Issuu on Google+

nummer negen - juni 2004

cavia is het tweemaandelijks verschijnende blad van studievereniging via voor studenten informatica, kunstmatige intelligentie en informatiekunde


Lieve lezers, We hebben nu al negentien weken onafgebroken gewerkt. Omdat we nu semesters hebben in plaats van trimesters, is het afgelopen met de vrije weken tussen de colleges. Maar het is zowaar gelukt sinds de kerst drie Cavia’s te maken! Gelukkig komt de zomervakantie nu echt dichtbij. Over iets meer dan een maand is het zover: alle tijd om dingen te doen die je het hele jaar al hebt lopen uitstellen. Maar je kunt natuurlijk ook op vakantie gaan, in plaats van achter de computer te kruipen. Om je te vermaken tijdens het project, hebben we weer een flink aantal nerd-artikelen verzameld. Misschien wil er ook eens een keer iemand een niet-nerdstukje schrijven. Kopij is welkom op het bekende adres, en informatiekundigen: we willen ook wel eens wat van jullie horen! Overigens, de volgende Cavia komt uit rond 1 september, en is speciaal gevuld voor de introductie van de eerstejaars. Maar er is natuurlijk ook weer genoeg te lezen voor de ouderejaars. Pre�ige vakantie, en succes met je tentamens in augustus! Janneke van der Zwaan

voorzitter

Stickers, mailtjes, bordjes: allemaal middelen om duidelijk te maken dat er niet meer gerookt mag worden in de kelder. Dit verbod geldt sinds de laatst gehouden ALV, waar Nuray Gökalp bovendien is verkozen tot onze nieuwe coördinator commerciële zaken. Meteen de volgende dag werd ze met een cursus acquisitie klaargestoomd voor het grote werk: de sponsoring voor VIA verzorgen. Vol enthousiasme neemt Nuray sindsdien plaats in het VIA bestuur. Dit was een goede reden om eens flink te feesten, wat mooi samen ging met het feest dat een week later gepland stond. VIA hee� samen met de studieverenigingen Kwakiutl en SVBG afgelopen 13 mei de Akhnaton op z’n kop gezet. Engelen, vampiers, nonnen en maffiabazen; ze waren er allemaal op het Good vs. Evil feest. Nonnen dansten met zombies, duivels flir�en met engelen. Tussen de vlinders en de zwaarden werd gefeest, gelachen en gedronken. Ondertussen worden er weer volop plannen gemaakt voor nieuwe feesten en activiteiten voor na de zomer. Maar eerst moeten we nog even doorbijten tijdens de projectmaand. Gelukkig is het daarna vakantie: de faculteiten gaan dicht en de zon doet haar best er een stralende zomer van te maken. Dat wordt lekker genieten. Klara Pigmans

2 cavia negen


04 06 08 11 13

inhoud

BitTorrent en RSS: de ideale combinatie? Breyten Ernsting

Wat is open source nu eigenlijk helemaal? Karst Koymans

Wie zorgt voor het web? Manfred Stienstra

Copyright in Europa

Interview met Kathalijne Buitenweg, lijs�rekker Groenlinks Europa

WiFi bij de UvA Martijn Stegeman

En verder: 14 Go: Problemen met leven en dood 15 Post: Spam uit Nijmegen 16 Column: advies van dr. Entmacher 17 Activiteit: de schaakcompetitie 18 Game: Painkiller 19 Film: Kill Bill vol. 2

Cavia 9 is een uitgave van studievereniging VIA en wordt gratis verspreid. Deze uitgave is van juni-juli-augustus 2004. Adres: Plantage Muidergracht 24, 1018 TV Amsterdam, telefoon: (020) 525 5520, e-mail: c@via.uvastudent.org

Redactie: Janneke van der Zwaan (hoofdredactie), Tim van Erven, Daan Vreeswijk, Aziz Baibabaev, Ruben Boumans, Breyten Ernsting Voorkant: Janneke van der Zwaan Opmaak: Martijn Stegeman Advertenties: bel voor meer informatie met VIA, (020) 525 5520 © 2004 Studievereniging VIA cavia negen 3


BitTorrent en RSS: een ideale combinatie? Breyten Ernsting

Het verspreiden van grote bestanden zorgt voor steeds meer problemen. De combinatie van de groo�e en de populariteit kan er al snel voor zorgen dat de webserver waarop de grote bestanden gehost worden het allemaal niet meer aankan. Als de limiet van de beschikbare bandbreedte van je site niet eerst overschreden wordt. Voor de grote aanbieders (denk aan bijvoorbeeld Microso�) is dit nog wel een overkomelijk probleem, maar de rest dient naar andere oplossingen te zorgen. Een van de oplossingen hiervoor is het programma BitTorrent, dat de bestanden downloadt door het toepassen van p2p technologie. Omdat BitTorrent puur gericht is op het downloaden van bestanden en geen zoekfunctie hee�, dient zich hier een probleem aan: hoe kun je bestanden die met BitTorrent gedownload kunnen worden ontdekken? Een van de mogelijke oplossingen hiervoor is het bouwen van een site, met linkjes naar BitTorrent bestanden (in deze bestanden staat informatie over het bestand dat je wilt downloaden). Deze methode werkt in principe goed, en een aantal van deze sites zijn al flink populair. Een andere methode maakt gebruik van de aggregatietechniek RSS. RSS wordt momenteel vooral gebruikt om het lezen van weblogs en nieuwssites te vergemakkelijken. Een RSS file is een XML file. In deze file staat een willekeurig aantal items. Deze items hebben bijvoorbeeld een titel en een bijbehorende URL. Dit kan bijvoorbeeld een URL zijn naar een post op de weblog in kwestie. Er zijn e-mailachtige toepassingen die met deze XML files kunnen werken, zodat je de weblogs en nieuwssites makkelijk kunt bijhouden. Naarmate RSS populairder wordt, wordt het ook steeds meer voor andere doeleinden ingezet. Adam Curry en Dave Winer hebben RSS een paar jaar geleden al dusdanig uitgebreid dat je per item kunt aangeven of er een bestand bijhoorde, via de zogenaamde enclosure tag. Die ziet er ongeveer als volgt uit: <enclosure url=”http://example.com/file.mpeg” size=”200300” type=”audio/x-mpeg” /> De voornaamste toepassing op dat moment was het gebruik van video van hoge kwaliteit. Het idee was dat de so�ware het bijbehorende bestand automatisch downloadt, terwijl jij nog lekker ligt te slapen. Als je dan de volgende dag wakker wordt, is de video al in zijn geheel gedownload en kun je die direct bekijken. Lekker makkelijk dus! In januari 2003 stelt Adam Curry al dat BitTorrent en RSS geïntegreerd kunnen worden. Immers, als je kan aangeven dat een bestand bij een item hoort, dan kan dat bestand natuurlijk een BitTorrent bestand zijn. En als je nou een programmaatje hebt dat die items kan uitlezen, het bijbehorende BitTorrent bestandje downloadt, en vervolgens BitTorrent opstart, dan krijg je een prachtig downloadsysteem waar je weinig omkijken naar hebt. 4 cavia negen


