TEMAT NUMERU Automatyzacja pakowania i transportu CENA 15,00 ZĹ (W TYM 8 % VAT)
ROZMOWA 24
SPRZĘT I APARATURA 66
WYDARZENIA 102
Tomasz Michalski, Pepperl+Fuchs
Mierniki parametrĂłw sieci elektroenergetycznych
Targi automatica
AUTOMATYKA ISSN 2392-1056
INDEKS 403024
AUTOMATYKAONLINE.PL
7-8/2018
Moc, niezawodność i właściwy wybór Do it differently :LNV]D H HIHN NW\ZQR�¸ L HODVWW\F]QR R�¸ Z DSOLN NDFFMDFK S SDNRZDQLD N NRÆFRZHJ JR 100% ZZZ IHVWR FRP SDFNDJ JLQJ wyboru najlepszego
'HG\NRZDQH S SUR RGX GXNW NWW\ \ L L UR]]Z ]ZL¾ L¾]D ]D ]DQL DQL QLD D )H HVWR VWR •
• •
•
• •
drives.danfoss.pl
35=<6=İ2Ň&,2:( 6<67(0< &+:<7$.�: 35=<6=İ2Ň&,2:( ,17(/,*(171(
Chwytaki serii 5000 IO-Link + Prosta instalacja + Bezproblemowe stosowanie eksploatacji przy komponencie
KNOW-HOW FACTORY
www.zimmer-group.pl
OD REDAKCJI
Szanowni Państwo, Lato w pełni, şar się z nieba leje, ale w automatyce nie ma sezonu ogórkowego. Maj i czerwiec obfitowały w targi i konferencje. Wkrótce odbędą się następne imprezy. W bieşącej edycji naszego miesięcznika podsumowujemy dotychczasowe i zapowiadamy kolejne wydarzenia – w sumie dziewięć imprez targowych i konferencji. Szczególnej uwadze polecam dwie relacje. Pierwsza z nich dotyczy międzynarodowych targów automatica, druga – Konferencji Automatyków Rytro. Na wielu stronach ilustrowanych licznymi zdjęciami znajdziecie Państwo bardzo duşo merytorycznych szczegółów, które są nie tylko ciekawe, ale mogą być przydatne w planowaniu strategii i codziennej działalności. Począwszy od stanu aktualnego oraz trendów rozwojowych w inteligentnej automatyce i robotyce – w wymiarze międzynarodowym, po transfer wiedzy między biznesem i nauką – w wymiarze krajowym. To doskonała lektura nawet na letnie dni.
W naszych materiałach redakcyjnych w dziale Temat numeru znajdą Państwo z kolei szereg interesujących informacji o automatyzacji transportu i pakowania. O rodzajach opakowań, waşeniu, zliczaniu, sortowaniu, dozowaniu, maszynach do pakowania i przygotowaniu ładunku, paletyzacji, wreszcie sposobach znakowania i kontroli jakości aş po zastosowanie urządzeń automatyki, czujników i robotów przemysłowych w systemach transportu traktują liczne artykuły w tym dziale. Na uwagę zasługuje m.in. rozwiązanie umoşliwiające szybkie przezbrajanie systemu transportowego, a tym samym idące w kierunku produkcji spersonalizowanej, charakteryzującej inteligentne fabryki. Na 36 stronach zamieściliśmy 12 artykułów poruszających waşne aspekty z zakresu systemów pakowania i transportu. Ich lektura będzie doskonałym przygotowaniem do Międzynarodowych Targów Techniki Pakowania i Etykietowania Taropak, które odbędą się w Poznaniu w pierwszych dniach października. Z myślą o kolejnych Międzynarodowych Energetycznych Targach Bielskich Energetab przygotowaliśmy natomiast dział Przegląd sprzętu i aparatury poświęcony miernikom parametrów sieci energetycznych, zgodnym z wymaganiami normy PN-EN 50160:2010. Z tematem numeru powiązany jest nasz wywiad. O rozwiązaniach firmy Pepperl+Fuchs sprawdzających się w automatyzacji pakowania i transportu, a takşe efektywnym łączeniu pracy człowieka i maszyny oraz nowoczesnych formach wsparcia technicznego rozmawiamy z Tomaszem Michalskim, dyrektorem handlowym Pepperl+Fuchs. Czytelników zainteresowanych działem Prawo i normy zachęcam do zapoznania się z artykułem o złowrogo brzmiącym tytule „Opłaty dla Urzędu Patentowego�. Tak, tak! Uzyskanie prawa wyłącznego (patentu wynalazków, prawa ochronnego dla wzorów uşytkowych, prawa ochronnego dla znaków towarowych, prawa z rejestracji dla wzoru przemysłowego) wiąşe się z określonymi opłatami urzędowymi. Dobrze wiedzieć, z jakimi kosztami naleşy się liczyć zanim podejmie się to wyzwanie, ale nie ma wątpliwości, şe warto je podjąć. Gorąco zapraszam do lektury!
4
AUTOMATYKA
SPIS TREŚCI REDAKTOR NACZELNA Małgorzata Kaliczyńska tel. (+48) 22 874 01 46 e-mail: mkaliczynska@piap.pl
Z BRANŻY PRODUKTY
REDAKCJA MERYTORYCZNA Małgorzata Kaliczyńska
ROZMOWA
REDAKCJA TEMATYCZNA Sylwia Batorska
Człowiek w centrum technologii 4.0
WSPÓŁPRACA REDAKCYJNA Marcin Bieńkowski, Jolanta Górska-Szkaradek, Agnieszka Staniszewska, Marcin Zawisza, Damian Żabicki
TEMAT NUMERU
SEKRETARZ REDAKCJI Urszula Chojnacka tel. (+48) 22 874 01 85 e-mail: uchojnacka@piap.pl MARKETING I REKLAMA Jolanta Górska-Szkaradek – menedżer tel. (+48) 22 874 01 91 e-mail: jgorska@piap.pl Sylwia Batorska tel. (+48) 22 874 00 60 e-mail: sbatorska@piap.pl
8 16 24
Rozmowa z Tomaszem Michalskim, dyrektorem handlowym Pepperl+Fuchs
28 38
Automatyzacja pakowania i transportu Efektywne sortowanie produktów spożywczych Case study
40
Zindywidualizowana elastyczna produkcja SuperTrak dla przemysłowego transportu
42 45 47 48 51 52
Technologia RFID w przemyśle spożywczym Zrobotyzowana paletyzacja z Tower TR1000 Innowacyjne pierścienie ślizgowe Przenosimy ciężary na wyższy poziom Wyjątkowo czujne pakowanie MOVI-C w akcji
PRENUMERATA I KOLPORTAŻ Elżbieta Walczak tel. (+48) 22 874 03 51 e-mail: ewalczak@piap.pl SKŁAD I REDAKCJA TECHNICZNA Ewa Markowska KOREKTA Urszula Chojnacka, Ewa Markowska, Elżbieta Walczak DRUK Zakłady Graficzne „Taurus” Roszkowscy Sp. z o.o. Nakład: 4000 egzemplarzy REDAKCJA Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa tel. (+48) 22 874 01 46, fax (+48) 22 874 02 20 e-mail: automatyka@piap.pl www.AutomatykaOnline.pl WYDAWCA Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa Szczegółowe warunki prenumeraty wraz z cennikiem dostępne są na stronie automatykaonline.pl/prenumerata.
Maszyna pakująca z systemem pakowania zbiorczego
Procesy pakowania w trybie Przemysłu 4.0 Roboty wspierają producentów wyrobów mlecznych
54 56
24
CZŁOWIEK W CENTRUM TECHNOLOGII 4.0 O rozwiązaniach Pepperl+Fuchs dla automatyzacji pakowania i transportu, wadze osiągnięcia efektu synergii we współpracy człowieka z maszyną, zasadach przejścia z tradycyjnego wsparcia technicznego na wsparcie 4.0, a także dekadzie działalności Pepperl+Fuchs w Polsce i planach na przyszłość rozmawiamy z Tomaszem Michalskim, dyrektorem handlowym Pepperl+Fuchs.
Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i modyfikacji nadesłanych materiałów oraz nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam i materiałów
6
promocyjnych.
AUTOMATYKA
SPIS TREŚCI
66
WYDARZENIA Wyzwania Industry 4.0
MIERNIKI PARAMETRÓW SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH Odpowiednie przyrządy pomiarowe pozwalają na ocenę parametrów zasilania pod kątem spełniania wymagań normy PN-EN 50160:2010. Jak wiadomo energia elektryczna o nieodpowiednim poziomie jakości może spowodować szereg konsekwencji, chociażby w postaci migotania źródeł światła, zaburzeń w pracy napędów elektrycznych czy wyłączeń a nawet uszkodzeń odbiorników, które są czułe na zmiany parametrów zasilania.
Transport i sortowanie z modułami AS-Interface Trzy technologie jeden dostawca
Automation University Special Bosch Rexroth gotowy na wyzwania przyszłości
62 64
66
80
Certyfikowany chwytak EGP-C do zastosowań 82 przemysłowych
84
Nowe elementy zamykające KIPP
85
Szkolenia STEMMER IMAGING
Modułowe sterowniki PLC+HMI UniStream 7-8/2018
102 109 110
Utrzymanie ruchu po raz trzeci
114 116
BIBLIOTEKA
119
WSPÓŁPRACA
120
LUDZIE Michał Aftewicz, Sales Manager Poland, STEMMER IMAGING
122
74
Trybopolimerowe nowości igus dla polskich fabryk
Robotyzacja – DNA nowoczesnej produkcji
98
Konferencja Rockwell Automation
Pokrętła MZD firmy Elesa+Ganter
Technologie wizyjne
93 94
XXII Konferencja Automatyków RYTRO 2018
Na drodze do Przemysłu 4.0
76 79
Bezpieczne zamykanie
Inżynieria środowiska w świetle automatyki
Fabryka przyszłości i inwazja robotów na targach automatica 2018
RYNEK Redundancja elementów i zasadność jej stosowania
Nowa odsłona targów BI-MU
Relacja z targów CeBIT
PRAWO I NORMY Opłaty dla Urzędu Patentowego
Konferencja Phoenix Contact za nami
Festiwal biznesu
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY Mierniki parametrów sieci elektroenergetycznych
90
86 89
102
FABRYKA PRZYSZŁOŚCI I INWAZJA ROBOTÓW NA TARGACH AUTOMATICA 2018 Kolejna edycja Międzynarodowych Wiodących Targów Inteligentnej Automatyki i Robotyki – automatica 2018, która odbyła się w niemieckim Monachium, odniosła frekwencyjny sukces – zarówno pod względem liczby wystawców, jak i przybyłych targowych gości. Ten prawdziwy festiwal najnowszych technologii w obszarze automatyki i robotyki pokazał, w jakim tempie następują zmiany w naszym otoczeniu i to nie tylko przemysłowym, ponieważ wiele ekspozycji dotyczyło naszego codziennego życia.
7
Z BRANĹťY
KALENDARIUM
8/2018 21.08 Wrocław Systemy kontroli i sterowania z wykorzystaniem sterowników PLC firmy Phoenix Contact – szkolenie www.phoenixcontact.com
21–22.08 Warszawa EM410.2 – Szkolenie Automation Studio: Zintegrowana technika napędowa www.br-automation.com
22.08 Warszawa Serwis i rozwiązywanie problemów technicznych w robotach Universal Robots – szkolenie www.elmark.com.pl
23–24.08 Warszawa SEM920.2 – Training: Diagnostyka i serwis dla uşytkowników końcowych www.br-automation.com
27–28.08 Warszawa Szkolenie zaawansowane z programowania robotów Universal Robots www.elmark.com.pl
9/2018
KRAJOWY SYSTEM CYBERBEZPIECZEĹƒSTWA CORAZ BLIĹťEJ Senat przyjÄ…Ĺ‚ bez poprawek uchwalony przez Sejm projekt ustawy o Krajowym Systemie CyberbezpieczeĹ„stwa. Celem KSC bÄ™dzie wykrywanie, zapobieganie oraz minimalizowanie skutkĂłw cyberatakĂłw zagraĹźajÄ…cych bezpieczeĹ„stwu informatycznemu kraju. Autorem projektu jest Ministerstwo Cyfryzacji. Przepisy wdraĹźajÄ… dyrektywÄ™ Unii Europejskiej, ktĂłra zobowiÄ…zuje paĹ„stwa UE do przyjÄ™cia krajowych strategii cyberbezpieczeĹ„stwa, wskazania lub ustanowienia organĂłw wĹ‚aĹ›ciwych ds. cyberbezpieczeĹ„stwa oraz powoĹ‚ania tzw. zespoĹ‚Ăłw reagowania na incydenty komputerowe CSIRT (Computer Security Incident Response Team). Dyrektywa zobowiÄ…zuje teĹź do zapewnienia cyberbezpieczeĹ„stwa systemĂłw informacyjnych w sektorach usĹ‚ug tzw. kluczowych – m.in. w energetyce, transporcie, bankowoĹ›ci czy ochronie zdrowia. Operatorzy kluczowych usĹ‚ug oraz same usĹ‚ugi zostanÄ… okreĹ›lone w drodze rozporzÄ…dzenia Ministerstwa Cyfryzacji. WedĹ‚ug szacunkĂłw ministerstwa zostanie wyznaczonych
www.targikielce.pl
www.phoenixcontact.com
06–07.09 Zakopane Konferencja Automotive www.konferencja-automotive.pl
11–13.09 Bielsko-Biała Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB www.energetab.pl
8
RUSZYĹ A REJESTRACJA NA KONFERENCJĘ AUTOMOTIVE
04–07.09 Kielce Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego MSPO
05.09 Szczecin Systemy komunikacji przemysłowej w dobie Industry 4.0 – szkolenie
około 335 takich operatorów. Ich obowiązkiem będzie systematyczne szacowanie ryzyka wystąpienia incydentu, który moşe mieć wpływ na cyberbezpieczeństwo, zbieranie informacji o zagroşeniach cyberbezpieczeństwa i stosowanie środków im zapobiegających, a takşe prowadzenie odpowiedniej dokumentacji, którą w drodze rozporządzenia określi Rada Ministrów. Zadaniem operatorów będzie teş obsługa i sklasyfikowanie występującego incydentu. W ciągu 24 godzin od momentu wykrycia incydent powinien zostać zgłoszony do właściwego CSIRT.
6 i 7 września 2018 r. hotel Nosalowy Dwór w Zakopanem będzie gościł uczestników czwartej edycji konferencji Automotive, której partnerem technologicznym jest firma Siemens, a strategicznym Konfederacja Lewiatan – Związek Pracodawców Motoryzacji i Artykułów Przemysłowych. Wśród partnerów są takşe firmy AIUT, Pepperl&Fuchs, MJ Group, Amister, Automatech, Festo, KUKA i Rittal. W ramach jednego z największych
w Polsce spotkań branşy motoryzacyjnej zaplanowano trzy bloki tematyczne: perspektywa 2022 – inwestycje producentów samochodów w Polsce jako koło zamachowe dla rozwoju inwestycji u dostawców z sektora TIER1 i TIER2; nowe technologie z obszaru Przemysłu 4.0 – czy firmy integratorskie są przygotowane na wyzwania stawiane przez producentów samochodów i jak wyprzedzić oczekiwania klientów; realia 4.0 w działach wsparcia technicznego – wyzwania dla słuşb utrzymania ruchu w dobie rewolucji przemysłowej (ochrona danych, współpraca działów IT z działami automatyki przemysłowej, nowe kompetencje pracowników). Więcej informacji na stronie www. konferencja-automotive.pl.
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
AUTONOMICZNE AUTA ZE WSPARCIEM BOSCH I DAIMLER
RITTAL ODPOWIADA NA WYZWANIA CYFRYZACJI
Autonomiczne pojazdy mają poruszać się po ulicach w oparciu o informacje z czujników. W ramach współpracy w obszarze autonomicznej jazdy w miastach Bosch i Daimler określiły wymaganą moc obliczeniową dla systemu jazdy i wybrały firmę Nvidia jako dostawcę platformy sztucznej inteligencji, która jest waşnym elementem dla sieci sterowników autonomicznych aut bez kierowcy. Oprócz platformy Drive Pegasus z procesorami sztucznej inteligencji Nvidia dostarczy oprogramowanie obsługujące algorytmy odpowiedzialne za poruszanie się pojazdu, stworzone przez spółki Bosch i Daimler z wykorzystaniem procesów uczenia maszynowego. Sieć sterowników osiąga moc obliczeniową rzędu setek bilionów operacji na sekundę. W przeliczeniu na moc obliczeniową odpowiada to co najmniej sześciu najnowocześniejszym, połączonym w sieć komputerowym stanowiskom pracy. Bosch i Daimler będą teş mogły korzystać z kompetencji spółki Nvidia przy rozwijaniu platformy.
