแอีกเรื่องหนึ่งที่ในปใจจุบันได฾มีการทํา ขึ้นมาใหม฽เป็นบทละครโทรทัศนแ คือเรื่อง “นาย ฮ฾อยทมิฬ” พ.ศ.2475บอกเล฽าสภาพ อากาศใน ขณะนั้นที่มีความแห฾งแล฾งจนทําการ เกษตรไม฽ได฾ จึงมีการทําประเพณีดั้งเดิมของคน ไทยคือการ แห฽นางแมวเพื่อขอฝนให฾ตกจะได฾มีน้ําเพียงพอใน

ภาพที่ 4 : นายฮ฾อยทมิฬ ที่มา: http://muslimchiangmai.net/index.php?topic =6407.0

ภาพยนตร์ไทยยุคฟิล์ม 16 มม. (2490-2515) ฟิลแม 16 มม. คือฟิลแมที่มีขนาดเล็กกว฽า ฟิลแมในปใจจุบัน (มูลนิธิอนุรักษแภาพยนตรแแห฽ง ชาติ สหรัฐอเมริกา, 2554) ภาพยนตรแไทยที่ เกี่ยวข฾องกับการเกษตรและมีภาพลักษณแของ การเกษตรที่ชัดเจนที่สุดในยุคนี้คือเรื่อง “มนตแ รักลูกทุ฽ง”พ.ศ.2513 เป็นภาพยนตรแที่ใช฾ บท เพลงประกอบเป็นส฽วนใหญ฽มีจํานวน 14 เพลง คือ มนตแรักลูกทุ฽ง สาวนาคอยคู฽ อาลัย หนุ฽ม พเนจร สิบหมื่น น้ําลงนกร฾อง นกร฾องน฾องช้ํา น฾อยใจรัก แม฽ร฾อยใจ น้ําตา น้ําตก ใจเจ฾าชู฾ รูป หล฽อถมไป รักร฾าวหนาวลม รักลาอย฽าเศร฾า ใน เรื่องสื่อการดําเนินชีวิตแบบ เกษตรที่เรียบง฽าย เช฽น การตกปลาโดยใช฾เบ็ดที่ ทําขึ้นจากไม฾ นํา กองฟางข฾าวที่ตีข฾าวออกแล฾วมา กองรวมกันเพื่อ


59

จะนํามาคลุมหน฾าดินที่จะใช฾ทํา นาในครั้งต฽อไป หรือจะนํามาย฽อยสลายเป็นปุ฻ย ก็ได฾เป็นการนํา สิ่งเหลือกลับมาใช฾ให฾คุ฾มค฽าและ เป็นประโยชนแ ที่สุด สถานที่ในฉากก็จะเป็นบ฾าน มีใต฾ถุน กระท฽อมที่มุงด฾วยฟางข฾าวทั้ง หลัง บึงน้ํา ไร฽อ฾อย ไร฽กล฾วย และนาข฾าว ระบบการถ฽ายทํา ภาพยนตรแไทยในยุคนี้ ตัวแสดงจะพูดไปตามบท โดยไม฽มกี ารบันทึกเสียง แต฽จะมีนักพากยแ พากยแ เสียงใส฽ไปอีกที นักพากยแจึงกลายเป็น บุคคล สําคัญที่จะทําให฾ภาพยนตรแเหล฽านั้น สามารถ สื่อสารกับคนดูได฾ เป็นเสน฽หแอีกอย฽าง หนึ่งที่ทํา ให฾ภาพยนตรแในยุคนี้น฽าสนใจไม฽แพ฾ยุค อื่น

ประสบความสําเร็จสูงสุด มีการสะท฾อนสังคม เรื่องการลักลอบตัดไม฾และขนย฾ายไม฾เถื่อน ทําให฾ ครูปิยะที่ มีหลักฐานในการเอาผิดผู฾ที่ตัดไม฾ ทําลายปุา ต฾องเสียชีวิตลงด฾วยมือปืนที่ถูกว฽าจ฾าง โดยผู฾มีอิทธิพลในท฾องถิ่น

ภาพที่ 6 : ครูบ฾านนอก ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ครูบ฾านนอก

ภาพที่ 5 : มนตแรักลูกทุ฽ง ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/มนตแรักลูกทุ฽ง

ภาพยนตร์ไทยยุคสะท้อนภาพสังคม (2516-2529) ในภาวะที่บ฾านเมืองเข฾าสู฽ภาวะคับขัน มี ภาพยนตรแไทยหลายเรื่องได฾แสดงบทบาทใน ฐานะกระจกสะท฾อนปใญหาสังคม ในช฽วงปี พ.ศ.2521-2523 หนังสะท฾อนสังคมโดยกลุ฽มผู฾ สร฾างที่เป็นคลื่นลูกใหม฽ได฾เข฾าสู฽วงการภาพยนตรแ อย฽างมากมาย อาทิ ครูบ฾านนอก เทพธิดาบารแ 21 น้ําค฾างหยดเดียว เมืองขอทาน ฯลฯ ใน จํานวนนี้ “ครูบ฾านนอก” พ.ศ.2521 ถือว฽า

“แผลเก฽า” พ.ศ.2520 ในภาพยนตรแเป็นวิถี ชีวิต ของชาวนาช฽วยกันลงแขกทํานา ใช฾ชีวิตอยู฽ ตาม ริมคลอง ตําข฾าวสารโดยใช฾สากมือตํา เป็น หนัง ที่แสดงออกในเรื่องของความรักที่ซื่อสัตยแ และ ภักดี ยอมแม฾ประทั่งชีวิต

ภาพที่ 7 : แผลเก฽า ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/แผลเก฽า

“ลูกอีสาน” พ.ศ.2525 เป็นเรื่องราวของวิถีชีวิต ชาวนาอีสาน บอกเล฽าถึงการฟในฝุาอุปสรรคจาก ภัยธรรมชาติ และขนบธรรมเนียม ประเพณี


60

ศิลปวัฒนธรรม ความเชื่อของชาวอีสาน แสดง ถึงความอดกลั้น ยืนหยัดสู฾ทน เพราะเป็นผืนดิน บ฾านเกิดของตน จึงไม฽ทิ้งไม฽ย฾ายถิ่นฐานไปไหน แม฾พื้นดินนั้นจะดูไม฽เกิดประโยชนแแล฾วก็ตาม

ภาพที่ 8 : ลูกอีสาน ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ลูกอีสาน_(ภาพยนตรแ)

ยุคนี้จะสะท฾อนสังคมในเรื่องที่เป็นปใญหาสังคม เช฽น การตัดไม฾ทําลายปุาที่ไม฽มีผู฾ใดกล฾าเข฾ายุ฽ง เพราะผู฾มีอิทธิพลอยู฽เบี้องหลังและคอยบ฽งการอยู฽ วิถีชีวิตชาวนาภาคอีสาน การข฾ามผ฽านอุปสรรค จากภัยธรรมชาติ เป็นต฾น

ภาพยนตร์ไทยยุคหนังคุณภาพ (2530-2539) คนไทยเริ่มทําหนังคุณภาพกันมากขึ้น ภาพยนตรแเกษตรในยุคทศวรรษนี้ที่แสดงความ เป็นเกษตรได฾อย฽างชัดเจนคือเรื่อง “ด฾วยเกล฾า” พ.ศ.2530 เป็นภาพยนตรแเพื่อเทิดพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว เนื่องในโอกาส ฉลองสิริราชสมบัติครบ 40 ปี ในปี พ.ศ. 2529 ได฾รับรางวัลภาพยนตรแเกียรติยศแนวสร฾างสรรคแ ยอดเยี่ยมประจําปี พ.ศ. 2530 และรางวัลเพลง

นําภาพยนตรแยอดเยี่ยม พ.ศ.2530 เนื้อเรื่องคือ ชาวนาจากภาคเหนือเก็บเมล็ดข฾าวพระราชทาน ไปได฾ 1 กําเล็กๆ จากพระราชพิธีจรดพระนังคัล แรกนาขวัญในวันพืชมงคลที่ท฾องสนามหลวงในปี แรกที่พระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัวรัชกาลที่ 9 พระราชทานข฾าวเปลือกจากแปลงทดลองในวัง สวนจิตรลดา ด฾วยความรักเทิดทูนและศรัทธาใน “ข฾าวของพ฽อ”เขาหว฽านข฾าวเหล฽านั้นลงในผืนดิน ที่แห฾งแล฾ง ท฽ามกลางความดูหมิ่นจากคนใน ครอบครัว รวมไปถึงธรรมชาติที่โหดร฾าย และ ความไร฾น้ําใจของนายทุน ด฾วยฝนหลวง ซึง่ เปรียบเสมือน “น้ําพระทัยของในหลวง” ชาวนา จึงกลับมายืนหยัดได฾ด฾วยผลผลิตที่งดงาม รวง ข฾าวสุก อร฽ามเต็มอ฾อมแขน

ภาพที่ 9 : ด฾วยเกล฾า ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ด฾วยเกล฾า

“รอยไถ” พ.ศ.2522 ในภาพยนตรแแสดงการทํา นาวิธีดั้งเดิมคือใช฾แรงงานสัตวแ ใช฾เครื่องมือที่ทํา ขึ้นเองในการจับปลา ไม฽ว฽าจะเป็น แห สวิง สุ฽ม และข฾องใส฽ปลา เลี้ยงสัตวแ เช฽น ไก฽ วัว ควาย เป็น ต฾น เห็นวิถีชีวิตเกษตรกรได฾อย฽างชัดเจน มีความ เป็นอยูท฽ เี่ รียบง฽าย ในแต฽ละวันก็มีอาหารธรรม ชาติให฾หากินได฾อยู฽รอบ ๆ ตัว


61 ภาพที่ 11 : แม฽นากพระโขนง ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/แม฽นากพระโขนง

ภาพที่ 10 : รอยไถ ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/รอยไถ

ภาพยนตร์ไทยยุคปัจจุบัน (2540-ปัจจุบัน) ในปีพ.ศ.2544 อุตสาหกรรมภาพยนตรแ ไทยกําลังเข฾าสู฽ยุคการแข฽งขันที่รุนแรง อย฽างที่ ไม฽เคยเกิดขึ้นมาก฽อน นั่นเป็นเพราะกระแสโลก ที่เป็นตัวกําหนดรสนิยมของการดูภาพยนตรแของ คนไทยเริ่มเปลี่ยนไป พร฾อม ๆ กับการเข฾ามา ของกลุ฽มผู฾กํากับฯ คลื่นลูกใหม฽ที่มีศิลปะในการ จัดการทางด฾านธุรกิจ การใช฾สื่อโฆษณาทุกรูป แบบกระตุ฾นผู฾บริโภค แนวภาพยนตรแมีทั้งแนว อิงประวัติศาสตรแ ตลก สยองขวัญ กระแสสังคม สะท฾อนอุดมคติของความเป็นไทย ส฽วนภาพยนตรแแนวเกษตรในยุคนี้จะมีจํานวนมากพอสม ควร เนื่องจากเริ่มเห็นความสําคัญของเกษตร เพิ่มมากขึ้นแล฾ว เรื่องแรก“นางนาก” พ.ศ.2542 ที่อยู฽อาศัยจะตั้งอยู฽ริมน้ํา มีท฽าน้ํา สัญจรโดยเรือ สร฾างบ฾านแบบมีใต฾ถุน มุงด฾วยฟางข฾าว คราดนา โดยใช฾แรงงานสัตวแ มีฉากช฽วยกันลงแขกทํานา ของชาวบ฾านในหมู฽บ฾าน แสดงถึงความมีน้ําใจต฽อ กัน ใช฾ฉมวกและเครื่องมือต฽าง ๆ ในการหาปลา

“แหยม ยโสธร 1-3” พ.ศ.2548, 2552, 2556 เป็นภาพยนตรแรักย฾อนยุคที่สื่อด฾วยเครื่องแต฽ง กายและฉากที่มีสีสันสดใส สร฾างเสียงหัวเราะได฾ อย฽างมากมาย ในเรื่องได฾นําเสนอการดําเนินชีวิต ในแต฽ละวันของชาวนา การทํานาโดยการไถนา ด฾วยคันไถ และแรงงานสัตวแ ทํานาโดยใช฾มือดํา และความมีน้ําใจต฽อกันพอที่ไหนมีงานก็จะมา ช฽วยกันทํากับข฾าวช฽วยกันจัดเตรียมงาน ในเรื่องมี สะท฾อนสังคมรวมด฾วย คือมีพ฽อค฾ามาซื้อข฾าวสาร ถึงหมู฽ บ฾านแต฽กลับหลอกชาวบ฾านด฾วยการโกง ตาชั่งและยังมารวมหัวกับเกษตรอําเภอคนใหม฽ที่ เพิ่งเข฾ามาทํางานด฾วย มีงานประเพณีบุญบั้งไฟ ของจังหวัดยโสธร และงานวัด

ภาพที่ 12 : แหยม ยโสธร ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/แหยม_ยโสธร


62 ภาพที่ 13 : แหยม ยโสธร 2

ทรัพยากรที่หลงอยู฽ ณ ปใจจุบันนี้มากขึ้น

ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/แหยม_ยโสธร_2

ภาพที่ 16 : ครูบ฾านนอก บ฾านหนองฮีใหญ฽ ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ครูบ฾านนอก_ บ฾านหนองฮีใหญ฽

ภาพที่ 14 : แหยมยโสธร 3 ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/แหยมยโสธร_3

ภาพยนตรแเรื่องต฽อมา “รักจัง” พ.ศ.2549 เริ่ม เป็นภาพยนตรแที่คุ฾นตาคนในสมัยนี้ มีการ พัฒนา ทั้งอุปกรณแและเทคโนโลยี การถ฽ายทํา เน฾นฉาก วิวทิวทัศนแที่สวยงามของทางภาคเหนือ ความ เป็นอยู฽ของชาวกระเหรี่ยงที่เก็บของปุามาขาย อาศัยอยู฽ในบ฾านฟางที่ให฾ความอบอุ฽น

“สวรรคแบ฾านนา” พ.ศ.2553 เป็นการนําเสนอ มุมมองวิถีของข฾าวที่มีต฽อวิถีของชาวนาในพื้นที่ ทั่วประเทศไทย ด฾วยการถ฽ายทําที่ตื่นตาตื่นใจ สร฾างความประทับใจผ฽านชีวิตเปี่ยมสีสันของ ผู฾คนที่ร฽วมกันเฉลิมฉลองวาระต฽าง ๆ ของวิถีแห฽ง ข฾าว ที่เกิดขึ้นตลอดทั้งปี (Agent7, 2557)

ภาพที่ 17 : สวรรคแบ฾านนา Agrarian Utopia ภาพที่ 15 : รักจัง ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/รักจัง

“ครูบ฾านนอก บ฾านหนองฮี ใหญ฽” พ.ศ.2553 ภาพยนตรแเรื่องนี้ถูกทําซ้ําขึ้นมาใหม฽จากปี พ.ศ. 2521 มีวิวัฒนาการในการถ฽ายทําที่ทันสมัย ขึ้น เรื่องราวในการภาพสะท฾อนสังคมก็เข฾มข฾น ขึ้น ให฾ผู฾คนตระหนักและช฽วยกันรักษแในปุาไม฾

ที่มา: http://movie.mthai.com/movie-profile/newmovie/69658.html

“เพลงของข฾าว” พ.ศ.2554 ไม฽ได฾สะท฾อนปใญหา ดราม฽าชีวิตชาวนา แต฽เน฾นไปที่ช฽วงเวลาแห฽ง ความสุข การฉลองและการพักผ฽อนหลังตราก ตรําทํางานหนักมาหลายเดือน เราจะได฾เห็น ความเชื่อมโยงระหว฽างผู฾คนในวิถีข฾าว ที่ถึงแม฾จะ ดูแตกต฽างกันไปในแต฽ละจังหวัด แต฽สุดท฾ายแล฾ว มันก็มีจุดร฽วมเดียวกัน คือ “ข฾าว” ที่เป็นส฽วน หนึ่งของวิถีชีวิตชาวนาเหล฽านี้จริง ๆ ไม฽ว฽าจะ


63

เป็นการแข฽งวิ่งควาย บั้งไฟตะไลล฾าน

ภาพที่ 18 : The Song Of Rice เพลงของข฾าว ที่มา: http://movie.mthai.com/movie-news/thaimovienews/170809.html

“ปใญญา เรณู” พ.ศ.2555 ชาวบ฾านใช฾ชีวิต อยู฽ บ฾านใกล฾เรือนเคียงกันไม฽มีรั้วมากั้น แสดงให฾ เห็นว฽าในชนบทปลอดภัย ไม฽มโี จรเหมือนใน เมือง ฉากตลาดนัดวัวควายที่นําใส฽รถมาค฾าขาย กัน กิจวัตรประจําวันก็พาควายออกไปให฾กิน หญ฾าตามท฾องทุ฽ง การเตรียมแปลงปลูกผัก โดย การขุดให฾ดิน ชั้นล฽างขึ้นมาแทนหน฾าดินเก฽า และ ปูดว฾ ยฟางข฾าวอีกที นําเสนอบนพื้นฐาน ความ เป็นจริงมากที่สุด

ภาพที่ 19 : ปใญญา เรณู ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ปใญญา_เรณู

“ผู฾บ฽าวไทบ฾าน อีสานอินดี้” พ.ศ.2557 เรื่องนี้ เสนอวิถีชีวิตของคนอีสาน บ฾านที่อาศัยอยู฽เป็น บ฾านที่มใี ต฾ถุน มีโอ฽งน้ํารอบบ฾านไว฾รองน้ําฝน สําหรับเก็บไว฾ใช฾ เริ่มใช฾รถไถนาในการทํานา ซึ่ง เป็นวิถีชีวิตที่เริ่มมีการพัฒนาขึ้นมาแล฾ว ความ

เป็นอยู฽ก็ดีขึ้นจากแต฽ก฽อน

ภาพที่ 20 : ผู฾บ฽าวไทบ฾าน อีสานอินดี้ ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/ผู฾บ฽าวไทบ฾าน_ อีสานอินดี้

ยุคปใจจุบัน นี้คนจะเริ่มโหยหาธรรมชาติมากขึ้น เพราะเบื่อการใช฾ชีวิตในเมืองหลวง อยากจะไป พักผ฽อนอยู฽ ตามขุนเขา น้ําตก ที่สงบและ สูด อากาศบริสุทธิ์ ภาพยนตรแจึงถ฽ายทอดสถาน ที่ สวยๆ เพื่อดึงดูงและพยายามนําวิถีชีวิต การ ทํา เกษตรกรรมมานําเสนอ ภาพยนตรแเกษตรของต฽างประเทศก็มี อยู฽เหมือนกัน เช฽น “Field of Dreams” (2532) เรยแ ชาวไร฽ข฾าวโพด มีความฝในที่อยากจะ เป็นนักเบสบอล และได฾สร฾างสนามเบสบอลในไร ข฾าวโพดของตัวเอง และโจนักเบสบอลมืออาชีพ ที่เคยถูกตัดสินว฽าล฾มบอล พาเพื่อนนักเบสบอล ในอดีตมาฝึกซ฾อมที่สนามของเรยแ ซึ่งโจนั้นเป็น นักเบสบอลขวัญใจของพ฽อเรยแที่เสียชีวิตไปแล฾ว เป็นภาพยนตรแผสมผสานการใช฾พื้นที่ทางการ เกษตรกับความฝใน แม฾จะเสียรายได฾ทางกายไป ส฽วนหนึ่งแต฽ก็ เหมือนมาเติมเต็มความฝในทางใจ (รักพงษแ, 2552)


64

ภาพที่ 21 : Field of Dreams ที่มา: https://en.wikipedia.org/wiki/Field_of_Dreams

“The Grapes of Worth” (2483) เรื่องนี้ สะท฾อนถึงปใญหาความขัดแย฾ง ของผู฾มีอันจะกิน และผู฾ยากไร฾ที่ทําอาชีพเกษตรกร ในยุคเศรษฐ กิจตกต่ําได฾เป็นอย฽างดี ซึ่งเราจะเห็นได฾ถึงความ ไม฽เป็นธรรมที่เกิดขึ้นในประเทศอเมริกา (jureeporn, 2556)

ภาพที่ 22 : The Grapes of Wrath ที่มา: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Grapes _of_Wrath

“Babe” (2538) เบ฿บ หมูน฾อยที่ถูกเลี้ยงดูโดย ฟาย สุนัขต฾อนแกะในฟารแมของชาวนาฮ็อกเก็ตตแ จนเบ฿บสามารถเรียนรู฾และได฾พิสูจนแให฾ฮ็อกเก็ตตแ รู฾ว฽ามัน ก็สามารถต฾อนแกะได฾อย฽างดี เขามั่นใจ จนถึงกับส฽งเบ฿บเข฾าร฽วมการแข฽งขันชิงแชมป฼ต฾อน แกะ (nangdee)

ภาพที่ 23 : หนัง Babe ที่มา: http://www.nangdee.com/title/html/477/ Babe.html

“The Real Dirt on Farmer John” (2548) ในเรื่องมีเครื่องมือทางการเกษตรทีม่ ีความทัน สมัยซึ่งเทียบกับปใจจุบันและประเทศไทยเพิ่งนํา เข฾ามาใช฾ เช฽น รถเกี่ยวข฾าวที่สามารถสีข฾าวเสร็จ ภายในเครื่องเดียว มีโรงเก็บวัตถุดิบใกล฾ ๆ กับ พื้นที่ทางเกษตรของตนเอง

ภาพที่ 24 : THE REAL DIRT ON FARMER JOHN ที่มา: https://www.rottentomatoes.com/m/the_real _dirt_on_farmer_john_2007/

“Fruits of Faith” (2556) เกษตรกรชื่อ อกิโนริ สาบานว฽าจะทําเรื่องที่เป็นไปไม฽ได฾ในสายตาของ ทุกคน นั่นคือการปลูกแอปเปิ้ลด฾วยวิธีธรรมชาติ โดยไม฽ใช฾ยาฆ฽าแมลง (Nungmovies-hd, 2558)


65

ภาพที่ 26 : Fruits of Faith ที่มา: https://plus.google.com/+Nungmovieshddot com/posts/6i2s96V7gJE

“Little Forest (2557)” หนังญี่ปุนที่ถ฽ายทอด เรื่องราวของ “อิชิโกะ” ลูกชาวนาที่เข฾าไปอยู฽ใน เมืองแต฽แล฾ว วันหนึ่งก็ตัดสินใจกลับมาใช฾ชีวิต เป็นเกษตรกรที่บ฾านเกิด ซึ่งก็ไม฽ได฾มีอะไรมากไป กว฽าการทํานา ปลูกพืช มีเพียงบรรยากาศธรรม ชาติอันแสนร฽มเย็น เป็นหนังที่ดูแล฾วรู฾สึก “ผ฽อน คลาย” และหนังก็ถ฽ายทอดออกมาได฾ อย฽าง สวยงาม ทั้งความชุ฽มฉ่ํา จากสายฝนในฤดู ร฾อน และความสดใสเย็นสบาย ในฤดูใบไม฾ร฽วง (นาย หนัง, 2557)

อาจจะมีการนําเสนอในรูปแบบนี้ ซึ่งที่เห็น ในตอนนี้ คนบางกลุ฽มเริ่มหันมาทําเกษตรกัน แล฾ว ยกตัว อย฽าง เรื่องสั้นเกษตรเรื่องหนึ่งที่ คุ฾นเคยกัน ถ฾าได฾ไปดูภาพยนตรแที่โรงภาพยนตรแ ก฽อนหนังจะฉายจะมีเรื่องนี้ขึ้นมา คือคนที่เพิ่งจบ การศึกษา ในสาขาหนึ่ง แต฽กลับมาประกอบ อาชีพเกษตรซึ่ง ไม฽ตรงกับที่เรียนจบมา ดําเนิน วิถีชีวตด฾วยการ ทําเกษตรอินทรียแตามแนว พระราชดําริ ปลูกข฾าว อินทรียแ ปลูกผัก เลี้ยง สัตวแ ไว฾บริโภคเองและ สามารนําไปขายสร฾าง รายได฾ได฾ ทําผลิตภัณฑแ จากธรรมชาติส฽งออก เวลาว฽างจากงานก็สานฝใน ทําสิ่งที่ตนเองรัก หรือไม฽ก็ไปเรียนต฽อ และยังให฾ ข฾อคิดทิ้งท฾ายด฾วย ว฽า “ถ฾าเรามีความพอดีในชีวิต เราก็จะมี ความสุขในทุก ๆ ขณะที่เรามีชีวิตอยู฽” และ “ความพอดีมันเกิดจากความพอใจในสิ่งที่ ตัวเองมี ถ฾าเรารู฾จักสิ่งนั้นเราก็จะมีความสุขได฾ไม฽ ยาก”

สรุป ภาพที่ 27 : Little Fores ที่มา: https://9nung.com/8034/

ภาพยนตรแต฽างประเทศเหล฽านี้แสดงให฾ เห็นภาพลักษณแที่ดูเข฾าถึงง฽ายและทันสมัย เครื่อง มือทางการเกษตรที่ดูแปลกตาและมีการพัฒนา แนวโน฾มภาพยนตรแเกษตรของไทยในอนาคต

ภาพยนตรแเกี่ยวกับเกษตรในสมัยก฽อน นําเสนอบนพื้นฐานความเป็นจริง นักแสดงก็ แสดงได฾สมบทบาทมีความเป็นเกษตรกรจริง ๆ จึงเห็นวิถีชีวิตความเป็นอยู฽อย฽างชัดเจน ซึ่งส฽วน มากจะเป็นภาพยนตรแที่ใช฾ภาษาถิ่น รวมถึงสถาน ที่ในการถ฽ายทําด฾วย เพราะพื้นทีใ่ นประเทศไทย


66

เหมาะแก฽การถ฽ายทําอยู฽แล฾วโดยไม฽ต฾องจัดฉาก หรือใช฾เทคนิคพิเศษอะไร รวมไปถึงฉากวิวทิว ทัศนแ ขุนเขา ปุาไม฾ เมฆหมอกที่สวยงาม แต฽ ภาพยนตรแแนวเกษตรนี้ยังไม฽จัดหมวดเป็น ประเภทของภาพยนตรแอย฽างชัดเจน ซึ่งใน อนาคตมีแนวโน฾มที่ภาพยนตรแเกษตรนี้จะถูกจัด ให฾เป็นหนึ่งในประเภทของภาพยนตรแแน฽นอน ภาพยนตรแในแต฽ละยุคแต฽ละสมัยมีทั้ง สิ่งที่เหมือนกันและไม฽เหมือนกัน ไม฽ว฽าจะเป็น

อุปกรณแที่ใช฾ในการถ฽ายทํา วิวัฒนาการของ เทคโนโลยี (ผศ.กมล ฉายาวัฒนะ, 2529) แต฽สิ่ง ทีเ่ หมือนกันคือ ผู฾ชมจะได฾อะไรจากการชม ภาพยนตรแนี้ ไม฽ใช฽แค฽ความบันเทิงเพียงอย฽าง เดียว เพราะในภาพยนตรแทุกเรื่องต฾องแฝงทั้ง ข฾อคิด วิถีการดําเนินชีวิต แรงบันดาลใจ กําลังใจ และการแก฾ปใญหา สิ่งเหล฽านี้จะเป็นสิ่งที่จะยังคง อยู฽กับภาพยนตรแและผู฾ชม ไม฽ว฽าภาพยนตรแจะอยู฽ ในยุคใดก็ตาม


67

อ้างอิง Agent7. 2557. เพลงของข้าว [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก : http://movie.mthai.com/movieprofile/mo vie-fixture/168890.html [30 กันยายน 2559]. jureeporn. 2556. สตีเวน สปีลเบิร์ก เตรียมสร้าง The Grapes of Wrath [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก : http://www. bloggang.com/m/viewdiary.php?id=jureeporn&month=07-2013&date =05&group=71&gblog=89 [30 กันยายน 2559]. nangdee. หนัง Babe (1995) [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก : http://www.nangdee.com/title/html/4 77/Babe.ht ml [30 กันยายน 2559]. เจนอักษราพิจารณแ. 2551. “ครกตาข้าว” แรงงานจากปลายเท้าสู่เมล็ดข้าวที่วาวงาม [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก : http://www.oknation.net/blog/bantung/2008/12/24/entry-1 [27 กันยายน 2559]. โดม สุขวงศ.แ 2539. กาเนิดหนังไทย. สํานักพิมพแมติชน.นายหนัง. n. (2557), Little Fores (2014) ลิต เติ้ล ฟอเรสต์ (บรรยายไทย) [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก : https://9nung. com/8034/ [30 กันยายน 2559]. ผศ.กมล ฉายาวัฒนะ, รศ.สุรพล เกียนวัฒนา, อ.พรสิทธิ์ พัฒธนานุรักษแ. 2529. ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ ภาพนิ่งและภาพยนตร.์ (พิมพแครั้งที่ 16). สํานักพิมพแ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. มูลนิธิอนุรักษแภาพยนตรแแห฽งชาติ สหรัฐอเมริกา. 2554. คู่มือการอนุรักษ์ภาพยนตร์ ฉบับพื้นฐานสาหรับ หอจดหมายเหตุ ห้องสมุด และพิพิธภัณฑ.์ บริษัท รุ฽งศิลป฼การพิมพแ (1977) จํากัด: หอ ภาพยนตรแ (องคแการมหาชน) กระทรวงวัฒนธรรม. รักพงษแ. 2552. Field of Dreams ความฝันที่ค้างคา ช่วงเวลาที่ค้างใจ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก : http://www.okna tion.net/blog/rukpong/2009/06/19/entry-1 [30 กันยายน 2559].


68

การใช้เฟซบุ๊คเพื่อประชาสัมพันธ์สวนมะนาว โชติพงศแ พันธแอุดม 56040661 บทนา ในโลกปใจจุบันการสื่อสารระหว฽างผู฾รับสารและผู฾ส฽งสารใช฾ เทคโนโลยีเข฾ามาช฽วย เพื่อให฾เกิดความ สะดวกและรวดเร็วในการส฽งข฾อมูลและการรับข฾อมูลของผู฾ส฽งสารและผู฾รับสาร ซึ่งเทคโนโลยีการสื่อสาร สมัยใหม฽สามารถแบ฽งได฾ 4 กลุ฽ม คือ เทคโนโลยีการแพรภาพ เทคโนโลยีการพิมพแ เทคโนโลยีคอมพิวเตอรแ และเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคม เทคโนโลยีการสื่อสารนั้นจะต฾องใช฾เครื่องมือหรืออุปกรณแในการสื่อสาร ที่เป็นเทคโนโลยี สมันใหม฽ เช฽น คอมพิวเตอรแ โครงค฽ายโทรศัพทแ อุปกรณแภาพและเสี ยง ซึ่งเทคโนโลยี เหล฽านี้เมื่อนํามาใช฾งานแล฾วมาสารถช฽วยให฾การทํางานมีประสิทธิภาพดีขึ้น และประสิทธิผลสูงขึ้น รวมทั้ง ยังประหยัดเวลาและแรงงานอีกด฾วย ระบบการสื่อสารสามารถแบ฽งได฾เป็น 2 ประเภท คือ การสือสาร ประเภทมีสายและการสื่ อสารประเภทไม฽มีสาย (การสื่อสารไร฾ส าย) โดยเทคโนโลยีการสื่ อสาร ได฾แก฽ อินเทอรแเน็ต การใช฾อิเตอรแเน็ตในการสื่อ สารนั้นสามารถใช฾ได฾ทั้งในการสื่อสารแบบมีสาย และการสื่อสาร แบบไร฾สาย การใช฾อินเตอรแเน็ตซึ่งคนส฽วนใหญ฽เรียกว฽าโซเซี่ยลเน็ตเวิรแก โซเซี่ยลเน็ตเวิรแคเพื่อติดต฽อสื่อสาร ถูกนํามาใช฾งานอย฽างแพร฽หลายในปใจจุบันถูกนํามาใช฾ในทุกวงการ เช฽น ในวงการแพทยแที่นํามาใช฾เพื่อการ ส฽งข฾อมูลผู฾ปุวยในแผนกต฽าง วงการอุตสาหกรรมที่นํามาใช฾เพื่อการติดต฽อสื่อสารการส฽งผ฽านข฾อมูลของ องคแกร ในวงการธุร ะกิจก็ได฾นํ าเทคโนโลยีการสื่อสารผ฽านอินเตอรแเน็ตมาใช฾งานในการติดต฽อสารการ ส฽งผ฽านข฾อมูลของบริษัทและการติดต฽อกับลูกค฾า จนมาถึงการนํามาใช฾ในด฾านการเกษตร ซื่ งเกษตรกรได฾ สนใจประโยชนแที่ทําให฾ลดเวลาในการสื่อสารและลดแรงงานที่จะใช฾ลงจึงเริ่มใช฾เทคโนโลยีการสื่อสารผ฽าน โซเซี่ ย ลเน็ ต เวรแ ค จนกระทั้ ง เกษตรกรหั น มานิ ย มใช฾ โ ซเซี่ ย ลเน็ ต เวรแ ล ในรู ป แบบเฟซบุ฿ ค ในการ ประชาสัมพันธแสวนของตนเอง และทําให฾สวนนั้นเป็นที่รู฾จักกันอย฽างกว฾างขวาง จนสามารถเพิ่มยอดขาย ให฾กับสวนของตนได฾ เพราะเหตุนี้เฟซบุ฿คจึงกลายเป็นเครื่องมือสื่อสารทางการตลาดที่สําคัญอย฽างหนึ่ง พัชรพล น฾อยเมืองคุณ , (2555)กล฽าวว฽าถ฾าพูดถึงอินเทอรแเน็ตในปใจจุบันนี้รูปแบบของ โซเชียล เน็ตเวิรแกได฾มีเพิ่มมากขึ้นอย฽างมากมาย ซึ่ง โซเชียลเน็ตเวิรแก คือ สื่อสังคมออนไลนแที่มีการตอบสนองทาง สังคมได฾ห ลายทิศทาง โดยผ฽านเครือข฽ายอินเตอรแเน็ต พูดง฽ายๆ ก็คือ สื่อกลางที่ทําให฾ บุคคลบนโลกนี้ สามารถมีปฏิสัมพันธแโต฾ตอบกันได฾ ทําให฾ติดต฽อสื่อสารกันสะดวกมากยิ่งขึ้น ปใจจุบันกระแสการใช฾งานโซ เชียลเน็ตเวิรแกในสังคมประเทศไทยเริ่มมีอัตราการเติบโตที่สูงขึ้นเรื่อยๆ ไม฽ว฽าจะเป็นเฟซบุ฿ค ทวิตเตอรแ ยู ทูบ รวมทั้งการใช฾งาน สมารแทโฟน ที่ใช฾งานมากขึ้นเนื่องจากในปใจจุบันพฤติกรรมของเด็กจนถึงผู฾ใหญ฽นั้น มักจะมีโทรศัพทแสมารแทโฟนที่พกพาในชีวิตประจําวัน รวมทั้งในองคแกรหลายองคแ กรไม฽ว฽าจะขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ฽ ก็เริ่มหันมาใช฾ โซเชียลเน็ตเวิรแกเพื่อสร฾างภาพลักษณแขององคแกรวมทั้งยังนํามา


69

แบ฽งปในกิจกรรมขององคแกร หรือหน฽วยงานผ฽านโซเชียลเน็ตเวิรแกอย฽างแพร฽หลาย และมีแนวโน฾มว฽าจะเป็น มีอัตราการเติบโตที่ขยายเพิ่มขึ้นอย฽างต฽อเนื่อง รวมทั้งการใช฾งานดังกล฽าวนี้นอกจากจะลดต฾นทุนในการ โฆษณาแล฾วยังเป็นการช฽วยสร฾างการรับรู฾ให฾แก฽สาธารณชนได฾อย฽างวงกว฾าง รวมทั้งด฾านการเกษตรที่ใน ปใจจุบันได฾มีการโฆษณาหรือประชาสัมพันธแสินค฾าสินค฾าทางการเกษตรมากมาย เฟซบุ๊ค จุดเริ่มต฾นของเฟซบุ฿คได฾เกิดขึ้นเพื่อสร฾างความสัมพันธแระหว฽างกันในกลุ฽มเพื่อน และเมื่อ ได฾รับความนิยมอย฽างแพร฽หลายเฟซบุ฿คจึงกลายเป็นสื่อที่ใช฾ในการประชาสัมพันธแและส฽งเสริมการขายของ เกษตรกร โดยในเฟซบุ฿คของเกษตรกรจะมีการแนะนําสินค฾า /บริการใหม฽ ๆ บริการให฾คําแนะนําหลังการ ขาย ให฾คําปรึกษาเกีย่ วกับสินค฾าทางการเกษตร สร฾างความสัมพันธแกับผู฾บริโภค เป็นต฾น ซึ่งเกษตรกรหลาย คนได฾ทําให฾ เฟซบุ฿ คของตนกลายเป็ นสั งคมหนึ่งในโลกออนไลนแที่ผู฾ สนใจ ในสิ่ งเดียวกัน ได฾ส ามารถ แลกเปลี่ยนความคิดเห็นหรือประสบการณแที่มีต฽อสินค฾าทางการเกษตร เฟซบุ฿ค ไกดแ, (2555)กล฽าวถึงเฟซบุ฿คว฽าเป็นกระบวนการติดต฽อสื่อสารโดยการเขียนข฾อความบน กระดานข฾อความ (wall) ของตนที่เรียกว฽าสถานะ (status) โดยที่ข฾อความดังกล฽าวจะปรากฏบนกระดาน ข฾อความของผู฾เขียนและจะปรากฏบนหน฾าแรก (news feed) ของทั้งผู฾เขียนข฾อความและเพื่อน (friends) โดยสิ่งที่เขียน (post) ลงบนกระดานข฾อความสามารถที่จะเป็นได฾ทั้งข฾อความ รูปภาพวิดีโอ หรือลิงคแ (link) ซึ่งจะเป็นหน฾า (page) ที่ทําให฾เพื่อนได฾รับรู฾ความเคลื่อนไหวของกันและกัน หากเขียนข฾อความบนหน฾า กระดานข฾อความของผู฾อื่นก็จะมีการปรากฏในลักษณะเดียวกัน นอกจากนี้ยังมี Fan Page สําหรับโปรโมท ธุรกิจ โดยผู฾ที่สนใจสามารถเข฾าไปกดไลคแเพื่อติดตามในหน฾านี้ได฾ การกดไลคแของผู฾ที่สนใจจะทําให฾ สามารถสื่อสารกับลูกค฾าคนดังกล฽าวได฾อย฽างต฽อเนื่อง อาทิ แนะนํา สินค฾าที่ใช฾สําหรับการปลูกพืชชนิดเดียวกัน แจ฾งข฽าวกิจกรรมส฽งเสริมการขาย ประชาสัมพันธแข฽าวสารต฽าง ๆ ของเกษตรกร เป็นต฾น ดังนั้นเกษตรกรจึงได฾พยายามที่จะใช฾กลยุทธแการสื่อสารทางเฟซบุ฿คที่หลากหลาย เพื่อจูงใจให฾ผู฾บริโภคกดไลคแเป็นสมาชิกของเฟซบุ฿คตน อาทิ การถ฽ายภาพคู฽กับสินค฾า ถ฽ายภาพอุปกรณแที่ใช฾ ในการปลูกพืช เป็นต฾น ทั้งนี้ กลยุทธแในการจูงใจให฾ผู฾บริโภคกดไลคแเหล฽านี้ ทําให฾สินค฾าของเกษตรกรมีคนที่สนใจเพิ่มขึ้น แบบทวีคูณ เพราะมีสิ่งที่จะทําให฾เกิดการบอกต฽อแบบปากต฽อปาก (word of mouth) จากเพื่อนสู฽เพื่อน ลักษณะเด฽นของเฟซบุ฿คดังที่ได฾กล฽าวไปแล฾วข฾างต฾น จึงทําให฾เกษตรกรสามารถที่จะติดต฽อสื่อสารผ฽าน ทางเฟซบุ฿คไปยังผู���บริโภคได฾ง฽ายขึ้น กระบวนการสื่อสารระหว฽างเกษตรกรกับผู฾ที่สนใจผ฽านเฟซบุ฿คเป็นการสื่อสารมวลชน ซึ่งในการ สื่อสารแต฽ละครั้งระหว฽างเกษตรกรกับผู฾ที่สนใจถึงแม฾ว฽าจะเป็นการโต฾ตอบระหว฽างเกษตรกรกับผู฾ที่สนใจ เพียงหนึ่งรายเท฽านั้นแต฽ในการสื่อสารแต฽ละครั้งสมาชิกคนอื่น ๆ สามารถร฽วมติดตามความเคลื่อนไหวได฾ อย฽างต฽อเนื่องอีกด฾วย


70

การเขียนเพื่อสื่อสารไปยังสมาชิกจะต฾องเขียนให฾ผู฾อ฽านเกิดความเชื่อถือและคล฾อยตาม จะต฾อง กระตุ฾นที่ความต฾องการขั้นพื้นฐานของมนุษยแ และควรโน฾มน฾าวใจผู฾ฟใงให฾เชื่อถือว฽าสิ่งที่ได฾แนะนําให฾กระทํา ตามนั้น สามารถที่จะตอบสนองความพอใจได฾จริง ทั้งนี้ เพื่อให฾ผู฾อ฽านเกิดความสนใจในการติดตามหัวข฾อ อื่น ๆ อย฽างต฽อเนื่อง ตัวอย฽างเช฽นแฟนเพจเฟซบุ฿คของสวนมะนาว ที่มีชื่อว฽า สวนมะนาวแปูนเงินล฾าน โดยในแฟนเพจ ของสวนมะนาวแห฽งนี้มีการประชาสัมพันธแสวนมะนาว ภาพถ฽ายการขายกิ่งพันธุแมะนาว ภาพถ฽ายการขาย ต฾นมะนาว ภาพถ฽ายอุปกรณแการตอนกิ่งมะนาว เทคนิคการรดน้ําต฾นมะนาว เทคนิคการใส฽ปุ฻ยมะนาว เทคนิคการปลูกมะนาว พร฾อมทั้งมีเบอรแโทรศัพทแเกษตรกรเจ฾าของสวน และแผนที่การเดินทางไปยังสวน อีกด฾วย แฟนเพจของสวนมะนาวมีผู฾ติดตามอยู฽ทั้งหมด 12,288 คน โดยสวนมะนาวแปูนเงินล฾านตั้งอยู฽ที่ บ฾านเลขที่ 28 หมู฽ 5 บ฾านโนนบุรี ต.สําโรงทาบ อ.สําโรงทาบ จ.สุรินทรแ

ภาพที่ 1 : หน฾าแฟนเพจเฟซบุค฿ ของสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)

แฟนเพจเฟซบุ฿ค สวนมะนาวแปูนเงินล฾าน มีกิจกรรมที่ใช฾ในแฟนเพจดังต฽อไปนี้ ("สวนมะนาวแปูน เงินล฾าน," 2558) 1. กิจกรรมที่เป็นการประชาสัมพันธแสินค฾าทางการเกษตร คือ การลงรูปสินค฾า ทั้งต฾นมะนาวใน กระถางบ฽อซีเมนตแ กิ่งตอนมะนาว และคีมสําหรับตอนกิ่งมะนาว


71

ภาพที่ 2 : กิ่งมะนาว ภาพที่ 3 : อุปกรณแตอนกิ่งมะนาว ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)

ภาพที่ 4 : แจ฾งราคากิ่งตอนมะนาวให฾แกผู฾ที่สนใจ ภาพที่ 5 : แจ฾งราคาให฾แก฽ผู฾ทสี่ นใจ ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)

2. กิจกรรมที่เป็นการส฽งเสริมการขายสินค฾าทางการเกษตร เป็นการลงรูปเพื่อให฾ผ็ที่สนใจในตัว สินค฾าได฾มั่นใจในสินค฾ามากขึ้น

ภาพที่ 6 : ต฾นมะนาวของสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)


72

3. กิจกรรมที่เพิ่มความรู฾ให฾แก฽ผู฾ที่สนใจ คือ การแนะนําหรือตอบคําถามแก฽ผู฾ที่เข฾ามาชมในเพจ ของสวนมะนาวแปูนเงินล฾านเกี่ยวกับการปลูกมะนาว การบํารุงดิน การใช฾ระบบน้ําในการปลูกมะนาว

ภาพที่ 7 : เกษตรกรเจ฾าของสวนแนะนําวิธีการใช฾น้ํารดน้ํามะนาว ภาพที่ 8 : แนะนําวิธีทําให฾ดินร฽วนให฾แกผ็ที่เข฾ามาสอบถามในแฟนเพจ ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)

ภาพที่ 9 : แนะนําวิธีตรวจสอบมาตรฐานผลมะนาว ภาพที่ 10 : แนะนําเวลาที่เหมาะแก฽การตอนกิ่งมะนาว ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)


73

ภาพที่ 11 : แนะนําระบบน้ําที่เหมาะสมให฾แก฽ผู฾ทสี่ นใจ ที่มา : เฟซบุ฿คสวนมะนาวแปูนเงินล฾าน (2559)

สรุป เฟซบุ฿คมีบทบาทในการเข฾ามาส฽งเสริมการเกษตร เพราะเป็นสื่อที่เข฾าถึงได฾ง฽าย สะดวก และรวดเร็ว จนนําไปสู฽การประชาสัมพันธแเพื่อส฽งเสริมการขายให฾ผู฾ที่สนใจได฾เข฾าชม และสั่งซื้อสินค฾าทางการเกษตร อีก ทั้งยังให฾ความรู฾ความเข฾าใจแก฽ผู฾ที่เข฾ามาชมอีกด฾วย


74

เอกสารอ้างอิง สุรพงษแ มนัสประกัลภแ. (2555). การใช้เฟซบุ๊คในการสื่อสารการตลาดของบริษัทประกันภัยที่มีผลต่อความ พึงพอใจแฟนเพจประกันภัยในกรุงเทพมหานคร. มหาวิทยาลัยรามคําแหง, กรุงเทพมหานคร. พัชรพล น฾อยเมืองคุณ. (2555). โซเชี่ยว เน็ตเวิรแค. เข฾าถึงได฾จาก http://patcharapol011.blogspot.com/2012/09/blog-post.html ชีหแ คลาร฽า. (2553). ยุคแห่งเฟซบุ๊ค. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพแประพันธแสาสนแ. สวนมะนาวแปูนเงินล฾าน. (2558). สวนมะนาวแปูนเงินล฾าน. เข฾าถึงได฾จาก https://www.facebook.com/สวนมะนาวแปูนเงินล฾าน560023167352375/?ref=ts&fref=ts Web Master. (2555). facebook guide. เข฾าถึงได฾จาก http://fbguide.kapook.com/


75

E-COMMERCE เพื่อธุรกิจทางการเกษตร นายเฌอ ชาตินักรบ 56040662 บทนา เนื่องจากในปใจจุบันสังคมไทยของเราได฾มีการค฾าขายกันมากยิ่งขึ้นและวิธีการค฾าขายที่นิยมมาก ที่สุดในขณะนี้คือ การค฾าขายแบบ “พาณิชยแอิเล็กทรอนิกสแ ” (E-COMMERCE) ซึ่งเป็นการดําเนินธุรกิจ โดยใช฾สื่ออิเล็กทรอนิกสแ และวิธีการนี้ยังสามารถนําไปประยุกตแใช฾กับธุรกิจทางการเกษตรได฾อย฽างลงตัวซึ่ง จะเป็ น การแก฾ ไ ขปใ ญ หาในเรื่ อ งเกษตรกรขายผลผลิ ต ไม฽ ไ ด฾ เนื่ อ งจากขาดช฽ อ งทางการโฆษณาและ ประชาสัมพันธแโดยการสัมนานี้จ ะนําเสนอวิธีการโฆษณาสินค฾าอ฾างอิงจากบริษัท HAPPY FRESH ที่ นําไปใช฾ในการทําธุรกิจ ซึ่งถือเป็นบริษัทแรกๆที่ทําการซื้อขายผลิตภัณฑแทางการเกษตรแบบออนไลนแและ ประสบความสํ า เร็ จ เป็ น อย฽ า งมากเพราะผู฾ บ ริ โ ภคสามารถซื้ อ สิ น ค฾ า จากที่ ใ ดก็ ไ ด฾ เ พี ย งเข฾ า เว็ บ ไซดแ www.happyfresh.co.th หรือดาวนแโหลดแอพพลิเคชั่น HAPPY FRESH มาก็สามารถสั่งซื้อสินค฾าได฾ทันที ซึ่งจากความสําเร็จที่ HAPPY FRESH ได฾รับความนิยมเป็นอย฽างสูงก็แสดงให฾เห็นว฽า E-COMMERCE ถือ เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสําหรับเกษตรกรหน฾าใหม฽ที่ไม฽มีหน฾าร฾านนําไปประยุกตแใช฾ได฾อย฽างมีประสิทธิภาพ E-Commerce คืออะไร E-Commerce มีชื่อที่แปลเป็นภาษาไทยว฽า “พาณิชยแอิเล็กทรอนิกสแ” โดยความหมายของคําว฽าพาณิชยแ อิเล็กทรอนิกสแ มีผู฾ให฾คํานิยามไว฾เป็นจํานวนมาก แต฽ไม฽มีคําจํากัดความใดที่ใช฾เป็นคําอธิบายไว฾อย฽างเป็น ทางการ ซึ่งมีดังนี้ “การพาณิชอิเล็กทรอนิกสแเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการใช฾เทคโนโลยีเครือข฽ายคอมพิวเตอรแและการประมวลผล เพื่อสร฾างการทํางานและความสัมพันธแของการดําเนินธุรกิจร฽วมกัน” “คือการทําธุรกิจการค฾าผ฽านเครือข฽ายอินเทอรแเน็ตโดยอัตโนมัติ เมื่อผู฾ซื้อตัดสินใจซื้อสินค฾าดังกล฽าวก็จะ จ฽ายค฽าสินค฾าได฾ทันที ผ฽านระบบบัตรเครดิตหรือบัตรเดบิตที่ร฽วมรายการ” ธุรกิจทางการเกษตร ธุรกิจการเกษตร หมายถึง การดําเนินกิจกรรมทั้งหลายนับตั้งแต฽การผลิตและจําหน฽ายปใจจัยการผลิต การ ผลิตสินค฾าเกษตรกิจกรรมการผลิตในฟารแม การเก็บรักษา และการรวบรวมผลผลิต การแปรรูปสินค฾า เกษตร การจัดจําหน฽าย ตลอดไปจนถึงการส฽งออกสินค฾าเกษตรและการจัดจําหน฽ายผลิตภัณฑแสินค฾าเกษตร และผลิตผลพลอยได฾ ดังนั้น ธุรกิจที่เกี่ยวข฾องกับการเกษตรทุกประเภทถือว฽าเป็นธุรกิจการเกษตรทั้งสิ้น ความสําคัญในแง฽ชีวิตประจําวันของมนุษยแทั้งมวล มนุษยแที่เกิดมาและมีชีวิต อยู฽ได฾ย฽อมต฾องการอาหาร เพื่อการบริโภค และใช฾สิ่งอื่นเข฾าช฽วยในการดํา รงชีวิต การดําเนินงานธุรกิจการเกษตรเป็นการตอบสนอง ความต฾องการของผู฾บริโภค การที่ผู฾บริโภคได฾รับอาหารแต฽ละมื้อในวันนี้ เกิดจากการคาดคะเนและการ


76

ตัดสินใจในการผลิตสินค฾าเกษตรก฽อนหน฾านี้มาระยะหนึ่ง ระยะเวลานี้จะสั้นหรือยาว ขึ้นอยู฽กับชนิดของ ผลผลิต เช฽น พวกผักก็ใช฾เวลาสั้น แต฽ถ฾าเป็นสัตวแขนาดเล็ก เช฽น สัตวแปีกและสุกรก็จะใช฾เวลายาวขึ้นไปอีก วิธีการรูปแบบและองคประกอบการทาพาณิชยอิเล็กทรอนิกสของธุรกิจเกษตร ในการสงเสริมการตลาดใหสินคาเปนที่รูจักเปนสิ่งสําคัญที่ผูประกอบการตองทําเชนกันซึ่งผูประกอบการก็ มีวิธีการตางๆที่ใชในการสงเสริมสินคาเปนที่รูจักแกผูบริโภคก็เกิดชองทางตางๆในการสงเสริมตองมีการ สํารวจจากพฤติกรรมของผู บริโภคในสินคา (Product) ชื่อหรือตรามีความสอดคลองกับกิจการเพื่อ สามารถเปนที่จดจําของผูบริโภคไดราคา (Price) สามารถเปรียบเทียบราคากับปจจัยอื่นๆไดและสามารถ เปลี่ยนแปลงไดการจัดจําหนาย (Place) หรือชองทางการตลาด คือ การเคลื่อนยายสินคาหรือบริการจาก ผูผลิตไปสูผูบริโภคคนสุดทายหรือผูใชทางอุตสาหกรรม ” ในการเคลื่อนยายสินคามีวิธีในการเคลื่อนยาย หลายทาง เชน การผานพอคาคนกลางผู ผลิตสงตรงไปยังผู บริโภคคนกลางคือใชระบบสารสนเทศในซื้อ ขายเมื่อหาชองทางในการจัดจําหนายไดตอมา การสงเสริมการขาย (Promotion) เชน การโฆษณาผา นสื่อตางๆ เมื่อทราบถึงโครงสรางและองคประกอบในการทําระบบพาณิย อิเล็กทรอนิกสแลววิธีการทําก็ สําคัญไมนอยในการทําพาณิชยอิเล็กทรอนิกสของธุรกิจเกษตรสามารถทําได 2 วิธีวิธีแรกการฝากสินคา ขายของบน Shopping Mall ซึ่งเปนศูนยรวมการขายสินคาขนาดใหญบนอินเตอรเน็ตจะคลายกับศูนย การคา เหมาะสมกับธุรกิจที่มีการลงทุนนอยและสินคาไมคอยเปนที่รูจักสําหรับคนทั่วไป ซึ่งเปนวิธีที่งาย สะดวก เสียคาใชจายนอยไมตองประชาสัมพันธหรือการUpdateขอมูลตางๆโดยการลงโฆษณา ประกาศ ขายหรือการประมูลสินคา ทั้งมนรูปแบบของการขายปลีกและการขายสง หรือวิธีการที่สองสําหรับธุรกิจที่ มีเงินลงทุนและตองการมีเครื่องหมายการคาเปนของตัวเอง โดยการสรางเว็บไซตเปนของตัวเองแตจะตอง เสียคาใชจายที่สูงตองUpdate ขอมูลตางๆอยู ตลอดเวลา แตสามารถจัดหนารานไดใหรายละเอียด เกี่ยวกับตัวสินคาเพื่อชวยในการตัดสินใจของผู ซื้อ นอกจากนี้ยังสามารถสรางรายไดเพิ่มขึ้นจากการคิดค าบริการในการลงโฆษณาสินคาได HAPPY FRESH เนื่องจากในปใจจุบันการค฾าขายยังถือเป็นอาชีพที่นิยมกันมากในสังคมไทยและการค฾าขายแบบ ออนไลนแ ยั ง คงเป็ น ที่ นิ ย มอย฽ า งมากจนทํ า ให฾ เ ราสามารถที่ จ ะซื้ อ ของได฾ เ กื อ บทุ ก ชนิ ด ที่ ต฾ อ งการผ฽ า น อินเทอรแเน็ต แต฽สินค฾าที่ยังไม฽เคยพบการค฾าขายออนไลนแมาก฽อนคือสินค฾าด฾านการเกษตรเพราะสิ นค฾าด฾าน การเกษตรมีข฾อจํากัดในเรื่องอายุสินค฾า ความสดใหม฽ ฯลฯ ทางบริษัท HAPPY FRESH ได฾เล็งเห็นในจุดนี้ จึงได฾ริเริ่มก฽อตั้งบริการการขายสินค฾าทางการเกษตรแบบออนไลนแภายใต฾ชื่อ HAPPY FRESH ซึ่งทํางาน โดยการประสานงานระหว฽างตัวบริษัทเองและซุปเปอรแมาเก็ตใหญ฽ๆทั่วประเทศ โดยลูกค฾าสามารถเลือกซื้อ สินค฾าทางการเกษตรต฽างๆได฾จาก FACEBOOK APPLICATION และเว็บไซดแของทาง HAPPY FRESH เพียงแค฽เลือกซื้อสินค฾าและชําระเงินผ฽านระบบบัตรเครดิตก็สามารถซื้อสินค฾าจากที่ใดก็ได฾


77

ขั้นตอนการสั่งสินค้าผ่าน HAPPY FRESH 1.ดาวนแโหลดแอพพลิเคชั่น “HAPPY FRESH” ลงบนสมารแทโฟนโดยสามารถดาวนแโหลดผ฽านทาง IOS และ Android

รูปที่1 แสดงแอพพลิเคชั่น HAPPY FRESH จาก APPLE STORE 2.สมัครสมาชิกโดยสามารถเลือกได฾ว฽าจะให฾ดึงห฾องมูลจาก Facebook หรือสมัครใหม฽ผ฽าน E-mail

รูปที่2 แสดงตัวเลือกที่จะเข฾าระบบ 3.เมื่อสมัครสมาชิกแล฾วกด Log inเพื่อเข฾าสู฾ระบบจากนั้นต฽อไปจะเป็นการเลือกสถานที่อยู฽ปใจจุบันโดยสมา รถกด “Use My Current Location”คือการเลือกตาม GPRS หรือจะเลือก “Select It Manually” เพื่อเลือกกรอกสถานที่เอง

รูปที่3แสดงวิธีการระบุที่อยู฽ของผู฾ใช฾ 4.ขั้นตอนต฽อไปแอพพลิเคชั่นจะแสดงซุปเปอรแมาเก็ตที่อยู฽ในบริเวณ โดยลูกค฾าสามารถเลือกได฾เองว฽า ต฾องการสินค฾าจากที่ใด


78

รูปที่4 แสดงซุปเปอรแมาเก็ตใกล฾เคียงของผู฾ใช฾งาน 5.ต฽อไปเป็นหน฾ารายการสินค฾าที่มีให฾เลือก หลังจากได฾ตามที่ต฾องการแล฾วให฾กด “Add To Cart”

รูปที่5,6 แสดงสินค฾าที่ให฾เลือกซื้อ 6.หน฾านี้จะแสดงรายการสินค฾าทั้งหมดที่เราเลือกและคํานวณเป็นจํานวนเงินที่ต฾องชําระ เมื่อตรวจสอบ เสร็จเรียบร฾อยให฾กด “Checkout Now”

รูปที่7 แสดงรายการสินค฾าที่ผู฾ใช฾ได฾เลือกไว฾พร฾อมจํานวนเงิน 7.หน฾าต฽อไปเป็นหน฾า Replacement ระบบจะให฾เลือกว฽าจะทําอย฽างไรหากสินค฾านั้นๆหมด โดยมีทั้งหมด 3ทาง คื อ เลื อ กสิ น ค฾ า ทดแทนได฾ เ ลยโดยไม฽ ต฾ อ งติ ด ต฽ อ ติ ด ต฽ อ เพื่ อ แนะนํ า สิ น ค฾ า ทดแทนและ ไม฽ต฾องการสินค฾าทดแทนใดๆ


79

รูปที่8 แสดงหน฾า Replacement 8.จากนั้นจะเข฾าสู฽หน฾าเลือกสถานที่จัดส฽ง ให฾กรอกที่อยู฽ที่ต฾องการให฾สินค฾าไปส฽ง เลือกช฽วงเวลาที่ต฾องการให฾ มาส฽ง ระยะส฽งของขึ้นอยู฽กับเวลาเปิด-ปิดของซุปเปอรแมาเก็ตที่เลือก

รูปที่9 แสดงหน฾ากรอกข฾อมูลเวลาจัดส฽ง 9.วิธีการชําระเงิน ในขั้นตอนนี้เราสามารถเลือกได฾ว฽าจะจ฽ายเงินสดหรือจ฽ายผ฽ านบัตรเครดิต เมื่อเลือก เรียบร฾อยแล฾วกด “Pay”

รูปที่10 แสดงการกรอกข฾อมูลชําระเงิน


80

10.เมื่อชําระเงินเรียบร฾อยแล฾วจะมีการแจ฾งหมายเลข Order เป็นอันเสร็จสมบูรณแ

รูปที่11 แสดงหมายเลข Order

สรุป จากที่กล฽าวมาในข฾างต฾นจะเห็นได฾ชัดว฽าบริษัท HAPPY FRESH ได฾นํา E-COMERCE มา ประยุกตแใช฾กับสินค฾าทางการเกษตรอย฽างลงตัวจะสามารถสร฾างความสะดวกสบายให฾แก฽ผู฾ซื้อและยังเพิ่มผล กําไรให฾กับผู฾ขาย E-COMMERCE จึงถือเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสําหรับเกษตรกรไม฽ว฽าหน฾าเก฽าหรือหน฾า ใหม฽ เพื่อมาประยุกตแใช฾กับสินค฾าของตนได฾เป็นอย฽างดี เชื่อว฽าหลายๆคนนั้นอาจจะเคยมีค฽านิยมเรื่องที่ว฽าการทํา การเกษตรนั้นเป็นเรื่องไกลตัว หรือกระทั่งว฽าเป็นเรื่องที่จะอยู฽เหนือความต฾องการของคนรุ฽นใหม฽เพราะมอง ว฽าการทําเกษตรนั้นเป็นอาชีพที่คนที่อยู฽ต฽างจังหวัดสมควรจะทํามากกว฽า หรือไม฽เช฽นนั้นก็คือเป็นการทํา ธุรกิจประเภทที่ว฽าค฽อนข฾างโบราณ ไม฽เหมาะกับยุคสมัยใหม฽นี้ อันที่จริงความคิดเหล฽านั้นเป็นความคิดที่ ค฽อนข฾างแปลกและไม฽ค฽อยตรงประเด็นมากเสียเท฽าไหร฽เหมือนกันเพราะเราเองก็สามารถหารายได฾จากการ ทําธุรกิจประเภทนี้ได฾ด฾วยเหมือนกันถ฾าเราวางแผนดีๆนั่นเอง


81

เอกสารอ้างอิง จันทรแพิมพแ รัตนดิเรก. (2549). แนวทางการทําธุรกิจพาณิชยแอิเล็กทรอนิกสแเพื่อความได฾เปรียบในธุรกิจ พงศแเทพ หาญเพิ่มชัย. (2549). ระบบธุรกิจการเกษตรของ การผลิตบอนสี ในอํา เภอไทรน฾อย จังหวัด นนทบุรี สุขรัตนแ มณีนิล. (2548). บทบาทของพาณิชยแอิเล็กทรอนิกสแ E-COMMERCE ในการเพิ่มขีดความสามารถ ในการส฽งออกของกรมส฽งเสริมการส฽งออกกระทรวงพาณิชยแ ธีรศิลป฼ กัน ธา และคณะ. (2554). แนวทางการพัฒนาธุรกิจการเกษตรในอําเภอชายแดนจังหวัดตาก หน฾าที่9) นางสาวสุนิสา อินทร. (2556). ศึกษาการใช฾แอพพลิเคชั่นไลนแของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัย เทคโนโลยีพระจอมเกล฾าธนบุรี