Ook al is het idee al oud, er is nog weinig so�ware beschikbaar om met BitTorrent en RSS te werken. Andrew Grumet maakte een paar maanden geleden een tooltje voor het weblogprogramma Radio, en sindsdien is er ook wat meer so�ware gekomen - met name gespecialiseerde implementaties - die bijvoorbeeld maar één RSS file tegelijk aankan. Dat is jammer, omdat een algemene BitTorrent-client helemaal niet zo moeilijk te schrijven is, mits je de juiste tools hebt. Voor de voorbeeldimplementatie die ik hier bespreek heb je het volgende nodig: bash, awk, md5sum, wget, xsltproc en CTorrent (een tekstversie van de BitTorrent so�ware). Op CTorrent na zijn deze vrij algemeen beschikbaar. CTorrent kan je downloaden op h�p://ctorrent.sf.net/. CTorrent installeren is heel eenvoudig: pak het bestand uit (tar xvzf ...), en dan volstaat een simpele ‘./configure; make; make install’. CTorrent is erg fijn, je kunt ook aangeven dat de torrent nog voor een bepaalde tijd geshared moet worden, ook al is het bestand al compleet binnengehaald. Zo help je zelf ook netjes mee aan de verspreiding van de torrents. Om de URLs van de torrentfiles uit de RSS file te halen gebruiken we een XSL-processor (RSS is tenslo�e een XML bestand): xsltproc. Het kan gebeuren dat de URLs naar de torrents niet in de enclosure tag staan, maar in de link tag. Deze stylesheet haalt die er dan ook uit (mits de URLs eindigen op .torrent). Als de XSL processor zijn werk hee� gedaan houd je een simpel lijstje met links over. Deze links kunnen we een voor een downloaden met wget (als de bewuste torrent al niet eerder gedownload is), waarna met CTorrent het eigenlijke bestand waar het uiteindelijk allemaal om draait, gedownload wordt. Het is natuuurlijk kinderlijk eenvoudig om deze procedure te herhalen voor een willekeurig aantal RSS files. De complete voorbeeldimplementatie kun je downloaden van h�p://gene.wins.uva.nl/~bernstin/bt2rss/. Natuurlijk is er veel aan te merken op deze implementatie, maar het is dan ook een voorbeeld. Een mogelijke verbetering zou ondersteuning voor meerdere downloads tegelijkertijd zijn. Het is ook vaak zo dat je niet per se alles uit een enkele RSS feed wilt downloaden, maar alleen bepaalde items die je interesseren. Maar dat laat ik liever aan jullie over. Ik hoop in ieder geval dat het duidelijk is geworden dat de combinatie van RSS en BitTorrent een groot potentieel hee� (zet bijvoorbeeld je eigen BitTorrent tracker (server) op, en maak een RSS file zodat je makkelijk bestanden kunt uitwisselen met je vrienden!). O ja, een leuke bron voor torrents is h�p://legaltorrents.com. En die hebben ook een RSS file.