Cyfryzacja wszystkich dziedzin gospodarki, przemysłu oraz handlu wymaga zapewnienia przez centra danych odpowiednich rozwiązań IT, które moşna nie tylko łatwo nabyć, ale równieş efektywnie i bezpiecznie eksploatować. Z myślą o ułatwieniu realizacji tych potrzeb firma Rittal stworzyła specjalną stronę internetową www.rittal.com/it-solutions/en, dostępną w językach angielskim i niemieckim. Na portalu udostępniono przegląd innowacyjnych rozwiązań IT – począwszy od pojedynczej szafy IT, po gotowe kontenerowe i stacjonarne centra danych, maksymalnie efektywne i modułowe. Za pomocą kilku kliknięć uşytkownicy uzyskują informacje o rozwiązaniach dostosowanych do potrzeb, a takşe dostęp do opisów przykładowych zastosowań. Optymalny wybór zapewniają obszerne, kładące nacisk na praktykę treści, które dotyczą takich tematów jak Big Data, Cloud Computing i IT-Security. Dodatkowe informacje dostępne są w formie białych ksiąg, broszur i referencji. W kwestiach indywidualnych internauci mogą szybko i łatwo skontaktować się z ekspertami Rittal.
!
R E K L A M A
Zmień swoje łoşyska juş teraz
Szybka weryďŹ kacja: igus.pl/drylinSDwyszukiwarka
Wyeliminuj smar przy jednoczesnej oszczÄ™dnoĹ›ci 40% kosztĂłw plastics for longer life Tworzywo sztuczne zamiast stali, brÄ…zu lub mosiÄ…dzu. Bezsmarowne, ciche i pĹ‚ynne systemy Ĺ›rub napÄ™dowych dryspin ďŹ rmy igus . 4 x cichsze od Ĺ›rub kulowych, 5 x trwalsze oraz o 10% sprawniejsze niĹź porĂłwnywalne systemy gwintĂłw stalowych. Przetestowana i sprawdzona Ĺźywotność. DostÄ™pne od zaraz. KonďŹ guracja i zamĂłwienie przez Internet. igus.pl/drylinSDwyszukiwarka igus7-8/2018 Sp. z o. o. Tel. +48 22 863 57 70 info@igus.pl OdwiedĹş nas: )RIVKIXEF &MIPWOS &MEĂťE ` 8EVSTEO 4S^REĂ˝ 9 ÂŽ
ÂŽ
ÂŽ
ÂŽ
Z BRANĹťY
MUNDIAL 2018 ZE WSPARCIEM ABB
Stadion Šuşniki w Moskwie został wyposaşony w inteligentne sterowanie ABB – system i-bus KNX, który zapewnia właściwe oświetlenie ogromnego obiektu. Modernizacja była tym istotniejsza, şe na historycznym stadionie odbyło się w czerwcu siedem meczów Mistrzostw Świata w Piłce Noşnej 2018, w tym mecz otwarcia i finał. System ABB steruje oświetleniem wewnętrznym i zewnętrznym oświetlającym akcję na boisku oraz cały teren świeşo wyremontowanego obiektu. Aby zapewnić stabilność zasilania podczas meczów, i-bus KNX zarządza stopniowym włą-
czaniem reflektorĂłw, co pozwala uniknąć gwaĹ‚townych przeciÄ…ĹźeĹ„ przy wĹ‚Ä…czaniu róşnych systemĂłw oĹ›wietleniowych. OĹ›wietleniem wokół stadionu sterujÄ… energooszczÄ™dne algorytmy ABB uwzglÄ™dniajÄ…ce porÄ™ dnia, naturalne oĹ›wietlenie oraz obciÄ…Ĺźenie sieci energetycznej. Wszystkie elementy instalacji elektrycznej sÄ…Â w KNX poĹ‚Ä…czone w sieć, co gwarantuje peĹ‚nÄ… przejrzystość i dostÄ™pność poszczegĂłlnych informacji w obrÄ™bie systemu. UmoĹźliwia to zintegrowanie wszystkich funkcjonalnych podsystemĂłw na stadionie w jednolite i bardziej niezawodne rozwiÄ…zanie. − Firma ABB jest dumna z powierzenia jej tak prestiĹźowego projektu. Nasze produkty i systemy elektryfikacji oraz technologia sterowania budynkiem sprawiajÄ…, Ĺźe obiekty kaĹźdej wielkoĹ›ci stajÄ… siÄ™ inteligentne, a ich zasilanie bardziej elastyczne, wydajne i bezpieczne. System ABB i-bus KNX zarzÄ…dza oĹ›wietleniem caĹ‚ego stadionu: poczÄ…wszy od szatni druĹźyn, przez akcjÄ™ na boisku i tarasy, aş po loĹźe dla VIP-Ăłw − wyjaĹ›nia Tarak Mehta, dyrektor Dywizji ProduktĂłw i SystemĂłw Elektryfikacji ABB.
KOREAĹƒSKIE ZAMĂ“WIENIE DLA INTERROLL Firma Interroll otrzymaĹ‚a od jednej z koreaĹ„skich firm e-commerce zamĂłwienie o wartoĹ›ci kilkudziesiÄ™ciu milionĂłw frankĂłw szwajcarskich. Spółka dostarczy i zainstaluje moduĹ‚y przenoĹ›nikowe o caĹ‚kowitej dĹ‚ugoĹ›ci 12 km, ktĂłre bÄ™dÄ… tworzyĹ‚y moduĹ‚owÄ… platformÄ™ transportowÄ…, a takĹźe osiem wind spiralnych przeznaczonych dla centrum dystrybucyjnego zlokalizowanego w Korei PoĹ‚udniowej. UmoĹźliwi to klientowi Interroll rozbudowÄ™ infrastruktury, a co za tym idzie – obsĹ‚uĹźenie znacznie wiÄ™kszej liczby zamĂłwieĹ„. Kompletna instalacja zostanie oddana do uĹźytku jeszcze w tym roku. Nowe zlecenie jest juĹź kolejnym zadaniem firmy Interroll, ktĂłra w 2017 r. przeprojektowaĹ‚a jedno z centrĂłw dystrybucyjnych tego samego klienta. – KoreaĹ„ski oddziaĹ‚ In-
terroll wykonał świetną robotę w budowaniu niezwykle udanej współpracy przy tym projekcie. Dla projektu dostępne będzie pełne wsparcie naszego oddziału Center of Excellence w Chinach. Z niecierpliwością oczekujemy na rozpoczęcie pracy systemu logistyki naszego klienta, opartego na najnowocześniejszych rozwiązaniach z zakresu przepływu materiałów – mówi dr Ben Xia, wiceprezes i członek grupy zarządzającej działalnością Interroll w Azji. " #
NOWE MOŝLIWOŚCI WYTWARZANIA PRZYROSTOWEGO DLA BRANŝY PRODUKCYJNEJ HP i Siemens zacieśniają współpracę w zakresie projektowania 3D i innowacyjnych technik wytwarzania przyrostowego. Rozszerzone oprogramowanie Siemens NX i Solid Edge do projektowania i wytwarzania przyrostowego ma wspierać działanie nowych kolorowych drukarek 3D firmy HP Jet Fusion 3D 300/500, które umoşliwiają wydruk prototypów i rozwiązań koncepcyjnych oraz małoskalowe wytwarzanie produktów końcowych. Seria drukarek Jet Fusion 3D 300/500 to pierwsze w branşy rozwiązanie do drukowania zaprojektowanych, w pełni funkcjonalnych, kolorowych lub czarno-białych ele-
10
mentów, z zachowaniem pełnej kontroli układu pikseli trójwymiarowych. – Podzielamy wizję firmy HP, która mówi, şe drukowanie 3D umoşliwia przedsiębiorstwom definiowanie cyklu şycia swoich produktów na nowo i pozwala im przygotować się na wyzwania cyfrowej przyszłości branşy produkcyjnej. Rozszerzenie naszej współpracy z HP stanowi przyczynek do rozwoju technik przyrostowych w uzyskiwaniu prototypów i produktów końcowych w skali przemysłowej – podkreśla Tony Hemmelgarn, prezes Siemens PLM Software. $ % &
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
ADVANTECH STAWIA NA INTERNET RZECZY
EMERSON ĹšWIĘTUJE 25 LAT OBECNOĹšCI W POLSCE
Firma Advantech planuje do 2025 r. osiągnąć przychody na poziomie 350 mln euro w zakresie wzrostu w Europie. Spółka chce otworzyć oddziały na europejskich rynkach wschodzących, m.in. w celu zapewnienia wsparcia technicznego i koncentracji na kluczowych branşach, jak automatyzacja maszyn i fabryk, technologie dla rynku medycznego, transport i motoryzacja. Skupi się teş na ekspansji w Niemczech, Wielkiej Brytanii oraz Holandii. Jednocześnie będzie rozwijać nowy model współdziałania z partnerami z róşnych branş, który umoşliwi stworzenie biznesowego ekosystemu Przemysłowego Internetu Rzeczy. Kulminacyjnym punktem działań będzie międzynarodowe spotkanie pod hasłem „IoT Co-Creation Summit�, które odbędzie się w Suzhou w Chinach w dniach 1–2 listopada 2018 r. – Poziom świadomości marki Advantech w sektorze Internetu Rzeczy i Przemysłu 4.0 znacząco wzrósł w Europie. Firma otworzyła niedawno nowe Europejskie Centrum Obsługi w Eindhoven. To pierwszy krok w kierunku udowodnienia, şe Advantech jest najbardziej wszechstronnym dostawcą rozwiązań IoT w Europie – mówi Hans-Peter Nßdling, wiceprezes Embedded IoT Advantech (u góry). Jak podkreśla Jash Bansidhar, dyrektor europejskiego segmentu Industrial IoT firmy (na dole) zwiększona aktywność na europejskim rynku jest jednym z głównych celów firmy, pozwalającym aktywnie reagować na ostatnie zmiany w branşy Przemysłu 4.0 na teranie Unii Europejskiej – dodaje Jash Bansidhar.
Firma Emerson świętuje srebrny jubileusz działalności na polskim rynku. W tym czasie dokonała znacznych inwestycji zarówno w zakłady produkcyjne, jak i centra dystrybucyjne, zapewniając specjalistyczne wsparcie dla klientów w regionie. Dzięki dostarczaniu zaawansowanej technologii i usług w zakresie automatyzacji spółka odegrała takşe kluczową rolę w modernizacji wielu głównych zakładów przemysłowych w Polsce, zapewniając maksymalizację wydajności produkcji i konkurencyjność na globalnych rynkach. – Przechodziliśmy wraz z naszymi klientami przez wszystkie fazy koniunktury gospodarczej. Myślę, şe polskie elektrownie, rafinerie, zakłady chemiczne są konkurencyjne na światowym rynku, ale nie jest to zasługa tylko automatyki. Przez lata duşo zainwestowaliśmy w rozwój w Polsce – podkreślił Tomasz Kosik, dyrektor generalny Emerson na Polskę, kraje bałtyckie i Ukrainę. Europejskie centrum inşynierskie firmy Emerson zlokalizowane w Warszawie specjalizuje się w zaawansowanych technologiach regulacji, sterowania i automatyzacji dla rynku energii. Jeden z największych europejskich zakładów produkcyjnych firmy Emerson znajduje się w Šodzi, gdzie produkowane są zawory elektromagnetyczne, układy przygotowania powietrza oraz zawory i siłowniki pneumatyczne marki ASCO. Z okazji 25-lecia działalności w Polsce Emerson zorganizował w Šodzi galę dla ponad 150 gości, w tym klientów i dystrybutorów. Uczestnicy mieli okazję zwiedzić łódzki zakład produkcyjny i zapoznać się z zaawansowanymi produktami marki ASCO.
' !
" #
B&R W KOLEJNEJ EDYCJI NCDC BUSINESS RACE Grupa zawodników z firmy B&R po raz kolejny miała okazję sprawdzić swoje siły w biegu NCDC Business Race organizowanym przez polsko-duńską firmę NCDC. Pomysł na wydarzenie, które odbyło się 9 czerwca 2018 r. na terenie Parku Kasprowicza w Szczecinie został zaczerpnięty z Danii, gdzie biegi sztafetowe wśród firm mają juş długoletnią tradycję i stały się popularnym sposobem na integrację pracowników oraz dobrą zabawę. Zawodnicy B&R wystartowali pod nazwą B&R Running Team
7-8/2018
w czteroosobowej sztafecie na trasie 4 km o zróşnicowanym terenie. Konkurencja 320 firm z róşnych branş, w tym klientów B&R, pozwoliła pokazać sportowego ducha walki. Po biegu odbył się piknik dla uczestników, który sprzyjał wspólnym rozmowom i odpoczynkowi po emocjach towarzyszących sportowej rywalizacji. Podczas pikniku zwycięzcom wręczono statuetki, a wśród wszystkich sztafet rozlosowano atrakcyjne nagrody. ( &
11
Z BRANŻY
W KIERUNKU INNOWACYJNEJ PRODUKCJI Wraz z rosnącą popularnością Internetu Rzeczy rośnie liczba połączonych w ramach tej sieci urządzeń, a producenci podejmują wysiłki na rzecz osiągnięcia globalnej konkurencyjności i podniesienia wartości korporacyjnej. Jedną z najnowszych inicjatyw w tym względzie jest podjęcie współpracy przez firmy Omron i Cisco. Sterowniki PLC Omron, zaprojektowane z myślą o zapewnieniu niezawodności w ekstremalnych warunkach panujących w zakładach produkcyjnych, będą wyposażane w technologię komunikacji sieciowej i zabezpieczeń, opracowaną przez firmę Cisco. Dzięki współpracy obu firm możliwe będzie zwiększenie poziomu bezpieczeństwa w inteligentnych fabrykach, w których stosowane są urządzenia Internetu Rzeczy oraz stworzenie bezpiecznego środowiska, w którym kluczowe podzespoły automatyki – programowalne sterowniki logiczne (PLC) – będą zapewniały bezpieczne uwierzytelnianie trzech elementów dyskretnych,
tj. osób w zakładach produkcyjnych, urządzeń p o d ł ą c zo n y c h do maszyn i linii produkcyjnych, a także danych wymienianych między maszynami. Integracja technologii komunikacji sieciowej i zabezpieczeń firmy Cisco ze sterownikami Omron zapewni połączenie funkcji kontroli i dostępu do informacji, umożliwiając firmom osiągnięcie postępów w dziedzinie produkcji dzięki bezpiecznemu użytkowaniu urządzeń Internetu Rzeczy w zakładach produkcyjnych. )
DIGITALIZACJA DOCENIONA PRZEZ MTP KUKA i Siemens otrzymały Złoty Medal Międzynarodowych Targów Poznańskich za pionierski multikorporacyjny projekt „Digital Enterprise – Cyfrowa Fabryka zgodna z koncepcją Industry 4.0”. W trakcie targów ITM Mach-Tool, które odbyły się w Poznaniu w dniach 5–8 czerwca 2018 r., wspólnie z partnerami projektu (DMG Mori, FAMOT, Blumenbecker Engineering Polska, GM System, SCHUNK Intec, TROAX, Atos, KS Industry
i ASKOM) firmy zaprezentowały innowacyjny, kompletny węzeł wytwarzania, który jest odpowiedzią na wymagania czwartej rewolucji przemysłowej w Polsce. Prezentacja projektu była dla zwiedzających okazją do zapoznania się z bliska z dynamicznie postępującą digitalizacją procesów produkcyjnych, która stwarza nowe możliwości realizacji zadań i nadaje nowy wymiar kooperacji maszyny z człowiekiem. Docenione zostały nowatorski layout stoiska, oryginalna ekspozycja oraz najwyższy poziom zaawansowania technologicznego prezentowanych rozwiązań. Zaowocowało to wieloma wyróżnieniami, w tym m.in. Złotym Medalem MTP oraz nagrodą Acanthus Aureus. * + ,-
SILNE WSPARCIE DLA MOCNEJ MARKI Walijska firma Control Techniques nawiązała współpracę z Eddiem Hallem, który oficjalnie nosi tytuł najsilniejszego mężczyzny na świecie. Nowy ambasador marki będzie pomagał w promowaniu Control Techniques na świecie za pośrednictwem serii reklam, wystąpień publicznych i innych projektów. – Przeszliśmy ostatnio szereg transformacji – nowi właściciele, nowe produkty na horyzoncie – i chcieliśmy znaleźć symbol, który będzie uosabiał naszą nowo odkrytą pewność siebie. Control Techniques jest i zawsze będzie firmą specjalistyczną. Produkujemy napędy i towarzyszące im technologie i mamy w tym zakresie 45-letnie doświad12
czenie. Idea współpracy z innym brytyjskim specjalistą, który konkurował – i wygrywał – na globalnej scenie bardzo nam się spodobała – mówi Anthony Pickering, prezes Control Techniques. Założona w 1973 r. i należąca do grupy Nidec firma jest światowym liderem w projektowaniu i wytwarzaniu elektronicznych napędów o zmiennej prędkości przeznaczonych do sterowania silnikami elektrycznymi. Do Control Techniques należą wyspecjalizowane zakłady produkcyjne, ośrodki badań i rozwoju oraz centra automatyki w 45 miejscach na świecie. " #
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
SZTUCZNA INTELIGENCJA W TELEFONII KOMĂ“RKOWEJ
OKO NA MIĘDZYNARODOWY BIZNES
Firma Foxconn, znana z produkcji iPhone’ów dla amerykańskiego koncernu Apple, zamierza usprawnić procesy produkcyjne i logistyczne, wykorzystując w tym celu nowe technologie. Kluczową rolę w zapowiedzianej transformacji ma odegrać sztuczna inteligencja, której celem nadrzędnym będzie przekształcenie tradycyjnie funkcjonujących zakładów produkcyjnych w inteligentne. Jak donosi „Financial Times�, producent elektroniki, który nie jest usatysfakcjonowany obecnym poziomem cyfryzacji w naleşących do niego fabrykach planuje wprowadzić gruntowne zmiany w sposobie ich funkcjonowania. Transformacja ma zapewnić pełną, rozbudowaną łączność między maszynami i niespotykaną dotąd elastyczność. – Foxconn ze wszystkich sił będzie dąşyć do tego, by uczynić produkcję inteligentną – ogłosił Terry’ego Gou, twórca i prezes zarządu Foxconn podczas wydarzenia, które uczciło 30-lecie działalności firmy na chińskim rynku. Znamienny wydaje się fakt, şe agenda spotkania poświęcona była marce Foxconn Industrial Internet, która obejmuje m.in. roboty przemysłowe, usługi chmury obliczeniowej i rozwiązania oparte na Przemysłowym Internecie Rzeczy – pozycje bezpośrednio powiązane ze sztuczną inteligencją. Brand ma być nadal rozwijany w Chinach Kontynentalnych, gdzie w zeszłym roku wygenerował przychody na poziomie 56 mld dolarów.