82

การลาดับภาพในการตัดต่อรายการโทรทัศน์เชิงการเกษตร นางสาวฐานิสร แข฽งขัน 56040663 บทนา ปใจจุบันรายการเกษตรในโทรทัศนแนั้นมีมากมายหลายรูปแบบ แต฽รู฾ไหมว฽ากว฽าจะมาเป็นรายการ รายการหนึ่งได฾นั้น ต฾องผ฽านกระบวนการมากมาย หนึ่งในกระบวนการที่สําคัญนั้นคือ การลําดับภาพใน การตัดต฽อ ซึ่งผู฾ที่ตัดต฽อนั้นต฾องมีความรู฾และความเข฾าใจของการลําดับภาพ มิเช฽นนั้นผู฾ตัดต฽อจะไม฽สามารถ นําเสนอเรื่องราวให฾ผู฾ชมนั้นเข฾าใจได฾ เพราะการตัดต฽อนั้นเป็นขั้นตอนสุดท฾ายในการผลิตการรายและเป็น ขั้นตอนที่สําคัญอย฽างหนึ่ง ดังนั้น บทความเรื่องนี้จะกล฽าวถึงการลําดับภาพในการตัดต฽อ ว฽าต฾องลําดับ ภาพอย฽างไรจึงจะสามารถผลิตรายการออกมาให฾ผู฾ชมดูแล฾วเข฾าใจและเพลินเพลิน โดยจะยกตัวอย฽างจาก รายการเกษตรต฽าง รายการโทรทัศน์ กระบวนการต฽างๆ ที่ทําให฾เกิดรายการขึ้นเพื่อนําเสนอข฾อความหรือสาระต฽อผู฾ชม โดยรายการที่ ผลิตจะมีลักษณะการนําเสนอที่เป็นรูปแบบ วัตถุประสงคแ และเปูาหมายที่ชัดเจนร฽วมกัน รูปแบบรายการโทรทัศน์ แบ฽งตามหลักบูรณาการระหว฽างลักษณะเนื้อหาและวัตถุประสงคแการผลิตรายการ 1. รายการประเภทข฽าวสาร 2. รายการประเภทความรู฾หรือการศึกษา 3. รายการประเภทบันเทิง 4. รายการประเภทโฆษณาและบริการธุรกิจต฽างๆ รายการโทรทัศน์เชิงเกษตร รายการโทรทั ศ นแ เ ชิ ง เกษตร หมายถึ ง รายการโทรทั ศ นแ ที่ นํ า เสนอเรื่ อ งราวต฽ า งๆ เกี่ ย วกั บ การเกษตรมากว฽า 80% ของเนื้อหารายการ ซึ่งรายการเชิงเกษตรส฽วนมากจัดอยู฽ในรายการประเภท ความรู฾หรือการศึกษา การลาดับภาพ การลําดับภาพ คือ การนําเสนอภาพเหตุการณแอย฽างมีตรรกะเพื่อแสดงนัยของความหมาย และ เพื่อสร฾างสรรคแความสัมพัน ธแร ะหว฽างพื้นที่และเวลากับความจริง ดังนั้นผู฾ ตัดต฽อลําดับภาพ ต฾องศึกษา หลักการของการลําดับภาพให฾เข฾าใจอย฽างลึกซึ้งถึงหลักและวิธีการในการลําดับภาพ ว฽าควรลําดับภาพ อย฽างไรให฾น฽าติดตามชม


83

ความสาคัญของการลาดับภาพ การรวมเข฾าด฾วยกัน (combine) เป็นการนําภาพที่ถ฽ายไว฾ทั้งหมดมาเรียงลําดับโดยการรวมภาพ หรือช็อต (shot) เข฾าด฾วยกัน ตามลําดับให฾ถูกต฾องตามเรื่องราว ตามบท การย฽นย฽อภาพ (condense) เป็นการลําดับภาพเพื่อให฾ได฾เนื้อหาที่ต฾องการจะสื่อสารในเวลาที่ จํากัด เช฽น การลําดับภาพงานข฽าว โฆษณา การลําดับภาพเพื่อย฽นย฽อนี้เนื้อหาของภาพต฾ องกระชับและได฾ ใจความในเวลาที่จํากัด การแก฾ไขภาพ (correct) เป็นการแก฾ไขส฽วนที่ผิดพลาดในการผลิตรายการโทรทัศนแ การลําดับ ภาพสามารถช฽วยได฾โดยการตัดภาพหรือเสียงที่ไม฽พึงประสงคแออกไปหรือนําภาพใหม฽และเสียงใหม฽เข฾าไป แทนที่ภาพและเสียงเดิมได฾ การเปลี่ยนผ฽าน (transition) เป็นการลําดับภาพโดยใช฾อุปกรณแพิเศษของเครื่องตัดต฽อ เช฽น การ ทําภาพจาง (fade) ภาพจางซ฾อน (dissolve) การกวาดภาพ (wipe) หรือเทคนิคอื่นๆ เข฾าช฽วย เพื่อให฾ผู฾ชม เกิดความรู฾สึกว฽าฉากนี้ได฾เปลี่ยนเวลา เปลี่ยนสถานที่ เปลี่ยนสถานการณแแวดล฾อม บางครั้งอาจใช฾ การ ลําดับภาพเพื่อนําเสนอการเปลี่ยนผ฽านที่ไม฽เป็นจริงก็ได฾ ชนิดของการลาดับภาพ มีอยู฽ด฾วยกัน 3 วิธีที่ใช฾กันอย฽างแพร฽หลาย คือ 1. การตัดต฽อเพื่อให฾เกิดความต฽อเนื่อง เป็นการตัดต฽อภาพที่บอกเรื่องราวอย฽างราบรื่น ต฽อเนื่องกัน

“ภาพที่ 1.1”

“ภาพที่ 1.2”

“ภาพที่ 1.3” ที่มา : รายการเกษตรซ฾าด ตอน สวนมะพร฾าว ตัวอย฽างรายการเกษตรซ฾าด สวนมะพร฾าว ภาพที่ 1.1 เปู อารักษแ พูด ตัดภาพ close up เปู อารักษแ


84

ภาพที่ 1.2 ภานุพงศแ พูด ตัดภาพ close up ภานุพงศแ ภาพที่ 1.3 เปู,ภานุพงศแ พูด ตัดภาพ group shot ทั้งสองคน จากตัวอย฽างจะเห็น ได฾ว฽า เปู อารักษแ พิธีกร และ ภานุพงศแ แขกรับเชิญ กําลังสนทนากัน จึง เรียงลําดับตามการพูดของทั้งสองคน โดยตัดภาพทีละคนแล฾วจึงเป็นภาพรวม เพื่อสื่อให฾เห็นว฽าคือตอน เดียวกันของรายการที่มีความต฽อเนื่องกัน 2. การตัดต฽อเพื่อให฾เกิดความสัมพันธแ เป็นการลําดับภาพแบบหนึ่ง โดยการนําฉากที่มีการแสดง สัมพันธแกัน หรือแตกต฽างกันสองฉากมาลําดับสร฾างเรื่องราวให฾เกิดความรู฾สึกว฽า การแสดงสองฉากนั้น เกิดขึ้นต฽อเนื่องเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

“ภาพที่ 2.1” “ภาพที่ 2.2” ที่มา : รายการเกษตรซ฾าด ตอน ผักสลัดปลูกลงดิน ตัวอย฽างรายการเกษตรซ฾าด ผักสลัดปลูกลงดิน ภาพที่ 2.1 เป็นภาพที่เปู อารักษแ เดินตามแขกรับเชิญ ภาพที่ 2.2 เป็นภาพที่เปู อารักษแและแขกรับเชิญอยู฽ในแปลงผัก คนดูจะสันนิษฐานเองว฽า เปู อารักษแ เดินตามแขกรับเชิญเข฾าไปในแปลงผัก และปใจจุบันอยู฽ที่ แปลงผัก (จากตัวอย฽าง สิ่งที่ทําให฾คนดูเข฾าใจถึงความเชื่อมโยงระหว฽างทั้ง 2 ภาพ คือความคล฾ายคลึงกัน ของเปู อารักษแและแขกรับเชิญในของเสื้อผ฾าและสถานที่) 3. การตัดต฽อฉับพลัน คือ การตัดต฽อลําดับภาพอย฽างเป็นระบบ แต฽มีความซับซ฾อนในโครงสร฾าง เล็ ก น฾ อ ย ใช฾เ พื่อ สร฾ างสรรคแ ความหมายที่ใ ห฾ ผ ลอย฽า งใดอย฽า งหนึ่ง มากกว฽า ที่จ ะสื่ อความหมายตรงๆ ธรรมดา แต฽สามารถสื่อความหมายได฾ทั้งในเชิงเปรียบต฽างและเปรียบเทียบ ชนิดของการลําดับภาพในรูปแบบนี้นั้น ยังไม฽พบเห็นในรายการโทรทัศนแเชิงเกษตร ส฽วนมากจะ พบเห็นใน รายการประเภทบันเทิง หรือภาพยนตรแเป็นส฽วนใหญ฽ ศิลปะของการลาดับภาพ ศิลปะของการลําดับภาพ หมายถึง การลําดับภาพให฾เป็นเรื่องราว โดยใช฾ศิลปะของการลําดับ ภาพเพื่อให฾เรื่องราวที่ถ฽ายทํามานั้น มีความต฽อเนื่อง มีความละเอียด เพิ่มคุณภาพของภาพ ชวนให฾น฽า ติดตาม ศิลปะของการลําดับภาพมีกลวิธีต฽างๆ ดังต฽อไปนี้ 1. ช็อตนําเรื่องและช็อตนําเรื่องซ้ํา


85

1.1 ช็อตนําเรื่อง หมายถึง ช็อตเปิดเรื่องที่แสดงให฾เห็นสถานที่ของเหตุการณแนั้นๆ มักใช฾เป็นช็อ ตไกล เพราะช็อตไกลจะบอกสถานที่ของการแสดงที่ตามมา แต฽บางครั้งก็อาจจะเป็นช็อตใกล฾หรือช็อ ตปานกลางก็ได฾ ซึ่งมีร฽องรอยที่บอกสถานที่นั้นๆได฾ โดยธรรมชาติ การนําเสนอภาพช็อตไกล มักจะเป็น ภาพที่ไม฽มีพลัง หรือน฽าสนใจเท฽ากับภาพช็อตใกล฾

“ภาพที่ 3” ที่มา : รายการหอมแผ฽นดิน ตอน แฝกพลิกดิน 1.2 ช็อตนําเรื่องซ้ํา คือ ช็อตหนึ่งที่อยู฽ตรงกลางหรือตอนจบของตอนนั้น ซึ่งแสดงให฾เห็นสถานที่ ทั่วไปของการแสดงอีกครั้งหนึ่ง ช็อตนําเรื่องซ้ํามีอยู฽ด฾วยกัน 3 วิธี 1.2.1 การถอยกล฾อง เป็นการลําดับภาพเพื่อให฾เห็นความต฽อเนื่องของภาพ ในลักษณะใช฾ภาพช็อ ตไกลและใกล฾

“ภาพที่ 4.1”

“ภาพที่ 4.2”

“ภาพที่ 4.3” ที่มา : รายการเกษตรซ฾าด ตอน กล฾วยหอมทอง จากตัวอย฽างจะเห็นได฾ว฽า ครั้ง แรกงัดหน฽อกล฾วยจากด฾านขวา (ภาพที่ 4.1) แล฾วก็ถอยหลังออกมา ให฾เห็น ว฽าเปู อารักษแ เปลี่ย นจากอยู฽ด฾านซ฾ายไปอยู฽ด฾านหลังของหน฽อกล฾ วย (ภาพที่ 4.2) แล฾วก฾ตัดเป็น ภาพช็อตใกล฾ที่กําลังงัดหน฽อกล฾วยจากด฾านหลัง


86

1.2.2 การใช฾ช็อตมุมตรงข฾าม เป็นการลําดับภาพเพื่อความต฽อเนื่ อง โดยใช฾กล฾องถ฽ายภาพที่อยู฽ ตรง 1.2.3 การแพน เป็นการรักษาความต฽อเนื่องอย฽างง฽ายที่สุด โดยการแพนกล฾อง

“ภาพที่ 5.1”

“ภาพที่ 5.2”

“ภาพที่ 5.3” ที่มา : รายการเกษตรซ฾าด ตอน ผักสลัดปลูกลงดิน จากตัวอย฽างจะเห็นได฾ว฽าผู฾ชายที่อยู฽ในวิดีโอในตอนแรกอยู฽ด฾านขวาของวิดีโอ (ภาพที่ 5.1) แล฾ว ผู฾ชายก็เดินข฾ามไปอีกฝใ่งของแปลง (ภาพที่ 5.2) แล฾วผู฾ชายดึงนั่งลง (ภาพที่ 5.3) ซึ่งทั้ง 3 ภาพนี้เป็นการ แพนกล฾อง โดยไม฽ได฾ตัดภาพสลับไปมา 2. การซ฾อนเหลื่อมและการแสดงกลมกลืน คือ การตัดต฽อการแสดงระหว฽างสองช็อต ซึ่งการ แสดงทั้งสองครั้งนั้นเหลื่อมกันหรือแสดงซ้ํากัน หรือใช฾กล฾องมากกว฽าหนึ่งกล฾อง

“ภาพที่ 6.1” “ภาพที่ 6.2” ที่มา : รายการหอมแผ฽นดิน ตอน แฝกพลิกดิน จากตัวอย฽างจะเห็นได฾ว฽า ภาพที่ 6.1 เป็นภาพช็อตใกล฾ของเท฾าที่กําลังเดินไปข฾างหน฾า และตัดมา เป็น ภาพที่ 6.2 ซึ่งเป็นภาพช็อตกลางที่ผู฾ชายกําลังเดินไปข฾างหน฾าเช฽นกัน ซึ่งก็คือ การซ฾อนเหลื่อมและการ แสดงกลมกลืน 3. การตัดเข฾าและการตัดเบน เป็นการลําดับภาพที่ทําให฾ผู฾ช มรู฾สึกตื่นเต฾นและเร฾าใจ ภายในฉาก เดียวกันผู฾ลําดับสามารถตัดเข฾าหรือตัดเบนได���ตลอดเวลา


87

3.1 การตัดเข฾า หมายถึง เป็นช็อตใกล฾ของการแสดง ซึ่งเป็นส฽วนหนึ่งของการแสดงหลัก เช฽น จดหมาย โทรเลข หรือรายละเอียดบางอย฽างที่ผู฾ชมยังไม฽เห็นในช็อตที่ผ฽านมา

“ภาพที่ 7.1” “ภาพที่ 7.2” ที่มา : รายการหอมแผ฽นดิน ตอน น้ําแห฽งชีวิต จากตัวอย฽างจะเห็นว฽า ภาพที่ 7.1 เป็นภาพคนยื่นมือออกมาและภาพที่ 7.2 เป็นภาพช็อตใกล฾มือ คือการ ตัดเข฾า 3.2 การตัดเบน หมายถึง ช็อตการแสดงที่เกิดขึ้นในเวลาเดี ยวกันกับการแสดงหลัก ไม฽มีความ ต฽อเนื่องทางภาพกับช็อตที่แล฾ว แต฽มีความต฽อเนื่องทางตรรกะ ช็อตตัดเบนเน฾นความสนใจของผู฾ชม จาก การแสดงหลักไปยังการแสดงรองที่เกิดขึ้นในเวลาเดียวกัน แต฽การแสดงรองสัมพันธแในบางลักษณะกับ แนวของเรื่อง การตัดเบนมีประโยชนแมากมายหลายอย฽าง

“ภาพที่ 8.1”

“ภาพที่ 8.2”

“ภาพที่ 8.3” ที่มา : รายการหอมแผ฽นดิน ตอน แฝกพลิกดิน จากตัว อย฽าง ภาพที่ 8.1 คือ วิทยากรกําลั งสอนนักเรียน ภาพที่ 8.2 คือ นักเรียนที่กําลั งดูที่ วิทยากรพูด ภาพที่ 8.3 คือ นักเรียนที่กําลังทําตามสิ่งที่วิทยากรกําลังสอน ซึ่งก็คือ การตัดเบน 4.ทิศทางการเหลียวดู คือ ทิศทางที่สร฾างขึ้นจากนัยนแตาของเรา เมื่อเรามองไปที่วัตถุเปูาหมาย แล฾วนําภาพที่คนเขามองมาตัดต฽อแทนเข฾าไปตามทิศทางการเหลียวดู และต฾องแน฽ใจว฽าทิศทางการเหลียวดู นั้นไม฽สับสน


88

“ภาพที่ 9.1” “ภาพที่ 9.2” ที่มา : รายการหอมแผ฽นดิน ตอน ปฏิญาณด฾วยหัวใจ จากตัวอย฽าง ภาพที่ 9.1 เป็นภาพคนกําลังเก็บผัก ภาพที่ 9.2 คือ ภาพที่ close up ไปที่มือที่ กําลังใช฾มีดตัดผัก ซึ่งเป็นการเหลียวดูตามสายตา เพราะถ฾าสังเกตให฾ดีๆ ภาพคนที่กําลังเก็บนั้นมองลงที่ผัก ส฽วนภาพที่ จะมีการกดกล฾องลงเล็กน฾อย 5.เส฾นแกนการแสดง คือ การลําดับภาพที่ต฾องคํานึงถึงความต฽อเนื่องและทิศทางของภาพที่ เคลื่อนไหวว฽าไปในทิศทางเดียวกันหรือไม฽ แต฽ถ฾าภาพที่เราถ฽ายทํามาทิศทางไม฽ได฾ไปทางเดียวกัน เพราะ เราวางกล฾องในการถ฽ายทําผิดเส฾นแกนการแสดง เราสามารถแก฾ไขโดยนําภาพอื่นมาแทรกระหว฽างกลาง ภาพที่ผิดทิศทาง

“ภาพที่ 10.1” “ภาพที่ 10.2” ที่มา : รายการเกษตรซ฾าด ตอน มัลเบอรแรี 2 ไร฽ ฟในกําไรเดือนเป็นหมื่น จากตัวอย฽างจะเห็นได฾ว฽าอยู฽ในเส฾นแกนการแสดง เพราะจากภาพทั้งสองมีความสอดคล฾องกัน คือ เป็นการสนทนา และภาพทั้งสองบงบอกว฽าต฽างฝุายต฽างมองอีกฝใ่งอยู฽ สรุป จากบทความนี้จะเห็นได฾ว฽า การลําดับภาพในการตัดต฽อรายการโทรทัศนแเชิงเกษตรนั้นยังไม฽ได฾นํา รูปแบบของการลําดับภาพมาใช฾ในการนําเสนอทั้งหมด เนื่องจากรายการโทรทัศนแเชิงเกษตรจะเป็นการ นําเสนอเรื่องราววิถีชีวิตของเกษตรกรนั้นๆ การลําดับภาพในบางรูปแบบจะเหมาะกับรายการประเภทอื่น มากกว฽า เช฽น รายการประเภทบันเทิง รายการประเภทโฆษณาและบริการธุรกิจต฽างๆ เป็นต฾น การลําดับภาพในการตัดต฽อรายการโทรทัศนแเชิงเกษตรนั้นไม฽ใช฽เรื่องง฽ายอย฽างที่ใครหลายๆคนคิด การที่จะลําดับภาพรายการขึ้นมาหนึ่งชิ้นให฾ผู฾ชมดูแล฾วเข฾าใจนั้น ผู฾ลําดับและตัดต฽อภาพจะต฾องเข฾าใจใน เรื่องราวที่ต฾องการจะสื่อสาร และจะต฾องนําภาพที่ถ฽ายมานั้นมาลําดับภาพให฾ถูกต฾อง ดูแล฾วเข฾าใจง฽าย และ การลําดับภาพในการตัดต฽อรายการโทรทัศนแเชิงเกษตรไม฽เพียงจะต฾องมีความรู฾แค฽การลําดับภาพแต฽ต฾องมี ความรู฾ด฾านการเกษตรด฾วย เพื่อที่จะนําเสนอรายการออกมาได฾ถูกต฾องและเข฾าใจง฽าย


89

เอกสารอ้างอิง Cocos th, 28 สิงหาคม 2559. เกษตรซ้าด สวนมะพร้าว COCONUT Thailand [Video File]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=m-9BeLiu9qg [30 กันยายน 2559] Pisoot555, 18 มกราคม 2559. เกษตรซ้าด ตอน กล้วยหอมทอง [Video File]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=TCkpGOaCe2k [30 กันยายน 2559] Suphanburi Ldd, 7 พฤษภาคม 2559. หอมแผ฽นดิน ตอน ปฏิญาณด฾วยหัวใจ [Video File]. เข฾าถึงได฾ จาก : https://www.youtube.com/watch?v=68aAAWxyN1s [15 ตุลาคม 2559] คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ, 2559. การผลิตรายการโทรทัศน์ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://it.tni.ac.th/km/?portfolio=%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8% 9C%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2 %E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%82%E0%B8%97%E0%B8%A3%E 0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%A8%E0%B8%99%E0%B9%8C [30 ตุลาคม 2559] นิวทีวี, 7 มีนาคม 2559. เกษตรซ้าด ep.76#2 | ผักสลัดปลูกลงดิน [Video File]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=KLPl8UpItFc [30 กันยายน 2559] ศุลีพร วิโรจนแสกุล, 2531. การตัดต฽อลําดับภาพ. สารนิพนธแวารสารศาสตรบัณฑิต สาขาวิทยุกระจายเสียง และวิทยุโทรทัศนแ กรุงเทพฯ : คณะวารสารศาสตรแและสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตรแ สุชาติ พรหมปใญญา, 2544. ตัดต่อวิดีโออย่างมีหลักการ. วารสาร Digital Video & Multimedia Magazine. 2(10) ตุลาคม-พฤศจิกายน สุธี พลพงษแ, 2548. การลาดับภาพอย่างสร้างสรรค์สาหรับงานผลิตวีดิทัศน์. (พิมพแครั้งที่ 2) กรุงเทพฯ : บริษัท 21 เซ็นจูรี่ จํากัด สุรฤทธิ์ สุวรรณรัตนแ, 2553. ปัจจัยที่มีผลต่อการผลิตและเผยแพร่รายการโทรทัศน์เชิงเกษตรใน ประเทศไทย. วิทยานิพนธแวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตรแ


90

การใช้เฟซบุ๊ค (Facebook) เพื่อประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวเชิงนิเวศแบบโฮมสเตย์ ณัฐญาดา สุขภิญโญ 56040664 บทนา การสื่อสารเป็นเครื่องมือหนึ่งที่เชื่อมผู฾คนในสังคมเข฾าไว฾ด฾วยกัน โดยเครื่องมือที่ใช฾สื่อสารนั้นถูก พัฒนาและปรับเปลี่ยนรูปแบบให฾สอดคล฾องกับสังคมในแต฽ละยุคสมัย ปใจจุบันโลกแห฽งการสื่อสารได฾ก฾าว เข฾าสู฽ยุคดิจิทัลอย฽างเต็มรูปแบบ สื่อใหม฽อย฽างอินเตอรแเน็ต (Internet) เข฾ามามีบทบาทและความสําคัญต฽อ ชีวิตประจําวันของประชาชน การเติบโตของอินเตอรแเน็ตเป็นไปอย฽างต฽อเนื่อง เพราะคุณลักษณะเด฽นที่สุด ของอินเตอรแเน็ต คือ การมีปฏิสัมพันธแ (Interactivity) ระหว฽างเว็บไซตแกับผู฾ใช฾ และระหว฽างผู฾ใช฾กับผู฾ใช฾ ด฾วยกันเอง จนทําให฾บางเว็บไซตแกลายเป็นเว็บไซตแของผู฾ใช฾ โดยผู฾ใช฾ส฽วนหนึ่งเป็นผู฾สร฾างเนื้อหานั้ นๆ จน เกิดเป็นเว็บแบบเครือข฽ายสังคมออนไลนแ (Online Social Networking) ขึ้นมา (วิมลพรรณ อาภาเวท และคณะ, 2554) ปฏิเสธไม฽ได฾ว฽าเครือข฽ายสังคมออนไลนแที่ได฾รับความนิยมมากที่สุดของประชาชนในประเทศไทย คือเฟซบุ฿ ค (Facebook) ด฾ว ยความสะดวกง฽ายดายในการใช฾งาน และสามารถกระจายข฾อ มูล ข฽าวสาร ออกไปได฾อย฽างรวดเร็ว เฟซบุ฿คจึงถูกนํามาใช฾เป็นช฽องทางในการประชาสัมพันธแและสร฾างภาพลักษณแให฾แก฽ องคแกรต฽างๆ รวมถึงการท฽องเที่ยว ซึ่งรูปแบบการท฽องเที่ยวที่กําลังได฾รับความนิยมอย฽างมากในปใจจุบันคือ การท฽องเที่ยวเชิงนิเวศ ที่เป็นการท฽องเที่ยวเชิงอนุรักษแ ธรรมชาติและการเรียนรู฾การอาศัยอยู฽กับคนใน ชุมชนในแต฽ละท฾องถิ่นกล฽าวได฾ว฽า การเห็นภาพสถานที่ท฽องเที่ยว ที่พัก อาหารการกิน และกิจกรรมต฽างๆ ที่ถูกถ฽ายทอดผ฽านช฽องทางเฟซบุ฿คนั้ นกระตุ฾นความสนใจของผู฾ รับสาร เกิดการส฽งต฽อข฾อมูลจนเกิดเป็น กระแสสังคมออนไลนแ และทําให฾ประชาชนที่สนใจออกมาท฽องเที่ยวเชิงนิเวศเพิ่มมากขึ้น บทบาทของเฟซบุ๊ค (Facebook) ในปัจจุบัน เฟซบุ฿คเป็นเครือข฽ายสังคมออนไลนแที่มีผู฾ใช฾งานไม฽ต่ํากว฽า 400 ล฾านคนต฽อเดือน ผลสํารวจในปี 2013 พบว฽ามีจํานวนผู฾ใช฾มากกว฽า 1 พันล฾านรายจากทั่วโลก ซึ่งประเทศไทยมีจํานวนผู฾ใช฾มากเป็นอันดับที่ สามของโลกด฾วยจานวน 26 ล฾านราย มีองคแกรจํานวนมากที่นําเฟซบุ฿คมาประยุกตแใช฾ โดยเฉพาะอย฽างยิ่ง ในการประชาสัมพันธแ แทบทุกองคแกรจึงมีเฟซบุ฿คเป็นของตัวเอง ทั้งในรูปแบบเพจ (Page) หรือ โปรไฟลแ (Profile) (อภิชัย อารยะเจริญชัย และวรัษยา สุนทรศารทูล, 2557)


91

การทํา���านของเฟซบุ฿คแบ฽งออกเป็นสองรูปแบบ คือ แบบโปรไฟลแ และ แบบเพจ โดยแบบโปร ไฟลแนั้นเหมาะสําหรับการแสดงตัวตนแบบปใจเจกบุคคล ขณะที่แบบเพจเหมาะสําหรับหน฽วยงานหรือ องคแกร อาจมีผู฾ดูแลระบบ (Administrator) มากกว฽าหนึ่งคน อีกทั้งแบบเพจนั้น จะมีรูปแบบการใช฾งาน และประมวลผลที่พิเศษกว฽าโดยเฉพาะการบันทึกสถิติ การเข฾าชมในส฽วนต฽างๆ ซึ่งจะไม฽มีในแบบโปรไฟลแ รูปแบบเพจของเฟซบุ฿คนี้เอง ที่ผู฾ใช฾งานเฟซบุ฿คสามารถสร฾างเพจของตนขึ้นมาได฾ เพื่อจุดประสงคแ ต฽างๆ แล฾ว นํามาเป็น ช฽องทางในการสื่ อสารไปยังผู฾รับสารที่ตนต฾องการจะส฽งถึง โดยในเพจจะมีข฾อมูล พื้นฐานของหน฽วยงานหรือองคแกรนั้นๆ รูปภาพหรือข฾อความเพื่อประชาสัมพันธแ ข฾อได฾เปรียบของช฽องทาง การสื่อสารผ฽านเพจของเฟซบุ฿ค คือ มีความสะดวกรวดเร็วในการสื่อสาร ใช฾งบประมาณน฾อย ง฽ายต฽อการ แก฾ไขข฾อมู ล และสามารถอัพเดทได฾ ทันท฽ ว งที หน฽ว ยงานหรือ องคแ กรต฽า งๆจึ งเลื อ กใช฾ เฟซบุ฿ คเพื่ อการ ประชาสัมพันธแ การประชาสัมพันธแ หมายถึง ภารกิ จหนึ่งของสถาบันที่จําเป็นต฾องกระทําอย฽างมีแบบแผนและ ต฽อเนื่ อง เพื่อเสริมสร฾างความสัมพันธแอันดีระหว฽างสถาบันกับกลุ฽ มประชาชนทั้งภายในและประชาชน ภายนอกสถาบั น ให฾ มีความรู฾ ความเข฾าใจ และให฾ก ารสนับสนุนร฽ว มมือซึ่งกันและกัน (มานพ อําพันธแ , 2547) การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ในปใจจุบันการท฽องเที่ยวแบบสนใจสิ่งแวดล฾อม หรือการท฽องเที่ยวเชิงนิเวศ (Ecotourism) ได฾รับ ความสนใจเพราะเป็นทางเลือกที่มีการผสมผสานระหว฽างการท฽องเที่ยวและการรักษาสิ่งแวดล฾อม ทั้ ง ทางด฾านธรรมชาติ สังคม และวัฒนธรรมสามารถดําเนินไปพร฾อมกันได฾ เนื่องจากการท฽องเที่ยวในลักษณะ นี้เป็นรูปแบบการท฽องเที่ยวที่จะเปิดโอกาสให฾นักท฽องเที่ยวได฾สัมผัสกับธรรมชาติและเรียนรู฾วัฒธรรมของ ท฾องถิ่นอย฽างแท฾จริง เพื่อให฾การท฽องเที่ยวสมบูรณแแบบมากยิ่งขึ้น ต฾องมีการเปิดโอกาสให฾ชุมชนท฾องถิ่นเข฾า มามีส฽วนร฽วมในการตัดสินใจ และจัดการการท฽องเที่ยวในพื้นที่ของตนด฾วย ซึ่งอาจจะก฽อให฾เกิดประโยชนแ ทางด฾านเศรษฐกิจ ของชุมชนต฽อไป การท฽องเที่ยวเชิงนิเวศจึงเป็นเครื่องมือสํ าคัญในการพัฒ นา การ ท฽องเที่ยวให฾เกิดความยั่งยืน (กนก เย็นขุนทด, 2545) จากแผนพัฒนาฯ ฉบั บที่ 8 เป็นต฾นมาที่เน฾นบทบาทการพัฒนาชุมชน และการที่รัฐ บาลออก กฎหมาย การกระจาย อํานาจสู฽ ท฾องถิ่น เป็นแรงผลักดันให฾องคแกร ท฾องถิ่น และ หน฽วยงานต฽า งๆ ให฾ ความสําคัญกับการสร฾างรายได฾ให฾ กับชุมชนโดยใช฾การท฽องเที่ยวเป็นจุดขาย จึงทําให฾ เกิดกิจกรรมการ ท฽องเที่ยวหลายรูปแบบในชุมชน มีการจัดรูปแบบการท฽องเที่ยวแบบเชิงนิเวศที่นักท฽องเที่ยวสามารถเข฾าไป ศึกษาวัฒนธรรมเรียนรู฾ถึงชีวิตความเป็นอยู฽ของชุมชนได฾อย฽างใกล฾ชิด ซึ่ งจะมีการพักแรม ทานข฾าวและทํา


92

กิจกรรมต฽าง ๆ ร฽วมกับชาวบ฾าน เรียกที่พักลักษณะนี้กันว฽า โฮมสเตยแ (Home stay) (วินัย หมั่นคติธรรม, 2554) การท฽องเที่ยวแบบโฮมสเตยแสะท฾อนความเป็นอยู฽ของคนในชุมชนได฾เป็นอย฽างดี ชุนชนในแต฽ละ จังหวัดก็จะมีลั กษณะภูมิป ระเทศที่แ ตกต฽างกัน ทั้งภูเขา ปุาไม฾ แหล฽ งน้ํา พื้นที่ใดมีความสมบูรณแของ ทรัพยากรใดมากก็จะเน฾นให฾นักท฽องเที่ยวได฾มาเยี่ยมชมสิ่งนั้น มีการสร฾างกิจกรรมที่เอื้อประโยชนแต฽อการ รักษาสิ่งแวดล฾อม รวมถึงการทําการเกษตรที่แตกต฽างออกไปในแต฽ละพื้นที่ ทั้งไม฾ดอก ไม฾ประดับ พืชผัก และผลไม฾ที่หลากหลาย มีความสวยงามของไร฽นาและสถานที่ทางธรรมชาติ พร฾อมกับเรียนรู฾วิถีชีวิตของ ผู฾คนในชุมชนนั้นๆ การใช้เฟซบุ๊คเพื่อประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เฟซบุ฿คมีอิทธิพลต฽อการรับรู฾ข฾อมูลข฽าวสารของบุคคล คนส฽วนใหญ฽มักเลือกที่จะใช฾เฟซบุ฿คในการ ค฾นคว฾าหาข฾อมูลที่ต฾องการ ไม฽ว฽าจะเป็นข฾อมูลเชิงวิชาการ ข฾อมูลด฾านบันเทิง หรือค฾นคว฾าหาข฾อมูลเพื่อ ประกอบการตัดสินใจในเรื่องต฽างๆ ในทางธุรกิจการท฽องเที่ยวเชิงนิเวศจึงนําเอาสื่อเฟซบุ฿คมาใช฾เพื่อการ ประชาสัมพันธแเช฽นเดียวกัน ข้อมูลในเพจเฟซบุ๊คเพื่อการประชาสัมพันธ์โฮมสเตย์ - เกี่ยวกับ (About)

ภาพที่ 1 ตัวอย฽าง เกี่ยวกับ (about) ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/about/?entry_point=page_nav_about_item

แสดงรายละเอียดเบื้องต฾นของเพจนั้นๆ สําหรับเพจของโฮมสเตยแ มักจะนําข฾อมูลพื้นฐาน เช฽น ที่ อยู฽ แผนที่การเดินทาง เวลาทําการ และเบอรแติดต฽อ เพื่อความสะดวกในการรับรู฾ข฾อมูล ซึ่งในหน฾านี้ ผู฾ใช฾งานสามารถกดดูแผนที่เพื่อความสะดวกในการเดินทาง กดโทรออกเพื่อพูดคุยกับเจ฾าของเพจ หรือส฽ง ข฾อความไปยังเจ฾าของเพจได฾โดยตรง


93

- รูปภาพ (Photos)

ภาพที่ 2 ตัวอย฽าง รูปภาพ (Photos) ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/photos

รูปภาพที่แสดงในเพจจะแบ฽งเป็นอัลบั้มต฽างๆเพื่อความสะดวกในการเข฾าชม การเลือกรูปภาพมา ใช฾ในเพจมีความสําคัญ เนื่องจากรูปภาพเป็นสิ่งที่ดึงดูดความสนใจได฾ดี ผู฾ใช฾งานมักเลือกรับข฾อมูลจากการ ดูภาพมากกว฽าการอ฽านข฾อความ ดังนั้นผู฾ประกอบการโฮมสเตยแควรเลือกใช฾รูปภาพที่เหมาะสมและสวยงาม รวมไปถึงการอัพเดทรูปภาพอย฽างสม่ําเสมอเพื่อให฾เพจเป็นที่สนใจและได฾รับความนิยม - คาวิจารณ์ (Reviews)

ภาพที่ 3 ตัวอย฽าง คําวิจารณแ (Reviews) ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/reviews

คําวิจ ารณแคือการแสดงความคิดเห็ นเกี่ยวกั บการให฾ บริการของเพจ โดยผู฾ ใ ช฾งานสามารถให฾ คะแนนความพึงพอใจได฾ นับเป็นการสื่อสารแบบสะท฾อนกลับ ในส฽วนของเพจโฮมสเตยแ ผู฾แสดงความ


94

คิดเห็นมักพูดถึงประสบการณแการไปพัก และมีการให฾คําแนะนําหรือติชมแก฽โฮมสเตยแนั้นๆ โดยการแสดง ความคิดเห็นเหล฽านี้ จะเป็นส฽วนทําให฾ผู฾ประกอบการโฮมสเตยแสามารถนํามาปรับปรุงและพัฒนาต฽อไป - ถูกใจ (Likes)

ภาพที่ 4 ตัวอย฽าง ถูกใจ (Likes) ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/likes

การถูกใจ เป็นตัวชี้วัดความนิยมของเพจ ผู฾ใช฾งานสามรถดูสถิติต฽างๆของเพจได฾ ได฾แก฽จํานวนคน ที่กดถูกใจเพจ จํานวนคนที่เคยเช็คอิน จํานวนคนที่กล฽าวถึงเพจ โดยจะมีกราฟแสดงความความนิยมของ เพจ ในแง฽ของโฮมสเตยแ จํานวนการกดถูกใจหรือการเช็คอิน เปรียบเสมือนเป็นตัวชี้วัดความนิยมของโฮมส เตยแไปด฾วย - วิดีโอ (Videos)

ภาพที่ 5 ตัวอย฽าง วิดีโอ (Videos) ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/likes

วิ ดี โ อเป็ น ตั ว เลื อ กที่ ดี ใ นการรั บ ข฽ า วสาร เนื่ อ งจากผู฾ เ ข฾ า ชมจะได฾ รั บ ทั้ ง ภาพและเสี ย ง ปใจจุบันเฟซบุ฿คมีการพัฒนาให฾วิดีโอสามารถเผยแพร฽ภาพสด (Live) ได฾ วิดีโอจึงเข฾ามามีบทบาทในการ ประชาสัมพันธแเพจโฮมสเตยแ โดยเจ฾าของเพจสมารถโต฾ตอบกับผู฾ที่เข฾ามาชมวิดีโอได฾ทันที - โพสต์ (Posts)


95

ภาพที่ 6 ตัวอย฽าง โพสตแ (Posts) ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/posts

โพสตแ แบ฽งออกเป็นสองส฽วน คือโพสตแของเจ฾าของเพจและโพสตแของผู฾เข฾าเยี่ยมชม การอัพเดต เพจอย฽างสม่ําเสมอ จะทําให฾เพจนั้นเป็นที่น฽าสนใจและกระตุ฾นการรับรู฾ให฾กับผู฾พบเห็นได฾มากขึ้น ตัวอย่างสถานที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศโฮมสเตย์ที่ประชาสัมพันธ์ผ่านเฟซบุ๊ค 1. บ้านไร่ ไออรุณ baan rai I arun

ภาพที่ 7 หน฾าเพจบ฾านไร฽ ไออรุณ baan rai I arun ที่มา : https://www.facebook.com/baanraiiarun/

1.1 ข้อมูลโฮมสเตย์ บ฾านไร฽ ไออรุณ อําเภอกะเปอรแ จังหวัดระนอง เจ฾าของคือคุณวิโรจนแ ฉิมมี อดีตสถาปนิกที่ลาออก จากงานประจํามาทําตามฝในที่บ฾านเกิ���ของตน เรื่องราวความเป็นมาของโฮมสเตยแแห฽งนี้เป็นที่ประทับใจใน สังคมออนไลนแ กิจกรรมของโฮมสเตยแได฾แก฽ การเยี่ยมชมแปลงผัก สวนผลไม฾ การปลูกพืชผักสวนครัว การ เก็บผักและผลไม฾มาทําอาหาร และพักผ฽อนท฽ามกลางธรรมชาติ


96

1.2 การนาเสนอผ่านแฟนเพจ เพจของโฮมสเตยแมีการใช฾งานเพจอย฽างสม่ําเสมอ เพื่อดึงดูดความสนใจของลูกเพจ โดยมีการอัพ โหลดรูปภาพและวิดีโอเพื่อเพิ่มความน฽าสนใจของเพจ ทําให฾เกิดโพสตแเป็ นที่พบเห็นแก฽ผู฾ที่ใช฾งานเฟสบุ฾ค และผู฾ใช฾งานสามารถแชรแโพสนั้นต฽อไปได฾ เป็นการเพิ่มกระแสความนิยมให฾เพจเป็นที่รู฾จัก อีกทั้งแอดมินข องเพจเองมีการพูดคุยกับลูกเพจอย฽างเป็นกันเอง มีการตอบคําตอบแก฽ผู฾ที่สงสัยอย฽างเป็นกันเอง ทําให฾เพจ มีความน฽าเชื่อถือ 2 บ้านกลางทุ่งออร์แกนิคโฮมสเตย์

ภาพที่ 8 หน฾าเพจ บ฾านกลางทุ฽งออรแแกนิคโฮมสเตยแ ที่มา : https://www.facebook.com/bktorganichomestay/

2.1 ข้อมูลโฮมสเตย์ บ฾านกลางทุ฽ง ออแกรแนิค โฮม อยู฽ที่ตําบลหนองขาว อําเภอท฽าม฽วง จังหวัดกาญจนบุรี เจ฾าของคือ คุณทิพวัน ประเสริ ฐกุล ที่อยากสร฾ างที่พักสําหรับการพักผ฽อนหย฽อนใจไปกับธรรมชาติ แต฽ยังคงไว฾ซึ่ง วัฒนธรรมดั้งเดิมของชุมชน กิจกรรมของโฮมสเตยแได฾แก฽ เรียนการทําอาหารไทยและเครื่องดื่มสมุนไพร ชมแปลงผักปลอดสารพิษ นวดแผนไทย การชมพิพิธภัณฑแชุมชน กิจกรรมทําขวัญข฾าวที่หาชมได฾ยากใน ปใจจุบัน และชมการทอผ฾าพื้นบ฾านที่เป็นเอกลักษณแชุมชน


97

2.2 การสื่อสารผ่านเฟสบุ๊ค บ฾านกลางทุ฽งออรแแกนิคโฮมสเตยแ มีวิธีการสื่อสารผ฽านเฟซบุ฿คโดยใช฾เพจเช฽นเดียวกันกับหลายๆ โฮมสเตยแ นอกจากจะอัพเดทข฾อมูลและกิจกรรมของโฮมสเตยแแล฾ว ยังมีการแบ฽งปในเรื่องอื่นๆที่น฽าสนใจ เช฽น เรื่องราวเกี่ยวกับการท฽องเที่ยว แหล฽งท฽องเที่ยวทางธรรมชาติต฽างๆ และเทคนิคหรือเคล็ดลับเกี่ยวกับ การท฽องเที่ยวที่น฽าสนใจ เป็นต฾น นับเป็นการเพิ่มความน฽าใจให฾กับแฟนเพจอย฽างมาก 3 กลุ่มโฮมสเตย์บ้านทุ่งเพล

ภาพที่ 9 หน฾าเพจ กลุ฽มโฮมสเตยแบ฾านทุ฽งเพล ที่มา : http://www.facebook.com/กลุ฽มโฮมสเตยแบ฾านทุ฽งเพล-จันบุร-ี 545867

3.1 ข้อมูลโฮมสเตย์ ชุม ชนทุ฽ ง เพล ตั้ง อยู฽ ใ นอํา เภอมะขาม จัง หวัด จั นทบุ รี พื้ น ที่ส฽ ว นใหญ฽ ของชุม ชนอุด มไปด฾ ว ย ธรรมชาติที่สมบูรณแ มีลําธารน้ําตกไหลผ฽าน ชาวบ฾านส฽วนใหญ฽ทําสวนผลไม฾ กลุ฽มชาวบ฾านทุ฽งเพลจึงรวมตัว กันจัดทําที่พักโฮมสเตยแขึ้น เพื่อตอบสนองความต฾องการของนักท฽องเที่ยวที่เพิ่มมากขึ้นทุกปี โดยแบ฽งเป็น บ฾านพักหลายสิบหลัง ตลอดทางน้ําตก เพื่อชื่นชมธรรมชาติและ กิจกรรมของโฮมสเตยแในกลุ฽มโฮมสเตยแ บ฾านทุ฽งเพลโดยรวมจะคล฾ายๆกัน ได฾แก฽ การชมสวนผลไม฾ การขี่จักรยานหรือขี่ช฾างตามเส฾นทางธรรมชาติ การเดินปุาศึกษาระบบนิเวศ 3.2 การสื่อสารผ่านเฟสบุ๊ค เพจของกลุ฽มโฮมสเตยแบ฾านทุ฽งเพลเป็นการรวมกลุ฽มกันของโฮมสเตยแทั้งหมดในชุมชนบ฾านเพล เนื้อหาในเพจจึงเป็นข฾อมูลที่ใช฾ในการติดต฽อสื่อสารกับโฮมสเตยแต฽างๆ มีการอัพเดทข฾อมูลอยู฽สม่ําเสมอ เพื่อให฾นักท฽องเที่ยวได฾รับทราบถึงช฽วงเวลาที่เหมาะในการมาพัก คิวในการเข฾าพัก การเดินทาง และข฾อมูล


98

อื่น ๆ โดยในเพจจะมี เ บอรแ โ ทรศั พ ทแ สํ า หรั บ ติ ด ต฽ อ และที่อ ยู฽ ข องแต฽ ล ะบ฾ า นพั ก อย฽ า งครบถ฾ ว น ทํ า ให฾ นักท฽องเที่ยวสามารถค฾นหาข฾อมูลที่ต฾องการต฽างๆได฾ในสื่อเดียว บทสรุป จะเห็ น ได฾ว฽ า เฟซบุ฿ ค เป็ น แรงขั บ เคลื่ อนคนในสั ง คมออนไลนแ ไ ด฾ เ ป็น อย฽ า งดี การเลื อ กทํ า การ ประชาสัมพันธแสถานที่ท฽องเที่ยวเชิงนิเวศอย฽างโฮมสเตยแผ฽านทางเพจจึงเป็นตัวเลือกอันดับต฾นๆของเจ฾าของ กิจการ เพราะข฾อได฾เปรียบของสื่อเฟซบุ฿คที่เข฾าถึงกลุ฽มคนได฾หลากหลาย ความสะดวกในการใช฾งาน และ การส฽งต฽อข฾อมูลที่รวดเร็วจนเกิดเป็นกระแสให฾คนสนใจได฾ง฽าย เฟซบุ฿คมีบทบาทในการสื่อสาร ระหว฽างเจ฾าของเพจที่ทําการประชาสัมพันธแกับผู฾ใช฾บริการอย฽าง มาก ไม฽ว฽าจะเป็นการติดต฽อห฾องพัก การเดินทาง การทํากิจกรรมต฽างๆ ตลอดจนการสื่อสารย฾อนกลับ เช฽น การสะท฾อนความคิดเห็ น ของผู฾ ใช฾บ ริ การโฮมสเตยแนั้นๆ เพราะฉะนั้นเจ฾าของกิจการโฮมสเตยแที่เลื อก ประชาสั ม พั น ธแ ผ฽ า นเพจเฟซบุ฿ ค จะต฾ อ งคํ า นึ ง ถึ ง ความน฽ า สนใจของเพจตน ส฽ ว นผู฾ รั บ สารเองก็ จ ะได฾ ประโยชนแจากเข฾ามาศึกษาหาข฾อมูลในเพจเพื่อประกอบการตัดสินใจ จึงจะทําให฾การประชาสัมพันธแนั้น บรรลุผลในการสื่อสารได฾อย฽างแท฾จริง


99

เอกสารอ้างอิง กนก เย็นขุนทด. (2545). ความรู฾และความเข฾าใจเรื่องการท฽องเที่ยวเชิงเกษตรของมัคคุเทศกแในจังหวัด เชียงใหม฽. มหาวิทยาลัยเชียงใหม฽, สํานักหอสมุด. มานพ อําพันธแ. (2547). รูปแบบการประชาสัมพันธแการท฽องเที่ยวเชิงนิเวศแบบยั่งยืนเทือกเขาพระ - เขา สูง อําเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรคแ. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรคแ, สํานักวิทยบริการและเทคโนโลยี สารสนเทศ. วินัย หมั่นคติธรรม. (2554). รูปแบบโฮมสเตยแที่สะท฾อนอัตลักษณแทางสถาปใตยกรรมของจังหวัด สมุทรสงคราม. คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลับราชภัฏสวนสุนันทา. วิมลพรรณ อาภาเวท และ สาวิตรี ชีวะสาธนแ และชาญ เดชอัศวนง. (2554). พฤติกรรมการสื่อสาร ในเฟซบุ฿ค (Facebook) ของนักศึกษามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลพระนคร. อภิชัย อารยะเจริญชัย และวรัษยา สุนทรศารทูล. (2557). การวัดและประเมินผลการใช฾ Facebook. ฉบับที่ 2.


100

การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ของสถานพยาบาล เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับประโยชน์ของผลผลิตทาง การเกษตรที่มีต่อร่างกายและสุขภาพ นางสาวณัฐณิชา แจ่มวัย บทคัดย่อ บทความนี้มีวัตถุประสงคแเพื่อเผยแพร฽ความรู฾ และให฾คําแนะนําเกี่ยวกับการผลิตสื่อสิ่งพิมพแ ของสถานพยาบาล เพื่อให฾ความรู฾เกี่ยวกับประโยชนแของผลผลิตทางการเกษตรที่มีต฽อ ร฽างกายและสุขภาพ เนื่องจากผู฾เขียนเล็งเห็นว฽า สื่อสิ่งพิมพแซึ่งเป็นสื่อดังเดิมที่ถูกนํามาใช฾มาตั้งแต฽อดีตยังคงได฾รับความนิยม จนถึงปใจจุบัน อันเป็นผลมาจากสื่อสิ่งพิมพแมีคุณลักษณะที่เป็นข฾อดีหลายประการ แม฾ว฽าอาจจะมีข฾อจํากัด บ฾างก็ตาม การผลิตสื่อสิ่งพิมพแของสถานพยาบาลมีหลายประเภท โดยมีวัตถุประสงคแหลักที่จะเข฾าถึงกลุ฽ม เปูาหมาย ได฾แก฽ ผู฾ปุวยและประชาชนทั่วไป เพื่อให฾ผู฾อ฽านมีสุขภาพดี ห฽างไกลจากโรคภัยไข฾เจ็บ และใช฾ชีวิต อย฽างมีความสุขจนถึงวัยชรา

บทนา ในปใจจุบันการเผยแพร฽ข฾อมูลข฽าวสารสามารถทําได฾หลายช฽องทาง ซึ่งเป็นผลมาจากการเกิดขึ้น ของ“สื่ อ ใหม฽ ” ที่ ใ ช฾ ร ะบบการสื่ อ สารหรื อ เชื่ อ มต฽ อ ทางอิ เ ล็ ก ทรอนิ ก สแ ข องเครื อ ข฽ า ยระดั บ โลก เช฽ น เครือข฽ายอินเทอรแเน็ต (Internet) บริการระดับเวิลดแไวดแเว็บ (World Wide Web : WWW) บริการข฾อมูล ออนไลนแเชิงพาณิชยแ (Commercial on-line Service) เป็นต฾น แต฽อย฽างไรก็ตาม สื่อดั้งเดิมประเภทสื่อ สิ่งพิมพแก็ยังมีบทบาทอยู฽ตลอดเวลา เพราะเป็นสื่อที่ มีคุณสมบัติที่ดีหลายประการ เช฽น สามารถอ฽านซ้ําๆ กันได฾หลายๆ ครั้งใช฾งานง฽ายที่สุด ไม฽ยุ฽งยาก เข฾าถึงมากที่สุด เป็นต฾น ดังนั้น สื่อสิ่งพิมพแจึงจัดเป็นสื่อประเภทหนึ่งที่มีความสําคัญมาตลอดนับแต฽อดีตจนถึงปใจจุบันใน การถ฽ายทอดความรู฾วิชาการต฽างๆ รวมถึงความรู฾ทางด฾านสุขภาพ เพื่อให฾มีสุขภาพดี แข็งแรง ซึ่งเป็นความ ต฾องการอีกหนึ่งพื้นฐานของมนุษยแที่ต฾องการมีสุขภาพดี เราจึงพบเห็นกันโดยทั่วไปว฽าสถานพยาบาลต฽างๆ ไม฽ว฽าจะเป็นของรัฐหรือเอกชนยังคงนิยมผลิตสื่อสิ่งพิมพแมาใช฾งานเพื่อวัตถุประสงคแดังกล฽าวข฾างต฾นจนถึง ทุกวันนี้ ความหมายของสื่อสิ่งพิมพ์ ก฽อนอื่นเราควรมาทําความเข฾าใจเกี่ยวกับความหมายของสื่อสิ่งพิมพแก฽อน ดังนี้ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได฾ให฾ความหมายคําที่เกี่ยวกับ “สื่อสิ่งพิมพแ” ไว฾ดังนี้ “สื่อ” หมายถึง ผู฾หรือสิ่งที่ทําการติดต฽อให฾ถึงกันชักนําให฾รู฾จักกัน “พิมพแ” หมายถึง ถ฽ายแบบ ใช฾เครื่องจักรกดตัวหนังสือหรือภาพให฾ติดบนวัตถุ เช฽น แผ฽นกระดาษ ผ฾า


101

พระราชบัญญัติจดแจ฾งการพิมพแ พ.ศ. 2550 ได฾ให฾ความหมายของสิ่งพิมพแว฽า หมายถึง สมุดหนังสือ แผ฽นกระดาษ หรือวัตถุใดๆ ที่พิมพแขึ้นเป็นหลายสําเนา สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ (2558) ได฾ให฾ความหมายของสื่อ สิ่งพิมพแ คือ แผ฽นกระดาษหรือวัตถุใดๆ ด฾วยวิธีต฽างๆ อันเกิดเป็นชิ้นงานที่มีลักษณะเหมือนต฾นฉบับขึนลาย สําเนาในปริ มาณมาก เพื่อเป็ น สิ่งที่ทําการติดต฽อหรือชักนําให฾ บุคคลอื่นให฾ เห็ นหรือทราบข฾อมูล ต฽างๆ กล฽าวโดยสรุป สื่อสิ่งพิมพแ หมายถึง ข฾อความ ข฾อเขียน หรือภาพที่เกี่ยวกับแนวความคิด ข฾อมู สารคดีบั น เทิง ฯลฯ ซึ่ งถ฽า ยทอดด฾ว ยการพิม พแล งบนกระดาษ ฟิ ลแ ม หรือ วัส ดุ พื้นเรียบอื่นๆ เพื่ อ สามารถเผยแพร฽ไปยังผู฾อ฽านจํานวนมากให฾ได฾รับความรู฾และความบันเทิง

ภาพที่ 1 สื่อสิ่งพิมพแประเภทต฽างๆ ความหมายของสถานพยาบาล สถานพยาบาล ตามมาตรา 4 ของพระราชบัญญัติส ถานพยาบาล พ.ศ. 2541 บัญญัติไว฾ว฽า “สถานที่รวมตลอดถึงยานพาหนะซึ่งจัดไว฾เพื่อการประกอบโรคศิลปะตามกฎหมายว฽าด฾วยการประกอบ โรคศิลปะ การประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามกฎหมายว฽าด฾วยวิชาชีพเวชกรรม การประกอบวิชาชีพการ พยาบาล และการผดุงครรภแตามกฎหมายว฽าด฾วยวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภแ หรือการประกอบ วิชาชีพทันตกรรมตามกฎหมายว฽าด฾วยวิชาชีพทันตกรรม การประกอบวิชาชีพกายภาพบําบัดตามกฎหมาย ว฽าด฾วยวิชาชีพกายภาพบําบัด หรือการประกอบวิชาชีพเทคนิคการแพทยแตามกฎหมายว฽าด฾วยวิชาชีพ เทคนิคการแพทยแ ทั้งนี้ โดยกระทําเป็นปกติธุระ ไม฽ว฽าจะได฾รับประโยชนแตอบแทนหรือไม฽ แต฽ไม฽รวมถึง สถานที่ขายยาตามกฎหมายว฽าด฾วยยา ซึ่งประกอบธุรกิจการขายยาโดยเฉพาะ”


102

จากความหมายที่กฎหมายได฾ให฾คํานิยามไว฾นั้น จะไม฽รวมถึงสถานที่ขายยา เนื่องจากว฽าสถานที่ ขายยานั้นจะมีกฎหมายว฽าด฾วยยา ควบคุม ไว฾แล฾วไม฽ว฽าจะเป็นการควบคุมการผลิต ขาย นํา หรือสั่งยาเข฾า มาในราชอาณาจักร จึงไม฽อยู฽ภายใต฾บังคับของกฎหมายสถานพยาบาล ความหมายของผลผลิตทางการเกษตร ผลผลิตทางการเกษตร หมายถึง สิ่งที่ได฾มาจากการทําเกษตรกรรม ได฾แก฽ การปศุสัตวแ การปุาไม฾ การประมง การกสิกรรม และผลิตภัณฑแต฽างๆ ที่ได฾จากการแปรรูปไปเป็นอย฽างอื่น (นรินทรแ พันธุแครู . 2553) ความหมายของสุขภาพ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได฾ให฾ความหมายของสุขภาพไว฾ว฽า หมายถึง ความสุขปราศจากโรค กัล ยารั ต นแ เมธีวี ร วงศแ และ สุ วิ ม ล เตชะวี ร พงศแ (2552) ได฾ ใ ห฾ ค วามหมายของสุ ข ภาพว฽ า หมายถึง การมีร฽างกายแข็งแรงปราศจากโรคภัยไข฾เจ็บในทุกส฽วนของร฽างกาย มีสุขภาพจิตดี และสามารถ ปรับตัวให฾อยู฽ร฽วมกับผู฾อื่นในสังคมได฾อย฽างปกติสุข ผู฾มีสุขภาพดีถือว฽าเป็นกําไรของชีวิต เพราะทําให฾ ผู฾เป็น เจ฾าของชีวิตดํารงชีวิตอยู฽อย฽างเป็นสุขได฾นั่นเอง เหตุผลที่ทาให้สื่อสิ่งพิมพ์ยังคงได้รับความนิยม ในปใจจุบันการเผยแพร฽ข฾อมูลข฽าวสารสามารถทําได฾หลายช฽องทาง โดยเฉพาะสื่อ ออนไลนแที่เข฾า มามีบทบาทในชีวิตประจําวันมากขึ้น แต฽ สื่อสิ่งพิมพแซึ่งเป็นสื่อดั้งเดิม ก็ยังมีบทบาทอยู฽ตลอดเวลา เพราะ เป็นสื่อที่ใช฾มากที่สุด ง฽ายที่สุด และเข฾าถึงมากที่สุดเช฽นกัน จัดเป็นสื่อประเภทหนึ่งที่มีความสําคัญมาตลอด นับแต฽อดีตจนถึงปใจจุบันในการถ฽ายทอดความรู฾วิชาการต฽างๆ รวมถึงความรู฾ทางด฾านสุขภาพ เพื่อให฾มี สุขภาพดี แข็งแรง ก็เป็นความต฾องการอีกหนึ่งพื้นฐานของมนุษยแที่ต฾องการมีสุขภาพที่ดี ทั้งนี้เป็นผลมาจาก สื่อสิ่งพิมพแมขี ฾อดีหลายประการ กตัญโู คําทา (2555) ได฾กล฽าวถึงข฾อดีของสื่อสิ่งพิมพแ ดังนี้ 1. กระบวนการในการผลิตสื่อสิ่งพิมพแสามารถทําได฾หลายแบบ เปิดโอกาสให฾เลือกในรูปแบบที่ เหมาะสมกับสถานการณแนั้นๆ 2. สามารถจัดพิมพแได฾หลายรูปแบบตามวัตถุประสงคแที่จะนําไปใช฾ เช฽น แผ฽นปลิว จดหมาย เวียน หรือเอกสารเผยแพร฽ 3. สามารถใช฾สื่อสิ่งพิมพแได฾หลายๆ ทาง อาจใช฾เป็นสื่อให฾การศึกษาโดยตรงหรือใช฾สนับสนุนสื่อ อื่นๆ ก็ได฾ นอกจากนี้ยังสามารถเลือกจัดพิมพแให฾มีระยะเวลาการใช฾งานต฽างๆ กัน เช฽น พิมพแเพื่อใช฾งาน ระยะสั้น อ฽านแล฾วก็ทิ้งไป หรือพิมพแเพื่อเก็บไว฾ใช฾อย฽างถาวร สามารถออกแบบให฾ใช฾เฉพาะบุคคล ใช฾เ ป็น กลุ฽มหรือเป็นมวลชนก็ได฾


103

4. สิ่งพิมพแสามารถผลิตเพื่อใช฾ให฾เหมาะกับกลุ฽มเปูาหมายเฉพาะด฾านได฾ 5. การผลิตสิ่งพิมพแสามารถปรับใช฾ให฾เหมาะสมกับกับกระบวนการใช฾และผลลัพธแที่ต฾องการตาม สภาพของเครื่องอํานวยความสะดวกทีมีอยู฽ 6. การใช฾สื่ อสิ่ งพิมพแเป็น ไปอย฽างอิส ระ ในการศึกษาสิ่งพิมพแ ไม฽จําเป็นต฾องใช฾วิธีพิเศษหรือ เครื่องอํานวยความสะดวกอย฽างอื่นเข฾ามาช฽วยแต฽อย฽างใด 7. ผู฾อ฽านสามารถใช฾สื่อสิ่งพิมพแในการเรียนรู฾และอ฽านซ้ําๆ กันได฾หลายๆ ครั้ง ข้อจากัดของสื่อสิ่งพิมพ์ แม฾ว฽าสื่อสิ่งพิมพแจะมีข฾อดีหลายประการ แต฽สื่อสิ่งพิมพแก็ยังคงมีข฾อจํากัดบางประการที่ผู฾ผลิตสื่อ สิ่งพิมพแสําหรับสถานพยาบาลควรคํานึงถึง ซึ่งสอดคล฾องกับ กตัญโู คําทา (2555) ที่ได฾กล฽าวถึงข฾อจํากัด ของสื่อสิ่งพิมพแ ดังนี้ 1. วัสดุที่ใช฾มีความบอบบางและฉีกขาดง฽าย 2. เก็บรักษายากเนื่องจากมีลักษณะ รูปทรง และขนาดแตกต฽างกันมาก 3. การเก็บ รั กษาในระยะยาวสํ าหรับสิ่ งพิมพแจํานวนมากๆ ยากที่จะปูองกันความเปียกชื้น ความร฾อน และฝุุนละออง 4. การพิมพแในระบบที่มีคุณภาพต฾องใช฾การลงทุนสูงมาก โดยเฉพาะการพิมพแในระบบสี่สี 5. อาจมีปใญหาและอุปสรรคในการแจกจ฽าย เนื่องจากวัสดุสิ่งพิมพแมีความสัมพันธแกับการขนส฽ง ถ฾าหากการขนส฽งหนังสือพิมพแไปไม฽ถึงกลุ฽มเปูาหมาย การรับรู฾ข฽าวสารด฾วยสิ่งพิมพแก็จะขาดตอนลง 6. การใช฾วัสดุสิ่งพิมพแกับกลุ฽มเปูาหมายที่ไม฽รู฾หนังสือ ต฾องอาศัยการออกแบบสิ่งพิมพแที่มี ความหมายและน฽าสนใจ เนื่องจากผู฾ที่จะใช฾วัสดุสิ่งพิมพแต฾องใช฾ความสนใจและอาศัยเวลามากกว฽าการ สื่อสารด฾วยสื่ออื่นๆ ประเภทของสื่อสิ่งพิมพ์ในสถานพยาบาล สําหรับประเภทของสื่อสิ่งพิมพแที่เรามักจะพบเห็นกันโดยทั่วไปในสถานพยาบาล ได฾แก฽ จุลสาร ข฽าว วารสาร หนังสือ ฉบับกระเป฻า แผ฽นพับ ใบปิด ใบปลิว เป็นต฾น เพื่อเผยแพร฽ข฾อมูลความรู฾ เกี่ยวกับ สุขภาพรวมทั้งแจ฾งข฽าวสารและประชาสัมพันธแกิจการของสถานพยาบาลนั้นๆ ตัวอย่างการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ของสถานพยาบาล 1. การผลิตจุลสารเรื่อง “รู้กินกับภ���วะไตวายเรื้อรัง ” ของโรงพยาบาลวังม่วงสัทธรรม จังหวัดสระบุรี


