Issuu on Google+

vleesvarkens. Hij studeerde diergeneeskunde, met een korte als landbouwhuisdierenarts gewerkt te hebben, ben ik mij gaan

goed voelen, blijven gezond en zijn maximaal productief. En hetzelfde geldt

toeleggen op kennisoverdracht en advisering.’ Daartoe bekwaamde

voor de mensen, die er op prettige en uitdagende wijze hun werk doen.

hij zich in journalistiek, marketing en communicatie, en bedrijfskunde.

Een stal ontwerpen is een proces waarbij je vanuit verschillende

Met zijn bedrijf Vetvice ontwikkelde Jan het Koesignalen®-concept

invalshoeken een gebouw vormgeeft. Vanuit de koe, vanuit arbeidsbesparing

meer dan 30 landen actief met lezingen en trainingen op de gebieden

stal veranderd moet kunnen worden én dat het meestal

van Koesignalen, Klauwen, Vruchtbaarheid, Jongvee, Droogstand en

zeker is dat de stal uitgebreid gaat worden.

transitie, en Bouwen voor de koe.

Een goede stal legt de basis voor het bedrijf en geen

De boekenserie Future Farming® richt zich op het management

enkele veehouder bouwt vaak genoeg om voldoende

van melkveebedrijven. Samen met de zorg voor het dier, staan

ervaring te krijgen zodat hij in zijn eentje een stal

hier de zorg voor de mensen en de productiviteit centraal. Vetvice

kan ontwerpen en laten bouwen. Als hij hiervoor al

adviseert en traint veehouders op het gebied van stallenbouw,

zou kiezen in die situatie, want ideeën, adviezen en

arbeidsorganisatie en dierziektenbestendig management.

meningen van anderen zijn onmisbaar.

“Een goed boek heeft heel veel plaatjes, korte en duidelijke teksten, en

Het basisontwerp van de stal, de grote lijnen, moet kloppen. Want dit kun

levert uitstekende, direct toepasbare informatie.”

je vrijwel niet meer veranderen en het is bepalend voor de productie en het zijn. Want als het hek niet goed draait, of je toch met twee man moet zijn om de koe te vangen, dan heb je het gemak en de arbeidsbesparing gemist. In Bouwen voor de koe vindt u de kennis, de inzichten en de denklijnen om een uitstekende stal te ontwerpen. Gebracht in duidelijke teksten, met veel foto’s, tekeningen en praktische tips.

De adviseurs en trainers van Vetvice en DairyLogix wier kennis, inzicht en creativiteit mede aan de basis staan van dit boek.

“Een stalontwerp dat niet tenminste tweemaal is verscheurd, is geen goed ontwerp.”

Vlnr: Staand: Nico Vreeburg (dierenarts/trainer, stallenbouw, dairy farm management) Joep Driessen (dierenarts/trainer, CowSignals Company) Bertjan Westerlaan (dierenarts/trainer, stallenbouw, dairy farm management) Marcel Drint (dierenarts/trainer, klauwgezondheid)

Bouwen voor de koe

Zittend: Jan Hulsen (dierenarts/trainer, large dairy management) Jack Rodenburg (landbouwingenieur, stallenbouw, DairyLogix)

www.roodbont.nl

www.vetvice.nl

Jan Hulsen

De basisbehoeften van de koe zijn samen te vatten in zeven kernwoorden, die de hoekpunten vormen van de Koesignalendiamant. Deze zeven basisbehoeften zijn: voer-water, licht-lucht, rustruimte en gezondheid. Als melkveehouder moet u zoveel mogelijk aan deze behoeften tegemoetkomen voor een goed welzijn van de koe en optimale productie. Ook bouwen voor de koe vraagt om speciale aandacht voor de hoekpunten van de Koesignalendiamant.

Vo

er

Wa

te

r

Licht

dierwelzijn in de stal. Maar ook de uitwerking in detail moet helemaal goed

Jan Hulsen

en hij schreef de succesvolle Koesignalen-boekenreeks. Vetvice is in

en vanuit kostenoogpunt. Met de aantekening dat de

Bouwen voor de koe

uitstap naar het agrarisch onderwijs. ‘Na drie jaar met veel plezier

De koe en de mens staan voorop in het ontwerp van een stal. Koeien die zich

De Koesignalendiamant

Ruimte

Jan Hulsen groeide op op een boerenbedrijf met melkvee en

“Met elke dag 10 minuten te besparen, bespaar je op jaarbasis anderhalve werkweek. Met gezonde koeien en slimme werklijnen bespaar je véél meer.”