Erasmus kojarzy się z programem skierowanym do studentów. Teraz to się zmieni dzięki unijnemu programowi Erasmus for Young Entrepreneurs (EYE), czyli Erasmus dla Młodych Przedsiębiorców, do którego zaprasza koordynator – Poznański Park Naukowo-Technologiczny. Wbrew nazwie program nie jest adresowany tylko do młodych biznesmenów. Šączy bowiem doświadczone firmy z młodymi przedsiębiorcami lub wręcz pomysłodawcami – aby wziąć udział w programie, wystarczy dobry biznesplan. Współpraca trwa od jednego do sześciu miesięcy, a koszty pobytu młodego przedsiębiorcy pokrywa Komisja Europejska. W tym czasie aktywnie uczestniczy on w codziennej działalności firmy-gospodarza. Zyskuje doświadczenie biznesowe i cenne kontakty, a Host Entrepreneur – pogłębioną wiedzę o zagranicznym rynku, cennego partnera, unikatową technologię lub moşliwość wyszkolenia potencjalnego przedstawiciela swojej firmy za granicą. Aby wziąć udział w programie naleşy skontaktować się z koordynatorem programu, mailowo (erasmus@ppnt.poznan.pl) lub telefonicznie (61 82 79 710). Więcej informacji o EYE znaleźć moşna na stronach www.ppnt.poznan.pl/erasmus oraz www.erasmus-entrepreneurs.eu/.
0 + " # 1
. & /- ! R E K L A M A
Z BRANŻY
ASTAT ZAPRASZA INŻYNIERÓW I AUTOMATYKÓW 27 września 2018 r. w hotelu Hilton Garden Inn w Rzeszowie odbędzie się szósta edycja Regionalnych Spotkań Inżynierów i Automatyków, których inicjatorem jest Grupa ASTAT. To pierwsze spotkanie z tego cyklu organizowane w regionie podkarpackim. W tym roku wiodącą tematyką będzie optymalizacja i pomiary w przemyśle i procesach produkcyjnych. W trakcie wydarzenia przewidziano prezentacje nowoczesnych rozwiązań i urządzeń oraz wsparcie doradców technicznych i dostawców, a także wykłady i case studies (prelekcje przedstawicieli przemysłu, product managerów oraz specjalistów). W programie znalazły się takie tematy jak zarządzanie energetyczne jako sposób na optymalizację kosztów
przedsiębiorstwa, przyrządy kontrolno-pomiarowe dla służb utrzymania ruchu, kontrola parametrów jakości energii elektrycznej w zakładzie przemysłowym, iERS – technologia optymalizująca zużycie energii silników o stałej prędkości pracy, elementy układów pomiarowych i kompensacji mocy biernej w sieciach nn i SN, bezpieczeństwo maszyn oraz inwestycje i realizacje w regionie Podkarpacia. Wydarzenie skierowane jest do automatyków, kierowników utrzymania ruchu, energetyków, dyrektorów technicznych, kierowników produkcji oraz konstruktorów z regionu Podkarpacia i województw sąsiadujących. - -
MEDIA TECHNICZNE W HOLISTYCZNEJ PERSPEKTYWIE Firma Movida organizuje w dniach 18–20 września 2018 r. wydarzenie typu masterclass pod hasłem „Media techniczne w zakładzie produkcyjnym – podejście holistyczne”. Podejście holistyczne do wyzwania, jakim jest zarządzanie obszarem mediów technicznych to poziom wyżej niż zarządzanie kompleksowe, o którym mówiono do tej pory. Opiera się na podejściu systemowym, gdzie działania podjęte względem jednego lub grupy mediów mają pozytywny wpływ
na pozostałe i tworzą jeden współdziałający, funkcjonalny i oszczędny „organizm”. Eksperci-praktycy, którzy w ostatnich latach wdrażali działania usprawniające, obniżające koszty i zwiększające bezpieczeństwo w swoich przedsiębiorstwach, przedstawią szereg sprawdzonych narzędzi i instrumentów optymalizujących wykorzystanie mediów w zakładach. Przedstawione zostaną nie tylko przykłady z różnych branż, ale także doświadczenia zakładów zróżnicowanych pod względem czasu istnienia, sposobu zarządzania oraz wykorzystywanych narzędzi i systemów jakości. W ramach wydarzenia odbędzie się także Technical Utilities Session – spotkanie w jednym z najbardziej ekologicznych browarów w Europie, należącym do Grupy Żywiec browarze w Elblągu. '
STRATEGIA I OPTYMALIZACJA W PRAKTYCE Movida zaprasza dyrektorów i kierowników magazynów, centrów dystrybucyjnych i logistycznych na trzydniowe spotkanie Tour de Magasins. Wydarzenie zaplanowane na 18–20 września 2018 r. będzie okazją do odwiedzenia dwóch nowocześnie zarządzanych centrów dystrybucyjnych – IKEA w Jarostach oraz Alma Alpinex w Piekoszowie. Centrum dystrybucyjne w Jarostach należy do jednego z największych tego typu obiektów IKEA. Odpowiada za dostawę mebli oraz artykułów wyposażenia wnętrz do sklepów w 10 krajach europejskich: Polsce, Czechach, Słowacji, Rumunii, Bułgarii, Chorwacji, Serbii, na Węgrzech, Litwie oraz Łotwie. Tutaj również są kompletowane, pakowane i wysyłane zamówienia klientów detalicznych. Centrum Alma Alpinex w Piekoszowie dostarcza produkty FMCG 350 dostawców
14
regionalnych, polskich i zagranicznych, m.in. wody mineralne, napoje, piwa, wina, alkohole wysokoprocentowe, artykuły spożywcze, kawy, herbaty, słodycze, nabiał, tłuszcze oraz warzywa i owoce. Jeden dzień Tour de Magasins będzie przeznaczony na prelekcje merytoryczne praktyków, którzy podzielą się swoim doświadczeniem z ostatnich kilku lat. '
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
WIRTUALNA RZECZYWISTOŚĆ W BRANŝY PROCESOWEJ Kilkunastu prelegentów, niemal setka przedstawicieli wiodących zakładów i wiele godzin prezentacji oraz merytorycznych dyskusji na temat adaptowania innowacyjnych rozwiązań w róşnych gałęziach przemysłu – tak w skrócie moşna podsumować 12. edycję konferencji naukowo-technicznej Process Automation, której partnerem technologicznym była firma Siemens. Wydarzenie zorganizowane 7–8 czerwca 2018 r. w sercu Torunia było kontynuacją wcześniejszych spotkań, znanych pod nazwą Systemy Sterowania w Automatyce Procesowej. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się wykłady na temat wykorzystania wirtualnej rzeczywistości w testowaniu nowych narzędzi do kompleksowego wsparcia utrzymania ruchu. W technologii Siemensa pozwala ona m.in. na dokładne sprawdzenie ich funkcjonowania bez podejmowania ryzyka wstrzymania pracy zakładu. Wiele miejsca poświęcono takşe szeroko rozumianemu bezpieczeństwu. Partnerami konferencji były firmy Encon, Mawos, Procom System, Pro-Control, Stoltronic i Theus-Led.
NOWOCZESNE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ Najnowocześniejsze i efektywne praktyki w zarządzaniu jakością, na przykładzie spółek GSK Pharmaceuticals, Kimball Electronics Poland i Bridgestone Poznań, będą tematem organizowanego przez Movidę najnowszego Quality Tour. Od 25 do 27 września 2018 r. prelegenci-praktycy będą omawiali rozwiązania jakościowe wdroşone w ich zakładach, a w części praktycznej zaprezentują je na şywo podczas zwiedzania. Obiekty, które odwiedzą goście są znane z nowoczesności i doskonałej jakości zarządzania, a ponadto charakteryzują się róşnorodnością systemów produkcyjnych i stosowanych narzędzi jakościowych. Róşnorodność prezentowanych zakładów, począwszy od wielkości, przez branşe, po wiek, umoşliwiają zapoznanie się z implementacją sprawdzonych rozwiązań w róşnych organizacjach. Na podstawie case studies wnikliwej analizie zostaną poddane metody sprawnego doskonalenia jakości, podnoszenie jej efektywności oraz optymalizacja działań i systemów. ' 0 " " " "
R E K L A M A
HEINRICH KIPP WERK Firma HEINRICH KIPP WERK KG jest producentem i dostawcą produktów z zakresu technologii mocującej, standardowych elementów maszyn oraz elementów manipulacyjnych ELEMENTY MASZYN: - Rękojeści - Zatrzaski - Zamki - Stopki - Trzpienie ustalające - Elementy mocujące - Złączki i łączniki
- Pokrętła - Dociskacze - Zawiasy - Zapięcia - Elementy manipulacyjne - Elementy pozycjonujące - Magnesy
SYSTEMY MOCOWAÑ: - Modułowe przyrządy składane - Systemy wielokrotnego mocowania - Systemy szybkomocujące „One Touch� - Systemy paletowe z punktami zerowymi „ZEROlock� - Imadła do obróbki 5-osiowej - Imadła samocentrujące precyzyjne - Positive Clamping System
KIPP POLSKA Sp. z o.o. ul. Ostrowskiego 7 . PL- 53-238 Wrocław . Tel. +48 71 339 21 44 . Faks +48 71 336 22 63 . polska@kipp.pl . www.kipp.pl
7-8/2018
15
PRODUKTY
NOWA GENERACJA UKŠADÓW SMART SENSOR HUB UB BHI260 I BHA260 Bosch Sensortec wprowadza na rynek nową generację układów Smart Sensor Hubs. Dwa pierwsze układy nowej generacji to modele BHI260 i BHA260. Są one przewidziane dla czujników pracujących w trybie ciągłym (always-on) i wyróşniają się bardzo niskim zuşyciem prądu. Układy BHI260 i BHA260 działają bez wzbudzania aktywności głównego procesora, a dzięki zintegrowanemu wydajnemu koprocesorowi oraz czujnikom MEMS są w stanie – przy uşyciu zaawansowanych algorytmów – analizować w czasie rzeczywistym szereg danych pozyskiwanych z czujników, a takşe w razie potrzeby przechowywać przez dłuşszy czas dane nieprzetworzone. Koprocesor czujnika moşe działać całkowicie samodzielnie, tj. bez włączonego procesora głównego. Niskie
zuşycie prądu przez układy zapewnia wyraźnie dłuşszy czas działania ia urządzeń ubieralnych (tzw. wearables), inteligentnych nteligentnych słuchawek (tzw. hearables), urządzeń rządzeń do rzeczywistości rozszerzonej i wirtualnej (AR/VR) oraz smartfonów. Spółka Bosch Sensortec oferuje otwartą platformę dla nowych układów Smart Sensor Hub, aby umoşliwić producentom skrócenie czasu wprowadzania produktu na rynek oraz ograniczenie kosztów związanych z pracami projektowymi. Platforma obejmuje kompleksowe i zintegrowane oprogramowanie z algorytmami czujników w pamięci ROM, odpowiednie Evaluation Kits oraz Software Development Kit (SDK). !
EPLAN Data Portal EPLAN Data Portal to centralna platforma dystrybucji cyfrowych danych urządzeń w zakresie automatyzacji inşynierii. Obecnie ponad 230 producentów oferuje ponad 800 000 zestawów danych do pobrania – z wbudowanymi konfiguratorami i róşnymi wariantami, w rzeczywistości jest ich ponad 2 miliony. Od początku roku dane te są aktualizowane co miesiąc, dzięki czemu uşytkownicy i producenci mogą wydajniej korzystać z platformy i zapewnić wysoką jakość danych. Aktualizacje obejmują zarówno dodanie nowych producentów, jak i ulepszenie, rozszerzenie oraz update istniejących danych produkcyjnych. Kolejnym krokiem do ciągłego podnoszenia jakości jest zupełnie nowa funkcja oceny przez uşytkowników. Celem
jest ocena i kwalifikacja danych cyfrowych produktu, a nie samego produktu. W oparciu o funkcję oceny, uşytkownicy mogą sortować wyniki wyszukiwania w portalu, korzystając z dwóch dodatkowych opcji: filtrowania danych urządzeń według tych o najwyşszej ocenie lub alternatywnie, według dotychczasowej liczby pobrań zestawów danych. W ten sposób uşytkownicy dokładnie wiedzą, które produkty zapewniają najlepszą jakość danych oraz które urządzenia są najpopularniejsze w swojej grupie produktów. Interfejs EPLAN Data Portal występuje teraz w nowej wersji Lab, a uşytkownicy mają moşliwość jego bezpośredniego testowania. Wersja Lab będzie stale rozszerzana. 2" 3 ( '
WIĘKSZE MOĹťLIWOĹšCI KOMUNIKACJI NAPĘDĂ“W IndraDrive Bosch Rexroth poszerza moĹźliwoĹ›ci komunikacji napÄ™dĂłw IndraDrive z kolejnymi interfejsami czasu rzeczywistego i enkodera. Rodzina napÄ™dĂłw wykorzystuje inteligentne komponenty i dostÄ™pne na rynku standardy interfejsĂłw. Dotyczy to w rĂłwnej mierze kompaktowego rozwiÄ…zania IndraDrive Cs ze zintegrowanÄ… jednostkÄ… sterujÄ…cÄ… dla mocy 100 W i wiÄ™kszych, moduĹ‚owego napÄ™du IndraDrive M z zasilaczem lub falownikiem, wbudowanych w silniku i zdecentralizowanych falownikĂłw IndraDrive Mi zapewniajÄ…cych stopieĹ„ ochrony IP65, a takĹźe napÄ™dĂłw IndraDrive ML o mocy aş do 4 MW. DziÄ™ki szerokiemu spektrum interfejsĂłw napÄ™dĂłw
16
elektrycznych oraz hydraulicznych integracja napędów jest zdecydowanie łatwiejsza. Uniwersalność zastosowania zapewnia skonfigurowanie komunikacji z prawie wszystkimi dostępnymi typami enkoderów. Nowością jest integracja cyfrowego interfejsu Acuro-Link oraz interfejsu BiSS. Dzięki otwartości oraz prostej integracji, protokół Acuro-Link wpisuje się w koncepcję technologii jednoprzewodowej, która pozwala na zmniejszenie ilość przewodów, przestrzeni oraz masy wyposaşenia w maszynie. Standard BiSS (dwukierunkowy/szeregowy/synchroniczny) to rozwiązanie typu „open source�, zaprojektowane pod kątem zwiększenia dynamiki. Napędy IndraDrive komunikują się równieş między sobą – umoşliwia to system logiki ruchu IndraMotion MLD. ! # !