104

การผลิตจุลสารเรื่อง “รู฾กินกับภาวะไตวายเรื้อรัง” เป็นการรวบรวมข฾อมูลเกี่ยวกับการกินกับภาวะไตวาย เรื้อรัง และนํามาใช฾ในการออกแบบและผลิตสื่อสิ่งพิมพแ โดยมีเปูาหมายในการให฾ความรู฾ในการปูองกันโรค และดูแลตัวเองแก฽ผู฾ปุวยโรคไตและผู฾ดูแลผู฾ปุวยโรคไต รูปแบบ การเล฽ า เรื่ อ งโดยแสดงเนื้ อ หาความรู฾ ต฽ า งๆ เพื่ อ สื่ อ ให฾ ผู฾ อ฽ า นเข฾ า ใจ ความหมาย ด฾านความรู฾ที่เป็นจริงเน฾นความรู฾อย฽างถูกต฾อง ลักษณะสื่อสิ่งพิมพแเป็นจุลสาร 24 หน฾า ใช฾กระดาษขนาด A5 (8.25x5.7 นิ้ว) การออกแบบ ใช฾สีสันแบบสดใส ปกหน฾าและหลังใช฾สีชมพูแซมม฽วง และใช฾แถบสีม฽วง แสดงเลขหน฾าในหนังสือ เนื่องจากสีชมพูจะทําให฾กลุ฽มเปูาหมายเกิดความรู฾สึกเบิกบานและผ฽อนคลายจาก อาการปุวย ส฽วนสีม฽วงเป็นสีประจําของโรงพยาบาลจะสื่อถึงการเป็นสื่อสิ่งพิมพแของโรงพยาบาลวังม฽วง สัทธรรม ใช฾ภาพถ฽ายและภาพกราฟิกประกอบการนําเสนอ เนื้อหา แบ฽งออกเป็น 9 หัวเรื่องย฽อย คือ 1) ตําแหน฽งและลักษณะของไต 2) หน฾าที่ของไต 3) โรคไตเรื้อรัง 4) รู฾จักกินช฽วยปูองกันไม฽ให฾ไตเสียมากขึ้น 5) รู฾กินกับไตวายเรื้อรังและการรักษาด฾วยการล฾างไต 6) ทําความรู฾จักการล฾างไต 7) กินอย฽างไรเมื่อมีการล฾างไต 8) ตัวอย฽างผักและผลไม฾ที่รับประทานได฾และที่ไม฽ควรรับประทาน 9) ตัวอย฽างอาหารที่รับประทานได฾และที่ไม฽ควรรับประทาน


105

ภาพที่ 2 การผลิตจุลสารเรื่อง “รู฾กินกับภาวะไตวายเรื้อรัง” ของโรงพยาบาลวังม฽วงสัทธรรม จังหวัดสระบุรี ซึ่งออกแบบและจัดทําโดยผู฾เขียน 2. การผลิตแผ่นพับเรื่อง “ขมิ้นชัน กับสรรพคุณความงามที่คุณอาจยังไม่เคยรู้” การผลิ ต แผ฽ น พับ เรื่ อง “ขมิ้ นชัน กับ สรรพคุณ ความงามที่คุ ณอาจยัง ไม฽เ คยรู฾ ”เป็น การ รวบรวม ความรู฾เกี่ยวกับประโยชนแของขมิ้นชันที่มีต฽อผิวพรรณและใบหน฾า ซึ่งเป็นภูมิปใญญาของคนรุ฽นเก฽า โดยมี เปูาหมายในการเผยแพร฽ความรู฾แก฽ผู฾สนใจทั่วไป


106

รูปแบบ การเล฽ า เรื่ อ งแบบสารคดี ที่ แ สดงเนื้ อ หาความรู฾ ต฽ า งๆ ลั ก ษณะสื่ อ สิ่งพิมพแเป็น แผ฽นพับ 1 แผ฽น 6 ตอน ขนาด A4 การออกแบบ ใช฾สีสันแบบสดใส โดยใช฾สีเขียวและสีเหลืองเป็นหลัก เพื่อสื่อถึงการนํา ขมิ้ น ชั น ซึ่ ง เป็ น พื ช พรรณทางการเกษตรมาใช฾ ป ระโยชนแ ใช฾ ภ าพถ฽ า ยและภาพกราฟิ ก ที่ ส วยงาม ประกอบการนําเสนอ เพื่อดึงดูดความสนใจของผู฾อ฽าน เนื้อหา กล฽าวถึงประโยชนแของขมิ้นชันที่มีต฽อความสวยความงาม ได฾แก฽ 1) ช฽วยให฾ผิวขาวเนียนอย฽างเป็นธรรมชาติ 2) ช฽วยรักษาสิว 3) ช฽วยกระชับรูขุมขนบนใบหน฾า 4) ช฽วยลดเลือนรอยด฽างดําตามร฽างกาย 5) ช฽วยลดริ้วรอยบนใบหน฾า 6) ช฽วยแก฾ปใญหาหน฾า


107

ภาพที่ 3 การผลิตแผ฽นพับ เรื่อง “ขมิ้นชัน กับสรรพคุณความงามที่คุณอาจยังไม฽เคยรู฾” ซึ่งออกแบบและจัดทําโดยผู฾เขียน 3. การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ของโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร โรงพยาบาลเจ฾าพระยาอภัยภูเบศร เป็นโรงพยาบาลที่มีการดําเนินงานด฾านการพัฒนา สมุนไพร มาอย฽างต฽อเนื่องยาวนาน ด฾วยความมุ฽งหวังที่จะทําให฾ภูมิปใญญาในการใช฾สมุนไพรของประเทศไทยได฾รับ การสืบสาน โดยทําหน฾าที่เป็นสะพานที่ทอดเชื่อมระหว฽างความรู฾ภูมิปใญญาดั้งเดิมกับคนสมัยใหม฽ ทําให฾ สมุนไพรที่เคยรุ฽งเรืองในอดีตสามารถกลับมามีบทบาทอีกครั้งหนึ่งด฾วยการผสมผสานเทคโนโลยีทางเภสัช กรรม การศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตรแ และความรู฾ทางพฤกษศาสตรแพื้นบ฾าน อันเป็นภูมิปใญญาของคน โบราณที่สั่งสมขึ้นมายาวนานเข฾าด฾วยกัน


108

การเริ่มงานสมุนไพรของอภัยภูเบศร เริ่มมาตั้งแต฽ปี 2526 โดยผู฾บุกเบิกริเริ่มพัฒนาสมุนไพร อภัย ภูเบศร คือ เภสัชกรหญิง ดร.สุภาภรณแ ปิติพร ซึ่ งเป็นผู฾ที่สนใจการใช฾สมุนไพร ได฾เริ่มต฾นเรียนรู฾ภูมิปใญญา เดินสํารวจปุา และเก็บรวบรวมข฾อมูลที่สะสมมาหลายชั่วอายุคน จากหมอยาพื้นบ฾าน และได฾วางแนวทาง พัฒนา “จากใบไม฾ให฾กลายเป็นยา” ซึ่งเป็นการส฽งเสริมและพัฒนาการใช฾ผลิตภัณฑแสมุนไพรเพื่อบริการแก฽ ประชาชน โดยยึดหลักสําคัญ ดังนี้ 1. ตอบสนองความเดือดร฾อน และความจําเป็นในการดูแลสุขภาพแก฽ประชาชน 2. สมุนไพรที่นํามาพัฒนาต฾องมีสรรพคุณดี และมีความปลอดภัย 3. เป็นสมุนไพรที่หาง฽าย ปลูกง฽าย และพึ่งตนเองได฾ในระดับชุมชนและประเทศ 4. มีการศึกษาข฾อมูลความรู฾อย฽างรอบด฾าน ไม฽ว฽าจะเป็นการศึกษาจากตํารายาไทย รายงาน ทางวิชาการทั้งจากงานวิจัย และผลการทดลองต฽างๆ ทั้งในและนอกประเทศ รวมถึงประสบการณแการใช฾ ของชาวบ฾าน 5. ผสมผสานความรู฾เดิมและเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาประยุกตแให฾เหมาะสม 6. ประสานงานกับหน฽วยงานที่เกี่ยวข฾องทั้งของราชการ องคแกรเอกชน และองคแกรชาวบ฾าน ในชุมชน แนวคิดดังกล฽าวนี้ ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่สําคัญในการนําสมุนไพรมาใช฾ในระดับการบริการของ โรงพยาบาล โดยสมุน ไพรชนิดแรกที่ได฾นํามาพัฒนาตามแนวทางดังกล฽าว คือ “เสลดพังพอนตัวเมีย ” สําหรับรักษาเริม หลังจากนั้นต฽อมา ได฾มีการพัฒนาสมุนไพรที่มีข฾อมูลการศึกษาวิจัยเป็นหลักฐานยืนยันถึง สรรพคุณ ให฾ ส ามารถนํ าใช฾ไ ด฾จ ริ งในสั งคมในอีกหลายๆ กลุ฽ มผลิ ตภัณฑแทั้ งยาสมุนไพร เครื่องสํ าอาง เครื่องดื่ม ตลอดระยะเวลากว฽า 30 ปีที่ผ฽านมา อภัยภูเบศรได฾พัฒนาผลิตภัณฑแมากกว฽า 100 รายการ เพื่อ เป็นทางเลือกแรกในการดูแลสุขภาพของผู฾คนด฾วยวิถีและคุณค฽าจากธรรมชาติ 3.1 หนังสือสมุนไพรอภัยภูเบศร เรื่อง “ข้าว ความลับของสุขภาพและความงาม” รูปแบบ ขนาดหนังสือฉบับกระเป฻า (Pocket Book) จํานวน 80 หน฾า การออกแบบ ออกแบบปกโดยใช฾ปกสีดํา ตัวหนังสือสีทอง เพื่อให฾สะดุดตา สวยงาม และดึงดูดความสนใจของผู฾อ฽าน เนื้อหา รวบรวมองคแความรู฾เรื่อง "ข฾าว" ที่เป็นมากกว฽าข฾าว หนังสือเล฽มนี้จะ บอกคุณว฽า "ข฾าว" ที่เรากินกันตั้งแต฽เล็กจนโต มีคุณค฽ามากมาย ทั้งเป็นอาหารสุขภาพ เป็นยา และมีเครื่อง ประทินโฉมความงาม ในเล฽มจะมีตํารับยา ตํารับอาหาร และตํารับความงามจากข฾าว ที่ ผู฾อ฽านสามารถ นําไปทําได฾เองง฽ายๆ ที่บ฾านนานาสาระ


109

ภาพที่ 4 การผลิตหนังสือสมุนไพรอภัยภูเบศร เรื่อง “ข฾าว ความลับของสุขภาพและความงาม” 3.2 หนังสือสมุน ไพรอภัยภูเ บศร เรื่อง “หญ้าปักกิ่ง...สมุนไพรทางเลือกของผู้ป่วย มะเร็ง” รูปแบบ ขนาดหนังสือฉบับกระเป฻า (Pocket Book) จํานวน 182 หน฾า การออกแบบ ออกแบบปกโดยใช฾รูปของคุณลุงณรงคแ สุ ทธิกุล พาณิช ผู฾ ทําให฾ หญ฾า ปใกกิ่ง เป็นที่รู฾จัก และใช฾ช฽วยเหลือผู฾ปุวยมะเร็งอย฽างกว฾างขวาง นั่งอยู฽ท฽ามกลางต฾นไม฾และกระถางปลูกหญ฾าปใกกิ่ง สีเขียว เพื่อให฾ความรู฾สึกสดชื่น ผ฽อนคลาย และดึงดูดความสนใจของผู฾อ฽าน เนื้อหา นําเสนอการปลูก และการดูแลหญ฾าปใกกิ่ง วิธีกินที่ปลอดภัย รายงาน การศึกษาวิจัยหญ฾าปใกกิ่ง ประสบการณแการใช฾หญ฾าปใกกิ่งรักษามะเร็ง และโรคอื่นๆ คลายปใญหาหญ฾า ปใกกิ่งที่มักมีผู฾สงสัยถามบ฽อยๆ


110

ภาพที่ 5 การผลิตหนังสือสมุนไพรอภัยภูเบศร เรื่อง “หญ฾าปใกกิ่ง...สมุนไพรทางเลือกของผู฾ปุวยมะเร็ง” 3.3 หนังสือสมุนไพรอภัยภูเบศร เรื่อง “สมุนไพรเพื่อชีวิต พิชิตโรคภัย” รูปแบบ ขนาดหนังสือฉบับกระเป฻า (Pocket Book) จํานวน 119 หน฾า การออกแบบ ออกแบบปกโดยใช฾รูปใบไม฾สีเขียวสดใส เพื่อให฾ความรู฾สึกสดชื่น ผ฽อน คลาย และดึงดูดความสนใจของผู฾อ฽าน เนื้อหา นําเสนอความรู฾เรื่องการใช฾ส มุนไพรในการดูแลสุขภาพในผู฾ปุว ยโรค ต฽างๆ โดยนําความรู฾สมุนไพรพื้นบ฾านที่มีการศึกษางานวิจัยรองรับ คัดเลือกสมุนไพรที่มีความปลอดภัยสูง หาง฽าย เป็นที่รู฾จัก เพื่อให฾ประชาชนนําสมุนไพรมาใช฾ได฾ด฾วยตนเอง โดยมีเรื่องราวในหนังสือ ดังนี้ - สมุนไพร...ในโรคเบาหวาน - สมุนไพร...คู฽ใจ...คนคลอเรสเตอรอลสูง - สมุนไพร...ขวัญใจผู฾ปุวยความดันโลหิตสูง - สมุนไพร...ที่ใช฾ในระบบทางเดินหายใจ - สมุนไพร...ที่ใช฾ในระบบทางเดินอาหาร - สมุนไพร...ที่ใช฾บํารุงร฽างกาย - สมุนไพร...ที่ใช฾ในโรคมะเร็ง - สมุนไพร...ที่ใช฾ในโรคกล฾ามเนื้อกระดูก

ภาพที่ 6 การผลิตหนังสือสมุนไพรอภัยภูเบศร เรื่อง “สมุนไพรเพื่อชีวิต พิชิตโรคภัย”


111

การวางแผนการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์สาหรับสถานพยาบาล จงเจริญ เมตตา และ อนุวรรตนแ กระจันทรแ (ม.ป.ป.) กล฽าวว฽า การวางแผนการผลิตสื่อสิ่งพิมพแ สําหรับสถานพยาบาล มีสิ่งที่ต฾องกําหนด 5 ประการด฾วยกัน คือ 1. วัตถุประสงคแ การกําหนดวัตถุประสงคแในการผลิตสื่อ สิ่งพิมพแสําหรับสถานพยาบาล ได฾แก฽ การกําหนดหรือระบุความมุ฽งหมายที่เด฽นชัดไว฾ล฽วงหน฾า ตัวอย฽างเช฽น 1.1 เพื่อผลิตสื่อสิ่งพิมพแเผยแพร฽ความรู฾เรื่องรู฾กินกับภาวะไตวายเรื้อรังให฾โรงพยาบาลวัง ม฽วงสัทธรรมนําไปใช฾ประโยชนแ 1.2 เพื่อประเมินคุณภาพและความพึงพอใจในการใช฾สื่อสิ่งพิมพแที่ผลิตขึ้น 2. กลุ฽มเปูาหมาย โดยการกําหนดเปูาหมายในการผลิตสื่อสิ่งพิมพแสําหรับสถานพยาบาลไว฾อย฽าง ชัดเจนว฽า ใครคือกลุ฽มเปูาหมายที่จะนําสื่อนั้นไปเผยแพร฽ กลุ฽มเปูาหมายแต฽ละกลุ฽มมีรายละเอียดอะไรบ฾าง เช฽น ระดับการศึกษาภูมิลําเนา ฐานะทางสังคม สภาพแวดล฾อมทางสังคม เป็นต฾น เพื่อนํามาวางแผนใน การผลิตสื่อ โดยการจัดเนื้อเรื่อง ลําดับเรื่อง ตลอดถึงความยากง฽ายของเรื่องให฾สอดคล฾องกัน 3. หัวข฾อเรื่อง การกําหนดหัวข฾อเรื่องในการผลิตสื่อสิ่งพิมพแสําหรับสถานพยาบาล ได฾แก฽ การตั้ง ชื่อเรื่องพร฾อมด฾วยการกําหนดแนวของเรื่องไว฾เ มื่อตอนวางแผนการผลิตว฽า ควรจะใช฾ชื่อเรื่องอะไร และมี แนวของเรื่องอย฽างไร ชื่อหรือหัวข฾อเรื่องจะต฾องมีลักษณะดังต฽อไปนี้ คือ สุภาพ เรียบง฽าย ใช฾คํากะทัดรัด ถูกหลักภาษา เร฽งเร฾าให฾เกิดความน฽าสนใจ และสอดคล฾องกับความต฾องการของสถานพยาบาลนั้นๆ 4. ระยะเวลา การกําหนดระยะเวลาในการผลิตสื่อ สิ่งพิมพแสําหรับสถานพยาบาล ได฾แก฽ การ กําหนดช฽วงเวลาและโอกาสที่เหมาะสมเพื่อทําการผลิตสื่อไว฾ อย฽างเหมาะสม สามารถนําไปใช฾เผยแพราได฾ อย฽างเหมาะสมกับเวลาที่ต฾องการ เพื่อให฾ผู฾ปุวยหรือผู฾เกี่ยวข฾องจะได฾นําไปใช฾ประโยชนแได฾ทันที 5. งบประมาณ การกําหนดงบประมาณการผลิ ตสื่ อ สิ่ งพิมพแสําหรับสถานพยาบาล เป็นสิ่ ง สําคัญและจําเป็นที่จะต฾องตั้งไว฾ในขั้นตอนวางแผนการผลิต เพื่อให฾มีงบประมาณเพียงพอสําหรับการผลิต สื่อ โดยอาจจะประมาณการจากจํานวนผู฾ปุวยหรือผู฾สนใจที่นําไปใช฾ประโยชนแ ควบคู฽ไปกั บงบประมาณที่ สถานพยาบาลตั้งเอาไว

บทสรุป ไม฽ว฽ายุคสมัยและความเจริญทางเทคโนโลยีจะเปลี่ยนแปลงไปมากเพียงใดก็ตาม สื่อสิ่งพิมพแซึ่ง เป็นสื่อดั้งเดิมก็ยังคงถูกผลิตขึ้นมาจนถึงปใจจุบัน เพื่อนําไปใช฾ประโยชนแในการเผยแพร฽ข฾อมูล ความรู฾ และ ข฽าวสาร โดยเฉพาะในสถานพยาบาลต฽างๆ โดยมีเปูาหมายสําคัญที่จะตอบสนองความต฾องการพื้นฐานของ มนุษยแ คือ การมีสุขภาพดี สมบูรณแแข็งแรง ปราศจากโรคภัยไข฾เจ็บ และมีชีวิตที่ยืนยาว


112

เอกสารอ้างอิง กัลยารัตนแ เมธีวีรวงศแ และ สุวิมล เตชะวีรพงศแ. 2552. ความหมายของคาว่า "สุขภาพ". [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.thaigoodview.com/node/43633. [29 ตุลาคม 2559]. กตัญโู คําทา. 2555. การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://printlvc. blogspot.com/2012/02/blog-post_2500.html. [18 กรกฎาคม 2559]. จงเจริญ เมตตา และ อนุวรรตนแ กระจันทรแ. (ม.ป.ป.). สื่อเพื่อการประชาสัมพันธ์ในการศึกษาและ การแพทย์. เอกสารคําสอน บทที่ 3. คณะแพทยศาสตรแ มหาวิทยาลัยขอนแก฽น. ไทยลอฟอรั่ม. 2557. พระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.thailawforum.com/sanatorium-act-th/. [10 ตุลาคม 2559]. นรินทรแ พันธุแครู. 2553. การแปรรูปแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.sahavicha.com/?name=knowledge&file=readknowledge&id=2070. [29 ตุลาคม 2559]. พระราชบัญญัติจดแจ฾งการพิมพแ พ.ศ. 2550. ราชกิจจานุเบกษา. เล฽มที่ 124 ตอนที่ 93 ก (18 ธันวาคม 2550). หน฾า 2. โรงพยาบาลเจ฾าพระยาอภัยภูเบศร. 2557. ประวัติองค์กร. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.abhaiherb.com/about/history. [29 ตุลาคม 2559]. สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. 2558. การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์. กรุงเทพฯ : ซีเอ็ดยูเคชั่น.


113

รูปแบบรายการโทรทัศน์ทางการเกษตรในปัจจุบัน ณัฐวรา สลากรธนวัฒนแ บทนา “เกษตรกรคือกระดูกสันหลังของชาติ” คําๆนี้ทุกคนคงได฾ยินมาตั้งแต฽เด็ก แต฽มีใครให฾ความสําคัญ กับพวกเขาหรือยัง แล฾วให฾ความสําคัญมากพอหรือยัง จากผลการศึกษา โครงการศึกษาและเฝูาระวังสื่อ เพื่อสุขภาวะของสังคม เรื่องรายการเกษตรในสถานีโ ทรทัศนแฟรีทีวี พบว฽า รายการเกษตรมีเพียง 0.9 เปอรแเซ็นตแ ของรายการที่ออกอากาศทั้งหมด ถือว฽าเป็นสัดส฽วนเพียงเล็กหน฽อยมาก รายการโทรทัศนแทางการเกษตรถึงจะไม฽ได฾รับความนิยมเป็นอันดับต฾นๆของ สถานีนั้นๆ แต฽สถานี ส฽วนใหญ฽ก็มีรายการโทรทัศนแทางการเกษตรนําเสนออยู฽จนถึงปใจจุบัน แต฽ด฾วยที่ได฾รับความนิยมไม฽มากนัก ส฽งผลให฾รายการโทรทัศนแทางการเกษตรต฾องปรับเปลี่ยนรูปแบบของรายการ ให฾มีความน฽าสนใจ โดย อาจจะใช฾รูปแบบเพียงรูปแบบเดียว หรือผสมหลายๆรูปแบบ ก็ได฾ รวมไปถึงเพิ่มความสนใจของเนื้อหา หรือตัวพิธีกรที่จะช฽วยเพิ่มความน฽าเชื่อถือและความบันเทิงให฾กับรายการ (มีเดียมอเตอรแ,2552) เนื้อเรื่อง รายการโทรทัศน์ (Television (T.V.) Program) เป็ นส่ วนต่างๆ ของการออกอากาศทางสถานี วิทยุโทรทัศน์ การออกอากาศรายการโทรทัศน์ มีข้ ึนเป็ นครั้งแรก ในปี ค.ศ. 1936 ในกรุ งลอนดอน รายการโทรทัศนแ อาจออกอากาศเพียงแค฽ครั้งเดียว หรือมีตอนต฽อ ที่เรียกว฽า ทีวี ซีรีสแ (T.V. Series) ส฽วนมาก มักเป็นรายการประเภทละครโทรทัศนแ ในทีวีซีรี่ยแ รายการโทรทัศนแ ที่ออกอากาศเป็นพิเศษเพียงครั้งเดียว จะเรียกว฽า รายการพิเศษ (Special Program) และสถานีวิทยุโทรทัศนแบางสถานี ยังมีภาพยนตรแโทรทัศนแ (T.V. Movies) ที่สร฾างขึ้นเพื่อ ออกอากาศทางโทรทัศนแโดยเฉพาะ ไม฽ได฾ออกฉายทางโรงภาพยนตรแ หรือบันทึกลงในวิดีโอ วีซีดี ดีวีดี หรือ สื่ออื่นๆ ปใจจุบันการออกอากาศ ภาพยนตรแโฆษณา (Commercial Advertisment) ถือเป็นส฽วนสําคัญ ของรายการโทรทัศนแ โดยมีข฾อปฏิบัติเป็นเกณฑแว฽า ในการออกอากาศรายการโทรทัศนแ 1 ชั่วโมง จะมี ภาพยนตรแโฆษณาได฾ไม฽เกิน 15 นาที เหมือนในโรงภาพยนตรแ (ชุติมา กลั่นงาม,2554) (Watcharaporn Chanaken. 2 55 3 ) กา รเ กษ ตร แป ลม าจ าก คํ า ว฽า Agriculture (Agri / Ager (กรีก) หมายถึงทุ฽งหรือดิน , Culture หมายถึง การปลูกหรือปฏิบัติ) ซึ่ง หมายถึง การปฏิบัติเกี่ยวกับที่ดินเพื่อให฾เกิดการผลิต หรือการใช฾พื้นที่เพื่อให฾เกิดผลผลิตขึ้นมานั่นเอง และ เมื่อนําไปใช฾ในทางวิชาการก็ได฾ขยายความออกไปอีกว฽า การเกษตร คือ การปฏิบัติกับที่ดินเพื่อให฾เกิดผลผลิต ทั้งการปลูกพืช เลี้ยงสัตวแ การทําประมง และการเกษตรผสมผสานโดยอาศัยความรู฾ ความชํานาญ ประสบการณแ ทรัพยากรธรรมชาติ และเงินทุน เพื่อให฾พืชและสัตวแเจริญเติบโตให฾ผลผลิตต฽างๆ


114

ดังนั้นรายการโทรทัศนแทางการเกษตร คือ รายการโทรทัศนแที่ออกอากาศเป็นประจํา ไม฽ว฽าจะเป็น ทุกเดือน ทุกสัปดาหแ โดยเนื้อหาเกี่ยวอาชีพเกษตรกรรม บุคคลที่มีความรู฾ด฾านเกษตรกรรม ยังรวมไปถึงวิถี ชีวิต วัฒนธรรม ชาติพันธุแ ภาษาท฾องถิ่น สิทธิมนุษยชน และเศรษฐกิจพอเพียง ยังรวมไปถึงเนื้อหาที่จะ สร฾างแรงบันดาลใจ สร฾างกําลังใจให฾กับผู฾ฟใงด฾วย ความสําคัญของรูปแบบรายการโทรทัศนแทางการเกษตรในปใจจุบัน โทรทัศนแมีความสําคัญต฽อเกษตรกรเนื่องจากประชากรส฽วนใหญ฽มีอาชีพเกษตรกรอาศัยอยู฽ใน ชนบททั่วประเทศ มีจํานวนไม฽น฾อยที่ประกอบอาชีพที่ได฾รับการถ฽ายทอดมาจากบรรพบุรุษ เกษตรกรมัก ไม฽มีความรู฾สมัยใหม฽ข฽างคราวความเคลื่อนไหวในเหตุการณแบ฾านเมือง ที่จะมาปรับใช฾กับชีวิตประจําวันได฾ ประกอบกับถิ่นที่อยู฽อาศัยนั้นห฽างไกลความเจริญ โอกาสที่เจ฾าหน฾าที่จะนําความรู฾ข฽าวสารเทคโนโลยีใหม฽ เข฾าไปเผยแพร฽ก็เป็นไปด฾วยความลําบาก การสื่อสารมวลชนมีความจําเป็นสําหรับเกษตรกรที่จะรับรู฾ เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพราะการสื่อสารมวลชนแพร฽กระจายได฾รวดเร็วกว฾างขวาง ดังนั้นโทรทัศนแจึงมี บทบาทขึ้นทุกขณะประชาชนในกรุงเทพฯ เปิดรับโททัศนแเป็นกิจวัตร ในชนบทเกษตรกรผู฾มีฐานะก็ พยายามขวนขวายมีเครื่องรับโทรทัศนแไว฾ ขณะนี้สถานีโทรทัศนแก็พยายามปรับปรุงขยายสถานีถ฽ายทอด เพิ่มขึ้น โดยโทรทัศนแมีความสําคัญต฽อสังคมไทย ดังนี้ 1. ความสําคัญในการรายงานเหตุการณแที่เกิดขึ้นในโลก โดยเป็นเครื่องมือการส฽งสารในรูปของ ข฽าว ด฾วยการส฽งสัญญาณผ฽านดาวเทียม เพื่อให฾ทั่วโลกได฾รับรู฾เหตุการณแต฽างๆที่เกิดขึ้น ที่ไหน เมื่อใด อย฽างไร และทําไม ซึ่งทําให฾ชาวโลกได฾มีโอกาสรับรู฾เหตุการณแหรือความก฾าวหน฾าได฾พร฾อมๆ กัน 2. ความสําคัญในการเผยแพร฽แลกเปลี่ยนความรู฾ ความบันเทิงในรูปแบบต฽างๆ โดยอาศัย ความก฾าวหน฾าทางเทคโนโลยีทางการสื่อสาร ในรูปของการถ฽ายทอดผ฽านดาวเทียม การบันทึกวีดีโอเทป (video tape) หรือวีดีโอดิสดแ (video dise) ทําให฾ประชาชนในประเทศต฽างๆของโลก มีโอกาสและ สามารถรับรู฾ ความบันเทิงอย฽างเดียวกันได฾และอย฽างรวดเร็ว จึงนับว฽าโทรทัศนแเป็นสื่อที่สร฾างความรู฾ ความบันเทิงให฾แก฽ประชากรของโลกอย฽างกว฾างขวาง 3. ความสําคัญในการใช฾เป็นสื่อที่ทําให฾เกิดการพึ่งพาซึ่งกันและกันทั่วทั้งโลก (global interdependence) ด฾วยความต฾องการของมนุษยแในการติดต฽อสื่อสารกัน จากประเทศที่พัฒนาเรื่อง ข฽าวสารไปยังประเทศขาดแคลน เป็นผลให฾เกิดการพึ่งพาช฽วยเหลือซึ่งกันและกันขึ้นได฾ เช฽น ในกรณีเกิด ภาวะความอดอยากในประเทศเอธิโอเปีย เมื่อข฽าวนี้กระจายออกไปทั่วโลกก็ได฾ให฾ความร฽วมมือและ ช฽วยเหลือ เป็นต฾น (พรพิมล ปิยะพันธุแ. 2533) ได฾ให฾ความหมายของคําว฽า “รูปแบบ” หมายถึง วิธีการและ ลีลาการเสนอเนื้อหาสาระและสิ่งที่อยู฽ในรายการโทรทัศนแ จําแนกรูปแบบได฾หลายวิธีตามประเภท ของรายการซึ่งจะเสนอรูปแบบที่ใช฾กันมาก คือ


115

รูปแบบรายการโทรทัศน์ทางการเกษตรในปัจจุบัน แบ่งตามเนื้อหาได้ 8 รูปแบบดังนี้ 1. รายการข฽าวและวิเคราะหแข฽าว คือ เป็นรายการที่เสนอเหตุการณแอย฽างตรงไปตรงมาตามเหตุการณแที่เกิดขึ้นจริง เพื่อให฾ผู฾ชมได฾ทราบ ข฽าวสารความเคลื่อนไหวต฽าง ๆ เช฽น รายการเพื่อนเกษตร รายการเกษตรสร฾างชาติ รายการเกษตรทําเงิน 2. รายการสารคดี คือ เป็นรูปแบบที่เสนอเนื้อหาด฾วยภาพและเสียงบรรยายตลอดรายการ โดยไม฽มีผู฾ดําเนินรายการ เช฽น รายการหอมแผ฽นดิน รายการปราชญแเดินดิน รายการบิดบ฾วนชวนคุย รายการทุ฽งแสงตะวัน 3. รายการถ฽ายทอดสด คือ เป็นการถ฽ายทอดเหตุการณแที่เกิดขึ้นจริง โดยมีผู฾บรรยายเหตุการณแก฽อนหลังและเชื่อมเหตุการณแให฾ ผู฾ชมทราบ เช฽น โทรทัศนแรวมการเฉพาะกิจแห฽งประเทศไทยถ฽ายทอดสดพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนา ขวัญ 4. รายการนิตยสารทางโทรทัศนแ คือ รายการที่เสนอหลายประเด็น หลายรู ปแบบในรายการเดียวโดยใส่ ไว้เป็ นชุ ดๆ โดยตอนนี้ยงั ไม่มี รายการรู ปแบบวาไรตี้ที่นาเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการเกษตร โดยตอนนี้ยงั ไม่มีรายการรู ปแบบนิตยสารที่ นาเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการเกษตร 5. ละคร คือ เป็นรายการที่ผสมผสานรูปแบบละคร หรือการนํา ละครมาประกอบการที่เสนอสาระบางส฽วนมิใช฽ เสนอเป็นละครทั้งรายการ เช฽น ละครเทิดพระเกียรติ ชุดลูกไม฾ของพ฽อ ละครธรณีนี่นี้ใครครอง ผู฾ใหญ฽ลีกับ นางมา 6. เกมโชวแ คือ เป็นรายการที่จัดให฾มีการแข฽งขันระหว฽างคน 2 คน มาร฽วมเล฽นเกมสแหรือตอบปใญหา ฝุายชนะก็จะได฾ รางวัลและฝุายแพ฾จะได฾รางวัลปลอบใจ เช฽น รายการ The Super Farmer เกมเกษตรกร 3 รายการ เกษตรอวดดี

7. รายการปกิณกะบันเทิงหรือวาไรตี้ คือ รายการที่มุ฽งเน฾นนําเสนอความบันเทิง หลายเรื่อง หลายรส โดยใช฾รูปแบบการนําเสนอ ที่หลากหลาย คล฾าย ๆ กับรายการนิตยสารต฽างกันเพียงรายการ ปกิณกะไม฽จําเป็นต฾องเชื่อมโยง หรือร฾อยเรียงแต฽ละช฽วง แต฽ละตอนของรายการให฾เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน รายการปกิณกะจึงมีความหลากหลายทั้งในด฾านเนื้อหา รายการ โดยตอนนี้ยังไม฽มีรายการรูปแบบวาไรตี้ที่นําเสนอข฾อมูลเกี่ยวกับการเกษตร


116

8. รายการสนทนา คือ เป็นรายการที่มีผู฾สัมภาษณแและผู฾ถูกสัมภาษณแเกี่ยวกับเรื่องที่เรื่องที่ต฾องการให฾ผู฾ถูกสัมภาษณแเล฽าให฾ฟใง เช฽น รายการท฽องไปกับนายเกษตร รายการก฾าวไกลไปกับกรมวิชาการเกษตร รายการเศรษฐีเกษตร โดยรายการโทรทัศนแทางการเกษตรส฽วนใหญ฽ในปใจจุบัน นําเสนอในรูปแบบรายการสารคดีเชิง เกษตรกึ่งวาไรตี้ เพื่อเพิ่มความน฽ าสนใจให฾ กับรายการ นอกจากนั้นยังขยายกลุ฽ มเปูาหมายออกไปให฾ ครอบคลุม นําเสนอเนื้อหาที่ยากให฾เข฾าใจได฾ง฽ายผ฽านผู฾ดําเนินรายการ นอกจากนั้นยังสะท฾อนถึงวัฒนธรรม ชาติพันธุแ ภาษาท฾องถิ่น สิทธิมนุษยชน ชีวิตพอเพียง ดั่งตัวอย่างรูปแบบรายการโทรทัศน์ทางการเกษตรในปัจจุบัน รายการโทรทัศน์ทางการเกษตร รายการทุ่งแสงตะวัน “เด็กซนจนเทวดา บนฟูายังกลุ฾มใจ ส฽งดาวประกายสุกใส ไว฾ในใจเด็ก หากหัวใจยังงาม ตราบฟูา ครามยังดี เรามี... ทุ฽งแสง... ตะวัน” บทเพลงคุ฾นหูที่ดังขึ้นเปิดรายการ “ทุ฽งแสงตะวัน” ในช฽วงเช฾าตรู฽วัน เสารแ ยังคงชวนให฾นึกถึงภาพสดใสของเด็กๆ ที่วิ่งเล฽นท฽ามกลางท฾องทุ฽ง คละเคล฾าเสียงหัวเราะเปี่ยมสุขและ บริสุทธิ์ตามธรรมชาติ นับเป็นการระยะเวลาหลายช฽วยเติมเต็มความสดชื่นให฾กับเช฾าวันใหม฽ของผู฾ชม รายการตลอดปีที่ผ฽านมา 25 ปีแล฾วที่รายการทุ฽งแสงตะวันออกอากาศ นับว฽าเป็นรายการโทรทัศนแทางการเกษตรที่มีมา นานจนถึงปใจจุบัน รายการทุ฽งแสงตะวันนําเสนอความรู฾ ในรูปแบบรายการสารคดี โดยแนวคิดรายการ นั้นสะท฾อนให฾คนในสังคมเห็นคุณค฽าของวิถีธรรมชาติและชุมชน ตลอดจนอาจช฽วยจุดประกายให฾ผู฾คน อยากกลับไปมีชีวิตเล็กๆ แบบเด็กๆ เหล฽านั้น โดยออกอากาศทุกวันเสารแ เวลา 6.25.6.50 น. ทางช฽อง 3 กลุ฽มเปูาหมายนั้นเป็นวัยเด็กไปจนถึงวัยสูงอายุ หรือบุคคลทั่วไป ทุกเพศ ทุกวัย สอดแทรกเน���้อหาเกี่ยวกับ วัฒนธรรม ชาติพันธุแ ภาษาท฾องถิ่น สิทธิมนุษยชน ชีวิตพอเพียง และความสัมพันธแระหว฽างคนกับ ธรรมชาติ ผู฾ดําเนินรายการนําตัวเองลงไป ‘คลุก’ มิใช฽รู฾เพราะผ฽าน ‘ปาก’ ของคนอื่นเพียงอย฽างเดียว

ภาพที่ 1 รายการทุ฽งแสงตะวัน ที่มา : Youtube (2559)


117

รายการโทรทัศน์ทางการเกษตร รายการกบนอกกะลา รายการกบนอกกะลา เป็นรายการสารคดีเชิงเกษตร ที่มีผู฾ชมติดตามมาอย฽างยาวนาน มีการ ออกอากาศมาหลายร฾อยเรื่อง ออกอากาศทุกวันศุกรแ เวลา 20.30 - 21.30 น. ทางช฽อง 9 กลุ฽มเปูาหมาย นั้นเป็นบุคลทั่วไป ทุกเพศทุกวัย โดยเนื้อหาความรู฾เรื่องที่อยู฽ใกล฾ตัว เพื่อให฾ได฾รับความรู฾อย฽างลึกซึ้งแต฽เรา ไม฽รู฾ที่มาที่ไป วิธีการนําเสนอที่ทําให฾ผู฾ชมเพลิดเพลินก็คือ การเสนอในรูปแบบรายการสารคดี โดยมีผู฾ ดําเนินรายการนําพาผู฾ชมไปพบกับ ความจริงและของจริงในพื้นที่จริงจากบุคคลจริงการเน฾นความจริงนี้ เป็นหัวใจของสารคดี ผู฾ดําเนินรายการนําตัวเองลงไป ‘คลุก’ มิใช฽รู฾เพราะผ฽าน ‘ปาก’ ของคนอื่นเพียง อย฽างเดียว

ภาพที่ 2 รายการกบนอกกะลา ที่มา : Youtube (2559) รายการโทรทัศน์ทางการเกษตร รายการทิดบ้วนชวนคุย รายการทิดบ฾วนชวนคุย เป็นรายการที่นําเสนอเนื้อหาความรู฾เกี่ยวกับการเกษตร ที่มีกลุ฽มผู฾ชมส฽วน ใหญ฽เป็นบุคคลที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ออกอากาศทุกวันอาทิตยแ เวลา 5.00 -5.30 น. ทางช฽อง NBT โดยเนื้อหาความรู฾เกี่ยวกับเกษตร นําเสนอในรูปแบบสารคดีเชิงเกษตร โดยผู฾ดําเนินรายการเป็นที่รู฾จักใน วงกว฾างของเกษตรกร เป็นบรรยากาศแบบบ฾านสวน พร฾อมทั้งสอดแทรกความรู฾ด฾านวัฒนธรรมอันดีงาม ของไทย และส฽งเสริมอาชีพให฾เกษตรกร

ภาพที่ 3 รายการทิดบ฾วนชวยคุย ที่มา : Youtube (2559)


118

สรุป ในโลกที่มีการแข฽งขันที่สูงขึ้น ไม฽ใช฽แต฽เพียงมนุษยแเท฽านั้นที่ต฾องปรับตัว รูปแบบรายการโทรทัศนแ ทางการเกษตรที่ได฾รับความนิยมไม฽มากนัก ก็ต฾องปรับตัวเช฽นกัน เพื่อดึงดูดให฾กลุ฽มเปูาหมายสนใจ เพื่อ เสริ มสร฾างความรู฾ความเข฾าใจ สร฾างแรงบันดาลใจ สร฾างกําลั งใจให฾ กับกลุ฽มเปูาหมาย นับว฽ารูปแบบ รายการมีความสํ าคัญต฽อรายการเกษตรในปใจจุบันอย฽างมาก รายการโทรทัศนแทางการเกษตรนั้น คือ รายการที่ออกอากาศเป็นประจําสม่ําเสมอ เนื้อหาของรายการเกี่ยวข฾องกับ บุคคล อาชีพ วิถีชีวิตทาง การเกษตร ยังรวมไปถึงการสะท฾อนค฽านิยม วัฒนธรรมอันดีของคนในสังคม ชาติพันธุแ ภาษาท฾องถิ่น โดยมี รูป แบบรายการทั้งหมด 8 รูป แบบ ดังนี้ รายการข฽าวและวิเคราะหแ ข฽าว รายการสารคดี รายการ ถ฽ายทอดสด รายการนิตยสารทางโทรทัศนแ ละคร รายการเกมโชวแ และแข฽งขันตอบปใญหารายการปกิณกะ บันเทิงหรือวาไรตี้ และรายการสนทนา ซึ่งรายการโทรทัศนแทางการเกษตรส฽วนใหญ฽จะนําเสนอในรูปแบบ ผสมระหว฽างสารคดีกับวาไรตี้ นับว฽ารายการโทรทัศนแทางการเกษตรจะไม฽ได฾รับความนิยมเป็นลําดับต฾นๆ นับว฽าเป็นลําดับท฾ายๆ แต฽สถานีส฽วนใหญ฽ก็ยังออกอากาศอยู฽ โดยหลายสถานียังให฾ความสําคัญและคํานึงถึงบทบาทของบุคคลที่ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมอยู฽ ดั่งเช฽น รายการทุ฽งแสงตะวัน รายการกบนอกกะลา และรายการทิดบ฾วน ชวนคุย ที่มีระยะเวลาออกอากาศมานานแล฾วและก็ยังมีผู฾ชมติดตามอยู฽ตลอด


119

อ้างอิง ชุติมา กลั่นงาม. (2554). การเปิดรับโฆษณาจากสื่อโทรทัศน์ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีคณะ เทคโนโลยีการเกษตรสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง. ปใญหาพิเศษ ปริญญา วิทยาศาสตรบัณฑิต, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าเจ฾าคุณทหารลาดกระบัง. ณัฐวัฒนแ กันชาติ. (2555). การผลิตสื่อวีดิทัศน์รายการเกษตรตัวอย่างตอนลุงสมโภช ปานถม คน เกษตรแดน รถม้า. ปใญหาพิเศษปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าเจ฾า คุณทหาร ลาดกระบัง. ดวงธิดา นครสันติภาพ. 2550. กบ-un-air. กรุงเทพ: สํานักพิมพแบูรพา. ทศวรรณ สอนดี. (2554). พฤติกรรมการรับชมรายการ "ปราชญ์เดินดิน" ของผู้ชมในเขต กรุงเทพมหานคร. ปใญหาพิเศษปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าเจ฾า คุณทหารลาดกระบัง. บ฾านจอมยุทธ(นามแฝง). 2559. ความหมายของโทรทัศน์ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก: http://www.baanjomyut.com/library_2/extension-3/television/03.html [14 กันยายน 2559] มีเดียมอเตอรแ. 2552. โครงการศึกษาและเฝูาระวังสื่อเพื่อสุขภาวะของสังคม. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงจาก: http://www.oknation.net/blog/teammediamonitor/2009/04/07/entry-1 [12 กันยายน 2559] พรพิมล ปิยะพันธุแ. (2533). ความคิดเห็นของเกษตรกรผู้นาต่อการได้รับความรู้ทางการเกษตรจาก สื่อมวลชน อ.สันทราย จ.เชียงใหม่. วิทยานิพนธแปริญญาโท, มหาวิทยาลัยแม฽โจ฾. รัตนโชค มีพงษแ. (2553). พฤติกรรมการบริโภคสื่อทางการเกษตรของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะ เทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง. ปริญญา นิพนธแ, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าเจ฾าคุณทหารลาดกระบัง. สุภาพรรณ ณีขุนทด. (2553). การตัดสินใจและพฤติกรรมในการชมโทรทัศน์รายการกบนอกกะลา.


120

การใช้สื่อเพื่อการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพ ดารัตนแ อยู฽บัว 56040667 บทนา พฤติกรรมการบริโภคของผู฾คนในสมัยปใจจุบันโดยเฉพาะพฤติกรรมการบริโภคประจําวัน ได฾มีการเปลี่ยนแปลงไปอย฽างรวดเร็วโดยสาเหตุที่สําคัญประการหนึ่งเกิดจากความเร฽งรีบของชีวิตในเมือง รวมทั้งความจําเป็นต฽อการปฏิบัติตนให฾อยู฽ในสถานการณแที่สะดวกและรวดเร็ว เนื่องมาจากการที่ผู฾คนใน ปใจจุบันมีเวลาไม฽เพียงพอในการประกอบอาหารทําเองทําให฾ต฾องพึ่งพาอาหารสําเร็จที่เห็นได฾ทั่วไปหรือ แม฾กระทั่งอาหารที่หาซื้อได฾ง฽ายตามร฾านค฾าหรือร฾านหารทั่วไป การใช฾ชีวิตของคนสมัยใหม฽ วัฒนธรรม บริโภคนิยมแบบชาวตะวันตกได฾หลั่งไหลเข฾าสู฽สังคมไทย ผู฾คนพิถีพิถันกับเรื่องอาหารการกินน฾อยลงเลือก บริโภคอาหารตามความพึงพอใจเป็นหลักโดยมิได฾คํานึงถึงคุณภาพของอาหารส฽งผลให฾สุขภาพเสื่อมถอย แน฽นอนว฽าคนในสังคมเมืองปใจจุบันมีการหันมาใส฽ใจสุขภาพกันมากขึ้นเนื่องจากตระหนักถึงปใญหาตรงจุด นี้ดี ซึ่งขัดกันกับวิถีชีวิตันเร฽งรีบในปใจจุบันที่เราไม฽สามารถเลือกสรรอาหารที่ดีต฽อสุขภาพได฾ อย฽างไรก็ตาม วิถีชีวิตที่ถูกตีกรอบด฾วยเวลานั้นทําให฾เราไม฽สามารถดูแลสุขภาพด฾วยการกําลังกายอย฽าสม่ําเสมอหรือการ พักผ฽อนที่เพียงพอได฾ ทําให฾ความต฾องการอาหารเพื่อสุขภาพด฾วยเกิดจากความไม฽แน฽ใจต฽อการได฾รับ ปริมาณสารอาหารที่เพียงพอต฽อความต฾องการของร฽างกายรวมถึงความกังวลเกี่ยวกับความแข็งแรงของ ร฽างกาย ซึ่งทําให฾ปใจจุบันอาหารเพื่อสุขภาพ ได฾รับความสนใจอย฽างแพร฽หลาย ทั้งในด฾านการวิจัยและเชิง พาณิชยแ ซึ่งเป็นมูลค฽ามาก ทั้งนี้เนื่องจากผู฾บริโภคหันมาให฾ความสําคัญกับอาหารและสุขภาพมากขึ้น ทําให฾ การแข฽งขันเกี่ยวกับธุรกิจอาหารเชิงดูแลสุขภาพขยายตัวเติบโอย฽างรวดเร็วเพื่อตอบสนองความต฾องการ ของคนในยุคปใจจุบัน การเลือกใช฾สื่อเพื่อการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพก็เป็นอีกหนึ่งปใจจัยสําคัญที่กระตุ฾นความสนใจ ของคนในสังคมเมืองปใจจุบัน ที่ต฾องเลือกสรรสิ่งที่ดีที่สุดให฾กับตนเอง ซึ่งการเลือกใช฾สื่อโฆษณาให฾ให฾ ถูกต฾อง นับว฽ามีอิทธิพลต฽อความรู฾สึกนึกคิด ทัศนคติ ค฽านิยม และพฤติกรรมของผู฾บริโภคเป็นอย฽างมาก กล฽าวคือ ในการที่จะพิจารณาเลือกซื้ออาหารเพื่อสุขภาพต฽างๆ ผู฾บริโภคมักจะเสาะหาข฾อมูลเกี่ยวกับ อาหารเพื่อสุขภาพจากแหล฽งต฽างๆ รวมทั้งจากสื่อโฆษณา ดังนั้นข฾อความเชิญชวนตามสื่อโฆษณารูปแบบที่ หลากหลาย จึงมีส฽วนสําคัญในการตัดสินใจของผู฾บริโภคในการตัดสินใจซื้ออาหารเพื่อสุขภาพ อาหารเพื่อสุขภาพ ในยุคของการแข฽งขัน ที่เรากําลังประสบอยู฽ในปใจจุบัน ชีวิตมีความรีบเร฽งมากขึ้น จนไม฽ค฽อยมีเวลา ที่จะให฾ความสําคัญกับเรื่อง ความสมดุลของอาหารที่รับประทาน รวมทั้งค฽านิยมการรับประทานอาหาร แบบตะวันตก ซึ่งประกอบด฾วย เนื้อสัตวแ ไขมัน นม เนย เป็นส฽วนใหญ฽ ซึง่ ในปใจจุบันชาวตะวันตกเริ่ม ตระหนักถึงพิษภัยของการกินอาหารซึ่งไม฽สมดุล ได฾มีการชักชวนให฾ลดการรับประทาน เนื้อสัตวแ นม เนย


121

ให฾เพิ่มการรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ เช฽น พืช ผัก และธัญพืช ซึ่งอุดมด฾วยเส฾นใย อาหารเพื่อสุขภาพ นั่นเป็นคําที่ตั้งขึ้นมา เพื่อให฾บริโภคตระหนักว฽าการทานอาหารครบ 5 หมู฽ ถูกหลักโภชนาการ ปลอดภัย ไม฽มีสารปนเปื้อน ซึ่งหลักๆของอาหารเพื่อสุขภาพนั้นคือการรับประทานอาหารให฾ใกล฾ชิดธรรมชาติมาก ที่สุด เพื่อแสดงความเป็นมิตรกับสุขภาพ และหยุดสุขภาพเสื่อมแบบเร฽งด฽วนจากสารเคมีสังเคราะหแใน อาหารนั่นเอง ในส฽วนของประเทศไทยนั้นได฾ให฾ความสําคัญของอาหารเพื่อสุขภาพไปในจําพวก อาหารประเภท สลัดผักหรืออาหารที่ให฾ความสําคัญกับวัตถุดิบที่เป็นพืชผักผลไม฾มากกว฽าเนื้อสัตวแ ซึ่งในส฽วนของผักที่ใช฾ก็ มักจะมีการโฆษณาไว฾ว฽าเป็นผักออคแแกนิคหรือผักไฮโดรโปรนิกสแ เพื่อเป็นตัวกระตุ฾นความสนใจของ ผู฾บริโภคเนื่องจากอย฽างที่ทราบกันว฽าผู฾บริโภคในปใจจุบันจะตื่นตัวกับผลิตภัณฑแที่มีการจ฽าหน฾าไว฾ว฽าเป็น ผลิตภัณฑแที่เป็นผลผลิตจากธรรมชาติ ปลอดสารพิษและไม฽ส฽งผลเสียต฽อสุขภาพ

ภาพที่ 1 ผลิตภัณฑแผักปลอดสารพิษฟารแมอโณทัยที่มีการโฆษณาว฽าเป็นผักออรแแกนิค ที่มา : ผู้จดั การออนไลน์ (2552)

ภาพที่ 2 สลัดผักออรแแกนิคจากฟารแมอโณทัยโดยร฾านอาหารครัวครัวอโณทัย ที่มา : เครือข฽ายตลาดสีเขียวThaigreen market (2551) รวมไปถึงอาหารคลีน (Clean Food) หนึ่งในอาหารอาหารสุขภาพที่ได฾รับความนิยม ซึ่งก็คือ อาหารที่ไม฽ผ฽านการปรุงแต฽งด฾วยสารเคมีต฽าง ๆ หรือผ฽านการแปรรูปน฾อยที่สุดนั่นเอง การรับประทาน อาหารคลีนไม฽ใช฽การเน฾นทานผักเยอะ ๆ แต฽เป็นการทานอาหารทุกหมู฽อย฽างในสัดส฽วนที่เหมาะสม คือต฾อง มีทั้งคารแโบไฮเดรตและโปรตีนในปริมาณที่เพียงพอต฽อความต฾องการของร฽างกาย เช฽น การรับประทานข฾าว ไรซแเบอรี่กับเนื้ออกไก฽ เป็นต฾น


122

ภาพที่ 3 ข฾าวไรซแเบอรี่ไก฽ย฽างขมิ้น เมนูอาหารคลีนจากร฾านอาหาร DJ POOM MENU ที่มา : ดีเจภูมิเมนู (2559) หรือแม฾กระทั่ง Functional Drink ซึง่ หมายถึงเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ หรือเป็นเครื่องดื่มที่มีการบ งบอกชัดเจนถึงคุณประโยชนเฉพาะเจาะจงเชน น้ําผลไม พรอมดื่มที่มีสวนผสมของแอล-คารนิทีน ชาเขียว ผสมคอลลาเจน นมพรอมดื่มผสม คอลลาเจน เครื่องดื่มธัญพืชที่ชวยใหสุขภาพผิวดีขึ้น เป็นต฾น

ภาพที่ 4 ตัวอย฽างผลิตภัณฑแเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพน้ําเต฾าหู฾และน้ําข฾าวกล฾องงอกตรา Gold Cup ที่มา : โกลดแคัพฟฺูด (2559) ซึ่งจากที่กล฽าวมานั้นในปใจจุบันเต็มไปด฾วยข฾อมูลเพื่อการตัดสินใจในการเลือกซื้ออาหารเพื่อ สุขภาพ เมื่อผู฾บริโภคใส฽ใจในเรื่องอาหารมากขึ้น จึงส฽งผลให฾ตลาดอาหารเพื่อสุขภาพขยายตัวเติบโตขึ้น อย฽างต฽อเนื่อง วัฒนธรรมบริโภคนิยมมีอิทธิพลสูงมากต฽อพฤติกรรมการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ โดยการ ที่คนๆ หนึ่งจะตัดสินใจซื้ออาหารดังกล฽าวปใจจัยหลักคืออิทธิพลของสื่อโฆษณา โดยที่ในแต฽ละปีได฾มีการ แข฽งขันกันมากขึ้น เห็นได฾จากความหลากหลายของทั้งประเภทเครื่องดื่ม อาหารหรือแม฾กระทั่งขนมขบ เคี้ยว เพราะนอกจากอาหารเพื่อสุขภาพที่สร฾างจุดขายด฾วยการเติมสารที่ให฾ประโยชนแนานาลงไปด฾วยแล฾ว ทุกวันนี้บนฉลากข฾างกล฽องหรือบรรจุภัณฑแขนาดต฽างๆ จึงเต็มไปด฾วยข฾อมูลเพื่อการตัดสินใจในการเลือกซื้ อาหารเพื่อสุขภาพ ผ฽านศัพทแที่เป็นชื่อของสารอาหารนานาชนิด เช฽น กากใย ไฟเบอรแ คลอโรฟิล จมูกข฾าว สาลี เป็นต฾น


123

ภาพที่ 5 ภาพโปสเตอรแผลิตภัณฑแเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพชารสมะขามผสมไฟเบอรแตรา โอเฮิรแบ ที่มา : เอเอสทีวีผู฾จัดการออนไลนแ (2557) นอกจากนี้การสื่อสารด฾านภาพลักษณแก็เป็นปใจจัยสําคัญในการเลือกซื้ออาหารเพื่อสุขภาพ เนื่องจากการมีตัวอย฽างบุคคลที่สนใจในการรักษาสุขภาพของตนเองนั้นจะเสริมสร฾างความน฽าเชื่อและ ความมั่นใจในการจะเลือกซื้ออาหารเพื่อสุขภาพนั้นๆมากขึ้น เช฽น คุณอั้ม อธิชาติ ดาราหนุ฽มผู฾รักสุขภาพ และการออกกําลังกายได฾รับหน฾าที่เป็นพรีเซนเตอรแน้ําขิง ฮอทต฾า เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพทางเลือก เป็นต฾น

ภาพที่ 6 ภาพ อั้ม อธิชาติ จากโฆษณาเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพทางเลือก น้ําขิงตราฮอทต฾า พ.ศ. 2556 ที่มา : ยูทบู (2556) ซึ่งเห็นได฾ชัดว฽าสื่อนั่นมีอิทธิพลต฽อการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพเป็นอย฽างมากเนื่องจากในยุคที่ สื่อครองเมืองเช฽นปใจจุบันการเลือกใช฾สื่อจึงมีความสําคัญต฽อผู฾ประกอบการที่จะกระตุ฾นความสนใจให฾กับ ผลิตภัณฑแของตน สื่อเพื่อการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพ ปใจจุบันการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพทําได฾ตามสื่อต฽างๆมากมาย เจ฾าของสินค฾าหรือธุรกิจอาหาร เพื่อสุขภาพจึงจําเป็นต฾องมีการโฆษณาธุรกิจของตนให฾น฽าสนใจ เนื่องจาก ผู฾คนหันมาให฾ความสําคัญกับ การดูแลตัวเองมากขึ้น ความต฾องการอาหารหรือเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพก็มีมากขึ้นตามไปด฾วย ส฽งผลให฾ ผู฾ประกอบการจําเป็นต฾องหาช฽องทางโฆษณาประชาสัมพันธแสินค฾าของตนให฾หลากหลายช฽องทาง อาทิเช฽น สื่อโทรทัศนแ (TV Advertising) เป็นสื่อที่มีทั้งภาพ เสียง การเคลื่อนไหว สามารถใช฾สร฾างสรรคแ และลูกเล฽นโฆษณาได฾มาก และสามารถดึงดูดคนดูให฾ดูโฆษณาได฾ตลอดเวลา ตัวอย฽างเช฽น โฆษณา ซีพี เฟรชสลัด ชนิดถ฾วย โดยเลือกใช฾ ภาพผลิตภัณฑแอาหารเป็นผักสามสีที่ดูสดใหม฽และน฽าจดจําด฾วยแพคเกจที่ สะดวกต฽อการรับประทาน อีกทั้งยังเลือกคุณ คิมเบอรี่ แอน เทียมสิริ สาวสมัยใหม฽ผู฾รักสุขภาพ มาเป็นพรี


124

เซนเตอรแเพื่อสร฾างความน฽าเชื่อถือและดึงดูดให฾ผู฾บริโภคสนใจในตัวสินค฾า ซึ่งช฽วยสร฾างความเข฾าใจและ ความน฽าจดจําในตัวของสินค฾าอาหารเพื่อสุขภาพนั้น ในระยะเวลาเพียง 30 วินาที

ภาพที่ 6 ภาพจากโฆษณาซีพี เฟรชสลัด ชนิดถ฾วย พ.ศ. 2556 ที่มา : ยูทูบ (2556) สื่อสิ่งพิมพแ ( Printing Media ) โดยสื่อสิ่งพิมพแนั้น การที่จะนําเอาอาหารเพื่อสุขภาพมาตีพิมพแให฾ ตรงกลุ฽มเปูาหมายนั้นจําเป็นต฾องเลือกกลุ฽มเปูาหมายที่ใส฽ใจสุขภาพและสนใจที่จะอ฽านเรื่องราวเกี่ยวกับ สุขภาพนั้นๆ ตัวอย฽างเช฽น การนําเสนอร฾านอาหาร Clean food delivery ในนิตยสารชีวจิต เพื่อกระตุ฾น ผู฾บริโภคที่สนใจในเรื่องของสุขภาพอยู฽แล฾วเนื่องจากเลือกอ฽านนิตสารเพื่อสุขภาพอย฽างชีวจิต

ภาพที่ 7 ภาพจากนิตยสารชีวจิตฉบับที่419 วันที่ 16 มีนาคม 2559 ที่มา : ชีวจิต (2559) 3. สื่อออนไลนแ คื่อสื่อที่แพร฽หลายและเป็นสื่อที่รวดเร็มผ฽านสังคมออนไลนแที่ขยายใหญ฽ขึ้น และ เติบโตอย฽างไม฽หยุดนิ่ง โดยสื่อออนไลนแที่เป็นช฽องทางในการนําเสนออาหารเพื่อสุขภาพ มีมากมายหลาย ช฽องทางด฾วยกัน เช฽น


125

3.1 Fan page ใน facebook ซึ่งเป็นสื่อออนไลนแที่คนไทยใช฾มากที่สุด ซึ่งใน 18 ล฾าน คนมีผู฾ใช฾ facebook คิดเป็นร฾อยละ 85 (Zocail Rank, 2558) โดยการเลือกนําเสนออาหาร อาหารเพื่อสุขภาพทางนี้จะสามารถสร฾างกลยุทธแในการโฆษณาได฾ง฽าย ด฾วยความที่สังคมออนไลนแ นั้นนั้นจะเปิดกว฾าวตลอด 24 ชั่วโมง ทําให฾การโฆษณาผ฽านทาง facebook Fan page ได฾รับนิยม และถูกพูดถึง ตัวอย฽างเช฽น ร฾านอาหารเพื่อสุขภาพอย฽างร฾านอาหารคลีน DJ POOM MUNU เป็นอีกหนึ่งตัวอย฽างสื่อโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพที่ตอบโจทยแผู฾บริโภคที่ต฾องการดูแลสุขภาพแต฽มี ข฾อจํากัดของเวลาเนื่องจากเป็นสื่อการโฆษณาทาง Facebook Fan page ซึ่งสามารถสั่งจากทาง ออนไลนแได฾

ภาพที่ 8 ภาพแฟนเพจร฾านอาหารเพื่อสุขภาพ DJ POOM MENU ใน Facebook ที่มา : เฟสบุค (2559 3.2 Website เป็นอีกหนึ่งช฽องทางที่สร฾างขึ้นเพื่อให฾ผู฾ที่สนใจในอาหารเพื่อสุขภาพได฾เข฾า มาศึกษาได฾อย฽างละเอียด เพื่อช฽วยในการตัดสินใจเลือกบริโภคประเภทของอาหารเพื่อสุขภาพ มี การลงภาพอาหารต฽างๆด฾วยสีสันที่หน฾าสนใจและแบ฽งเนื้อหา หมวดหมู฽อย฽างชัดเจนเพื่อง฽ายต฽อ การสืบค฾น ยกตัวอย฽างเช฽น เว็บไซตแ Easycookingmenu .com ซึ่งมีการนําอาหารเพื่อสุขภาพมา แนะนําอย฽างละเอียด ด฾วยรูปลักษณแสดใสสะอาดตาโดยเลือกใช฾สีเขียวเป็นหลัก

ภาพที่ 9 ภาพเว็บไซตแแบรนดแอาหารเพื่อสุขภาพDelivery Easycooking ที่มา : อีซี่คุกกิ้ง (2559) 3.3 Instagram ซึ่งการนําเสนออาหารเพื่อสุขภาพในช฽องทางเพื่อเปิดโอกาสให฾กลุ฽มผ฾ บริโภคที่ชอบเล฽น Instagram ได฾มีโอกาสรับรู฾และเข฾าถึงอาหารเพื่อสุขภาพ โดยเลือกนําเสนอในแบบ


126

รูปภาพ รวมถึงการนําเสนอเมนูให฾ออกเป็น box set เพื่อง฽ายต฽อการสั่งซื้อและเลือกสรรอาหารเพื่อ สุขภาพ โดยในที่นี้เราจะนําเสนอ Instagram ของ Clean_of_healthy ซึ่งร฾านอาหาร Clean food ที่ ได฾รับความนิยมอย฽างมากใน Instagram ซึ่งมีผู฾ติดตามมากถึง 20.6k คน ซึ่งแสดงให฾เห็นว฽ามีผู฾ที่สนใจใน อาหารเพื่อสุขภาพอย฽างมากในสื่อออนไลนแอย฽าง Instagram

ภาพที่ 9 ภาพInstagramของร฾านอาหารเพื่อสุขภาพClean of healthy ที่มา : สยามสปอรแต (2559) ซึง่ ในยุคปใจจุบันผู฾ประกอบการทั้งหลายย฽อมต฾องวางแผนธุรกิจของตนให฾ตรงกับกลุ฽มลูกค฾า เปูาหมายซึ่งในที่นี้กลุ฽มเปูาหมายคือบุคคลที่มีข฾อจํากัดของเวลาแต฽ต฾องการดูแลสุขภาพ อีกทั้งช฽วงวัยยังอยู฽ ในช฽วงของวัยรุ฽นไปจนถึงวัยทํางาน แน฽นอนในแผนงานนั้นต฾องมีแผนโฆษณาเกี่ยวข฾องด฾วย การเลือกใช฾สื่อ Social Media เป็นหลักจะเข฾าถึงกลุ฽มเปูาหมายนี้ได฾ง฽ายเนื่องจากสามารถเห็นผ฽านตาได฾ การเลือกภาพที่ คําประกอบที่เหมาะสมและความสะดวกสบายก็สามารถกระตุ฾นให฾เกิดความสนใจได฾ การวางแผนงาน โฆษณาที่ดีย฽อมทําให฾การใช฾จ฽ายของผู฾ประกอบการเกิดผลประโยชนแสูงสุด สรุป ในส฽วนของการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพเพื่อเปูาหมายในการปูองกันสุขภาพร฽างกายนั้น จุดประสงคแส฽วนใหญ฽ของผู฾บริโภคเพื่อปูองกันหรือระวังไม฽ให฾เกิดอาการที่ไม฽พึงประสงคแที่อาจเกิดขึ้นใน อนาคตได฾ ซึ่งอาการเหล฽านี้มีทั้งที่เกิดจากพฤติกรรมที่ไม฽เหมาะสมของผู฾บริโภคหรือเกิดขึ้นโดยที่หลีกเลี่ยง ไม฽ได฾ เช฽น กรอบเวลาที่จํากัดในแต฽ละวัน ทําให฾ไม฽สามารถเลือกอาหารอย฽างที่ต฾องการได฾ แต฽เพื่อที่จะไม฽ให฾ เกิดอาการดังกล฽าวขึ้นจึงต฾องมีการแสวงหาวิธีปูองกันล฽วงหน฾าซึ่งการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาเพื่อปูองกัน ความเสื่อมถอยของร฽ากาย อย฽างที่ทราบกันดีว฽าผู฾บริโภคหันมาใส฽ใจรักษาสุขภาพของตนโดยเริ่มจากการ ทานอาหารเพื่อสุขภาพโดยมีสื่อโฆษณาเป็นตัวชักจูงให฾สนใจในการเลือกสรรผลิตภัณฑแหรืออาหารต฽างๆมา


127

บริโภค การที่ผู฾ผลิตเลือกการนําเสนอสินค฾าของตนให฾เหมาะกับกลุ฽มเปูาหมายนั้นเป็นสิ่งสําคัญ อย฽างไรก็ ตามในยุคที่สื่อทางการตลาดครองเมืองเช฽นปใจจุบัน การจะนําเสนออาหารเพื่อสุขภาพนั้นต฾องมีที่มาที่ไป และน฽าเชื่อถือได฾ว฽าปลอดภัย เพราะเปูาหมายก็การนําเสนอสื่อโฆษณาเพื่ออาหารสุขภาพนั้น เราต฾องการ นําเสนอให฾กับคนที่ใส฽ใจสุขภาพ ผู฾ที่แสวงวิธีการต฽างๆในการดูแลสุขภาพจากเวลาที่ค฽อนข฾างจํากัด ซึ่ง บุคคลเหล฽านี้มีความคิดในแนวทางบริโภคนิยมเป็นพื้นฐานในการเลือกอาหารเพื่อสุขภาพให฾ตนเองอยู฽แล฾ว เพราฉะนั้นการเลือกใช฾สื่อที่น฽าสนใจและการนําเสนอที่สร฾างความน฽าเชื่อถือ คือใจความหลักสําคัญของ การเลือกใช฾สื่อเพื่อการโฆษณาอาหารเพื่อสุขภาพ


128

อ้างอิง ชนิกานตแ การวิวัฒนแ. 2558. อาหารเพื่อสุขภาพ Delivery เทรนด์ฮิตมาแรงกับโอกาสทางธุรกิจ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.thaibizchina.com/thaibizchina/th/chinaeconomic- business/result.php?SECTION_ID=466&ID=16071 [28 กันยายน 2559]. ณัฐ นาคะสุวรรณ. 2547. การวิเคราะห์เนื้อหาหนังสือพิมพ์และนิตยสารไทยเกี่ยวกับความรู้ด้าน อาหาร เพื่อสุขภาพ. วิทยานิพนธแนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต, สาขานิเทศศาสตรแพัฒนาการ บัณฑิต วิทยาลัย จุฬาลงกรณแมหาวิทยาลัย. ธนภูมิ อติเวทิน. 2543. วัฒนธรรมบริโภคนิยมกับอาหารเพื่อสุขภาพในบริบทสังคมเมือง. วิทยานิพนธแ มานุษยวิทยามหาบัณฑิต, สาขามานุษยวิทยา บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณแ มหาวิทยาลัย. วิศรุต สุวรรณา. 2557. แนวโน้มตลาดอาหารเพื่อสุขภาพและโอกาสของผู้ประกอบการไทย [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.greenshopcafe.com/mobi/greennewss.php?id=1313 [28 กันยายน 2559]. เวทยแ นุชเจริญ. 2559. อาหารเพื่อสุขภาพ Mega-trend ของคนรักสุขภาพ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/637768 [28 กันยายน 2559]. สิริกาญจแ จินตบัญญัติ. 2553. ทัศนคติ และกระบวนการควบคุมตนเองของผู้บริโภคอาหารเพื่อ สุขภาพ : ศึกษากรณีกลุ่มลูกค้าร้านอาหาร ประเภทอาหารตามกลุ่มเลือด มังสวิรัติ และแมค โครไบโอติกส์ ในเขตกรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธแสังคมวิทยามหาบัณฑิต, สาขาสังคมวิทยา บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณแมหาวิทยาลัย.


129

การประชาสัมพันธ์ผ้าฝ้ายอินทรีย์ในกลุ่มวิสาหกิจชุมชน น.ส เดือนนภา มั่งมูล 56040668 บทนา เครื่องนุ฽งห฽มเป็นหนึ่งในปใจจัยสี่ที่มีความสําคัญและจําเป็นต฽อการดํารงชีวิตพื้นฐานของมนุษยแ ใน ยุคของการแข฽งขันในโลกโลกาภิวัตนแทําให฾ภูมิปใญญาชาวบ฾านในการผลิตผลิตภัณฑแ ไม฽สามารถแข฽งขันได฾ อย฽างยุติธรรมเพราะโลกของการแข฽งขันทางธุรกิจในปใจจุบันต฾องอาศัยความพร฾อมทั้ งทางด฾านเทคโนโลยี ข฽าวสาร การผลิต การตลาด ชุมชนใดที่มีศักยภาพสูงในเรื่องดังกล฽าวก็สามารถสร฾างความเข฾มแข็งให฾กับ ธุรกิจของชุมชนได฾ทําให฾รัฐบาลและหน฽วยงานที่เกี่ยวข฾องต฽างให฾ความสําคัญกับการพัฒนาเศรษฐกิจ กลุ฽ม วิสาหกิจจึงได฾รับการส฽งเสริมและการสนับสนุนจากรัฐบาลเป็นอย฽างมาก โดยการประชาสัมพันธแเพื่อการ ขายของกลุ฽มวิสาหกิจมีอยู฽หลากหลายช฽องทาง อาทิ เว็บไซตแ (Website) เฟสบุ฿ค (Facebook) ออกงาน แสดงสินค฾า (Exhibition) เพื่อให฾คนได฾รับรู฾และสนใจในผลิตภัณฑแและทราบถึงกระบวนการผลิตที่ปลอด สารเคมีเนื่องจากทุกวันนี้มีเสื้อผ฾ามากมายหลากหลายแบบให฾เลือกสรรแต฽เสื้อผ฾าที่มีสารตกค฾างก็มีอยู฽มาก เช฽นกัน ผ฾าฝูายอินทรียแเป็นผลิตภัณฑแที่ทุกชิ้นผ฽านกระบวนการผลิตโดยวิธีธรรมชาติที่ใช฾วัตถุดิบในชุมชน สินค฾าที่ได฾จึงปลอดภัยทั้งผู฾ผลิตและผู฾บริโภคและเป็นการอนุรักษแสิ่งแวดล฾อมด฾วยเนื่องจากฝูายเป็นพืชที่ ต฾องใช฾สารเคมีกําจัดศัตรูพืชเยอะมากเมื่อเทียบกับพืช���ร฽ประเภทอื่นและการปลูกฝูายอินทรียแยังช฽วยให฾ สุ ข ภาพของเกษตรกรดี ไ ม฽ ต฾ อ งเสี่ ย งกั บ สิ่ ง แวดล฾ อ มที่ เ ป็ น พิ ษ จากสารเคมี ที่ ใ ช฾ ใ นการปลู ก ฝู า ย การ เจริญเติบโตในอุสาหกรรมการผลิตทําให฾ปใจจุบันเสื้อผ฾าอาภรณแซึ่งอยู฽ใกล฾ชิดกับตัวมนุษยแตลอดทั้งชีวิตอาจ มีสารปนเปื้อนที่อาจก฽อให฾เกิดมะเร็งเนื่องจากกรรมวิธีการผลิตที่มีสารเคมีเป็นส฽วนประกอบในการะบวน การผลิตต฽างๆเช฽นการย฾อมสี การปลูกฝูาย ความหมายของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เสรี พงศแพิศ และ สุภาส จันทรแหงสแ (2548) อธิบายความหมายของกลุ฽มวิสาหกิจชุมชนไว฾ว฽า คือ การประกอบการโดยคนในชุม ชน เพื่อการจัด การทุน ของชุ มชนอย฽ างสร฾ างสรรคแเ พื่อ ตอบสนองการ พึ่งตนเองและความพอเพียงของครอบครัวและชุมชน กลุ฽มวิสาหกิจชุมชน แบ฽งได฾เป็น 2 ประเภทใหญ฽ๆคือ 1.วิสาหกิจชุมชนพื้นฐาน 2.วิสาหกิจชุมชนก฾าวหน฾า อย฽างแรกเป็นการผลิตการแปรรูปการดําเนินการต฽างๆเพื่อกินเพื่อใช฾ในครอบครัวในชุ มชน เพื่อ ตอบสนองความจําเป็นขั้นพื้นฐาน อย฽างที่สองคือการดําเนินงานอย฽างเป็นระบบและด฾วยรูปแบบที่ทันสมัย ใช฾ทุน และเทคโนโลยี เพื่อตอบสนองชุมชน เครือข฽าย และตลาดในวงกว฾างเพื่อจัดจําหน฽ายผลิ ตภัณฑแ มานพ ชุ฽มอุ฽น (2555) ได฾ให฾ความหมายของคําว฽ากลุ฽มวิสาหกิจชุมชนไว฾ว฽า คือกิจการของชุมชน เกี่ ย วกับ การผลิ ตสิ น ค฾ า ที่ดํ าเนิ น การโดยคณะบุ คคลที่ มีค วามผู ก พัน มีวิ ถีชี วิต ร฽ว มกัน และรวมตัว กั น


130

ประกอบกิจการดังกล฽าว ไม฽ว฽าจะเป็นนิติบุคคลในรูปแบบใดหรือไม฽เป็นนิติบุคคล เพื่อสร฾างรายได฾และเพื่อ การพัฒนาตนเอง ครอบครั ว ชุมชน การพัฒนาชุมชนเพื่อการพึ่งตนเองโดยการส฽งเสริมศักยภาพของ ชุมชนและการจัดการทุน เพราะองคแประกอบของการพัฒนานั้น นอกจากแรงงานหรือทรัพยแสินเงินทอง แล฾วความรู฾หรือการจัดการความรู฾ที่เรียกว฽าการจัดกระบวนการเรียนรู฾ให฾แก฽ชุมชนและการช฽วยให฾ชุมชน ค฾นพบและพัฒนาศักยภาพของตนเอง โดยใช฾ทุนที่มีอยู฽ในชุมชนจนสามารถพึ่งตนเองได฾เริ่มจากการพัฒนา ภายในครอบครัว ชุมชนและเครือข฽ายก฽อให฾เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนเป็นวิสาหกิจชุมชนก็เป็นวิธีการ แก฾ปใญหาด฾วยการพัฒนาศักยภาพให฾กับชุมชนด฾วยการ พัฒนาชุมชนในด฾านการเป็นผู฾ประกอบการเพื่อการ จัดการทุนอย฽างสร฾างสรรคแโดยผ฽านกระบวนการเรียนรู฾การผลิต ผลิตภัณฑแรวมทั้งบริการต฽าง ๆ เพื่อใช฾ใน ครอบครัวและชุมชนเพื่อนําไปสู฽การพึ่งตนเองของครอบครัวและชุมชน ผ้าฝ้ายอินทรีย์ ผ฾าฝูายอินทรียแเกิดจากการนําเส฾นในฝูายที่ผ฽านการปลูกโดยคํานึงถึงสิ่งแวดล฾อม สมดุลธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีว ภาพ มีการจัดการระบบนิเวศที่คล฾ายคลึ งกับธรรมชาติห ลี กเลี่ ยงการใช฾ สารเคมีสังเคราะหแทุกชนิดไม฽ว฽าจะเป็นปุ฻ยเคมี สารเคมีกําจัดศัตรูพืชและฮอรแโมนต฽างๆ จึงลดการเสื่อม โทรมของสิ่งแวดล฾อมและเส฾นใยฝูายที่ได฾ปลอดภัย ไม฽มีสารพิษจากยาฆ฽าแมลงตกค฾าง ดังเช฽นประธาน สมาคมออแกรแนิ ค เอ็กซแเชนจแ ได฾กล฽ าวไว฾ว฽า “ในการผลิตฝู ายอินทรียแสําหรับเสื้ อหนึ่งตัว สามารถลด ปริมาณยาฆ฽าแมลงลงได฾ 1 ใน 3 จากวิธีการผลิตฝูายแบบเกษตรอุตสาหกรรม” (สุขุมาล หวังวณิชพันธแ , 2553) สื่อเพื่อการประชาสัมพันธ์ผ้าฝ้ายอินทรีย์ในกลุ่มวิสาหกิจชุมชน สื่อคือช฽องทางที่เผยแพร฽ข฾อมูลข฽าวสารส฽วนสื่อประชาสัมพันธแ คือ หนทางหรือวิถีทางในการนํา ข฽าวสารที่ต฾องการประชาสัมพันธแจากผู฾ส฽งไปสู฽ผู฾รับ ในปใจจุบันสื่อในการประชาสัมพั นธแมีมากมายและ หลากหลาย อันเป็นผลเนื่องมาจากการพัฒนาด฾านเทคโนโลยีของโลก สามารถแบ฽งได฾ 3 ประเภทดังนี้ 1.สื่ อ คํ า พู ด หรื อ วาจาจั ด ได฾ ว฽ า เป็ น สื่ อ ที่ มี ม านานแล฾ ว ถื อ เป็ น การติ ด ต฽ อ สื่ อ สารขั้ น พื้ น ฐานใน ชีวิตประจําวันที่ประหยัดทั้งเวลาและค฽าใช฾จ฽าย 2.สื่อสิ่งพิมพแ เป็นสื่อที่นิยมใช฾เผยแพร฽กิจการขององคแกรหรือสถาบันเพราะมีความคงทนถาวร 3.สื่อโสตทัศนูปกรณแ เป็นสื่อประเภทแสงและเสียงหรือสื่ออิเล็กทรอนิกสแ สื่อประเภทนี้มีอิทธิพล มากในปใจจุบันโดยเฉพาะอย฽างยิ่งสื่ออินเทอรแเน็ตจัดเป็นสื่อที่เข฾าถึงกลุ฽มคนได฾หลากหลายและรวดเร็ว โดยเฉพาะสื่อมวลชนได฾เข฾ามามีบทบาทมากในการประชาสัมพันธแสินค฾ามากขึ้น เทคโนโลยีที่เจริญก฾าวหน฾า การสื่อสารทางสื่อสังคมออนไลนแทําให฾สังคมรับรู฾และเข฾าถึงสินค฾าได฾มากขึ้นและการจําหน฽ายสินค฾าขึ้นอยู฽ กั บ ประเภทของสื่ อ และการเข฾ า ถึ ง สื่ อ ของกลุ฽ ม เปู า หมายด฾ ว ยกลุ฽ ม วิ ส าหกิ จ ในแต฽ ละชุ ม ชนมี ก าร ประชาสัมพันธแสินค฾าผ฽านหลากหลายสื่อ การประชาสัมพันธแนับเป็นสิ่งจําเป็นอย฽างยิ่งในการดําเนินงาน


131

ของทุกองคแกรแม฾แต฽ในกลุ฽มวิสาหกิจเองก็เช฽นกันเพราะเป็นการสื่อสารกับกลุ฽มผู฾บริโภคเพื่อเกิดการรับรู฾ ตระหนักและนํามาถึงการโน฾มน฾าวใจในการซื้อสินค฾า ตามที่ จอรแน อี.มารแสตัน นักวิชาการชาวอเมริกันที่มี ชื่อเสียงมากคนหนึ่ง กล฽าวไว฾ว฽า “การประสัมพันธแนั้นเป็นการสื่อสารที่โน฾มน฾าวใจ โดยมีการวางแผนเพื่อให฾ เกิดอิทธิพลต฽อกลุ฽มประชาชนที่สําคัญ ” นอกจากนั้นกลุ฽มเปูาหมายยังเป็นส฽วนสําคัญในการกําหนด ช฽องทางหรือสื่อในการประชาสัมพันธแ (สกุลพงษแ พงษแพิจิตร, 2554) การประชาสัมพันธ์ผ้าฝ้ายอินทรีย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ในการประชาสัมพันธแนั้นต฾องคํานึงถึงกลุ฽มเปูาหมายและเลือกใช฾สื่อที่เหมาะสมเป็นกลยุทธแของ แผนประชาสัมพันธแเพื่อที่จะเข฾าถึงกลุ฽มเปูาหมาย รวมถึงพิจารณารูปแบบเนื้อหาข฽าวสารให฾เหมาะสมกับ กลุ฽มเปูาหมายและประเภทของสื่อที่ใช฾ กลุ฽มวิสาหกิจที่ยกมาศึกษาการประสัมพันธแเป็นกลุ฽มที่เข฾มแข็งและ มีการยอดการจัดจําหน฽ายค฽อนช฾างสูงถือเป็นกลุ฽มวิสาหกิจที่มีวัตถุประสงคแชัดเจนและสามารถพึ่งพาตนเอง ได฾ 1.กลุ฽มผ฾าฝูายเชิงดอย จ.เชียงใหม฽ กลุ฽มผ฾าฝูายเชิงดอยเป็นกลุ฽มวิสาหกิจที่ตั้งอยู฽ใน อ.จอมทอง จ.เชียงใหม฽ ผลิตภัณฑแทุกชิ้น ทําจากฝูายอินทรียแที่ย฾อมสีธรรมชาติตามวัตถุดิบที่หาได฾ในท฾องถิ่น ดังนั้นจึงมั่นใจได฾ว฽าสินค฾าทุกชิ้นเป็น มิตรต฽อสิ่งแวดล฾อม แต฽ยังขาดแคลนแรงงานที่จะสร฾างสรรคแผลิตภัณฑแใหม฽ๆให฾เข฾ากับยุคสมัย ในด฾านการ ประชาสัมพันธแกลุ฽มผ฾าฝูายเชิงดอย มีการใช฾สื่ออินเทอรแเน็ตเป็นส฽วนใหญ฽ในการประชาสัมพันธแโดยเน฾น เว็บไซตแทางกลุ฽มผ฾าฝูายเชิงดอยได฾เข฾าร฽วมโครงการตลาดสินค฾าสีเขียวออนไลนแฝากขายสินค฾าผ฽านทาง เว็บไซตแ www.thaiecomarket.com http://www.greenintrend.com http://www.otoptoday.com และ www.thaitambon.com โดยกรมส฽งเสริมคุณภาพได฾อนุมัติให฾ผ฽าน มาตรฐานผลิตภัณฑแที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล฾อมในระดับดีเยี่ยม และมีการออกงานแสดงสินค฾าเพื่อจําหน฽าย สินค฾ากับทางหน฽วยงานราชการและเอกชน อีกทั้งยังมีช฽องทางการติดต฽อสั่งซื้อผ฽านอีเมลถือว฽าเป็นอีกช฽อง ทางการสั่งซื้อที่สะดวกรวดเร็วแก฽ผู฾บริโภค และจากการประชาสัมพันธแเพียงสองช฽องทางทําให฾การเข฾าถึง สินค฾าไม฽สะดวกเท฽าที่ควร


132

ภาพที่ 1 เว็บไซตแฝากขายสินค฾าโอทอป ที่มา : www.thaitambon.com 2.กลุ฽มผ฾าฝูายทอมือย฾อมสีธรรมชาติบ฾านนางาม จ.อุดรธานี กลุ฽มผ฾าฝูายทอมือย฾อมสีธรรมชาติ���฾านนางาม อ.บ฾านผือ จ.อุดรธานี เป็นกลุ฽มที่ตั้งขึ้นเพื่อ ผลิตผ฾าฝูายทอมือย฾อมสีธรรมชาติ ผลิตสินค฾าจําพวกเสื้อผ฾า เครื่องแต฽งกาย เครื่องนุ฽งห฽มและของใช฾ตกแต฽ง ภายในบ฾าน เช฽น เสื้อ ผ฾าม฽าน ผ฾าพันคอ ผ฾าคลุมไหล฽ เป็นต฾น ด฾านการส฽งเสริมการขายมีการใช฾สื่อ อินเทอรแเน็ตเป็นส฽วนใหญ฽ในการประชาสัมพันธแเริ่มจากเพจเฟสบุ฿ www.facebook.com/thaicottonsilk ที่สามารถเข฾าถึงกลุ฽มเปูาหมายได฾หลากหลายวัยและทันสมัยอีกทั้งยังสะดวกต฽อการสื่อสารด฾วย และมี เว็บไซตแที่เป็นของกลุ฽มโดยเฉพาะคือ www.bnncottonsilk.thaicommercestore.com และยังมี เว็บไซตแที่กลุ฽มได฾เข฾าร฽วมจําหน฽ายในเว็บไซตแอื่นๆอีก www.thaitambon.com และยังเพิ่มช฽องทางการ ติดต฽อเพื่อให฾เข฾ากับยุคสมัยปใจจุบันอีกช฽องทางคือแอปพิเคชั่น Line เพื่อความสะดวกในการอัพเดทข฾อมูล ข฽าวสารและประสัมพันธแวิสาหกิจของกลุ฽ม และยังมีการถ฽ายทอดผ฽านสื่อที่มีทั้งภาพและเสียงนั่นคือสื่อ วิดีโอผ฽านทางเว็บไซตแ www.youtube.com และได฾มีโอกาสประชาสัมพันธแกลุ฽มออกอากาศรายการสาร คดีแนะนําแหล฽งท฽องเที่ยววิถีชุมชนของจังหวัดอุดรธานี ผ฽านทางสถานีวิทยุโทรทัศนแแห฽งประเทศไทย NBT ช฽อง 11 ผลิตภัณฑแของกลุ฽มทํารายได฾กว฽าปีละล฾านบาทและยังเป็นศูนยแเรียนรู฾ให฾แก฽ผู฾ที่สนใจหรือ นักท฽องเที่ยวได฾เข฾ามาเยี่ยมชม รวมถึงเรียนรู฾การผลิตผ฾าฝูายของชุมชนนอกจากเว็บไซตแและสื่อโซเซียล มีเดียแล฾วยังมีการออกงานแสดงสินค฾าตามงานต฽างๆอีกด฾วย จากสื่อประชาสัมพันธแที่หลากหลายและมีการ ออกงานแสดงสินค฾าต฽างๆทําให฾มียอดขายสินค฾ากว฽าปีละหนึ่งล฾านบาท


133

ภาพที่ 2 เว็บไซตแสําหรับเผยแพร฽ข฾อมูลและจําหน฽ายสินค฾าของกลุ฽มโดยเฉพาะ ที่มา : www.bnncottonsilk.thaicommercestore.com 3.กลุ฽มทอผ฾าฝูายเปลือกไม฾บ฾านต฽อเรือ จ.เชียงใหม฽ กลุ฽มทอผ฾าฝูายเปลือกไม฾บ฾านต฽อเรือเป็นกลุ฽มวิสาหกิจที่ตั้งอยู฽ใน อ.แม฽แจ฽ม จ.เชียงใหม฽ จุดเด฽นอยู฽ที่ลายผ฾าเพราะสมาชิกมีหลายชนเผ฽าและมีกระบวนการผลิตที่ครบวงจร ทั้งกระบวนการผลิต เส฾นใย การปลูกพืชให฾สี การย฾อมโดยใช฾เตาประหยัดพลังงาน ทั้งหมดเป็นผลิตภัณฑแที่ย฾อมจากใบห฾อม ซึ่งมี ที่เดียวในจังหวัดเชียงใหม฽มีการรวบรวมเอางานฝีมือของแต฽ละชนเผ฽ามารวมไว฾ แต฽ไม฽มีแรงงานวัยหนุ฽มสาว การผลิตมีแต฽กลุ฽มผู฾สูงอายุทําให฾การผลิตสินค฾าได฾ค฽อนข฾างช฾า ด฾านการประชาสัมพันธแส฽วนใหญ฽เน฾น จําหน฽ายที่แหล฽งผลิตเพราะเป็นศูนยแการเรียนรู฾ผลิตภัณฑแที่เป็นมิตรกับธรรมชาติและยังเป็นแหล฽งให฾ ความรู฾กับผู฾บริโภค นอกจากนี้ที่นี่ยังมีอัตลักษณแเฉพาะถิ่นคือลายผ฾าหลากหลายชนเผ฽าแล฾วยังได฾เป็น ผลิตภัณฑแที่ได฾รับตราสัญญาลักษณแฉลากเขียวและตัว G สีทองระดับดีเยี่ยมต฽อเนื่องมา 5 ปีอีกด฾วย การ ประชาสัมพันธแรองลงมาเป็นการร฽วมมือกับเว็บไซตแ www.thaitambon.com เพื่อจัดจําหน฽ายสินค฾าของ กลุ฽มผ฽านระบบอินเทอรแเน็ต และยังมีเพจเฟสบุ฿คเพื่อให฾ได฾ติดตามข฽าวสารข฾อมูลรวมถึงประชาสัมพันธแงาน แสดงสินค฾าของกลุ฽มและข฾อมูลต฽างๆในการผลิตอัพเดทผ฽านทาง https://www.facebook.com/FaiPlueakMai นอกจากที่กล฽าวมาแล฾วกลุ฽มยังได฾จัดการออกงานแสดง สินค฾าตามงานต฽างๆอีกด฾วยเพื่อเป็นการประชาสัมพันธแผ฾าฝูายของกลุ฽มอีกทางหนึ่งที่ใกล฾ชิดกับกลุ฽ม ผู฾บริโภคได฾มากขึ้น

ภาพที่ 3 ผลิตภัณฑแผ฾าทอจากกลุ฽มทอผ฾าฝูายเปลือกไม฾บ฾านต฽อเรือ ที่มา : http://www.greenintrend.com/


134

4.กลุ฽มทอผ฾าพื้นเมืองบ฾านผาทั่ง จ.อุทัยธานี ผ฾าทอลายโบราณบ฾านผาทั่งเป็นกลุ฽มที่เข฾มแข็งมากอีกกลุ฽มหนึ่งและยังมีชื่อเสีย งในด฾าน การทอชุดชุดเครื่องนอนก฽อนวิวาหแเนื่องจากยูเนสโก฾ได฾ยกให฾เป็นที่1ของโลกด฾านชุดเครื่องนอนก฽อนวิวาหแ จนได฾รับการกล฽าวขานว฽าเป็ น “แหล฽งราชินีผ฾าฝูาย”และยังคงมีการอนุรักษแด฾านการทอผ฾ าสืบทอดภูมิ ปใญญาจากบรรพบุรุษให฾คงอยู฽ต฽อไป โดยจัดตั้งศูนยแผ฾าทอลายโบราณบ฾ านผาทั่งที่สามารถให฾คนที่สนใจเข฾า ไปเยี่ ย มเยี ย นชมและสนั บ สนุ น สิ น ค฾ า ได฾ โ ดยตรง นอกจากนั้ น มี ก ารร฽ ว มขายสิ น ค฾ า ผ฽ า นทางเว็ บ ไซตแ www.thaitambon.com และ http://www.otoputhaithani.com อีกหนึ่งช฽องทางในการ ประชาสัมพันธแข฾อมูลกลุ฽มและข฾อมูลสินค฾าของกลุ฽มทาง https://www.facebook.com/Phatorphatang นอกจากข฾อมูลสินค฾าแล฾วยังมีการอัพขึ้นวีดีโอผ฽านทางเฟสบุ฿คเพื่อให฾ผู฾ที่สนใจได฾เห็นถึงกระบวนการผลิตผ฾า ฝูายแบบไม฽ใช฾สารเคมี อีกทั้งยังสร฾างช฽องทางการติดต฽อที่สะดวกรวดเร็วขึ้น ในยุคเทคโนโลยีแบบนี้คงหนี ไม฽พ฾นการส฽งจดหมายอีเล็กทรอนิกสแหรืออีเมล เพื่อให฾การสั่งซื้อหรือสอบถามข฾อมูลได฾รวดเร็วทันสมัยมาก และยังมีบล็อกของกลุ฽มทอผ฾าพื้นเมืองบ฾านผาทั่งเพื่อสะดวกในการหาข฾อมูลและดูรายงานสินค฾าผ฽านทาง เว็บ http://phatang-woven.blogspot.com

ภาพที่ 3 ชุดเครื่องนอนก฽อนวิวาหแ ที่มา : http://www.oknation.net/blog/toranee/2014/07/20/entry-1 5.กลุ฽มทอผ฾าฝูายย฾อมสีธรรมชาติบ฾านกุ฽ม จ.อุบลราชธานี กลุ฽มทอผ฾าฝูายย฾อมสีธรรมชาติบ฾านกุ฽มตั้งอยู฽ใน อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี เป็นกลุ฽ม วิสาหกิจที่ค฽อนข฾างเข฾มแข็งอีกกลุ฽มหนึ่งแต฽ยังขาดแรงงานฝีมือเพราะสินค฾ามีแต฽ลายเดิมๆยังไม฽ค฽อยมีการ คิดลายใหม฽ได฾เท฽าที่ควร ด฾านการประชาสัมพันธแมีหลากหลายสื่อที่ใช฾ร฽วมกันเริ่มจากเข฾าร฽วมโครงการขาย สินค฾าผ฽านเว็บไซตแ www.thaitambon.com และมีศูนยแจัดจําหน฽ายหลายที่ หลักๆจะเป็นศูนยแเรียนรู฾ ของกลุ฽มทอผ฾าของตนเองที่นอกจากจะเป็นแหล฽งจัดจําหน฽ายยังเป็นศูนยแศึกษาการทอผ฾าฝูายแบบใช฾สี ธรรมชาติอีกด฾วยทําให฾ผู฾คนได฾เข฾ามาเรียนรู฾และสามารถเข฾ามาเลือกซื้อสินค฾าได฾ด฾วย นอกจากนั้นมีศูนยแ จําหน฽ายของ OTOP สํานักงานพัฒนาชุมชนอําเภอโขงเจียม ศูนยแบริการนักท฽องเที่ยวบ฾านหนองผือน฾อย มูลนิธิพัฒนารักษแอําเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี นอกจากนี้ยังมีการออกงานแสดงสินค฾าเพื่อส฽งเสริม


135

การประชาสัมพันธแในสถานที่จัดงานใหญ฽ๆเช฽น เมืองทองธานี จังหวัดปทุมธานี และงานเทศกาลตาม ภูมิภาคต฽างๆ 6.กลุ฽มผ฾าฝูายทอมือบ฾านดอนหลวง จ.ลําพูน บ฾านดอนหลวงเป็นแหล฽งผลิตผ฾าฝูายทอมือขนาดใหญ฽แห฽งหนึ่งในประเทศไทย มีช฽องทาง ตลาดโดยเปิดขายปลีกผ฽านกลุ฽มโดยตรงและส฽วนใหญ฽ขายส฽งผ฽านพ฽อค฾าคนกลาง จากนั้นพ฽อค฾าคนกลาง นําไปขายต฽อตามแหล฽งท฽องเที่ยวต฽างๆ สมาชิกส฽วนใหญ฽เป็นผู฾สูงอายุทําให฾การทอผ฾าค฽อนช฾างช฾าและไม฽ได฾ สินค฾าเยอะเท฽าที่ควร ชาวบ฾านและส฽วนราชการท฾องถิ่นร฽วมกันพัฒนาให฾ชุมชนกลายเป็นหมู฽บ฾านโอทอป สําหรับเป็นแหล฽งท฽องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ดึงลูกค฾าภายนอกเข฾ามาซื้อสินค฾าถึงแหล฽งผลิต มีการจัดที่พัก โฮมสเตยแไว฾สําหรับนักท฽องเที่ยวได฾มาสัมผัสการทอผ฾าแบบธรรมชาตินอกจากนั้นกิจกรรมกระตุ฾นตลาดอีก ด฾านคืองาน “แต฽งสีอวดลาย ผ฾าฝูายดอนหลวง” ซึ่งจัดเป็นประจําทุกปีโดยงานนี้ถือเป็นโอกาสทําเงินของ ชาวบ฾าน มีเพจเฟสบุ฿คเพื่อประชาสัมพันธแงานโดยเฉพาะโดยใช฾ชื่อว฽า “งานแต฽งสีอวดลายผ฾าฝูายดอนหลวง ณ.บ฾านดอนหลวง” การประชาสัมพันธแของกลุ฽มยังไม฽ได฾ก฾าวหน฾าทางเทคโนโลยีมากนักส฽วนใหญ฽เป็นการ ขายเองหรือไม฽ก็ผ฽านพ฽อค฾าคนกางไม฽ได฾มีเว็บไซตแเ ป็นของกลุ฽มตนเองแต฽มีการร฽วมฝากขายผ฽านเว็บไซตแ www.thaitambon.com เป็นต฾น

ภาพที่ 4 ง���นแสดงสินค฾า“แต฽งสีอวดลาย ผ฾าฝูายดอนหลวง” ที่มา : http://www.amphoe.com/menu.php?mid=4&am=561&pv=52 7.กลุ฽มผ฾าฝูายปลอดสารพิษ บ฾านกกบก จ.เลย กลุ฽มผ฾าฝูายบ฾านกกบกตั้งอยู฽ที่ อ.วังสะพุ฽ง จ.เลย สินค฾าทั้งหมดเป็นสินค฾าที่ผลิตจากผ฾าฝูาย ปลอดสารพิษ ได฾แก฽ ผ฾าเช็ดตัว ผ฾าเช็ดหน฾า ผ฾าถุง ผ฾าอ฾อม เส฾นด฾าย เป็นต฾น จุดเด฽นของฝูายกลุ฽มบ฾านกก บกคือเป็นสีธรรมชาติและลวดลายแบบโบราณ ปริมาณการผลิตไม฽มากเนื่องจากผู฾ทอผ฾ารุ฽นอาวุโส ถ฾าหาก


136

มีการส฽งเสริมและเป็นเครือข฽ายมากขึ้นคงจะสร฾างรายได฾เพิ่มมากขึ้น การประชาสัมพันธแแบบค฽อยเป็น ค฽อยไป 5ปีผ฽านไปผลผลิตผ฾าฝูายคุณภาพดีเริ่มกระจายและมีชื่อเสียงผ฽านจังหวัดเลยสู฽ตลาดทั้ งในกรุงเทพ จังหวัดขอนแก฽น ร฾อยเอ็ด ไดมอนดแฟารแม สหกรณแกรีนเนท นอกจากนั้นยังเป็นแหล฽งเรียนรู฾สําหรับคนที่ สนใจเข฾ามาดูงานหรือซื้อสินค฾ากับกลุ฽มโดยตรง และมีการออกงานแสดงสินค฾าต฽างๆ แต฽ยังมีรายได฾ไม฽มาก นักเนื่องจากยังขาดการประชาสัมพันธแที่หลากหลายช฽องทาง จากการศึกษาข฾างต฾นกลุ฽มวิสาหกิจมีการใช฾ สื่อหลากหลาย ดังนี้ ตารางที่ 1 เปรียบเทียบการใช฾สื่อของกลุ฽มวิสาหกิจ ประเภทสื่อประชาสัมพันธแ กลุ฽มวิสาหกิจชุมชน เว็บไซตแ Face ฝากขาย ออกงานแสดง ศูนยแการ สื่ออื่นๆ ของกลุ฽ม book ผ฽าน สินค฾า เรียนรู฾/แหล฽ง Line,youtube เอง เว็บไซตแ ผลิต 1.กลุ฽มผ฾าฝูายเชิงดอย จ.เชียงใหม฽ 2.กลุ฽มผ฾าฝูายทอมือย฾อมสี ธรรมชาติบ฾านนางาม จ.อุดรธานี 3.กลุ฽มทอผ฾าฝูายเปลือกไม฾บ฾าน ต฽อเรือ จ.เชียงใหม฽ 4.กลุ฽มทอผ฾าพื้นเมืองบ฾านผาทั่ง จ.อุทัยธานี 5.กลุ฽มทอผ฾าฝูายย฾อมสีธรรมชาติ บ฾านกุ฽ม จ.อุบลราชธานี 6.กลุ฽มผ฾าฝูายทอมือบ฾านดอน หลวง จ.ลําพูน 7.ฝูายปลอดสารพิษ บ฾านกกบก จังหวัดเลย รวม

√ √

2

7

6

3

6

จากตารางข฾างต฾นกลุ฽มวิสาหกิจมีการใช฾สื่อที่หลากหลายเพื่อประสิทธิภาพในการประชาสัมพันธแ สูงสุดโดยสื่อที่กลุ฽มวิสาหกิจนิยมใช฾มากที่สุดคืออันดับที่ 1 คือการออกงานแสดงสินค฾า อันดับที่ 2 คือฝาก ขายผ฽านเว็บไซตแและศูนยแการเรียนรู฾หรือแหล฽งผลิต และน฾อยที่สุดคือสื่อ Facebook เว็บไซตแของกลุ฽มเอง

1


137

และสื่ออื่นๆ ตามลําดับ กลุ฽มวิสาหกิจที่ใช฾สื่อครบที่สุดคือกลุ฽มผ฾าฝูายทอมือย฾อมสีธรรมชาติบ฾านนางาม จ. อุดรธานี มีการใช฾ทั้งสื่อออนไลนแเช฽น เว็บไซตแ facebook line และสื่อกิจกรรมไม฽ว฽าจะเป็นการออกงาน แสดงสินค฾าหรือการจัดการกลุ฽มให฾เป็ นแหล฽งเรียนรู฾ กลุ฽มวิสาหกิจที่ใช฾สื่อน฾อยกว฽ากลุ฽มอื่นคือกลุ฽มผ฾าฝูาย เชิงดอย จ.เชียงใหม฽และฝูายปลอดสารพิษ บ฾านกกบก จังหวัดเลย ใช฾สื่อประชาสัมพันธแเพียง 2 สื่อคือ ฝากขายผ฽านเว็บไซตแ กับ ออกงานแสดงสินค฾า และออกงานแสดงสินค฾า กับ ศูนยแการเรียนรู฾ ตามลําดับ สรุปผลเปรียบเทียบจากตารางจะเห็นได฾ว฽าทุกกลุ฽มจะใช฾สื่อผสมคือใช฾สองสื่อหรือมากกว฽านั้นเพื่อเกิดการ รับรู฾และตระหนักได฾หลายประสาทสัมผัส ปัญหาและบทสรุป จากตัวอย฽างดังกล฽าวมาข฾างต฾นปใจจุบันตลาดต฽างประเทศสนใจนําเข฾าผ฾าฝูายอินทรียแจํานวนมาก เป็นสินค฾าที่มีลู฽ทางที่ดีในการจะพัฒนาเพื่อส฽งออกแต฽ปริมาณผลผลิตยังมีน฾อย ปใญหาที่พบในกลุ฽มวิสาหกิจ ส฽วนมากคือการขาดแคลนแรงงานในการทอผ฾าเนื่องจากปใจจุบันไม฽ค฽อยมีแรงงานวัยหนุ฽มสาวในอาชีพทอ ผ฾าแบบนี้ แรงงานส฽ ว นใหญ฽เป็ น แรงงานผู฾ สู งอายุและกลุ฽ มแม฽บ฾านการทํางานจึงค฽อยข฾างล฽ าช฾าไม฽ได฾มี พละกําลังพอที่จะทํางานได฾เหมือนคนวัยหนุ฽มสาว การปะชาสัมพันธแต฽อไปคงต฾องช฽วยกันทั้งหน฽วยงาน ภาครัฐและเอกชนในการส฽งเสริมการสร฾างภาพลักษณแและรายได฾ที่ดีจากอาชีพการทอผ฾าและปลูกฝใงอาชีพ กับกลุ฽มลูกหลายของคนในชุมชนเพื่อวันหนึ่งเมื่อเขาเติบโตจะได฾สื บทอดอาชีพต฽อไปได฾ ช฽อ งทางที่จะ ประชาสั ม พั น ธแ ข฾ อ มู ล ข฾ า งต฾ น ก็ มี ห ลากหลายสื่ อ ในโลกที่ เ ทคโนโลยี เ ข฾ า มามี บ ทบาทกั บ การดํ า เนิ น ชีวิตประจําวันการใช฾สื่ออาจจะต฾องสอดคล฾องกับกลุ฽มเปูาหมายส฽วนใหญ฽จะเน฾นสื่ออินเทอรแเน็ตโดยทุกกลุ฽ม วิสาหกิจที่ยกตัวอย฽างมาข฾างต฾นเข฾าร฽วมจําหน฽ายผ฽านเว็บไซตแของทั้งภาครัฐและเอกชนเพื่อขายสินค฾ากลุ฽ม ตนและบางกลุ฽มมีเว็บไซตแที่เป็นของกลุ฽มโดยเฉพาะและการประชาสัมพันธแอีกทางที่ทุกกลุ฽มมีคือการออก งานแสดงสินค฾า ที่พิเศษกว฽าที่อื่นคือมีสินค฾าที่ทดลองสวมใส฽ได฾เลยและบางงานที่ใหญ฽ๆมีการจัดแสดง ขั้นตอนการผลิตให฾ดูด฾วยซึ่งควรมีสื่อเฉพาะกิจเพื่อโฆษณาประชาสัมพันธแสินค฾าแบบได฾สัมผัสสินค฾าและ สอบถามข฾อมูลจากกลุ฽มผู฾ผลิตได฾โดยตรงทําให฾สะดวกและรวดเร็วต฽อการตัดสินซื้อสินค฾า ในการส฽งเสริม และขยายตลาดผ฾ า ฝู า ยอิ น ทรี ยแ ผู฾ ศึ ก ษามี ค วามเห็ น ว฽ า ควรจะมี ช฽ อ งทางเพิ่ ม ในการสื่ อ สารข฾ อ มู ล กั บ กลุ฽มเปูาหมายเช฽น Facebook Instagram Line จากที่กล฽าวมาสรุปเป็นข฾อๆดังนี้ (1) ควรมีการใช฾สื่อที่หลากหลายช฽องทางเพื่อเข฾าถึงกลุ฽มเปูาหมายได฾มากขึ้นและสื่อ ณ จุดขาย เช฽น แผ฽นพับ โบรชัวรแ นามบัตร (2) การประชาสัมพันธแผ฽านเว็บไซตแและจัดให฾มีคนดูแลเพื่ออัพเดทข฾อมูลให฾ทันสมัยอยู฽เสมอ (3) การประชาสัมพันธแควรร฽วมมือกับหน฽วยงานที่เกี่ยวข฾องเพื่อประชาสัมพันธแไปยังสาธารณะชน ภายนอกมากขึ้น


138

(4) สร฾างภาพลักษณแที่ดีกับอาชีพการทอผ฾าเพื่อให฾คนรุ฽นใหม฽หันมาทําอาชีพนี้และพัฒนาสินค฾าให฾ ทันสมัยมากขึ้นเพื่อตอบโจทยแทุกกลุ฽มเปูาหมาย (5) การประชาสัมพันธแทางตรงเน฾นเจาะเฉพาะกลุ฽มคือการงานแสดงสินค฾าหรือสถานที่จัด จํ า หน฽ า ยที่ ชั ด เจนเช฽ น โรงแรม ร฾ า นอาหาร สถานที่ จํ า หน฽ า ยของโอทอป และกลุ฽ ม ตลาด ต฽างประเทศ โดยจําหน฽ายผ฽านทางเว็บไซตแ


139

อ้างอิง กรมการปกครอง. 2559. เทศกาลสาคัญของอาเภอ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.amphoe.com/menu.php?mid=4&am=561&pv=52 [3 กันยายน 2559]. โชติกา วีรนะ. 2557. ผ้าทอลายโบราณบ้านผาทั่งยูเนสโก้ให้เป็นที่ 1 ของโลก [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.oknation.net/blog/toranee/2014/07/20/entry-1 [3 กันยายน 2559]. ธงพล พรหมสาขา ณ สกลนคร เเละอุทิศ สังขรัตนแ. (2556). แนวทางการพัฒนาการดาเนินงานของ วิสาหกิจชุมชนในเขตลุ่มทะเลสาบสงขลา. วิทยานิพนธแศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, ภาควิชาสารัตถ ศึกษา คณะศิลปศาสตรแ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทรแ. นวพรรษ จินดารัตนวรกุล. 2558. ผู้ประกอบการหัวใจสีเขียว [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.greenintrend.com [20 กันยายน 2559]. ผู฾จัดการออนไลนแ. 2551. ผ้าอ้อมเกษตรอินทรีย์ปลูกจิตสานึกผ่านผ้าผืนแรกของลูก [ออนไลนแ]. เข฾าถึง ได฾จาก : http://www.manager.co.th [3 กันยายน 2559]. ฝูายอินทรียแเส฾นใยแห฽งความพอเพียง. 2550. เกษตรกรรมธรรมชาติ. 10(5) : 28-40. มานพ ชุ฽มอุ฽น. (2555). การจัดการความรู้เพื่อพัฒนาธุรกิจชุมชนในผลิตภัณฑ์ผ้าฝ้ายทอมือกรณีศึกษา: กลุ่มผ้าฝ้ายทอมือบ้านดอนหลวง ตาบลแม่แรง อาเภอป๋าซาง จังหวัดลาพูน. วิทยานิพนธแ สารสนเทศศาสตรบัณฑิต, สาขาวิชาการตลาด คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏ เชียงใหม฽. สกุลพงษแ พงษแพิจิตร. (2554). กลยุทธ์การประชาสัมพันธ์วัดร่องขุ่น จังหวัดเชียงรายของอาจารย์เฉลิม ชัยโฆษิตพิพัฒน์. วิทยานิพนธแศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาการสื่อสารศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม฽. สุขุมาล หวังวณิชพันธแ เเละคณะ. (2553). การพัฒนาผลิตภัณ���์เสื้อผ้าฝ้ายอินทรีย์เพื่อเด็กทารก. วิทยานิพนธแครุศาสตรบัณฑิต, สาขาเกษตรศาสตรแและชีววิทยา คณะครุศาสตรแอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร. สุนิษา กลิ่นขจร. 2558. การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรบ้านเขา นาในตาบลต้นยวน อาเภอพนม จังหวัดสุราษฏร์ธานี [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.tci-thaijo.org/index.php [20 กันยายน 2559]. เสรี พงศแพิศ เเละสุภาส จันทรแหงสแ. (2548). ข้อควรรู้เกี่ยวกับวิสาหกิจชุมชนางชุมชน. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณแการเกษตรแห฽งประเทศไทย.


140

แนวโน้มการใช้งานโมบายแอพพลิเคชั่นในภาคการเกษตรของประเทศไทย ธนคม มณีวัฒนา 56040670 บทนา ปใจจุบันอุปกรณแสื่อสารเปรียบเสมือนปใจจัยที่ 5 ของมนุษยแในการดํารงชีวิตประจําวัน อุปกรณแสื่อสารที่ได฾รับ ความนิยมมากที่สุดในประเทศไทย คือ โทรศัพทแมือถือแบบสมารแทโฟน (Smartphone) จากสถิติการใช฾งานโทรศัพทแสมารแท โฟนในช฽วงครึ่งทศวรรษที่ผ฽านมามี จํานวนผู฾ใช฾งานการเพิ่มขึ้นอย฽างก฾าวกระโดด ปใจจัยหลักที่ทําให฾สมารแทโฟนเข฾ามา แทนที่ ฟิวเจอรแโฟน (Featured Phone) คือความสามารถที่มีมากกว฽าโทรศัพทแมือถือธรรมดา เช฽น ความสามารถแจ฾งเตือน ข฾อมูลข฽าวสาร ความสามารถเชื่อมต฽อเข฾าสู฽อินเทอรแ เน็ต ความสามารถดูหนังหรือฟใงเพลง ความสามารถเล฽นเกมทั้ง ออฟไลนแและออนไลนแ โดยการขับเคลื่อนผ฽านทางโปรแกรมประยุกตแที่เรียกว฽า โมบายแอพพลิเคชั่น (Mobile Application) ด฾วยโมบายแอพพลิเคชั่นในปใจจุบันที่มีจํานวนเพิ่มขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น จนส฽งผลให฾ผู฾ใช฾สมารแทโฟน มีแนวโน฾มใช฾ โมบายแอพพลิเคชั่นประเภทต฽าง ๆ เพื่อตอบสนองความต฾องการในชีวิต และอํานวยความสะดวกในการใช฾ชีวิตประจําวัน เพิ่มมากขึ้น ประกอบกับนโยบายของภาครัฐที่จะขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู฽ประเทศเศรษฐกิจ ดิจิทัล (Digital Economy) โดยในภาคการเกษตรนั้นมุ฽งเน฾นการพัฒนาไปในรูปแบบของ เกษตรอัจฉริยะ หรือ สมารแทฟารแม (Smart Farm) ซึ่งเป็น การบูรณาการองคแความรู฾ทางการเกษตรร฽วมกับเทคโนโลยี ดิจิทัลตั้งแต฽ต฾นน้ําถึงปลายน้ํา ดังนั้นอาจกล฽าวได฾ว฽า โมบาย แอพพลิเคชั่นในประเทศไทยกําลังจะเข฾ามามีอิทธิพลต฽อภาคการเกษตรอย฽างมาก ความหมายและประเภทของโมบายแอพพลิเคชั่น โมบายแอพพลิเคชั่น เป็นการรวมความหมายระหว฽างคําศัพทแสองคํา ได฾แก฽ โมบาย (Mobile) และ แอพพลิเคชั่น (Application) โดยมีนักวิชาการได฾ให฾ความหมายเกี่ยวกับโมบายแอพพลิเคชั่น ดังนี้ สุชาดา พลาชัยภิรมยแศิล (2554) กล฽าวว฽า โมบาย คือ อุปกรณแสื่อสารที่ใช฾ในการพกพา ซึ่งนอกจากจะใช฾งานได฾ ตามพื้นฐานของโทรศัพทแแล฾ว ยังทํางานได฾เหมือนกับเครื่องคอมพิวเตอรแ เนื่องจากเป็นอุปกรณแที่พกพาได฾จึงมีคุณสมบัติ เด฽น คือ ขนาดเล็กน้ําหนักเบาใช฾พลังงานค฽อนข฾างน฾อย ปใจจุบันมักใช฾ทําหน฾ าที่ได฾หลายอย฽างในการติดต฽อแลกเปลี่ยน ข฽าวสารกับคอมพิวเตอรแ สําหรับ แอพพลิเคชั่น หมายถึงโปรแกรมประยุกตแ ซึ่งเป็นซอฟตแแวรแประเภทหนึ่งที่ออกแบบไว฾ ใช฾สําหรับงานเฉพาะทาง ซึ่งแตกต฽างกับซอฟตแแวรแประเภทอื่น เช฽น ระบบปฏิบัติการ ที่ใช฾สําหรับรับรองการทํางานหลาย ด฾าน โดยไม฽จําเพาะเจาะจง” โดยสรุปแล฾วโมบายแอพพลิเคชั่น หมายถึง “โปรแกรมประยุกตแที่มีความสามารถในการทํา งานแบบเฉพาะทาง บนอุปกรณแสื่อสารที่ใช฾ในการพกพา” และสามารถแบ฽งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้ 1. แอพพลิเคชั่นระบบ เป็นส฽วนซอฟตแแวรแระบบที่รองรับ การใช฾งานของแอพพลิเคชั่นหรือโปรแกรมต฽างๆ ได฾ ปใจจุบันระบบ ปฏิบัติการที่นิยมจากค฽ายอุปกรณแเคลื่อนที่ต฽างๆ มีดังนี้ - Symbian OS เป็นระบบปฏิบัติการที่ออกแบบมาเพื่อรองรับกับเทคโนโลยีการสื่อสารแบบไร฾สาย ( wireless) โดยเฉพาะ อย฽างยิ่งกับโทรศัพทแมือถือประเภท สมารแทโฟน และยังสนับสนุนการทํางานแบบหลาย ๆ งานในเวลาเดียวกันได฾ด฾วย (multi-tasking) ซึ่งทําให฾โทรศัพทแมือถือมีความสามารถที่นอกเหนือจากแค฽รับสายพูดคุยในแบบทั่วไปเพียงอย฽างเดียว เช฽น การบันทึกการนัดหมาย ท฽องเว็บ ส฽งและรับอีเมลแรวมถึงรับแฟกซแได฾ในเวลาเดียวกัน ผลิตโดย บริษัทซิมเบียน ซึ่งเป็น บริษัทที่ร฽วมทุนระหว฽างผู฾ผลิตโทรศัพทแมือถือรายใหญ฽หลายค฽าย


141 - Windows Phone เป็นระบบปฏิบัติการบนอุปกรณแพกพา สมารแตโฟน ทีม่ ีพื้นฐานแนวคิดมาจากระบบปฏิบัติการ วินโดวสแ โฟน 10 (windows 10) โดยมุ฽งเน฾นการใช฾งานด฾านเอกสารและการเชื่อมต฽อกับคอมพิวเตอรแส฽วนบุคคลเป็นหลัก - BlackBerry OS เป็นระบบปฏิบัติการบนอุปกรณแพกพา พัฒนามาเพื่อรองรับการทํางานของแอพพลิเคชั่นต฽างๆ โดย มุ฽งเน฾นในด฾านการใช฾งานทางอีเมลแเป็นหลัก ซึ่งเมื่อมีอีเมลแเข฾ามาสู฽ระบบ เซิรแฟเวอรแจะทําการส฽ง โดยจะมีการเตือน สถานะที่หน฾าจอ เพื่อให฾ผู฾ใช฾ได฾รับข฾อมูล - iPhone OS เป็นระบบปฏิบัติการบนอุปกรณแพกพา (สมารแตโฟน ,แท็บเล็ตคอมพิวเตอรแ)โดยมีส฽วนต฽อประสานกับผู฾ใช฾ (user interface) ทีม่ ีพื้นฐานแนวคิดมาจาก "การควบคุมโดยตรง" (direct manipulation) ด฾วยการใช฾มัลติทัช องคแประกอบของ การควบคุมก็คือการใช฾นิ้วเลื่อน, สวิทชแ และปุุม เพื่อเป็นการควบคุมอุปกรณแรวมถึงท฽าทางอย฽างอื่น เช฽น การนํานิ้วมือ (มากกว฽าสองนิ้ว) บีบเข฾าหาศูนยแกลาง ( swipe), แตะเบาๆ (tap), การนํานิ้วสองนิ้วบีบเขาหาศูนยแกลาง ( pinch), การนํานิ้ว สองนิ้วกางออกจากศูนยแกลาง (reverse pinch) ซึ่งทั้งหมดนี้มีความหมายที่เจาะจงในบริบทต฽างๆ ของไอโอเอสและถือเป็น การใช฾งานแบบส฽วนต฽อประสานกับผู฾ใช฾แบบมัลติทัช ภายในอุปกรณแที่ติดตั้งไอโอ เอสจะมีเซนเซอรแตรวจจับการ เคลื่อนไหวเพื่อใช฾กับบางแอปพลิเคชันเพื่อตอบสนองการสั่นของอุปกรณแ หรือการหมุนอุปกรณแที่คํานวณในรูปแบบสาม มิติ - Android เป็นระบบปฏิบัติการที่มีพื้นฐานอยู฽บนลินุกซแ ในอดีตถูกออกแบบมาสําหรับอุปกรณแที่ใช฾จอสัมผัส เช฽นสมารแต โฟน และแท็บเล็ตคอมพิวเตอรแ ปใจจุบันได฾แพร฽ไปยังอุปกรณแหลายชนิดเพราะเป็นมาตรฐานเปิด ในปี พ.ศ. 2556 พบว฽ า แอนดรอยดแเป็นระบบปฏิบัติการที่นักพัฒนาเลือกที่จะพัฒนาโปรแกรมมากที่สุด ถึง ร฾อยละ 71 (Visionmobile, 2556)

ภาพ 1 ระบบปฏิบัติการแบบต฽างๆ บนโทรศัพทแมือถือสมารแทโฟน ที่มา : Visionmobile (2553) 2.แอพพลิ เคชั่ น ที่ตอบสนองความต้ องการของกลุ่ ม ผู้ใช้ เนื่องจากผู฾ใช฾ มีค วามต฾ องการใช฾ แ อพพลิเ คชั่ น แตกต฽างกัน จึงมี ผู฾ผลิตและพัฒนาแอพพลิเคชั่นใหม฽ๆ ขึ้นเป็นจํานวนมาก ได฾แก฽ - แอพพลิเคชั่นในกลุ่มเกม เนื่องจากมีผู฾นิยมเล฽นเกมบน โทรศัพทแเป็นจํานวนมาก ผู฾ผลิตเกมจึงคิดค฾นเกมใหม฽ๆ ออก สู฽ ตลาดมากขึ้น ซึ่งผู฾เล฽นมักนิยมเล฽นเกมออนไลนแ รวมทั้งมีการเชื่อมโยงกันในกลุ฽มเครือข฽ายสังคมออนไลนแ ( Social Networking) เช฽น เกมที่อยู฽ใน Twitter หรือ Facebook เป็นต฾น - แอพพลิเคชั่นในกลุ่มเครือข่ายสังคมออนไลน์ เพื่อให฾ผู฾ใช฾สามารถปรับข฾อมูลให฾ทันสมัยตลอดเวลา ทั้งข฾อมูลของตนเอง หรือของกลุ฽มเพื่อน ซึ่งกําลังเป็นที่นิยมในกลุ฽มวัยรุ฽นอย฽างสูง เช฽น ใน Facebook, MySpace หรือ Hi5 เป็นต฾น และ แม฾แต฽ Blackberry ก็มีช฽องทางเพื่อให฾ลูกค฾าได฾สนทนากันผ฽านทาง Blackberry Messenger โดยการแลก PIN กับเพื่อนๆ ใน กลุ฽ม


142 - แอพพลิเคชั่นในกลุ่มมัลติมีเดีย เพื่อให฾ผู฾ใช฾สามารถ เรียกใช฾ไฟลแข฾อมูลในรูปแบบต฽างๆ ได฾แก฽ เสียงที่เป็นไฟลแในแบบ MP.3, WAV. หรือ MIDI. เป็นต฾นภาพนิ่งในรูปแบบ GIF., JPG. หรือ BMP. เป���นต฾นหรือภาพเคลื่อนไหว คลิปวิดีโอในรูปแบบ MP.4 หรือ AVI. เป็นต฾น(สุชาดา พลาชัยภิรมยแศิล, 2554)

ภาพ 2 โมบายแอพพลิเคชั่นแบบต฽างๆ บนโทรศัพทแมือถือสมารแทโฟน ที่มา : Visionmobile (2553) สถิติการครอบครองสมาร์ทโฟนและใช้งานโมบายแอพพลิเคชั่นของประชากรไทย จากการสํารวจของสํานักงานสถิติแห฽งชาติ แสดงให฾เห็นถึงสถิติการใช฾งานสมารแทโฟนและการครอบครองสมารแทโฟ นของประชาชนไทย ในปี พ.ศ.2558 ดังภาพที่ 1