cavia negen 5


Wat is open source nu eigenlijk helemaal? Karst Koymans

In dit stukje wil ik aan de hand van een aantal stellingen bespreken wat open source nu eigenlijk is, zou moeten zijn of niet zou moeten (willen) zijn. 1. Open source is een hype... Stellig staat open source sinds een paar jaar heel erg in de belangstelling van bedrijven, overheden en particulieren. Zoals met zoveel hypes blijkt er plotseling een doorslaggevende reden te zijn om al die aandacht aan open source te geven. Gek genoeg - zo gek is dat natuurlijk niet, gezien onze maatschappij - is dat vrijwel alleen een financieel argument: “open source is gratis”. In ieder geval ben je zo af van de exorbitante bedragen die bedrijven zoals Microso� vragen om gebruik te mogen maken van bijvoorbeeld de Windowsomgeving. In het kielzog hiervan hoor je ook nog wel argumenten als “het vermijden van vendor lock-in”, maar daarna ben je snel uitgepraat. Maar er is zoveel meer. Open source bestaat al heel lang en hee� altijd voornamelijk een kwaliteitsaspect gehad. En het aspect van gemeenschappelijke interesse in een vakgebied zonder aandacht voor directe economische belangen. Puur inhoudelijke interesse. Een nobel uitgangspunt, waar de nu aanwezige hype hopelijk (ook financieel) een ruggensteuntje aan kan geven. 2. Open source is een pars pro toto... Open source is veel meer dan alleen maar beschikbare source code van een aantal programma’s. Het gaat ook om open documentatie. En zeker om open specificaties en open standaarden. In feite zijn we op zoek naar het beschrijven van de open mind van de programmeurs. De term, die ik graag voor dit alles gebruik, is open technologie. De opleiding tot systeem- en netwerkbeheerder aan de UvA, hee� dan ook deze open technologie als een van haar twee pijlers. De andere is security. Overigens is het goed mogelijk om proprietary so�ware te combineren met open technologie. De voorwaarde hiervoor is dat de proprietary so�ware zich wel aan open interfaces commi�eert. Helaas is de praktijk er meestal een van “net niet” of “net alsof”. 3. Open source maakt so�ware engineering wetenschappelijk... Om welk onderwerp dan ook op een wetenschappelijke manier te kunnen bedrijven is openheid een absolute voorwaarde. Het delen van je resultaten en je kennis met anderen is een noodzakelijk uitgangspunt. Klassiek gebeurt dat door het schrijven van wetenschappelijke artikelen, maar het kan ook door middel van het publiceren van je so�ware met open technologie. Verifieerbaar, reproduceerbaar en met de mogelijkheid door te borduren op het werk van anderen. Stel je voor dat wiskunde op een proprietary manier bedreven zou worden, met licentievoorwaarden en patenten op het toepassen van wiskundige stellingen. En de onmogelijkheid om bewijzen te controleren. Dat zou simpelweg het einde van het vakgebied betekenen. Maar bij so�ware vinden we zoiets blijkbaar de gewoonste zaak van de wereld. Het is natuurlijk niet zo dat de voorwaarde van het gebruik van open technologie ook voldoende is voor de kwalificatie wetenschappelijk. Er is ook veel slechte open so�ware, net zoals er nog steeds amateurwiskundigen zijn die de trisectie van een willekeurige hoek met passer en lineaal schijnen te kunnen waarmaken, of de kwadratuur van de cirkel. 6 cavia negen


4. Open source is niet gratis... Vaak wordt het kostenargument als het belangrijkste genoemd voor het toepassen van open source. Zonder goede, technisch capabele mensen, die in staat zijn om met so�ware van welke aard dan ook, open of proprietary, bedrijfsprocessen te implementeren, ben je nergens. Daar zit je echte kapitaal. Hoogstens kun je beargumenteren dat er geen absurde licentiekosten gemaakt hoeven worden om überhaupt met so�ware aan de gang te kunnen. Maar eigenlijk begint het dan pas. Kennis en kunde -- en dat zit in mensen -- is waar je verder op bouwt, niet een of ander CD-tje met so�ware. ICT is fundamenteel complexer dan stroomvoorziening of andere nutstoepassingen, vooral ook aan de gebruikerskant. Een veel gemaakte fout is de opva�ing dat je ICT “gewoon in kunt kopen” als een simpel gebruiksartikel. Niets van waar. Natuurlijk zijn er embedded systems en appliances waarvoor dat wel geldt. Bij die toepassingen zou proprietary so�ware dan ook in principe goed kunnen werken. Maar het feit dat deze systemen over het algemeen niet koppelbaar, uitbreidbaar of inspecteerbaar zijn beperkt de reikwijdte van mogelijke toepassingen. 5. Open source kan brood op de plank brengen... Vaak wordt beweerd dat met open source niet genoeg te verdienen valt. Alhoewel een aantal bedrijven het tegendeel bewijst, zit daar natuurlijk een kern van waarheid in. Het probleem is dat het economische model dat onze maatschappij ook voor niet-materiële goederen hanteert absoluut niet meer van deze tijd is. De enorme verworvenheid om zonder noemenswaardige kosten binaire informatie te kunnen dupliceren, zo vaak als we willen, mag niet onder het verouderde economische juk leiden. Dat betekent ook dat patenten op so�ware of algoritmes uit den boze zijn. Er moet natuurlijk een alternatief komen voor de mensen die dergelijke niet-materiële goederen (voor het eerst) produceren. Voor wat betre� het ontwikkelen van professionele open so�ware is er een taak weggelegd voor de overheid om aan de universiteiten goede wetenschappers te laten werken aan de ontwikkeling van kwaliteitsso�ware ten behoeve van de maatschappij als geheel, zonder enige restrictie wat betre� verspreiding en gebruik van die so�ware. Helaas zijn ook universiteiten steeds meer gebonden aan de manier van denken van onze managers, die voor het overgrote deel geen enkele affiniteit met de nieuwe technologie en bijbehorende economische aanpassingen hebben. 6. Open source is de underdog... En ondanks alles hier genoemd, is open source nog steeds een underdog. Er zijn goede bedoelingen te over, maar het blij� heel moeilijk om de daad bij het woord te voegen. Overheden en bedrijven zouden wel willen beginnen met het toepassen van open technologie, maar ze zi�en vastgeroest in legacysystemen. En daarbij ontbreekt het simpelweg aan de moed om deze systemen rigoreus aan te pakken, omdat het risicovol is om je nek daarvoor uit te steken. Voeg daarbij de enorme macht van de misleiding door de marketingafdelingen van de grote bedrijven en je begrijpt waarom een en ander zo moeizaam gaat. De enige instanties die een begin kunnen maken met een werkelijke doorbraak zijn de universiteiten en hogescholen. Maar zolang de politiek en de huidige wetenschapsmanagers er van overtuigd zijn dat een universiteit eigenlijk een gewoon bedrijf is, zal daar niets van terechtkomen. Aan de jonge generatie mede de taak om hier iets aan te veranderen. Karst Koymans is opleidingscoördinator Systeem- en netwerkbeheer (www.os3.nl) cavia negen 7