AUTOMATYKA
PRODUKTY
CZUJNIK POZIOMU Z FALOWODOWYM PRZETWORNIKIEM RADAROWYM BMD Firma Balluff rozszerzyła swoje portfolio o o nowy czujnik z falowodowym przetwornikiem radarowym, ym, który pozwala na określenie poziomu substancji ciekłych ych i stałych oraz połoşenia granicy faz. Nawet duşe zapylenie ie lub piana nie stanowią przeszkody w dotarciu impulsów ów wysyłanych przez przetwornik, co gwarantuje precyzyjny i stabilny pomiar. Odległość pomiaru ru sięga 75 m, dzięki temu istnieje moşliwośćć zastosowania czujnika w róşnorodnych h układach – od niewielkich pojemników, w, napełnianych podczas trwania procesu, po olbrzymie zbiorniki zasobnikowe. Konstrukcja mechaniczna falowodowych przetworników radarowych i zasada ich działania zostały dostosowane w taki sposób, aby moşna było wykorzystywać
je w t je w trudnych warunkach przemysłowych. Wersje przysto przystosowane do pracy w miejscach o podwyşszonych w wymaganiach higienicznych sprawdzą się doskonale w w przemyśle farmaceutycznym i spoşywczym. Falowodowy przetwornik pr radarowy BMD jest dostosowany takşe do pracy w obszarach w zagroşonych wybuchem, np. w rafineriach czy procesach chemicznych. BALLUFF Sp. z o.o. & 4 5 67 89/87: ; 4 <7 =>6 ?@ ??+ 3 # <7 ==> 9@ =? / 1
&33A1
&334"
41
&334"
KOMPAKTOWE PRZEŠĄCZNIKI ZATRZYMANIA AWARYJNEGO (E-Stop) SERII 61 RS Components wprowadził do swojej oferty nowy kompaktowy przełącznik zatrzymania awaryjnego E-Stop serii 61, skonstruowany przez firmę EAO. Został on zaprojektowany z myślą o niezawodnej ochronie pracowników przed obraşeniami oraz urządzeń przed uszkodzeniemi. Jest przystosowany do uşytku w ręcznych modułach sterujących. Przełącznik E-Stop serii 61 moşna zamontować w łatwo dostępnym miejscu lub bezpośrednio na maszynie. Odporny na trudne warunki przemysłowe przełącznik serii 61 został wyprodukowany z wytrzymałych materiałów, a solidna jakość konstrukcji spełnia wymagania klasy szczelności IP69K i zapewnia stopień ochrony IP67. Typowe zastosowania obejmują ręczne
moduły sterujące, maszyny produkcyjne i zakładowe, maszyny budowlane oraz maszyny rolnicze i pojazdy, a takşe panele sterujące w całej gamie urządzeń przemysłowych. Przełącznik serii 61 charakteryzuje się solidną monoblokową konstrukcją i niezawodnym wyzwalaniem, zgodnie z wymaganiami norm EN 60947-5-5 i EN 13850. Jest wyposaşony w zielony pierścień sygnalizacyjny uruchomienia przełącznika. Inne kluczowe cechy to bardzo mały panel tylny o głębokości zaledwie 21,2 mm i opcjonalny wyświetlacz LED 24 V DC o wysokiej jasności, który zapewnia wyraźną widoczność produktu nawet przy niskich poziomach oświetlenia. % "
R E K L A M A
7-8/2018
17
PRODUKTY
ZASILANIE AWARYJNE (UPS) ZA POMOCĄ EMPARRO ACCUcontrol Murrelektronik powiększa rodzinę Emparro o nowy zasilacz ACCUcontrol, który utrzymuje pracę maszyny w przypadku awarii zasilania, przełączając się płynnie na baterię. Inwestycja w system UPS zazwyczaj zwraca się wraz z pierwszym unikniętym przestojem. Zewnętrzne akumulatory o pojemności do 40 Ah podłączane są do modułu UPS, co zapewnia długi czas pracy na zasilaniu awaryjnym. W zależności od aplikacji można zastosować wersję 20 A lub 40 A. Montaż odbywa się bez użycia narzędzi. Dodatkowo wariant 20 A ma szerokość jedynie 65 mm i zajmuje bardzo mało miejsca w szafie sterowniczej. Emparro ACCUcontrol stale monitoruje wewnętrzną rezystancję baterii. W przypadku osiągnięcia limitu urzą-
dzenie wysyła ostrzeżenie przez styk sygnalizacyjny. Dzięki temu można wymienić baterię podczas najbliższego planowanego serwisu. W ten sposób można uniknąć nieplanowanych przestojów i konieczności umawiania dodatkowych wizyt serwisanta. Akumulatory stosowane w niższej temperaturze zapewniają większą wydajność, a ich żywotność jest dłuższa. Dlatego Emparro ACCUcontrol oferuje możliwość ładowania uzależnioną od temperatury. Napięcie ładowania jest dostosowywane do temperatury otoczenia, co zapewnia maksymalną żywotność nawet w wyższej temperaturze. &
NOWA PRZEMYSŁOWA KAMERA TERMOWIZYJNA Firma Fluke Process Instruments przedstawia nową linię kamer termowizyjnych ze zintegrowanymi urządzeniami na pasmo widzialne. Opracowane pod kątem wymogów współczesnej automatyki przemysłowej, nowe kamery umożliwiają strumieniową transmisję obrazów po łączu GigE oraz oferują funkcje alarmów automatycznych, analizy i archiwizacji danych. Istnieje możliwość łączenia obrazów z wielu kamer do podglądu i analizy. Dostępne są różne warianty wymiennych soczewek, w tym szerokokątnych. Zakres zastosowań obejmuje hartowanie pod prasą, testowanie hamulców, wyoblanie oraz monitorowanie temperatury pieców do prażenia, pieców do spopielania i boilerów. Obraz może być rejestrowany z szybkością 9 lub 60 fps. Nowa seria obejmuje dwa modele o rozdzielczości
320 × 240 i 640 × 480 pikseli, a wkrótce producent zapowiada kolejne. Kamery można konfigurować i kontrolować przez Internet. Zawierają one zmotoryzowany mechanizm regulacji ostrości. Obrazy termowizyjne i w paśmie widzialnym mogą być nakładane w celu łatwej regulacji kamery. Użytkownicy mogą ustawiać wartości emisyjności i warunki alarmów niezależnie dla różnych obszarów w polu widzenia kamery. Dzięki wbudowanym soczewkom, standardowe kamery TV40 nie zawierają zewnętrznych części ruchomych. Zamykane w aluminiowych obudowach o stopniu ochrony IP67, są odporne na temperaturę otoczenia do 50 °C w wersji standardowej oraz do 200 °C po zamontowaniu dodatkowej obudowy chłodzącej. B &
INTELIGENTNY CZUJNIK DO IoT Na rynek wchodzi właśnie nowy optyczny czujnik wielofunkcyjny BOS 21M ADCAP, stanowiący rozszerzenie serii BOS 21M. Ten wszechstronny czujnik wielofunkcyjny zawiera źródło świata czerwonego i oferuje cztery tryby pracy: odbiciowy z tłumieniem sygnałów tła, energetyczny odbiciowy, bariery refleksyjnej i jednokierunkowy. Wszystkie jego parametry mogą być konfigurowane przez interfejs IO-Link podczas pracy systemu, co pozwala na inicjowanie funkcji teach-in przez kontroler. Czujnik rejestruje rzeczywiste warunki pracy, zbiera i przetwarza informacje oraz dostarcza znacznie więcej danych przez interfejs IO-Link, niż tylko sygnał przełączania. Sygnały wykrywania są przygotowywane i wstępnie przetwarzane w czujniku, co zmniejsza
18
obciążenie sterownika systemu i redukuje ilość danych przesyłanych w systemach fieldbus. Wszechstronne, inteligentne funkcje diagnostyczne dostarczają ważnych informacji, takich jak oczekiwana długość życia, liczba godzin pracy i rezerwa funkcjonalna. Zwiększenie warstwy osadów zanieczyszczeń, niewspółosiowość sensorów, błędy w ustawieniach lub inne nieprawidłowości mogą być szybko wykryte przez monitorowanie emisyjności, stanowiąc miary jakości sygnału z czujnika. Dodatowo monitoruje bezpośrednio wyjście diody LED i określa poziom obciążenia za pomocą temperatury wnętrza czujnika i napięcia zasilania.
&33
AUTOMATYKA
PRODUKTY
BLOKI ROZDZIELCZE PTFIX Z ZACISKAMI PUSH-IN Bloki rozdzielcze PTFIX z zaciskami spręşynowymi Push-in to gotowe do podłączenia rozwiązanie dostępne w róşnych kolorach, z róşną liczbą moşliwości podłączania przewodów i róşnymi sposobami montowania bloków. Dodatkowo bloki moşna łączyć ze sobą za pomocą standardowych mostków wtykowych, zapewniając ciągłość aplikacji. Gotowe do instalacji elementy umoşliwiają szybki montaş pojedynczych bloków bez ręcznego mostkowania, co pozwala na oszczędność czasu do 80%. Mniejsze o nawet 50% siły potrzebne na podłączenie przewodów, pozwalają na łatwe bezpośrednie podłączanie przewodów sztywnych i elastycznych z tulejką od 0,25 mm2. Przyłączenie elastycznych przewodów bez tulejki moşe się odbyć się za pomocą przycisku otwierającego. Bloki rozdzielcze i zasilające z 6, 12 i 18 punktami połączeniowymi są dostępne w 11 kolorach, co umoşliwia intuicyjną i bezpieczną instalację. Bloki rozdzielcze dostępne są zarówno w wersji na szynę DIN z mocowaniem pionowym lub poziomym oraz do montaşu bezpośredniego za pomocą wkrętów lub specjalnej taśmy samoprzylepnej.
NOWE REJESTRATORY TEMPERATURY Datapaq DP5 Fluke wprowadza na rynek nową serię rejestratorów danych do profilowania temperatury w procesach o krótkim i średnim czasie trwania. Rejestratory Datapaq DP5 zostały zoptymalizowane pod kątem zastosowań w piecach o niskim prześwicie. Są produkowane w wytrzymałych, odlewanych obudowach aluminiowych, w czterech wariantach wymiarowych. Występują w wersjach z 6 i 12 kanałami termoparowymi. Zapewniają dokładność równą ¹0,5 °C i rozdzielczość ¹0,1 °C. Mogą być uruchamiane i zatrzymywane ręcznie za pomocą dwóch przycisków oznaczonych kolorami, jak równieş wyzwalane po określonym czasie lub po osiągnięciu określonej temperatury. Nowe rejestratory są łatwe w obsłudze, charakteryzują się duşą bezawaryjnością i minimalnymi kosztami eksploatacji. Zawierają wymienne pakiety akumulatorowe NiMH z moşliwością ładowania z gniazda USB. Pojedynczy rejestrator moşe monitorować temperaturę w maksymalnie 10 kolejnych piecach,rejestrując w sumie do 600 000 punktów danych. Transmisja danych odbywa się przez USB lub Bluetooth. Wbudowany nadajnik radiowy moşe opcjonalnie przesyłać dane procesowe w czasie rzeczywistym. B & R E K L A M A
! # %
KOLEJNA GENERACJA INTELIGENTNEGO PRZEWODU Firma igus ulepszyła swój inteligentny przewód, którego sercem jest złoşony czujnik o nazwie CF.Q. Nowy moduł CF.Q w połączeniu z isense wykorzystuje potencjał digitalizacji i sieciowania, aby uczynić konserwację łatwiejszą i bardziej wydajną. Dzięki aplikacji industry 4.0, zwanej isense-online moşliwe jest porównanie zarejestrowanej wartości przewodu w czasie rzeczywistym z wartościami empirycznymi istniejącymi w bazie danych. Jeśli wykryte zostanie odstępstwo, operator instalacji dostaje sygnał o potrzebie konserwacji. Nowa generacja modułów CF.Q jest montowana w szafie sterowniczej dzięki obudowom listwy montaşowej. Moduły są odpowiednie do rejestrowania danych dzięki zastosowanemu gniezdu kart SD. Uşytkownik ma dostęp do szerokiej gamy kanałów komunikacyjnych i opcji raportowania. Zalecenia dotyczące konserwacji lub informacje o zblişającej się awarii są wyświetlane w klasycznym widoku przeglądarki komputerów PC, a takşe na wszystkich urządzeniach mobilnych, takich jak tablety i smartfony. &
7-8/2018
19
PRODUKTY
OPTYMALNY TRANSPORT PIONOWY
ŁATWIEJSZY MONTAŻ DZIĘKI VX 25 OD RITTAL
Do platformy MCP (Modular Conveyor Platform) został dodany moduł podnośnika spiralnego – Spiral Lift, który może być wykorzystywany do wydajnego i niezawodnego transportu pionowego. Nowy podnośnik może być stosowany wszędzie tam, gdzie przenośniki MCP już pracują lub może pracować autonomicznie. Stosowany do transportu wszystkich towarów, dla których inne elementy platformy MCP zostały już zaprojektowane (tj. kartonów, pudełek lub toreb o różnych kształtach i rozmiarach). Charakterystycznymi cechami Spiral Lift są mała powierzchnia, gwarantująca optymalne wykorzystanie przestrzeni oraz konstrukcja z pasywnym zapobieganiem wypadkom. Szczelne, montowane na gumowych wspornikach łożyska kulowe zapewniają cichą i energooszczędną pracę. Ponieważ sekcje ślizgowe zachodzą na siebie na łukach, nie ma luk. Spód podnośnika jest zamknięty. Możliwa do mostkowania wysokość między punktami transportu do wewnątrz i na zewnątrz, których położenie można wybierać w krokach co 45°, wynosi maksymalnie cztery metry, jeśli używany jest napęd. W zależności od wymaganej mocy Spiral Lift może być napędzany przez silnik przekładniowy lub bębnowy, pozwalając uzyskać szybkość transportu od 0,1 m/s do 0,5 m/s.
Mniej znaczy więcej. To idea nowego systemu szaf pełnogabarytowych Rittal VX25. W szafach sterowniczych VX25 znacznie zredukowano złożoność technologii, dzięki zastosowanej kompleksowo, ciągłej siatce wymiarowej 25 mm i całkowitej symetrii. Zwiększono również liczbę części elementów ślizgowych. Ponieważ nowy profil ramy w siatce wymiarowej 25 mm jest teraz stosowany także w poziomych częściach ramy, możliwa staje się elastyczna zabudowa szafy także poza jej granicami. Komponenty zabudowy do pionowych części ramy pasują do części dachowej i podłogowej szafy sterowniczej. Także w szafach szeregowych siatka wymiarowa 25 mm znajduje swoją kontynuację w sąsiedniej szafie. W ten sposób można np. montować szyny na odcinku kilku szaf. Te i inne możliwości montażu dają się zrealizować przy mniejszym o 40% zapotrzebowaniu na chassis i szyny montażowe. To pozwala poczynić znaczne oszczędności w zakresie stanów magazynowych i kosztów logistyki. Jednocześnie dzięki nowemu profilowi ramy i dodatkowej głębokości montażowej 20 mm w szafie jest więcej miejsca do wykorzystania. W VX25 wdrożono innowacje także w kwestii szeregowania szaf sterowniczych. Nowa koncepcja uwzględnia znacznie mniejszą liczbę części. Wszystkie śruby są montowane w kierunku szeregu, co ułatwia montaż. A nowa uszczelka szeregowa zapewnia utrzymanie stopnia ochrony szafy sterowniczej po połączeniu w szereg.
