Balderboek Commerciële calculaties InBusiness

Page 1

Commerciële calculaties

LEERWERKBOEK COMMERCIEEL NIVEAU 3&4

InBusiness Commercieel Dit boek is onderdeel van InBusiness, een modulaire methode voor mbo Economie. Een breed aanbod van leereenheden dekt alle onderwerpen voor de commerciële en financiële opleidingen. In de serie InBusiness Commercieel worden leereenheden aangeboden voor dekking van de kwalificatiedossiers Commercie en Marketing, communicatie en evenementen, niveau 3 en 4.

Commerciële calculaties LEERWERKBOEK

Het leerwerkboek Commerciële calculaties bevat zeven leereenheden die helpen om de financiële kant van het werk te begrijpen en dit in perspectief te plaatsen. Belangrijke onderwerpen als begroten, kengetallen, de kostprijs en verkoopprijs, omzet- en accountanalyse en marktanalyse komen aan bod. Bewezen didactiek De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het bewezen effectieve zes-leerfasen model: Introductie, Theorie, Verwerking, Toepassing, Evaluatie/zelftoets, Toetsing. De methode is compleet en van hoge kwaliteit. InBusiness is samen met docenten ontwikkeld, inhoudelijk sterk, prettig leesbaar, visueel aantrekkelijk en voldoet aan de eisen van de kwalificatiedossiers en aan de exameneisen van ESS en SPL. Digitaal, boeken of blended InBusiness Commercieel is leverbaar op papier, volledig digitaal en als combinatie van beide (blended). De leerwerkboeken bevatten helder uitgelegde theorie met verwerkings- en toepassingsvragen. De meegeleverde basislicentie biedt extra theorie en opdrachten in de interactieve digitale leeromgeving eDition. Als docent kun je bovendien uit het totale aanbod leereenheden van InBusiness zelf een boek OpMaat samenstellen. En voor wie volledig digitaal wil werken, is de methode via de totaallicentie compleet beschikbaar in eDition. InBusiness Commercieel bevat leereenheden die geschikt zijn voor de kwalificaties: - Commercieel medewerker (crebo: 22164) - Contactcenter medewerker (crebo: 25135) - Intercedent (crebo: 25136) - Junior accountmanager (crebo: 25132) - Assistent-manager internationale handel (crebo: 25133) - Vestigingsmanager groothandel (crebo: 25137) - Medewerker marketing en communicatie (crebo: 25148) - Medewerker evenementenorganisatie (crebo: 25147)

• MET ING O EV

• MET ING O EV

LEEROM INE G NL

LEEROM INE G NL

Auteurs: Inge Berg Cees van den Berg Henk Tijssen Eindredactie: Evelien van Dijk Jacqueline de Kok

9 789006 315011

Commerciele_calculaties_omslag.indd All Pages

12/05/20 16:29


CC_Commerciele Calculaties.indb 240

12/05/2020 10:51


CommerciĂŤle calculaties

CC_Commerciele Calculaties.indb 1

12/05/2020 10:50


Colofon Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl ISBN 9789006315011 ISBN 9789006315028 1e druk, 1e oplage, 2020 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2020

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

CC_Commerciele Calculaties.indb 2

12/05/2020 10:50


Voorwoord Het middelbaar beroepsonderwijs verandert voortdurend onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen en in het bijzonder door de eisen die de beroepspraktijk aan de opleidingen stelt. Daartoe behoren nieuwe kwalificatiedossiers, maar ook ontwikkelingen zoals een breed eerste jaar voor economie opleidingen. Voor die opleidingen brengt ThiemeMeulenhoff nu de modulaire economie methode InBusiness uit: • Als vervolg op de methode Rendement voor de commerciële beroepsopleidingen is er nu InBusiness Commercieel. • Als vervolg op de methode BV in Balans voor de financiële beroepsopleidingen, is er nu InBusiness Financieel. InBusiness is opgebouwd uit een groot aantal leereenheden, die op drie verschillende manieren aangeboden worden: • Als hoofdstukken in een standaardboek met een vaste volgorde over één vakgebied of hoofdonderwerp; • Als hoofdstukken in een door de docent zelf samen te stellen Boek Opmaat, desgewenst met verschillende onderwerpen commercieel en financieel, in een zelf te bepalen volgorde; • Als complete leereenheden in de interactieve digitale leeromgeving eDition met directe feedback en resultatenoverzicht. Deze bevat de volledige theorie en alle opdrachten, zeer geschikt voor meer zelfstandig werken door studenten en voor afstandsonderwijs. De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het zes-leerfasen model: Introductie, Theorie, Verwerking, Toepassing, Evaluatie/zelftoets, Toetsing. LET OP: Bij dit standaardboek behoort een basislicentie voor toegang tot de digitale leeromgeving eDition. Iconen helpen je daarbij op weg. Hiermee word je verwezen naar de digitale leeromgeving eDition, waar je de volgende onderdelen vindt die behoren tot de standaardinhoud van elke leereenheid van InBusiness Commercieel: • Extra verwerkings- en toepassingsopdrachten • Video’s • Samenvatting • Test je kennis en inzicht De serie InBusiness is met de grootste zorg ontwikkeld. Wij hopen dat u met plezier met InBusiness werkt. Wanneer u vragen of suggesties heeft, neem dan contact met ons op. De auteurs en uitgever

3

CC_Commerciele Calculaties.indb 3

12/05/2020 10:50


CC_Commerciele Calculaties.indb 4

12/05/2020 10:50


Inhoudsopgave

Voorwoord

1

CC01  Balans en financieringsvormen 9 Theorie 10 Introductie 10 1 De balans 12 2 Activazijde van de balans 14 3 Passivazijde van de balans 16 4 Begroting en resultatenrekening 17 5 Financieringsvormen 20 Video (online) 25 Begrippen 26 Opdrachten 29 Verwerkingsvragen 29 Extra verwerkingsvragen (online) 33 Toepassingsvragen 34 Extra toepassingsvragen (online) 40 Evaluatie en reflectie 41 Samenvatting (online) 41 Checklist 41 Test je kennis en inzicht (online) 41