Wie zorgt voor het web? Manfred Stienstra

Zoals velen waarschijnlijk al weten is het W3C [1] (o�ewel het World Wide Web Consortium) de organisatie die de HTML standaard voor ons onderhoudt en verbetert. Wat veel mensen niet weten is dat het W3C een heel spectrum aan web-standaarden onderhoudt om ons leven op het web makkelijker te maken. Het doel Het doel van het W3C is officieel om het web tot zijn volle potentieel te laten groeien. Dit houdt in: *universele toegang*, *ontwikkeling van het semantische web*, *vertrouwen*, *uitwisselbaarheid*, *de mogelijkheid tot evolutie*, *decentralisatie* en *betere multimedia*. Deze zeven kernbegrippen zijn belangrijk als je de samenhang tussen de verschillende W3C-standaarden en voorstellen tot standaarden wilt snappen. Universele Toegang Het web zou een medium moeten worden voor het verspreiden van informatie voor alles en iedereen. Op het moment wordt het web voornamelijk gebruikt voor mensmens interactie. Dit betekent dat iedereen HTML schrij� die er goed uitziet in een standaard browser. Bijna alle documenten zijn niet valide HTML en werken zelfs voor een groot gedeelte alleen in Microso� Internet Explorer. Hierdoor zijn deze documenten slecht of niet te lezen op draagbare apparaten met een klein scherm, maar al helemaal niet door blinden met een stembrowser of door tekstbrowsers op oude systemen. Dit alles kan makkelijk verholpen worden door te zorgen dat documenten valide zijn, dat userinterfaces niet verstopt worden door plaatjes of flash en vooral door de documenten aan te bieden in een door apparaten makkelijk te interpreteren open gestandaardiseerd formaat. Om de toegang van documenten te waarborgen hee� het W3C een aantal werkgroepen aangesteld die kwaliteits- en toegankelijkheidscriteria hebben ontwikkeld. Voor standaard publicatie is er de XHTML standaard, dit is HTML zoals het vroeger gebruikt werd, alleen is het nu uitgedrukt in XML in plaats van SGML. SGML is een opmaaktaal die ten grondslag gelegen hee� aan XML, maar die minder beperkend is op de syntax. In XHTML hebben alle elementen die problemen zouden kunnen opleveren bij het gebruik met bijvoorbeeld een stembrowser a�ributen die deze stembrowser kunnen helpen bij het uitleggen van de pagina. Zo hebben bijvoorbeeld plaatjes (img) het verplichte a�ribuut alt, in dit a�ribuut hoort een tekst te staan die de inhoud van het plaatje uitlegt. XHTML is compatibel met oudere browsers en bevat geen opmaakinformatie meer. Vroeger werd de opmaak gedaan met ontelbaar geneste tables, frames en iframes die allemaal achtergrondplaatjes en -kleuren kregen. De opmaak behoort tegenwoordig gedaan te worden m.b.v. Cascading Style Sheets (CSS). Dit is een taal waarmee aan de elementen uit een XML of HTML pagina vormgevingsinformatie gegeven kan worden. Deze splitsing maakt de documenten makkelijker te interpreteren door bijvoorbeeld draagbare apparaten. 8 cavia negen


Toegang is natuurlijk niet alleen een kwestie van het aanbieden van correcte en leesbare documenten, maar ook ervoor zorgen dat documenten door iedereen opgehaald kunnen worden. Toegang weigeren op basis van het browsertype is uit den boze. En zoals Tim Berners-Lee (bedenker van het World Wide Web en oprichter van het W3C) het zegt: “Cool URIs don’t change.” Ontwikkeling van het Semantische Web Zoals hierboven gezegd wordt het web vooral gebruikt voor mens-mens interactie. Het is voor computers erg moeilijk om informatie te winnen uit pagina’s die op het web aangeboden worden. De pagina’s zijn vaak geen geldig HTML en bestaan voornamelijk uit een dikke HTML-elementsoep. Het semantische web zou je kunnen zien als een grote graaf met informatie die allemaal met elkaar verbonden is. Om dit te realiseren zijn er twee XML-dialecten ontwikkeld: Resource Description Framework (RDF) en Web Ontology Language (OWL). Van RDF heb je misschien al eens gehoord in de vorm van Rich Site Summary (RSS). RSS is eigenlijk een simpel voorbeeld van wat je met RDF kan doen; het beschrij� de inhoud van een pagina of website. RSS is a�ankelijk van de versie wel of geen RDF, maar dat is een lang verhaal [2]. Het is in feite een lijst van elementen die op een website voorkomen en wordt veel door nieuwssites en webloggers gebruikt. Je kan met RDF in principe alle objecten beschrijven die er kunnen bestaan, een voorbeeld hiervan is Friend Of A Friend (FOAF) [3], een dialect van RDF om een persoon en alle personen die hij kent te beschrijven. Een beetje vooruitlopend op het evolutiehoofdstuk: RSS en FOAF zijn geen W3C-standaarden, maar zijn wel met behulp van W3C-standaarden gemaakt. OWL is een taal waarmee je ontologieën kan beschrijven Dit stelt computers in staat om te redeneren over informatie in plaats van die alleen aan te bieden. Het is niet alleen een taal voor webnerds, maar wordt inmiddels ook door bijvoorbeeld onderzoekers bij SWI gebruikt. Vertrouwen De eerste webbrowsers waren behalve een programma om informatie mee te bekijken ook in staat om pagina’s te bewerken. Tot ongeveer vijf jaar geleden was iedereen dit vergeten en was alleen in producten zoals Mozilla en Netscape de mogelijkheid om pagina’s te maken nog vaag terug te vinden. Inmiddels wordt het bewerken van informatie op het web door groepen mensen weer steeds populairder door de opkomst van WikiWiki’s en Weblogs. Om informatie in het dagelijks leven te kunnen vertrouwen wil je vaak de bron weten. De informatie die te vinden is op het web is vaak niet voorzien van een bewijs van de identiteit van de auteur, en omdat sommige sites door veel personen bewerkt worden, is het noodzakelijk deze mensen uniek te kunnen herkennen. Hiervoor ontwikkelde het W3C XML Signature en XML Encryption. Dit stelt mensen in staat een web van vertrouwen op te bouwen en met enige zekerheid informatiebronnen te vertrouwen.