ข้อมูลสถิติการครอบครองสมาร์ทโฟนของประชาชน ชาวไทย พ.ศ.2558 7% 39%

กลุ฽มอายุ 6-14 ปี

3% 7%

กลุ฽มอายุ 15-29 ปี 44%

กลุ฽มอายุ 30-49 ปี กลุ฽มอายุ 50-59 ปี กลุ฽มอายุ 60 ปีขึ้นไป

ภาพที่ 3 แสดงข฾อมูลสถิติการครอบครองสมารแทโฟนของประชาชนชาวไทย พ.ศ.2558 ที่มา : สํานักงานสถิติแห฽งชาติ (2558) จากภาพที่ 1 แสดงให฾เห็นว฽า ประเทศไทยมีประชากรจํานวน 65.7 ล฾านคน มีประชากรที่ครอบครองสมารแทโฟน จํานวน 23.4 ล฾านคน เมื่อจําแนกตามอายุ พบว฽า ประชากรกลุ฽มอายุ 6-14 ปี มีสัดส฽วนครอบครองสมารแทโฟน จํานวน 1.63 ล฾านคน คิดเป็นร฾อยละ 6.98 ของประชากรที่ครอบครองสมารแทโฟนทั้งหมด ส฽วนในกลุ฽มอายุ 15-29 ปี มีสัดส฽วน ครอบครองสมารแทโฟนจํานวน 10.28 ล฾านคน คิดเป็นร฾อยละ 43.94 ของประชากรที่ครอบครองสมารแทโฟนทั้งหมด ส฽วนใน กลุ฽มอายุ 30-49 ปี มีสัดส฽วนครอบครองสมารแทโฟนจํานวน 9.06 ล฾านคน คิดเป็นร฾อยละ 38.73 ของประชากรที่ครอบครอง สมารแทโฟนทั้งหมด ขณะที่ในกลุ฽มอายุ 50-59 ปี สัดส฽วนครอบครองสมารแทโฟนจํานวน 1.77 ล฾านคน คิดเป็นร฾อยละ 7.6 ของประชากรที่ครอบครองสมารแทโฟนทั้งหมด และ สําหรับผู฾สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) พบว฽า สัดส฽วนครอบครอง สมารแทโฟน จํานวน 0.63 ล฾านคน คิดเป็นร฾อยละ 2.73 ของประชากรที่ครอบครองสมารแทโฟนทั้งหมด นอกจากนี้ผลการสํารวจของ inmobi ผู฾ให฾บริการด฾านเครือข฽ายโฆษณาที่ใหญ฽ที่สุดแห฽งนึงของโลก แสดงให฾เห็นว฽าในไตรมาส 4 ปี พ.ศ.2557 ถึงไตรมาส


143 1 ปี พ.ศ.2558 พฤติกรรมของผู฾ใช฾งานสมารแทโฟนในประเทศไทย ได฾ใช฾งานเน฾นใช฾โมบายแอพพลิเคชั่นอยู฽ที่สัดส฽วนร฾อยละ 80 ในขณะที่การใช฾งานโมบายเว็บ มีสัดส฽วนอยู฽ที่สัดส฽วนร฾อยละ20 (สํานักงานสถิติแห฽งชาติ, 2558) จากข฾อมูลที่กล฽าวมาในข฾างต฾นสะท฾อนให฾เห็นว฽าในปใจจุบันผู฾ใช฾งานสมารแทโฟนในประเทศไทยมีสัดส฽วนจํานวนที่ เพิ่มมากขึ้น และมีความนิยมใช฾โมบายแอพพลิเคชั่นมากกว฽าใช฾งานโมบายเว็บ สภาวะแรงงานในภาคเกษตรไทย ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม จากสถิติของ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย แสดงให฾เห็นว฽าแรงงาน ส฽วนใหญ฽ของประเทศเกือบครึ่งหนึ่งทํางานในภาคการเกษตร (13.5 ล฾านคน ในปี พ.ศ.2557) สถาบันยังได฾แสดงตัวเลข สถิติจากการเก็บรวบรวมข฾อมูลอย฽างต฽อเนื่องไว฾ ดังนี้ ในปี พ.ศ.2540 ประเทศไทยมีแรงงานภาคเกษตร 16.5 ล฾านคน และ 10 ปีต฽อมาลดลงเหลือ 15.5 ล฾านคน และลดลงเหลือ 13.5 ล฾านคน ในปีพ.ศ.2557 โดยอายุของแรงงานภาคเกษตร เมื่อจําแนกตามอายุจะพบว฽า ประชากรกลุ฽มอายุ 15-29 ปี (วัยรุ฽น) มีสัดส฽วนแรงงานในภาคการเกษตรร฾อยละ 15 ส฽วนใน กลุ฽มอายุ 30-49 ปี พบว฽าสัดส฽วนแรงงานในภาคการเกษตรร฾อยละ 43 ขณะที่ในกลุ฽มอายุ 50-59 ปี มีสัดส฽วนแรงงานใน ภาคการเกษตรร฾อยละ 25และ สําหรับผู฾สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) พบว฽า มีสัดส฽วนแรงงานในภาคการเกษตรร฾อยละ 18 จาก ข฾อมูลดังกล฽าวสะท฾อนให฾เห็นว฽าในปใจจุบันสัดส฽วนแรงงานในภาคการเกษตรเป็นประชากรกลุ฽มอายุ 30-59 ปีโดยมีสัดส฽วน ร฾อยละ 68เป็นกลุ฽มอายุที่มีจํานวนเยอะที่สุด โดยแสดงให฾เห็นได฾ดังตารางที่ 1 (สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย , 2558) ปี อายุ 15-29

30-49

50-59

60+

2540

32

46

14

8

2550

21

48

20

11

2554

20

46

21

13

2557

15

43

25

18

ตารางที่ 1 ตารางจําแนกแรงงานตามกลุม฽ อายุ ปีพ.ศ. 2540-2557 ที่มา : สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (2558) ทิศทางการพัฒนาไปสู่เกษตรอัจฉริยะของประเทศไทย ในปใจจุบันระบบการเกษตรได฾มีการเปลี่ยนผ฽านสู฽ยุคสมัยของ เกษตรอัจฉริยะ หรือ สมารแทฟารแม ( Smart Farm หรือ Intelligent Farm) เนื่องจากจํานวนประชากรโลกได฾มีการเพิ่มขึ้นจาก6.9ล฾านคนเป็น8.1ล฾านคนในปี พ.ศ.2573 เพื่อที่จะทําให฾ เกษตรกรและบุคลากรทางการเกษตรสามารถผลิตอาหารปูอนประชากรโลกที่จะมากขึ้นในอนาคต เกษตรกรและ บุคลากรทางการเกษตรจําเป็นต฾องให฾ความสําคัญกับ การทําเกษตรกรรมความแม฽นยําสูง (Precision Agriculture) โดยมีการ ใช฾ทรัพยากรที่มีอยู฽ให฾คุ฾มค฽าที่สุด ด฾วยการดูแลทุกกระบวนการอย฽างมีประสิทธิภาพและแม฽นยํา ผ฽านระบบเซ็นเซอรแที่จะ ทําการเก็บข฾อมูลและวิเคราะหแด฾วยเครื่องมือสมัยใหม฽เพื่อให฾กระบวนการผลิตถูกต฾อง ตั้งแต฽การเริ่มหว฽านเมล็ด รดน้ํา ให฾ ปุ฻ย ให฾ยาปราบศัตรูพืช การเก็บเกี่ยวและคัดเลือกผลผลิต เพื่อให฾ได฾ผลผลิตสูงสุด อีกทั้งยังมุ฽งเน฾นการทําเกษตรที่เป็นมิตร กับสิ่งแวดล฾อม ในปใจจุบันเกษตรกรรมความแม฽นยําสูง เป็นที่นิยมอย฽างแพร฽หลายในสหรัฐอเมริกาและออสเตรเลีย


144 รวมถึงหลายประเทศที่เริ่มทําการวิจัยด฾านนี้ ทั้งในยุโรป ญี่ปุน มาเลเซีย และอินเดีย (ธีรเกียรติ์ เกิดเจริญ, 2558) ซึ่งระบบ อัจฉริยะต฽าง ๆ เหล฽านี้สามารถควบคุมได฾ผ฽านโมบายแอพพลิเคชั่น จากที่กล฽าวมานี้แสดงให฾เห็นถึงบทบาทของโมบายแอพพลิเคชั่นที่ถือได฾ว฽าเป็นส฽วนหนึ่งในการ ขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู฽ การเป็นเกษตรอัจฉริยะ เนื่องจากโมบายแอพพลิเคชั่นนั้น สามารถ ช฽วยวางแผน ให฾คําแนะนําและจัดการแปลงเพาะปลูก หรือเป็นจุดรวมสินค฾าและบริการทางการเกษตร ที่เข฾าถึงได฾ง฽ายแค฽ปลายนิ้ว รวมทั้งสามารถเป็นส฽วนสั่งการเครื่องจักรกล ความแม฽นยําสูงทางการเกษตรได฾อีกด฾วย

ภาพ 4 โครงข฽ายของระบบเกษตรอัจฉริยะ ที่มา : ฐานเศรษฐกิจ (2558) ตัวอย่างโมบายแอพพลิเคชั่นทางการเกษตรในประเทศไทย โมบายแอพพลิ เ คชั่ น ในประเทศไทย มี ก ารพั ฒ นาเจริ ญ ก฾ า วหน฾ า ไปอย฽ า งรวดเร็ ว ควบคู฽ ไ ปกั บ การพั ฒ นา ทาง การเกษตร ทั้งนี้เป็นผลมาจากการมีส฽วนร฽วมของภาครัฐและเอกชนในการพัฒนา โมบายแอพพลิเคชั่นทางการเกษตร เพื่อเป็นส฽วนหนึ่งในการพัฒนาการเกษตรไทยไปสู฽ เกษตรอัจฉริยะ หรือ สมารแทฟารแม โดยในปใจจุบันได฾มีการเปิดตัวโม บายแอพพลิเคชั่นทางการเกษตรมากขึ้นและมีการพัฒนาคุณสมบัติให฾ตอบโจทยแเกษตรกรไทยมากยิ่งขึ้น ตัวอย฽างการใช฾งานโมบายแอพพลิเคชั่นทางการเกษตร - ด้านการชลประทาน โมบายแอพพลิเคชั่นด฾านการชลประทานมีคุณสมบัติในการจัดสรรทรัพยากรน้ําที่มีอยู฽อย฽างจํากัด ระหว฽างผู฾ใช฾น้ําภาคเกษตรกรรม ผู฾ใช฾น้ําในชุมชน และการใช฾น้ําเพือสิ่งแวดล฾อม โดนประเมินจากตัวแปรซึ่งประกอบด฾วย ปริมาณน้ํา ต฾นทุนที่มีอยู฽อย฽างจํากัด ความต฾องการน้ํา คุณภาพน้ํา และสิ่งแวดล฾อม - ด้ านการอารักขาพืช โมบายแอพพลิเ คชั่นด฾า นการอารั กขาพืช มีคุ ณสมบัติ ในการให฾ ข฽า วสาร องคแความรู฾ด฾าน อารักขาพืช วินิจฉัยศัตรูพืชเบื้องต฾น วินิจฉัยตามชนิดพืช พยากรณแเตือนการระบาด พยากรณแสภาพอากาศ เพื่อผลผลิตที่ ดีที่สุดของเกษตรกร - ด้านการวางแผนและสั่งการเพาะปลูกและคัดเลือกผลผลิต โมบายแอพพลิเคชั่นด฾านการวางแผนและสั่งการเพาะปลูก และคัดเลือกผลผลิต มีคุณสมบัติในการเก็บข฾อมูลและวิเคราะหแผ฽าน เครื่องมือสมัยใหม฽เพื่อให฾กระบวนการผลิต ถูกต฾อง ตั้งแต฽การเริ่มหว฽านเมล็ด รดน้ํา ให฾ปุ฻ย ให฾ยาปราบศัตรูพืช การเก็บเกี่ยวและคัดเลือกผลผลิต - ด้านการเป็นช่องทางการจัดจําหน่าย โมบายแอพพลิเคชั่นด฾านช฽องทางการจัดจําหน฽าย มีคุณสมบัติในการเป็น ช฽องทาง ในการนําเสนอสินค฾าและบริการทางการเกษตรไป ไปสู฽กลุ฽มตลาดความต฾องการสูงและกลุ฽มเปูาหมายที่มีความต฾องการใน การบริโภคและใช฾บริการทางการเกษตร


145 - ด้านการส่งเสริมการเกษตร

โมบายแอพพลิเคชั่นด฾านการส฽งเสริมการเกษตร มีคุณสมบัติในการให฾ข฾อมูลและเป็นส฽วน สนับสนุนนักส฽งเสริมการเกษตร ในการลงพื้นที่ส฽งเสริมการเกษตร โดยมีการเชื่อมโยงข฾อมูลจากอุปกรณแเข฾าสู฾ส฽วนกลาง เพื่อทําการวิเคราะข฾อมูลและนําเสนอข฾อมูลไปในทิศทางเดียวกัน ทําให฾การส฽งเสริมมีทิศทางที่ชัดเจน สรุป จากสถิติจะพบว฽าประเทศไทยมีแรงงานในภาคการเกษตรกลุ฽มใหญ฽คือ กลุ฽มอายุ 30-49 ปี ซึ่งสัดส฽วนแรงงานในภาค การเกษตรเป็นจํานวนถึงร฾อยละ 43 และมีสัดส฽วนครอบครองสมารแทโฟนคิดเป็นร฾อยละ 38.73 ซึ่งคนกลุ฽มนี้จะเข฾าสู฽วัย สูงอายุในอีก10ปีข฾างหน฾าและถูกแทนที่โดยคนรุ฽นใหม฽คือ กลุ฽มอายุ 15-29 ปีซึ่งถือเป็นกลุ฽มที่มีสัดส฽วนครอบครอง สมารแท โฟนคิดเป็นร฾อยละ 43.94 ซึ่งมากที่สุดในทุกช฽วงอายุดังนั้นในอนาคตอีก 10 ปีข฾างหน฾ากลุ฽มแรงงานหลักในภาคการเกษตรมี โอกาศที่จะครอบครองสมารแทโฟนเป็นสัดส฽วนถึงร฾อยละ 82.67 และจากการสํารวจพฤติกรรมการใช฾งานสมารแทโฟนชาว ไทยเน฾นใช฾โมบายแอพพลิเคชั่นอยู฽ที่สัดส฽วนร฾อยละ 80 ประกอบกับอีกปใจจัยคือ ทิศทางการพัฒนาไปสู฽เกษตรอัจฉริยะของ ประเทศไทย ที่มุ฽งเน฾นเครื่องจักรกลการเกษตรที่สามารถทําการดูแลทุกกระบวนการอย฽างมีประสิทธิภาพและแม฽นยํา ผ฽านระบบเซ็นเซอรแที่จะทําการเก็บข฾อมูลและวิเคราะหแด฾วยเครื่องมือสมัยใหม฽เพื่อให฾กระบวนการผลิตถูกต฾อง โดยสั่งงาน ทางไกลผ฽านทางสมารแทโฟน ซึ่งทั้งหมดนี้จะเกิดขึ้นไม฽ได฾เลยถ฾าไม฽มี โมบายแอพพลิเคชั่นในการสั่งการและช฽วยวิเคราะหแ ผล อีกทั้ง โมบายแอพพลิเคชั่นยังสามารถเชื่อมโยงเกษตรกรกับผู฾บริโภคได฾โดยตรงทําให฾ตลาดและกลุ฽มลูกค฾ากว฾างขึ้น ตามแนวคิดของนโยบาย เศรษฐกิจดิจิทัล ของภาครัฐ ดังนั้นแนวโน฾มของโมบายแอพพลิเคชั่นทางการเกษตรจะสามารถ เข฾ามามีบทบาทและอิทธิพลต฽อภาคการเกษตรของประเทศไทยในสัดส฽วนที่มากกว฽าปใจจุบันอย฽างมีนัยสําคัญ.


146

เอกสารอ้างอิง กรมส฽งเสริมการเกษตร.

2558. ProtectPlants [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้ จาก

:

https://www.moac.go.th/ewt_news.php?nid=14725. [19 กันยายน 2559].

แอพพลิเคชั่นกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้ จาก : https://www.moac.go.th/ewt_news.php?nid=14725. [19 กันยายน 2559]. ธีรเกียรติ์ เกิดเจริญ. 15 กันยายน 2558. “เกษตรอัจฉริยะ”…จุดเปลี่ยนอนาคตอาหารโลก. ฐานเศรษฐกิจ. [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้ จาก : http://www.thansettakij.com/2015 /09/15/11202. [12 กันยายน 2558] สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. 2558. แรงงานภาคเกษตรแก่ลง [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้ จาก : http://tdri.or.th/tdri-insight/agricultural-labour/. [19 กันยายน 2559]. สํานักงานสถิติแห฽งชาติ. 2558. จานวนผู้ใช้โทรศัพท์มือถือ จาแนกตามจานวนโทรศัพท์มือถือที่มี แบบ Feature phone และ Smart phone กลุ่มอายุและเขตปกครอง [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้ จาก : http://service.nso.go.th/nso/nsopublish/themes/files/icthh_pdf _58.pdf. [19 กันยายน 2559]. สุชาดา พลาชัยภิรมย์ศิล. 2554. "แนวโน้ มการใช้ โมบายแอพพลิเคชัน่ ." วารสารนักบริหาร. 31(4) : 110115. [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้ จาก : http://www.bu.ac.th/knowledgecenter/ executive_journal/oct_dec_11/pdf/aw018.pdf. [10 กันยายน 2559] กระทรวงเกษตรและสหกรณแ.

2558.

Ericsson. 2559. Ericsson Mobility Report, June 2016 - Regional report South East Asia and Oceania. [Online]. Available : http://www.slideshare.net/Ericsson/ericsson -mobility-report-june-2016- regionalreport-south-east-asia-and-oceania. [2558, September 16]. Inmobi. 2558. THAILAND MARKET OVERVIEW. [Online]. Available : http://www.inmobi.com/ui/uploads/resources/insight/NR_Thailand_Q1_2015.p df. [2558, September 15]. Vision Mobile. 2558. Developer Economics Q3 2013 Analyst Report. [Online]. Available : https://www.visionmobile.com/DevEcon3Q13. [2558, September 16].


147

การใช้สื่อแอนิเมชัน เพื่อส่งเสริมความเข้าใจในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง น.ส. ธนาภรณแ บานแย฾ม 56040671 ในปใจจุบันโลกของเราได฾มีการเปลี่ยนแปลงไปอย฽างรวดเร็ว การพัฒนาเทคโนโลยี วิวัฒนาการสมัยใหม฽ ความเจริญต฽างๆเกิดขึ้นมามากมายและยังเป็นยุคที่เศรษฐกิจมีการเปลี่ยนแปลง ประกอบกับคนรุ฽นใหม฽ที่อยู฽ ท฽ามกลางการแข฽งขัน รายล฾อมไปด฾วยสื่อที่มีทั้งดีและไม฽ดี ด฾วยเพราะเวลาที่เร฽งรีบและการเปลี่ยนแปลงที่ไม฽เคย หยุด ความพอเพียงจะเป็นภูมิคุ฾มกันที่ ช฽วยให฾ทุกคนรู฾จักปรับตัว มีมากใช฾มาก มีน฾อยใช฾น฾อย ปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียงจึงเป็นเรื่องที่ควรจะปลูกฝใงให฾กับคนทุกๆวัยในสังคม แต฽ในทุกวันนี้เป็นแค฽การสอนที่สอดแทรกเนื้อหา เพีย งเล็กน฾ อยเท฽านั้ น และยั งเป็ น เรื่องที่ย ากต฽อการทําความเข฾าใจ สื่ อที่ใช฾ในการเรียนการสอน หรือการ เผยแพร฽ จึ งมีความสํ าคัญ ซึ่งสื่ อก็มีมากมายหลายประเภท แต฽จะมีสื่ อไหน ที่จะมาช฽วยให฾ เรื่องของความ พอเพียง กลายเป็นเรื่องที่ไม฽ว฽าจะเด็กหรือผู฾ใหญ฽ก็สามารถเข฾าใจได฾เหมือนกัน แอนิเมชัน การทําภาพนิ่งให฾เกิดการเคลื่อนไหว เป็นอีกรูปแบบหนึ่งของวิธีการในการผลิตสื่อเพื่อใช฾ สื่อสารกับคนในสังคม ทําให฾มีความน฽าสนใจมากขึ้นในกลุ฽มคนทุกเพศทุกวัย ถือเป็นสื่อสารมวลชนที่มีอิทธิพล และผลกระทบต฽อผู฾คนในสังคม (Kunarak, 2008) การแตูนแอนิเมชันนั้นเป็นสื่อที่ช฽วยให฾ผู฾รับชมได฾รับการผ฽อน คลาย สามารถทําให฾เรารับรู฾และเข฾าใจเรื่องที่ ต฾องการจะสื่อได฾อย฽างรวดเร็ว เป็นสื่อที่บอกเล฽าเรื่องราวที่สร฾าง ความน฽าสนใจ จูงใจทําให฾ผู฾ชมเกิดความรู฾สึกคล฾อยตาม (Jaruseranee, 2009) หลายๆองคแกรหรือหน฽วยงาน ก็ ได฾นําแอนิเมชันไปประยุกตแใช฾ในงานหลายๆประเภท และในการจัดทําสื่อการเรียนการสอน ก็ได฾หันมาใช฾งาน แอนิเมชันในการผลิตมากขึ้น ความหมายแอนิเมชัน (Animation) คําว฽า แอนิเมชัน (animation) รวมทั้งคําว฽า animate และ animator มากจากรากศัพทและติน "animare" ซึ่งมีความหมายว฽าทําให฾มีชีวิต ภาพยนตรแแอนิเมชันจึงหมายถึงการสร฾างสรรคแลายเส฾นและรูปทรงที่ ไม฽มีชีวิต ให฾เคลื่อนไหวเกิดมีชีวิตขึ้นมาได฾ (Paul Wells, 1998 : 10 ) "การสร฾างภาพเคลื่อนไหว" ด฾วยการนําภาพนิ่งมาเรียงลําดับกัน และแสดงผลอย฽างต฽อเนื่องทําให฾ ดวงตาเห็นภาพที่มีการเคลื่อนไหวในลักษณะภาพติดตา (Persistence of Vision) เมื่อตามนุษยแมองเห็นภาพที่ ฉายอย฽างต฽อเนื่อง เรตินาระรักษาภาพนี้ไว฾ในระยะสั้นๆ ประมาณ 1/3 วินาที หากมีภาพอื่นแทรกเข฾ามาใน ระยะเวลาดังกล฽าว สมองของมนุษยแจะเชื่อมโยงภาพทั้งสองเข฾าด฾วยกันทําให฾เห็นเป็นภาพเคลื่อนไหวที่มีความ ต฽อเนื่องกันแม฾ว฽าแอนิเมชันจะใช฾หลักการเดียวกับวิดีโอ แต฽แอนิเมชันสามารถนําไปประยุกตแใช฾กับงานต฽างๆ ได฾ มากมาย เช฽น งานภาพยนตรแ งานโทรทั ศนแ งานพั ฒ นาเกมสแ งานสถาปใ ตยแ งานก฽อ สร฾า ง งานด฾ า น วิทยาศาสตรแ หรืองานพัฒนาเว็บไซตแ เป็นต฾น (ทวีศักดิ์ กาญจนสุวรรณ, 2552 : 222 ) การสร้างงานแอนิเมชัน การสร฾างผลงานด฾านแอนิเมชันนั้น สามารถทําขึ้นได฾ในหลากหลายรูป แบบ ขึ้นอยู฽กับจุดประสงคแ ของ ชิ้น งานที่เราทําว฽าอยู฽ ในแบบใด จึ งจะเข฾ากับเทคนิคในการสร฾างในรูปแบบต฽างๆ โดยพื้นฐานแล฾ ว เราแบ฽ง ออกเป็น 3 ประเภท ได฾แก฽ Draw Animation – วาดภาพแต฽ละภาพด฾วยมือต฽อเนื่องกันจนได฾เป็นแอนิเมชัน ใช฾เวลานาน


148

Model Animation – ใช฾กล฾องบันทึกภาพโมเดลที่สร฾างขึ้นในทุกการเคลื่อนไหว ใช฾ความละเอียดมาก Computer Animation – ใช฾คอมพิวเตอรแมาช฽วยสร฾างแอนิเมชันโดยใช฾โปรแกรมต฽างๆ ซึ่งทั้ง 3 ประเภท สามารถ ผลิตหรือสร฾างผลงานแอนิเมชันออกมาแตกต฽างกัน นอกจากนี้ยังสาม���รถ ประยุกตแใช฾เกมสแในการสร฾างเป็นแอนิเมชันได฾อีกด฾วย จะเห็นได฾ว฽าเกมสแในปใจจุบันได฾มีการพัฒนาให฾สามารถ ควบคุมตัวละคร ฉาก ปรับเปลี่ยนมุมภาพ เพื่อบันทึกเป็นวีดีโอได฾ ประโยชน์ของสื่อแอนิเมชัน ประโยชนแของสื่อแอนิเมชันมีมากมาย เช฽น สามารถสื่อความหมายให฾เข฾าใจได฾ง฽าย ใช฾แอนิเมชันในการ ช฽วยจดจํา และดึงดูดความสนใจ แอนิเมชันสามารถอธิบายเรื่องราวที่ซับซ฾อน เข฾าใจยากให฾เราเข฾าใจได฾ง฽ายขึ้น เพราะสื่อแอนิเมชัน มีทั้งภาพ เสียง เป็นองคแประกอบหลัก และใส฽ตัวหนังสือเข฾าไป เพื่อเสริมทักษะ ทั้งด฾าน การฟใง การอ฽าน และการมองเห็นภาพ ไปพร฾อมๆกัน (บริษัท ดิจิทัลมีเดีย เอาทแซอรแส โซลูชั่น จํากัด, 2013) ปิยกุล เลาวัณยแศิริ (2532 : 931-932) ได฾สรุปประโยชนแของการใช฾สื่อแอนิเมชันเอาไว฾ดังนี้ 1. สามารถใช฾จินตนาการได฾อย฽างไม฽มีขอบเขต 2. สามารถอธิบายเรื่องที่ซับซ฾อนและเข฾าใจยากให฾ง฽ายขึ้น 3. ใช฾อธิบายหรือแสดงความคิดเห็นที่เป็นนามธรรมให฾เป็นรูปธรรมได฾ 4. ใช฾อธิบายหรือเน฾นส฽วนสําคัญให฾ชัดเจนและกระจ฽างขึ้นได฾ จากการศึกษางานวิจัย พบว฽า การใช฾สื่อแอนิเมชันช฽วยในการพัฒนา ส฽งเสริม หรือสร฾างความรู฾ความ เข฾าใจในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง และหลังจากได฾รับชมสื่อแอนิเมชันแล฾วทําให฾ผู฾รับชมมีผลสัมฤทธิ์ในการเรียนรู฾เป็นไป ในทางที่ดีขึ้น เมื่อมีการทําแบบทดสอบ ผลปรากฏว฽ามีความรู฾ความเข฾าใจในเรื่องที่ได฾รับชมนั้นเพิ่มขึ้น เศรษฐกิจพอเพียง คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและ สังคมแห฽งชาติ (2559) ได฾กล฽าวว฽า เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว รัชกาลที่ 9 ทรงมีพระราชดํารัสชี้แนะแนวทางการดําเนินชีวิตแก฽พสกนิ กรชาวไทยมานานกว฽า 25 ปี ถึงแนวการดํารงอยู฽ และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ตั้งแต฽ระดับครอบครัว ชุมชน จนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและ บริหารประเทศให฾ดําเนินไปในทางสายกลาง พัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให฾ก฾าวทันต฽อโลกยุคโลกาภิวัตนแ ความพอเพี ย ง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเ หตุผ ล รวมถึงความจํ าเป็นที่จะต฾องมีระบบ ภูมิคุ฾มกันในตัวที่ดีพอสมควรต฽อการมีผลกระทบใดๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายนอกและภายใน ทั้งนี้ จะต฾องอาศัยความรอบรู฾ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย฽างยิ่ง ในการนําวิชาการต฽าง ๆ มาใช฾ในการ วางแผนและการดําเนินการทุกขั้นตอน และขณะเดียวกันจะต฾องเสริมสร฾างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติด฾วย หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง


149

ภาพที่ 1 ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ที่มา : หนังสือเศรษฐกิจพอเพียง, องค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี (ม.ป.ก.) ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม฽น฾อยเกินไปและไม฽มากเกินไปไม฽เบียดเบียนตนเองและผู฾อื่น เช฽น การผลิตและการบริโภคที่อยู฽ในระดับพอประมาณ ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียงอย฽างมีเหตุผล โดยพิจารณาจากปใจจัยที่ เกี่ยวข฾อง ตลอดจนคํานึงถึงผลที่คาดว฽าจะเกิดขึ้นจากการกระทํานั้นๆ อย฽างรอบคอบ ภูมิคุ฾มกัน หมายถึง การเตรี ยมตัว ให฾ พร฾ อมรับผลกระทบและการเปลี่ ยนแปลงด฾านต฽างๆที่จะเกิดขึ้น โดย คํานึงถึงความเป็นไปได฾ของสถานการณแต฽างๆ ที่คาดว฽าจะเกิดขึ้นในอนาคต โดยมี เงื่อนไข ของการตัดสินใจและดําเนินกิจกรรมต฽างๆ ให฾อยู฽ในระดับพอเพียง 2 ประการ 1. เงื่อนไขความรู฾ ประกอบด฾วย ความรอบรู฾เกี่ยวกับวิชาการต฽างๆ ที่เกี่ยวข฾องรอบด฾าน ความรอบคอบที่จะนํา ความรู฾เหล฽านั้นมาพิจารณาให฾เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผนและความระมัดระวังในการปฏิบัติ 2. เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต฾องเสริมสร฾าง ประกอบด฾วย มีความตระหนักใน คุณธรรม มีความซื่อสัตยแสุจริตและมี ความอดทน มีความเพียร ใช฾สติปใญญาในการดําเนินชีวิต การนําหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาใช฾นั้น ขั้นแรก ต฾องยึดหลัก “พึ่งตนเอง” ให฾ได฾ก฽อน ประหยัด ไม฽ ฟุุมเฟือย ไม฽เป็นหนี้ ต฽อมาก็ค฽อยๆพัฒนาตนเองให฾อยู฽ในขั้นที่สามารถ “อยู฽ได฾อย฽างพอเพียง” คือ มีความสุขที่ แท฾จริง ไม฽ให฾รู฾สึกขาดแคลน (องคแการบริหารส฽วนจังหวัดนนทบุรี, 2559) การใช้สื่อแอนิเมชัน เพื่อส่งเสริมความเข้าใจในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง แอนิเมชันทั่วไป ถูกผลิตขึ้นเพื่อสร฾างความบันเทิง ดูเพื่อความเพลิดเพลิน สนุกสนานและมีการแทรก ข฾อคิดในเนื้อเรื่องเป็นส฽วนใหญ฽ แต฽ในการนําสื่อแอนิเมชันมาใช฾ในการส฽งเสริมความรู฾เกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง ในรูปแบบต฽างๆตามประเภทของการผลิต และวัตถุประสงคแของการใช฾สื่อ จะมุ฽งเน฾นไปที่การอธิบายความ พอเพียง สื่อข฾อมูลออกมาให฾กลายเป็นการแตูน หรือแสดงผ฽านเรื่องราว มีเนื้อเรื่อง ตัวละครนําเรื่อง มีเหตุการณแ ที่เกิดขึ้น และส฽งผลต฽อเนื่องในแต฽ละฉาก จนมาถึงบทสรุปของเรื่อง ในท฾ายที่สุดจะทําให฾ผู฾รับชมได฾ข฾อคิด เข฾า ใจความพอเพียง และกลายเป็นแอนิเมชันเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงที่สามารถดูได฾ทุกเพศทุกวัย ซึ่งผลของการใช฾ สื่อแอนิเมชัน เพื่อส฽งเสริมความเข฾าใจในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง มีดังต฽อไปนี้


150

1.สามารถรับรู฾และเข฾าใจเรื่องของเศรษฐกิจพอเพียงได฾อย฽างรวดเร็วจากที่เคยเป็นเรื่องที่ซับซ฾อนเข฾าใจ ยาก ตัวอย฽างเช฽น วิทยานิพนธแ ที่ใช฾สื่อแอนิเมชันเรื่องความพอเพียงสําหรับเด็กวัย 5-6 ขวบดังภาพที่ 2-3

ภาพที่ 2

ภาพที่ 3

ตัวอย฽างฉากแอนิเมชันเรื่อง อยู฽อย฽างพอเพียง ที่มา : ศิริลักษณแ คลองข฽อย (2555) วิทยานิพนธแ “การพัฒนานิทานการแตูนแอนิเมชัน เรื่องอยู฽อย฽างพอเพียงสําหรับเด็กปฐมวัย ”เป็นการ พัฒนาแอนิเมชันเกี่ยวกับความพอเพียง เพื่อสร฾างความเข฾าใจ ปลูกฝใงในเรื่องของความพอเพียง พออยู฽ พอกิน และสร฾างภูมิคุ฾มกันให฾กับเด็กปฐมวัยที่ได฾รับชมแอนิเมชัน ตัวแอนิเมชันใช฾ครอบครัวนกกระจาบ และครอบครัว นกกระจิบที่พูดได฾ในการดําเนินเรื่อง มีแบบทดสอบให฾ทําก฽อน และหลังรับชม ซึ่งผลจากการวิเคราะหแข฾อมูล พบว฽า เด็กปฐมวัยมีความเข฾าใจในเรื่องความพอเพียงจากการดูนิทานการแตูนแอนิเมชัน เรื่องอยู฽อย฽างพอเพียง เพิ่มมากขึ้นผลการเรียนรู฾ความเข฾าใจในเนื้อหาหลังเรียนสูงกว฽าก฽อนเรียน เนื่ องจากแอนิเมชันมีสีสันสวยงาม เนื้อหานําเสนอเข฾าใจง฽าย ภาพและบทพูดสื่อความหมายได฾ชัดเจน ทําให฾เกิดความเข฾าใจในเนื้อหาเรื่องความ พอเพียงมากขึ้น การศึกษาวิทยานิพนธแเล฽มนี้ จะเห็นได฾ว฽าเด็กปฐมวัย อายุประมาณ 5-6 ปี ก็สามารถเข฾าใน เนื้อหาในเรื่องของความพอเพียงได฾ เพราะมีการใช฾สื่อที่เป็นแอนิเมชัน 2. สามารถทําให฾เรื่องของเศรษฐกิจพอเพียงมีความน฽าสนใจมากขึ้นในกลุ฽มคนทุกเพศทุกวัย เลือกใช฾ สื่อแอนิเมชั้นที่มีความทันสมัย ตัวละครที่แปลกใหม฽ ดึงดูด ตื่นตาตื่นใจ ตัวอย฽างเช฽น แอนิเมชันเรื่อง “เบิรแด แลนดแ แดนมหัศจรรยแตอนที่ 12 วิถีพอเพียง” ดังภาพที่ 4

ภาพที่ 4 เบิร์ดแลนด์ แดนมหัศจรรย์ ตอนพิเศษ ตามรอยพระราชา ตอนที่ 12 วิถีพอเพียง ่มา เ:มชั Facebook (2556) เบิรแดแลนดแ แดนมหัศจรรยแ เป็นทีแอนิ นที่แฝงความรู ฾แก฽ผู฾ชมทุกวัย นําเสนอเรื่องราวการผจญภัย ของเด็ก ๆ ในดินแดนมหัศจรรยแ ออกอากาศทุกวันเสารแ เวลา19.30 – 19.45 น. ทางสถานีวิทยุโทรทัศนแไทย


151

ทีวีสีช฽อง 3 เนื่องจากใช฾เทคนิค 3D ทําให฾เกิดความสมจริง รวมไปถึงตัวละครในเรื่องคือ เบิรแด ธงชัย ผู฾ที่มี ชื่อเสียงและเป็นที่รู฾จักโดยทั่วไป ทําให฾แอนิเมชันได฾รับความสนใจทั้งเด็ กและผู฾ใหญ฽ หลังจากที่ได฾มีการจัดฉาย เบิรแดแลนดแ แดนมหัศจรรยแ ได฾มีการตอบรับจากทั้งในและต฽างประเทศ ได฾มีการเซ็นสัญญาร฽วมกับ อัลจาซีรา กรุ฿ป 1 ใน 3 สถานีรายใหญ฽ของโลก เพื่อเผยแพร฽แอนิเมชันชุดนี้ผ฽านช฽องดาวเทียมในภาษาอาหรับกว฽า 70 ประเทศทั่วโลก และยังมีอีกหลายประเทศที่มีความสนใจติดต฽อขอซื้อลิขสิทธิ์ไปจัดฉายเช฽นกัน 3. สามารถใช฾จินตนาการ ความคิดสร฾างสรรคแได฾อย฽างไม฽มีขอบเขต เกิดความคิดสร฾างสรรคแในเรื่องการ ออกแบบเนื้ อเรื่ อ งตั ว ละครต฽ างๆที่ ใช฾ ป ระกอบ ตั ว อย฽า งเช฽น โครงการประกวดผลิ ตแอนิ เมชัน ที่เ กี่ย วกั บ เศรษฐกิจพอเพียงในแนวคิด“อาเซียนร฽วมใจ มุ฽งพัฒนาตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง” ดังภาพที่ 5

ภาพที่ 5 ตัวอย่างผลงานที่เข้าประกวด ที่มา : โครงการประกวด MV Animationปีที่ ๓ ในแนวคิด“อาเซียนร่วมใจ มุ่งพัฒนาตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจ พอเพียง” (2555) วัตถุประสงคแหลักของการจัดโครงการ นอกจากเปิดโอกาสให฾นักเรียน นักศึกษา ได฾มีเวทีเพื่อแสดง ความสามารถ จินตนาการ และความคิดสร฾างสรรคแ ในการสร฾าง MV Animation แล฾ว ยังจัดขึ้นเพื่อปลูก จิตสํานึกให฾ผู฾จัดทําแอนิเมชันเข฾าประกวด และผู฾ที่ได฾รับชม เกิดความเข฾าใจในแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สร฾างจิตสํานึกในการใช฾ชีวิตแบบปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงแสดงออกถึงการดํารงอยู฽ได฾อย฽างมั่นคงและยั่งยืนซึ่ง มีผู฾คนให฾ความสนใจเป็นอย฽างมาก 4. รูปแบบของแอนิเมชันมีส฽วนช฽วยในการจดจําของผู฾รับชมมากขึ้นเพราะภาพและสีมีส฽วนช฽วยในการ จดจํ าของมนุษยแ และคนส฽ว นใหญ฽ก็มักเลือกที่จะมองรูปภาพหรือสิ่ งที่มีสีสั นก฽อนมองเนื้อหา ตัวอย฽างเช฽น แอนิเมชันที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงในโซเชียลมีเดีย ดังภาพที่ 6-7


152

ภาพที่ 6

ภาพที่ 7

Minecraftเศรษฐกิจพอเพียง HD ที่มา : Youtube (2556) แอนิเมชันที่สร฾างจากตัวเกมที่ชื่อ Minecraft โดย ChipTeamZ เนื้อหาของแอนิเมชัน จะเป็นการ หยิบยกประเด็นที่สําคัญเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงมาสร฾างเป็นเรื่องราว ดูแล฾วรู฾สึกสนุก เหมือนได฾ดูแอนิเมชัน และเล฽ น เกมไปพร฾ อ มกั น รู ป แบบแอนิ เ มชัน มี ค วามทัน สมั ย ดึ งดู ด ความสนใจได฾ ดี จะเห็ น ได฾ ว฽า ส฽ ว นใหญ฽ แอนิเมชันจะถูกผลิตขึ้นโดยนักเรียน นักศึกษา และจะถูกเผยแพร฽อยู฽ในโซเชียลที่คุ฾นเคยกันดีคือ Youtube ซึ่ง เป็นช฽องทางในการเข฾าถึงสื่อได฾ง฽าย รวดเร็ว สามารถเข฾าถึงได฾ทุกเพศทุกวัย 5. แสดงสิ่งที่เป็นนามธรรมให฾เป็นรูปธรรมได฾ ทําให฾สิ่งที่เป็นไปไม฽ได฾ หรือไม฽มีในชีวิตจริง เกิดขึ้นได฾ ภายในแอนิเมชัน ตัวอย฽างดังภาพที่ 8

ภาพที่ 8 เบิร์ดแลนด์ แดนมหัศจรรย์ ตอนพิเศษ ตามรอยพระราชา ตอนที่ 12 วิถีพอเพียง ที่มา : Youtube (2556)


153

ในแอนิเมชัน มีการใช฾ต฾นแอปเปิ้ลวิเศษ เพื่อสื่อถึงต฾นทุนที่มีอยู฽ ถ฾ารู฾จักบริหารจัดการ ก็จะสามารถใช฾ได฾อย฽าง คุ฾มค฽า ไม฽มีวันหมด ซึ่งต฾นแอปเปิ้ลวิเศษนั้นไม฽มีในชีวิตจริง รวมไปถึงนกพูดที่ได฾ รถยนตแของตัวร฾ายที่มีรูปทรง แปลกประหลาด ไม฽สามารถหาในชีวิตจริงได฾ 6. ใช฾อธิบายหรือเน฾นส฽วนสําคัญในเรื่องของเศรษฐกิจพอเพียงให฾ชัดเจนและกระจ฽างมากยิ่งขึ้น จะเป็น การยกตัวอย฽างของรูปแบบเศรษฐกิจพอเพียงที่นํามาปรับใช฾ในชีวิตประจําวัน เน฾นเพื่อให฾เห็นได฾ชัดเจนว฽า สามารถนํามาปฏิบัติได฾จริง เห็นผลจริง ดังตัวอย฽างภาพที่ 9

ภาพที่ 9 EX.เศรษฐกิจพอเพียง ที่มา : Youtube (2555) เนื้อหาของแอนิเมชันเรื่องนี้ จะสื่อให฾เห็นถึงการทําเกษตรกรรมในพื้นที่ที่เรามีอยู฽ พื้นที่ว฽างหน฾าบ฾านเหมาะ สําหรับการปลูกข฾าว และขุดบ฽อน้ําเล็กๆ มีเพื่อนบ฾านมาขอแลกพืชผักอื่นๆกับข฾าวของตัวเอง เป็นการใช฾พื้นที่ให฾ เกิดประโยชนแสูงสุด มีข฾าวทานเองและนําแลกเป็นอย฽างอื่นได฾ หรือนําไปขายเพื่อนสร฾า งรายได฾ แต฽จะต฾องมีการ จําหน฽ายจ฽ายแจกให฾พอเพียงกับจํานวนข฾าวที่มีอยู฽ ไม฽ใช฽นําไปแลกหรือขายจนหมด จนตัวเองไม฽มีกินมีใช฾ 7. เกิดจิตสํานึกในการใช฾ชีวิตอย฽างพอเพียง และสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จ พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีน ฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงมีพระราชดํารัสชี้แนะแนวทาง และเป็นแบบอย฽างในการดําเนินชีวิตที่พอเพียงแก฽พสกนิกรชาวไทย


154

ภาพที่ 10 ตามรอยบาท องคแพระราชา ที่มา : Facebook (2556) สรุป จากคุณสมบัติของแอนิเมชัน “สื่อความหมายให฾เข฾าใจได฾ง฽าย อธิบายเรื่องที่ซับซ฾อนและเข฾าใจยากให฾ ง฽ายขึ้นทําให฾เรารับรู฾และเข฾าใจเรื่องที่ต฾องการจะสื่อได฾อย฽างรวดเร็ว สามารถเป็นสื่อที่บอกเล฽าเรื่องราวที่สร฾าง ความน฽าสนใจ จูงใจทําให฾ผู฾ชมเกิดความรู฾สึกคล฾อยตาม”การเรียบเรียง จับใจความสําคัญเนื้อหาของปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง หรือเรื่องของความพอเพียงสร฾างเป็นเรื่องราว และสื่อมันออกมาผ฽าน “การแตูนแอนิเมชัน” จึงทําให฾เกิดเป็นผลงาน มีเนื้อหาความรู฾เกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงที่เข฾าใจได฾ง฽ายขึ้น สนุก น฽าสนใจมากยิ่งขึ้น สามารถดูได฾ในทุกเพศทุกวัย ไม฽จําเป็นที่ว฽าแอนิเมชันจะต฾องเป็นเด็กเท฽านั้นที่ดูได฾ เพราะผู฾ใหญ฽ก็ควรที่จะรับชม และให฾คําแนะนําเด็กไปด฾วยเช฽นกัน ในปใจจุบันมีการผลิตแอนิเมชันเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงขึ้นมามากมาย หลายรูปแบบ เพื่อการเรียนการสอน นําเสนอผลงาน เข฾าประกวด แข฽งขัน หรือเผยแพร฽ไปยังสาธารณะ ซึ่ ง ผลงานทั้งหมดที่เกิดขึ้น ล฾วนทําขึ้นเพื่อให฾เกิดความเข฾าใจที่ง฽ายต฽อเรื่องของเศรษฐกิจพอเพียง มีเรื่องราวที่สนุก น฽าติดตาม แทรกไปด฾วยข฾อคิด แนวปฏิบัติที่ส฽งเสริมให฾มีความพอเพียงและภูมิคุ฾มกันในตัวเอง


155

เอกสารอ้างอิง กรุงเทพมอนิเตอรแ. หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ. ปีที่ 24 ฉบับที่ 8356. วันอังคารที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2554. หน฾า 31 คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห฽งชาติ 2559. เศรษฐกิจพอเพียง[ออนไลนแ].เข฾าถึงได฾จาก : http://www.eto.ku.ac.th/s-e/meanth.html [17 กันยายน 2559]. ธรรมปพน ลีอํานวยโชค. 2550. Intro to Animation.กรุงเทพฯ: ฐานบุ฿ค. บริษัท ดิจิทัลมีเดีย เอาทแซอรแส โซลูชั่น จํากัด 2013. สื่อแอนิเมชัน(Animation) [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.digitalmedia.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD% E0%B9%81%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8 %8A%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99animation/ [17 กันยายน 2559]. เบิรแดแลนดแ แดนมหัศจรรยแ. 2555. เบิร์ดแลนด์ แดนมหัศจรรย์ ตอนพิเศษ ตามรอยพระราชา : ตอนที่ 12 วิถีพอเพียง [Video File]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=ZF3WRHPmrXE&index=12&list=PLEFNsTOiShZr_A Kg6YUGe78LOks7TRu3q [22 กันยายน 2559]. ศิริลักษณแ คลองข฽อย. 2555. การพัฒนานิทานการ์ตูนแอนิเมชั่น เรื่องอยู่อย่างพอเพียงสาหรับเด็กปฐมวัย. วิทยานิพนธแปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา คณะครุ ศาสตรแอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. องคแการบริหารส฽วนจังหวัดนนทบุรี 2559. การแปลงปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่กิจกรรมการปฏิบัติ เศรษฐกิจพอเพียง. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.rta.mi.th/21610u/Data/Data_pro/Popeaing/1.htm [27 กันยายน 2559]. Byrdland. 2559. เบิร์ดแลนด์ แดนมหัศจรรย์ ตอนที่ 12 วิถีพอเพียง. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.facebook.com/byrdland/photos [30 กันยายน 2559]. ChipTeamZ.2556. Minecraftเศรษฐกิจพอเพียง HD[Video File].เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com/watch?v=jyCTck_LG90 [22 กันยายน 2559].


156

วัฒนธรรมข้าวกับการส่งเสริมการเกษตร นางสาวธนิดา พรปรีดาวรรณ 56040672 บทนา ประเทศไทยเป็น ประเทศที่มีการทําไร฽ไถนา เพาะปลู กข฾าว เพื่อบริโ ภคมาเป็นระยะเวลายาวนาน รวมทั้งยังมีพื้นที่เพราะปลู กข฾าวเป็ นลําดับ ต฾นๆของโลก เพราะฉะนั้นข฾าวจึงเป็นส฽ วนสําคัญของคนไทยทั้ง ทางด฾านสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม นับได฾ว฽าคนไทยมีความผูกพันกับข฾าวมาตั้งแต฽สมัยโบราณ และยังให฾ ความสําคัญกับข฾าวในหลายๆแง฽ ทั้งทางสังคมที่ถูกปลูกฝใ่งจากรุ฽นสู฽รุ฽น ในรูปแบบคําสอนที่มีเนื้อหามากมายที่ ถูกนํามาถ฽ายทอด รวมถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู฽ที่ผูกพันกับข฾าว จึงทําให฾เกิดเป็นวัฒนธรรมข฾าวที่อยู฽คู฽กับคนไทย แต฽ในปใจจุบันนี้ได฾มีเทคโนโลยี เข฾ามามีบทบาทในการทํานาข฾าว จึงทําให฾วั ฒนธรรมข฾าวได฾เลือนหายและมีการ เปลี่ยนแปลงไป แนวคิดเกี่ยวกับวัฒนธรรมข้าว วัฒนธรรม หมายถึง วิถีชีวิตโดยรวมของคนกลุ฽มหนึ่ง ซึ่งจะเกิดขึ้นได฾ผ฽านการเรียนรู฾และปลูกฝใงทาง สังคม เช฽น สังคมไทยเป็นสังคมเกษตรกรรม วัฒนธรรมไทยแต฽แรกเริ่มจึงผูกพันอยู฽กับกิจกรรมทางการเกษตร และเมื่อรับพุทธศาสนาเข฾ามาเป็นพื้นฐานสําคัญ ลักษณะเดิมของวัฒนธรรมก็ยังคงอยู฽ประสมประสานเป็น วัฒนธรรมที่มีพุทธศาสนาเป็นพื้นฐานหลัก (ไพศาล ราชแสนเมือง, 2553) วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่มนุษยแต฾องการเรียนรู฾จากสังคม เป็นวิถีทางในการดํารงชีวิตของมนุษยแ ซึ่งเกิดขึ้ น ได฾จากการเรียนรู฾และการปลูกฝใงทางสังคม มีความสําคัญต฽อชีวิตของคนไทยมาตั้งแต฽สมัยโบราณกาล ใน วัฒนธรรมข฾าวจะเกี่ยวข฾องกับการทํานาซึ่งต฾องพึ่งธรรมชาติ ความสามัคคี ร฽วมแรงร฽วมใจและเอื้อเฟื้อต฽อกัน ทําให฾เกษตรกรให฾ความสําคัญ และเคารพธรรมชาติ จึงเกิดเป็นพิธีกรรม ความเชื่อ ถูกถ฽ายทอดโดยการสั่งสอน อบรมจากรุ฽นหนึ่งไปสู฽รุ฽น หนึ่ งในรู ปแบบของมรดกตกทอด เป็นภูมิปใญญา วัฒนธรรม และประเพณี เช฽น วัฒนธรรมการลงแขก ประเพณีแห฽งนางแมว รวมถึงการเคารพบูชาพระแม฽โพสพซึ่งเชื่อกันว฽าเป็นเทพธิดาปก ปใกรักษาข฾าว ช฽วยให฾ผลผลิตอุดมสมบูรณแ ความหมายของวัฒนธรรมข฾าว มี 2 ส฽วน 1. ส฽ ว นที่ เ กี่ ย วกั บ ชาวนา หมายถึ ง แบบแผน วิ ถี ก ารดํ า เนิ น ชี วิ ต การแสดงออกซึ่ ง ความรู฾ สึ ก นึ ก คิ ด ใน สถานการณแ ต฽างๆ ซึ่งได฾สั่งสมเลือกสรรสิ่งที่เหมาะสมกับสภาพแวดล฾อมและได฾นํามาใช฾เป็นเครื่องมือ เป็น แนวทาง ตลอดถึงการนําพาชีวิตไปสู฽เปูาหมายตามความต฾องการของชาวนาหรือสังคมชาวนา 2. ส฽วนที่เกี่ยวกับข฾าว หมายถึง ลักษณะทางกายภาพ รูปแบบ วิธีการกระบวนการ เครื่องมือเครื่องใช฾ ประเพณีพิธีกรรม ความเชื่อ ความรู฾ ภูมิปใญญา สภาพแวดล฾อมการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบที่เกิดขึ้นเป็นมา จากอดีต จนกลายเป็นเอกลักษณแทางสังคมของชาวนาชาวไร฽สืบมา ทั้งนี้เนื่องจาก ข฾าวมีบทบาทสําคัญต฽อ ชาวไร฽ ชาวนาเป็น อย฽างยิ่ง ชาวไร฽ ชาวนาเห็นว฽าข฾าวเป็นองคแรวมของธรรมชาติ (ดิน น้ํา ลม ไฟ) ที่สัมพันธแ เกี่ยวเนื่องกับมนุษยแทั้งร฽างกาย และจิตใจ (บุญเลิศ บรรเลง, 2552)


157

วัฒนธรรมข฾าวจําแนกเป็น 2 ประเภท คือ 1. วัฒนธรรมข฾าวส฽วนที่เป็นนามธรรม หมายถึงแบบแผนการแสดงออก ซึ่งเป็นฐานความเจริญรุ฽งเรือง ทางเศรษฐกิจ เป็นวัฒนธรรมที่สัมผัสไม฽ได฾ เช฽น ความเชื่อ ภูมิปใญญา 2. วัฒนธรรมข฾าวส฽วนที่เป็นรูปธรรม หรือ วัตถุธรรม เป็นนามธรรมที่สัมผัสได฾ เช฽น เครื่องมือเครื่องใช฾ ที่อยู฽อาศัย ไร฽นา (บุญเลิศ ช฽วยธานี, 2546) พิธีกรรมเกี่ยวกับวัฒนธรรมข้าว พิธีกรรมมีความหมายและความสําคัญในสังคมทางการเกษตร เพราะแต฽เดิมคนไทยส฽วนใหญ฽มีอาชีพ เกษตรกร พิธีกรรมข฾าวการจัดขึ้นตามลําดับการเพาะปลูก โดยช฽วงที่สําคัญที่สุดจะอยู฽ระหว฽างหลังการเก็บ เกี่ยวผลผลิตและก฽อนเริ่มฤดูกาลใหม฽ พิธีกรรมข฾าวมี 4 ขึ้นตอนดังต฽อไปนี้ 1. พิธีกรรมก฽อนการเพาะปลู ก มีวัตถุประสงคแเพื่อบวงสรวง บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อบอกกล฽าว อ฾อนวอน ขออนุญาต ขอโอกาสและความเชื่อมั่นในการดํารงชีวิตในรอบปีนั้นๆ จะสะท฾อนให฾เห็นความคิด ความเชื่อเรื่องอํานาจลึกลับ ที่สืบทอดมาตั้งแต฽โบราณ ก฽อนการทํานา หากชาวบ฾านเกรงว฽าปีนั้นจะฝนตกน฾อย จะมีการบูชาเพื่อขอฝน เป็นบ฽อเกิดของประเพณีต฽างๆ ที่เกี่ยวข฾องกับการบวงสรวงเทพยาดา เช฽น พิธีแห฽นาง แมวพิธีแห฽บั้งไฟ พิธีเลี้ยงผีฝาย เป็นต฾น

ภาพที่ 1 : ประเพณีแห฽นางแมวเพื่อขอฝน ที่มา : Sasithorn Sornsri (2558) 2. พิธีกรรมช฽วงเพาะปลูก มีเปูาหมายเพื่อบวงสรวงบนบาน บอกกล฽าว ฝากฝใงการเพาะปลูกแก฽เทพ เจ฾าหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ขอให฾การเพาะปลูกข฾าวดําเนินไปได฾ด฾วยดี หลังจากน้ําเข฾านาแล฾วก็มี พิธีแรกไถนา และ เมื่อต฾นข฾าวโตเป็นต฾นกล฾าก็มี พิธีแรกดํานา ก฽อนถอนกล฾าไปดํามีการขอขมาพระแม฽โพสพ และภายหลังการปใก ดํา บางท฾องที่มีพิธีสวดทุ฽งสวดนา โดยนิมนตแพระสงฆแไปสวดที่กลางทุ฽งนา เพื่อขับไล฽สิ่งที่ไม฽ดี และเพื่อความเป็น สิริมงคล


158

ภาพที่ 2 : พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ที่มา : CHIANG MAI NEWS (2559) 3. พิธีกรรมเพื่อการบํารุงรักษา เพื่อให฾ข฾าวงอกงาม ปลอดภัยจากสัตวแต฽างๆ พิธีกรรมประเภทนี้ จัดขึ้น ในช฽วงระหว฽างการเพาะปลูกจนกระทั่งเก็บเกี่ยว เช฽น พิธีรับขวัญแม฽โพสพ พิธีไล฽หนู ไล฽นก ไล฽แมลง และในสมัย โบราณหากมีน้ํามากเกินความต฾องการก็มี พระราชพิธีไล฽เรือ เป็นพิธีไล฽น้ําให฾ลดลงเร็ว จัดทําขึ้นในเดือนอ฾าย

ภาพที่ 3 : พิธีไล฽น้ํา/พิธีไล฽เรือ ที่มา : Watchaphon (2554) 4. พิธีกรรมเพื่อการเก็บเกี่ยว หรือฉลองผลผลิต เพื่อให฾ได฾ผลผลิตมาก และเพื่อแสดงความอ฽อนน฾อม กตัญโูต฽อข฾าว เมื่อข฾าวได฾เวลาเก็บเกี่ยวจะพิธีแรกเกี่ยว เป็นการบวงสรวง และขอขมาแม฽โพสพก฽อนการเกี่ยว ข฾าว เมื่อเกี่ยวข฾าวเสร็จจะมีพิธีแรกนวด เป็นพิธีทําขวัญข฾าว และก฽อนเก็บ ข฾าวเข฾ายุ฾งฉางก็จะมีพิธีนี้อีกครั้ง เป็น การขอขมาที่มีการนวดข฾าว ด฾วยการฟาดข฾าวพิธีรวบข฾าว จากนั้นกล฽าวอัญเชิญแม฽โพสพให฾มาอยู฽ที่ยุ฾งฉางมีพิธี ปิดยุ฾งฉาง และ พิธีเปิดยุ฾งฉาง เป็นการขอขมาแม฽โพสพ และขออนุญาตตักข฾าวขาย (มูลนิธิข฾าวไทย ในพระบรม ราชูปถัมภแ, 2559) การสื่อสารเพื่อพัฒนาวัฒนธรรมข้าว การสื บ ทอดวั ฒ นธรรมเป็ น กระบวนการเผยแพร฽ เพื่ อ ส฽ ง ผ฽ า นจากรุ฽ น สู฽ รุ฽ น ให฾ ดํ า รงอยู฽ ไ ด฾ อ ย฽ า งมี อัตลักษณแตามองคแประกอบของการสื่อสาร การสืบทอดวัฒนธรรมข฾าวได฾มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ตั้งแต฽สมัยก฽อนจนกระทั่งมีระบบการศึกษาเกิดขึ้น มีการถ฽ายทอดในวิถีชีวิต การสื่อสารเป็นปใจจัยสําคัญในการ ที่จะทําให฾สังคมแต฽ละสังคมอยู฽ร฽วมกันได฾ด฾วยความเข฾าใจ และวัฒนธรรมจะคงอยู฽ได฾สมาชิกคนในสังคมต฾องเห็น


159

ถึงคุณค฽าและตระหนักรู฾ในวัฒนธรรมของตนเป็นพื้นฐานเบื้องต฾น และเมื่อใดที่เกิดวิกฤตทางวัฒนธรรม สิ่งที่จะ มาช฽วยบรรเทาได฾คือการสื่อสาร ยุทธศาสตรแการสื่อสารมวลชนในการพัฒนาและสนับสนุนงานวัฒนธรรมมีอยู฽ 2 ยุทธวิธีคือ 1. ยุทธวิธีการให฾การศึกษา เป็นการปลูกฝใงให฾ความรู฾ด฾านวัฒนธรรมแก฽เยาวชน โดยก���รสร฾างความ เข฾าใจ ปลูกฝใงค฽านิย ม ให฾ ซึมทราบในวัฒนธรรม กระตุ฾นการสร฾างวัฒนธรรมภายในตัว บุคคล จะส฽ งผลต฽อ จิตสํานึกรวมของชาติเป็นการสร฾างผลระยะยาว สื่อที่ใช฾ในการศึกษาได฾แก฽ สื่อบุคคล และสื่อมวลชน 2. ยุทธวิธีการประชาสัมพันธแ เป็นการสื่อสารที่สร฾างความสัมพันธแทางวัฒนธรรมต฽อมวลชนโดยใช฾สื่อ ประเภทต฽างๆในการให฾ความรู฾ ข฽าวสาร เชิญชวนให฾มีส฽วนร฽วมในการรักษาวัฒนธรรม สื่อสําคัญในการใช฾ ได฾แก฽ สื่อมวลชน สื่อโสตทัศนแ และสื่อกิจกรรม (ประเวศ วะสี, 2537) ในปใจจุบันนี้ สื่อมวลชนยังเข฾ามามีบทบาทในการพัฒนาวัฒนธรรมข฾าว และยังช฽วยเป็นนักพัฒนาใน เรื่องของวัฒนธรรมอีกด฾วย เช฽น การถ฽ายทอดสดพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ที่ช฽วยกระตุ฾นให฾คนไทย เกิดจิตสํานึกว฽าพระราชพิธีหรือประเพณีดังกล฽าว เป็นเรื่องที่คนไทยควรรับทราบและเกิดความรู฾สึกถึงการมี ส฽วนร฽วมอย฽างลึกซึ้ง ในด฾านของวิทยุกระจายเสียงมีการส฽งเสริมวัฒนธรรม เช฽น การเปิดเพลงรําวงเกี่ยวข฾า ว กล฽าวได฾ว฽าในปใจจุบัน สื่อมวลชนเข฾ามาช฽วยอนุรักษแวัฒนธรรม และช฽วยกระตุ฾นให฾คนไทยเกิดความตระหนักใน เรื่องของวัฒนธรรมข฾าวได฾อีกด฾วย แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการส่งเสริมการเกษตร การส฽งเสริมการเกษตร คือ กระบวนการทางการศึกษาที่มุ฽งพัฒนาความรู฾ ทัศนคติ และทักษะเกี่ยวกับ การเกษตร และเคหะกิจ ของเกษตรกร แม฽บ฾านเกษตรกรและเยาวชนเกษตร เพื่อให฾ ส ามารถเพิ่มผลผลิ ต อนุรักษแทรัพยากรธรรมชาติ เป็นการให฾การศึกษาแก฽เกษตรกรโดยให฾กลุ฽มเปูาหมายเรียนรู฾การกระทําด฾วย ตนเอง โดยการสอนให฾มีการทําการกระเกษตรแบบถูกวิธี ด฾วยการใช฾เทคโนโลยีที่ทั นสมัยผสมผสานกับภูมิ ปใญญา เพื่อให฾บรรลุถึงการกินดีอยู฽ดีของคนในชุมชน การเรียนรู฾การทําเกษตร ควรเริ่มต฾นจากความต฾องการ ของเกษตรกร โดยจะใช฾ประโยชนแ จากทรัพยากรที่มีอยู฽ในการส฽งเสริมเพื่อให฾บรรลุเปูาหมายเพื่อยกระดับชีวิต ความเป็นอยู฽ของเกษตรกรให฾ดีขึ้น (อัญชลี พัดมีเทศ, 2539) หลักการส฽งเสริมการเกษตร เป็นแนวทางในกาดําเนินงานสําหรับองคแกรส฽งเสริม ในการวางแผนและ แก฾ไขปใญหาของเกษตรกร โดยรัฐจะต฾องมีรูปแบบและโครงสร฾างแผนงานในการส฽งเสริมการเกษตรให฾กับ ประชาชน หลักการทางการส฽งเสริมการเกษตรที่สําคัญ มีดังต฽อไปนี้ 1.งานส฽งเสริมต฾องทําร฽วมกับเกษตรกร การส฽งเสริมการเกษตร มิใช฽เป็นการบริการแก฽เกษตรกรเท฽านั้น แต฽ยังต฾องทํางานร฽วมกับเกษตรกร เพื่อสร฾าง ความรู฾ ความเข฾าใจ และการลงมือปฏิบัติได฾ด฾วยตนเอง การตัดสินในการทําการเกษตรจะขึ้นอยู฽กับเกษตรกร เจ฾าหน฾าที่ส฽งเสริมการเกษตรไม฽ได฾มีบทบาทในการเป็นผู฾นําในการเปลี่ยนแปลง แต฽จะมีบทบาทในการให฾ข฾อมูล ให฾คําแนะนํา ส฽วนเกษตรกรจะเป็นผู฾กําหนดแนวทางที่จะทําให฾บรรลุวัตถุประสงคแที่ตั้งไว฾ 2. การส฽งเสริมการเกษตรต฾องทํางานร฽วมกับองคแกรพัฒนาอื่น ๆ ในชนบท