C o p r py ot ri ec gh te t d

Over de auteur

Gezondheid

Ru

st

Lu

ch

t


Colofon

Future Farming Bouwen voor de koe

Voor boeken en maatedities:

Auteur Jan Hulsen, Vetvice® Roodbont Uitgeverij

Foto’s Jan Hulsen (tenzij anders vermeld) Tekeningen Herman Roozen

Postbus 4103 7200 BC  Zutphen T (0575) 54 56 88 F (0575) 54 69 90 www.roodbont.nl info@roodbont.nl

C o p r py ot ri ec gh te t d

Vormgeving Erik de Bruin, Varwig Design

Voor presentaties en staltrainingen:

Tekstredactie Nicolette Scholten, Regelwerk Eindredactie Jolanda Holleman

Vetvice BV®

Moerstraatsebaan 115

4614 PC  Bergen op Zoom

Met medewerking van Jack Rodenburg Nico Vreeburg Bertjan Westerlaan Joep Driessen

Met alle dank aan: Neil Anderson, Nigel Cook, Marcel Drint, Paul Hulsen, Anne Kloek, Herbert Meulemans, Wiebe Veenstra, Thijs Neutel en talloze medewerkers van vele bedrijven en instellingen die zich bezighouden met melkveehouderij, stallenbouw en stalinrichting. Speciale dank aan al die veehouders die hun ideeën en ervaringen met de auteur wilden delen en hun bedrijf openstelden voor bezoek en foto’s.

T (0165) 30 43 05 F (0165) 30 37 58 www.vetvice.com info@vetvice.com

Bouwen voor de koe maakt deel uit van de reeks Future Farming®. Future Farming® is een gedeponeerd merk van Vetvice BV. ISBN: 978-90-8740-035-4 NUR: 940

© Jan Hulsen, 2010, 2e druk

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.  

Auteur en uitgever hebben de inhoud van deze uitgave met grote zorgvul-

digheid en naar beste weten samengesteld. Auteur en uitgever aanvaarden

evenwel geen aansprakelijkheid door schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie.

2

Bouwen voor de koe


inhoudsopgave

Inleiding

1 De vier hoekstenen van stallenbouw Bouw een bedrijf, geen stal De koe: welzijn, gezondheid en productiviteit

4

6 6 8

De arbeid; efficiĂŤntie, productiviteit en kwaliteit

10

De toekomst: uitbreidbaar en flexibel

12

De kosten: bouw simpel, robuust en goedkoop.

14

C o p r py ot ri ec gh te t d

2 Bouwen voor de koe

16

Uitgangspunt: de koe

16

Maten van de koe

18

Behoeften van de koe: de Koesignalendiamant

19

Voer

20

Water

22

Ruimte

24

Lucht

27

Licht

30

Rust

32

Gezondheid

35

Opstaan en gaan liggen

38

Ozo’s en eigenaardigheden van koe en mens

40

Bijlage: Inspiratietekeningen

Inhoudsopgave

Stal met melkstal

42

Melkrobotstal

44

Transitiestal

45

Jongveestal

46

Trefwoordenlijst

47

3


Bouwen voor de koe

HOOFDSTUK 2

Bouwen voor de koe

C o p r py ot ri ec gh te t d

Een comfortabele stal voor de koeien legt de basis voor een hoge melkproductie per koe én voor een hoge arbeidsproductiviteit. Uitstekende voorzieningen voor handelingen en behandelingen maken onmisbaar deel uit van de koevriendelijke stal. En comfort voor de mens is óók belangrijk. Want uiteindelijk bepaalt het management, dus het mensenwerk in de stal of de koeien wel of niet gezond, productief en tevreden zijn.

Gezondheid = productiviteit

Comfort zorgt dat koeien minder snel ziek worden en dat ze gemakkelijker herstellen als ze ziek zijn. Een koe die zich oncomfortabel voelt, geeft minder melk, is vatbaarder voor ziekten, wordt moeilijker drachtig en leeft minder lang. En ze veroorzaakt elke dag extra werk en minder arbeidsvreugde. Want ten eerste wil je als veehouder en als maatschappij niet verantwoordelijk zijn voor ziekte en ongemak bij dieren. En ten tweede kosten problemen tijd en geld. Het economisch belang van een stal waarin de koe gezond blijft en waarin de boer efficiënt kan werken, neemt toe als de bedrijfsgrootte en/of de gemiddelde melkproductie stijgt: bedrijven met grote aantallen koeien hebben minder personeel nodig als de koeien gezond blijven. Immers, één zieke koe kost evenveel werk als ongeveer veertig gezonde koeien.