cavia negen 9


Uitwisselbaarheid Documenten moeten uitwisselbaar zijn tussen verschillende platformen en tussen verschillende so�wareproducten. Hiervoor hee� het W3C een open forum en inspraak van de industrie om tot een consensus te komen over de standaarden. De mogelijkheid van Evolutie Het web kan natuurlijk niet groeien als er standaarden zijn die vooruitgang tegenhouden. Om dit tegen te gaan worden alle standaarden simpel, modulair, compatibel en uitbreidbaar gemaakt. Decentralisatie Berichten en acties geregeld door een centrale autoriteit zorgen voor knelpunten en moeten voorkomen worden. Het W3C stree� naar het voorkomen van deze problemen. Betere Multimedia Er is veel vraag naar animaties, geluid en andere multimedia op het web, vooral door spammers en andere reclamemensen. Helaas zijn op dit moment de meeste oplossingen gesloten; denk maar aan Flash, Shockwave, Microso� en Realplayer streaming media. Het W3C hee� hiervoor onder andere de volgende oplossingen ontwikkeld: Scalable Vector Graphics (SVG) en Synchronized Multimedia Integration Language (SMIL). Beide zijn XML formaten. SVG is zoals de naam al doet vermoeden een vectorplaatjesformaat. Omdat het vectorbestanden zijn kunnen SVG plaatjes makkelijk geschaald worden in een browser. Hierdoor zouden plaatjes ook op apparaten met een klein of juist heel groot scherm zonder kwaliteitsverlies getoond kunnen worden. Omdat het een XML-formaat is, kunnen de bestanden aangepast worden met standaardlibraries voor het bewerken en tranformeren van XML. SMIL is een standaard formaat waarmee je een complete multimedia ervaring kan uitdrukken. Het beschrij� de integratie van tekst, streaming audio en video, plaatjes en andere media. Is dat alles? Nee. Ik heb hiermee alleen nog het topje van de ijsberg behandeld. Je kunt op h�p:// www.w3.org/Consortium/Activities alle activiteiten van het W3C vinden. De W3C website bestaat uit ruwweg 700.000 documenten beheerd door ongeveer zeventig vaste werknemers en een grote groep leden die actief zijn in verschillende werkgroepen. Dan rest mij alleen nog de lezer veel standaard plezier toe te wensen. [1] h�p://www.w3.org/ [2] h�p://diveintomark.org/archives/2004/02/04/incompatible-rss [3] h�p://www.foaf-project.org/ 10 cavia negen


Copyright in Europa

Interview met Kathalijne Buitenweg, GroenLinks-lijs�rekker voor de Europese Verkiezingen op 10 juni 2004 Wat is de EUCD (European Copyright Directive)? De European Copyright directive hee� als doel de Europese regels over de bescherming van intellectueel eigendom door auteursrecht aan te passen aan de technologische ontwikkelingen en actuele behoe�en van de moderne informatiemaatschappij. Ook was aanpassing van de regels nodig om te voldoen aan de voornaamste internationale verplichtingen die voortvloeien uit twee internationale verdragen over het auteursrecht, die in december 1996 door de Europese landen zijn goedgekeurd in het kader van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO). Artikel 6 van de richtlijn verplicht de lidstaten te zorgen voor passende rechtsbescherming tegen inbreuk op het auteursrecht, bijvoorbeeld van mensen die alles doen om deze technische beschermingsconstructies te omzeilen of de codes te kraken. Lidstaten moeten dus maatregelen nemen tegen personen die weten dat ze handelen met het doel de technische beveiliging van het intellectueel eigendom te omzeilen. Verder moeten de lidstaten zorgen voor rechtsbescherming tegen de illegale namaak, verkoop van dergelijke spullen, of reclame daar voor. Wat is het standpunt van GroenLinks over de EUCD? GroenLinks wil dat de richtlijn auteursrecht wordt aangepast zodat het doorbreken van digitale sloten op informatiedragers zoals CD’s en op computerbestanden uitdrukkelijk wordt toegestaan voor legale doeleinden zoals citeren, thuiskopieën maken, en voor onderzoek naar computer(beveiligings)systemen en de publicatie daarvan. Hoeveel vrijheid hebben afzonderlijke lidstaten om af te wijken van Europese richtlijnen bij het omze�en van die richtlijnen naar wetgeving? Uitgangspunt bij Europese richtlijnen is dat de lidstaten moeten zorgen dat zij deze volledig overnemen in hun nationale wetgeving. Na het verstrijken van de deadline daarvoor, hoort de Europese Commissie dat ook te controleren. De Commissie moet lidstaten aanspreken als zij de richtlijnen niet naleven. Vanwege de grote technische complexiteit van de richtlijn en bezwaren van diverse organisaties, gaat de invoering van deze richtlijn niet in alle landen even vlot. Officieel was de deadline voor invoering 22 december 2002. Is het nog mogelijk iets tegen die wet te doen? Pas wanneer de richtlijn in Brussel wordt herzien, mocht dat nodig zijn, dan kunnen er weer veranderingen in worden aangebracht. De Europese Commissie moet daar dan een voorstel voor doen en het Europees Parlement hee� vervolgens als medebeslisser een belangrijke stem in de uitkomst. Waarom is alleen auteursrecht niet voldoende? GroenLinks en de Europese Groene fractie waarvan GroenLinks deel uitmaakt, vinden dat bescherming door auteursrecht in veel gevallen voldoende zou moeten zijn. We cavia negen 11