2

CC02 Begroten 43 Theorie 44 Introductie 44 1 Begroten en jaarrekening 46 2 Budget 46 3 Liquiditeitsbegroting 48 4 Exploitatiebegroting 50 5 Investeringsbegroting 52 6 Afschrijvingen 55 Video (online) 66 Begrippen 67 Opdrachten 69 Verwerkingsvragen 69 Extra verwerkingsvragen (online) 72 Toepassingsvragen 73 Extra toepassingsvragen (online) 78 Evaluatie en reflectie 79 Samenvatting (online) 79 Checklist 79 Test je kennis en inzicht (online) 79

3

CC03 Kostprijs

3

81 82 82 84 92 93

Theorie Introductie 1 Kostprijsberekeningen 2 Kostencalculaties 3 Opslagmethoden 5

CC_Commerciele Calculaties.indb 5

12/05/2020 10:50


Video (online) 97 Begrippen 98 Opdrachten 99 Verwerkingsvragen 99 Extra verwerkingsvragen (online) 108 Toepassingsvragen 109 Extra toepassingsvragen (online) 111 Evaluatie en reflectie 112 Samenvatting (online) 112 Checklist 112 Test je kennis en inzicht (online) 112

4

CC04 Verkoopprijs 113 Theorie 114 Introductie 114 1 Vaststellen en berekenen van de verkoopprijs 116 2 Reacties van afnemers voorspellen 122 3 Offerte en factuur 125 4 Leverings- en betalingscondities 127 Video (online) 127 Begrippen 128 Opdrachten 129 Verwerkingsvragen 129 Extra verwerkingsvragen (online) 133 Toepassingsvragen 134 Extra toepassingsvragen (online) 135 Evaluatie en reflectie 136 Samenvatting (online) 136 Checklist 136 Test je kennis en inzicht (online) 136

5

CC05 Kengetallen

137 Theorie 138 Introductie 138 1 Kengetallen 140 2 Distributiekengetallen 153 3 Bereik en dekking 155 4 Inzicht in het resultaat 159 5 Verschillenanalyse 161 Video (online) 162 Begrippen 163 Opdrachten 165 Verwerkingsvragen 165 Extra verwerkingsvragen (online) 168 Toepassingsvragen 169 Extra toepassingsvragen (online) 174 Evaluatie en reflectie 175 Samenvatting (online) 175 Checklist 175 Test je kennis en inzicht (online) 175

6

CC_Commerciele Calculaties.indb 6

12/05/2020 10:50


6

CC06  Omzet- en accountanalyse 177 Theorie 178 Introductie 178 1 Capaciteitsberekening 180 2 Accountanalyse 181 3 Verandering in het marktaandeel 183 4 Break-even punt en veiligheidsmarge 185 5 Winstopslag en winstmarge 188 6 Klantwaarde 190 7 Kostenreductie 191 Video (online) 192 Begrippen 193 Opdrachten 195 Verwerkingsvragen 195 Extra verwerkingsvragen (online) 198 Toepassingsvragen 199 Extra toepassingsvragen (online) 205 Evaluatie en reflectie 206 Samenvatting (online) 206 Checklist 206 Test je kennis en inzicht (online) 206

7

CC07 Marktanalyse 207 Theorie 208 Introductie 208 1 Analyse van de markt en de vraag 210 2 Prijselasticiteiten 213 3 Indexcijfers en gemiddelden 217 4 Grafische weergave van cijfers 218 5 Verkoopkanaalverandering 222 Video (online) 223 Begrippen 224 Opdrachten 225 Verwerkingsvragen 225 Extra verwerkingsvragen (online) 227 Toepassingsvragen 228 Extra toepassingsvragen (online) 234 Evaluatie en reflectie 235 Samenvatting (online) 235 Checklist 235 Test je kennis en inzicht (online) 235

Register

237

7

CC_Commerciele Calculaties.indb 7

12/05/2020 10:50


CC_Commerciele Calculaties.indb 8

12/05/2020 10:50


COMMERCIEEL

CC01

1 Balans Balans en en financieringsvormen financieringsvormen

Auteur Henk Tijssen Eindredactie Evelien van Dijk Jacqueline de Kok

CC_Commerciele Calculaties.indb 9

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen

THEORIE

Introductie De balans Elke onderneming heeft een balans. Op de balans staat de financiĂŤle situatie van een onderneming op een bepaald moment. Dus wat zijn de schulden, wat zijn de bezittingen en wat is het vermogen: hoeveel geld heeft de onderneming? De balans heeft een debetzijde (activa) en een creditzijde (passiva). Grofweg staan aan de debetzijde de bezittingen van de onderneming en aan de creditzijde de schulden en het eigen vermogen. Een onderneming kan eigen vermogen inzetten om zaken te financieren, maar vaak is dat onvoldoende. Er moet dan worden gezocht naar andere financieringsvormen, bijvoorbeeld bij een bank, leverancier of bij vrienden, bekenden en/of onbekenden die voor een klein bedrag meedoen in een onderneming (crowdfunding).

Figuur 1 Balans

Shutterstock

10

CC_Commerciele Calculaties.indb 10

12/05/2020 10:50


Leerdoelen Kennis: • Ik kan het begrip winst- en verliesrekening omschrijven. • Ik kan verschillende soorten financieringsvormen omschrijven. Begrip: • • • • • •

Ik kan de functie van de balans omschrijven. Ik kan uitleggen welke onderdelen aan de activazijde van de balans staan. Ik kan uitleggen welke onderdelen aan de passivazijde van de balans staan. Ik weet hoe de netto-omzet berekend kan worden. Ik weet hoe de nettowinst en brutowinst bepaald kunnen worden. Ik weet hoe een liquiditeitsbalans opgebouwd is.

11

CC_Commerciele Calculaties.indb 11

12/05/2020 10:50


CC01

1

Balans en financieringsvormen

De balans De balans geeft een overzicht van de bezittingen, de schulden en het eigen vermogen van een onderneming op een bepaald moment. Een balans heeft twee zijden: • de activazijde of debetzijde • de passivazijde of creditzijde Aan de debetzijde staat wat een onderneming met het ingelegde geld heeft gedaan. Aan de creditzijde staat hoe de onderneming aan het ingelegde geld gekomen is. Dit geld kan door de ondernemer zelf zijn ingebracht; dat heet eigen vermogen. Vaak wordt er een krediet (een soort lening) afgesloten bij een bank; dan is het kort vreemd vermogen. Als het krediet voor een periode langer dan een jaar wordt afgesloten, heet het lang vreemd vermogen.