De vrijloopstal met een ondergrond van stro (potstal), zand of compost biedt op dit moment het meeste comfort voor de koe. Als tenminste de bodem droog is en het stalklimaat uitsteken Dus ook in deze stal is goed management absoluut noodzakelijk.

Welzijn = huisvesting + management

Het op tijd afvoeren van dieren is een belangrijk onderdeel van goede zorg voor dierwelzijn. Net als ziektepreventie, vroegtijdig en effectief behandelen, en tijdig euthanaseren (de genadedood).

16

In de meeste opzichten biedt de wei de ideale huisvesting voor een koe. Als ze er tenminste schaduw kan vinden op hete dagen en droog kan liggen op natte dagen. Goed management moet ook in de wei zorgen voor gezond voer, genoeg water en het voorkomen van ziekten of parasieten.

Bouwen voor de koe


Uitgangspunt: de koe

Managementvraagstuk

C o p r py ot ri ec gh te t d

Een koe die zich zeker voelt, loopt vaak naar voer, water en ligplaats. Daardoor is ze gezonder. Hoe zorg je dat een koe zich zeker voelt?

Zekerheid ontstaat als de koe gezond is, grip op de vloer heeft en ruimte in de stal. Zekerheid wordt vergroot als ze daarnaast geen kans heeft op agressieve ontmoetingen, verwondingen en onverwachte gebeurtenissen. Het voermanagement en de omgang met het vee spelen hierbij dus ook een rol. Een gezonde koe voelt zich zekerder dan een koe die niet helemaal lekker is.

Uitgangspunt: de behoeften van de koe

Als je de hoekpunten van de Koesignalendiamant voor elkaar hebt, heb je ’een stal waarin de gezonde koe gezond blijft en de zieke koe kan herstellen’ (citaat Jack Rodenburg).

er

Wa

te

st

Lu

Hoofdstuk 2: Uitgangspunt: de koe

achteruitlopen

korte draaien

uitsteeksels

r

Gezondheid

Ru

opstapjes

Licht

Ruimte

Vo

Waaraan koeien een hekel hebben:

ch

t gladheid

17


Maten van de koe

De koe: rassen en fokkerij

Koematen zijaanzicht  M  M

C o p r py ot ri ec gh te t d

 M

 M

Liggende koematen achteraanzicht

 

 

 

 



Om de koeien in een stal goed te kunnen huisvesten en verzorgen, moeten deze zoveel mogelijk dezelfde kenmerken hebben. Dat wil zeggen dat ze even groot en even lang zijn en dezelfde voedingsbehoeften hebben. Als je de huisvesting moet afstemmen op de kleinste koeien, hebben de grote koeien grote problemen. Een kleinere koe fokken is een goede oplossing voor stallen waarvan de afmetingen te klein zijn voor bijvoorbeeld de moderne HF-koe. De huisvesting moet aangepast zijn aan de koe en niet andersom. Echter, bepaalde rassen passen beter binnen bepaalde bedrijfssystemen. Dit geldt waarschijnlijk ook voor gebruikskruisingen.

Deze gemiddelde maten gelden voor HF koeien met een schofthoogte van 1,47 m. Tussen bedrijven zitten aanmerkelijke verschillen, die samenhangen met jongveeopfok, fokkerij en productieniveau.

Koematen bovenaanzicht

 MGEMIDDELDEPRODUCTIE  MHOGEPRODUCTIE DROOGSTAND

 M

!FSTANDZITBEEN VOORZIJDENEUS

6OERHEK

 M

!FSTANDVOORZIJDESCHOUDER ZITBEEN

$RINKBAK

"REEDTEVANDEBUIK

18

!FSTANDZITBEEN VOORKANTNEUS

Bouwen voor de koe


Behoeften van de koe

De Koesignalendiamant

C o p r py ot ri ec gh te t d

De basisbehoeften van de koe kun je samenvatten in zeven kernwoorden, die de hoekpunten vormen van de Koesignalendiamant. Deze zeven basisbehoeften zijn: voer-water, licht-lucht, rust-ruimte en gezondheid. Gezondheid is het resultaat van de andere hoekpunten ĂŠn gezondheid maakt op zichzelf ook een hoekpunt. Infecties, wonden en stofwisselingsziekten vormen immers een eigen aandachtsveld.