,
RS COMPONENTS WPROWADZA SERIĘ PRODUKTÓW DO TESTÓW I POMIARÓW RS Components informuje o dostępności nowej serii produktów do testów i pomiarów firmy FLIR. Nowością są trzy ręczne przyrządy wyposażone w opracowaną przez firmę technologię pomiaru kierowanego w podczerwieni (IGM). Model DM285 to uniwersalny przemysłowy multimetr cyfrowy True RMS i kamera termowizyjna. Umożliwia znajdowanie gorących punktów lub anomalii temperatury. Urządzenie ma wbudowaną kamerę cyfrową 160 × 120 i jest doskonałe do użytku na blacie roboczym lub w terenie oraz do kontroli w całej gamie zastosowań i instalacji elektrycznych, mechanicznych i HVAC. Drugi model to miernik cęgowy CM275, który łączy obrazowanie termowizyjne z pomiarem elektrycznym, co zapewnia szybki i niezawodny sposób wykrywania gorących punktów i przeciążonych obwodów z bezpiecznej odległości. Trzecie
20
urządzenie to model DM166, wyjątkowo przystępny cenowo multimetr z wbudowaną kamerą termowizyjną 80 × 60, idealny do wykrywania anomalii temperaturowych, oraz w pełni funkcjonalny multimetr do rozwiązywania i diagnozowania problemów w zastosowaniach wysokiego i niskiego napięcia. Innymi nowymi produktami w ofercie są bardzo ekonomiczne multimetry FLIR: multimetry cyfrowe True-RMS DM62 i DM66, przeznaczone dla inżynierów i techników w terenie. Nowe modele stanowią połączenie bogatego zestawu funkcji, możliwości dokonywania precyzyjnych pomiarów i wysokiej jakości konstrukcji. Umożliwiają pomiar napięcia, natężenia, częstotliwości, pojemności i temperatury, a w przypadku modelu DM66 – także impedancji. % "
AUTOMATYKA
PRODUKTY
SZYBKIE ŠADOWANIE PRĄDAMI DO 500 A Technologia HPC umoşliwia osiągnięcie zasięgu 100 km po czasie ładowania samochodów od 3 do 5 minut. Fundamentem technologii jest wtyk zasilający z kablem, który umoşliwia inteligentne zarządzanie chłodzeniem nagrzewających się elementów, co pozwala na stałe ładowanie z mocą do 500 kW. Jako medium chłodzące uşywana jest bezpieczna dla środowiska mieszanina glikolu i wody, która chłodzi zarówno kabel, jak i elementy stykowe połączenia z gniazdem wlotowym pojazdu. Sam uchwyt styków, dzięki niestandardowym właściwościom termoprzewodzącym, takşe wspomaga odbiór generowanego ciepła. Zintegrowane czujniki temperatury pozwalają sterownikowi ładowania na bieşąco mierzyć temperaturę poszczególnych obszarów i optymalnie zarządzać procesem chłodzenia. HPC jest kompatybilna ze standardowymi gniazdami CCS Typ 1 lub Typ 2, co pozwala na bezproblemowe ładowanie pojazdów wyposaşonych standardowo w tego typu wloty. Dodatkowo konstrukcja wtyków HPC ułatwia wymianę elementów stykowych, jak i ich obudowy, bez konieczności opróşniania układu z czynnika chłodzącego. ! # %
PRZEŠĄCZNIKI PRZEMYSŠOWE SERII 45 RS Components wprowadził do swojej oferty nowy przełącznik przemysłowy serii 45 przeznaczony dla inşynierów utrzymania ruchu oraz konstruktorów maszyn i paneli. Przełączniki serii 45 zostały zaprojektowane do łatwego montaşu i instalacji w wycięciach 22 mm lub 30,5 mm i są dostępne w wersjach z plastikowym, błyszczącym metalowym lub matowym metalowym wykończeniem. Wersja metalowa 30,5 mm ma niski profil i konstrukcję do montaşu wpuszczanego. Seria cechuje się solidną konstrukcją oraz zapewnia stopień ochrony IP69K i podświetlenie LED o długim czasie działania. Zaletami przełącznika są takşe jego trwałość mechaniczna wynosząca jeden milion cykli przełączania oraz niezawodność przełączania w zakresie 5–500 V. Ponadto element przełączający z mechanizmem typu double-break, slow make jest dostępny w wersjach z zaciskami śrubowymi lub spręşynowymi i moşe zostać wyposaşony aş w sześć elementów przełączających. % "
R E K L A M A
OBLICZANIE ŝYWOTNOŚCI ŠOŝYSK ON-LINE Narzędzia on-line firmy igus umoşliwiają dokładne obliczenie şywotności produktów firmy w oparciu o badania i testy przeprowadzone w największym w branşy laboratorium badawczym. W laboratorium wszystkie tworzywa sztuczne iglidur są poddawane testom pod kątem wycierania i tarcia. 10 000 testów rocznie zapewnia odpowiednią bazę danych dla kalkulatora şywotności on-line. W czterech krokach system ekspercki iglidur rejestruje wymagania klientów, a następnie dostarcza uşytkownikowi kompleksową analizę przydatności i şywotności wszystkich bezsmarownych i bezobsługowych materiałów iglidur. Precyzyjne obliczanie şywotności nie ogranicza się tylko do łoşysk ślizgowych iglidur, które są formowane wtryskowo, ale obejmuje równieş łoşyska drukowane w technologii 3D. System ekspercki iglidur zawiera moşliwość obliczania şywotności łoşysk drukowanych w technologii 3D z tworzywa iglidur I3 oraz trybofilamentu iglidur I180 (www.igus.pl/iglidur-expert). &
7-8/2018
21
PRODUKTY
NOWE SWITCHE DO PRACY W TRUDNYCH WARUNKACH
KAMERA TERMOWIZYJNA FLIR E53
Firma Phoenix Contact rozszerza swoją ofertę switchy zarządzalnych do zadań automatyzacyjnych. Nowe wersje 2200 i  2300 w gamie produktów serii FL Switch 2000 znajdują zastosowanie do budowy solidnych i niezawodnych sieci, w produkcji systemów, w branşy infrastruktury i procesów, a takşe w aplikacjach morskich. Switche 2200 i  2300 mogą być uşywane w strefach zagroşonych wybuchem Ex Zone 2, poniewaş są zgodne z ATEX i IECEx i mają aprobaty dla przemysłu stoczniowego GL/DNV, ABS, LR, BV i RINA. Rozszerzony zakres temperatury pracy: od –40 °C do +70 °C i redundantne zasilanie umoşliwiają równieş ich stosowanie w trudnych warunkach otoczenia. Dla serii FL 2300 duşa przepustowości danych moşe być zapewniona dzięki portowi gigabitowemu. Nowe wersje oferują funkcje łatwego i elastycznego uruchamiania. Dodatkowo mają niezbędne funkcje zarządzania dla aplikacji Profinet i Ethernet/IP.
Wyposaşone w technologię wielowidmowego obrazowania dynamicznego (MSX) firmy FLIR urządzenie FLIR E53 to początek serii profesjonalnych kamer FLIR, dzięki którym obrazowanie termiczne stanie się dostępne dla duşego grona inşynierów i konserwatorów. Jeden przyrząd moşe być stosowany do zaawansowanego obrazowania termowizyjnego w układach elektrycznych i mechanicznych, a takşe zastosowaniach budowlanych. Przyrząd został zaprojektowany do pracy w trudnych warunkach i ma wodoodporną konstrukcję oraz wytrzymuje upadki z wysokości do 2 m. Inne kluczowe zalety modelu E53 to: łączność Wi-Fi; kamera 5 MP; wyrazisty 4-calowy ekran dotykowy o kącie widzenia 160°; wykrywacz o rozdzielczości 240 × 180 zapewniający ponad 43 000 punktów pomiaru temperatury i zakres temperatury do +650 °C. Dodatkowo czuły interfejs uşytkownika zapewnia intuicyjną obsługę i przydatne funkcje, takie jak jeden przycisk poziom/zakres, który umoşliwia uşytkownikom poprawę kontrastu celu przez dotknięcie ekranu.
! # %
% "
R E K L A M A
Centrum Targowo-Konferencyjne
2-4.10.2018
www.toolex.pl
www.exposilesia.pl
Międzynarodowe Targi Metod i Narzędzi do Wirtualizacji Procesów
22
Braci Mieroszewskich 124 | 41-219 Sosnowiec tel.: +48 32 788 75 19 | +48 510 030 472; 510 031 684 | toolex@exposilesia.pl
AUTOMATYKA
PRODUKTY
EKONOMICZNE PANELE HMI FIRMY KINCO WObit oferuje panele operatorskie firmy Kinco, wĹ›rĂłd ktĂłrych na uwagÄ™ zasĹ‚ugujÄ… ekonomiczne i funkcjonalne panele HMI z serii MT4000. Seria MT4000 cechuje siÄ™ szeregiem protokoĹ‚Ăłw komunikacyjnych (np. Modbus-RTU), z wbudowanymi portami szeregowymi, w tym z USB. ProtokoĹ‚y komunikacyjne pozwalajÄ… programowanie panelu z poziomu komputera PC. KonstruktorĂłw poszukujÄ…cych niewielkiego panelu zainteresuje model MT4230T o przekÄ…tnej ekranu 4,3Ë?. SzerokÄ… moĹźliwość zastosowaĹ„ w automatyce oferuje 7Ë? panel HMI MT4434T, natomiast dla Ĺ›rednich i duĹźych systemĂłw przeznaczony jest panel operatorski MT4532T o wielkoĹ›ci 10Ë?, oferowany w dobrej cenie. DziÄ™ki wyraĹşnym kolorom wyĹ›wietlacza i szybkiej pracy, ktĂłrÄ… zapewnia 32-bitowy procesor seria MT4000 jest odpowiednim rozwiÄ…zaniem dla wiÄ™kszoĹ›ci aplikacji z zakresu automatyki przemysĹ‚owej. ;)1
ZESTAW ROBOTYCZNY FIRMY TEXAS INSTRUMENTS Farnell element14 wprowadził do swojej oferty Robotyczny Zestaw Edukacyjny marki Texas Instruments – TI Robotics System Learning Kit, model TI-RSLK, dzięki któremu studenci mogą dogłębnie zrozumieć, na czym polega projektowanie systemów elektronicznych. Zestaw TI-RSLK został zaprojektowany specjalnie pod kątem wykorzystania w środowisku akademickim, by przekazywać podstawową wiedzę, potrzebną do zrozumienia koncepcji inşynierskich kryjących się za projektowaniem, testowaniem i budowaniem działającego systemu robotycznego. Całość odbywa się w ramach 20-częściowego kursu, opracowanego z udziałem profesora Jona Volvano z University of Texas w Austin. Zestaw TI-RSLK Maze Edition zawiera ponad 60 elektronicznych i mechanicznych komponentów, wliczając w to wiodący w swojej klasie zestaw deweloperski SimpleLink MSP432P401R LaunchPad Development Kit. Platforma Texas Instruments SimpleLink obejmuje najszerszy wybór mikrokontrolerów ARM, dostępnych w ramach jednego środowiska deweloperskiego, wraz z oprogramowaniem, dodatkowym sprzętem i narzędziami przydatnymi w aplikacjach Internetu Rzeczy (IoT) i robotyki.
HTML5 MAESTRO ADITUM W NOWEJ WERSJI CONTROLMAESTRO 2018 ControlMaestro to nowoczesna, otwarta i w pełni skalowalna platforma SCADA/BMS, która pozwala na pełną kontrolę procesów technologicznych w budynkach, obiektach przemysłowych oraz infrastrukturalnych, odzwierciedla kierunki rozwoju zgodne z koncepcją Industry 4.0. ControlMaestro oferuje graficzny interfejs uşytkownika opracowany w technologii HTML5 – Maestro Aditum. Maestro Aditum zapewnia natychmiastowy dostęp do danych z dowolnego miejsca przy wykorzystaniu urządzeń mobilnych, takich jak smartfony i tablety działające na platformach Android i iOS. Pozwala takşe na prawidłowe i czytelne wyświetlanie danego obrazu na ekranach o róşnych przekątnych. Moduł Maestro Aditum pozwala konwertować obrazy do formatu HTML5, usuwa zaleşność od apletów języka Java. Aplikacja moşe takşe pracować na panelach HMI i ekranach dotykowych. ControlMaestro to równieş nowa generacja interfejsu programowania aplikacji, przygotowanego w technologii .NET (.NET Toolkit). Platforma integruje narzędzie audytu aplikacji o nazwie ELUManager, dzięki czemu za pomocą jednego kliknięcia moşna przeskanować i przeanalizować opracowaną aplikację oraz wygenerować raport z analizy wszystkich modułów, aby następnie zapewnić ich optymalną pracę. Protokół HTTPS zapewnia bezpieczną komunikację zaszyfrowanego transferu danych. Platforma spełnia wymagania normy przemysłu spoşywczego i farmaceutycznego FDA 21 CFR część 11. 1& 0 " " " "
R E K L A M A
B
79
7-8/2018
23
ROZMOWA
CzĹ‚owiek w centrum technologii 4.0Â
) G ! "" HB& ! & " " &+
G I 3 & " " G+ ! " K " ! " 94?+ L K "" HB& ! " ! " KM -
! + ! "" HB& ! 4 Wiodącym tematem naszego wakacyjnego numeru jest automatyzacja pakowania i transportu. Nieodzownym elementem tego typu rozwiązań i wdroşeń są czujniki. Jakie rozwiązania z portfolio Pepperl+Fuchs cieszą się największym zainteresowaniem? Jedna z głównych branş przemysłowych z jakimi jesteśmy związani to au24
tomatyzacja pakowania i transportu. Niezawodny przeładunek, w połączeniu z precyzją i innowacyjnością, jest bardzo waşnym elementem pakowania i przepływu materiałów. Towary powinny być szybko i dokładnie spakowane i przekazane do miejsc przeznaczenia, a bezpieczeństwo, wydajność i niezawodność to kluczowe czynniki w tym procesie. Nasze rozwiązania za-
pewniają sprawny przebieg procesów pakowania oraz logistyki wewnętrznej, szybki transport towarów oraz optymalne wykorzystanie przestrzeni magazynowych. Zastosowania obejmują identyfikację, detekcję, pozycjonowanie, zabezpieczenie przed kolizją i przepływ danych. Duşą popularnością wśród integratorów specjalizujących się w twoAUTOMATYKA
Fot. Pepperl+Fuchs
ROZMOWA rzeniu systemów dla transportu materiałów cieszy się sieć AS-I. Dzięki zastosowaniu interfejsu AS-I płaskie kable redukują i porządkują architekturę sieci, a czas potrzebny do przeprowadzenia instalacji można zredukować o ponad 40%. Komunikację jesteśmy w stanie zrealizować również za pomocą modułów I/O. Jeden moduł obsługuje różne protokoły komunikacyjne – Ethernet Profinet, EtherNet/IP i EtherCAT, a moduły I/O Ethernet tworzą komunikację między centralnym układem sterowania i poziomem obiektu. Szeroko stosowane w automatyzacji pakowania i transportu są unikalne na skalę światową systemy pozycjonowania (safePXV) i nawigowania (safePGV). System PGV służy do nawigacji pojazdów sterowanych automatycznie (AGV). Poza pozycjonowaniem absolutnym czujnik realizuje wszystkie funkcje potrzebne do niezawodnego sterowania. Ponadto pozwala zachować stałą minimalną odległość między sterowanymi automatycznie pojazdami, co gwarantuje bezpieczeństwo znajdujących się w pobliżu pracowników. System safePXV zapewnia bezkontaktowe, bezpieczne pozycjonowanie zgodne z poziomem SIL 3/PL e za pomocą zaledwie jednego czujnika. Znajduje zastosowanie w dźwigach magazynowych do przeładunku materiałów lub tam, gdzie kładzie się nacisk na dokładne pozycjonowanie elektrycznych przenośników jednoszynowych (EMC) w liniach montażowych. Automatyzowanie produkcji, zapobieganie kolizjom pojazdów, pomiar położenia i usprawnianie łańcucha dostaw nie byłyby możliwe bez RFID. Pepperl+Fuchs oferuje rozwiązania identyfikacji w niemal wszystkich popularnych technologiach przemysłowych, jeśli chodzi o częstotliwości pracy. Szczególną uwagę warto zwrócić na nasze nowe głowice pracujące w paśmie UHF, które mogą wykrywać do 200 znaczników w obrębie 4 m. W zakresie RFID oferujemy też szeroki asortyment tagów – zarówno ekonomicznych w postaci naklejek, jak też wersji do pracy w wysokiej temperaturze – aż do 250 °C. 7-8/2018
PRAWDZIWYM WYZWANIEM W REALIZACJI PROJEKTU PRZEMYSŁU 4.0 JEST STWORZENIE NIEZALEŻNEJ METODY WYMIANY INFORMACJI NA WSZYSTKICH POZIOMACH. Które rodzaje czujników generują największą sprzedaż? Największy wolumen elementów, jakie dostarczamy do omawianego sektora, stanowią czujniki indukcyjne. Do tej grupy zalicza się czujnik o nazwie VariKont, który ma formę zielonego sześcianu. Drugą co do wielkości wolumenu grupę tworzą czujniki optyczne. Różne zasady działania, modele, wymiary oraz parametry techniczne pozwalają wybrać najlepszy czujnik do danego zastosowania oraz warunków roboczych. Coraz większym uznaniem cieszą się czujniki ultradźwiękowe. Pomiar przy użyciu tej technologii jest pozbawiony wad techniki optycznej – jest niewrażliwy na kolor, światło czy połysk, bez pogorszenia dokładności. Oferowane przez nas czujniki to preferowane rozwiązanie w większości zastosowań wymagających dokładnego, bezstykowego wykrywania obiektów w urządzeniach automatycznych. Coraz częściej można usłyszeć o „czujnikach 4.0”. Jak widzi Pan ich rolę? Czujniki to oczy i uszy maszyn i zakładów przemysłowych. Służą do ścisłego monitorowania procesu produkcji i środowiska pracy maszyn. Aby spełnić to zadanie, muszą w elastyczny sposób przystosowywać się do procesu i środowiska, jednocześnie szybko przekazując dane dotyczące funkcjonowania do jednostki przetwarzającej. Jestem przekonany, że takie rozwiązania jak nasza technologia Sensorik4.0 wyznaczają kierunek rozwoju czwartej rewolucji przemysłowej, zapewniając dostęp do niezbędnych danych. Dobrym przykładem wykorzystania technologii Sensorik4.0 jest czujnik fotoelektryczny R100 – inteligentny czujnik wdrożony przez firmę Pepperl+Fuchs w zakładach produkcyjnych w Berlinie. Dzięki interfejsowi