Figuur 2 Een balans moet in evenwicht zijn

De meeste balansen hebben als datum 1 januari of 31 december. Debet

Balans

vaste activa vlottende activa liquide middelen

Credit

eigen vermogen kort vreemd vermogen lang vreemd vermogen

Aan de debet- of activazijde staan de bezittingen van een onderneming. Deze bestaan uit drie elementen: • de vaste activa, zoals gebouwen, grond en transportmiddelen • de vlottende activa zoals voorraden en debiteuren • de liquide middelen of betalingsmiddelen, zoals een banksaldo, kasgeld en een spaarsaldo Aan de credit- of passivazijde staan de schulden van de onderneming. Schulden hebben een termijn langer dan een jaar of korter dan een jaar. Schulden met een termijn langer dan een jaar zijn bijvoorbeeld hypotheekschulden en een lening langer dan een jaar. Schulden met een korte looptijd (korter dan een jaar) zijn bankkredieten en crediteuren (schulden aan leveranciers).

12

CC_Commerciele Calculaties.indb 12

12/05/2020 10:50


De balans Hierna zie je een uitgewerkte balans. Debet

Balans

vaste activa: gebouw vlottende activa: voorraden liquide middelen: banksaldo Totaal activa

Credit

eigen vermogen kort vreemd vermogen lang vreemd vermogen Totaal passiva

Om een balans te kunnen maken stelt een ondernemer eerst een inventarislijst op. Dit is een lijst met bezittingen en schulden met de bijbehorende waarden, overzichtelijk gerangschikt.

Tweedehands auto’s De heer T. Kuzu wil gaan handelen in tweedehands auto’s. Hij stelt op 1 januari 2023 een inventarislijst op. Inventarislijst Bezittingen

Subtotaal

1. Showroom

Popovlaan 3, Vlaardingen

250.000

2. Bedrijfsauto

Mercedes Benz Vito

25.000

3. Inventaris

computer en toebehoren

5.000

rekken, enzovoort

10.000

overig

3.000 €

18.000

10 tweedehands auto’s

100.000

reparatiemateriaal

10.000

autobrug

25.000

machinerie

25.000 €

160.000

J. Janssen, Rotterdam

20.000

J. de Vries, Amsterdam

2.500

S. Özturk

5.000 €

27.500

27.000

Totaal bezit

507.500

Schulden 9. Hypotheek o/g (opgenomen geld) 5% 10. Geldlening o/g 4%

150.000

100.000

27.000

10.000

287.000

4. Handelsvoorraad

5. Debiteuren

6. Rabobank

7. ING-bank

2.000

8. Kas

10.000

11. Crediteuren

H. Veldman, Den Haag B.J. van der Vlies, Amersfoort mevrouw W. van Haaren, Baarn

12. Bankkrediet

Rabobank Totaal schuld

15.000

10.000

5.000

12.000

13

CC_Commerciele Calculaties.indb 13

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen Uit deze inventarislijst kan de balans samengesteld worden. De balans ziet er als volgt uit: Debet

Balans Autohandel Kuzu per 1 januari 2023

Gebouwen

Auto's

Inventaris

Voorraad

250.000

Eigen vermogen

25.000

Hypotheek o/g 5%

150.000

18.000

Geldlening o/g 4%

100.000

160.000

Crediteuren

27.000

Bankkrediet

10.000

Totaal

507.500

Debiteuren

27.500

Rabobank

15.000

ING-bank

2.000

Kas

10.000

Totaal

507.500

Figuur 3 Een tweedehands auto

2

Credit 220.500

Shutterstock

Activazijde van de balans Aan de activazijde van de balans zie je de • vaste activa • vlottende activa • liquide middelen

Vaste activa Vaste activa bestaan uit materiële zaken, zoals gebouwen, terreinen, transportmiddelen. Maar ook niet-materiële zaken kunnen daartoe behoren, bijvoorbeeld een patent of auteursrecht. Dit heten immateriële vaste activa. Daarnaast behoren financiële vaste activa ook tot de vaste activa. Financiële vaste activa zijn dus van financiële aard. Denk bijvoorbeeld aan deelneming in een ander bedrijf; jouw bedrijf is dan mede-eigenaar van een ander bedrijf. Meestal is dat in de vorm van een aandelenkapitaal. Je bezit dan aandelen van een andere onderneming. 14

CC_Commerciele Calculaties.indb 14

12/05/2020 10:50


Activazijde van de balans Vaste activa zijn bezittingen die duurzaam in de onderneming aanwezig zijn. Het is lastig om ze te verkopen en liquide (of te gelde) te maken. Het duurt immers vaak lang voordat een gebouw of terrein in een bedrijf verkocht is. Om deze reden is het belangrijk dat de ondernemer nadenkt over hoe hij dit ‘stille’ vermogen aanwendt in zijn bedrijf. Deelneming in een ander bedrijf valt ook onder de vaste activa. Deze deelneming kan moeilijk verkocht worden en wordt meestal aangegaan voor de langere termijn, dus langer dan een jaar. Vaste activa zijn de bezittingen van een onderneming met een levensduur van meer dan een jaar. Vaste activa worden wel onderverdeeld in materiële vaste activa, immateriële vaste activa en financiële vaste activa. Materiële vaste activa zijn tastbare bezittingen van een onderneming, zoals gebouwen, terreinen en transportmiddelen. Immateriële vaste activa zijn niet-tastbare bezittingen (op een balans). Dit zijn middelen die voldoen aan de criteria voor een actief gebruik, die een betrouwbare waarde of kostprijs hebben en een gebruiksduur van langer dan een jaar. Immateriële vaste activa kunnen bestaan uit kosten van ontwikkeling, merken, uitgavenrechten en rechten van intellectueel eigendom. Financiële vaste activa zijn aandelen in ondernemingen, zoals werkmaatschappijen, vorderingen op verbonden ondernemingen, deelnemingen, vorderingen op derden, beleggingen op lange termijn, overige vorderingen en ingekochte eigen aandelen (voor zover deze mogen worden geactiveerd).