hebben ons afgelopen jaar dan ook he�ig verzet tegen de plannen van Eurocommissaris Bolkestein, om octrooi op so�ware in Europa toe te staan. Wat zijn de voordelen voor consumenten? GroenLinks ziet van de copyright directive eerder nadelen voor consumenten. Het recht op ‘fair-use’, het kopiëren voor eigen gebruik dreigt al meer dan nodig te worden beperkt. Vooral de grote spelers op de markt hebben voordeel bij de regels. Zij hebben de macht en het geld om hun producten grondig te beschermen en rechtszaken aan te spannen tegen een ieder die naar hun opva�ing inbreuk maakt op hun eigendomsrechten. Wat zijn de gevolgen voor onderzoek op het gebied van cryptografie en beveiliging? De mogelijkheden tot onderzoek op het gebied van cryptografie en beveiliging worden door deze wetgeving ingeperkt. GroenLinks vindt dit een slechte zaak en wil dan ook dat dergelijk onderzoek en de publicatie daarvan ruim baan krijgt. Het is moeilijk om te voorspellen of de richtlijn (binnenkort) drastisch gewijzigd zal worden. Zijn er nog andere Europese richtlijnen op het gebied van IT? Ja, na de EUCD kwam de IP-enforcement directive en natuurlijk de richtlijn over octrooi op so�ware, waar wij ons he�ig tegen hebben verzet. De uitgebreide informatie over Europese regelgeving op gebied van de informatiemaatschappij is te vinden op: www.europa.eu.int/scadplus/leg/nl/lvb/l24100.htm Verder kun je informatie over de activiteiten van de Europese Groenen rond copyrights en so�ware octrooien vinden op: www.groenlinks.nl/Europa of www.greens-efa.org.

12 cavia negen


WiFi bij de UvA Martijn Stegeman

Sinds afgelopen zomer kunnen studenten van de UvA op verschillende plaatsen hun computer aan het UvAnet hangen met behulp van draadloze netwerkkaartjes. Daarmee werden voor het eerst op grote schaal zelf-geïnstalleerde computers op het netwerk toegestaan. Een bijzonder moment. Dit project is een proef van het Informatiseringscentrum (IC). Het IC verzorgt het systeembeheer bij een aanzienlijk deel van de Universiteit, en onderhoudt alle fysieke netwerken. Bij onze faculteit is al sinds jaar en dag een eigen systeembeheer actief, vandaar dat we niet vaak met het IC in contact komen. Een flink aantal technologien wordt voor het eerst gebruikt binnen de UvA: niet alleen de eenvoudige WiFi-verbinding, maar ook het toelaten van studenten op het netwerk en authenticatie van studenten en medewerkers van binnen en buiten de UvA met behulp van 802.1x. Locaties UvA-draadloos draait nu ruim een hal�aar. Projectleider Ronald Boontje weet te vertellen dat er binnen de gebouwen van de UvA nu 10 plaatsen zijn waar toegang te krijgen is. Daar maken nu al zo’n 40 tot 50 mensen per dag gebruik van, een aardige score voor een proefproject. Daarnaast is het ook mogelijk om op een aantal plaatsen in de stad in te loggen (o.a. het hele Leidseplein!). Dit gebeurt via de commerciële provider, Mobilander. Ook in andere steden zijn plekken gereed gemaakt, dus ook daar kun je al terecht. Omdat dit eveneens een proef is, zal het voor studenten gratis zijn tot eind dit jaar. Daarna is het afwachten... Roaming Naast algemene toegang binnen de universiteit doet de UvA ook mee aan een project van Surfnet. Hierbij maken deelnemende universiteiten en hogescholen hun draadloze netwerken voor elkaar toegankelijk. Daarom is het per direct ook mogelijk dat studenten van andere instellingen bij ons gebruik maken van het netwerk. Maar wij kunnen ook bij hen terecht! Dit kan nu al in Twente, Del�, Groningen en Leeuwarden, en wellicht binnenkort ook in Ro�erdam. De Hogeschool van Amsterdam doet helaas nog niet mee, maar hee� wel een netwerk klaar. Toekomst Het aanleggen van de proefopstelling is bijna gereed. Er is nog een locatie in voorbereiding, bij studiecentrum Bushuis. Daarna zal het IC zelf geen initiatief meer nemen om nieuwe locaties in te richten. Het is wel mogelijk dat een faculteit of een instituut een aanvraag doet voor een bepaald gebouw. cavia negen 13


Onze eigen FNWI hee� al meerdere locaties ingericht voor gebruik van WiFi: in het gebouw aan de Kruislaan en in de Wibautstraat kunnen alle studenten en medewerkers zonder problemen het net op. Maar Euclides? Daarover wordt weinig gesproken. Wellicht dat er schot in komt als studenten aangeven dat ze massaal gebruik gaan maken van deze infrastructuur. Je zou toch zeggen dat wij bij uitstek gebruik zouden maken van deze faciliteiten. Al met al is het goed dat de UvA nu eens een keer goed meedoet met de ontwikkelingen op andere universiteiten, maar het is jammer dat juist het OWII weer achterloopt. Maar, ik heb goede hoop voor de toekomst! Ben je zelf geinteresseerd in het gebruik maken van een draadloze netwerkverbinding? Stuur me dan een mailtje op martijn@uvastudent.org! Ik ben heel benieuwd hoeveel mensen bij ons het nut zien van zelfstandige toegang tot het netwerk.

Problemen met leven en dood Emil Nijhuis

Go is een mooi spel om te spelen, maar ook om te bestuderen. Problemjes oplossen is dan ook een goede methode om het spel beter te berijpen.

makkelijk, 3 ze�en

moeilijk, 3 ze�en

lastig, 5 ze�en

breinbreker, ? ze�en

Zwart is telkens aan zet. In haakjes is aangegeven hoeveel ze�en voor de oplossing nodig zijn.