IO-Link czujnik R100 umożliwia komunikację na poziomie czujników i tym samym zapewnia łączność całego zakładu w sieci. Jak ocenia Pan stopień realizacji założeń czwartej rewolucji przemysłowej w naszym kraju i jak firma Pepperl+Fuchs odnajduje się w tym obszarze? Idea Przemysłu 4.0 niesie ze sobą nowe funkcjonalności, porównywalne z wdrożeniem w przeszłości silnika parowego czy linii produkcyjnej. To ogromna szansa i jednocześnie wyzwanie dla naszej firmy. W fabryce przyszłości, dzięki integracji systemów informatycznych, baz danych, układów automatyki i robotyki, procesy zamówień będą odbywały się automatycznie. Zdecentralizowana produkcja usieciowiona ze scentralizowanymi danymi jest jedną z podstaw Przemysłu 4.0. Wdrożenie tej koncepcji w zakładzie produkcyjnym oznacza dla klientów konieczność obsługi dużej ilości danych. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rynku, przygotowaliśmy nową generację innowacyjnych modułów I/O. Moduły o solidnej budowie dla wszystkich standardowych protokołów Ethernet i IO-Link mają zintegrowaną inteligencję dla zdecentralizowanej automatyzacji i zadań diagnostycznych. Nie tylko idealnie spełniają wymagania innowacyjnej maszyny czy linii, ale także realizują koncepcję Przemysłu 4.0. Jedynie znacząca automatyzacja pozwoli naszemu przemysłowi być konkurencyjnym na arenie międzynarodowej. Jak pokazują różnego rodzaju badania i raporty, mamy w tej dziedzinie sporo do nadrobienia. Bez usprawnienia działań trudno będzie nadrobić zaległości i w pełni wdrożyć założenia czwartej rewolucji przemysłowej. 25
ROZMOWA Z naszych obserwacji oraz z prognoz analityków wynika, że sytuacja w polskich przedsiębiorstwach zaczyna zmieniać się na korzyść i nadal będzie się poprawiać. Czwarta rewolucja przemysłowa wciąż przybiera na sile i zmienia przedsiębiorstwa na całym świecie. U jej podstaw leżą nowe wyzwania wymagające opracowywania przez firmy produktów oraz procesów produkcyjnych mogących rozwijać się w przyszłości. Podobnie przedstawia się sytuacja w przypadku naszej firmy. Oprócz szerokiej gamy nowych produktów, które swoją funkcjonalnością wpisują się w nowy wymiar przemysłu i będą jednymi z najważniejszych źródeł danych w przyszłych projektach, Pepperl+Fuchs utworzył nową firmę zajmującą się zagadnieniami cyfryzacji fabryk – Neoception GmbH. Jednym z pierwszych pomyślnie zrealizowanych podejść do inteligentnej fabryki jest sieciowy – zarówno w płaszczyźnie pionowej, jak i poziomej – proces produkcyjny czujników serii R100 w zakładach naszej firmy w Berlinie. Komunikacja w płaszczyźnie pionowej oznacza połączenie różnych systemów informatycznych na różnych poziomach hierarchicznych w zakładzie produkcyjnym – od czujników i siłowników, przez sterowanie procesem i produkcją, do warstwy MES oraz całego przedsiębiorstwa. Dzięki temu wiele różnych produktów może być wytwarzanych elastycznie w zależności od potrzeb. Co uznaje Pan za kluczowe wyzwanie związane z najnowszą rewolucją przemysłową? Prawdziwym wyzwaniem w realizacji projektu Przemysłu 4.0 jest stworzenie niezależnej metody wymiany informacji na wszystkich poziomach. Jedynym
sposobem realizacji tego celu jest stopniowe osiąganie konsensusu. Do tego celu zbliżają nas inicjatywy takie jak PROLIST i FDI. Te grupy firm, instytutów badawczych i powiązanych z nimi towarzystw współpracują nad bezproblemową integracją zarządzania cyklem życia produktów, odczytywaniem danych technicznych przez urządzenia oraz zarządzaniem informacją w inteligentnych urządzeniach polowych. Abstrahując od wszystkich aspektów technologicznych, musimy pamiętać, iż powodzenie projektu Przemysł 4.0. zależy od połączenia mocnych stron człowieka i zalet maszyny. Ludzie nie mogą być przeszkodą we wprowadzeniu cyfryzacji, lecz muszą stać się kluczowym elementem tego procesu. Cyfryzacja społeczeństwa niesie ze sobą fundamentalne zmiany dla firm. Średniej wielkości przedsiębiorstwa, takie jak nasze, mogą się rozwijać tylko dzięki współpracy z innymi firmami i wdrażaniu przyszłościowej koncepcji Przemysł 4.0. Osiągane wyniki niezmiennie potwierdzają wartość takiej partnerskiej współpracy, która przyczynia się do cyfryzacji obecnego świata. Automatyzacja w przemyśle przybiera na sile, jednak grono dostawców rozwiązań, które ją umożliwiają jest duże. Jak odnieść sukces na tym rynku? Umożliwiamy klientom najlepszy dobór rozwiązań, tak aby uzyskiwali długofalowe korzyści i mogli tworzyć lepsze maszyny oraz systemy. Trzon naszego portfolio stanowią elementy katalogowe, ale kładziemy także nacisk na dostarczanie odbiorcom produktów wraz ze wsparciem aplikacyjnym lub kompletnych rozwiązań tworzonych zgod-
JEDYNIE ZNACZĄCA AUTOMATYZACJA POZWOLI NASZEMU PRZEMYSŁOWI BYĆ KONKURENCYJNYM NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ. JAK POKAZUJĄ RÓŻNEGO RODZAJU BADANIA I RAPORTY, MAMY W TEJ DZIEDZINIE SPORO DO NADROBIENIA. 26
nie z ich potrzebami. W tym ostatnim przypadku bierze się pod uwagę nie tylko spełnienie podstawowych wymogów technicznych, ale też np. optymalizację w zakresie bezpieczeństwa i inne czynniki. Zwykłe doradztwo staje się powoli przeszłością. Wszak klient końcowy jest w stanie znaleźć praktycznie wszystkie informacje dotyczące danego produktu, począwszy od oprogramowania, przez pliki CAD, po karty katalogowe. Dlatego niezmiernie ważna jest wiedza techniczna. 85% naszych pracowników jest inżynierami. Dbamy o ich rozwój i wiedzę, aby byli w stanie sprostać najwyższym wymaganiom klientów końcowych. Staramy się być ekspertami, dzięki którym odbiorca końcowy może uzyskać przewagę technologiczną nad innymi. Naszym niewątpliwym atutem jest bardzo elastyczne podejście do kooperantów. Jesteśmy z nimi i angażujemy się w ich projekty od początku – począwszy od dyskusji o problemie, po nieodpłatne dostarczenie rozwiązania i pomoc w jego przetestowaniu oraz wdrożeniu. Samodzielne przetestowanie rozwiązania oferujemy bezpłatnie, co spotyka się z dużym zainteresowaniem. Wypożyczamy praktycznie wszystkie nasze produkty, tak aby odbiorca przed zakupem mógł sprawdzić ich działanie w praktyce – w maszynie lub na linii produkcyjnej. Niezależnie od typu wyrobów stawiamy przede wszystkim na ich jakość – przed wejściem do produkcji elementy są kompleksowo testowane, zaś ich parametry z naddatkiem spełniają wymogi podawane w kartach katalogowych. Te ostatnie tworzymy określając warunki pracy urządzeń w dowolnym środowisku, a nie tylko w laboratorium pomiarowym. Czy obserwuje Pan trend wypierania rozwiązań ekonomicznych przez droższe, ale bardziej zaawansowane? Zależy to od sektora rynku i zmienia się w czasie. Po pewnej euforii związanej z tanimi rozwiązaniami pochodzącymi z Chin, tendencja do oszczędzania na czujnikach wyhamowała. To – jak sądzę – reakcja zwrotna działów utrzymania ruchu, dla których wymiana AUTOMATYKA
ROZMOWA czujników w cyklach krótszych niż standardowe jest po prostu nieopłacalna. Dla producentów maszyn oszczędność na elementach pomiarowych również nie bilansuje się z późniejszymi kosztami serwisu. Dostawcy czujników ekonomicznych mają jednak swoje miejsce na rynku – np. w obszarze produkcji maszyn o krótkiej żywotności. Główną tendencją w branży jest jednak nacisk na jakość. Dotyczy to szczególnie aplikacji w strefach zagrożonych wybuchem, gdzie nie ma miejsca na doświadczenia i trzeba polegać na wiedzy kompetentnego dostawcy. W tym roku mija 60 lat, od kiedy firma Pepperl+Fuchs zaczęła wytwarzać czujniki. Jak to się zaczęło? Jesteśmy jedną z najstarszych firm w tej branży – wytwarzaniem czujników zajmujemy się od 1958 r., czyli od momentu, gdy w laboratoriach Pepperl+Fuchs powstał pierwszy, tranzystorowy czujnik indukcyjny. Dzięki temu, że był to element niskomocowy, mógł być stosowany również w strefach zagrożonych wybuchem. Z kolei dwa lata wcześniej powstała pierwsza iskrobezpieczna bariera, która obniżała poziom sygnału doprowadzanego do stref zagrożonych wybuchem. Można powiedzieć, że „wyrośliśmy” na bazie szeroko pojętego iskrobezpieczeństwa, zaś historia czujników to historia rozwoju naszego przedsiębiorstwa. Dały jej początek dwie osoby: Walter Pepperl oraz bankowiec i inżynier elektronik Ludwig Fuchs. Ich współpraca zaowocowała powstaniem firmy, która początkowo specjalizowała się w naprawie radioodbiorników. Szybko jednak zauważono problem w zakresie dokładności i jakości transformatorów. Z tego względu przedsiębiorstwo podjęło się wytwarzania tych elementów, podpisując umowę z koncernem zajmującym się produkcją radioodbiorników oraz z koncernami z branży chemicznej. Dla jednego z klientów z branży petrochemicznej został zaprojektowany wspomniany wcześniej separator iskrobezpieczny. Firma potrzebowała takiego produktu z uwagi na częste wybuchy oparów substancji chemicznych w należących do niej zakładach. Wypo7-8/2018
TOMASZ MICHALSKI Absolwent Wydziału Automatyki Elektroniki i Informatyki Politechniki Śląskiej w Gliwicach oraz Wydziału Zarządzania w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Niemal od początku kariery zawodowej związany z firmą Pepperl+Fuchs. Pracę rozpoczynał jako inżynier sprzedaży i kierownik regionalny. Następnie łączył te stanowiska z obowiązkami Key Account Managera Automotive Polska. W 2012 r. został nominowany na stanowisko Sales Managera Pepperl+Fuchs. Do chwili obecnej kieruje działem Faktory Automation w Polsce, na Litwie oraz na Łotwie. Współpomysłodawca oraz organizator Mistrzostw Polski branży automatyki przemysłowej w piłce nożnej. Uczestnik oraz prelegent wielu konferencji z zakresu automatyki przemysłowej. W ostatnich kilku latach stworzył profesjonalny zespół w dziedzinie automatyki, znacząco umocnił pozycję firmy na polskim rynku oraz zwiększył popularność marki Pepperl+Fuchs. Prywatnie szczęśliwy mąż i ojciec, wielki fan sportu i nowych technologii oraz pasjonat filozofii dalekowschodnich.
sażenie instalacji w bariery obniżające poziom sygnału elektrycznego do odpowiednio niskiego poziomu ułatwiło zapobieganie takim sytuacjom. Kolejne dekady przyniosły szybki rozwój firmy, któremu sprzyjał rozwój automatyki. W latach 60. i 70. powstały nowe zakłady produkcyjne i zagraniczne oddziały handlowe. Do produkcji weszły m.in. zasilacze i czujniki ultradźwiękowe oraz fotoelektryczne. Rozszerzanie oferty było w dużej mierze odpowiedzią na potrzeby klientów. Tak jest do tej pory – rozbudowa asortymentu bierze się z informacji zwrotnej z rynku. Niektóre rozwiązania są wręcz produkowane z myślą o danych klientach, o ile oczywiście zachowana może być odpowiednia skala produkcji. Co dziesiąta osoba zatrudniona w Pepperl+Fuchs pracuje w dziale R&D. Przeznaczamy znaczące nakłady na działalność badawczo-rozwojową, tak aby cały czas pozostawać firmą innowacyjną. Jakie są dalsze plany rozwojowe firmy – poszerzanie aktualnej oferty, wprowadzanie nowych rodzajów produktów, rozwój organiczny, budowanie większej organizacji przez przejęcia? Mimo że polski oddział Pepperl+Fuchs jest bardzo młodą firmą – w tym roku obchodzimy 10-lecie powstania – staliśmy się w tym czasie rozpoznawalną marką. Potrafimy rozmawiać i pomagać kooperantom. W Polsce powstaje coraz więcej firm, które tworzą pełne projekty automatyki dla koncernów międzynarodowych – są odpowie-
dzialne za ideę, projekt, wykonanie oraz uruchomienie. Niezbędna jest im fachowa pomoc. W tym właśnie widzę potencjał dla naszej firmy. Dzięki specjalistycznej wiedzy technicznej potrafimy nie tylko dyskutować o rozwiązaniach, ale także dostosowywać ofertę do zmieniających się potrzeb rynkowych i rosnących wymagań klientów, stale wprowadzając na rynek nowe i udoskonalone produkty i technologie. Wszechstronne testowanie produktów przed wdrożeniem do seryjnej produkcji zapewnia ich niezawodne i trwałe funkcjonowanie, nawet w ekstremalnych i agresywnych warunkach. Obecnie jesteśmy w trakcie budowy profesjonalnego centrum aplikacyjno-treningowego, które zostanie otwarte jeszcze w tym roku w Krakowie. Będzie to miejsce, w którym kooperanci będą mogli zdobywać wiedzę na temat produktów i realizowanych aplikacji. Będziemy pokazywać, jak działają systemy oraz jak osiągnąć efekt synergii między naszymi inżynierami, integratorami systemów oraz klientami końcowymi. Podejmujemy również inne, niestandardowe inicjatywy dla środowiska automatyki w Polsce, takie jak Mistrzostwa Polski Branży Automatyki Przemysłowej: P+F CUP. Tegoroczna piąta edycja, podobnie jak poprzednie, stała się miejscem integracji osób związanych z branżą w innej atmosferze niż w przypadku targów czy sympozjów.
Urszula Chojnacka *-) -N
27
TEMAT NUMERU
Automatyzacja pakowania i transportu O " I
I +
" 1 " & Q
" " & 1 !4
L
I + G " " & + G
3 4
Agnieszka Staniszewska
28
P
akowanie i transport to czynności, które dotyczą zdecydowanej większości procesów produkcyjnych. Jak nietrudno się domyśleć, są one coraz częściej automatyzowane w celu ich optymalizacji.
Opakowania Rozwaşania na temat pakowania w przemyśle naleşy rozpocząć od krótkiej charakterystyki branşy samych opakowań. Na początek warto uświadomić sobie, jak róşnorodne typy opakowań są obecne na rynku. Podstawowe z nich to: opakowania drewniane, papier i tektura falista, opakowania kartonowe i papierowe, opakowania z tworzyw sztucznych i opakowania metalowe. Dynamika rozwoju omawianego rynku stale rośnie. Coraz większe moşliwości technologiczne, dynamicznie zmieniające się trendy estetyczne, ekologia, zgodność z często modyfikowanymi przepisami prawa, bezpieczeństwo kontaktu z şyw-
nością to tylko niektóre z kluczowych zagadnień, które mają wpływ na rozwój branşy opakowań. Do automatycznej produkcji opakowań słuşą dedykowane maszyny. Oczywiście są one róşne dla kaşdego z typów wymienionych materiałów. Przykładowo kartony i papiery mogą być obrabiane przez róşne maszyny realizujące takie operacje jak: bigowanie, docinanie, wycinanie, gięcie, drukowanie. Do produkcji kartonowych opakowań mogą posłuşyć wykrojniki poligraficzne, których odpowiednie przygotowanie jest moşliwe przez obróbkę sklejki z uşyciem wycinarki laserowej. Produkcja opakowań oraz podstaw drewnianych – palet, skrzyń, skrzyniopalet, nadstawek, opakowań specjalnych jest moşliwa dzięki obróbce drewna – docinaniu, szlifowaniu, frezowaniu, zbijaniu, którą moşna dokonać z uşyciem specjalnych centr obróbczych lub maszyn realizujących kolejno pojedyncze z wymienionych operacji. AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU Pakowanie
B 4 +
&33
W związku z powtarzalnością procesu pakowania z zastosowaniem gotowych opakowań dla konkretnych produktów, korzystnie jest taki proces zautomatyzować. Do analizy czynności składowych, które po złoşeniu w całość tworzą proces pakowania, niech posłuşy woda mineralna. Najczęściej woda jest sprzedawana w plastikowych butelkach, do których jest odpowiednio dozowana. Kilka napełnionych butelek jest pakowane w zbiorczą folię, a określona liczba tak powstałych opakowań umieszczana w uporządkowany sposób na czas dostawy na drewnianych paletach, które dodatkowo są owijane folią w celu odpowiedniego zabezpieczenia ładunku podczas przewozu. W dalszej części rozwaşań kaşda z wymienionych czynności zostanie krótko scharakteryzowana.
Waşenie, zliczanie, dozowanie Pakowanie łączy się nierozerwalnie z odpowiednim porcjowaniem pro-
duktu. Czynność tą moşna dokonywać w następujące sposoby – waşąc, dozując lub zliczając. Wybór spośród wymienionych sposobów uzaleşniony jest od właściwości fizycznych porcjowanego produktu oraz struktury procesu automatycznego pakowania. Precyzyjne waşenie, zliczanie i dozowanie gwarantuje brak strat oraz zniwelowanie ryzyka nieumyślnego oszukiwania odbiorców. Materiały sypkie oraz ciecze trafiają do opakowań metodą dozowania. Jak nietrudno się domyśleć, proces dozowania jest w zdecydowanej większości przypadków realizowany w sposób zautomatyzowany. Kluczowe w doborze odpowiedniego systemu dozującego jest znalezienie dostosowanej do aplikacji głowicy dozującej i określenie wymaganej dokładności oraz prędkości realizacji
tego zadania. Dobierając odpowiedni system dozujący, naleşy zwrócić uwagę na jego rozdzielczość. Ma ona bezpośredni wpływ na dokładność. Z dozowaniem wiąşe się równieş potrzeba precyzyjnej kontroli jego przebiegu, która jest moşliwa dzięki róşnego rodzaju czujnikom – głównie przepływu i poziomu. Waşenie i zliczanie jest czynnością bardziej uniwersalną i moşe odbywać się na kaşdym etapie produkcyjnym. Jednym z miejsc, w których moşna zamontować systemy wagowe są taśmociągi. Wagi z serii Milltronics znajdujące się w ofercie firmy Siemens to jedno z przykładowych rozwiązań dostępnych na rynku. Minimalna histeR E K L A M A
0RGXĂşRZRÄ?Ă“ 8SURV]F]RQ\ PRQWDÄŽ 1RZ\ Z\PLDU LQVWDODFML.