Vlottende activa Naast vaste activa zijn er vlottende activa. Vlottende activa zijn zaken die als geld aanwezig zijn (bijvoorbeeld liquide middelen zoals het banksaldo, kassaldo en spaarsaldo), of die je binnen een jaar kunt omzetten in geld (zoals voorraden en debiteuren). Debiteuren zijn bedrijven of klanten waarvan de onderneming nog geld krijgt, omdat de onderneming iets heeft verkocht of een dienst heeft verleend aan hen. Als je de vlottende activa vergelijkt met de vlottende passiva (dat zijn de kortlopende schulden), dan kun je aan de balans al zien of een onderneming in staat is om zijn kortlopende schulden te voldoen met de beschikbare liquide middelen. Vlottende activa zijn bezittingen die als geldmiddel aanwezig zijn, of waarvan verwacht mag worden dat deze binnen een jaar in geld kunnen worden omgezet (zoals voorraden en debiteuren).

Liquide middelen Aan de debetzijde van de balans staan ook de liquide middelen. Onder liquide middelen vallen zaken waarover je snel kunt beschikken: banksaldo, kassaldo. Het geld op de bankrekening en het geld in de kassa dus. Liquide middelen zijn onderdeel van de vlottende activa. Je ziet ze vaak apart in een balans. Met liquide middelen kun je op korte termijn aan je betalingsverplichting voldoen. Dat heet ook wel de liquiditeit van de onderneming. Liquiditeit is de mate waarin een organisatie in staat is op korte termijn te voldoen aan haar betalingsverplichtingen.

15

CC_Commerciele Calculaties.indb 15

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen

Tabel 1 In de linkerkolom de activazijde van de balans

3

Passivazijde van de balans De passivazijde van de balans bevat het eigen vermogen en de uitstaande schulden. De uitstaande schulden kunnen voor een lange termijn zijn aangegaan. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een hypothecaire lening. De schulden kunnen echter ook voor korter dan één jaar zijn aangegaan, zoals bij een leverancierskrediet. Een leverancierskrediet houdt in dat de onderneming pas na bijvoorbeeld 60 dagen hoeft te betalen. Hierdoor geeft de leverancier als het ware een ‘korte lening’. De passivazijde kan ook een post ‘voorzieningen’ bevatten. Deze heeft te maken met toekomstige uitgaven die de ondernemer nu al voorziet en die invloed hebben op het eigen vermogen. De passivazijde bevat dus: • het eigen vermogen; • de langlopende schulden (looptijd langer dan een jaar); • de kortlopende schulden (looptijd korter dan een jaar). Vaste passiva zijn het eigen vermogen, voorzieningen en schulden die een looptijd van langer dan een jaar hebben. Vlottende passiva zijn schulden die binnen een jaar betaald moeten worden (kort vreemd vermogen).

Tabel 2 In de rechterkolom de activazijde van de balans

16

CC_Commerciele Calculaties.indb 16

12/05/2020 10:50


Begroting en resultatenrekening

4

Begroting en resultatenrekening De ondernemer wil graag weten welke inkomsten en uitgaven hij kan verwachten voor de onderneming. Deze inkomsten worden de omzet genoemd. De omzet is de opbrengst van een heel jaar. Meestal maakt de ondernemer een inschatting van de omzet die hij zal behalen in een jaar. Daarom maakt hij een begroting. De begroting bevat: • een beginbalans • een resultatenrekening (winst-en-verliesrekening) • een eindbalans De balans geeft de financiële positie weer van een onderneming op een bepaald moment. De begroting is gebaseerd op de huidige financiele positie van de onderneming en de verwachtingen voor de toekomst. In het jaarverslag kan de gemaakte begroting verantwoord worden: daar wordt beschreven waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Het jaarverslag bevat namelijk de jaarrekening.

De balans van Jansen & Jansen De balans van Jansen & Jansen ziet er als volgt uit. Debet

Balans 01-01-2023 (*bedragen x € 1000)

Gebouw

100

Voorraad

Debiteuren Bank

Credit

Eigen vermogen

140

50

Lening o/g

25

20

Crediteuren

30

20

Kas

5

Totaal

195

Totaal

195

Jansen & Jansen wil een nieuwe kantoorruimte kopen. De begroting kan dan als volgt worden samengesteld. Begroting Kantoorruimte (40 m²)

40.000

Bureau

1.000

Kasten

2.000

Computers en toebehoren

2.500

Laminaat

500

Arbeid

1.000

Totaal

47.000

17

CC_Commerciele Calculaties.indb 17

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen Nadat de kantoorruimte is aangekocht wordt er gekeken of de begroting klopte. De volgende feiten komen naar voren. Werkelijke kosten Kantoorruimte (40 m²)

40.000

Bureau

800

Kasten

1.000

Computers en toebehoren

2.500

Laminaat

500

Arbeid

1.500

Totaal

46.300

Het blijkt dat de begroting redelijk geklopt heeft. Er is € 47.000 begroot en uiteindelijk blijkt het totaalbedrag € 46.300 te zijn. Er is dus een afwijking van € 700 in positieve zin. Aan het eind van het jaar wordt de jaarrekening van de onderneming opgesteld. Deze bevat de werkelijke kosten die de ondernemer heeft gemaakt en die worden verwerkt in de eindbalans. Er wordt dan gekeken of de opgegeven bedragen in de begroting ook gehaald zijn. De jaarrekening bestaat uit de balans en de winst-en-verliesrekening met een toelichting. Iedere organisatie is verplicht om na afloop van een boekjaar een jaarrekening op te maken. De jaarrekening bevat de balans, de winst-en-verliesrekening en de toelichting op beide overzichten. De resultatenrekening of winst-en-verliesrekening is een overzicht van alle opbrengsten en kosten van een organisatie in een bepaalde periode.

Voorbeeld resultatenrekening Winst-en-verliesrekening 2023 2023

2022

€ 36.203

20.437

Afschrijvingen

832

1.674

Overige bedrijfskosten

10.959

8.494

Totaal:

11.791

10.168

Bedrijfsresultaat

24.412

10.269

Rentebaten of -lasten

117

2

Resultaat

€ 24.295

Opbrengsten Netto omzet* Bedrijfskosten

€ 10.267

* Bij de nettomzet zijn de verkoopkosten (inkoopkosten en overige verkoopkosten) eraf gehaald.