14 cavia negen


post

Spam uit Nijmegen van de redactie

De puzzel in de vorige Cavia was niet moeilijk. Ongeveer een week nadat Cavia 8 uit was, werd de redactie overspoeld met mailtjes van zustervereniging Thalia uit Nijmegen. In het ps werd gevraagd de prijs op te sturen naar een bepaald adres. En bij iedere mail zat hetzelfde, keurig ingescande plaatje van de (goed) opgeloste puzzel. Omdat we er nog niet aan toe waren gekomen deze mailtjes te beantwoorden en omdat één keer een tekst schrijven minder moeite is dan acht keer, volgt hieronder een reactie: Beste Ma�hijs, Bart, Koen, Jan, Rob, Jos, Ids en Fabian, Hartelijk bedankt voor het insturen van jullie oplossingen. Ze waren allemaal goed! Tijdens de mediavergadering hebben we hevig gediscussieerd over jullie actie. We twijfelden over wat het nu precies was: fraude om koste wat kost de brownie in de wacht te slepen, spam of een schamele poging tot DDoS... Als jullie persoonlijk naar de kelder waren gekomen om de oplossing te laten zien, hadden jullie vrijwel zeker gewonnen. Helaas kunnen we er niet aan beginnen prijzen op te sturen. Misschien toch maar een originaliteitprijs instellen dan... Groetjes uit Amsterdam, De mediacommissie

cavia negen 15


advies

Lieve Herr Doktor Entmacher, Voordat ik m’n probleem uiteen zal ze�en, zal ik eerst wat vertellen over mijn achtergrond. Ik ben een 23-jarige studente communicatiewetenschappen met veel vrienden en vriendinnen, een leuke kamer en twee hele lieve cavia’s. Ik heb een leuk baantje en m’n studie gaat prima. Toch heb ik de laatste tijd een onbestemd gevoel van ontevredenheid. Ik heb hierover geprobeerd te praten met mijn vriendje, maar die krijgt een glazige blik in zijn ogen als ik woorden gebruik die meer dan twee le�ergrepen hebben. Wat moet ik doen? Ten einde raad, Een ongelukkig meisje

Geacht Ongelukkig Meisje, Je hebt, zo blijkt uit je brief, de pathologisch-pathetische neiging je te omringen met het cognitief onvolwaardige. Dit komt hoogstwaarschijnlijk voort uit twijfel aan je existentiële rechten. Waarschijnlijk ben je als kind stelselmatig onderdrukt en gekleineerd. Dit probeer je te compenseren door het houden van wezens die zo minderwaardig zijn dat zelfs jij, in al je kleinzieligheid, je superieur voelt. Fun fact: De wens om huisdieren te houden is welhaast per definitie een uiting van een beschadigde geest. De impliciete wens ter identificatie met of dominantie ten opzichte van een lagere levensvorm spreekt boekdelen. Als ik dit koppel aan het feit dat je, blijkens je schrijven, een levenspartner hebt gekozen die grofweg functioneert op het niveau van een krop sla, blijkt duidelijk dat ik gelijk heb. Hiermee heb ik wederom mijn superioriteit vastgesteld. Blijkbaar heb je de drang gehad je interne conflict te externaliseren door een studie te kiezen die in de naam dit conflict met zich meedraagt. Communicatiewetenschappen is een contradictio in terminis, zijnde, effectief, minder dan een pars pro toto. Ik stel dan ook voor dat je danwel een andere studie kiest, danwel je huidige keus aanduidt met de meer correcte term, die geconstrueerd kan worden met toevoeging van de simpele adjectie�erm ‘pseudo’. Waar dit zaligmakende woord geplaatst dient te worden laat ik over aan je eigen fantasie. Misschien kun je hier nog een vals gevoel van Eigenwert aan ontlenen. Tot slot wil ik je op het hart drukken af te rekenen met je verleden voordat je weer aan je toekomst gaat denken. Hiervoor kan ik je de Colt Python Elite (Quality makes it a Colt!) aanraden; deze revolver is sterk genoeg om een volwassen man met één schot om te leggen, maar licht genoeg om gehanteerd te worden door een vrouw. (Herr Doktor Fidelius Entmacher is emeritus hoogleraar psychoanalyse aan de Open Universiteit) 16 cavia negen


Daan Vreeswijk

Het kan niemand ontgaan zijn: vanaf februari werden er bi�ere veldslagen uitgevochten in de kelder. Vriendschappen gingen kapot, stukken vlogen door de ruimte en regelmatig stond iemand met tranen in de ogen buiten bij te komen van de doorstane emoties... Bij aanvang van de competitie had ik al in gedachten dat er na afloop een artikel in de Cavia moest komen, en dat het moest beginnen zoals hierboven. Helaas voor mij is gebleken dat alle partijen hoogst vriendschappelijk zijn verlopen. Waar is toch de killermentaliteit van de schakers gebleven? Zijn we dan bij de VIA allemaal van die aardige kerels? (Ja, kerels, want vrouwen deden helaas niet mee aan de competitie. Waar ligt dat toch aan?)

activiteit

De schaakcompetitie

Zou het dan aan mij liggen? Ik had de hoop dat door zo veel mogelijk te winnen, ik ervoor zou zorgen dat iedereen dan tenminste mij nog zou gaan haten. Maar zelfs de spelers waartegen ik goed wegkwam leken alleen maar tevreden met het feit dat ze het me moeilijk hadden gemaakt, in plaats van zich in blinde razernij aan zelfverminking over te geven. Misschien was de omgeving niet zo geschikt, en moet er volgende keer in een aparte ruimte gespeeld worden, met notatieplicht en klokken. De verliezer betaalt aan de winnaar euro, en bij remise betalen26-04-2004 ze beide vijfentwintig euro aan de VIA. TNO vij�ig FEL_2x50_zw-w 09:25 Pagina Wellicht brandt er dan een ware strijd los.