Elke koe kan tenminste 21 uur per dag smakelijk voer van de juiste samenstelling eten.

te

r

Gezondheid

Ru

st

De koe heeft een comfortabele, droge ligplaats. Dit betekent in een stal, zonder weidegang: tenminste 13 uur ligtijd per dag. De koe wordt niet angstig opgejaagd of verstoord, door bijv. andere koeien, mensen of honden. Opdrijven en handelingen aan het dier gebeuren in rust, zonder agressie en kans op pijn.

Hoofdstuk 2: Uitgangspunt: de koe

Wa

Licht

De koe kan zonder angst en problemen naar een drinkplaats, vreetplaats en ligplaats lopen. Zij kan zonder problemen socialiseren en tochtigheidsgedrag uitoefenen.

Ruimte

V

r oe

Elke koe kan tenminste 21 uur per dag smakelijk water van de juiste samenstelling drinken.

c Lu

De koe ervaart een dagen nachtritme, met minimaal 6 uur nacht. Bij het lopen ontmoet zij geen storende licht-donker overgangen.

ht

De koe ademt continu lucht in van de juiste samenstelling. De lucht in de stal ruikt hetzelfde als buitenlucht. Snelheid en temperatuur van de lucht helpen de koe om haar lichaam op temperatuur te houden.

19


Voer

Voer

Elke koe moet minimaal 21 uur per etmaal vrijelijk toegang hebben tot volop smakelijk voer van de juiste samenstelling. Dit betekent dat er voer in de voerbak moet liggen én dat de koe ongestoord en ongehinderd bij dit voer kan komen. Goede voeding houdt in dat deze uitstekend is afgestemd op de behoefte van de koe aan voedingstoffen en dat de optimale voedingsstoffen in de optimale volgorde in de pens en Gezondheid darmen terechtkomen. Dit betekent dat het het beste is als de koe op één plaats haar voer vindt. Op meerdere plaatsen moeten vreten draagt risico’s in zich. Alle koeien in een groep dienen tegelijkertijd te kunnen vreten. Elk dier moet uit zichzelf tien Ru à twaalf maaltijden per dag vreten. In die situatie is de pens doorlopend gevuld (veel buffer) en t st ch Lu zijn de maaltijden beperkt van grootte (beperkte zuurvorming). De koe zal op die manier de maximale hoeveelheid voer opnemen. Dit alles minimaliseert de kans op pensverzuring en stofwisselingsproblemen, en maximaliseert gezondheid en productie. Wa

te

r

C o p r py ot ri ec gh te t d

er

Licht

Ruimte

Vo

Voerhek of voerbuis

Het liefst eten koeien bij een voerbuis, maar een voerhek heeft geen nadelen voor de koe. Als ze eraan gewend zijn, nemen koeien evenveel voer op aan een voerhek als aan een schoftbuis. Een zelfsluitend voerhek werkt het best als alle koeien tegelijk aan het voerhek kunnen staan. Let op dat vaarzen, droge koeien, verse koeien en gesepareerde koeien niet plotseling van voerhek/ schoftbuis moeten veranderen. Zij zullen hierdoor een aantal dagen minder vreten. De buik van een gemiddelde HF-koe in de tweede helft van de dracht is ongeveer 80 cm breed. Een zelfsluitend voerhek met 70 cm ruimte per kopgat, kun je meestal helemaal volzetten met lacterende koeien. Droge koeien en hoogdrachtige vaarzen hebben meer ruimte nodig.