18

CC_Commerciele Calculaties.indb 18

12/05/2020 10:50


Begroting en resultatenrekening

Omzet, resultaat en liquiditeitsbalans Deze paragraaf handelt over de omzet en het resultaat. Als een ondernemer producten verkoopt, krijgt hij daarvoor betaald. Dit levert omzet op. Bruto-omzet is de totale opbrengsten (exclusief btw). Netto-omzet is de opbrengst uit de verkoop van goederen en/of diensten (exclusief btw) onder aftrek van eventuele kortingen. Stel dat de ondernemer kleurdozen verkoopt voor € 5 per stuk en hij verkoopt er 1.000, dan heeft hij een bedrag van € 5.000 binnengekregen. Dit noemen we de bruto-omzet. Hiervan zijn nog geen verkoopkosten afgehaald, zodat de netto-omzet nog niet bekend is. Stel dat de verkoopkosten € 500 zijn en de inkoopkosten € 2.000, dan is de nettoomzet € 5.000 – € 2.500 = € 2.500. Naast de termen bruto-omzet en netto-omzet kennen we de termen brutowinst en nettowinst. Brutowinst is de opbrengsten minus de inkoopkosten en de productiekosten. Nettowinst is de totale opbrengsten minus de totale kosten. Als de omzet € 5.000 bedraagt en de inkoopwaarde/kosten € 2.000, dan is de brutowinst € 3.000. De nettowinst van de ondernemer in kleurdozen bedraagt € 3.000 minus de bedrijfskosten van de ondernemer. Stel dat dit de verkoopkosten zijn van € 500 en de kosten voor de huur van opslag van € 1.000 per jaar. Dan is de nettowinst € 1.500. Ten slotte kan de ondernemer nog een economisch resultaat berekenen. Economisch resultaat is het resultaat na aftrek van het salaris en na aftrek van een vergoeding op het ingebrachte eigen vermogen. Stel dat de ondernemer zichzelf € 1.000 heeft toebedeeld. Hij wil een rendement op zijn eigen vermogen van bijvoorbeeld 5%. Zelf heeft hij € 1.000 ingebracht in de kleurdozenzaak, dus is dat rendement € 50. Bij elkaar dus € 1.050. Het economisch resultaat bedraagt dan € 1.500 (nettowinst) – € 1.050 (salaris en rendement) = € 450. De ondernemer kan door keuzes te maken het economisch resultaat zelf beïnvloeden. Stel: hij heeft het volgende jaar een omzetstijging geboekt en behaalt € 10.000 omzet. Hij heeft € 4.000 aan inkoopkosten, € 500 aan verkoopkosten, € 1.000 aan huur en € 1.050 aan salaris en rendement geboekt. Het economisch resultaat bedraagt nu € 3.450. In dit geval is er sprake van een omzetstijging met een forse resultaatverbetering. Het kan ook anders. De omzet kan gestegen zijn, maar stel dat de ondernemer zichzelf € 5.000 uitkeert aan salaris en rendement. Dan is het economisch resultaat: € 10.000 – € 4.000 – € 5.000 – € 500 (verkoopkosten) – € 1.000 (huur) = - € 500 economisch resultaat. In dit geval is het economisch resultaat dus negatief. De ondernemer heeft dan wel een omzetstijging geboekt, maar geen resultaatverbetering. Andersom kan dat ook. De omzet kan dalen, waardoor het resultaat daalt. Soms heeft een dalende omzet geen invloed op het economisch resultaat, omdat er op andere posten bezuinigd wordt.

19

CC_Commerciele Calculaties.indb 19

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen Bezittingen kunnen in een eenvoudige liquiditeitsbalans worden weergegeven. Aan de debetzijde staan bovenaan de moeilijk in geld om te zetten vaste bezittingen en onderaan de makkelijk in geld om te zetten bezittingen. Aan de creditzijde staat bovenaan het niet opeisbare of terug te betalen lang vreemd vermogen en onderaan het snel terug te betalen kort vreemd vermogen. Een liquiditeitsbalans geeft aan of een onderneming op korte termijn aan zijn verplichtingen kan voldoen.

5

Financieringsvormen Soms heeft een ondernemer voldoende geld om zijn onderneming met eigen middelen te beginnen. In de meeste gevallen zal hij echter een financieringsvorm moeten zoeken. Hij kan dan kiezen uit de volgende vijf mogelijkheden: 1 2 3 4 5

bank familie en vrienden crowdfunding kredietunie ketenfinanciering

Bank Bij een bank kun je geld sparen en geld lenen. De bekendste financieringsvorm is de bancaire financiering. Er zijn diverse leningsvormen: • • • • • •

hypothecaire lening banklening bankgarantie leasing mkb-krediet factoring of debiteurenfinanciering

Hypothecaire lening Een hypothecaire lening is een lening die de bank verstrekt met als onderpand een registergoed. Dat is een officieel geregistreerd goed, zoals een huis (Kadaster), vliegtuig (vliegtuigenregister), bedrijfspand of gronden. De bank is de hypotheeknemer. Zij verstrekt de lening met als onderpand het registergoed. Degene die de hypothecaire lening ontvangt, is de hypotheekgever. Die persoon geeft het registergoed als onderpand en ontvangt de lening. In Nederland is de hypotheek een ingeburgerd begrip. Op bijna alle koophuizen in Nederland rust een hypotheek, omdat eigenaren vaak een groot bedrag moeten lenen om het te kunnen kopen. Koop je een huis, dan ben je eigenaar en moet je zelf het onderhoud betalen. Als het huis meer waard wordt, dan is de waardestijging (winst) voor jou. Als je een huis huurt, betaal je per maand een vast bedrag, bijvoorbeeld € 800,-. Je hoeft het onderhoud aan het huis dan niet zelf te doen, dat doet de eigenaar van het huis.