De HiTecmasterclass. Sedert 2001 wordt jaarlijks door TNO en de Koninklijke Marine een HiTecMasterclass georganiseerd, waarbij twintig talentvolle (bijna) afgestudeerden in technische richtingen 8 weken lang de tijd kregen om - betaald - kennis te maken met deze twee hightech bedrijven. Academici van negen universiteiten hebben met groot enthousiasme aan dit

programma deelgenomen. Vorig jaar hebben 13 deelnemers er na afloop een baan gevonden. Van 20 september tot 12 november 2004 vindt de vierde editie plaats. Meer informatie: www.hitecmasterclass.nl

cavia negen 17

1


Painkiller

Tonnie Wessling

Onlangs hee� DreamCatcher een nieuwe FPS voor PC en Xbox uitgebracht: Painkiller. Het verhaal is redelijk simpel; je bent een man genaamd Daniel Garner, en jij en je vrouw hebben net een dodelijk autoongeluk achter de rug. Je vrouw gaat meteen naar de hemel, maar jij helaas nog niet: je zit nog in het vagevuur, waar je gerekruteerd wordt door een boodschapper van de hemel. Die boodschapper maakt de deal met je dat je, als je de 4 generaals van Lucifer’s leger hebt afgemaakt, eindelijk naar je vrouw mag en dat je dan voor eeuwig samen kan zijn. Weinig keus, want als je het niet doet zul je voor altijd in dit ‘vagevuur’ moeten blijven – geen pretje. Dan begint het spel.

knights, witches, en nog veel meer – er zijn 26 verschillende typen. Om al deze monsters uit de weg te ruimen is er ook een grote verscheidenheid aan wapens, variërend van een shotgun tot een rocket launcher (okee, die zijn standaard) maar ook een kruisboog waarmee je houten staken schiet (jullie hebben vast wel eens een vampierenfilm/serie gezien). De wapens hebben uiteraard een hoeveelheid ammo, maar reloaden is er niet bij – dat haalt de snelheid uit het spel, volgens de makers. Wanneer een monster dood is, laat ie een “ziel” achter. Deze kan je oppakken, ze kunnen namelijk nu�ig zijn voor je missie, en als je er een aantal (66) hebt opgepakt, kom je even in een soort frenzy mode: alles wat je aanraakt gaat dood, als je schiet dan is datgene meteen dood. Leuke feature. Een ander leuk idee is dat je met het halen van levels ook bonussen kan krijgen – black tarot cards. Die kan je gebruiken in het spel, en die kosten goud (muntjes krijg je bijv. uit objecten) en hebben een bepaald effect, zoals “half of the damage is ignored” of “do double damage”. Het sterkste van Painkiller vind ik de graphics: het gebruikt de Havok 2.0 engine, en dat zorgt ervoor dat bijna alles kapot kan, monsters bewegen zeer natuurlijk, ook als je ze neerschiet! Je kan zelfs een monster met die kruisboog tegen de muur aan spiesen, zodat ie nog even heen en weer slingert na afloop.... Ook het stuiteren van objecten en afgebroken delen van objecten ziet er heel realistisch uit. Samen met een heel hoge speelsnelheid pompt dat een hoop adrenaline door je bloed.

De opbouw van de omgeving komt voort uit een simpel concept: je loopt ergens naar binnen, de deur gaat dicht, en je knalt iedereen neer. Als dat gebeurd is, wordt er een nieuwe weg vrijgemaakt (bij voorkeur een deur, kan ook anders) en kan je het Voor mensen die van FPS’s houden is proces herhalen. dit zeker een aanrader; het is mooier en gaat sneller dan Quake3. Als je echter wat Je hebt een level gehaald als je een bepaalmeer verhaal nodig hebt in je spel, dan wil de “missie” hebt uitgevoerd, zoals “kill je misschien eerst even de demo uitprobeall monsters” of “destroy all objects”, etc. ren. Er is een aantal ruimtes per level, die allemaal flink vol gepropt zijn met allerlei Minimale systeemeisen: Pentium III monsters zoals zombies, hell bikers, hell 1GHz, 32 MB video, 256 MB RAM 18 cavia negen


Aziz Baibabaev

“Revenge is a dish best served cold ...” Velen van ons hebben de bloeddoorlopen ogen van ‘The Bride’ (Uma Thurman) van dichtbij in de kelder mogen meemaken. Wie het eerste deel van de film maar niets vond kan stoppen met lezen. Het tweede deel is namelijk niets anders dan een vervolg van de ode aan wraak, bloedvergieten en oosterse vechtkunsten. En dit is niet meer dan logisch, aangezien Tarantino beide delen als één film bedoelde. Het zwakke open einde van het eerste deel is dan ook te danken aan de productiemaatschappij Miramax, die de film te lang vond en toch niets wilde schrappen. En zo gaat de vijfde film van Tarantino voor de lie�ebbers van diens stijl verder waar de vierde ophield.

tergrond. Zo komt de misterieuze Bill eindelijk in beeld en komen we bovendien de echte(!) naam van ‘The Bride’ te weten.

film

Kill Bill vol. 2

De film begint dan ook met een ware onthulling over wat er nu eigenlijk gebeurd is op ‘De Bruilo�’. In prachtig zwart wit worden de absurditeiten met kinderlijk koppige overtuiging over het scherm gesmeten. Alhoewel het nu misschien lijkt alsof de film zwakker is dan het eerste deel is dit niet het geval. Het nodige rood wordt alsnog met de rake klappen meer dan genoeg en uitermate fictief vergoten.

In gedachte houdend dat er geen pauze was bedoeld tussen de films, vormt dit deel een best goede afsluiting, die wat diepgang gee� aan de eigenlijk bijzonder simpele plot van Tarantino.

“De Onthulling”

Kill Bill vol. 2 van Quentin Tarantino

In vergelijking tot het eerste deel is er minder actie. Niet getreurd, want hierdoor krijgen alle karakters veel meer ach-

Actie-thriller met Uma Thurman, David Carradine en Michael Madsen

cavia negen 19



Cavia 9