* Ĺ&#x; PRGXĂş $6 L GR WUDQVSRUWHUÄ‚Z URONRZ\FK
PURVWD EH]QDU]ãG]LRZD LQVWDODFMD MHGQRHOHPHQWRZD REXGRZD GR SRGú�F]HQLD SúDVNLFK
SU]HZRGÄ‚Z L F]XMQLNÄ‚Z MRGXĂş L SU]HZRG\ FDĂşNRZLFLH VFKRZDQH Z NRU\WNX NDEORZ\P JZDUDQWXMĂ? SU]HMU]\VWRÄ?Ă“ V\VWHPX
www.pepperl-fuchs.com/g20
7-8/2018
29
TEMAT NUMERU
NA CO SZCZEGÓLNIE WARTO ZWRÓCIĆ UWAGĘ PRZY INWESTOWANIU W AUTOMATYZACJĘ LINII PAKOWANIA I TRANSPORTU? KAROLINA TOKARZ, PREZES ZARZĄDU, DYREKTOR NACZELNY PROMAG Jak wynika z badań rynku przeprowadzonych przez firmę PROMAG główne obszary inwestycji w zakresie automatyzacji, poza bezpośrednio produkcyjnymi, to transport wewnętrzny, wsparcie procesów kompletacji, paletyzacja, pakowanie i magazynowanie. Pierwszym krokiem przy planowaniu wdrożenia rozwiązań z zakresu automatyzacji jest wyznaczenie celów ekonomicznych, które chcemy osiągnąć. Opracowanie katalogu szczegółowych potrzeb oraz założeń budżetowych to krok równie ważny jak wybór właściwego partnera do współpracy. Automatyzacja pakowania i transportu stanowi połączenie wielu urządzeń od robotów pakujących, owijarek, etykieciarek i bandownic, po spójny system transportu zarządzany przez system zarządzania magazynem. Istotne jest zastosowanie możliwie spójnych komponentów mechanicznych i elektro-automatycznych, jak również to, by całość linii została spięta przez jeden dedykowany program.
reza i redukcja wpływu sił poziomych są zapewnione dzięki zastosowaniu odpowiednich przetworników tensometrycznych. Cechą charakteryzującą omawiany system jest również obecność ochrony przeciwprzeciążeniowej. W serii Milltronics można znaleźć modele dostosowane do wielu zastosowań, np. przetwórstwo kruszywa (modele MCS), produkcja nawozów, tytoniu, karmy (modele MLC), przetwórstwo zbóż (modele MMI). Innym ciekawym rozwiązaniem są wagi paletowe umożliwiające umieszczenie palety na konstrukcji wagi
30
Po etapie przygotowania inwestycji następuje moment szczegółowych uzgodnień, w którym z reguły ujawnia się najwięcej problemów i niezbędne są korekty przyjętych założeń. Dlatego przy planowaniu dodatkowo warto zwrócić uwagę na kwestię dostępnej przestrzeni i infrastruktury hali oraz istniejące i planowane drogi komunikacyjne, dostępowe i serwisowe. Największą przeszkodą w trakcie wdrażania automatyzacji jest brak lub ograniczona możliwość wstrzymania, choćby w części, działalności przedsiębiorstwa na czas implementacji. Wyzwaniem dla integratora jest zatem praca na tzw. „żywym organizmie” z zapewnieniem alternatywnych rozwiązań i sprawnej reakcji na pojawiające się problemy. Mając opracowany realny harmonogram inwestycji, doświadczonego partnera, pamiętajmy o zapewnieniu odpowiedniego bufora czasowego i alternatywnych rozwiązań na czas wdrożenia.
za pomocą wózka widłowego lub suwnicy. Takie czteroczujnikowe wagi z serii WPT/4P o udźwigu do 3 ton o deklarowanej dokładności 1 kg przy maksymalnym udźwigu, można znaleźć w ofercie firmy Radwag Wagi Elektroniczne. Na rynku dostępne są automatyczne maszyny zliczające. Przykładem zastosowania takiego rozwiązania jest moduł liczący, który jest dedykowany do liczenia wkrętów, śrub, gwoździ i nitów. Zliczanie można również realizować za pomocą systemu czujników lub angażując do tego celu system wizyjny.
Maszyny do pakowania Jedną z czynności, która wiąże się z automatycznym pakowaniem jest czynność zgrzewania. Zgrzewanie umożliwia pakowanie określonych produktów w tzw. folię termokurczliwą w sposób bezpieczny i estetyczny, stanowiąc jednocześnie dla nich odpowiednie zabezpieczenie. Regulowanym parametrem charakteryzującym zgrzewarki jest intensywność zgrzewania. Można wyróżnić dwa typy działań, które wiążą się ze wspomnianymi urządzeniami. Chodzi o zgrzewanie opakowań jednostkowych i zgrzewanie opakowań zbiorczych. Kluczowe dla odpowiedniego zastosowania zgrzewarki jest jej połączenie i zsynchronizowanie z taśmociągami. Produkty, które mają zostać zapakowane do paczek jednostkowych oraz paczki jednostkowe, które mają być umieszczone w opakowaniach zbiorczych są podawane z taśmociągu, grupowane, odpowiednio odmierzane. Następnie rękaw foliowy jest zamykany przez zgrzewanie. Na koniec opakowanie jest transportowane do strefy odbioru. Innymi typowymi działaniami związanymi z pakowaniem są składanie i zaklejanie kartonów. Zadania te wiążą się z przygotowywaniem ładunków do wysyłki oraz magazynowaniem towaru. Na rynku dostępnych AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU jest wiele modeli automatycznych kartoniarek. Im więcej moşliwych wymiarów pudełek kartonowych moşe złoşyć lub zakleić maszyna, tym większa jest jej uşyteczność i uniwersalność.
Przygotowanie ładunku W rozwaşaniach na temat automatyzacji pakowania warto zwrócić uwagę na proces owijania palet, który słuşy ich odpowiedniemu zabezpieczaniu przed wilgocią i brudem, a ponadto stanowi ich swoiste zabezpieczenie mechaniczne. Zaletą stosowania automatycznych rozwiązań jest oszczędność materiałów, która jest moşliwa dzięki wysokiej precyzji. Warto równieş zauwaşyć, şe owijarki automatyczne w porównaniu z manualnymi metodami owijania są zdecydowanie bardziej ergonomiczne, ekonomiczne oraz umoşliwiają znaczną oszczędność czasu. Na rynku urządzeń automatycznych moşna znaleźć wiele podmiotów, które zajmują się produkcją lub dystrybucją automatycznych owijarek róşnego typu. Jednym z tego typu urządzeń są owijarki talerzowe, których zasada działania opiera się na automatycznym obracaniu owijanej palety na okrągłej podstawie oraz odpowiednio zsynchronizowanym podawaniu i odcinaniu folii. Innym typem owijarek dostępnym na rynku jest wersja ramieniowa urządzeń. W tym przypadku automatyczne ruchy ramienia umoşliwiają owinięcie ładunku, który moşe być niestabilny, nieodpowiednio wywaşony lub wysoki, a owijanie go za pomocą wersji talerzowej mogłoby grozić rozsypaniem towaru w trakcie obracania palety. Ciekawym rozwiązaniem są równieş urządzenia samojezdne, które słuşą do owijania ładunków nietypowych. Jest to najdroşsze z prezentowanych rozwiązań, ale jednocześnie najbardziej uniwersalne. Osobną grupą owijarek stanowią automatyczne owijarki poziome, które słuşą głównie do zabezpieczania wysokich i stosunkowo wąskich ładunków. Na rynku istnieje wiele urządzeń dodatkowych, które mogą występować w ofertach producentów i dystrybutorów w komplecie z automatycznymi owijarkami. Przykładem moşe być system waşący, który umoşliwia kontrolowanie prawidłowości przebiegu procesu produkcyjnego równieş na etapie owijania.
TRANSPORT PRZEMYSĹ OWY NASTĘPNEJ GENERACJI www.br-automation.com/transport-technology
Integracja w dowolnych procesach < Perfekcyjna synchronizacja z CNC i robotykÄ…
Sprawdzony w działaniu < Najlepsza niezawodność w swojej klasie
Ze względu na wysoką powtarzalność czynności powiązanych z pakowaniem i paletyzowaniem produktów, ich monotonny charakter oraz konieczność duşego wydatku siłowego, częstokroć proces pakowania, paletyzacji i depaletyzacji jest zrobotyzowany. Wyşszość robotyzacji nad konwencjonalnymi rozwiązaniami objawia się mniejszym zapotrzebowaniem na miejsce do realizacji procesu, zwiększeniem szybkości pracy, a co się z tym wiąşe wydajności, zmniejszeniem ryzyka uszkodzeń mechanicznych podczas przenoszenia i układania. Kolejną zaletą zrobotyzowanego pakowania i paletyzacji jest duşa odporność na warunki otoczenia. Człowiek moşe być zastępowany w warunkach dla niego niekorzystnych, 7-8/2018
Šatwa obsługa < Jakość klasy przemysłowej, przyjazna w serwisowaniu konstrukcja R E K L A M A
B 4 ! # !
Roboty pakujÄ…ce
31
TEMAT NUMERU
CZY WARTO MODERNIZOWAĆ STARĄ LINIĘ PAKOWANIA I TRANSPORTU? GRZEGORZ KWIATKOWSKI, DYREKTOR HANDLOWY, SORTER Systemy paletyzacji Sorter, roboty jezdne, sztaplery i desztaplery, przesuwnice palet oraz wszelkie zrobotyzowane rozwiązania z zakresu pakowania i paletyzacji w przemyśle z roku na rok zyskują coraz więcej zwolenników na krajowym rynku. Modernizacja linii technologicznych często jest wynikiem chęci sprostania wymaganiom odbiorców dotyczących jakości pakowana. Dzięki inwestycji w nowoczesne systemy przedsiębiorcy mogą osiągnąć przewagę konkurencyjną i wiele korzyści biznesowych, ponieważ przekłada się ona na systematyczne obniżanie kosztów produkcji, unowocześnienie linii produkcyjnej, zachowanie wysokiej jakości przy jednoczesnym zwiększeniu wydajności
np. w chłodniach, w branżach związanych z produkcją materiałów silnie pylących czy przy procesie produkcyjnym wymagającym wysokiej sterylności. Warto również zauważyć fakt, że stosowanie w przedsiębiorstwie zrobotyzowanych rozwiązań jest korzystne z punktu widzenia budowy wizerunku – przedsiębiorstwo jest wtedy uważane za innowacyjne. Wiele przykładów robotów paletyzujących można znaleźć w ofercie firmy Fanuc Polska. W zależności od grupy produktowej roboty mogą przenosić elementy o masie sięgającej nawet 700 kg, Seria urządzeń M-410, dedykowanych do paletyzacji, ma zasięg do 3,1 m. Stosowanie rozwiązania dedykowanego niesie ze sobą szereg korzyści takich jak: duży pionowy obszar pracy oraz duża szybkość działania. Ta ostatnia jest możliwa dzięki nadgarstkowi z dużymi momentami bezwładności. Ważną cechą charakterystyczną produk-
32
oraz zmniejszenie kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników. Nowością w naszej ofercie maszyn są zaprojektowane w laboratorium badawczym pierwsze polskie roboty 6-osiowe. Są one zarówno odpowiedzią na rosnące potrzeby klientów, jak i koniecznością w dobie wszechobecnej automatyzacji procesów produkcyjnych. Czasami modernizacja linii technologicznej wymaga użycia kilku robotów, bądź kilku linii paletyzacji po to, aby dostosować wydajność produkcyjną do zakładanych celów. Dlatego dla każdego sektora opracowywane są specjalnie dedykowane rozwiązania.
tów omawianej serii jest prowadzenie kabli wewnątrz nadgarstka, co zapobiega zakłóceniom i wydłuża znacząco żywotność przewodów. Kolejną firmą, która w swoim portfolio posiada roboty dedykowane do paletyzacji jest Comau Poland. Jedną z serii oferowanych urządzeń jest rodzina robotów Smart5 NJ 370-500. Cechą godną uwagi jest ich znaczne ograniczenie zużycia energii względem innych, podobnych urządzeń. W zależności od konkretnego modelu maksymalne obciążenie przegubu sięga 500 kg, a górna granica zasięgu wynosi 3 m. Firma podkreśla fakt zmniejszenia masy oraz wymiarów konstrukcji względem wcześniejszych modeli robotów o podobnym zastosowaniu
oraz wskazuje na skrócenie czasu cyklów paletyzacji. Dla aplikacji wymagających paletyzacji z dużym obciążeniem interesującym rozwiązaniem może okazać się propozycja firmy Kuka Roboter CEE. Chodzi o serię urządzeń KR 1000 titan. Jeden z modeli należących do tej serii jest w stanie przenosić nawet 1300 kg, jednocześnie ma zasięg 3,2 m. Firma oferuje również swoim odbiorcom urządzenia w wersji Arctic, które powstają z myślą o pracy w niskiej temperaturze, np. w chłodniach.
Oznaczanie – etykiety W celu łatwiejszej identyfikacji opakowane produkty są znakowane z użyciem określonego systemu. Najczęstszą formą znakowania jest stosowanie etykiet. Wydrukowane etykiety są nanoszone na pojedyncze produkty, opakowania zbiorcze i palety, po to aby w prosty sposób móc nimi zarządzać. Cały proces etykietowania może być realizowany bez większego problemu w sposób automatyczny. Przygotowanie etykiet do druku może być wspomagane dedykowanymi do tego celu oprogramowaniami. Sam druk odbywa się za pomocą drukarek specjalnego przeznaczenia. Częstokroć drukarki są zintegrowane z urządzeniem etykietującym. Taka integracja polega na synchronizacji drukarki z głowicą etykietującą. Na etykietach można najczęściej znaleźć teksty, obrazy i kody kreskowe. AUTOMATYKA
Etykieciarki składają się z elementów pozycjonujących, napędowych, systemów detekcji opakowań i detekcji etykiet. Podczas doboru odpowiedniego urządzenia etykietującego należy określić: kształt produktu, wielkość etykiety, oczekiwaną dokładność pozycjonowania etykiety na produkcie, oczekiwaną wydajność. Na rynku funkcjonują również producenci, którzy są produkują urządzenia pod specjalne zamówienia spełniające indywidualne potrzeby klienta. Podstawowymi typami opakowań przeznaczanych do automatycznego etykietowania są opakowania okrągłe i płaskie. Jak nietrudno się domyśleć etykieciarka ma nieco inną budowę dla obu tych typów. Ciekawym rozwiązaniem związanym z automatycznym etykietowaniem jest pobieracz etykiet zbudowany na bazie serwopneumatyki dostępnej w ofercie firmy Festo. Dysponując sprężonym powietrzem oraz nie wymagając wyjątkowej precyzji, warto zasta-
nowić się nad takimi rozwiązaniami, gdyż są bardzo ekonomiczne. Jednym z przykładów zastosowań urządzeń serwopneumatyki jest moduł do pobierania etykiet ze skokiem roboczym do 500 mm trwającym w obie strony maksymalnie sekundę.
Najefektywniejszym sposobem realizacji omawianego zadania jest jego automatyzacja. Na różnorodność automatycznych systemów transportowych ma wpływ bogactwo rodzaju transportowanych mediów i cech przemieszczanych przedmio-
PRECYZYJNE WAŻENIE, ZLICZANIE I DOZOWANIE GWARANTUJE BRAK STRAT ORAZ ZNIWELOWANIE RYZYKA NIEUMYŚLNEGO OSZUKIWANIA ODBIORCÓW. Transport w przemyśle Transport to jedno z podstawowych zadań, które jest realizowane we wszelkiego rodzaju działalności przemysłowej. Celem tego działania jest przemieszczenie między określonymi punktami w przestrzeni różnych surowców i elementów.
tów. Ocena podstawowych właściwości fizycznych, takich jak: stan skupienia, sypkość, lepkość, wymiary, masa, pozwala znacząco ograniczyć spektrum możliwych do użycia rodzajów systemów transportowych. Generalnie można wyróżnić dwa sposoby transportowania: z użyciem
R E K L A M A
Cre C Cr rreedi ddititt: Krron rooonnees AG AG
B 4 B .*%
TEMAT NUMERU
7-8/2018
33
TEMAT NUMERU
rurociągów – odpowiedni dla materiałów sypkich i płynnych takich jak woda mineralna, na przykładzie której opisano proces pakowania i z użyciem przenośników – przeznaczony dla surowców stałych oraz produktów opakowanych, takich jak zbiorcze zgrzewki zabutelkowanej wody. Określenie wymienionych właściwości fizycznych pozwala na wstępny wybór spośród tych dwóch możliwości. Najczęściej jest tak, że w określonym procesie produkcyjnym należy na różnych jego etapach zastosować całkiem odmienne rodzaje syste-
mów transportowych. Sypki materiał będzie początkowo transportowany za pomocą rurociągów, ale kolejne etapy przetwarzania – przykładowo dozowanie i pakowanie w pojedyncze, a potem zbiorcze opakowania – wymagają użycia w danym procesie produkcyjnym, oprócz rurociągów, również transporterów. Podczas rozważań na temat sposobów transportu w przemyśle, warto choć na chwilę zatrzymać się przy temacie przenośników. Przenośniki można ze względu na ich budowę podzielić na kilka grup.