20

CC_Commerciele Calculaties.indb 20

12/05/2020 10:50


Financieringsvormen Een hypotheek bestaat uit vier onderdelen: de hypotheekrente, inleg voor de aflossing, overlijdensrisicoverzekering en de verzekering tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. • De hypotheekrente. Dat is het geld dat je betaalt omdat je geld leent. Stel je leent € 100.000 tegen 2% per jaar. Dat houdt in dat je € 2.000 per jaar aan rente moet betalen. Dit kun je één keer per jaar doen (hele bedrag in een keer), maar ook in 12 termijnen (elke maand een bedrag). € 2.000 : 12 maanden = € 166,67 per maand. Natuurlijk is de hypotheekrente niet de enige component. Je zult de € 100.000 ook moeten terugbetalen. Dit kan je doen door middel van aflossing. • De inleg voor aflossing. Als je de bovenstaande hypotheek van € 100.000 afsluit voor 30 jaar, dan betekent dit dat je elke maand een bepaald bedrag moet betalen om uiteindelijk een schuld van nul euro te bereiken. Als voorbeeld: € 100.000 : 360 (30 jaar x 12 maanden) = € 277,77 per maand. Als je dus elke maand € 277,77 betaalt aan de bank voor aflossing, dan is na dertig jaar de hypothecaire lening nog nul euro. Tel je nu het bedrag van rente en aflossing bij elkaar op, dan kom je aan een maandlast van € 166,67 + € 277,77 = € 444,44. • De verzekering. Stel dat de hypotheekgever vroegtijdig overlijdt, dan kan die persoon niet meer aan zijn verplichtingen voldoen. Om dit risico te vermijden moet een overlijdensrisicoverzekering afgesloten worden. In geval van overlijden krijgt de bank haar lening toch terug. • De arbeidsongeschiktheid. Als iemand arbeidsongeschikt raakt en zijn maandlasten niet meer kan betalen heeft de bank een probleem. Om dat te voorkomen kun je jezelf daarvoor ook verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Uiteindelijk zal iemand die dus € 100.000 leent tegen 2% zo’n € 500 aan kosten per maand hebben voor zijn woning. De hypothecaire lening is een lening die een bank verstrekt met als onderpand een registergoed (dit kan bijvoorbeeld een bedrijfspand of een huis zijn). Degene die de lening ontvangt, betaalt hierover rente en aflossing.

Banklening Een bank kan een lening verstrekken zonder dat er een onderpand gevraagd wordt. Dit is de zogenaamde bancaire lening of banklening. De bank laat een contract tekenen met daarin het te lenen bedrag en de voorwaarden; de rente- en terugbetaling van het bedrag. Meestal zijn de leningen aan bedrijven groter dan € 250.000.

Bankgarantie Als bijvoorbeeld twee partijen met elkaar zaken doen en er een periode zit tussen het betalen van het factuurbedrag en het leveren van de goederen, dan kan de leverancier een bankgarantie verlangen. Het is een contract waarin een bank onvoorwaardelijk garandeert om een bedrag aan de begunstigde te betalen, indien hij daarop aanspraak maakt. Het is een zekerheidsstelling. Een bankgarantie is een contract waarin een bank onvoorwaardelijk garandeert om een bedrag aan een begunstigde te betalen als hij daarop aanspraak maakt. Een leverancier kan deze verlangen als er een lange periode zit tussen de levering van de goederen en de betaling van het factuurbedrag.

21

CC_Commerciele Calculaties.indb 21

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen

Leasing Leasing is een financieringsvorm waarbij je betaalt voor het in het gebruik hebben van objecten. Een bekend voorbeeld is de leaseauto. Als een ondernemer weinig financiële middelen heeft, maar er is wel een maandelijkse inkomensstroom, dan kan een leaseauto aantrekkelijk zijn. Over het algemeen is de leaseprijs van een auto duurder dan de afschrijvingsprijs van een gekochte auto. Daar staat echter tegenover dat de ondernemer in een nieuwe auto rijdt en geen onderhoud hoeft te betalen. Dit laatste kan behoorlijk oplopen bij een gekochte auto. Ook de APK-keuring wordt door het leasebedrijf geregeld. Het verschil tussen lease en huur is dat er bij lease een optie tot koop aanwezig is en dat kan bij huur niet. Het nadeel van leasen is dat de auto nooit eigendom wordt, tenzij daarover afspraken gemaakt worden. Leasing kan op twee manieren. Je kunt kiezen voor financial lease of operational lease. Bij financial lease gaat het om een onopzegbare overeenkomst voor de economische levensduur van een object, bijvoorbeeld een auto of een dure machine. Bij operational lease gaat het om een soort huurcontract dat een beperkte looptijd heeft met eventueel de mogelijkheid tot verlenging. Je bent bij operational lease niet verantwoordelijk voor onderhoud en service. Lease is een contractuele overeenkomst voor het gebruik van een specifiek object. Dit kan op twee manieren, namelijk financial lease en operational lease. Financial lease is een onopzegbare overeenkomst voor de economische levensduur van een object. De geldgever is juridisch eigenaar en de geldnemer is economisch eigenaar. Operational lease is een huurcontract van beperkte duur, met recht op verlenging. De verhuurder is verantwoordelijk voor het onderhoud en de service.

Mkb-krediet Mkb-krediet is bedoeld voor ondernemers die lastig een banklening kunnen krijgen om de start of de groei van de onderneming te financieren. Via bijvoorbeeld Qredits kan een mkb-krediet worden aangevraagd. Aan een mkb-krediet zijn wel voorwaarden verbonden. Je moet een ondernemingsplan en een investeringsplan hebben, minimaal 18 jaar oud zijn en gericht zijn op de Nederlandse markt. Ook moet je voldoende ondernemersvaardigheden bezitten. Mkb-krediet is een zakelijke lening van minimaal € 50.000 en maximaal € 250.000. Deze lening is speciaal bedoeld voor startende ondernemers die een bedrijf willen overnemen.