160

การส฽งเสริมเป็นการให฾ความรู฾ตามความต฾องการของเกษตรกร จึงจําเป็นที่จะต฾องมีการทํางานร฽วมมือและ ประสานงานกับองคแกรอื่นๆ ทั้งองคแกรของรัฐและเอกชน ซึ่งจะมีความชํานาญและทรัพยากรต฽างๆที่สามารถ ช฽วยเหลือเกษตรกรได฾ 3. การส฽งเสริมการเกษตรเป็นการแลกเปลี่ยนข฾อมูลข฽าวสารแบบยุคลวิถี เทคโนโลยีที่เกี่ยวกับการผลิตพืชและสัตวแมีความสําคัญในการทําการเกษตรของเกษตรกรแต฽ภูมิปใญญาของ เกษตรก็มีความสําคัญต฽อเช฽นกัน ดังนั้นการแลกเปลี่ยนข฾อมูลข฽าวสารซึ่งกันและกันจะเป็นการแลกเปลี่ยนข฾อมูล ข฽าวสารแบบยุคลวิถี เพื่อให฾ข฾อมูลข฽าวสารมีความผสมกลมกลืนกัน (ชูเกียรติ รักซ฾อน, 2532) วัฒนธรรมข้าวกับการส่งเสริมการเกษตร ในปใจจุบัน วัฒนธรรมข฾าว มีการส฽งเสริมการเกษตรผ฽านประเพณี เช฽น พิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรก นาขวัญ เป็นพระราชพิธีซึ่งกระทําขึ้นเพื่อความเป็นสิริมงคลและส฽งเสริมบํารุงขวัญ และกําลังใจแก฽เกษตรกร ชาวไร฽ชาวนา เพื่อให฾เกิดความมั่นใจในการเพาะปลูก โดยจัดขึ้นประมาณเดือนหกของทุกปี ถือเป็นช฽วงเวลาที่ เหมาะสมในฤดูกาลแห฽งการทํานา และยังเป็นพระราชพิธีโบราณที่สืบทอดกันมาช฾านานเพื่อความเป็นสิริมงคล เป็นการคัดเลือกเมล็ดพันธุแข฾าวที่ดีเพื่อแจกจ฽ายให฾กับเกษตรกรโดยกรมการข฾าวจะทําหน฾าที่ในการจัดเตรียม พันธุแข฾าวพระราชทานและพันธุแพืช ซึ่งนํามาใช฾ในงานพระราชพิธี โดยขอพระราชทานพระบรมราชานุญาติ นํา พันธุแข฾าวมาปลูกจากโครงการนาทดลองในโครงการส฽วนพระองคแสวนจิตรลดา มาใช฾ในงานโดยพันธุแข฾าวทรง ปลูกพระราชทานจะบรรจุในซองพลาสติกเพื่อแจกจ฽ายให฾ บรรดาพสกนิกร ประชาชนผู฾สนใจ และชาวนาทั่ว ประเทศเพื่อรับไปเป็นมิ่งขวัญและสิริมงคลในการประกอบอาชีพการเกษตรตามประเพณีนิยม เพื่อให฾เป็นไป ตามพระราชประสงคแสืบไป มีหน฽วยงานราชการและสถาบันหลายฝุายต฽างห฽วงใยและตระหนักดีว฽าวัฒนธรรม ข฾าว เป็นสมบัติของท฾องถิ่นและสังคมไทย การส฽งเสริมวัฒนธรรมข฾าว จึงมีความสําคัญต฽อคนในสังคมเพื่อเป็น การรักษาซึ่งวัฒนธรรมให฾คงอยู฽ต฽อไป วัฒนธรรมข฾าวคือรากฐานของคนในสังคม ซึ่งได฾รับการเน฾นย้ํามาอย฽างต฽อเนื่องโดยหน฽วยงานและ สถาบันวิชาการทางด฾านวัฒนธรรม ว฽ามีความสัมพันธแแนบแน฽นกับความเป็นไทยหรือความเป็น ชาติ ทําให฾ วัฒนธรรมข฾าวเป็นมรดกตกทอดและความภาคภูมิใจของคนไทย เป็นสมบัติล฾าค฽าของชาติที่จะต฾องหวงแหน และรักษาไว฾ ในท฽ามกลางความเปลี่ยนแปลงของสังคม เทคโนโลยี เครื่องจักร และการใช฾สารเคมีในการทํานา ได฾เข฾ามามีบทบาทต฽อการทํานา และการทํานาสมัยใหม฽ ทําให฾วัฒนธรรมมีความเป็นธุรกิจมากขึ้น ซึ่งจะนํามาสู฽ การละเลยคุณค฽าของวัฒนธรรมทางด฾านจิตวิญาณของชาวนา และทําลายระบบการพึ่งพาตนเอง มีการใช฾ เครื่องจักรในการทํานาเช฽น ใช฾รถไถแทนการใช฾ควาย จึงทําให฾ประเพณีบางอย฽างได฾เลือนหายไป เช฽น ประเพณี สู฽ขวัญควาย ซึ่งควายมีความผูกพันกับชาวไร฽ชาวนามาตั้งแต฽อดีตกาลและยังเป็นสัตวแที่เป็นกําลังหลักในการทํา นาปลูก การส฽งเสริมจึงจําเป็นต฾องรื้อฟื้นวัฒนธรรมที่ดีงามนี้ หรือปรับให฾เข฾ากับยุคสมัย ให฾สอดคล฾องและมี ประโยชนแในสถานการณแปใจจุบัน การส฽ งเสริ มวัฒนธรรมและประเพณีไทยในการอนุรักษแวัฒนธรรมรวมถึงการถ฽ายทอดการสื่ อสาร และการเผยแพร฽ แลกเปลี่ ย นวัฒ นธรรมเพื่อให฾ ได฾มีการถ฽ายทอดถึงคนรุ฽นหลั ง มีวิธีการอนุรักษแแต฽ล ะด฾า น ดังต฽อไปนี้


161

1. การค฾นคว฾าวิจัยควรศึกษา และเก็บรวบรวมข฾อมูลภูมิปใญญาของไทยในด฾านต฽างๆ ทั้งที่มี การรวบรวมไว฾แล฾วและยังไม฽ได฾ศึกษา ของท฾องถิ่น จังหวัด ภูมิภาค และประเทศโดยเฉพาะอย฽างยิ่งภูมิปใญญาที่ เป็นภูมิปใญญาของท฾องถิ่น มุ฽งศึกษาให฾รู฾ความเป็นมาในอดีตและสถานการณแในปใจจุบัน เช฽น การค฾นคว฾า งานวิจัยเกี่ยวกับวัฒนธรรมข฾าวเพื่อมีข฾อมูลไว฾สําหรับให฾คนรุ฽นหลังได฾ศึกษาและเข฾าใจในเรื่องของวัฒนธรรมข฾าว ที่มีมาตัง้ แต฽สมัยอดีตได฾อย฽างถูกต฾อง 2. การอนุรักษแ โดยการปลุกจิตสํานึกให฾ คนในท฾องถิ่นตระหนักถึงคุณค฽าแก฽นสาระและ ความสําคัญของภูมิปใญญาท฾องถิ่น ในเรื่องของวัฒนธ���รมข฾าว ส฽งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมตามประเพณี และวัฒนธรรมต฽างๆ สร฾างจิตสํานึกของความเป็นคนท฾องถิ่นนั้นๆ ที่ จะต฾องร฽วมกันอนุรักษแภูมิปใญญาซึ่งแต฽ละ ท฾องถิ่น จะมี เอกลั กษณแ ของวัฒนธรรมข฾าวตามภูมิภ าค การส฽งเสริมเพื่ออนุรักษแ ความเป็นมาของชุมชนจะ ก฽อให฾เกิดความภูมิใจในชุมชนท฾องถิ่นของตนเองด฾วย 3. การฟื้นฟู โดยการเลือกสรรภูมิปใญญาที่กําลังสูญหายหรือที่สูญหายไปแล฾วมาทําให฾มีคุณค฽า และมีความสําคัญต฽อการดําเนินชีวิตในท฾องถิ่น เช฽น ประเพณีสู฽ขวัญควาย ซึ่งในปใจจุบันเริ่มสูญหายไปความผู฾ พันของชาวนากับควายเริ่มไม฽มีบทบาทต฽อกัน แล฾วชาวนาหันมาใช฾เครื่องจักรในการทํา นาแทนทําให฾ต฾นทุนที่ใช฾ ในการทํานาเพิ่มมากขึ้นและยังทําให฾ประเพณีที่เกี่ยวกับการขอขมาควายในการทํานาได฾สูญหายไปเช฽นกัน 4. การพัฒนา ความริเริ่มสร฾างสรรคแและปรับปรุงภูมิปใญญาให฾เหมาะสมกับยุคสมัยและเกิด ประโยชนแในการดําเนินชีวิตประจําวัน โดยใช฾ภูมิปใญญาเป็นพื้นฐานในการรวมกลุ฽มการพัฒนาอาชีพ เช฽น วัฒนธรรมข฾าวก฽อให฾ เกิดความสามัคคีในการทํานา การรวมกลุ฽มชาวบ฾านจึงเข฾าถึงและเข฾าใจกันทําให฾ การ รวมกลุ฽มเพื่อพัฒนาอาชีพมีแนวทางและโอกาสในการตัดสินใจร฽วมกันพัฒนาได฾อย฽างเหมาะสม การเผยแพร฽ ความรู฾ทางด฾านเทคโนโลยีก็จะมีประสิทธิภาพมากขึ้นเพระชาวบ฾านมีกิจกรรมในการทํานาร฽วมกัน 5. การถ฽ายทอด โดยการนําภูมิปใญญาทางวัฒนธรรมข฾าวที่ผ฽านมาเลือกสรรกลั่นกรองด฾วยเหตุ และผลอย฽างรอบคอบและรอบด฾านแล฾วไปถ฽ายทอดให฾คนในสังคมได฾รับรู฾ เกิดความเข฾าใจ และตระหนักใน คุณค฽าของวัฒนธรรม โดยผ฽านสถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา และการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมต฽างๆ 6. ส฽งเสริมกิจกรรม โดยการส฽งเสริมและสนับสนุนให฾เกิดเครือข฽ายการสืบสานและพัฒนาภูมิ ปใญญาของชุมชนต฽างๆ เพื่อจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมข฾าวและภูมิปใญญาท฾องถิ่นอย฽างต฽อเนื่อง โดยวัฒนธรรม ข฾าวจะมีประเพณีในการเพาะปลูกข฾าวในแต฽ละช฽วงของการเพาะปลูก 7. การเผยแพร฽แลกเปลี่ยน โดยการส฽งเสริมและสนับสนุนให฾เกิดการเผยแพร฽และแลกเปลี่ยน ภูมิปใญญาและวัฒนธรรมอย฽างกว฾างขวาง โดยให฾มีการเผยแพร฽ด฾วยสื่อและวิธีการต฽างๆ เช฽น การถ฽ายทอดสด พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ 8. การเสริมสร฾างปราชญแท฾องถิ่น โดยการส฽งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพของ ชาวบ฾าน ผู฾ดําเนินงานให฾มีโอกาสแสดงศักยภาพด฾านภูมิปใญญาและวัฒนธรรม ในด฾านของความรู฾ความสามารถ ได฾อย฽างเต็มที่ มีการยกย฽องประกาศเกียรติคุณในลักษณะต฽างๆ (Amnuay Jitklang, 2555) สรุป


162

วัฒนธรรมข฾าวเป็นตัวบ฽ งบอกถึงวิถีชีวิตในการทํานาปลูกข฾าวของคนไทย ที่อยู฽คู฽กับคนไทยมาอย฽าง ยาวนานจนเกิดเป็นประเพณี ความเชื่อ ที่เกิดจากแนวทางวิธีการในการแก฾ปใญหาในการทํานาแต฽ละยุคสมัย วัฒนธรรมข฾าวจึงมีควรมีการอนุรักษแ โดยการส฽งเสริมทางการเกษตร จะเป็นตัวช฽วยในการยกระดับชีวิตความ เป็นอยู฽ของเกษตรให฾ดีขึ้น โดยการนําภูมิปใญญาท฾องถิ่นที่ได฾สืบทอดต฽อกันมาจนเกิดเป็นวัฒนธรรมมาประยุกตแ ในการดําเนินชีวิตจนประสบความสําเร็จ


163

เอกสารอ้างอิง ชูเกียรติ รักซ฾อน. 2532. หลักการส่งเสริมการเกษตร. นครปฐม: โรงพิมพแศูนยแส฽งเสริมและฝึกอบรม การเกษตรแห฽งชาติกําแพงแสน. บุญเลิศ ช฽วยธานี. 2546. การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมข้าวของชาวนาจังหวัดสุพรรณบุรี. วิทยานิพนธแ มหาบัณฑิต, สถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตรแ. บุญเลิศ บรรเลง. 2552. การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมข้าวของเกษตรกรตาบลชายนา อาเภอเสนา จังหวัด พระนครศรีอยุธยา. วิทยานิพนธแมหาบัณฑิต, สาขาสังคมศาสตรแเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัย ราชภัฏพระนครศรีอยุธยา. ประเวศ วะสี. 2537. ยุทธศาสตร์ทางปัญญาของชาติ. กรุงเทพฯ: อัมรินทรแพรินติ้งแอนดแพับบลิชชิ่ง จํากัด. ไพศาล ราชแสนเมือง. 2553. แนวทางการพัฒนาการส่งเสริมการดาเนินงานด้านวัฒนธรรมขององค์การ ปกครองส่วนตาบลท่าพระ อาเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น. วิทยานิพนธแมหาบัณฑิต, สาขาวิชายุทธศาสตรแการพัฒนา คณะมนุษยศาสตรแและสังคมศาสตรแ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย. มูลนิธิข฾าวไทย ในพระบรมราชูปถัมภแ. 2559. “ศิลปะและวัฒนธรรมข้าว”. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.thairice.org/html/aboutrice/culture01.html [21 กันยายน 2559]. อัญชลี พัดมีเทศ. 2539. ความคิดเห็นของเกษตรตาบลในภาคกลางที่มีต่อเอกสารเผยแพร่เพื่องาน ส่งเสริมการเกษตร. วิทยานิพนธแมหาบัณฑิต, สาขาการส฽งเสริมการเกษตร มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตรแ. Amnuay Jitklang. 2555. วิธีการอนุรักษ์ประเพณีไทยให้คงอยู่. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://siamtradition.blogspot.com/2012/12/blog-post_3.html [29 กันยายน 2559]. Chiang Mai News. 2559. การกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เตรียมการจัดงาน พระราชพิธีพืชมงคล จรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ประจาปี พุทธศักราช 2559 [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.chiangmainews.co.th/ page/ archives/479797 [22 กันยา 2559]. Sasithorn Sornsri. 2558. ประเพณีแห่นางแมว [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://sasithorn 1234.blogspot.com/ [22 กันยา 2559]. Watchaphon. 2554. พิธีไล่น้า/พิธีไล่เรือ [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://talk.mthai.com/ topic/320202 [22 กันยา 2559].


164

การผลิตหนังสั้นทางการเกษตรให้ประสบผลสาเร็จ กรณีศึกษาตัวอย่าง “Rookie Chef” นางสาวธรรมพร ภู฽ประสงคแ 56040673 บทนา ในปใจจุบันมีสื่อทางการเกษตรที่แพร฽หลายอย฽างอิสระอยู฽มาก สื่อแต฽ละชนิดล฾วนผลิตออกมาเพื่อให฾ ความรู฾และเป็นช฽องทางการสื่อสารข฾อมูลทางด฾านการเกษตรไปสู฽บุคคลทั่วไปได฾อย฽างรวดเร็วและง฽ายดาย หนึ่ง ในสื่อที่มีความน฽าสนใจ ได฾แก฽ ภาพยนตรแสั้นหรือหนังสั้น ที่มีความยาวตั้งแต฽ 10-30 นาที เนื่องจากหนังสั้นเป็น สื่อที่สามารถถ฽ายทอดเรื่องราวและประเด็นต฽างๆได฾อย฽างชัดเจนและรวดเร็ว จึงถือได฾ว฽าเป็นสื่อที่น฽าสนใจ การที่ จะผลิตหนังสั้นทางการเกษตรให฾ประสบผลสําเร็จนั้น จําเป็นต฾องอาศัยปใจจัยหลายด฾านเข฾ามาประกอบ เพื่อ เสริมให฾หนังสั้นทางการเกษตรตรงประเด็นและน฽าสนใจ หนังสั้นแนวคิดเกษตรยุคใหม฽ที่อยากแนะนําให฾ทุกคน ได฾พิจารณากันอีกเรื่องหนึ่งคือ Rookie Chef ซึ่งเป็นหนังสั้นเกษตรยุคใหม฽ที่มีรางวัลมาการันตีคุณภาพ เรามา ลองวิเคราะหแกันว฽า ปใจจัยใดบ฾างที่ทําให฾หนังสั้น Rookie Chef ประสบผลสําเร็จ ความเป็นมาและความหมายของหนังสั้น (Shot Film) แรกเริ่มของหนังสั้น (Short film) เกิดขึ้นพร฾อมกับประวัติศาสตรแในช฽วงของการเกิดภาพยนตรแ ราว ค.ศ.1893 วิลเลี่ยม เคนนาดี ลอรี่ดิกสัน ลูกน฾องคนสนิทและพนักงานที่ทํางานให฾กับบริษัทของ ทอมัส อัลวา เอดิสัน ได฾เสนอแนวคิดและประดิษฐแกล฾องถ฽ายภาพยนตรแตัวแรกของโลกดังที่รู฾จักกันดีในนาม “คีเนโตกราฟ” และเครื่องฉายภาพยนตรแในลักษณะถ้ํามอง ที่เรียกกันว฽า “คีเนโตสโคป” ประดิษฐมากรรมทางภาพยนตรแทั้ง สองชิ้นนี้เป็นที่มาสําคัญของภาพยนตรแสั้นเรื่องแรกของโลก คือภาพยนตรแเรื่อง “Fred Ott’s Sneeze” หรือ “การจามของนายเฟรด” ซึ่งถ฽ายทําด฾วยฟิมลแแถบที่มีความยาวเพียง 50 ฟุต เมื่อฉายชมภาพยนตรแกินเวลาไม฽ เกิน 1 นาที ด฾วยเหตุนี้ภาพยนตรแในยุคแรกๆจึงถูกเรียกว฽า “ภาพยนตรแสั้น” (พิรอิร อรุณะกสิกรและอุดมศักดิ์ เหมาะชอบ , 2551) ความหมายของหนังสั้น (Short film) ในปใจจุบัน เป็นประเภทของภาพยนตรแอย฽างหนึ่งที่เหมือนกับ ภาพยนตรแทั่วไป คือเล฽าเรื่องด฾วยภาพและเสียงเหมือนภาพย���ตรแความยาวปกติ เพียงแต฽ว฽าเป็นการเล฽าเรื่อง ประเด็นสั้น ๆ หรือประเด็นเดียวให฾ได฾ใจความ มีความยาวเพียง 10-15 นาที เนื้อเรื่องไม฽ซับซ฾อนเข฾าใจได฾ง฽าย เหตุการณแที่เกิดขึ้นในเรื่องไม฽ควรมีมากหลายเหตุการณแ และนักแสดงไม฽จําเป็นต฾องมีหลายคน ไม฽จําเป็นต฾อง บันทึกด฾วยระบบภาพยนตรแเสมอไป เราสามารถผลิตภาพยนตรแสั้นจากการถ฽ายวีดีทัศนแ ซึ่งเป็นการเปิดโอกาส ให฾ ผู฾ ที่ส นใจผลิ ต ภาพยนตรแ สั้ น ได฾ใ นระบบที่ ส ะดวกยิ่ง ขึ้น บทบาทของภาพยนตรแ สั้ นในสั งคมไทยถูก แยก พิจารณาออกเป็น 2 ลักษณะ คือ ลักษณะแรก ภาพยนตรแสั้นเป็นส฽วนหนึ่งในการเรียนการสอนในสาขาวิชา ภาพยนตรแ ทั้งในสถาบันอุดมศึกษาของรัฐและเอกชน อีกลักษณะหนึ่ง คือ ภาพยนตรแสั้นสําหรับคนทําหนัง อิสระ ที่ต฾องสร฾างสรรคแงานภาพยนตรแเก็บไว฾เป็นส฽วนตัว หรือต฾องการส฽งประกวดในเทศกาลประกวดภาพยนตรแ ต฽างๆทั้งในและต฽างประเทศ (พิรอิร อรุณะกสิกรและอุดมศักดิ์ เหมาะชอบ , 2551) ปใจจุบันแวดวงภาพยนตรแ (Movie) และภาพเคลื่อนไหว(Animation) ได฾มีการคิดค฾นและพัฒนาขึ้นมา ใหม฽อยู฽ เสมอ เนื่ องจากมีการพัฒ นาอุป กรณแและเครื่องมือที่ ใช฾ในกระบวนการผลิตที่มีคุณภาพ ทําให฾ การ


165

บันทึกภาพ การสร฾างภาพ การตัดต฽อภาพและเสียง การสร฾างเอฟเฟคทั้งภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว ด฾วย เทคโนโลยีดิจิตอลเพื่อสร฾างสรรคแภาพยนตรแที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น และสามารถสื่อสารได฾ดีกว฽าสื่อในรูปแบบ ที่เป็นลายลักษณแอักษร ดังเช฽นคํากล฽าวของ Hanno Hardt ได฾กล฽าวไว฾ว฽า “โทรทัศนแกําลังเป็นวัฒนธรรมที่เข฾า มาแทนที่ภาษาเขียน ในฐานะส฽วนสําคัญของการสื่อสารในสังคม” หนังสั้นที่ดีจะต฾องครอบคลุมเนื้อหา เริ่มต฾นจากการคิดและกําหนดโครงเรื่อง เพื่อจะถ฽ายทอดเรื่องราว ต฽างๆให฾รับรู฾ได฾ตั้งแต฽ต฾นจนจบ คนดูดูแล฾วเข฾าใจว฽าแก฽นหรือหัวใจสําคัญของเรื่องคืออะไร แนวคิดของเรื่องเป็น อย฽ า งไร ได฾ ข฾ อ คิ ด สอนใจอะไรจากการรั บ ชมหนั ง สั้ น และยั ง สามารถนํ า ข฾ อ คิ ด ที่ ไ ด฾ นั้ น มาประยุ ก ตแ ใ ช฾ ใ น ชีวิตประจําวัน หนังสั้นเกษตรยุคใหม่สู่ความยั่งยืน การส฽งเสริมการเกษตรเป็นงานเกี่ยวกับการให฾การศึกษาให฾ความรู฾แก฽เกษตรกร แต฽มิได฾จํากัดแต฽เพียง การเรียนการสอนเท฽านั้น ยังเกี่ยวข฾องกับกิจกรรมต฽างๆ และการให฾บริการของรัฐและเอกชนอีกอย฽างกว฾างขวาง บริการของรัฐโดยหน฽วยงานของรัฐที่เกี่ยวพันกันหลายหน฽วยงาน (วิจิตร , 2535) อาชีพเกษตรกรถือเป็นอาชีพที่มีบทบาทและมีความสําคัญอย฽างยิ่ง เพราะเป็นกลุ฽มคนที่ทําหน฾าที่ผลิต อาหารให฾กับคนทั้งโลก และคุณภาพของผลิตภัณฑแการเกษตรไทยมีความได฾เปรียบ ทั้งในด฾านรสชาติความ อร฽อยและคุณภาพ ซึ่งเป็นสิ่งที่ต฾องรักษาไว฾ ด฾วยเหตุนี้กระทรวงเกษตรและสหกรณแจึงได฾จัดโครงการประกวดหนังสั้น “เกษตรยุคใหม฽ สู฽ความ ยั่งยืน” ขึ้น เพื่อหวังจะสร฾างประสบการณแและแรงกระตุ฾นให฾เกิดความสนใจในอาชีพเกษตรกร ผ฽านหนังสั้นที่ ออกแบบสร฾างสรรคแโดยนิสิตนักศึกษา ซึ่งเป็นคนรุ฽นใหม฽ในยุคเทคโนโลยี โดยนําเสนอมุมมองและความคิดเห็น ที่มีต฽อภาคเกษตรกรรมของไทย และเผยแพร฽ให฾ ประชาชนทั่ว ไปได฾รั บชมและตระหนักถึงคุณค฽าของงาน เกษตรกรรมยิ่งขึ้น โดยมีโจทยแของการทําหนังสั้น คือ ให฾ทําผลงานหนังสั้นไม฽จํากัดรูปแบบเกี่ยวกับ เกษตรกร คุณภาพพึ่งพาตนเองได฾อย฽างยั่งยืน เกษตรกรรมนําความมั่นคงด฾านอาหาร การเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล฾อม และสินค฾าเกษตรเพื่อความปลอดภัย โดยนิสิตนักศึกษามีส฽วนช฽วยสืบสานและต฽อยอดเรื่องของการเกษตร ผ฽าน ผลงานหนังสั้นที่สะท฾อนมาจากแนวความคิดของคนรุ฽นใหม฽ ในการสื่อสารบอกถึงความสําคัญของเกษตรกรที่ ต฾องปรับตัวให฾ทันกับโลกที่เปลี่ยนแปลง เพื่อเผยแพร฽ ให฾ประชาชนทั่วไปได฾รับชมและตระถึงคุณค฽าของงาน เกษตรกรรมมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ นิสิตนักศึกษาที่สนใจรวมทีม 5 คน ทําผลงานหนังสั้นไม฽จํากัดรูปแบบเกี่ยวกับ Smart Famer เกษตรกรคุณภาพพึ่งพาตนเองได฾อย฽างยั่งยืน Food Security เกษตรกรรมนําความมั่นคงด฾านอาหาร Green Agriculture การเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล฾อม Food Safety สินค฾าเกษตรเพื่อความปลอดภัย โดยรอบแรก ให฾แต฽ละทีมสมัครเข฾าร฽วมโครงการฯและนําเสนอผลงานด฾วย แก฽นเรื่อง โครงเรื่อง ลําดับเหตุการณแ และบท ภาพวิธีนําเสนอผ฽านเว็บไซตแ เพื่อให฾คณะกรรมการพิจารณาคัดเลือกเหลือ 10 ทีม ส฽ว นในรอบสอง 10 ทีมที่ได฾ ผ฽านเข฾ารอบจะได฾รั บ การอบรมเชิงปฏิบั ติการ เพื่อเรียนรู฾เคล็ ดลั บการพัฒ นาและผลิ ตหนังสั้ นให฾ ส มบูรณแ จากนั้นแต฽ละทีมจะกลับไปผลิตผลงานจริง ซึ่งทางโครงการฯจะมอบทุนการศึกษาสําหรับเป็นงบประมาณ


166

ผลิตผลงานเรื่องละ 30,000 บาท เพื่อถ฽ายทอดออกมาเป็นหนั งสั้นผลงานชิ้นสมบูรณแ ความยาว 10-15 นาที เมื่อครบกําหนดส฽งผลงาน คณะกรรมการจะตัดสินรางวัลต฽างๆ โดยจะมีการจัดงานประกาศผลและมอบรางวัล ผลงานของทีมที่ได฾รั บรางวัลชนะเลิ ศ รางวัลรองชนะเลิศอันดัน 1 และรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 จะได฾ ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศนแแห฽ง ประเทศไทย (NBT) ส฽วนผลงานอันดับอื่นๆที่เหลือ จะได฾ออกอากาศ ทางช฽องสถานีโทรทัศนแผ฽านดาวเทียม (ฟารแมแชนแนล) โดยมีหนังสั้นที่ได฾รับรางวัลในโครงการประกวดหนังสั้น “เกษตรยุคใหม฽ สู฽ความยั่งยืน” ดังนี้ - รางวัลชนะเลิศ “ต฾นกล฾าของพ฽อ” ทีม Fibonacci จากสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าธนบุรี - รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 “สืบสาสแน” ทีม It’s clover จากสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล฾า ธนบุรี - รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 “Rookie chef” ทีม Five o’clock จากสถาบันเทคโนโลยีพระจอม เกล฾าเจ฾าคุณทหารลาดกระบัง - รางวัลชมเชย ได฾แก฽เรื่อง The Great Gift ของขวัญที่พ฽อให฾ ต฽อยอด I told you เดี๋ยวเล฽าให฾ฟใง ลุงไสว ผู฾ไม฽เต็ม One Life หนึ่งความสมัครใจ Lady Boy บ฾านนา และ Begin องค์ประกอบของหนังสั้นที่ดี สาธิตา ยิ่งเจริญไพบูลยแ (2546) กล฽าวว฽า หนังสั้นที่ดีมักมีองคแประกอบหลักดังนี้ - แนวเรื่อง เป็นความคิดพื้นฐานของภาพยนตรแ ไม฽มีข฾อจํากัดในการเลือกแนวเรื่อง สามารถแสดงให฾เห็น ได฾ทุกแง฽มุม - โครงเรื่อง มักจะประกอบด฾วย ใครทําอะไร ที่ไหน เมื่อไหร฽ และทําอย฽างไร - บทภาพยนตรแ คือ โครงเรื่องโดยละเอียด กําหนดทุกๆอย฽างไม฽ว฽าจะเป็นฉาก บทบาทการแสดง หรือ บทพูด บทภาพยนตรแจะต฾องมีการดําเนินเรื่องที่ชัดเจน ลําดับเหตุการณแต฾องสอดคล฾องกันอย฽างสมเหตุสมผล สามารถ ชักจูงความคิดของคนดูได฾ - บทบาทการแสดง นักแสดงที่ดีนั้นย฽อมสามารถแสดงได฾หลายบทบาท ไม฽เพียงแต฽แสดงบทบาทของตน ได฾ดีเท฽านั้น แต฽ต฾องช฽วยเสริมนักแสดงบทอื่นให฾คนดูรู฾สึกอินและเชื่อในตัวละครนั้นๆด฾วย - ฉาก เครื่ องแต฽งการ และการแต฽ งหน฾า เป็นสิ่ งที่ประกอบกัน แล฾ ว ช฽ว ยเสริ มบทบาทให฾ ภ าพยนตรแ สมบูรณแ มากยิ่งขึ้น - เสียง แบ฽งได฾ 3 ชนิด คือ เสียงธรรมชาติ เสียงดนตรี และเสียงพูด - การถ฽ายภาพ เป็นส฽วนที่สําคัญมาก สามารถส฽งผลให฾ภาพยนตรแออกมาดีเยี่ยมหรือเสียหายไปเลยก็ได฾ - การกํากับการแสดง ผู฾กํากับการแสดงจะช฽วยให฾ความบกพร฽องต฽างๆที่มีอยู฽ในภาพยนตรแ ในการแสดง ฉาก หรือการถ฽ายภาพ กลายเป็นภาพยนตรแที่ดีขึ้นมาได฾


167

- การตัดต฽อ เป็นการนําเรื่องราวของภาพยนตรแที่ถ฽ายเป���นฉากๆนั้น มาตัดและต฽อเข฾าด฾วยกัน โดยการ เรียง ลําดับภาพและเสียง ใส฽ส฽วนเชื่อมหรือเอฟเฟคเข฾าด฾วยกัน “Rookie Chef” หนังสั้นเกษตรยุคใหม่สู่ความยั่งยืน Rookie Chef เป็นผลงานหนังสั้นที่ได฾รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 จากการเข฾าร฽วมประกวด โครงการ “เกษตรยุคใหม฽สู฽ความยั่งยืน” ของทีม Five o’clock นักศึกษาคณะเทคโนโลยีการเกษตร หลักสูตร นิเทศศาสตรแเกษตร สถาบันพระจอมเกล฾าเจ฾าคุณทหารลาดกระบัง โดยมีโจทยแคือสินค฾าเกษตรเพื่อความ ปลอดภัย อีกทั้งยังมียอดวิวใน youtube มากที่สุด โดยมียอดวิวล฽าสุดถึง 95,056 ครั้ง แนวคิด เกษตรยุคใหม฽สู฽ความยั่งยืน : Food Safety ความยาว 12 : 52 นาที

ภาพที่1 ชื่อหนังสั้น Rookie chef ที่มา shortfilmagriculture (2557) เรื่องย่อ เป็นเรื่องราวของ “ข฾าวสวย” นักศึกษาด฾านการประกอบอาหาร (Chef) ได฾รับโปรเจคจากอาจารยแ “โจโจ฾” คือการประกอบอาหารนานาชาติที่สอดแทรกความเป็นไทยโดยให฾ความสําคัญกับผู฾บริโภคเป็นหลัก


168

โดยการนําเสนอครั้งแรก อาจารยแโจโจ฾ไม฽ให฾ข฾าวสวยผ฽าน เนื่องจากการคัดเลือกวัตถุดิบยังไม฽ตอบโจทยแ ข฾าว สวยจึงได฾ไปปรึกษา “ปลากรอบ” เพื่อนสนิทของเธอ และได฾คําแนะนําว฽าให฾ลองทําอาหารเพื่อสุขภาพ ข฾าว สวยจึงไปขอความช฽วยเหลือจาก “พะโล฾” เพื่อนเก฽าสมัยมัธยมซึ่งเรียนทางด฾านเกษตรให฾มาช฽วย พะโล฾จึงพา ข฾าวสวยไปดูวิธีการปลูกผักและเลี้ยงสัตวแแบบปลอดสารพิษ และช฽วยข฾าวสวยคัดเลือกวัตถุดิบต฽างๆเพื่อนํามา ทําโปรเจคอีกรอบ ระหว฽างช฽วงเวลานี้ที่ทั้งสองได฾อยู฽ใกล฾ชิดกัน ก็ทําให฾ต฽างฝุายต฽างเกิดความรู฾สึกดีๆต฽อกัน เมื่อ ข฾าวสวยได฾วัตถุดิบที่ตรงกับความต฾องการและตอบโจทยแของอาจารยแแล฾ว เธอก็สามารถผ฽านโปรเจคนี้ไปได฾ อย฽างง฽ายดาย ได฾ทําทั้งอาหารที่ชอบและเจอคนที่ใช฽

นักแสดง บทบาทที่ได้รับ และบุคลิกภายในเรื่อง นักแสดง รับบท

บุคลิกตัวละคร

“ข฾าวสวย” นางเอกของเรื่อง

นั ก ศึ ก ษาด฾ า นการประกอบ อาหาร เป็ นคนร฽า เริง สดใส แต฽ มี ความตั้งใจ พยายาม และอดทน

“พะโล฾” พระเอกของเรื่อง

นัก ศึ กษาด฾า นการเกษตร เป็ น ผู฾ ช ายอบอุ฽ น ฉลาด อยู฽ ใ กล฾ แ ล฾ ว รู฾สึกปลอดภัย

“อาจารยแโจโจ฾” อาจารยแประจําโปรเจคข฾าวสวย

เป็นคนละเอียด รอบคอบ และ เข฾มงวด

“ปลากรอบ” เพื่อนสนิทข฾าวสวย

เ ป็ น ค น ร฽ า เ ริ ง ส ด ใ ส ค อ ย ช฽วยเหลือและให฾คําปรึกษาเพื่อน

(สิริยากร จันทหาร)

(วสุธร วงษแจินดา)

(กังวาฬ ฟองแก฾ว)

(ณัฑฎแดนัย ฐิติระอานนทแ) ปัจจัยที่ส่งผลให้หนังสั้น Rookie Chef ประสบความสาเร็จ - แนวเรื่อง : Rookie Chef เป็นหนังสั้นที่มีแนวคิดส฽งเสริมทางด฾านการเกษตร และสอดคล฾องกับโจทยแ ทีก่ ําหนดไว฾ของการประกวด


169

- โครงเรื่อง : บอกเล฽าลําดับเหตุการณแได฾ดี ว฽าใครทําอะไร ที่ไหน อย฽างไร เมื่อได฾ดูแล฾วสามารถเข฾าใจได฾ ทันที - บทภาพยนตรแ : ตัวบทมีความลื่นไหล ไม฽ซับซ฾อน แต฽ละเหตุการณแที่เกิดขึ้นล฾วนมีเหตุผลรองรับและ สอด คล฾องกัน เป็นเนื้อหาที่เบาสมองดูแล฾วไม฽เครียด ตัวบทต฾องการจะสื่อถึงความสําคัญของการเลือกใช฾วัตถุดิบใน การประกอบอาหารที่ดี ซึ่งวัตถุดิบตัวอย฽างในหนังสั้น ได฾แก฽ ผัก ข฾าว และเนื้อหมู ที่ปลูกเลี้ ยงแบบปลอด สารพิษ โดยสอดแทรกมุมน฽ารักๆของทั้งพระเอกและนางเอก ซึ่งเมื่อเราได฾ดูแล฾วจะรู฾สึกว฽าเป็นหนังสั้นที่ได฾ทั้ ง ความรู฾และความสนุกสนานไปพร฾อมๆกัน - นักแสดง : ความสวยงามของรูปลักษณแภายนอก ประกอบกับทั้งพระเอกและนางเอกแสดงได฾เป็น ธรรมชาติ โดยเฉพาะเวลาฉากที่ทั้งสองคนแสดงร฽วมกัน เมื่อได฾รับชมแล฾วมีความรู฾สึกมีความสุข ดูแล฾วเกิด รอยยิ้ม ไม฽รู฾ สึกขัดหรือเกิดความคิดที่ว฽านักแสดงสื่ออารมณแได฾น฾อยไป ทั้งคู฽ส ามารถทําให฾ เชื่อได฾ว฽าเป็นทั้งเชฟและ นักเรียนด฾านการเกษตรจริงๆ รวมถึงการสื่อและรับส฽งอารมณแในการแสดง สามารถทําให฾รู฾สึกได฾ว฽าทั้งคู฽เริ่มมี ความรู฾สึกดีๆให฾แก฽กัน ส฽วนตัวบทอาจารยแและเพื่อนนางเอก นักแสดงก็สามารถ฽ายทอดบุคลิกของตัวละคร ออกมาได฾อย฽างชัดเจนและมีสีสัน ถึงแม฾จะปรากฏอยู฽ในฉากเพียงไม฽นาน แต฽ก็สามารถทําให฾คนจดจําตัวละคร เหล฽านี้ได฾

ภาพที่2 ฟารแมผักไฮโดรโปนิกสแ ที่มา shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่3 เลือกวัตถุดิบที่ใช฾ประกอบอาหาร ทีม่ า shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่4 ระหว฽างประกอบอาหาร ที่มา shortfilmagriculture (2557

- ฉาก เครื่องแต฽งกาย การแต฽งหน฾า : มีความสอดคล฾องและตรงกับบทบาทของตัวละครอย฽างชัดเจน ทํา ให฾ คนดูอินและเข฾าถึงหนังสั้นได฾มากขึ้น

ภาพที่5 วัตถุดิบประกอบอาหาร ที่มา shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่6 ฟารแมผักไฮโดรโปนิกสแ ที่มา shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่7 ฟารแมเลี้ยงหมูหลุม ที่มา shortfilmagriculture (2557)


170

- ภาพ/เสียง : ภาพสวย ดูแล฾วรู฾สึกเหมือนภาพมีชีวิต ถึงแม฾จะมีบางช฽วงที่ภาพสั่นไหวบ฾าง แต฽ก็ไม฽ได฾ ทําให฾รู฾สึกขัดหรือไม฽ดี จัดองคแประกอบของแต฽ละเฟรมได฾ดีมาก ด฾านเสียงเลือกใช฾ sound ได฾เหมาะสมกับ สถานการณแต฽างๆ มีเพลงประกอบเป็นช฽วงๆสื่ออารมณแได฾ดี ในหนังสั้นมีการเลือกใช฾เพลงที่มีชื่อเสียง ทําให฾เพิ่ม ความน฽าสนใจได฾ดี - การตัดต฽อ : เรียงลําดับภาพได฾ดี ดูแล฾วเข฾าใจได฾ง฽าย เลือกใช฾ sound ได฾เข฾ากับฉากต฽างๆ มีภาพอินเสิซ เป็น เป็นระยะทําให฾หนังสั้นมีความต฽อเนื่อง ดูแล฾วไม฽รู฾สึกกระโดด การเลือกใช฾เอฟเฟคเหมาะสมกับแต฽ละฉาก ภาพ และเสียงมีความสอดคล฾องกัน ประเด็นการเกษตรในหนังสั้น Rookie Chef - Food Safety : คุณภาพของวัตถุดิบในการประกอบอาหาร คัดสรรคแจากสินค฾าเกษตรที่ปลอดและ ปราศจากสารเคมีตกค฾าง และมีกระบวนการผลิ ตที่เป็นมิตรต฽อสิ่ งแวดล฾ อม มีการเลี้ ยงที่ถูกสุ ขอนามัย มี กระบวนการดูแลรักษาและการเก็บเกี่ยวที่ดี ตรงตามมาตรฐานความปลอดภัยด฾านอาหาร ประเด็นการเกษตรในหนังสั้น : ข฾าวสวยเลือกที่จะคัดเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหารเพื่อนําเสนอ โปรเจคของเธอ โดยการใช฾เกณฑแการคัดเลือกวัตถุดิบที่สะอาดและปลอดภัย (Food Safety)

ภาพที่8 โจทยแวัตถุดบิ หลักในการประกอบอาหร ที่มา shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่9 อาหารแนวคิด Food safety ที่มา shortfilmagriculture (2557)

- ผักไฮโดรโปนิกสแ : ช฽วยให฾สามารถควบคุมสิ่งแวดล฾อมได฾มากขึ้นสําหรับการเติบโตของพืช แทนที่จะใช฾ ดินในการปลูกก็ใช฾น้ําแทน และพืชหลายชนิดจะให฾ผลผลิตได฾มากในเวลาที่น฾อยกว฽าเดิม ประเด็นการเกษตรในหนังสั้น : พะโล฾พาข฾าวสวยไปเรียนรู฾เกี่ยวกับผักไฮโดรโปนิสกแ และช฽วยข฾าวสวย คัดเลือกวัตถุดิบเพื่อนํามาประกอบอาหารสําหรับนําเสนอโปรเจค

ภาพที1่ 0 ฟารแมผักไฮโดรโปนิกสแ ที่มา shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่11 ฟารแมผักไฮโดรโปนิกสแ ที่มา shortfilmagriculture (2557)


171

- ออแกนิคหรือเกษตรอินทรียแ : ผลิตภัณฑแจากธรรมชาติหรือแม฾แต฽สัตวแ ที่ปลูกหรือเลี้ยงโดย ไม฽ใช฾สารเคมีเลย ทั้งผักและเนื้อสัตวแนั้นจะเลี้ย งและโตขึ้นมาด฾วยธาตุอาหารจากธรรมชาติล฾วนๆ ผักก็จะปลูก บนดินบ฾านๆ ที่ใช฾ปุ฻ยหมักปุ฻ยคอกจากธรรมชาติในการปลูก ส฽วนสัตวแก็จะเลี้ยงโดยปล฽อยอิสระ ไม฽มีการขุน หรือ ใช฾สารเร฽ง หรือให฾อาหารสังเคราะหแ ส฽วนประกอบทุกอย฽างนั้นต฾องเป็นธรรมชาติ 100% จึงจะเรียกว฽าเป็น ผลิตภัณฑแออแกนิค 100% ประเด็นการเกษตรในหนังสั้น : ข฾าวที่ข฾าวสวยเลือกมาเป็นวัตถุดิบในการประกอบอาหาร คือ ข฾าวลืม ผัว ซึ่งเป็นข฾าวออแกนิค รวมถึงเนื้อหมูก็เป็นการเลี้ยงแบบอิงธรรมชาติ หมูจะตาใส ทําให฾วัตถุดิบที่ข฾าวสวย เลือกทั้งสะอาดและปลอดภัย ไร฾สารเคมี

ภาพที่12 นาข฾าวลืมผัว ที่มา shortfilmagriculture (2557)

ภาพที่13 ฟารแมหมูหลุม ที่มา shortfilmagriculture (2557)

กระแสตอบรับหนังสั้น Rookie chef ถึงแม฾ Rookie chef จะได฾รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 แต฽เมื่อเทียบยอดวิวจาก Youtube แล฾ว กลับมียอดวิวมากกว฽าหนังสั้นที่ได฾รับรางวัลชนะเลิศ และรองชนะเลิศอันดับ 1 จึงถือได฾ว฽าหนังสั้น Rookie chef ประสบความสําเร็จและได฾รับกระแสตอบรับมากที่สุดเป็นอันดับหนึ่ง

ภาพที1่ 4 ยอดวิวหนังสั้น Rookie chef ที่มา shortfilmagriculture (2557)


172

สรุป การจะผลิตหนังสั้นเพื่อการเกษตรให฾ประสบผลสําเร็จนั้น ต฾องคํานึงถึงปใจจัยในหลายด฾าน ไม฽ว฽าจะเป็น การวางแผนการผลิต การวางโครงเรื่องและสร฾างแนวคิดที่สามารเข฾าถึงได฾ง฽ายและไม฽ซับซ฾อน การเขียนบท ภาพยนตรแที่สอดคล฾องและสนับสนุนกับแนวคิด การคัดเลือกนักแสดงที่เหมาะกับบทและบุคลิกของตัวละคร ความสวยงามของภาพ ฉาก สถานที่ และการแต฽งกายของนักแสดง รวมทั้งการตัดต฽อก็ต฾องมีความละเอียด รอบคอบและสอดคล฾ อ งกั บ ภาพและเสี ย ง ที่ สํ า คั ญ ที่ สุ ด หนั ง สั้ น เพื่ อ การเกษตรนั้ น จะเป็ น หนั ง สั้ น เพื่ อ การเกษตรไม฽ได฾เลย หากขาดการชูประเด็นหรือแนวคิดทางด฾านการเกษตรเข฾ามาภายในหนังสั้น ประเด็น เกษตรต฾องชัดเจนและเข฾าถึงได฾รวดเร็วง฽ายดาย ด฾วยเหตุผลและปใจจัยเหล฽านี้จึงสนับสนุนและช฽วยส฽งเสริมให฾ Rookie Chef หนังสั้นเพื่อการเกษตรเรื่องนี้ประสบผลสําเร็จ จนคว฾ารางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 จากโครงการ ประกวดหนังสั้นเกษตรยุคใหม฽สู฽ความยั่งยืนมาได฾


173

อ้างอิง ต฽อพันธุแ เถื่อนถ้ํา, (2544). ความรู฾ ทัศนคติ และการปฏิบัติงานเกี่ยวกับระบบส฽งเสริมการเกษตรของ เจ฾าหน฾าที่ส฽งเสริมการเกษตรในจังหวัดเชียงใหม฽. วิทยานิพนธแวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (เกษตรศาสตรแ) , สาขา ส฽งเสริมการเกษตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม฽. พิรอร อรุณะกสิกร และ อุดมศักดิ์ เหมาะชอบ, (2551). โครงการผลิตภาพยนตรแสั้นเรื่อง A Short film design project for foundation for the Better life of children. มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม. วิสุทธิ์ อยู฽ทรัพยแ, (2547). การออกแบบภาพยนตรแสั้นรูปแบบผสมคําและภาพ. วิทยานิพนธแศิลปมหาบัณฑิต, สาขาการออกแบบนิเทศศิลป฼ มหาวิทยาลัยศิลปากร. สาธิตา ยิ่งเจริญไพบูลยแ, (2546). ภาพยนตรแสร฾างสรรคแ : กรณีศึกษาภาพยนตรแสั้นจากเทศกาสภาพยนตรแสั้น ประเภทรางวัลช฾างเผือก ประจําปี 2540-2544. วิทยานิพนธแศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาทัศนศิลป฼ ศิลปะสมัยใหม฽ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. สุรียแพร จันดีเรียน, (2554). ปใจจัยที่มีผลต฽อการเลือกชมภาพยนตรแสั้นของผู฾ชมในเขตบางกะปิ. มหาวิทยาลัย รามคําแหง.


174

กลยุทธ์ในการสื่อสารการส่งเสริมการเกษตรผ่านเฟซบุ๊กของ กลุ่ม Heart Core Organic : HCO (อินทรีย์ที่กลางใจ) นางสาวนพรัตนแ ฉัตรฉลองชัย รหัสนักศึกษา 56040674 บทคัดย่อ บทความนี้มีวัตถุประสงคแเพื่อการศึกษาถึงกลยุทธแในการสื่อสารการส฽งเสริมการเกษตรผ฽านเฟซบุ฿ก ซึ่ง กิจ กรรมทางภาคการเกษตรมีห ลากหลาย และยังส฽ งผลต฽อระบบเศรษฐกิจของประเทศ โดยมีการนําเอา เทคโนโลยีสื่อใหม฽เข฾ามาพัฒนาการสื่อสารการส฽งเสริมการเกษตร อย฽างเช฽นเฟซบุ฿ก ที่เป็นสื่อบันเทิงรูปแบบใหม฽ ที่ได฾รับความนิยมอย฽างมากในปใจจุบัน และยังเข฾ามาช฽วยลดข฾อจํากัดด฾านการสื่อสารหลายประการ เช฽น เวลา พื้นที่ เป็ นต฾น ซึ่งเป็น ประโยชนแอย฽างมากต฽อการสื่อสาร และสนับสนุนกิจกรรมภาคการเกษตรให฾ เกิดการ ส฽งเสริมการเกษตรได฾มากยิ่งขึ้น บทนา ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรมมานาน เพราะมีผืนแผ฽นดินที่สามารถเพาะปลูกพืชพรรณได฾ หลากหลาย มีพื้นที่กว฾างขวางเหมาะสมสําหรับเลี้ยงสัตวแบกหรือสัตวแน้ํา ให฾เป็นประโยชนแในด฾านอาหาร ยา รั ก ษาโรค ที่ อ ยู฽ อ าศั ย และอื่ น ๆ เพื่ อ ความยั่ ง ยื น และสรรถภาพของชี วิ ต มนุ ษ ยแ ภาคเกษตรกรรมจึ ง เป็ น พัฒนาการที่สําคัญยิ่งในความเจริญของอารยธรรมมนุษยแ (วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี, 2559) ในปใจจุบันภาคเกษตรยังคงมีบทบาทที่สําคัญต฽อระบบเศรษฐกิจของประเทศ เพราะนอกจากก฽อให฾เกิด รายได฾จากการค฾าขายผลผลิตแล฾ว คนส฽วนใหญ฽ของประเทศยังมีอาชีพทําการเกษตร และผลการพัฒนาการ เกษตรที่ผ฽านมา พบว฽ารายได฾และความเป็นอยู฽ของเกษตรกรโดยรวมดีขึ้น แม฾แต฽ในช฽วงวิกฤตเศรษฐกิจที่ผ฽าน มาภาคการเกษตรได฾รับผลกระทบน฾อยกว฽าภาคอื่น ๆ ของประเทศ ซึ่งก็เป็นผลมาจากการดําเนินนโยบาย หลายด฾าน รวมทั้งการส฽งเสริมและสนับสนุนให฾เกษตรกรทําการเกษตรในแนวทฤษฎีใหม฽ ซึ่งเป็นแนวทางหนึ่ง ของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาบ฾างแล฾ว (GMSAIN, 2550) จากศึกษายังพบว฽า ที่การเกษตรนั้นดีขึ้นในหลายๆด฾าน สืบเนื่องมาจากมีการสนับสนุนจากภาครัฐรวม ไปถึงภาคเอกชนที่ให฾ความสําคัญและส฽งเสริมในรูปแบบต฽างๆ ส฽งผลให฾เกษตรกร และประชาชนทั่วไปนั้นเข฾าใจ และเข฾าถึงกิจกรรมภาคการเกษตรเน฾นการอํานวยความสะดวกทางการค฾าและพัฒนาการผลิตให฾มีคุณภาพ ตรง กับความต฾องการของผู฾บริโภค (GMSAIN, 2550) และนอกจากจะมีการสนับสนุนโดยตรงจากภาครัฐและ เอกชนด฾ว ยนโยบายต฽างๆแล฾ ว ปใ จ จุ บั น ยั งมีการนําเอาสื่ อใหม฽เข฾ามาช฽ ว ยในการส฽ งเสริมกิจกรรมทางภาค การเกษตร อย฽างเช฽น เฟซบุ฿ก เป็นเครือข฽ายออนไลนแที่ปใจจุบันได฾รับความนิยมสูงมาก โดยมีสมาชิกเป็นคนไทย ราว 7 ล฾านบัญชีผู฾ใช฾งาน ซึ่งรูปแบบการนํามาใช฾ก็มีหลากหลาย ไม฽ว฽าจะเพื่อให฾ความรู฾ เพื่อการค฾าทางธุรกิจ หรือเพื่อการรับข฽าวสาร เป็นต฾น ความหมายและความสาคัญของเฟซบุ๊ก เฟซบุ฿ก คือ เว็บไซตแของบริษัทอเมริกัน เป็นเว็บไซตแที่ให฾บริการสื่อสังคมเว็บไซตแหนึ่ง โดยเริ่มขึ้นใน พ.ศ. 2547 เมื่อนักศึกษามหาวิทยาลัยฮารแวารแด (Harvard University) 3 คน เปิดบริการผ฽านคอมพิวเตอรแให฾


175

นักศึกษาในมหาวิทยาลัยของตนได฾ติดต฽อกัน ต฽อมาสมาชิกก็ขยายวงออกไปเป็นนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยอื่น นักเรียนชั้นมัธยม และในที่สุดก็เป็นประชาชนทั่วไป ซึ่งการเข฾าเป็นสมาชิกเฟซบุ฿ กไม฽ต฾องเสียค฽าใช฾จ฽ายใดๆ ผู฾สมัครใหม฽เพียงแต฽สมัครเป็นสมาชิกตามเงื่อนไขที่กําหนด โดยเว็บไซตแนี้มีบริการต฽างๆ เช฽น มีบริการเผยแพร฽ และรับข฾อมูลส฽วนบุคคลและข฽าวสารต฽างๆ และสามารถโต฾ตอบกับสมาชิกรายอื่นได฾ (สํานักงานราชบัณฑิตย สภา, 2554) เฟซบุ฿ก (อังกฤษ : Facebook ; ชื่อเดิม thefacebook) คือ บริการเครือข฽ายสังคมที่ยังเปิดให฾บริการ อยู฽ สํานักงานใหญ฽อยู฽ที่ เมนโลพารแก รัฐแคลิฟอรแเนีย ซึ่งมันเป็นชื่อที่ใช฾ในการสื่อสารหรือปูายบอกทางแก฽เหล฽า นักศึกษาในบางมหาวิทยาลัยอเมริกัน ก฽อตั้งเมื่อวันอังคารที่ 4 กุมภาพันธแ ค.ศ. 2004 โดยมารแก ซักเคอรแเบิรแก และเพื่อนร฽วมห฾องภายในมหาวิทยาลัย และเหล฽าเพื่อนในมหาวิทยาลัยฮารแวารแด โดยเฟซบุ฿กให฾การอนุญาตให฾ เยาวชนอายุต่ํากว฽า 13 ปีทั่วโลกสามารถสมัครสมาชิกได฾ภายในเว็บไซตแ โดยไม฽ต฾องอ฾างอิงหลักฐานใดๆ (วิกิพี เดีย สารานุกรมเสรี, 2559) กล฽าวโดยสรุปได฾ว฽า เฟซบุ฿ก (อังกฤษ : Facebook) คือ เว็บไซตแบริการเครือข฽ายสังคมหนึ่ง ที่เปิด ให฾บริการแก฽ประชาชนทั่วโลก และเข฾าเป็นสมาชิกได฾โดยไม฽เสียค฽าใช฾จ฽ายใดๆ เพียงแค฽ทํางานตามเงื่อนไขที่ กําหนด โดยจะให฾บริการต฽างๆ เช฽น เผยแพร฽และรับข฾อมูลส฽วนบุคคล รวมถึงข฽าวสารต฽างๆ และสามารถสร฾าง ปฏ���สัมพันธแโต฾ตอบกันระหว฽างสมาชิกด฾วยกันได฾ สถานการณ์การส่งเสริมการเกษตรในปัจจุบัน การส฽งเสริมการเกษตร เป็นกระบวนการถ฽ายทอดวิชาความรู฾ ทักษะ ประสบการณแ และการบริการ อื่นๆ ที่จําเป็นต฽อการผลิตทางการเกษตรโดยอาศัยการให฾การศึกษาแบบนอกโรงเรียน (Non-Formal Education) แก฽เกษตรกร ครอบครัวเกษตรกร (Farmer and Farm Family) และบุคคลอื่นที่สนใจ โดย วิธีการฝึกปฏิบัติจริง (Learning by doing) และเน฾นถึงการให฾ความช฽วยเหลือเพื่อให฾เกษตรกรสามารถ ช฽วยเหลือตนเองได฾ (Help them for they can help themselves) จากการศึกษาสถานการณแการส฽งเสริม การเกษตรของสุรศักดิ์ ภิรมยแสุข (2554) พบว฽าสภาพปใญหาด฾านการส฽งเสริมการเกษตรของประเทศ การส฽งเสริมการเกษตรประสบปใญหาอุปสรรคสําคัญในด฾านต฽างๆ ดังต฽อไปนี้ 1. ครอบครัวเกษตรกร 1.1 มีความรู฾ต่ํา ซึ่งหัวหน฾าครัวเรือนส฽วนใหญ฽จบชั้นศึกษาภาคบังคับ 1.2 มีภาวะหนี้สิน 1.3 บางส฽วนติดอบายมุขและการพนัน 1.4 รายได฾น฾อยแต฽มีค฽าใช฾จ฽ายสูง 1.5 มีการอพยพย฾ายถิ่นมาก 1.6 สภาพการตลาดและราคาผลผลิตไม฽จูงใจในการผลิต 2. ผู฾นําชุมชน 2.1 ผู฾นําบางส฽วนมีความรู฾วิสัยทัศนแแคบเพราะมีระดับการศึกษาต่ํา และส฽วนใหญ฽มีอายุมาก 2.2 ขาดภาวะการเป็นผู฾นําที่ดีและไม฽เข฾าถึงแหล฽งความรู฾


176

2.3 มีภาระงานมาก - ทั้งงานทางราชการจากทุกกระทรวง - ไม฽พัฒนาสมาชิกและครอบครัว ของตนเอง 2.4 บางส฽วนไม฽เสียสละแต฽ทํางานเพื่อตนเอง ครอบครัวและวงศาคณาญาติ 2.5 ไม฽มีวาระ หรือหมุนเวียนการทํางาน ให฾ความนับถือกันตามระบบอาวุโส และมีความเกรง ใจกัน 3. เจ฾าหน฾าที่ส฽งเสริมการเกษตร 3.1 มีภาระงานมาก กล฽าวคือ ในระดับตําบล เกษตรตําบล 1 ราย มีพื้นที่รับผิดชอบ 1-2 ตําบล มีทั้งงานในภาระหน฾าที่ ปกติ ประมาณร฾อยละ 40 และงานจรเสริม จากนโยบาย รัฐมนตรี ผู฾ว฽า CEO อบต. อีกประมาณร฾อยละ 60 3.2 ขาดทักษะการสอนและการถ฽ายทอดความรู฾ เพราะไม฽ได฾รับการฝึกอบรมอย฽างจริงจังใน เรื่องการเรียนการสอน 3.3 ขาดประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน เพราะเจ฾าหน฾าที่ไม฽ได฾รับการฝึกฝนอบรมเพื่อการ เพิ่มพูนความรู฾ทักษะประสบการณแที่จําเป็นอย฽างต฽อเนื่อง 3.4 มีภาวะหนี้สินที่เกิดจากค฽าตอบแทนที่ได฾รับต่ํา แต฽มีค฽าใช฾จ฽ายสูง 4. ระบบงานส฽งเสริมการเกษตร 4.1 วางแผนและดําเนินการพัฒนาการเกษตร มักเป็นไปตามกรอบนโยบายของหน฽วยงาน และเป็นบทบาทหน฾าที่ของเจ฾าหน฾าที่ส฽งเสริม โดยที่เกษตรกรไม฽ค฽อยมีส฽วนร฽วมในการตัดสินใจ และการดําเนินงาน 4.2 ระบบการฝึกอบรมและเยี่ยมเยียน (T & V Systems) ผู฾นําการถ฽ายทอดเมื่อได฾รับการ ฝึกอบรมไปแล฾วไม฽ช฽วยแพร฽กระจายความรู฾ที่ได฾รับการฝึกอบรม 4.3 มีการติดตามประเมินผลไม฽พอเพียง และไม฽เป็นไปตามแผนการประเมินที่กําหนดไว฾ 4.4 จั ดส฽ ง วัส ดุอุ ป กรณแ และปใ จจัยสนับสนุ นการผลิ ตล฽ าช฾าไม฽ตรงตามฤดูกาลที่เกษตรกร จําเป็นต฾องใช฾ 4.5 งบประมาณดําเนินการมีไม฽พอเพียง หมายรวมถึงค฽าเบี้ยเลี้ยง ค฽าน้ํามัน ค฽าวัสดุ และค฽า เอกสารต฽างๆ 5. การวิจัยทางส฽งเสริมการเกษตร 5.1 ขาดการวิจัย เพราะนักวิจัยทางส฽งเสริมการเกษตรมีน฾อย ขาดแรงจูงใจ และผลงานวิจัย ไม฽ได฾นําไปใช฾ประโยชนแ 5.2 นักวิจัยไม฽เข฾าใจสภาพแวดล฾อมและความต฾องการที่แท฾จริงของเกษตรกร 5.3 ขาดการศึกษาค฾นคว฾าวิจัยค฾นหาแนวทาง / วิธีการส฽งเสริม / เนื้อหา / รูปแบบ ที่ดีและ เหมาะสมกับแต฽ละท฾องถิ่นและเกษตรกรที่สภาพทางเศรษฐกิจและสังคมวัฒนธรรมที่แตกต฽าง กันโดยเฉพาะในเขตชนบทที่ยากจนเป็นความรู฾ที่ต฾องมีการลงทุนสูง