Ruimtebehoefte in diverse stadia van de koe Rund

Schofthoogte

Minimale vreetbreedte

Onderkant voerhek

Kalf

< 0,8 m

30 cm

38 cm

Kalf

0,8 - 1,0 m

40 cm

40 cm

Pink

1,0 - 1,2 m

50-55 cm

45 cm

Vaars

1,2 - 1,4 m

60-65 cm

45 cm

Volwassen koe

1,4 - 1,5 m

- gem. productie

70 cm

50 cm

- hoge productie

75 cm

50 cm

- gem. productie

75 cm

50 cm

- hoge productie

80 cm

50 cm

Droge koe

0.25 m

0.08 m

Schoftboom (verstelbaar)

1.25 m

Bovenste pijp voerhek

(Zelfsluitend) voerhek

≥ 1.55 m

(0.85 x schofthoogte)

(> kruishoogte grootste koe)

Staander (verzonken in muurtje)

Onderste pijp voerhek

0.50 m 0.05 - 0.10 m

De muur houdt de koe tegen, de schoftbuis dient om de koe ervan te weerhouden om over de muur heen te springen. De schoftbuis hoeft dus de koe niet te raken. Een voldoende hoge muur, goed gemengd voer en tijdig voer aanschuiven voorkomt dat koeien een poot in de voerbak zetten.

20

Muurtje (bovenkant afgerond en zo smal mogelijk) Voerbak met coating / tegels

0.50 m 0.05 - 0.10 m

Uitgangsmaten voor volwassen koeien (schofthoogte 1,47 m) van een zelfsluitend voerhek en een schoftbuis. Zorg dat je de schoftbuis nog kunt verplaatsen. Maak de muur zo smal en zo hoog mogelijk, met een afgeronde bovenkant.

Bouwen voor de koe


Voer

Maak al het voerwerk makkelijk

Managementvraagstuk Tweerijig of drierijig? In een traditionele drierijige stal heeft niet iedere koe een vreetplaats. De dominante koeien vreten het eerst en gebruiken de ligboxen het dichtst bij het voerhek. Dat zie je op deze foto.

C o p r py ot ri ec gh te t d

Het voer moet altijd binnen het bereik van de koe liggen; restvoer moet worden weggehaald en dan moet de bak helemaal schoon zijn. Werk de bak naadloos en zuurbestendig af. En zorg dat je restvoer gemakkelijk machinaal kunt weghalen.

Mest

Voer

Voer- en meststromen moeten elkaar bij voorkeur niet kruisen. Dan komt er geen mest of mestvocht in het voer en kun je gemakkelijk mestschuiven en uitmesten.

Normaal gedrag

De kudde synchroniseert haar gedrag, waarbij de dieren veelal tegelijkertijd grazen, rusten, herkauwen, zogen en zich verplaatsen. Drinken doen ze in beperkte mate tegelijk. Bij volledige weidegang graast de melkgevende koe tussen acht en twaalf uur per dag. Ze herkauwt vijf tot zes

Hoofdstuk 2: Uitgangspunt: de koe

De ranglage en zwakke koeien gaan naar het voerhek als de dominante koeien weg zijn. Zij gebruiken de vergelegen ligboxen en moeten de grootste afstand door de looppaden en doorgangen afleggen. Dat is een hele opgave voor ze, waarvoor ze soms de meest nachtelijke uren (moeten) kiezen. Afhankelijk van de totale stalindeling en het (voer)management, vreten de ranglage en zwakke koeien al snel te weinig maaltijden, waardoor er meer stofwisselings- en voedingsproblemen ontstaan. In tweerijige stallen heeft elke koe een vreetplaats. Er is meer rust en meestal een betere ventilatie. De ranglage dieren hebben hier een gemakkelijker bestaan. Dezelfde persoon kan er meer koeien verzorgen. Bouw dus een tweerijige stal!

uur. De maximale voeropname tijdens het grazen bedraagt 1 kg droge stof per uur. Op een goed stalrantsoen is het andersom: vijf tot zes uur vreten en acht tot elf uur herkauwen. Korter vreten betekent meer risico op pensstoornissen, net als korter herkauwen. ’s Ochtends heeft de kudde de hoogste vreetactiviteit en een voeropnamepiek. Gedurende de middag grazen de koeien een beetje; ’s avonds is er weer een periode van hoge voeropname. ’s Nachts doen ze gedurende een aantal uren helemaal niets. Het is een fabeltje dat de koe in de natuur zelf een correct rantsoen weet samen te stellen. Het dier vreet het gras dat ze het lekkerst vindt, dus jong en sappig spul. Daarbij zal ze ook in enige mate hard gras, kruiden en blad van bomen en struiken vreten.