Factoring of debiteurenfinanciering Bij factoring of debiteurenfinanciering neemt een factoor, dat is degene die alle debiteuren van een bedrijf overneemt, het volledige betalingsrisico van de debiteurenportefeuille over. Een voordeel is dat er zekerheid is dat de debiteuren betalen. De factoor betaalt de ondernemer het geld dat hij anders uit de debiteurenportefeuille ontvangt. Dit betekent dat de ondernemer zijn geld krijgt. Het kan echter wel zo zijn dat onder bepaalde voorwaarden het geld weer terugbetaald moet worden aan de factoor als de debiteur niet betaalt. 22

CC_Commerciele Calculaties.indb 22

12/05/2020 10:50


Financieringsvormen De solvabiliteit is de verhouding tussen het eigen vermogen en het totaal vermogen. Stel, een ondernemer heeft € 100.000 eigen vermogen en het totale vermogen (dus inclusief de schulden) is € 500.000, dan is de solvabiliteit € 100.000 / € 500.000 x 100% = 20%. Deze onderneming is niet solvabel. Gemiddeld ligt de solvabiliteit op zo’n 35%.

Factoring of debiteurenfinanciering is een financieringsvorm voor ondernemingen waarbij de factoor niet alleen het beheer, de administratie en de incasso van de debiteurenportefeuille overneemt, maar ook het volledige betalingsrisico. De solvabiliteit is de verhouding tussen het eigen vermogen en het totaal vermogen.

Familie en vrienden Een andere financieringsmogelijkheid is lenen bij familie of vrienden. Je kunt dan een bepaald rentepercentage afspreken dat je over de lening wilt betalen. Meestal gebeurt dit onderhands. Samen met je familie of vriend(en) maak je een leningsovereenkomst op en die tekenen jullie. Standaard leningsovereenkomsten zijn eenvoudig te vinden op internet. Het is echter verstandiger om een notarieel contract te laten opstellen van de lening. Beide partijen gaan dan naar de notaris en leggen de geldlening notarieel vast. De notaris controleert alles en noteert de lening. Uiteraard kost dit geld, maar in de toekomst kan dit veel problemen voorkomen. Mocht een familielid of een vriend zijn verplichting niet nakomen, dan kun je weer naar de notaris gaan. De notaris maakt van de akte dan een zogenaamde grosse. Dat betekent dat je zonder tussenkomst van de rechter beslag kunt laten leggen op de bezittingen van degene aan wie je geld geleend hebt. Echter meestal is het zo, dat mensen die stoppen met betalen nog veel meer financiële problemen hebben. En het spreekwoord zegt het al: van een kale kip valt niets te plukken. Let dus goed op aan wie je geld leent.

Crowdfunding Een relatief nieuwe manier van geld inzamelen vindt plaats via crowdfunding. De naam zegt het al: het publiek dat interesse heeft, kan geld uitlenen (meestal kleine bedragen tot ongeveer € 1.000). Degene die het geld leent, betaalt vervolgens per maand of per jaar een rentepercentage en lost uiteindelijk de totale leensom af. Crowdfunding vindt plaats via crowdfundingsites. Let goed op waar je geld in steekt. Soms worden de leningvragers slecht gecontroleerd en zijn ze eigenlijk niet in staat om het geleende geld terug te betalen. De regel: hoe hoger het rendement, hoe hoger het risico, geldt hier zeker voor. Staar je dus niet blind op een rendement van 8% per jaar. Je loopt veel meer risico dan bij een spaarrekening van een bank. Crowdfunding is een alternatieve financieringsvorm waarbij een grote, vaak anonieme groep mensen (crowd) de benodigde gelden bij elkaar brengt. Zij ontvangen hiervoor een percentage op het ingelegde geld en aan het einde van de looptijd hun inleg terug.

Kredietunie Speciaal voor het mkb (midden- en kleinbedrijf) zijn er kredietunies. Het is een alternatieve financieringsvorm. Kredietunies brengen investeerders (geldverstrekkers) samen met ondernemers die geld zoeken (geldleners). Ze leveren maatwerk en kijken dus goed of de 23

CC_Commerciele Calculaties.indb 23

12/05/2020 10:50


CC01

Balans en financieringsvormen gevraagde financiering wel past. Ook kijken ze wie de ondernemer zelf is aan wie ze geld lenen en verder ‘bemoeien’ ze zich met het beleid van de onderneming om deze nog beter te maken. Bij crowdfunding is dat niet zo. Een ander voordeel van een kredietunie is dat ze de ondernemer bij een netwerk betrekken. In principe kan elke ondernemer lid worden van een kredietunie, mits hij actief is in een bepaalde regio of branche. Je koopt een lidmaatschapsbewijs en je krijgt daarmee stemrecht in de kredietunie. Vervolgens kun je meedoen als investeerder of kredietnemer. De winst van de kredietunie verdeelt men onder de leden. Meestal is het rendement dan hoger. Een kredietunie is flexibeler dan een bank, maar financiert over het algemeen maximaal tot € 250.000. Een kredietunie is een alternatieve financieringsvorm voor mkb-bedrijven (tot maximaal een bedrag van € 250.000), waarbij niet alleen gekeken wordt of het geld kan worden terugbetaald, maar ook wie de ondernemer zelf is. Daarnaast houdt men toezicht op het beleid gedurende de looptijd van de lening.

Ketenfinanciering Ketenfinanciering is een verzamelnaam van allerlei financieringsvormen tussen bedrijven in de keten. De bedoeling is dat de besteedbaarheid van geld toeneemt. Een keten is een reeks opeenvolgende en door de betrokken bedrijven op elkaar afgestemde economische activiteiten, die uiteindelijk een product oplevert dat voldoet aan de eisen van de (finale) afnemer. Een ander woord voor ketenfinanciering is supply chain management of ketenmanagement. Je moet hierbij denken aan onderlinge afspraken die gemaakt zijn op het gebied van de betalingstermijn, de leverancierskredieten en de afnemerskredieten. Ketenfinanciering wordt veel toegepast in de internationale handel. Een leverancier uit een minder kredietwaardig land kan zijn te innen rekeningen verkopen aan een tussenpartij (bijvoorbeeld een bank). Een voordeel van ketenfinanciering is dat er minder behoefte is aan leningen via banken en dat daardoor banken eerder bereid zijn om eventueel te lenen (in tijden dat het minder gaat). Supply chain management of ketenmanagement is het beheersen van de opeenvolgende economische activiteiten van (oer)producenten, groothandel en detailhandel tot aan de finale aflevering van het product (verbruik/gebruik). De verschillende activiteiten moeten zo op elkaar afgestemd zijn, dat de afnemerswens vervuld wordt en er minimale kosten gemaakt worden door elk van de betrokken bedrijven.