177

จากปใญหาอุปสรรคดังที่กล฽าวมาข฾างต฾นนี้ ผู฾เขียนได฾นํามาเป็นแนวทางในการศึกษากลยุทธแที่จะนํามา ช฽วยลดปใญหาอุปสรรคดังกล฽าว ด฾วยการเลือกสื่อใหม฽เ ข฾ามาช฽วย อย฽างเฟซบุ฿ก ที่นํามาใช฾ในการสนับสนุนและ ส฽งเสริมภาคการเกษตรโดยไม฽ใช฽เรื่องผิดแปลกอะไรอีกต฽อไป ไม฽ว฽าจะเป็นเพจ (Page) ที่เปิดกว฾างให฾ใครก็ได฾เข฾า มาเรียนรู฾ หรือหากจะเฉพาะกว฽านั้นก็จะเป็นรวมตัวกันเป็นกลุ฽ม (Group) ซึ่งในปใจจุบันนั้น ไม฽ว฽าจะเป็นภาครั ฐ หรือภาคเอกชน อาทิเช฽น กรมวิชาการเกษตร , กรมส฽งเสริมการเกษตร และกลุ฽มประชาสัมพันธแและเผยแพร฽ กรมวิชาการเกษตร , เรียนเกษตรง฽ายๆกับครูชาตรี , ก฾าวเกษตร , Khaosod Farm - ข฽าวสดเสิรแฟจากฟารแม และเกษตรนิวสแ ข฽าวเกษตร เป็นต฾น หันมาเลือกใช฾พื้นที่ตรงนี้ในการส฽งเสริมกิจกรรมทางภาคการเกษตร โดย ส฽วนใหญ฽จะเป็นกลุ฽มของเกษตรกรคนรุ฽นใหม฽ๆ และคนที่ให฾ความสนใจงานเกษตร จนเกิดการรวมตัวกันขึ้น ส฽งผลให฾การเกษตรเป็นที่นิยมของคนรุ฽นใหม฽เพิ่มขึ้น ทั้งทางเลือกการเพาะปลูก ทางเลือกการบริโภค ที่ผู฾ผลิต หรื อผู฾บ ริ โภคสามารถมารวมตัวกัน เพื่ อผลประโยชนแในด฾านความรู฾ ทางธุรกิจ หรือการเลื อกรับข฽าวสารที่ กว฾างขวางมากขึ้น อีกทั้งยังลดข฾อจํากัดได฾บางประการอันเป็นอุปสรรคต฽อการเข฾าถึงการเกษตร เช฽น เวลา สถานที่ งบประมาณในการส฽งเสริม ความทันสมัยของข฾อมูล เป็นต฾น ซึ่งเป็นอีกช฽องทางหนึ่งที่ช฽วยส฽งเสริมให฾ กิจกรรมทางภาคเกษตรเจริญเติบโตขึ้นอย฽างรวดเร็วในยุคโลกาภิวัฒนแเช฽นนี้ กลยุทธ์สารเพื่อการสื่อสาร ผู฾เขียนได฾ศึกษาและนํ าเอากลยุ ทธแการสื่ อสารการตลาดเชิงบูรณาการ (Integrated Marketing Communication : IMC) ซึ่งเป็นการผสมผสานเครื่องมือการสื่อสารการตลาดต฽างๆอย฽างเต็มประสิทธิภาพ มา ใช฾เพื่อการส฽งข฽าวสารด฾านสินค฾าและบริการของกิจกรรมทางภาคการเกษตรไปยังกลุ฽มเปูาหมายในช฽วงเวลาและ ช฽องทางการสื่อสารที่เหมาะสม ซึ่ง พัฒนามาจากแนวคิดของ Duncan (อารยา ลาน้ําเที่ยง, 2557) ได฾แบ฽งกล ยุทธแสารเพื่อการสื่อสารได฾เป็น 10 กลยุทธแ ดังนี้ 1.กลยุทธแทั่วไป (Generic Strategy) เป็นกลยุทธแที่ให฾ความสําคัญกับคุณสมบัติหรือผลประโยชนแของ สินค฾าโดยไม฽เจาะจงตราสินค฾า โดยกลยุทธแทั่วไปนี้ จะใช฾ในการตลาดแบบผูกขาดหรือสถานการณแของตราสินค฾า ที่เป็นเจ฾าของตลาด 2.กลยุทธแกล฽าวอ฾างก฽อนคนอื่น (Pre-Emptive Strategy) เป็นกลยุทธแที่ให฾ความสําคัญต฽อคุณสมบัติ หรือประโยชนแของสินค฾าที่กล฽าวอ฾างก฽อนสินค฾าของคู฽แข฽งในประเทศเดียวกัน กลยุทธแนี้มักใช฾ในสินค฾าที่มีความ แตกต฽างน฾อยและเป็นสินค฾าใหม฽ 3.กลยุทธแการให฾ข฾อมูล (Informational Strategy) เป็นกลยุทธแการขายที่ตั้งอยู฽บนพื้ นฐานการให฾ ข฾ อ เท็ จ จริ ง เกี่ ย วกั บ ตราสิ น ค฾ า และคุ ณ สมบั ติ ข องสิ น ค฾ า กลยุ ท ธแ นี้ ถู ก ใช฾ กั บ สิ น ค฾ า ใหม฽ แ ละสิ น ค฾ า ที่ มี ลั กษณะเฉพาะพิเศษเป็ น จุ ด แข็ง สามารถสร฾ างความแตกต฽างเพื่อการแข฽งขัน อาจใช฾ก ารสาธิต หรือการ เปรียบเทียบคุณสมบัติของสินค฾ากับคู฽แข฽ง เพื่อพิสูจนแการกล฽าวอ฾าง 4.กลยุทธแความน฽าเชื่อถือ (Credibility Strategy) เป็นกลยุทธแที่ช฽วยเพิ่มความเชื่อมั่นและลดความ ตระหนั กรู฾ ถึงความเสี่ ยงของลู กค฾า ซึ่งกลยุ ทธแนี้เป็นประโยชนแอย฽างมากับการซื้อสิ นค฾าในจํานวนมาก เช฽น โฆษณาที่มีการสนับ สนุ น หรื อการรั บรองจากผู฾ เชี่ยวชาญ หรือสาธิตคุ ณสมบัติของสิ นค฾า ผ฽ านสารที่มีการ ออกแบบการสื่อสารให฾มีความน฽าเชื่อถือ


178

5.กลยุทธแทางอารมณแ (Emotion Strategy) เป็นกลยุทธแการเชื่อต฽อระหว฽างสินค฾ากับลูกค฾าทางด฾าน อารมณแ และกระตุ฾นกลุ฽มลูกค฾าให฾มีความรู฾สึกร฽วม โดยใช฾อารมณแประเภทต฽างๆ เช฽น ความกลัว ความรัก และ อารมณแขัน เป็นต฾น 6.กลยุทธแการรวมกลุ฽ม (Association Strategy) เป็นกลยุทธแที่สร฾างความเชื่อมโยงด฾านจิตวิทยา ระหว฽า งตราสิ น ค฾า (คุณ สมบั ติ หรื อภาพลั ก ษณแที่มี ลั กษณะเฉพาะ) กับลู กค฾ า เช฽ น การที่คนมีชื่อเสี ยงถู ก เชื่อมโยงกับตราสินค฾า ส฽งผลให฾บุคลิกภาพและความมีเสน฽หแ น฽าดึงดูดใจของคนดังถ฽ายทอดไปยังตราสินค฾าและ ถูกส฽งมอบไปยังลูกค฾า 7.กลยุทธแวิธีการดําเนินชีวิต (Lifestyle Strategy) เป็นกลยุทธแที่ใช฾สถานการณแ และสัญลักษณแของ วิธีการดําเนิ นชีวิตของกลุ฽มลูกค฾าในการสื่อสาร กลยุทธแนี้เป็นสถานการณแที่เรียกว฽า “ทําให฾ห วนคิดถึงตรา สินค฾า” เหมาะสําหรับสินค฾าที่มีการแข฽งขันสูง แต฽มีความแตกต฽างทางคุณสมบัติ 8.กลยุทธแสื่อจูงใจ (Incentive Strategy) เป็นกลยุทธแการขายที่สร฾างอารมณแความรู฾สึกตอบสนอง ทันทีทันใด ด฾วยการให฾ของรางวัลแก฽ลูกค฾า สําหรับการตอบสนองอย฽างทันทีทันใดของลูกค฾า ส฽วนใหญ฽มักใช฾ ใน สถานการณแของสินค฾าที่ปรารถนาการขายแบบรวดเร็ว 9.กลยุทธแการเตือนความจํา (Reminder Strategy) กลยุทธแนี้มักใช฾กับตราสินค฾าที่ครองส฽วนแบ฽งทาง การตลาดมากและมีการสร฾างเอกลักษณแของตราสินค฾า โดยกลยุทธแเตือนความจํานี้เป็นการกระตุ฾นความทรงจํา ทําให฾ตราสินค฾าเป็นอันดับหนึ่งในใจลูกค฾า ก฽อให฾เกิดความต฾องการซื้อตามมา 10.กลยุทธแการมีส฽วนร฽วม (Interactive Strategy) เป็นกลยุทธแที่ใช฾ในการสร฾างการติดต฽อสื่อสารแบบ สองทาง คือ ระหว฽างเจ฾าของสินค฾ากับลูกค฾าและจะเป็นการเปิดโอกาสให฾บริษัทได฾รับข฾อเสนอแนะต฽างๆของ ลูกค฾าได฾ กลยุทธ์ในการสื่อสารการส่งเสริมการเกษตรผ่านเฟซบุ๊ก จากแนวคิดเกี่ยวกับกลยุทธแสารเพื่อการสื่อการตลาดที่กล฽าวมาข฾างต฾นนั้น ผู฾เขียนจึงเห็นแนวทางใน การนํามาพัฒนาเป็นกรอบแนวทางในการส฽งเสริมกิจกรรมทางภาคการเกษตร เพื่อลดปใญหาอุปสรรคในการ ส฽งเสริมการเกษตร และยังรวมไปถึงการส฽งสารเหล฽านี้ไปยังผู฾บริโภคและผู฾ที่สนใจในกิ จกรรมภาคการเกษตร โดยศึกษาจากกลุ฽มตัวอย฽าง คือ กลุ฽มอินทรียแที่กลางใจ (Heart Core Organic : HCO) โดยการนําเอา 10 กลยุทธแข฾างต฾นมาปรับใช฾ แม฾จะเป็นกลยุทธแการตลาดเชิงบูรณาการ แต฽ก็ไม฽ได฾นํามาเพื่อการแสวงหาผลกําไร จากการค฾าเพียงอย฽างเดียว เป็นการสร฾างการจดจําและเรี ยนรู฾กิจกรรมทางภาคการเกษตร ซึ่งเป็นอีกหนึ่ง แนวทางในการช฽วยสนับสนุน ซึ่งจากกลุ฽มตัวอย฽างที่ศึกษาจะมีรายละเอียดดังต฽อไปนี้


179

ภาพที่ 1 : กลุ฽มเฟซบุ฿ก Heart Core Organic (2559) ที่มา : https://www.facebook.com/groups/548538731880134/?fref=ts (2559)

กลุ฽ม Heart Core Organic (อินทรียแที่กลางใจ : HCO) เป็นการรวมตัวกันของกลุ฽มคนที่สนใจในเรื่อง ของเกษตรอินทรียแ เกิดมาจากโครงการสวนผักคนเมือง ที่มีคุณนคร ลิมปคุตถาวร เป็นผู฾นําของกลุ฽ม ที่ริเริ่ม จากในบ฾านตัวเองและขยายไปยังเพื่อนสนิท จนเกิดการรวมตัวกันเป็นกลุ฽มของคนที่มีความสนใจเกษตรอินทรียแ มีวิถีชีวิตที่รักและใส฽ใจสุขภาพ ซึ่งปใจจุบันกลุ฽มบนเฟซบุ฿ก (21 กันยายน 2559) มีสมาชิก 9,396 คน โดยค฾นหา ในเฟซบุ฿กด฾วยคําว฽า “Heart Core Organic” โดยมีคติพจนแของกลุ฽มว฽า “Heart Core Organic, Heart Core Consumer ‘ทําเองก็ได฾ ไม฽ทําก็เลือกเป็น’ พวกเราคือกลุ฽มเพื่อนที่นึกถึง ‘ใจคอผู฾บริโภค’ ที่อยากชวนกันมา ‘ยกระดับวิถีชีวิต ’ ด฾วยการทําเอง ใช฾เอง และร฽วมด฾วยช฽วยกันเลือกข฾าวของต฽าง ๆ ในชีวิตประจําวัน อย฽าง เรียนรู฾ด฾วยหัวใจที่รักในวิถีอินทรียแไปพร฾อม ๆ กัน” กลุ฽ม Heart Core Organic (อินทรียแที่กลางใจ : HCO) เป็น องคแกรที่ไม฽แสวงหาผลกําไรจากการส฽งข฾อมูลข฽าวสาร เป็นเพียงพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู฾ซึ่งกันและกัน แบ฽งปใน ประสบการณแการพึ่งพาตนเองตามหลักเกษตรทฤษฎีใหม฽ พิสูจนแให฾เห็นว฽าคนเมืองก็สามารถมีวิถีชีวิตที่ดีได฾ด฾วย การพึ่งตนเองตามรอยพระราชดํา ริ ซึ่งกลุ฽ม Heart Core Organic (อินทรียแที่กลางใจ : HCO) มีตัวอย฽างการ ปรับใช฾กลยุทธแสารเพื่อการสื่อการตลาด ดังนี้ 1.กลยุทธแการให฾ข฾อมูล (Informational Strategy) สมาชิกจะคอยนําข฾อมูลเกี่ยวกับการเกษตรมาแบ฽งปใน ทําให฾ได฾ข฾อมูลที่ทันสมัย โดยข฾อมูลนั้นอาจจะ เป็นข฽าวสาร เทคนิควิธีการ เกร็ดความรู฾ หรือกิจกรรมทางการเกษตรทั่วประเทศ เป็นต฾น

ภาพที่ 2 : กลยุทธแการให฾ข฾อมูล (Informational Strategy) ที่มา : https://www.facebook.com/groups/548538731880134/?fref=ts (2559)

2.กลยุทธแวิธีการดําเนินชีวิต (Lifestyle Strategy) สมาชิกจะคอยแบ฽งปในวิถีชีวิตของตนเองในรูปแบบต฽างๆ หรืออาจจะเป็นแนวทางในการเลือกวิถีชีวิต ที่มักจะนํามาแบ฽งปใน และสร฾างแรงบันดาลใจที่ดีแก฽สมาชิกคนอื่นๆ


180

ภาพที่ 3 : กลยุทธแวิธีการดําเนินชีวิต (Lifestyle Strategy) ที่มา : https://www.facebook.com/groups/548538731880134/?fref=ts (2559)

3.กลยุทธแการเตือนความจํา (Reminder Strategy) การนํ าภาพหรื อ คลิ ป วิดีโ อกิจ กรรมที่ส มาชิกเคยทํา มาแบ฽งปในกั นอีกครั้ ง จะทํา ให฾ ส มาชิกนึกถึ ง บรรยากาศและความรู฾สึกที่ดี จนเกิดความอยากให฾กลับมาทํากิจกรรมนั้นอีกครั้ง

ภาพที่ 4 : กลยุทธแการเตือนความจํา (Reminder Strategy) ที่มา : https://www.facebook.com/groups/548538731880134/?fref=ts (2559)

สรุป จากกรณีศึกษากลุ฽มตัวอย฽างข฾างต฾นนั้น จะเห็นได฾ว฽า เฟซบุ฿กกับการเกษตรนั้นเป็นเรื่องใกล฾ตัวกว฽าที่คิด เราสามารถนําเอาเทคโนโลยีสื่อใหม฽ต฽างๆ แม฾กระทั่งกลยุทธแสารเพื่อการสื่อสารทางการตลาด ก็ยังนํามาปรับใช฾ เพื่อการส฽งเสริมกิจกรรมทางการเกษตรได฾ รวมทั้งยังช฽วยลดปใญหาอุปสรรคของการส฽งเสริมการเกษตรได฾บาง


181

ประการ เช฽น เวลา สถานที่ งบประมาณ ได฾ความรวดเร็วทางการสื่อสารและความทันสมัยของข฾อมูล เห็นได฾ชัด ว฽าการใช฾สื่อใหม฽เช฽นนี้ ทําให฾เกิดกลุ฽มเกษตรกรรุ฽นใหม฽ขึ้นมา ที่ไม฽ว฽าจะหันมาทําเกษตรด฾วยเหตุผลใดก็ตาม แต฽ การค฽อยๆเรี ย นรู฾ และซึมซับ ธรรมชาติไปพร฾อมๆกับการพัฒ นากิจกรรมทางการเกษตรเช฽นนี้ จะทําให฾ เรา สามารถพึ่งพาตัวเองได฾ และการสร฾างเครือข฽ายแบบ ‘Network of network’ จึงเป็นเรื่องสําคัญ อย฽างกลุ฽ม Heart Core Organic (อินทรียแที่กลางใจ : HCO) ที่มีบทบาทในการสร฾างชุมชนจากความสนใจที่สอดคล฾องกัน เครือข฽ายที่แข็งแรงจะทําให฾เกิดเกษตรกรในรูปแบบใหม฽ ไม฽รอให฾คนมาซื้อหน฾าสวนอีกต฽อไป แต฽นําผลผลิต ออกไปขายในตลาด ทั้งตลาดจริงและตลาดออนไลนแ หรือเพิ่มมูลค฽าด฾วยการแปรรูปอาหาร สร฾างรายได฾ให฾ ดํารงชีวิตอยู฽ได฾อย฽างแท฾จริง เกิดเป็นเศรษฐกิจใหม฽ที่เติมเต็มการใช฾ชีวิตได฾โดยสมบูรณแ


182

เอกสารอ้างอิง โครงการสวนผักคนเมือง. 2554. ศูนย์เรียนรู้เกษตรในเมือง บ้านเจ้าชายผัก (ลาดพร้าว71). [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.thaicityfarm.com/autopagev4/show_page.php?topic_ id=179&auto_id=35&TopicPk. [21 กันยายน 2559]. วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. 2559. เกษตรกรรม. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%95%E0 %B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1. [21 กันยายน 2559]. สํานักงานราชการัณฑิตยสภา. (2554). เฟซบุ๊ก. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.royin.go.th/?knowledges=%E0%B9%80%E0%B8%9F%E0%B8%8B%E0%B8 %9A%E0%B8%B8%E0%B9%8A%E0%B8%81-%E0%B9%92%E0%B9%92%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%8E%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B 8%A1-%E0%B9%92%E0%B9%95%E0%B9%95%E0%B9%94. [21 กันยายน 2559]. สุรศักดิ์ ภิรมยแสุข. (2554). สภาพปัญหาด้านการส่งเสริมการเกษตรของประเทศ. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾ จาก : http://pirun.kps.ku.ac.th/~b5126380/doc5.html. [24 กันยายน 2559]. สุรศักดิ์ เสียงเสนาะ. 2558. ประวัติความเป็นมาของเกษตรกรรม. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://kasadsurasak.blogspot.com/. [21 กันยายน 2559]. สุวิทยแ ภูมิประเสริฐโชค. 2556. เกษตรรุ่นใหม่กับการเกษตรในยุคหน้า. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.trf.or.th/index.php?option=com_content&view=article&id=1063:2013-1207-03-28-52&catid=22&Itemid=217. [21 กันยายน 2559] อารยา ลาน้ําเที่ยง. 2557. กลยุทธ์และรูปแบบการนาเสนอสารเพื่อการสื่อสารการตลาด���นสื่อเฟสบุ๊คเพจ ของร้าน เพอร์ แคท คาเฟ่ คลับ. นิพนธแหลักสูตรนิเทศศาสตรแมหาบัณฑิต, สาขาวิชาสื่อสาร การตลาด คณะมนุษยศาสตรแและสังคมศาสตรแ มหาวิทยาลัยบูรพา.


183

มุมมองภาคการเกษตรในนวนิยายไทย กรณีศึกษา กาญจนา นาคนันทน์ วนัสธนัน อักษรสิงหแชัย 56040675

บทคัดย่อ นวนิยายที่ประพันธแโดย กาญจนา นาคนันทนแ มักจะเป็นนวนิยายที่มีการนําภาคการเกษตรและวิถี ชีวิตของเกษตรกรเข฾าไปสอดแทรกทั้งใน ฉาก บรรยากาศ ภูมิหลังของตัวละคร รวมถึงทัศนคติของตัวละคร และในบางเรื่องยังใช฾เป็นแกนหลักของเรื่องที่จะทําให฾ผู฾อ฽านได฾ซึมซับวิถีชีวิตของเกษตรกรมากยิ่งขึ้น ผ฽านนว นิยาย 2 เรื่องได฾แก฽ ผู฾ใหญ฽ลีกับนางมา ซึ่งเป็นนวนิยายที่ กระทรวงศึกษาธิการกําหนดให฾เป็นหนังสืออ฽านนอก เวลา ทั้งยังถูกนํามาสร฾างเป็นละครโทรทัศนแอีกถึง 6 ครั้ง โดยนําเสนอมุมมองภาคการเกษตรในด฾าน ความ แตกต฽างระหว฽างการวิถีชีวิตคนเมืองกับคนชนบทและอีกหนึ่งเรื่องคือ ธรณีนี่นี้ใครครอง นวนิยายเรื่องนี้ได฾รับ รางวั ล ประเภทนวนิ ย ายดี เ ด฽ น สะท฾ อ นชี วิ ต ในสั ง คมไทย จากงานวั น สั ป ดาหแ ห นั ง สื อ แห฽ ง ชาติ ของ กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.2518 ถูกนํามาสร฾างเป็นละครโทรทัศนแเช฽นเดียวกัน ทําให฾กลุ฽มเปูาหมายได฾รู฾จักในวง กว฾างมากยิ่งขึ้น โดยนําเสนอมุมมองภาคการเกษตรในด฾านการดําเนินชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง นวนิยาย ทั้ง 2 เรื่องนี้ของ กาญจนา นาคนันทนแ เป็นกรณีศึกษาที่ดีของนวนิยายที่ ทําให฾ผู฾อ฽านได฾รับความบันเทิง รวมทั้ง เกิดมุมมองและทัศนคติที่ดตี ฽อภาคการเกษตรยิ่งขึ้น บทนา แม฾ ป ระเทศไทยจะเป็ น ประเทศที่ ทํ า การเกษตรมายาวนาน แต฽ สั ง คมไทยกลั บ มี มุ ม มองต฽ อ ภาค การเกษตรค฽อนข฾างลบ เพราะเมื่อเอ฽ยถึงคําว฽าเกษตรจะต฾องคิดว฽าคนทําเกษตรนั้นไม฽จําเป็นต฾องเรียนสูงก็ สามารถทําการเกษตรได฾ เป็นอาชีพที่ลําบาก สร฾างหนี้ เนื้อตัวเกรอะกรังไปด฾วยดินโคลน ทํางานหนักแต฽ได฾เงิน น฾อย อาชีพนี้ทําไปก็ไม฽มีวันใช฾ชีวิตได฾อย฽างมีความสุข จึงเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทําให฾นวนิยายไทยมักนําเสนอ เรื่องราวเกษตรที่สอดแทรกในเนื้อเรื่องออกมาในภาพลักษณแที่ไม฽ใช฽อาชีพที่น฽าสนใจ เป็นอาชีพของคนจน คน ต฽างจังหวัด บางเรื่องอาจจะใช฾แค฽เป็นเพียงฉาก วิถีชีวิต ภูมิหลังตัวละคร ทัศนคติการใช฾ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจ พอเพียง ส฽วนบางเรื่องเอาประเด็นเกษตรมาสร฾างเรื่องราวขึ้นอยู฽กับ แนวการเขียนและมุมมองนักเขียนแต฽ละ ท฽าน ในบรรดานั กเขีย นนวนิ ย ายไทยมีนั กเขีย นอยู฽ท฽านหนึ่ งที่นํา การเกษตรหรือ วิถีชีวิตของเกษตรกรมา สอดแทรกในนวนิยายของท฽านหลายเรื่อง และได฾รับความนิยมจนได฾รับรางวัลอย฽างมากมาย นอกจากนี้ยังถูก นําไปสร฾างเป็นละครโทรทัศนแในหลายๆ เรื่องและได฾รับการยกย฽องจาก กระทรวงวัฒนธรรม ว฽าเป็นหนังสือที่มุ฽ง สืบสานคุณค฽าของวัฒนธรรมและวิถีชีวิตไทย การนําเสนอชีวิตชนบทและวิถีเศรษฐกิจแบบพอเพียงประกอบกับ การมองโลกในแง฽ดีที่มีพระพุทธศาสนาเป็นแนวชี้นํา อีกทั้งกระทรวงศึกษาธิการกําหนดให฾เป็นหนังสืออ฽านนอก เวลาท฽านนั้นคือ กาญจนา นาคนันทนแ ซึง่ เป็นนามปากกาของ คุณนงไฉน ปริญญาธวัช (วิกิพิเดียสารานุกรมเสรี , 2558)


184

ประวัติความเป็นมาของ กาญจนา นาคนันทน์ กาญจนา นาคนันทนแ นามปากกาของ คุณนงไฉน ปริญญาธวัช เกิดเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2464 ที่ จั ง หวั ด ชั ย ภู มิ สํ า เร็ จ การศึ ก ษาจากโรงเรี ย นฝึ ก หั ด ครู มั ธ ยม และปริ ญ ญาตรี ด฾ า นกฎหมาย จาก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตรแ เมื่อ พ.ศ. 2493 อดีตอาจารยแคณะอักษรศาสตรแ จุฬาลงกรณแมหาวิทยาลัย ถึงแก฽ กรรมอย฽างสงบเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2557 ณ บ฾านพักส฽วนตัวในตําบลทรายขาว อําเภอสอยดาว จังหวัด จันทบุรี ตั้งบําเพ็ญกุศล ณ วัดปะตงวนาราม ตําบลปะตง อําเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี เป็นนักเขียนที่สร฾าง ผลงานต฽อเนื่องมากว฽า 50 ปี ผลิตงานเขียนออกมาหลายด฾าน ไม฽ว฽าจะเป็น สารคดี วรรณกรรมเยาวชน ผลงาน ชุดศาสนาและจริยธรรม รวมถึงนวนิยายด฾วย ซึ่งนวนิยายเรื่องยาวแรกที่ท฽านเขียน ชื่อเรื่อง สามดรุณ พิมพแ ครั้งแรกในหนังสือ สตรีสาร ใช฾นามปากกาว฽า กาญจนา นาคนันทนแ และนามปากกาอื่น ๆ เช฽น ธวัชวดี น.ฉ.น ดนัยศักดิ์ เป็นต฾น ปี 2511 วรรณกรรมเยาวชนเรื่อง โลกกว฾าง ได฾รับรางวัลยูเนสโก โดยมีเนื้อหาที่ส฽งเสริม ศีลธรรม ให฾ผู฾อ฽านมองเห็นความงดงามของชีวิต ผลงานเล฽มนี้ยังได฾รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษ ส฽วนนวนิยาย โรแมนติก และผลงานที่มีชื่อเสียงที่สุดของนามปากกา กาญจนา นาคนันทนแ คือเรื่อง ผู฾ใหญ฽ลีกับนางมา นํ า เสนอชี วิ ต สั ง คมชนบท แต฽ ง ขึ้ น เมื่ อ พ.ศ. 2506 ตี พิ ม พแ ร วมเล฽ ม ใน พ.ศ. 2508 ซึ่ ง เป็ น หนั ง สื อ ที่ กระทรวงศึกษาธิการกําหนดให฾เป็นหนังสืออ฽านนอกเวลา สําหรับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายหลายปีมาแล฾ว นอกจากนี้ยังมี ชื่นชีวานาวี เธอเป็นเพียงแหวนพลอย กุ฾งนาง ธรณีนี่นี้ใครครอง รวมถึงนวนิยายชุด ผู฾กองยอด รัก ยอดรักผู฾กอง ผู฾กองอยู฽ไหน เป็นต฾น ผลงานของท฽านจํานวนมากได฾รับคัดเลือกเป็นหนังสืออ฽านนอกเวลาใน สถาบั น การศึกษาตั้งแต฽ร ะดับ ประถมศึกษา มั ธ ยมศึกษา จนถึงอุดมศึกษา งานเขียน ส฽ ว นใหญ฽จะมุ฽งเน฾ น เกี่ยวกับการนําเสนอชีวิตชนบทและวิถีเศรษฐกิจแบบพอเพียง ทําให฾ผู฾อ฽านรักเมืองไทย รักวิถีชีวิตแบบไทยและ ได฾เห็นด฾านที่น฽าชื่นชมของชีวิต จึงได฾รับความนิยมอย฽างกว฾างขวางเสมอมา นี่จึงเป็นเหตุผลที่ทําให฾ท฽านได฾รับ การยกย฽องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห฽งชาติ สาขาวรรณศิลป฼ (นวนิยายและเรื่องสั้น) พุทธศักราช 2555 ในบทความนี้จะนําเสนอมุมมองภาคการเกษตร ผ฽านนวนิยาย 2 เรื่องสําคัญ ของท฽าน ได฾แก฽ ผู฾ใหญ฽ลี กับนางมา และ ธรณีนี่นี้ใครครอง เนื่องจากเป็นนวนิยายที่ได฾การยอมรับว฽าเป็นหนึ่งนวนิยายทรงคุณค฽าของ ประเทศไทยและได฾รับรางวัลจากกระทรวงศึกษาธิการมาการันตีอีกด฾วย

ภาพที่ 1 : กาญจนา นาคนันทนแ ที่มา : www.lovesiamoldbook.com (2557)


185

ผู้ใหญ่ลีกับนางมา นวนิ ย ายเรื่ อง ผู฾ ใหญ฽ ลี กับ นางมา เป็ น หนึ่ งในนวนิยายที่ห ม฽อมหลวงบุญเหลื อ เทพยสุ ว รรณ นั ก วรรณคดีแนวหน฾าของไทยชื่นชมไว฾คํานําของ นวนิยายเรื่องนี้ว฽า เป็นนวนิยายที่ถ฽ายทอดให฾เห็นภาพชีวิตชนบท สมัยใหม฽ของไทยอย฽างเหมือนจริงประดุจภาพถ฽าย ทํา ให฾เห็นภาพชนบทไทยได฾อย฽างแจ฽มแจ฾งน฽ารัก โดยเฉพาะ ด฾านที่น฽าชื่นชมของชีวิต (กาญจนา นาคนันทนแ, 2540: 4) โดยกาญจนา นาคนันทนแ เล฽าเรื่องผ฽านตัวละครเอก คือ นางมา มาลินี เสมียนชาวกรุงที่มีอาชีพเสริม เป็นถึงนางแบบ แล฾ววันหนึ่งเธอก็ได฾มรดก เป็นที่ดินจากคุณยายที่ธัญบุ รี ซึ่งเป็นทุ฽งนา ทําให฾เธอได฾ไปพบกัน ผู฾ใหญ฽ลี หรือ ลีนวัตร เกษตรศาสตรแบัณฑิต ผู฾ใหญ฽บ฾านที่คลองสิบเอ็ด ผู฾หวังจะใช฾วิชาการทางเกษตรสมัยใหม฽ มาช฽วยพัฒนาไร฽นาและชาวนา เข฾าได฾มาสอนให฾กับชาวบ฾านและเมื่อมาลินีได฾ใช฾ชีวิตเรียบง฽าย ตามหลักปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียงแล฾ว ทําให฾ทัศนคติเกี่ยวกับการใช฾ชีวิตของเธอเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง เธอจึงทิ้งชีวิตในเมืองกรุง เพื่อมาอยู฽กับผู฾ใหญ฽ลีและเธอก็มั่นใจว฽าวิถีชีวิตแบบนี้จะทําให฾เธอมีความสุขตลอดไป สอดคล฾องกับคํากล฽าวที่ว฽า “ผลิตอะไ���มีพอที่จะใช฾ ไม฽ต฾องไปยืมคนอื่นอยู฽ได฾ด฾วยตนเอง คนเราถ฾าพอในความต฾องการ มันก็มีความโลภน฾อย เมื่อมีความโลภน฾ อย ก็ เบี ย ดเบี ย นคนอื่น น฾ อย ถ฾าประเทศไทยมีความคิดอันนี้ มีค วามคิดว฽า ทําอะไรต฾อ ง พอเพียง หมายความว฽า พอประมาณ ซื่อตรง ไม฽โลภอย฽างมาก คนเราก็อยู฽เป็นสุข ” (สุนทร กุลวัฒนวรพงศแ, 2544 : อ฾างถึงในวิจัย วิโรจนแ ฉิมดี : 57) นวนิ ยายเรื่ อง ผู฾ใหญ฽ลี กับนางมา ถือเป็นหนังสือประสบความสํ าเร็จมากที่สุดของ กาญจนา นาค นั น ทนแ เพราะคณะหนึ่ งในมหาวิท ยาลั ย เกษตรศาสตรแ ใช฾ เป็ นหนั งสื ออ฽ านนอกเวลา หลั ง จากนั้น ไม฽ นาน กระทรวงศึกษาธิการกําหนดให฾เป็นหนังสืออ฽านนอกเวลา สําหรับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายหลายปี และได฾รับ ความนิยมเป็นอย฽างมาก เนื่องจากเป็นนวนิยายที่เล฽าถึงวิถีชีวิตชนบท เศรษฐกิจพอเพียง และทัศนคติที่ดีถึง ภาคการเกษตรอีกด฾วย และสิ่งที่เป็นเครื่องยืนยันความนิยมนี้คือ การถูกนํามาสร฾างเป็นละครโทรทัศนแถึง 6 ครั้ง โดยถูกนํามาสร฾างครั้งแรก ในปี พ.ศ.2514 หลังจากนั้นก็ถูกนํามาสร฾างอีกหลายครั้งอีกในปี พ.ศ.2520 พ.ศ.2530 พ.ศ.2538 พ.ศ.2546 และล฽าสุดในปี พ.ศ.2552 นอกจากนี้ยังเคยนํามาสร฾างเป็นภาพยนตรแในปี พ.ศ.2552 อีกด฾วย

ภาพที่ 2 : หนังสือผู฾ใหญ฽ลีกับนางมา ที่มา: www.su-usedbook.com (2554)


186

ธรณีนี่นี้ใครครอง นวนิยายเรื่อง ธรณีนี่นี้ใครครอง เป็นนวนิยายอีกเรื่องหนึ่งของกาญจนา นาคนันทนแ ที่นําเรื่องราวของ ภาคการเกษตร และวิถีชีวิตของคนในชนบทมาเล฽า และมีชื่อเสียงเป็นอย฽างมากเช฽นกัน จนได฾รับรางวัลประเภท นวนิยายดีเด฽นสะท฾อนชีวิตในสังคมไทย จากงานวันสัปดาหแหนังสือแห฽งชาติ ของกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2518 ในเรื่องธรณีนี่นี้ใครครองนั้น กาญจนา นาคนันทนแ ได฾เล฽าเรื่องผ฽านตัวละครพี่อาทิจและน฾องณี ตัวแทน ของเกษตรกรคนรุ฽ นใหม฽ เนื้อเรื่ องเกี่ยวกับ การเกษตร ให฾ แง฽คิดจากการเอาพระราชดําริของในหลวงเรื่อง เศรษฐกิจพอเพียงมาใช฾ ได฾หยิบยกประเด็นของคนสมัย พ.ศ.2518 ที่มักจะคิดว฽าต฾องรับราชการเท฽านั้น ถึงจะ ทําให฾มั่นคง คนนับหน฾าถือตา แต฽กลับมีคนรุ฽นใหม฽อย฽าง อาทิจ ที่ เรียนจบจากโรงเรียนเกษตรกรรมกลับไม฽คิด อย฽างนั้น เขาอยากที่จะนําความรู฾ที่ได฾ร่ําเรียนมาใช฾พัฒนาการเกษตรและวิถีชีวิตแบบเดิมๆ จึงทําให฾เขาได฾ เดินทางไปอยู฽กับคุณย฽าแดง ย฽าของเขาซึ่งเป็นเจ฾าของไร฽และสวนที่ใหญ฽ อาทิจตั้งใจทํางานพัฒนาไร฽สวน ตาม หลักวิชาการที่ได฾เรียนมา เช฽น วิธีการเตรียมดิน ซึ่งมุ฽งเน฾นไปถึงหลักการเตรียมดินโดยใช฾ทฤษฎีแกล฾งดิน เพื่อใช฾ ปลูกพืชล฾มลุก การปลูกผักสวนครัว การปลูกผักโดยวิธีชาวบ฾านที่จะใช฾การหว฽านเมล็ดหนาๆ จะต฾องรดน้ําวัน ละ 3 ครั้ง คือช฽วงเช฾า กลางวัน เย็น พอโตแล฾วก็เก็บยอดอ฽อนไปขายก฽อน ส฽วนอื่ นที่ไม฽สวยสามารถเองมา รับประทานเองได฾ เป็ นต฾น แต฽เพราะความมีอุดมการณแไฟแรงทําให฾พลาด ขุดหน฽อกล฾ว ยปุามาปลูกในไร฽ที่ บุกเบิกใหม฽ โดยที่ไม฽ได฾ศึกษาให฾ดีก฽อนว฽าเป็นกล฾วยปุานั้นกินไม฽ได฾เนื่องจากมีเมล็ดเยอะ อาทิจเริ่มต฾นใหม฽เพื่อ พิสูจนแว฽าการเป็นเกษตรกรนั้น ไม฽ใช฽ชีวิตที่หมดหวัง แต฽เต็มไปด฾วยความหวัง และมีความสําคัญต฽อประเทศชาติ มากแค฽ไหน ดั่งเช฽นพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัวได฾พระราชทานพระราชดํารัส แก฽ปวงชนชาวไทย ความตอน หนึ่ งว฽ า “...ซึ่ง เชื่อ ว฽ าประเทศไทยจะสามารถพ฾ นวิ กฤตการณแไ ด฾ดี ก ว฽า หลายประเทศ เพราะแผ฽ น ดิ นนี้ ยั ง เหมาะสมกั บความเป็น อยู฽ ได฾อย฽างที่เคยพูดมาหลายปีแล฾วว฽า ภูมิประเทศยังให฾คือ แต฽ความเป็นอยู฽ต฾องไม฽ ฟุูงเฟูอต฾องอยู฽อย฽างประหยัดและต฾องไปในทางที่ถูกต฾อง” (ปิยบุตร หล฽อไกรเลิศ, 2546 : อ฾างถึงในวิจัย วิโรจนแ ฉิมดี : 57) นวนิยายเรื่อง ธรณีนี่นี้ใครครอง นั้นเป็นอีกหนึ่ง เรื่องของ กาญจนา นาคนันทนแ ที่ประสบผลเร็จมาก เพราะนอกจากได฾รับรางวัลประเภทนวนิยายดีเด฽นสะท฾อนชีวิตในสังคมไทย จากงานวันสัปดาหแหนังสือแห฽งชาติ ของกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.2518 แล฾วยังถูกนํามาสร฾างเป็นละครโทรทัศนแเช฽นเดียวกัน ธรณีนี่นี้ใครครอง ถูก สร฾างครั้งแรกในรูปแบบละครโทรทัศนแ เมื่อปี พ.ศ. 2541 และประสบผลสําเร็จเป็นอย฽างมาก หลังจากนั้นอีก 14 ปี ถูกนํามาสร฾างใหม฽อีกครั้งในปี พ.ศ. 2555


187

ภาพที่ 3 : หนังสือธรณีนี่นี้ใครครอง ที่มา: www.books-forfun.com (2553) สรุป นวนิ ย ายเรื่ อ งผู฾ ใ หญ฽ ลี กั บ นางมาและธรณี นี่ นี้ ใ ครครองเป็ น นวนิ ย ายที่ ส ะท฾ อ นมุ ม มองของภาค การเกษตรด฾านบวกได฾ชัดเจนที่สุดเรื่องหนึ่งของประเทศไทย ทําให฾ได฾เห็นมุมมองภาคเกษตรในด฾านที่คนทั่วไป อาจจะยังไม฽เคยรู฾ว฽าวิถีชีวิตของเกษตรกรเป็นอย฽างไร เช฽นเดียวกับมาลินีเมื่อเธอได฾มาลองใช฾ชีวิต ตามหลัก ปรั ชญาเศรษฐกิจ พอเพียง ทําให฾ มุมมองเธอเปลี่ยนไปจากที่คิดว฽าอาชีพเกษตรกรรมนั้นเป็นอาชีพที่ใช฾แต฽ แรงงาน เหนื่อยก็เหนื่อย ไม฽มีวันรวยขึ้นมาได฾ ใช฾ชีวิตแบบนี้ไม฽มีวันพบกับความสุขหรอก เป็นการมีวิถีชีวิตแบบ นี้อาจจะเหนื่อยกายไปบ฾าง แต฽ใจเธอไม฽เคยที่จะเหนื่อยเลย แค฽รู฾จักคําว฽าพอชีวิตก็มีความสุขได฾ เธอจึงทิ้งวิถีชีวิต แบบเดิมๆ ไปใช฾ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงและอาทิจที่พิสูจนแให฾เห็นแล฾วว฽าการเป็นเกษตรกรนั้น มิใช฽แต฽ คนที่เรีย นน฾อยเท฽านั้น จะทําได฾ และทําอาชีพเกษตรกรนี้ก็ทําให฾เขามีความสุขมากเช฽นกัน ซึ่ง หากสามารถ ปรับเปลี่ยนความคิดของผู฾ที่อ฽านได฾ ทําให฾มีคนอยากจะเข฾ามาศึกษาการเกษตรมากขึ้น จะส฽งผลดีกับ ทุกคน ภาคส฽วนรวมถึงประเทศด฾วย สําหรับประเทศชาติเมื่อประชาชนเห็นความสํา คัญด฾านการเกษตรมากยิ่งขึ้นมี ทัศนคติต฽อเกษตรกรดีขึ้น เกษตรกรในสังคมไทยเพิ่มมากยิ่งขึ้น ส฽งผลให฾เศรษฐกิจของประเทศมั่นคงขึ้นและจะ มีเกษตรกรรุ฽นใหม฽มาเป็นกําลังที่สําคัญในการพัฒนาประเทศชาติต฽อไป


188

อ้างอิง กาญจนา นาคนันทนแ. (2542). ผู้ใหญ่ลีกับนางมา. กรุงเทพมหานคร : บรรณกิจเทรดดิ้ง. กาญจนา นาคนันทนแ. (2553). ธรณีนนี่ ี้ใครครอง. (พิมพแครั้งที่ 1). นนทบุรี : สํานักพิมพแพลอยจันทรแ. ขนิษฐา ศรีคํามี. (2551). วิถีเกษตรกรรมชุมชนนาอ้อ อาเภอเมือง จังหวัดเลย. ปริญญาศิลปศาสตรมหา บัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย. จันทรแดี แสงห฾าว. (2551). กลวิธีการถ่ายทอดอุดมการณ์ในนวนิยายสาหรับเด็กที่ชนะการประกวดในงาน สัปดาห์หนังสือแห่งชาติระหว่างปี พ.ศ. 2519-2538. ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัย มหาสารคาม. นันทแนภัส พิมพะนิตยแ และคณะ. (2555). “กลวิธีการนําเสนอและมุมมองทางสังคมในนวนิยายรักของพนม เทียน”. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 31(3) : 76-88. วิโรจนแ ฉิมดี. (2557). การพัฒนาอาชีพเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีของสตรีตามแนวคิดเศรษฐกิจ พอเพียง ตาบลบ้านสหกรณ์ กิ่งอาเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่. ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขา สังคมศาสตรแเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย. วิกิพิเดียสารานุกรมเสรี. (2558). กาญจนา นาคนันทน์. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก: https://th.wikipedia.org/wiki/กาญจนา_นาคนันทนแ. [23 กันยายน 2559]. วิกิพิเดียสารานุกรมเสรี. (2559). ผู้ใหญ่ลีกับนางมา. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก: https://th.wikipedia.org/wiki/ผู฾ใหญ฽ลีกับนางมา. [23 กันยายน 2559]. วิกิพิเดียสารานุกรมเสรี. (2559). ธรณีนี่นี้ใครครอง. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก: https://th.wikipedia.org/wiki/���รณีนี่นี้ใครครอง. [23 กันยายน 2559]. อรวรรณ ปิ ลันธน์โอวาท. (2554). การสื่ อสารเพือ่ การโน้ มน้ าวใจ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุ งเทพฯ: โรงพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กาญจนา นาคนันทนแ. 2557. (ออนไลนแ). แหล฽งที่มา : www.lovesiamoldbook.com. 23 กันยายน 2559 หนังสือผู฾ใหญ฽ลีกับนางมา. 2554. (ออนไลนแ). แหล฽งที่มา : www.su-usedbook.com. 23 กันยายน 2559 หนังสือธรณีนี่นี้ใครครอง. 2553. (ออนไลนแ). แหล฽งที่มา : www.books-forfun.com. 23 กันยายน 2559


189

สื่อเพื่อการสื่อสารทางการตลาดอาหารฮาลาล นัจวา เดชเลย์ 56040677 บทนา ปใจจุบันผลิตภัณฑแอาหารฮาลาลในประเทศไทย เป็นหนึ่งในผลิตภัณฑแที่ได฾รับความสนใจทั้งในแง฽ของ ผู฾ผลิตและผู฾บริโภคไม฽เพียงแต฽เฉพาะผู฾บริโภคที่เป็นมุสลิมเท฽านั้น แต฽ยังเป็นที่สนใจของบุคคลโดยทั่วไปอีกด฾วย เนื่องจากอาหารฮาลาลนั้นมีกระบวนการที่ได฾รับรองมาตรฐาน สะอาด ถูกสุขลักษณะ สร฾างความมั่นใจให฾แก฽ ผู฾บริโภค จึงมีการแข฽งขันทางการตลาด จากจํานวนผู฾ประกอบการที่เพิ่มมากขึ้น การสื่อสารในแง฽ของธุรกิจจึง เป็นสิ่งที่จําเป็นและเป็นปใจจัยหนึ่งที่ส฽งผลต฽อการส฽งเสริมการขาย ผู฾ประกอบการจะต฾องปรับกลยุทธแในการใช฾ เครื่องมือการสื่อสารทางการตลาดเพื่อให฾ มีช฽องทางในการสื่ อสารไปยังกลุ฽มผู฾บริโ ภคเปูาหมายได฾ตรงตาม วัตถุประสงคแที่ได฾วางไว฾ การสื่อสารการตลาด การสื่อสารการตลาด (Marketing Communication) หรือการส฽งเสริมการตลาด (Promotion) เป็น การสื่อสารระหว฽างผู฾ผลิตหรือผู฾จําหน฽ายกับตลาดเปูาหมายเกี่ยวกับผลิตภัณฑแ โดยมีวัตถุประสงคแเพื่อจูงใจให฾ เกิดทัศนะคติและพฤติกรรมการซื้อ (มีพร หาญชัยสุขสกุล,2553) การสื่อสารการตลาด หมายถึง กิจกรรมทั้งมวลที่นักการตลาดได฾กระทําขึ้นเพื่อให฾เป็นข฽าวสารกระตุ฾น จูงใจ เพื่อสื่อความหมายถ฽ายทอดความคิดผ฽านสื่อต฽างๆ ไปยังกลุ฽มเปูาหมายที่เกี่ยวกับผลิตภัณฑแหรือบริการ หรือสิ่งอื่นใด เพื่อก฽อให฾เกิดการยอมรับและการตัดสินใจซื้อในที่สุด หรือแสดงพฤติกรรมตอบสนองอย฽างใด อย฽างหนึ่งตามที่มุ฾งหวังไว฾ (ดารา ทีปะปาล,2541) การสื่อสารการตลาดเชิงบูรณาการ หมายถึง กลยุทธแการสื่อสารการตลาดที่มีวัตถุประสงคแหลักในการ ให฾ข฾อมูลของสินค฾าไปยังกลุ฽มเปูาหมายเพื่อให฾เกิดประสิทธิภาพ โดยข฽าวสารจะต฾องมีความชัดเจน สอดคล฾อง ส฽งผลให฾เกิดการจูงใจกลุ฽มเปูาหมายอย฽างต฽อเนื่องหรือส฽งผลต฽อพฤติกรรมของผู฾บริโภคในการเปลี่ยนแปลง ในทางใดทางหนึ่งโดยการผสมผสานการใช฾การสื่อสารหลากหลายรูปแบบเข฾าไว฾ด฾วยกัน เพื่อให฾การส฽งสารไปยัง ผู฾บริโภคมีประสิทธิภาพสูงสุด สรุปได฾ว฽า การสื่อสารทางการตลาดเป็นกลยุทธแอย฽างหนึ่งที่จะช฽วยทําให฾ผู฾บริโภคได฾รับข฾อมูลข฽าวสาร ต฽างๆที่เกี่ยวข฾องกับธุรกิจ และยังเป็น การกระตุ฾นให฾เกิดยอดขายที่มากขึ้นเพื่อให฾สามารถแข฽งขันกับคู฽แข฽ง ทางการตลาดได฾ การสื่อสารทางการตลาดสามารถทําได฾หลากหลายรูปแบบ ไม฽ว฽าจะเป็นการโฆษณา การ ประชาสั มพั น ธแ หรื อการใช฾สื่ อบุ คคล ทั้ง นี้ ขึ้นอยู฽กับผู฾ ประกอบการในการเลื อกใช฾ สื่ อเพื่ อให฾ เ หมาะสมกั บ กลุ฽มเปูาหมาย สื่อที่ใช฾ในการสื่อสารมีดังนี้ 1. สื่ อ โทรทั ศ น์ เป็ น สื่ อ ที่ มี ทั้ ง ภาพและเสี ย ง สื่ อ สารได฾ ชั ด เจน สามารถเข฾ า ถึ ง กลุ฽ ม เปู า หมายที่ หลากหลาย อาจพูดได฾ว฽าปใจจุบันเกือบทุกครัวเรือนจะต฾องมีโทรทัศนแติดบ฾านไว฾ สื่อโทรทัศนแจึงถือเป็นสื่อที่


190

ได฾รับความนิยมและเป็นสื่อที่ธุรกิจสนใจนํามาใช฾ในการสื่อสารการตลาด แต฽โทรทัศนแยังมีข฾อจํากัดในเรื่องของ ค฽าใช฾จ฽ายที่มีราคาค฽อนข฾างสูง 2. สื่อวิทยุ เป็นสื่อที่เข฾าถึงกลุ฽มเปูาหมายได฾หลากหลายเพราะสามารถส฽งข฾อมูลข฽าวสารได฾ทุกที่ไม฽ว฽า จะเป็นที่บ฾าน ที่ทํางานหรือแม฾แต฽ในรถ แต฽เนื่องจากวิทยุเป็นสื่อที่มีแค฽เสียงจึงมีข฾อจํากัดด฾านการสื่อสารและ การรับรู฾ที่อาจทําให฾สื่ อสารได฾ไม฽ดีเท฽ากับสื่ อโทรทัศนแ และบางครั้ง ผู฾รับฟใงอาจจะมีกิจกรรมอื่นๆทําไปด฾ว ย อาจจะทําให฾ไม฽ตั้งใจรับข฽าวสารในวิทยุมากนัก 3. สื่อหนังสือ พิมพ์ เป็ น สื่ อที่มีภ าพและตัว อั กษร ผู฾ อ฽านสามารถเลื อกอ฽า นได฾ มีความยืดหยุ฽นสู ง สามารถลงโฆษณาหรือเปลี่ยนแปลงโฆษณาได฾บ฽อย ให฾รายละเอียดโฆษณาได฾มาก แต฽หนังสือพิมพแมีข฾อ จํากัดใน เรื่องคุณภาพและการเก็บรักษาเพราะผลิตจากกระดาษคุณภาพต่ําและเผยแพร฽วันต฽อวัน 4. นิ ต ยสาร เป็ น สื่ อ ที่ มี ภ าพและตั ว อั ก ษรเช฽ น เดี ย วกั บ หนั ง สื อ พิ ม พแ แ ต฽ มี สี สั น ที่ น฽ า อ฽ า นมากกว฽ า ส฽วนมากจะเป็นนิตยสารที่เจาะเฉพาะกลุ฽มบุคคล เช฽น นิตยสารผู฾หญิง บ฾านหรือรถ เป็นต฾น สามารถเก็บไว฾อ฽าน ได฾นาน แต฽ยังมีข฾อจํากัดที่การโฆษณามักจะเลือกตําแหน฽งไม฽ได฾ และนิตยสารมีความยืดหยุ฽นน฾อย 5. สื่ออิเล็กทรอนิกส์และโซเชียลมีเดีย เป็นสื่อที่ได฾รับความนิยมมากในปใจจุบัน เข฾าถึงง฽าย สามารส฽ง ข฾อมูลข฽าวสารได฾อย฽างไม฽จํากัด สามารถปรับเปลี่ยนข฾อมูลได฾อ ย฽างรวดเร็ว อาจไม฽มีราคาหรือมีราคาไม฽แพง แต฽ ยังข฾อจํากัดเรื่องการจับต฾องสินค฾า เพราะสื่อนี้ไม฽สามารถเข฾าถึงตัวสินค฾าได฾โดยตรง 6. สื่อกิจรรม เป็นสื่อที่ช฽วยส฽งเสริมการขาย ทําให฾ผู฾บริโภคเข฾าถึงสินค฾าได฾โดยตรง เป็นสื่อที่สามารถ จับต฾องได฾ชัดเจน และเป็นที่น฽าสนใจแก฽คนทั่วไป แต฽มีข฾อจํากัดเรื่องสถานที่และเวลา ซึ่งผู฾บริโภคอาจไม฽สะดวก และไม฽มีเวลามากพอจะไปเข฾าร฽วมงาน อาหารฮาลาล อาหารฮาลาล (Halal Food) ตามหลักศาสนาจะต฾องมีองคแประกอบหลายส฽วน กล฽าวคือ อาหารหรือ องคแประกอบใดๆจะต฾องไม฽ปนเปื้อนด฾วยเนื้อสัตวแที่ไม฽ได฾รับอนุญาตตามหลักของกฎหมายอิสลาม หรือเนื้อสัตวแ ที่ไม฽ได฾ฆ฽าให฾ถูกต฾องตามหลักของศาสนา(มาเรียม มะมิ,2552 : 42) อาหารฮาลาล จึงหมายถึงอาหารที่มี กระบวนการในการผลิตที่ถูกต฾องตามหลักการของศาสนาอิสลาม ตั้ งแต฽ การคัดเลือก การเตรียมวัตถุดิบ การ ผลิต การบรรจุ การเก็บรักษา การกระจายสินค฾า จนถึงขั้นตอนการวางจําหน฽าย โดยยึดหลักของความสะอาด ปลอดภัยและถูกหลักอนามัย สามารถรับประทานได฾ทั้งมุสลิมและผู฾ที่ไม฽ใช฽มุสลิมกล฽าวได฾ว฽าอาหารฮาลาลก็คือ อาหารทั่วๆไปแต฽มีความแตกต฽ างกันตรงที่กระบวนการผลิตและมีข฾อจํากัดในการบริโภคอาหารบางอย฽าง สําหรับอาหารที่ไม฽ฮาลาล หรือไม฽อนุญาตให฾รับประทาน ได฾แก฽ 1. อาหารที่มาจากสัตวแจําพวกต฽อไปนี้  หมู หมูปุา สุนัข งู ลิง  สัตวแกินเนื้อเป็นอาหารที่มีกรงเล็บ เช฽น สิงโต หมี เสือและสัตวแอื่นๆที่มีลักษณะคล฾ายคลึงกัน  สัตวแที่มีพิษหรือสัตวแนําโรค เช฽น หนู ตะขาบ แมลงปุองและสัตวแอื่นๆที่มีลักษณะคล฾ายคลึงกัน  สัตวแที่ไม฽อนุญาตฆ฽าตามหลักศาสนาอิสลาม เช฽น มด ผึ้งและนกขวาน


191

 สัตวแพิจารณาโดยทั่วไปแล฾วว฽าเป็นสัตวแที่น฽ารังเกียจ เช฽น เหา แมลงวัน หนอน และสัตวแอื่นๆที่ มีลักษณะคล฾ายคลึงกัน  สัตวแที่มีลักษณะเช฽นเดียวกับลา  สัตวแอื่นๆที่ไม฽ได฾เชือดตามหลักการของอิสลาม  เลือด (สําหรับเนื้อสัตวแที่อนุญาตให฾รับประทานได฾จะต฾องมีกรรมวิธีการได฾ฆ฽าตามหลักการของศาสนาอิสลาม โดยจะต฾องฆ฽าสัตวแด฾วยวิธีการเชือด ผู฾เชือดจะต฾องเป็นผู฾ที่นับถือศาสนาอิสลามรวมถึงระหว฽างการเชือดต฾อง กล฽าวพระนามของพระผู฾เป็นเจ฾าและต฾องเชือดให฾สัตวแตายในครั้งเดียว) 2. อาหารที่มาจากพืช ได฾แก฽ พืชที่มีพิษและเป็นอันตรายทุกชนิด 3. เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอลแหรือมีส฽วนประกอบที่เป็นอันตราย (นันทิยา กัมพลานนทแ,2558) นอกจากนี้อาหารฮาลาลยังต฾องมีกระบวนการในการเตรียม การผลิต การขนส฽งที่ถูกต฾องตามหลักของ ศาสนาอิสลามอีกด฾วย กล฽าวคือ การเก็บรักษาอาหารและการขนส฽ง หากมีการปะปนกับอาหารที่ไม฽ฮาลาล (ไม฽อนุญาตให฾รับประทาน) ไว฾ในสถานที่เก็บเดียวกันระหว฽างการขนส฽ง หรือเก็บไว฾ใกล฾กับเนื้อสุก รหรือเนื้อสัตวแ ที่อิสลามไม฽อนุญาตให฾รับประทานแม฾จะเป็นการแบ฽งสัดส฽วนพื้นที่ในการเก็บแล฾วก็ตามก็ถือว฽าไม฽เป็นที่อนุญาต การสื่อสารการตลาดอาหารฮาลาล ปใจจุบันอาหารมีความหลากหลายมากขึ้นสําหรับอาหารฮาลาลที่มีกฎข฾อบังคับในการบริโภคจึงได฾มี การตรวจสอบความถูกต฾องของฮาลาลโดยคณะกรรมการกลางอิสลามแห฽งประเทศไทย อาหารที่ได฾รับการ ตรวจสอบผ฽านแล฾วจะได฾รับตราเครื่องหมายฮาลาล กล฽าวคือ เครื่องหมายรับรองฮาลาลหรือตราฮาลาลใช฾ เป็น หลักประกันว฽าผลิตภัณฑแที่ได฾รับการรับรองฮาลาลคือ ผลิตภัณฑแที่ได฾ทําการปรับปรุงหรือพัฒนากระบวนการ ผลิต การเลือกใช฾วัตถุดิบ ตลอดจนการวางระบบการจัดจําหน฽ายได฾ถูกต฾องตามหลักการของศาสนาอิสลาม (พิเชษฐแ พรหมใหม฽,2548) เครื่องหมายฮาลาลสามารถสร฾างความมั่นใจให฾กับผู฾ บริโภคได฾ค฽อนข฾างมาก สื่อถึง ความปลอดภัยและถูกต฾องตามหลัก สําหรับมุสลิม (ผู฾นับถือศาสนาอิสลาม) เมื่อไปเลือกซื้อสินค฾าแล฾วพบว฽ามี ตราเครื่องหมายฮาลาลติดอยู฽ก็จะเป็นตัวช฽วยในการตัดสินใจซื้อได฾ดี ไม฽เพียงแต฽ผู฾บริโภคที่เป็นมุสลิม ผู฾บริโภค ทั่วไปก็เลือกซื้ออาหารฮาลาลเนื่องจากมีกระบวนการที่สะอาด นอกจากเครื่องหมายฮาลาลแล฾ว การสื่อสาร การตลาดผ฽านสื่ออื่นๆก็ถือว฽าเป็นส฽วนสําคัญที่ช฽วยให฾ผู฾บริโภคมีความมั่นใจและหันมาเลือกซื้ออาหารจําพวก อาหารฮาลาล เปูาหมายหลักที่บริโภคอาหารฮาลาลได฾แก฽ ชาวมุสลิม ดังนั้นการเลือกใช฾สื่อในการสื่อสารทาง การตลาดจึงต฾องมีการวิเคราะหแกลุ฽มเปูาหมายให฾ชัดเจน และสื่อสารให฾ตรงกับลักษณะของผู฾บริโภค สื่อที่เรา เห็นทั่วไปมีอยู฽หลากหลาย ตามที่ได฾ยกตัวอย฽างไว฾ในข฾างต฾น สําหรับอาหารฮาลาล มีการเลือกใช฾สื่อในการ ส฽งเสริมการตลาดหลากหลายช฽องทางเช฽นเดียวกัน เพียงแต฽ บางช฽องทางจะเจาะกลุ฽มเฉพาะสําหรับ ชาวมุสลิม อาหารฮาลาลบางส฽วนมีการสื่อสารการตลาดในสื่อที่เราพบเห็นกันทั่วไป แต฽อาจจะไม฽ได฾สื่อสารถึงฮาลาลมาก นัก แต฽จะใช฾เครื่องหมายตราฮาลาลในการสื่อแทน เช฽น อาหารกึ่งสําเร็จรูปตราซีพี (สําหรับบางรายการ) และ


192

อาหารกระป฻อง ตราแม฽ประนอมเป็นต฾น สําหรับสื่อที่เน฾นกลุ฽มเปูาหมายเป็นชาวมุสลิม ที่เห็นเด฽นชัดและเป็นที่ น฽าสนใจในกลุ฽มของมุสลิมมีดังนี้ สื่อโทรทัศน์ : เป็นสื่อที่มีราคาค฽อนข฾างแพง สําหรับผู฾ประกอบการที่ต฾องการเน฾นกลุ฽มผู฾บริโภคที่เป็น ชาวมุสลิ มจึ งหัน มาใช฾สื่ อโทรทัศนแ สําหรับ มุสลิ มโดยเฉพาะเพื่อใช฾เป็นช฽องทางในการสื่อสารทางการตลาด ที่ง฽ายต฽อการเข฾าถึงกลุ฽มเปูาหมายมากขึ้น ออกอากาศและแพร฽ภาพผ฽านดาวเทียมไทยคมหรือจานดํา ทีวีมุสลิมช฽องเคเบิลทีวีมีทั้งหมด 5 ช฽อง ดังนี้

ภาพที่ 1 โลโก฾สอื่ โทรทัศนแทีวีมุสลิมเคเบิลทีวี ที่มา : http://www.publicpostonline.net/1234

- TMTV (สถานีโทรทัศนแไทยมุสลิม) - TV MUSLIM THAILAND - IBTV (อิสระของข฽าวสารและการรับรู฾) - YATEEM TV (ทีวีศรัทธาชน) - White Chanel (สถานีความถี่ 24 ชม.) นอกจากการใช฾สื่ อโทรทัศนแที่เจาะจงสําหรับมุสลิ มแล฾ ว ยังมีช฽องรายการของฟรีทีวี ที่ออกอากาศ ในช฽วงเทศการของชาวมุสลิม (การถือศีลอด) ในช฽วงเวลาประมาณ 4.00 น. ของเดือนรอมฏอน (เดือนตาม แบบอาหรั บ ) คือ รายการรอมฎอนกะรีม เป็นรายการที่เกี่ยวกับมุส ลิ มโดยเฉพาะ จะออกอากาศทาง สถานีโทรทัศนแกองทัพบก ช฽อง 5 และมีการโฆษณาสินค฾าอาหารฮาลาลในช฽วงเวลานั้นด฾วย แอปพลิเ คชั่น (Application) : เป็นโปรแกรมที่ถูกสร฾างขึ้นเพื่อใช฾งานบนมือถือหรือแท็บเล็ ต แอพพลิเคชั่นเริ่มเข฾ามามีบทบาทกับสังคมมากขึ้น รวมไปถึงในกลุ฽มอาหารฮาลาลด฾วย เพราะถือเป็นสื่ อใหม฽ที่ ง฽ายต฽อการเข฾าถึงและครอบคลุมผู฾บริโภคได฾หลากหลาย แอปพลิเคชั่นที่ได฾รับความนิยมและสร฾างขึ้นเพื่อเป็น ช฽องทางสําหรับอาหารฮาลาลโดยเฉพาะ คือ แอปพลิเคชั่น “PINSOUQ”