21


Over de auteur Jan Hulsen groeide op op een boerenbedrijf met melkvee en

“Met elke dag 10 minuten te besparen, bespaar je op jaarbasis anderhalve werkweek. Met gezonde koeien en slimme werklijnen bespaar je véél meer.”

vleesvarkens. Hij studeerde diergeneeskunde, met een korte

toeleggen op kennisoverdracht en advisering.’ Daartoe bekwaamde

voor de mensen, die er op prettige en uitdagende wijze hun werk doen.

hij zich in journalistiek, marketing en communicatie, en bedrijfskunde.

Een stal ontwerpen is een proces waarbij je vanuit verschillende

Met zijn bedrijf Vetvice ontwikkelde Jan het Koesignalen®-concept en hij schreef de succesvolle Koesignalen-boekenreeks. Vetvice is in meer dan 30 landen actief met lezingen en trainingen op de gebieden van Koesignalen, Klauwen, Vruchtbaarheid, Jongvee, Droogstand en transitie, en Bouwen voor de koe. De boekenserie Future Farming® richt zich op het management van melkveebedrijven. Samen met de zorg voor het dier, staan adviseert en traint veehouders op het gebied van stallenbouw, arbeidsorganisatie en dierziektenbestendig management. “Een goed boek heeft heel veel plaatjes, korte en duidelijke teksten, en levert uitstekende, direct toepasbare informatie.”

invalshoeken een gebouw vormgeeft. Vanuit de koe, vanuit arbeidsbesparing en vanuit kostenoogpunt. Met de aantekening dat de

stal veranderd moet kunnen worden én dat het meestal zeker is dat de stal uitgebreid gaat worden.

Een goede stal legt de basis voor het bedrijf en geen

enkele veehouder bouwt vaak genoeg om voldoende ervaring te krijgen zodat hij in zijn eentje een stal

kan ontwerpen en laten bouwen. Als hij hiervoor al

zou kiezen in die situatie, want ideeën, adviezen en meningen van anderen zijn onmisbaar.

Het basisontwerp van de stal, de grote lijnen, moet kloppen. Want dit kun

je vrijwel niet meer veranderen en het is bepalend voor de productie en het

Bouwen voor de koe

De basisbehoeften van de koe zijn samen te vatten in zeven kernwoorden, die de hoekpunten vormen van de Koesignalendiamant. Deze zeven basisbehoeften zijn: voer-water, licht-lucht, rustruimte en gezondheid. Als melkveehouder moet u zoveel mogelijk aan deze behoeften tegemoetkomen voor een goed welzijn van de koe en optimale productie. Ook bouwen voor de koe vraagt om speciale aandacht voor de hoekpunten van de Koesignalendiamant.

Jan Hulsen

hier de zorg voor de mensen en de productiviteit centraal. Vetvice

Vo

Ruimte

dierwelzijn in de stal. Maar ook de uitwerking in detail moet helemaal goed

er

zijn. Want als het hek niet goed draait, of je toch met twee man moet zijn om de koe te vangen, dan heb je het gemak en de arbeidsbesparing gemist.

Wa

te

r

Licht

C o p r py ot ri ec gh te t d

als landbouwhuisdierenarts gewerkt te hebben, ben ik mij gaan

goed voelen, blijven gezond en zijn maximaal productief. En hetzelfde geldt

Bouwen voor de koe

uitstap naar het agrarisch onderwijs. ‘Na drie jaar met veel plezier

De koe en de mens staan voorop in het ontwerp van een stal. Koeien die zich

De Koesignalendiamant

Gezondheid

In Bouwen voor de koe vindt u de kennis, de inzichten en de denklijnen om een uitstekende stal te ontwerpen. Gebracht in duidelijke teksten, met veel foto’s, tekeningen en praktische tips.

De adviseurs en trainers van Vetvice en DairyLogix wier kennis, inzicht en creativiteit mede aan de basis staan van dit boek. Vlnr: Staand: Nico Vreeburg (dierenarts/trainer, stallenbouw, dairy farm management) Joep Driessen (dierenarts/trainer, CowSignals Company) Bertjan Westerlaan (dierenarts/trainer, stallenbouw, dairy farm management) Marcel Drint (dierenarts/trainer, klauwgezondheid)

Ru

“Een stalontwerp dat niet tenminste tweemaal is verscheurd, is geen goed ontwerp.”

Zittend: Jan Hulsen (dierenarts/trainer, large dairy management) Jack Rodenburg (landbouwingenieur, stallenbouw, DairyLogix)

www.roodbont.nl

www.vetvice.nl

Jan Hulsen

st

Lu

ch

t


Bouwen voor de koe