Achtergestelde lening In de bedrijfsfinanciering speelt de achtergestelde lening een belangrijke rol. Dat is een lening die vaak verstrekt wordt door de eigenaren of belanghebbenden van het bedrijf om het bedrijf overeind te houden. Immers als het bedrijf failliet gaat, staan deze schuldeisers achteraan in de rij, ze worden dus ‘achtergesteld’ op andere schuldeisers. Aan de andere kant is het zo, dat wanneer een eigenaar of een investeerder bereid is om een achtergestelde lening te verstrekken er dus nog wel vertrouwen in het bedrijf is. Een achtergestelde lening is vreemd vermogen waarvan de verstrekker bij faillissement pas wordt betaald nadat de andere schulden zijn voldaan en er nog financiële middelen over zijn.

24

CC_Commerciele Calculaties.indb 24

12/05/2020 10:50


Financieringsvormen

Andere mogelijkheden van kredietverstrekking Ten slotte kennen we nog de volgende vormen van van kredietverstrekking: • • • •

leverancierskrediet off-balance financiering consignatievoorraad cloudoplossingen (voor software)

Leverancierskrediet Een leverancierskrediet wordt verstrekt door een leverancier. Stel dat een bedrijf handelt in houten palen. Een leverancier verstrekt 10.000 houten palen die € 1 per stuk kosten. De rekening hoeft pas na 90 dagen betaald te worden. Op dat moment geeft de leverancier het bedrijf een krediet van € 10.000 voor 90 dagen tegen 0% rente.

Consignatievoorraad Nauw verwant aan het leverancierskrediet is de consignatievoorraad. Een leverancier levert de voorraad, maar pas na verkoop hoeft de ontvanger de rekening te betalen. De niet verkochte producten neemt de leverancier terug. Ook in dit geval krijgt de ontvanger als het ware ‘gratis’ krediet. Leverancierskrediet is een krediet dat de leverancier verstrekt. Bijvoorbeeld een factuur die pas na 90 dagen betaald hoeft te worden, of het houden van een consignatievoorraad. Consignatievoorraad is een voorraad die pas betaald hoeft te worden nadat deze is doorverkocht aan een derde partij. Producten die niet zijn verkocht, neemt de leverancier terug.

Off-balance financiering Bij off-balance financiering moet je denken aan factoring (debiteuren) en leasing (bedrijfsmiddelen). Het voordeel hiervan is dat er geen grote uitgaven hoeven worden gedaan en er weinig verandering in het eigen vermogen plaatsvindt. Off-balance financiering is een manier om te groeien, zonder dat de solvabiliteit onder druk komt te staan. Je kunt hierbij denken aan factoring (debiteuren) en lease (bedrijfsmiddelen).

Cloudoplossingen Cloudoplossingen zijn een vorm van krediet voor de lange termijn. Tegenwoordig gebeurt er steeds meer ‘in de cloud’. Bedrijven huren cloudruimte via grote ICT-bedrijven om hun belangrijke bestanden te bewaren die daar beveiligd kunnen staan. Daardoor hoeft men geen dure softwarepakketten meer aan te schaffen, wat weer tot kostenbesparing leidt.

Video Bekijk de video's over balans en financieringsvormen in de online leeromgeving van InBusiness Commercieel.

25

CC_Commerciele Calculaties.indb 25

12/05/2020 10:50


Commerciële calculaties

LEERWERKBOEK COMMERCIEEL NIVEAU 3&4

InBusiness Commercieel Dit boek is onderdeel van InBusiness, een modulaire methode voor mbo Economie. Een breed aanbod van leereenheden dekt alle onderwerpen voor de commerciële en financiële opleidingen. In de serie InBusiness Commercieel worden leereenheden aangeboden voor dekking van de kwalificatiedossiers Commercie en Marketing, communicatie en evenementen, niveau 3 en 4.

Commerciële calculaties LEERWERKBOEK

Het leerwerkboek Commerciële calculaties bevat zeven leereenheden die helpen om de financiële kant van het werk te begrijpen en dit in perspectief te plaatsen. Belangrijke onderwerpen als begroten, kengetallen, de kostprijs en verkoopprijs, omzet- en accountanalyse en marktanalyse komen aan bod. Bewezen didactiek De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het bewezen effectieve zes-leerfasen model: Introductie, Theorie, Verwerking, Toepassing, Evaluatie/zelftoets, Toetsing. De methode is compleet en van hoge kwaliteit. InBusiness is samen met docenten ontwikkeld, inhoudelijk sterk, prettig leesbaar, visueel aantrekkelijk en voldoet aan de eisen van de kwalificatiedossiers en aan de exameneisen van ESS en SPL. Digitaal, boeken of blended InBusiness Commercieel is leverbaar op papier, volledig digitaal en als combinatie van beide (blended). De leerwerkboeken bevatten helder uitgelegde theorie met verwerkings- en toepassingsvragen. De meegeleverde basislicentie biedt extra theorie en opdrachten in de interactieve digitale leeromgeving eDition. Als docent kun je bovendien uit het totale aanbod leereenheden van InBusiness zelf een boek OpMaat samenstellen. En voor wie volledig digitaal wil werken, is de methode via de totaallicentie compleet beschikbaar in eDition. InBusiness Commercieel bevat leereenheden die geschikt zijn voor de kwalificaties: - Commercieel medewerker (crebo: 22164) - Contactcenter medewerker (crebo: 25135) - Intercedent (crebo: 25136) - Junior accountmanager (crebo: 25132) - Assistent-manager internationale handel (crebo: 25133) - Vestigingsmanager groothandel (crebo: 25137) - Medewerker marketing en communicatie (crebo: 25148) - Medewerker evenementenorganisatie (crebo: 25147)

• MET ING O EV

• MET ING O EV

LEEROM INE G NL

LEEROM INE G NL

Auteurs: Inge Berg Cees van den Berg Henk Tijssen Eindredactie: Evelien van Dijk Jacqueline de Kok

9 789006 315011

Commerciele_calculaties_omslag.indd All Pages

12/05/20 16:29


Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.