193

ภาพที่ 2 ตัวอย฽างหน฾าแอปพลิเคชัน่ PINSOUQ

สําหรับแอปพลิเคชั่น PINSOUQ เป็นแอปพลิเคชั่นที่รวบรวมสินค฾าทั้งหมดที่ผ฽านการตรวจสอบว฽า ฮาลาลแล฾วในทุกๆด฾าน ไม฽ว฽าจะเป็ น เครื่ องแต฽งกาย น้ําหอม รวมไปถึงสินค฾าทางการเกษตร , อาหารและ เครื่องดื่ม เป็นแอปพลิเคชั่นที่ช฽วยส฽งเสริมการตลาดอาหารฮาลาลได฾เป็นอย฽างดี แอปพลิ เคชั่น PINSOUQ จึง กลายเป็นแหล฽งรวมสินค฾าฮาลาลออนไลนแที่ใหญ฽ที่สุดในประเทศไทย นอกจากผู฾ที่เป็นมุสลิมแล฾ว บุคคลทั่วไปยัง สามารถเข฾ามาเลือกซื้อสินค฾าต฽างๆได฾อีกด฾วย สื่อโซเชียลมีเดีย : แน฽นอนว฽าสื่อโซเชียลมีเดียเป็นที่แพร฽หลายในยุคนี้ คงปฏิเสธไม฽ได฾ว฽ามันมีบทบาท ในการใช฾ชีวิตของเรา สื่อโซเชียลมีอยู฽หลากหลาย เช฽น Facebook , Instagram , Line เป็นต฾น ในแง฽ของ ธุรกิจอาหารฮาลาลก็นําสื่อโซเชียลมาประยุกตแใช฾ในการสื่อสารทางการตลาดเช฽นเดียวกัน มีอาหารฮาลาลหลาย แบรนดแใช฾สื่อโซเชียลในการสื่อสารการตลาด เช฽นร฾าน “GOT TO GRILL” (ร฾านอาหารฮาลาลจําพวกปิ่งย฽าง) เป็นหนึ่งในแบรนดแอาหารฮาลาลที่ได฾รั บความนิยมสูง มีการอัพเดทข฾อมูลข฽าวสารอยู฽ตลอดเวลา มีการจัด กิจกรรมต฽อเนื่องกับผู฾บริโภคผ฽านสื่อเฟซบุ฿ค ทําให฾มียอดคนกดไลคแเพจเพิ่มขึ้นอย฽างรวดเร็ว

ภาพที่ 3 ตัวอย฽างเพจร฾านอาหาร GOT TO GRILL ที่มา : https://www.facebook.com/GottoGrill/?fref=ts

ภาพที่ 4 ตัวอย฽างเพจ ร฾านอาหาร GOT TO GRILL ทีม่ า : https://www.facebook.com/sinthorn99?fref=ts

นอกจากการใช฾ เ ฟซบุ฿ ค แล฾ ว อี ก หนึ่ ง สื่ อ ที่ เ ป็ น ที่ นิ ย ม คื อ อิ น สตาแกรม (Instagram) เช฽ น ร฾ า น “ORIGAMI” (เป็นร฾านอาหารฮาลาลสไตลแญี่ปุเป็นร฾านที่มีการสื่อสารการตลาดอาหารฮาลาลในอินสตราแกรม


194

ที่ยอดฮิต จากยอดการติดตามเมื่อเปรียบเทียบกับร฾านอาหารฮาลาลอื่นๆ โดยสื่อโซเชียลมีความสะดวกในการ ให฾ข฾อมูลข฽าวสารต฽างๆ และผู฾ประกอบการกับลูกค฾ายังสามารถโต฾ตอบกันได฾เมื่อมีข฾อสงสัย

ภาพที่ 5 ตัวอย฽าง Instagram ร฾าน origami

สื่อกิจกรรม : เป็นสื่อที่เข฾าถึงได฾ครอบคลุมแต฽อาจเสียเวลาในการไปร฽วมกิจกรรมการส฽งเสริมการตลาด ของอาหารฮาลาลมีการนําสื่อกิจกรรมาใช฾หลากหลายรูปแบบ แต฽ที่เห็นเด฽นชัดและค฽อนข฾างเป็นที่สนใจในหมู฽ คนมุสลิมรวมไปถึงคนทั่วไปด฾วย ก็คือการ จัดกิจกรรมที่มักจะรวบรวมอาหารฮาลาลไว฾ด฾วยกั น เช฽น การจัดงาน “BANGKOK HALAL” โดยภายในงานจะรวบรวมเอา อาหารและสินค฾าอื่นๆที่ฮาลาลทั้งหมด มารวมไว฾ในงานเดียวกัน ทําให฾มี คนสนใจมาเดินงานเป็นจํานวนมากไม฽เพียงแต฽เฉพาะมุสลิมแต฽คนทั่วไปก็สนใจมาร฽วมงานเป็นอย฽างมาก โดยมี การประมวลยอดจํานวนคนเข฾าร฽วมงานในแต฽ละปีเพิ่มขึ้นทุกปี การสื่อสารการตลาดผ฽านกิจกรรมนี้ ถือว฽าทําให฾ สินค฾าหรือแบรนดแเป็นที่รู฾จักและกระตุ฾นยอดขายได฾เป็นอย฽างดี

ภาพที่ 6 บรรยากาศภา���ในงาน BANGKOK HALAL ที่มา : https://www.facebook.com/yateemtv

ภาพที่ 7 บรรยากาศภายในงาน BANGKOK HALAL ที่มา : https://www.facebook.com/yateemtv/?type=3


195

ภาพที่ 8 บรรยากาศภายในงาน BANGKOK HALAL ที่มา : https://www.facebook.com/BangkokHalal/photos/a.383571341817434.1073741832

สรุป การสื่อสารทางการตลาดเป็นสิ่งที่สําคัญในการประชาสัมพันธแหรือโฆษณาสินค฾า ไม฽ว฽า สินค฾านั้นเป็น สินค฾าประเภทใด โดยเฉพาะสินค฾าฮาลาล ที่ ต฾องผ฽านกรรมวิธีการผลิตที่ถูกต฾องตามหลักของศาสนาอิสลาม ผู฾ประกอบการควรเลือกใช฾สื่อให฾เหมาะสมกับกลุ฽มเปูาหมาย พิจารณาว฽าสื่อช฽องทางใดที่ผู฾รับสารสามารถเข฾าถึง และรับข฽าวสารได฾อย฽างมีประสิทธิภาพ ทั้งนีก้ ารส฽งเสริมการตลาดสามารถเลือกใช฾สื่อได฾มากกว฽าหนึ่งสื่อ การนํา สื่อหลายๆสื่อมาผสมผสานเข฾าด฾วยกัน จะยิ่งทําให฾การสื่อสารทางการตลาดดียิ่งขึ้น ซึ่งก็จะส฽งผลทําให฾ธุรกิจ ประสบความสําเร็จนั่นเอง


196

อ้างอิง ดารา ทีปะปาล. 2541. การสื่อสารการตลาด. พิมพแครั้งที่1 กรุงเทพฯ : อมรการพิมพแ. นันทิยา กัมพลานนทแ. 2558. ความตั้งใจก่อพฤติกรรมของชาวไทยมุสลิมที่มีต่อาการซื้อผลิตภัณฑ์อาหาร ที่มีเครื่องหมายรับรองฮาลาลตามทฤษฏีพฤติกรรมที่มีการวางแผน. ครุศาสตรแอุตสาหกรรม มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล฾าพระนครเหนือ. พิเชษฐแ พรหมใหม฽. 2552. การตัดสินใจส่งออกของผู้ผลิตอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารฮาลาลในประเทศ ไทย. ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, บริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยรามคําแหง. มีพร หาญชัยสกุล. 2553. การตลาดอุตสาหกรรมอาหารมุสลิมภายใต้เครื่องหมาย ฮาลาล. มหาวิทยาลัย ราชภัฏสงขลา. มาเรียม นะมิ. 2554. การตัดสินใจส่งออกของผู้ผลิตอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารฮาลาลในประเทศไทย. คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร


197

Youtube ส่งเสริมเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง นัชชา ทวีโชคสิริกุล 56040678 บทนา กล฽ องวิดีโอความทรงจําของคุณเก็บไว฾ที่ไหน? สําหรับสื่อวีดีโอส฽งเสริมเกษตรตามหลั กปรัช ญา เศรษฐกิจพอเพียง ยูทูบ (Youtube) ถือเป็นคลังเก็บที่ใหญ฽ที่สุด หากต฾องการหาข฾อมูลที่ง฽ายรวดเร็วและ ครบถ฾วนทั้งภาพและเสียง ยูทูบ (Youtube) ถือเป็นกล฽องรวบรวมกล฽องใหญ฽ที่เป็นสื่อสังคมออนไลนแ (Social Media) ในรูปแบบการสื่อสารข฾อมูลที่เข฾าถึงผู฾คนทุกระดับในปใจจุบันโดยมีการใช฾กันอย฽างแพร฽หลาย ในปใจจุบัน สังคมมีความซับซ฾อนมากขึ้น รวมทั้งผู฾คนมีการใช฾ชีวิตอย฽างเร฽งรีบ การสื่อสารข฾อมูลด฾วยรูปแบบเก฽าๆ อาจไม฽ สามารถรองรับความต฾องการการสื่อสารข฾อมูลของมนุษยแได฾ สื่อสังคมออนไลนแเป็นหนึ่งในทางเลือกของการ สื่อสารข฾อมูลในรูปแบบที่มีการใช฾เทคโนโลยีเข฾ามามีส฽วนเกี่ยวข฾อง ซึ่งรูปแบบการสื่ อสารข฾อมูลโดยใช฾สื่อวีดีโอ ออนไลนแทําให฾ง฽ายต฽อการเรียนรู฾ การส฽งเสริมเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเหมาะสําหรับผู฾คนใน โลกปใจจุบันและโลกอนาคต เปรียบได฾ว฽าสื่อยูทูบ (Youtube) เป็นช฽องทางที่ผู฾ใช฾งานสามารถเข฾าไปรับชมสื่อในด฾านต฽างๆ ตามที่ ต฾องการด฾วยรูปแบบในการนําเสนอของสื่อยูทูบ (Youtube) นั้นมีการถ฽ายทอดทั้งภาพและเสียงทําให฾ง฽ายต฽อ การรั บชมและง฽ายต฽อการรั บรู฾ผ฽านสื่อไม฽ว฽าจะเป็นด฾านการศึกษาหรือด฾านความบันเทิงทําให฾สั งคมทุกวันนี้ กลายเป็นสังคมแห฽งยุคข฽าวสารและมีความแคบลง Youtube ส่งเสริมเกษตร ยูทูบ (Youtube) ถูกจดทะเบียนเพื่อใช฾งานเมื่อเดือนกุมภาพันธแ ปี 2005 เพื่อเผยแพร฽ความบันเทิง นานาสาระ และเรื่องราวต฽างๆ มากมายจากทั่วทุกมุมโลก หลายเรื่องเป็นสิ่งที่น฽ายินดี เป็นประเด็นร฾อนที่สร฾าง กระแสไปทั่วโลก หรือเป็นความสะเทือนใจที่เขย฽าขวัญผู฾คนทั่วโลก และก็ยังถูกนํามาใช฾เพื่อประโยชนแต฽างๆอีก มากมาย เว็บไซตแนี้เกิดขึ้นจากความคิดของ Steve Chen และ Jawed Karim และ Chan Hurley โดยเริ่ม จากความคิด ที่อยากจะส฽งไฟลแวิดีโอให฾เพื่อนๆแต฽ไม฽สามารถส฽งทางอีเมลที่มีขนาดหลายเมกะไบตแ ทั้งสามเลย เอาวิดีโอคลิปขึ้นไปไว฾บนอินเตอรแเน็ตแล฾วให฾ทุกๆคนมาเปิดดู จากนั้นพวกเขาลาออกจากงานมาพัฒนาเว็บไซตแ จนเกิดเป็น ยูทูบ (Youtube) และต฽อมาในเดือนตุลาคม ปี 2006 Google เข฾ามาซื้อกิจการด฾วยมูลค฽าสูงถึง 1.65 พันล฾านดอลล฽ารแ

ภาพที่ 1 : สัญลักษณแยูทูบ ที่มา : (admin, 2557) ยูทูบ (Youtube) คือเว็บไซตแที่ให฾บริการแลกเปลี่ยนภาพวิดีโอระหว฽างผู฾ใช฾ได฾ฟรี โดยนําเทคโนโลยีของ Adobe Flash Player มาใช฾ในการแสดงภาพวิดีโอ โดยผู฾ใช฾สามารถเข฾าดู วีดีโอต฽างๆ พร฾อมทั้งเป็นผู฾อัพโหลด


198

วีดีโอผ฽าน ยูทูบ (Youtube) ได฾ฟรี เมื่อสมัครสมาชิกแล฾วผู฾ใช฾จะสามารถใส฽ภาพวิ ดีโอเข฾าไป แบ฽งปในภาพวิดีโอ ให฾ ค นอื่ น ดู ไ ด฾ แต฽ ห ากไม฽ ไ ด฾ ส มั ค รสมาชิ ก ก็ ส ามารถเข฾ า ไปเปิ ด ดู ภ าพวิ ดี โ อที่ ผู฾ ใ ช฾ ค นอื่ น ๆ ใส฽ ไ ว฾ ใ น ยู ทู บ (Youtube) ได฾ แต฽ไม฽สามารถเป็นผู฾อัปโหลดวีดีโอได฾ ยูทูบ (Youtube) จัดว฽าเป็นสื่อออนไลนแที่ได฾รับความนิยม อย฽างแพร฽หลายเป็นแหล฽งข฾อ มูลที่ดี และหลากหลาย ยังเป็นสื่อที่ทําความเข฾าใจได฾ง฽ายกว฽าการที่เราจะหยิบ หนังสือหรือตํารานั้นมาศึกษาด฾วยตนเองมีทั้งภาพ เสียง และคําบรรยาย ซึ่งทําให฾เข฾าใจได฾ง฽าย

ภาพที่ 2 : หน฾าหน฾าเว็บไซตแยูทูบ ที่มา : (Youtube, 2559) การส฽งเสริมการเกษตรผ฽านเว็บไซตแ ยูทูบ (Youtube) ในปใจจุบันเป็นที่ยอมรับ นิยม และแพร฽หลายกัน มากขึ้นในการวางแผน และดําเนินงานทางด฾านการส฽งเสริมการเกษตรขององคแกรต฽างๆ ไม฽ว฽าจะเป็นองคแกร ภาครัฐ หรือภาคเอกชน เนื่องจากสื่อวีดีโอเป็นการรณรงคแตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จูงใจให฾คนใน สังคมตระหนักถึงความร฽วมมือกันทํากิจกรรม ส฽งเสริมการเกษตรเป็นการสะท฾อนให฾เห็นถึงปใญหาและเกิดความ ตระหนักในปใญหาต฽างๆ ของการเกษตรที่มีความสอดคล฾องกับวัตถุประสงคแของการส฽งเสริมเกษตรเพื่อการ เปลี่ ย นแปลงทางความคิดและการกระทํา บทบาทของการส฽งเสริมการเกษตรมีบทบาทในการกระตุ฾นให฾ ประชาชนตระหนักถึงปใญหาต฽างๆ และเป็นการรณรงคแขอความร฽วมมือกับประชาชนให฾มีส฽วนร฽วมกันในการ รับผิดชอบต฽อสังคม หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาที่ชี้ถึงแนวทางการดํารงอยู฽และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ตั้งแต฽ระดับครอบครัว ระดับชุมชน จนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให฾ดําเนินไปในทางสาย กลางโดยเฉพาะการพั ฒ นาเศรษฐกิ จ เพื่ อ ให฾ ก฾ าวทั น ต฽อ โลกยุ คโลกาภิ วั ตนแ ความพอเพี ย ง หมายถึ งความ พอประมาณ ความมี เ หตุ ผ ล รวมถึ ง ความจํ าเป็ น ที่จ ะต฾ องมี ร ะบบภู มิ คุ฾ม กั น ในตั ว ที่ ดีพ อสมควรต฽อ การมี ผลกระทบใดๆ อัน เกิดจากการเปลี่ ย นแปลงทั้งภายนอกและภายใน ทั้งนี้จะต฾องอาศัยความรอบรู ความ รอบคอบและความระมัดระวังอย฽างยิ่งในการนําวิชาการต฽างๆ มาใช฾ในการวางแผนและการดําเนินการทุก ขั้นตอน


199

ภาพที่ 3 : ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่มา : (ตุ฿แสนฤทธิ์, 2559) หลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่มีคานิยามว่า ความพอเพียงจะต้องประกอบด้วย 3 ห่วง และ 2 เงื่อนไข อันเป็นหลักยึดสาคัญเป็นแนวของผู้ปฏิบัติเศรษฐกิจพอเพียง 3 ห่วง ประกอบด้วย ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม฽น฾อยเกินไปและไม฽มากเกินไป ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียงนั้นจะต฾องเป็นไปอย฽างมีเหตุผลโดย พิจารณาจากเหตุปใจจัยที่เกี่ยวข฾อง ตลอดจนคํานึงถึงผลที่คาดว฽าจะเ���ิดขึ้นจากการกระทํานั้นๆ อย฽างรอบคอบ การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว หมายถึง การเตรียมตัวให฾พร฾อมรับผลกระทบการเปลี่ยนแปลงด฾านต฽างๆ ที่ จะเกิดขึ้นโดยคํานึงถึงความเป็นไปได฾ของสถานการณแต฽างๆที่คาดว฽าจะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล฾และไกล ส่วน 2 เงื่อนไข คือการตัดสินใจและการดาเนินกิจกรรมต่างๆ ให้อยู่ระดับพอเพียงนั้น ต้องอาศัย ทั้งความรู้คุณธรรมเป็นพื้นฐาน ประกอบไปด้วย เงื่อนไขความรู้ ความรอบรู฾เกี่ยวกับวิชาการต฽างๆ ที่เกี่ยวข฾องอย฽างรอบด฾านความรอบคอบที่จะนํา ความรู฾เหล฽านั้นมาพิจารณาให฾เชื่อมโยงกันเพื่อประกอบการวางแผนและความระมัดระวังในขั้นตอนปฏิบัติ เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต฾องเสริมสร฾างประกอบด฾วยมีความตระหนักในคุณธรรม มีความซื่อสัตยแสุจริต และมีความอดทน มีความเพียร ใช฾สติปใญญาในการดําเนินชีวิต เศรษฐกิจพอเพียงเป็นพระราชดํารัสที่พระราชทานให฾ประชาชนดําเนินตามวิถีแห฽งการดํารงชีพที่ สมบูรณแสันติสุขโดยมีธรรมะเป็นเครื่องกํากับและใจตนที่สําคัญซึ่งพระองคแทรงรับสั่งมานั้นแท฾จริงคือวิถีชีวิต ไทยนั่นเองวิถีชีวิตไทยที่เส฾นทางสายกลางของความพอดีเป็นการเสริมพลังให฾ประประเทศไทยสามารถพัฒนา ไปได฾อย฽างมั่นคง (ภัคพงศแ ปวงสุข, 2549) ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการเกษตร "ทฤษฎีใหม฽" เป็นแนวทางหรือหลักในการบริหารจัดการที่ดินและน้ํา เพื่อการเกษตรในที่ดินขนาดเล็ก ให฾เกิดประโยชนแสูงสุด ด฾วยหลักเศรษฐกิจพอเพียง พระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัวได฾พระราชทานพระราชดํารินี้ เพื่อเป็นการช฽วยเหลือเกษตรกรที่ประสบความยากลําบากให฾สามารถผ฽านช฽วงวิกฤต โดยเฉพาะการขาดแคลน น้ําได฾โดยไม฽เดือดร฾อนและยากลําบาก การดาเนินงานตามทฤษฎีใหม่มี 3 ขั้นตอน ขั้นที่หนึ่ง มีความพอเพียงเลี้ยงตัวเองได฾บนพื้นฐานของความประหยัดขจัดการใช฾จ฽าย


200

ขั้นที่สอง รวมพลังกันในรูปกลุ฽มเพื่อทําการผลิตการตลาดการจัดการรวมทั้งด฾านสวัสดิการการศึกษาการพัฒนา สังคม ฯลฯ ขั้นที่สาม สร฾างเครือข฽ายกลุ฽มอาชีพและขยายกิจกรรมทางเศรษฐกิจให฾หลากหลาย โดยประสานความร฽วมมือ กับ ภาคธุร กิจ ภาคองคแกรพัฒ นาเอกชนและภาคราชการในด฾านเงินทุนการตลาดการผลิ ตการจัดการและ ข฽าวสารข฾อมูล ในการจัดการเกษตรตามแนว "ทฤษฎีใหม฽" ให฾เกิดประสิทธิภาพนั้น คือ การพึ่งตนเอง ประหยัด และ มัธยัสถแ ก฽อให฾เกิดเศรษฐกิจพอเพียงโดยการจัดการแบ฽งพื้นที่ให฾สัมพันธแ และเกื้อกูลกัน ซึ่งเป็นการบริหาร จัดการทรัพยากรที่ดิน น้ํา แรงงาน และรักษาสภาพแวดล฾อมให฾ดีขึ้น อันจะนําไปสู฽การผลิตที่เกิดรายได฾ และสู฽ การพัฒนาที่ยั่งยืน Youtube ส่งเสริมเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ในปใจจุบันมีการใช฾ยูทูบ (YouTube) สื่อวีดีโอออนไลนแส฽งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมากขึ้น เนื่องจากยูทูบวีดีโอออนไลนแมีผู฾ใช฾อย฽างกว฾างขวางและเป็นแหล฽งรวมวิดีโอจากผู฾ใช฾ทั่วโลกที่ใหญ฽ที่สุด 1. สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยหน่วยงานรัฐ 1.) โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียง โดยสํานักงานกองทุนสนับสนุนการสร฾างเสริมสุขภาพ (สสส.)

ภาพที่ 4 : โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียง ที่มา : (อังคาร อรัณยะปาล, 2009) โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียง โดยสํานักงานกองทุนสนับสนุนการสร฾างเสริมสุขภาพ (สสส.) เป็นการ นําเสนอเกษตรประณีต ผ฽านการเปรียบเทียบชีวิตของเกษตรกรที่ทําเกษตรกรรมเชิงเดี่ยวกับ เกษตรกรที่ทํา เกษตรประณีต ด฾วยเทคนิคการใช฾โมเดลจําลองภาพเหตุการณแของเกษตรกรทั้งสองราย โดยคนที่ทําเกษต ร เชิงเดี่ยว เพียงอย฽างเดียว มีความเสี่ยงสูงต฽อความผันผวนของราคาพืชผลเกษตร และการปลูกพืชเชิงเดี่ยวเกิด ผลกระทบต฽อคุณภาพดิน ส฽งผลเป็นลูกโซ฽ให฾ครอบครัวไม฽มีความสุข ลูกหลานต฾องไปทํางานหากินในเมือง ส฽วน เกษตรกรที่ทําเกษตรประณีต ใช฾ชีวิตแบบพอเพียง ทําให฾เกิดความสุขในระยะยาว ลูกหลานอยู฽พร฾อมหน฾า พึ่งพาตัวเองได฾อย฽างยั่งยืน 2.) YouTube เศรษฐกิจพอเพียง โดยกระทรวงมหาดไทย


201

ภาพที่ 5 : YouTube เศรษฐกิจพอเพียงกระทรวงมหาดไทย ที่มา : (TheBo1149, 2011) โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียงโดยกระทรวงมหาดไทยกล฽าวถึง ดิน น้ํา และปุาไม฾เป็นทรัพยากรพื้นฐานใน การดํารงชีวิต การพัฒนาทรัพยากรเหล฽านี้ให฾อุดมสมบูรณแตามแนวพระราชดําริของในหลวงทําให฾ชาวบ฾าน สามารถพึ่งพาตัวเองได฾โดยนําทรัพยากรเหล฽านี้มาดัดแปลงให฾เกิดมูลค฽าเป็นหนึ่งในแนวของเศรษฐกิจพอเพียง วิเคราะห์สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยหน่วยงานรัฐ ส฽วนมากสื่อวีดีโอออนไลนแส฽งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยหน฽วยงานรัฐมักจะให฾ความรู฾และเสนอ แนวคิด เพื่อประโยชนแสูงสุดของประชาชนโดยไม฽มุ฽งหวังผลกําไร ดังเช฽นสื่ อวีดีโ อออนไลนแส฽งเสริมปรัชญา เศรษฐกิจ พอเพียง โฆษณาของสสส. และกระทรวงมหาดไทยที่ได฾ยกตัว อย฽าง ในโฆษณาเล฽ าเรื่องราวเชิง เปรียบเทียบให฾เห็นถึงผลลัพธแว฽าเกษตรเชิงเดี่ยวกับเกษตรประณีตแตกต฽างกันอย฽างไร และเล฽าเกี่ยวกับพระราช ดํารัสของพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัวเพื่อสอนให฾ยึดเป็นแนวทางในการดําเนินชีวิตอันเป็นประโยชนแแก฽ ประชาชนโดยตรง 2. สือ่ วีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยหน่วยงานเอกชน 1.) รื่นรมยแเพราะพอเพียง ภาพยนตรแโฆษณาเทิดพระเกียรติฯ โดยบริษัทตรีเพชรอีซูซุเซลสแจํากัด ร฽วมกับบริษัทเมเจอรแซีนีเพล็กซแกรุ฾ปจํากัด(มหาชน)

ภาพที่ 6 : รื่นรมยแเพราะพอเพียง ภาพยนตรแโฆษณาเทิดพระเกียรติฯ ที่มา : (Tri Petch Isuzu Sales, 2016) ภาพยนตรแโฆษณาเทิดพระเกียรติฯ เพื่อส฽งเสริมปรัชญาแห฽งความพอเพียง โดย“อีซูซุ” และ“เมเจอรแ ซีนีเพล็กซแ” ถ฽ายทอดเรื่องราวจากชีวิตจริงของ 2หนุ฽มสาวคนรุ฽นใหม฽ ชาวนายุค 4G ผู฾ดําเนินวิถีเกษตรอินทรียแ ตามแนวพระราชดําริให฾แก฽ชุมชน จากชาวเมืองสู฽ชาวนา สอดคล฾องกับแนวคิดปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง ความ น฽าสนใจนี้จึงถูกนําเรียบเรียงเป็นภาพยนตรแเทิดพระเกียรติฯ ในชื่อชุดว฽า “รื่นรมยแเพราะพอเพียง” เพื่อส฽งเสริม ให฾ประชาชนไทยตระหนักถึงวิถีแห฽งความพอเพียงเพื่อความสุขที่ยังยืน


202

2.) หนังสั้น สาวอนาคตไกลที่เลือกกลับมาเป็นชาวนาพัฒนาบ฾านเกิด โดย Citra Thailand

ภาพที่ 7 : หนังสั้นสาวอนาคตไกลที่เลือกกลับมาเป็นชาวนาพัฒนาบ฾านเกิด ที่มา : (Citra Thailand, 2016) หนังสั้นสาวอนาคตไกลที่เลือกกลับมาเป็นชาวนาพัฒนาบ฾านเกิด โดย Citra Thailand เนื้อหาเกี่ยวกับ สาวอําเภอภูเรือ จังหวัดเลย ที่ทุ฽มทั้งกายและใจเต็มที่กับพื้นนาของเธอ เพื่อเป็นชาวนานักพัฒนาชุมชนที่ สมบูรณแแบบ ด฾วยความรักในถิ่นฐานบ฾านเกิดและความรักใน ‘บ฾าน’ ที่ๆมอบความสุขที่แท฾จริง แม฾เธอจะเจอ แรงกดดันจากรอบข฾าง สิ่งที่คนมองว฽าแตกต฽างนี้กลับกลายเป็นแรงผลักดันให฾เธอกล฾าทําในสิ่งที่มีคุณค฽าและเธอ ก็เปล฽งประกายได฾อย฽างสวยงามด฾วยเรื่องราวและความคิดของเธอ วิเคราะห์สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยหน่วยงานเอกชน มักจะใช฾บุคคลธรรมดาเป็นผู฾สื่อสารเพื่อถ฽ายทอดแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่ อให฾เข฾าถึงผู฾บริโภค ได฾มากขึ้น โดยแฝงโฆษณาสินค฾าหรือผลิตภัณฑแผ฽านโฆษณาใส฽แนวความคิดของผลิตภัณฑแเข฾าร฽วมไปกับเนื้อหา ของปรัชญาพอเพียงเพื่อให฾คนดูซึมซับจดจําและสร฾างความประทับใจและยังสร฾างภาพลักษณแที่ดีต฽อองคแกร 3. สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยบุคคลหรือกลุ่ม 1.) โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียง (บุคคล)

ภาพที่ 8 : โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียง ที่มา : (always2532, 2012) โฆษณาเศรษฐกิจพอเพียงจัดทําขึ้นเองโดยรูปแบบรายบุคคล เนื้อหาโฆษณาเป็นการเปรียบเทียบให฾ เห็นว฽า ไม฽ว฽าสังคมในเมืองหรือขนบท ก็สามารถนําหลักเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ฾าอยู฽หัว ไป เป็นแนวทางในการดําเนินชีวิตได฾ โดยใช฾หลักการ 3 ห฽วง 2 เงื่อนไข 2.) เศรษฐกิจพอเพียงเกษตรทฤษฎีใหม฽ (กลุ฽ม)


203

ภาพที่ 9 : เศรษฐกิจพอเพียง ที่มา : (greentea1924, 2011) การแตูนเศรษฐกิจพอเพียง เป็นผลงานของกลุ฽มนักศึกษาคณะเทคโนโลยีสาระสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร นําเสนอการเกษตรทฤษฎีใหม฽ ตามรอยพระราชดําริของในหลวงของเรา ด฾วยเทคนิค การใช฾ตัวการแตูนเล฽าเรื่องเกษตรทฤษฎีใหม฽ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติหนึ่งของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มี ขั้นตอนของการพัฒนาแบ฽งออกได฾ 3 ขั้น วิเคราะห์สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยบุคคลหรือกลุ่ม สําหรับสื่อวิดีโอออนไลนแส฽งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยรายกลุ฽มและรายบุคคล การจัดทําวิดีโอ ของรายกลุ฽ ม มั ก จะเป็ น กลุ฽ ม นั ก ศึ ก ษาหรื อ กลุ฽ ม ชุ ม ชน รวมตั ว กั น เพื่ อ จั ด สื่ อ หลากหลายรู ป แบบดั ง เช฽ น ที่ ยกตัวอย฽างจะเป็นการจัดทําแบบการแตูนใช฾เล฽าเรื่องราว ใช฾เทคนิคภาพวาดและเสียงภาคที่ใส฽สีสันเพื่อเล฽าเรื่อง ให฾น฽าสนใจ ส฽วนสื่อวีดีโอออนไลนแส฽งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยรายบุคคล ก็มีหลากหลายรูปแบบ เช฽นกัน ในที่นี้ยกตัวอย฽างบุคคลธรรมดาที่ ต฾องการจัดทําสื่อวิดีโอส฽งเสริมการเกษตรปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นการใช฾การแสดงเพื่อเล฽าเรื่องราวเรียบง฽ายสอนเกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในระยะเวลาที่ไม฽มากนัก 4. สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยความร่วมมือของฝ่ายต่างๆ

ภาพที่ 10 : ดร. เกริก มีมุ฽งกิจ พอเพียง กล฾าคืนถิ่น ที่มา : (Konglakuentin Official, 2015) สื่ อวีดี โ อออนไลนแ ส฽ งเสริ มปรั ช ญาเศรษฐกิจพอเพียงโดย ดร. เกริก มีมุ฽ง กิจ พอเพีย ง กล฾ าคืนถิ่ น โครงการคนกล฾าคืนถิ่นเพื่อสร฾างต฾นแบบการใช฾ชีวิตแบบพึ่งตนเองได฾ อย฽างมั่งคั่ง พอเพียง โดยความร฽วมมือของ ฝุายต฽างๆ ถ฽ายทอดเรื่องราวชีวิตของ ดร.เกริก มีมุ฽ง ได฾ตั้งคําถามว฽าคุณทํางานในเมืองมีรายได฾เท฽าไรต฽อเดือน เท฽าไร ? ดร.เกริก มีมุ฽ง ทํางานสบายๆได฾รายได฾วันละ 20,000 บาท โดยทําเกษตรแบบผสมผสานเอาความสุข ในครอบครัวเป็นตัวตั้ง ไม฽ใช฽ทรัพยแสินเงินทองเป็นตัวตั้งจนปใจจุบันธรรมชาติที่ฟื้นฟูดูแลทําให฾มีพอกิน มีพอใช฾ แถมยังมีเหลือไว฾แจกจ฽าย และไว฾ขายจนมีรายได฾มากกว฽าคนทํางานในเมืองหลายๆคน "บางคนมองหาสิ่งที่ ตัวเองไม฽มี จริงๆแล฾วทําอะไรได฾ให฾ทําก฽อนเราทําอะไรได฾ดี ใช฾สิ่งที่มีให฾เกิดประโยชนแ"


204

วิเคราะห์สื่อวีดีโอออนไลน์ส่งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงความร่วมมือของฝ่ายต่างๆ สื่อวีดีโอออนไลนแส฽งเสริมปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยดร.เกริก มีมุ฽งกิจ พอเพียง กล฾าคืนถิ่น ถือเป็น สื่อบุคคลได฾เข฾ามามีบทบาทสําคัญมากต฽อการดําเนินงานส฽งเสริมการเกษตร เพื่อให฾ข฾อมูลข฽ าวสารการเกษตร แพร฽กระจายไปสู฽เกษตรกร โดยเป็นผู฾ส฽งสารผ฽านวีดีโอออนไลนแ วัตถุประสงคแเพื่อให฾คนกล฾าคืนถิ่นกับไปบ฾าน เกิดของตนเองและมีทัศนคติที่ดีต฽ออาชีพเกษตรกรใช฾ชีวิตแบบพึ่งตนเองได฾อย฽างมั่งคั่งพอเพียงและอยู฽ได฾จริง สมดุลกับการใช฾ทรัพยากรที่จํากัด สร฾างและเพิ่มจํานวนเกษตรกรที่พึ่งตัวเองได฾อย฽างยั่งยืน เพื่อมีส฽วนช฽วย ขับเคลื่อนสังคมให฾มั่นคงต฽อไป ตามที่เปูาหมายโครงการคนกล฾าคืนถิ่นคือสร฾างและเพิ่มจํานวนเกษตรกรที่พึ่ง ตัวเองได฾อย฽างยั่งยืน เพื่อมีส฽วนช฽วยขับเคลื่อนสังคมให฾มั่นคงต฽อไป บทสรุป ยู ทูบ (Youtube) ถือเป็ น ช฽ องทางสํ าคั ญที่เ ก็บรวบรวมวิดีโ อส฽ ง เสริ มการเกษตรตามหลั กปรั ช ญา เศรษฐกิจพอเพียง เปิดโอกาสให฾บุคคลที่มีความเกี่ยวข฾องด฾านการเกษตรหรือบุคคลทั่วไปได฾สืบค฾นและนําไป เผยแพร฽เพื่อสร฾างประโยชนแให฾แก฽คนอื่นๆ โดยวิดีโอส฽งเสริมเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอาจ จัดทําขึ้นโดยหน฽วยงานที่แตกต฽างกันออกไปตามวัตถุประสงคแขององคแกรและหน฽วยงานนั้นๆ แต฽จุดมุ฽งหมาย หลักก็เพื่อให฾ความรู฾ความเข฾าใจเกี่ยวกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่ทุกวันนี้เป็นเรื่องที่ใกล฾ตัวและสามารถ เข฾าถึงผู฾คนได฾ง฽าย


205

เอกสารอ้างอิง Admin. 2557. สัญลักษณ์ยูทูป. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.advice.co.th/it-news/200 [10 กันยายน 2559]. จเรวัฒนแ เทวรัตนแ. 2557. ยูทูบ (YouTube) วีดีโอออนไลน์กับการประชาสัมพันธ์. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.stou.ac.th/study/sumrit/3-58(500)/page8-3-58(500).html [9 กันยายน 2559]. ณรัชชแอร ศรีทอง. 2556. แนวคิด หลักการ และการปฏิบัติปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. กรุงเทพฯ : โอ.เอส. พริ้นดติ้ง เฮาสแ. ตุ฿แสนฤทธิ์. 2559. ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : http://www.raiporjai.com/sufficiency.php?no=20&pg=1 [10 กันยายน 2559]. นภดล ยิ่งยงสกุล. 2554. ประวัติ และที่มาของ youtube. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://sornordon.wordpress.com/2011/12/16/. [10 กันยายน 2559] พิมพแพร พุฒิสาร. 2553. แรงจูงใจ พฤติกรรม และผลกระทบของวีดีโอคลิปออนไลน์. วิทยานิพนธแนิเทศศาสตรแมหาบัณฑิต, สาขาวิชาวารสารสนเทศ จุฬาลงกรณแมหาวิทยาลัย. ภัคพงศแ ปวงสุข. 2557. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการศึกษาการเกษตร. กรุงเทพฯ : มีนเซอรแวิส ซัพพาย ลิมิตเต็ด พาทเนอรแซิพ. ยูทูป. 2559. เศรษฐกิจพอเพียง. [ออนไลนแ]. เข฾าถึงได฾จาก : https://www.youtube.com./ [10 กันยายน 2559]. สํานักงานคณะกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมแห฽งชาติ. 2550. การประยุกต์ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียง. กรุงเทพฯ : คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง.


206

สื่อใหม่กับ Food Delivery ในสังคมยุคใหม่ นาดีน รอดสมัย 56040679 บทนา ในสภาวะปใจจุบันวิถีชีวิตของสั งคมยุคใหม฽ มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ใช฾ชีวิตด฾วยความเร฽งรีบ แข฽งขันกับเวลามากขึ้น เวลาจึงเป็นปใจจัยสําคัญที่จะต฾องใช฾เพื่อให฾เกิดประสิทธิภาพมากที่สุด ดังนั้นจึงทําให฾เกิด การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภคของคนในสังคมยุคใหม฽ จึงเกิดการบริการจัดส฽งอาหารได฾เข฾ามามีบทบาท สําคัญในชีวิตประจําวันด฾านการบริโภค เนื่ องจากการบริการจัดส฽งอาหารทําให฾ เกิดการประหยัดทั้งค฽าใช฾จ฽าย ในการเดินทางและสามารถควบคุมเวลาในการรับประทานอาหารได฾อีกด฾วย หลายคนไม฽อยากออกจากบ฾าน เพราะรถติด อากาศร฾อน ฝนตก งานยุ฽ง สารพัดเหตุผลของคนเมืองที่ไม฽อยากขยับตัวออกจากบ฾าน แต฽ความหิว ก็ไม฽เคยปราณีใคร หลายคนจึงพึ่งพาบริการสั่งอาหารแบบเดลิเวอรี่ อีกทั้งธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾านยังสามารถเพิ่ม ยอดขายให฾กับ ทางร฾ านอาหารต฽างๆ ได฾ ทั้งในส฽ว นของการสั่งอาหารผ฽านแอพลิเคชั่นหรือผ฽ านสมารแทโฟน โดยใช฾เทคโนโลยีที่ได฾มีการพัฒนาอย฽างต฽อเนื่อง เพื่อตอบสนองความต฾องการของผู฾บริโภคได฾อย฽างแท฾จริง ความหมายของสื่อใหม่ สื่อใหม฽ (New media) คือ การสื่อสารรูปแบบใหม฽ ที่มีการนําเสนอเทคโนโลยีสมัยใหม฽เข฾ามา ประกอบการสื่อสาร ทําให฾การสื่อสารนั้น���ีความทันสมัยมากยิ่งขึ้น ไม฽อยู฽ในกรอบเดิมๆ สื่อใหม฽เกิดจากการ เปิดตัวของเทคโนโลยีการสื่อสาร (Communication Technology) และต฽อมาก็มีคําใหม฽ที่หมายถึงสื่อใหม฽ ตามมาคือคําว฽า เทคโนโลยีการสารสนเทศ (Information Technology) จนกระทั่งในปใจจุบัน2คํานี้ได฾มา รวมตัว กัน และตกผลึ กเป็ น คําที่ใช฾อ฾างอิงถึง “สื่ อใหม฽ ” ที่ค฽อนข฾างแน฽นอนว฽า คือเทคโนโลยีส ารสนเทศ และการสื่อสาร (Information and Communication Technology) หรือที่เรียกว฽า ICT โดยสื่อใหม฽จะทําให฾ ผู฾รับสารรับรู฾ข฾อมูลข฽าวสารได฾ทั่วทุกมุมโลกไม฽ว฽าจะอยู฽ที่ไหนสื่อใหม฽ก็จะสามารถแพร฽กระจายข฽าวสารไปได฾อย฽าง ทั่วถึงและรวดเร็ว เช฽น E-mail, Facebook, Twitter หรือการแชทต฽างๆ ในขณะที่สื่อดั้งเดิมนั้นทําไม฽ได฾ สื่อ ใหม฽มีข฾อดีต฽างจากสื่อดั้งเดิมคือ รวดเร็วกว฽า ครอบคลุมกว฽า ประหยัดเวลาและค฽าใช฾จ฽ายได฾มากกว฽า ความ แตกต฽ า งหลั กของสื่ อ ใหม฽ และสื่ อ ดั้ ง เดิ มที่ เ ห็ น ได฾ ชั ด เจน เช฽ น สื่ อดั้ ง เดิ ม จะมี ข฾อ จํ า กั ด ด฾ า นพื้น ที่ แ ละเวลา ในขณะที่สื่อใหม฽นั้นไร฾ขีดจํากัดและเวลา ดังนั้นสื่อใหม฽มักจะไม฽ใช฽สื่อที่เกิดขึ้นมาอย฽างใหม฽เอี่ยม แต฽มักจะเกิด จากการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติบางประการของสื่อเดิมที่มีอยู฽แล฾ว (กาญจนา แก฾วเทพ และนิคม ชัยขุนพล, 2556) ลักษณะของสื่อใหม่ หากจะจํากัดคําว฽าสื่อใหม฽ให฾ครอบคลุมได฾มากที่สุดก็คงต฾องอ฾างอิงกับแนวคิดของนักคิดที่เกี่ยวข฾องกับ สื่อประเภทนี้ และเป็ น ที่รู฾ จั กและยอมรั บ กัน เช฽น มารแแชล แมคลู ฮัน , เลฝ มาโนวิค , เดนิส แมคเวล และ โรเจอรแส มาอธิบายสนับสนุน ซึ่งคุณลักษณะหลักของสื่อที่จะเรียกว฽าสื่อใหม฽หรือนิวมีเดียนั้นต฾องประกอบด฾วย


207

1. สื่ อมีความดิจิ ทัล (Digitalization) มีลั กษณะการทํางานและการประมวลผลแบบดิจิทั ล ซึ่งหลากหลาย รวดเร็วและแม฽นยํากว฽าแบบอะนาล็อกซึ่งเป็นเทคโนโลยีดั้งเดิม ระบบดิจิทัลอาศัยการเข฾ารหัส ข฾อมูลเป็นเชิงตัวเลขอ฾า งอิง ซึ่งสามารถแยกส฽วนเสี้ยวของข฾อมูลให฾ย฽อยลงไปแล฾วเรียกกลับมาประกอบเป็น รูป ใหม฽ได฾ตามต฾องการได฾อย฽างแม฽น ยําทําให฾ข฾อมูลนั้นเหมือนกับต฾นฉบับเดิมก฽อนถูกเข฾ารหั สและหาข฾อมูล บางส฽วน โดนทําลายหรือบกพร฽องก็อาจจะสามารถสร฾างหรือจําลองส฽วนที่ขาดหายมาเพื่อซ฽อมแซมทดแทนได฾ 2. มีลักษณะการหลอมรวมสื่อ (Media convergence) จากเดิมที่แต฽ละสื่อมีคุณสมบัติและหน฾าที่ เฉพาะด฾าน ก็ถูกนําเอาลักษณะต฽างๆ ที่มีมาหลอมรวมกันเพื่อให฾สะดวกในการใช฾คุณสมบัติต฽างๆ เหล฽านั้นด฾วย สื่อเพียงสื่อเดียว เช฽น หากต฾องการสนทนากันแบบทางไกลก็ต฾องพึ่งพาโทรศัพทแ หากอยากจะเห็นภาพก็ต฾อง พึ่งพาโทรทัศนแ พิมพแข฾อความต฾องอาศัยเครื่องพิมพแดีด ฟใงเพลงก็ต฾องอาศัยวิทยุหรือเครื่องเล฽นซีดี ตลอดจน การค฾นหาเส฾นทางก็ต฾องอาศัยการอ฽านแผนที่ แต฽สําหรับ สื่อใหม฽แล฾วทุกอย฽างที่กล฽าวมาถูกหลอมรวมเอาไว฾ใน เครื่องสมารแทโฟนเพียงเครื่องเดียวเท฽านั้น 3. มีการปฏิสัมพันธแ (Interactivity) ของสื่อกับผู฾ใช฾สื่อ เช฽น เมื่อคลิกเมาสแจะต฾องได฾ผลโต฾ตอบกลับมา ซึ่งเป็นผลโต฾ตอบแบบทันทีทันใดด฾วย และยิ่งไปกว฽านี้ ระหว฽างผู฾ส฽งสารและผู฾รับศาลก็มีปฏิสัมพันธแโต฾ตอบกัน อย฽างท฽านใดเช฽นกัน เช฽น ผู฾รับสารสามารถเลือกได฾ว฽าจะรับหรือปฏิเสธการรับสารนั้น รวมถึงสามารถต฽อรอง และยื่นเสนอหรือแสวงหาสารที่ต฾องการดับเองได฾ เช฽นการค฾นข฾อมูลจากระบบอินเทอรแเน็ตซึ่งต฽างไปจากสื่อเดิม ที่ผู฾รับสารต฾องรอรับสั่งตามการกําหนด ตามเวลาและตามลําดับที่ผู฾ส฽งสารได฾ตั้งไว฾เช฽นการฟใงรายการวิทยุ หรือการดูรายการโทรทัศนแเป็นต฾น 4. เป็นการสื่อสารจากหน฽วยบุคคลเดียว กระจายสารไปยังกลุ฽มหมู฽มาก (One-to-many) ซึ่งมีลักษณะ คล฾ายสื่ อมวลชนที่ส ามารถกระจายข฽าวสารจากผู฾ส฽ งเพียงคนเดียวหรือกลุ฽มเดียวไปยังผู฾ รับสารจํานวนมาก พร฾อมๆกันภายในเวลาอันรวดเร็ว เพียงแต฽สื่อใหม฽นั้นผู฾ส฽งสารไม฽จําเป็นต฾องเป็นผู฾สื่อสารระดับมืออาชีพที่มี อํานาจและสิทธิในการส฽ งสารแบบนักสื่อสารมวลชน หากแต฽ว฽าเป็นบุคคลธรรมดาทั่วไปเท฽านั้น ซึ่งแมคเคล ได฾เพิ่มเติมว฽า ไม฽เพียงแต฽เป็นการส฽งสารจากบุคคลไปยังกลุ฽มเท฽านั้นแต฽ยังเป็นลักษณะสังคมของการสื่อสาร อีกด฾วย คือผู฾ใช฾รู฾สึ กว฽าได฾ติดต฽อสื่อสารกับคนอื่นๆอยู฽ ในสื่อเก฽านั้น ผู฾รับสารหรือผู฾ใช฾สื่ออาจจะมีความรู฾สึกถึง สังคมกลุ฽มเดียวกันในประเภทความชอบเหมือนกันหรือที่เรียกว฽ากลุ฽มแฟนรายการเดียวกันได฾ กลุ฽มแฟนเพลง ก็อาจจะสามารถจินตนาการได฾ว฽ายังมีสมาชิกคนอื่นที่ชื่นชอบเหมือนกันและเป็นพวกเดียวกันได฾ แต฽สําหรับ สื่อใหม฽ไม฽เพียงแต฽รู฾สึกว฽ามีเพื่อน แต฽ยังสามารถมีการสื่อสารกับผู฾อื่นได฾จริงถึงแม฾จะไม฽ได฾เผชิญหน฾ากันจริงก็ตาม แต฽ก็สามารถแลกเปลี่ยนทัศนะและข฾อคิดต฽างๆ ได฾ ทั้งแบบทันทีทันใดและแบบที่รอเวลาได฾ เช฽น การสนทนา ผ฽ า นระบบแชทออนไลนแ และการโพสตแ ข฾ อ ความบนหน฾ า เว็ บ ไซตแ ข องสื่ อ สั ง คมเครื อ ข฽ า ยออนไลนแ เช฽น Facebook, Twitter, Pantip เป็นต฾น 5. เป็น การกระจายสารจากกลุ฽ มคนไปยังกลุ฽ มอื่น (Many-to-many) นอกจากการกระจายสาร เป็นลักษณะการกระจายจากบุคคลเดียวไปยังคนหมู฽มากแล฾ว ยังอาจเป็นการกระจายสารจากหลายๆ คน ไป ยังอีกหลายๆคนในเวลาเดียวกัน นั่นคือลักษณะการสื่อสารที่เรียกว฽าระบบเครือข฽ายนั่นเอง ซึ่งจะทําให฾การ แพร฽สารนั้นเป็นไปอย฽างกว฾างขวางและรวดเร็ว


208

ประเภทของสื่อใหม่ ประเภทของสื่อใหม฽ คือรูป แบบของเนื้อหาแบบดิจิทัล ที่พบเห็ นในปใจจุบัน และมีแนวโน฾มว฽าจะมี บทบาทสําคัญมากยิ่งขึ้นในอนาคต โดยสื่อใหม฽แต฽ละประเภทมีความโดดเด฽นและแตกต฽างกันตามประโยชนแและ วัตถุประสงคแในการใช฾งาน สําหรับขอบเขตประเภทของสื่อใหม฽นั้น lev Manovich ได฾แบ฽งไว฾เป็น 3 ประเภทใหญ฽ๆ คือ 1. รูปแบบของตัวอุปกรณแ (Hardware) เช฽น คอมพิวเตอรแ สมารแทโฟน เครื่องเล฽นดีวีดี มัลติมีเดีย คอมพิวเตอรแเกมสแ 2. รูปแบบของโปรแกรมซอฟทแแวรแ (Software) เช฽น โซเชียลมีเดีย เกมออนไลนแ รวมทั้งแอพลิเคชั่น ต฽างๆ ที่ใช฾งานในอุปกรณแสมารแทโฟนและคอมพิวเตอรแแท็ปเล็ต 3. รูปแบบของเครือข฽ายการสื่อสาร (Communication Network) เช฽น ระบบสื่อสารดาวเทียม เคเบิลใยแก฾ว เครือข฽ายอินเตอรแเน็ต โทรคมนาคม สื่อใหม฽ จึ งหมายถึง สื่ อที่เป็ น ทั้งอุปกรณแการสื่ อสาร โปรแกรมซอฟแวรแและเครือข฽ายการสื่ อสาร ที่มีรูปแบบการจัดเก็บ การจัดการและจัดส฽งข฾อมูลเนื้อหาในรูปแบบดิจิทัล และได฾ศึกษาบทบาทของสื่อใหม฽ ในรูปแบบของโปรแกรมซอฟแวรแที่สําคัญ คือ โซเชียลมีเดีย (Social Media) ซึ่งมีความหมายดังต฽อไปนี้ โซเชียลมีเดีย (Social Media) โซเชียลมีเดีย (Social Media) ได฾ถูกนํามาใช฾ในความหมายของการหลอมรวมกันทางเทคโนโลยี ระหว฽างเว็บไซตแและโซเชียลเน็ตเวิรแค คําว฽าโซเชียลมีเดียจึงกลายมาเป็นคําหลักที่มีความหมายกว฾างและใช฾ เรี ย กครอบคลุ มทั้งสื่ อโซเชีย ลเน็ ตเวิรแ คและเว็บไซตแ ที่ช฽ว ยสร฾างปฏิสั มพันธแทางสั งคมระหว฽างผู฾ ใช฾ งาน โดยนักวิชาการด฾านสื่อใหม฽หลายคนกล฽าวถึงคุณลักษณะของโซเชียลมีเดียไว฾ว฽าเป็นสื่อที่มีประสิทธิภาพในการ สื่อสาร (boyd, 2008) เป็นสื่อที่มีความเปิดกว฾างและสร฾างการมีส฽วนร฽วมให฾เกิดขึ้น (Mayfield, 2007) เป็นสื่อที่ก฽อให฾เกิดการเชื่อมโยงและการสร฾างชุมชนให฾เกิดขึ้น (Smith, Borash, Getoor และ Lauw, 2008) โดยภาพรวมโซเชียลมีเดียเป็นสื่อที่ประกอบด฾วยคุณลักษณะ 3 ประการ ดังนี้ 1. เป็นสื่อที่ทําให฾ผู฾ใช฾สามารถสร฾างข฾อมูล ดาวนแโหลดและแบ฽งปในข฾อมูลระหว฽างกัน 2. เป็นสื่อที่ทําให฾ผู฾ใช฾งานสามารถเผยแพร฽ข฾อมูลและโปรไฟลแของตนเองได฾ 3. เป็นสื่อที่ทําให฾ผู฾ใช฾งานสามารถเชื่อมต฽อสื่อสารกับผู฾ใช฾คนอื่นๆ ได฾ ความนิยมที่ผู฾ใช฾มีต฽อโซเชียลมีเดียเกิดขึ้นมากมายโดยไม฽มีข฾อกังขา ผลการวิจัยของบริษัท เอซีเนลสัน ในปี 2009 พบว฽า 2 ใน 3 ของผู฾ใช฾สื่อออนไลนแจะใช฾โซเชียลมีเดีย โดยเฉลี่ยผู฾ใช฾สื่อออนไลนแจะใช฾เวลา 10 เปอรแเซ็นตแของการออนไลนแนั้นไปกับการใช฾งานโซเชียลมีเดีย นอกจากนี้โซเชียลมีเดียยังได฾รับความนิยม เป็นอันดับสี่ในกระบวนกิจกรรมการใช฾งานออนไลนแทั้งหมดและยังถือเป็นอันดับที่สูงกว฽าการใช฾งานในส฽วนของ อีเมลแหรือจดหมายอิเล็คทรอนิกสแอีกด฾วย


209

Food Delivery คืออะไร จุดเริ่มต฾นเดลิเวอรี่ในประเทศไทยเกิดขึ้นมาเมื่อ ประมาณ 20 ปีที่แล฾ว คนไทยรู฾จักคําว฽า “เดลิเวอรี่” (Delivery) มาจากบริษัทอาหารยักษแใหญ฽อย฽างพิซซ฽า ที่สมัยนั้นเน฾นโปรโมทการบริการส฽งถึงบ฾านเป็นจุดขายจน ประสบความสําเร็จ ทําให฾หลังจากนั้นก็มีร฾านอื่นๆ มากมายหันมาให฾ความสําคัญกับการบริการส฽งถึงบ฾าน รู฾ ห รื อ ไม฽ ส มัย ก฽อ นประเทศไทยก็ มีเ ดลิ เ วอรี่ แต฽เ ราเรีย กธุ ร กิจ แบบนี้ว฽ าการส฽ งอาหารปิ่ น โตหรื อ ผู ก ปิ่น โต การผูกปิ่นโตคือ การจ฾างให฾ทําอาหารใส฽ปิ่นโตส฽งให฾ตามที่ตกลงกัน แต฽ก็ไม฽ได฾ถูกโปรโมทให฾เป็นรูปแบบธุรกิจที่ โด฽งดังแบบเดลิเวอรี่ ธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾าน คือ Delivery (เดลิเวอรี่) แปลว฽า การส฽งสินค฾าจากผู฾ขายไปยังผู฾ซื้อธุรกิจอาหาร ส฽งถึงบ฾าน การขายอาหารโดยวิธีการนําเสนอผ฽านช฽องทางต฽างๆ ใช฾การทําอาหารตามการสั่งซื้อที่มีคนสั่งแล฾วทํา การจัดส฽งให฾ถึงที่ จากการศึกษาสถานการณแในปใจจุบัน (เกียรติศักดิ์ แซ฽โค฾ว, 2554) พบว฽าธุรกิจอาหารส฽งถึง บ฾านมี 2 แบบ ได฾แก฽ ธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾านที่มีร฾าน หมายถึง ร฾านอาหารที่มีสถานที่ตั้งชัดเจนทําให฾บุคคลทั่วไปสามารถไป รับประทานอาหารนั้นๆ ได฾ด฾วยตนเอง หรือจะโทรสั่งก็มีบริการจัดส฽งอาหารให฾ถึงที่ เช฽น ปรุง, สกายลารแค, ศิริ ชัยไก฽ย฽าง, สีฟูา, DJPoom menu เป็นต฾น

ภาพที่ 1 ตัวอย฽างธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾านที่มีร฾าน ที่มา : ปรุง (2556), สกายลารแค (2558), ศิริชัยไก฽ย฽าง (2559) สีฟูา (2558) และ DJPoom menu (2558) ธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾านที่บริษัทจัดส฽ง หมายถึง การขายอาหารโดยวิธีการนําเสนอผ฽านช฽องทางต฽างๆ ซึ่งไม฽มีสถานที่ตั้งให฾บุคคลทั่วไปมารับประทานอาหารได฾ แต฽ใช฾การทําอาหารตามการสั่งซื้อที่มี คนสั่งแล฾วทําการ จัดส฽งให฾ถึงที่ เช฽น Thank god it’s organic, Tiptop clean food, เจคิวปูม฾านึ่ง Delivery, Fox Box, Lobster Gangsters เป็นต฾น


210

ภาพที่ 2 ตัวอย฽างธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾านที่บริษัทจัดส฽ง ที่มา : thank god it’s organic (2558), Tiptop clean food (2559), เจคิวปูม฾านึ่ง Delivery (2559), Fox Box (2557) และ Lobster Gangsters (2558) นอกจากนั้นในปใจจุบันยังมีกระแสการทําธุรกิจอาหารที่มีลักษณะแตกต฽างออกจากสองลักษณะแรก ที่เป็นบริษัทรับซื้ออาหารจากร฾านดังหรือร฾านยอดนิยม และจัดส฽งแก฽ผู฾บริโภคปลายทาง เช฽น food panda, Line man, Indie Dish เป็นต฾น

ภาพที่ 3 ตัวอย฽างธุรกิจอาหารส฽งถึงบ฾านที่บริษัทรับซื้ออาหารจากร฾านดัง ที่มา : food panda (2559), Line man (2559) และ Indie Dish (2559)

สื่อใหม่กับ Food Delivery ธุรกิจอาหารมีความหลากหลายและมีรูปแบบให฾เลือกมากขึ้น เจ฾าของร฾านอาหารต฽างๆ สรรหาวิธี ที่ จ ะตอบสนองความต฾ อ งการให฾ กั บ ผู฾ บ ริ โ ภค เพื่ อ ตอบสนองความต฾ อ งการและไลฟ฼ ส ไตลแ ข องผู฾ บ ริ โ ภค ที่เ ปลี่ ย นไปจึ ง เกิด ธุ ร กิ จ อาหารส฽ งถึ งบ฾ า น เนื่อ งมาจากการที่ ผู฾ บ ริ โ ภคต฾ อ งการความสะดวกสบายในการ รับประทานอาหารโดยไม฽ต฾องทําอาหารเอง สามารถเลือกที่จะรับประทานอาหารในแบบที่ตนชอบ สื่อใหม฽ จึงเข฾ามีบทบาทในการเป็นตัวกลางหรือช฽องทางระหว฽างผู฾ส฽งสารที่เป็นร฾านค฾าหรือบริษัทจัดส฽งไปยังผู฾รับสารที่ เป็นผู฾บริโภค จึงสนใจว฽าสื่อใหม฽เหล฽านี้มีอะไรบ฾าง เช฽น 1. Application มีการทําแอพพลิเคชั่นต฽างๆที่เอื้อต฽อความสะดวกสบายของกลุ฽มผู฾บริโภค ที่สําคัญ คือ การพัฒนาฟใงกแชั่นต฽างๆ ให฾ตอบรับกับการใช฾งานบนอุปกรณแไฮเทคต฽างๆ ส฽งผลให฾กลุ฽มผู฾บริโภคเกิดความ เชื่อมั่นต฽อตัวสินค฾าของตน เช฽น App Food panda, DJPoom menu และ Indie Dish ใช฾เพื่อสั่งอาหาร


211

ติดตามการส฽ง ติดตามเส฾นทาง นอกจากนี้แอพพลิเคชั่นยังช฽วยในการติดต฽อปฏิสัมพันธแกับผู฾บริโภคทั้งการ ส฽งข฾อมูลข฽าวสาร ข฾อมูลองคแกร สิทธิพิเศษสําหรับผู฾บริโภค เพื่อเป็นการสร฾างความสัมพันธแอันดีกับทั้งผู฾บริโภค เก฽าและผู฾ที่กําลังจะก฾าวเข฾ามาเป็นลูกค฾าใหม฽

ภาพที่ 4 ตัวอย฽างแอพพลิเคชั่นที่มีข฾อมูลร฾านอาหารและโปรโมชั่น ที่มา : Foodpanda (2559) 2. Website หากเปรียบดิจิทัลเป็นห฾างสรรพสินค฾าใหญ฽แห฽งหนึ่ง เว็บไซตแก็เป็นเหมือนหน฾าร฾าน ในห฾างสรรพสินค฾า ทําหน฾าที่เป็นเหมือนเว็บไซตแหลักที่สามารถนําเครื่องมือดิจิทัลมารวมเข฾าด฾วยกัน เพื่อเพิ่ม ช฽องทางในการสื่ อสาร ปใ จ จุบั น องคแกรและบริษัทต฽างๆ จําเป็นต฾องมีเว็บไซตแอยู฽บนเครือข฽ายอินเทอรแเน็ต เพื่อไว฾เป็ น ที่สํ าหรั บ เผยแพร฽ ข฾อมูล ข฽าวสารและบริการต฽างๆ ให฾ เป็นที่รู฾ จัก และสามารถเข฾าถึงกลุ฽ มลู กค฾ า เปูาหมายได฾มากที่สุด ทั้งยังช฽วยสร฾างภาพลักษณแที่ดีให฾กับธุรกิจได฾อีกด฾วย เช฽น เว็บไซตแร฾าน DJPoom menu สามารถสั่งอาหาร เลือกดูรายการอาหาร หรือสามารถดูข฾อมูลการสั่งซื้อได฾เพื่อเก็บเป็นหลักฐานการชําระเงิน และยังมีหน฾าข฾อมูลการติดต฽อทั้งอีเมล เบอรแโทรศัพทแ แผนที่ร฾าน เพื่อให฾มีทางเลือกในการติดต฽อมากขึ้น

ภาพที่ 5 ตัวอย฽างเว็บไซตแที่มีข฾อมูลอาหาร และขั้นตอนการสั่ง ที่มา : DJPoommenu (2559)


212

3. Facebook เป็นสื่อที่ได฾รับความนิยมอันดับต฾นๆ เพราะจํานวนผู฾ใช฾งานเพิ่มจํานวนมากขึ