Pierwsze z nich – taśmowe – oparte są na taśmach zbudowanych z różnych materiałów, takich jak guma czy silikon, co czyni je urządzeniami o dosyć uniwersalnym zastosowaniu. Kolejny rodzaj przenośników to przenośniki płytkowe, które powstają w oparciu o łańcuchy płytkowe, a ich najpopularniejszym zastosowaniem jest przenoszenie butelek, często spotyka się transportery płytkowe wielorzędowe zapewniające zwiększenie wydajności linii produkcyjnych. Inną grupą urządzeń do transportowania są przenośniki rolkowe, które mogą realizować przenoszenie na dwa sposoby – rolki mogą być napędzane mechanicznie lub transportowane elementy mogą zjeżdżać z użyciem rolek z wykorzystaniem grawitacji. Ciekawym rodzajem transporterów są przenośniki powietrzne, które znajdują zastosowanie w rozlewniach napojów, gdzie wykorzystuje się je do transportu plastikowych butelek. Kolejnym rodzajem transporterów są przenośniki modułowe z taśmami modułowymi, które mogą być wyposażone w kurtyny boczne i zbieraki. Sprawdzają się one przede wszystkim podczas transportu ukośnego i pionowego, a ich typowym przykładem zastosowania jest transport warzyw. Gotowy łańcuchowy system przenośnikowy VarioFlow posiada
AUTOMATYZACJA LINII PAKOWANIA TO INWESTYCJA W PRZYSZŁOŚĆ BŁAŻEJ MAĆKOWSKI, MANAGER BRANŻOWY, PRZEMYSŁ OPAKOWANIOWY, TURCK Linie transportowe, które mogą również realizować procesy pakowania, to kluczowe arterie zakładu przemysłowego. Jak łatwo się domyśleć, ich stan ma zasadniczy wpływ na wydajność i elastyczność produkcji. Z tego też powodu nadzór nad ich pracą oraz w razie potrzeby przeprowadzanie modernizacji przynoszą wymierne zyski. Nowoczesna linia pakowania i sprawny bezawaryjny przepływ towarów to inwestycja w przyszłość. A już szczególnie jest to istotne w branży e-commerce. Łatwo przewidzieć, że inwestycje w automatyzację mają jeden konkretny cel: poprawę wydajności linii produkcyjnej przy uwzględnieniu maksymalnego uniezależnienia się od czynnika ludzkiego, który na etapie transportu i pakowania często jest źródłem błędów. Oczywiście bardzo istotna jest stopa zwrotu. Poczynione inwestycje muszą mieć racjonalne przesłanki i być opłacalne w krótszej lub dłuższej perspektywie czasu.
34
Szczególnie ostrożnego i skalkulowanego podejścia wymagają prace modernizacyjne systemów pakowania. Przy ich planowaniu należy przede wszystkim rozważyć charakterystykę produktu, którego masa, ilość, gabaryt czy konsystencja znacząco wpływają na możliwości usprawnień w obszarze automatyzacji. Wzięcie pod uwagę czysto fizycznych ograniczeń umożliwia podjęcie trafnej decyzji, czy warto inwestować np. kilka milionów złotych w kompletnie przebudowaną linię pakująco-paletyzującą, czy może wystarczy wspomóc pracowników bardziej ekonomicznymi oraz prostymi i szybkimi w implementacji systemami pick-to-light. Takie systemy znacznie poprawiają wydajność produkcji, zapewniając równocześnie kontrolę na etapie przygotowywania materiałów do transportu czy pakowania.
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU w swojej ofercie firma Bosch Rexroth. Jego cechami charakterystycznymi są możliwość dostosowania prędkości przemieszczania do maszyn i urządzeń współpracujących z omawianym systemem oraz jego modułowy charakter umożliwiający łatwą przebudowę lub rozbudowę. Nachylenie przenośnika oraz właściwości przenoszonych elementów determinują wybór odpowiedniego łańcucha przeznaczonego do systemu.
cykli start – stop w danej jednostce czasu oraz uniwersalne napięcie sterujące. Innym przykładem soft starterów, które sprawdzają się w tego typu zastosowaniach są urządzenia SIRIUS 3RW30 oferowane przez Siemens. Ciekawą funkcjonalnością omawianych urządzeń jest możliwość pracy rewersyjnej, która jest realizowana przez przełączanie styczników. Może być to użyteczne, gdy przenośnik transportuje elementy
CIEKAWĄ FUNKCJONALNOŚCIĄ OMAWIANYCH URZĄDZEŃ JEST MOŻLIWOŚĆ PRACY REWERSYJNEJ, KTÓRA JEST REALIZOWANA PRZEZ PRZEŁĄCZANIE STYCZNIKÓW.
Zazwyczaj taśmociągi wymagają układów napędowych, a więc co się z tym wiąże silników elektrycznych. Na uwagę zasługują charakteryzujące się kompaktową budową motoreduktory. Firma SEW-Eurodrive Polska ma w swoim portfolio motoreduktory w wykonaniu sterylnym. Silniki z serii DAS są pozbawione użebrowania radiatora i mają dosyć gładką powierzchnię. Są więc idealnym rozwiązaniem dla procesów produkcyjnych wymagających zachowania szczególnej czystości. Często w celu wydłużenia żywotności układów napędowych pracujących w transporterach stosuje się soft startery. Jest to szczególnie ważne, gdy specyfika procesu produkcyjnego wymaga częstych realizacji sekwencji start – stop przenośników, które są dodatkowo obciążone stosunkowo dużą masą. Jedną z przykładowych serii soft starterów są urządzenia Ci-tronic oferowane przez Danfoss Polska. Urządzenia wspomnianej serii nadają się do łagodnego rozruchu i zatrzymania 3-fazowych silników asynchronicznych. Ich cechami charakterystycznymi są: możliwość regulacji czasu rozruchu i zatrzymania, możliwość ustawienia momentu rozruchowego, brak ograniczeń w liczbie 7-8/2018
do stanowiska roboczego, a po odpowiedniej obróbce tą samą drogą dane elementy wracają do głównego ciągu transportowego. Dzięki takiemu rozwiązaniu proces produkcyjny jest bardziej ekonomiczny i zajmuje mniej miejsca.
Kontrola jakości Do czuwania nad prawidłowością przebiegu czynności związanych z automatycznym transportem surowców i produktów w przemyśle stosuje się systemy wizyjne o różnym stopniu złożoności. Kontroli podlega przede wszystkim jakość transportowanych elementów. Informacja zwrotna na temat parametrów jakościowych zdobyta za pomocą urządzeń zbierających dane pozwala na realizację w czasie rzeczywistym różnego rodzaju procesów decyzyjnych wpływających na stałe podnoszenie jakości produktów. Wykrycie nieprawidłowości w transportowanych elementach może być podstawą do stwierdzenia wady kwalifikującej dany element do odrzucenia. Jednym z podstawowych i niezwykle powszechnie używanym budulców wspomnianych systemów są czujniki wizyjne. Ich zasada działania opiera się w dużej mierze na porównywaniu wybranej cechy badanego elementu do odpowiedniego wzorca. Wśród
R E K L A M A
B 4 *
Urządzenia automatyki w transporcie
35
TEMAT NUMERU
W JAKIE SYSTEMY AUTOMATYZACJI PAKOWANIA I TRANSPORTU OPŁACA SIĘ INWESTOWAĆ? PIOTR SZOPIŃSKI, INŻYNIER WSPARCIA TECHNICZNEGO, IFM ELECTRONIC Podejmując się modernizacji linii produkcyjnej warto zainwestować w rozwiązania sprawdzone, popularne na rynku automatyki, pozwalające na elastyczną komunikację z innymi elementami układu za pomocą odpowiednio szybkich sieci przemysłowych. Bardzo ważnym aspektem modernizacji takich systemów jest doposażenie ich w odpowiednie czujniki, które pozwolą na szybką i pewną kontrolę poprawności i kompletności pakowania. Są one również przydatne do przeprowadzenia automatycznego procesu paletyzacji, eliminując konieczność pisania skomplikowanych programów dla sterownika PLC.
czujników wizyjnych można wyróżnić sensory koloru, kontrastu, odcienia szarości, jasności, laserowe. Każdy z nich jest w stanie zebrać informacje konieczne do efektywnej kontroli jakości. Na dobór odpowiedniego rodzaju czujnika wizyjnego ma wpływ to, które z cech transportowanych elementów są cechami krytycznymi. Cechy krytyczne to te, których obecność lub spełnienie jest konieczne do uzyskania odpowiedniej funkcjonalności produktu końcowego. Wybierając czujnik wizyjny, należy zwrócić uwagę na jego kształt, sposób montażu czy stopień ochrony. Przykładem czujnika wizyjnego, który może być wykorzystywany w sys-
36
Jednym z najbardziej istotnych wyzwań w opracowaniu funkcjonalności linii pakujących jest przygotowanie ich na bardzo częste zmiany opakowań produktów. O ile samo opakowanie ma najczęściej taki sam kształt, to już inne kolory, nadruki oraz różnego rodzaju dodatki – praktycznie eliminują stosowanie typowych systemów wizyjnych. Dobrą inwestycją w takim przypadku okazują się czujniki odtwarzające kształt obiektu 3D na podstawie pomiaru czasu przelotu światła. W ich przypadku obliczenia bazują na odległości, objętości i wymiarach obiektu, a nie na dwuwymiarowym obrazie.
temach transportowych w przemyśle jest czujnik wykrywający profil geometryczny, kontury i szczeliny o nazwie LR 300, który jest w ofercie firmy Pepperl+Fuchs. Wyróżniają go czujnik laserowy oraz możliwość kompensowania kolorów i linii konturów. Może znaleźć zastosowanie na przenośnikach elementów gotowych w celu identyfikowania wad fabrycznych. Innym przykładem nietypowego sensora wizyjnego jest propozycja firmy Turck – czujnik P4ER wykrywający krawędzie. Niezwykle ważną cechą tego elementu jest możliwość wykonywania do 166 inspekcji w sekundę. Oprócz wykrywania krawędzi i obiektów, czujnik umożliwia określanie
wysokości, szerokości i pozycji kontrolowanego elementu. Bardziej zaawansowanym urządzeniem do zbierania informacji wizyjnej jest kamera, dzięki której można uzyskać dokładny obraz wybranego wycinka przestrzeni. Może on służyć do wielowątkowej analizy z użyciem odpowiedniego oprogramowania oraz algorytmu. Obraz uzyskany z kamery pozwala na jednoczesną kontrolę wielu parametrów badanego obiektu.
Czujniki – zmysły systemów transportowych Oprócz wcześniej wspomnianych sensorów wizyjnych w systemach
AUTOMATYKA
PRODUKTY TEMAT NUMERU transportowych moşna znaleźć szereg róşnego rodzaju czujników, które wpływają na jego efektywną pracę. Są to czujniki odpowiedzialne za kontrolę pozycji i przemieszczenia, czujniki kontrolujące przepływ znajdujące zastosowanie w rurociągach – czyli sensory przepływu i ciśnienia, czujniki poziomu montowane w zbiornikach i rurociągach, czujniki wilgotności wykorzystywane w rurociągach i do badania wilgotności otoczenia oraz powszechnie stosowane czujniki temperatury. Te ostatnie umoşliwiają kontrolę temperatury urządzeń napędowych czy produktu transportowanego w rurociągach. Ze względu na zasadę działania moşna w systemach transportowych wyróşnić czujniki: indukcyjne – umoşliwiające badanie obecności elementów na przenośniku czy kontrolowanie jakości, czujniki optyczne i ultradźwiękowe – pozwalające na wykrywanie wszelkiego rodzaju defektów na przenośnikach, takich jak brak produktu czy braki w opakowaniach zbiorczych, czujniki elektromagnetyczne – wykorzystywane przykładowo do kontrolowania przepływu w rurociągach. Firma Balluff w swojej ofercie posiada widełkowe czujniki optyczne z serii BGL, które mają wbudowane nadajnik i odbiornik światła podczerwonego w jednej obudowie. Dzięki takiemu zabiegowi nie ma konieczności mechanicznej regulacji tych elementów. Producent jako jedno z zastosowań proponuje kontrolę obecności i poziomu cieczy w przezroczystych butelkach. Bogatą ofertą czujników temperatury moşe pochwalić się Limatherm Sensor. Przykładowo do zastosowań w rurociągach firma proponuje sensory TOPGNS, TTJGNS, TTKGNS. Ich osłony wykonane są w całości ze stali kwasoodpornej, co czyni je dopuszczonymi do pracy w bezpośrednim kontakcie z şywnością.
Niezmienna wydajność w najczystszej postaci
Uniwersalny charakter pakowania i transportu
Agnieszka Staniszewska , /) * .
7-8/2018
Stäubli posiada w swojej ofercie szeroką gamę wysokowydajnych robotów czteroosiowych i sześcioosiowych w wykonaniu standardowym i specjalnym. Roboty spełniają najwyşsze standardy w najbardziej wymagających aplikacjach przemysłowych.
Man and Machine
www.staubli.com
1– 4 października 2018 Serdecznie zapraszamy na stoisko 42 w hali 6
R E K L A M A
B 4
Automatyzacja pakowania i transportu w przemyśle jest coraz powszechniejszym zjawiskiem. Dosyć duşa powtarzalność sekwencji składających się na te czynności jest aspektem przemawiającym za ich automatyzowaniem. Dzięki takiemu działaniu procesy stają się efektywniejsze, a w dłuşszej perspektywie bardziej ekonomiczne. Pakowanie i transport to równieş czynności, które są wykonywane praktycznie w kaşdym procesie produkcyjnym. Trudno wyobrazić sobie działalność przemysłową bez systemów transportowych, które tak naprawdę stanowią kręgosłup linii produkcyjnych, niejednokrotnie bardzo zaawansowanych. Moşna więc powiedzieć, şe pakowanie i transport mają uniwersalny charakter. Kaşdy człowiek korzysta na co dzień z róşnego rodzaju produktów, które zostały wcześniej zapakowane i były transportowane między róşnorodnymi maszynami i urządzaniami, zanim trafiły w jego ręce.
Staubli Ĺ ĂłdĹş Sp. z o.o., +48 42 6368504, staubli.pl@staubli.com
37
TEMAT NUMERU
Efektywne sortowanie produktĂłw spoĹźywczych Case study . " " ! " ! & G I
K & +
L
& I
1 " & 4
N
ieodłącznym elementem współczesnego handlu jest przepakowywanie segregowanej şywności do opakowań mieszanych. To równieş zadanie idealne do realizowania z udziałem szybkich robotów.
Problem Wyzwaniem jest zapewnienie efektywnego przepakowywania şywności.
Stan faktyczny Firma SVZ Maschinenbau GmbH, załoşona w 1999 r., specjalizuje się w automatyzacji zadań związanych z końcowym pakowaniem produktów. Jednym z przykładów opracowa-
38
P R O M O C J A
nego w ostatnim czasie rozwiązania do pakowania produktów autorstwa SVZ jest system selekcyjny wyposaşony w sześć ultraszybkich robotów Stäubli SCARA. System został przygotowany z myślą o znanym producencie şywności. Specyfikacja nie była nowa. Paczki z segregowanymi produktami naleşy najpierw rozpakować, a następnie wymieszać produkty. – W związku z rosnącymi wymaganiami co do zasobów produkcyjnych i opakowań, czasochłonne oraz pracochłonne rozwiązania nieuchronnie muszą zostać zastąpione bardziej zautomatyzowanymi metodami. Bez względu na to, czy dotyczy to selekcjonowania na-
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
biału, wędlin w plasterkach, sałatek, płatków śniadaniowych czy wyrobów cukierniczych, automatyzacja produkcji za pomocą robotów stanowi przyszłość przemysłu spoşywczego – mówi Bernd Bleher, Sales Manager i specjalista ds. pakowania w SVZ.
Cel Efektem, który powinien zostać osiągnięty, ma być uzyskanie maksymalnej elastyczności dzięki systemom hybrydowym.
B 4 R1
Rozwiązanie Firma SVZ dopasowuje poziom automatyzacji do indywidualnych potrzeb klienta. W przypadku nowych linii spoşywczych specjaliści zdecydowali się na systemy hybrydowe – roboty były odpowiedzialne za właściwe przepakowywanie pojemników, zaś załadunek taśmociągu odbywał się manualnie. – Dzięki zastosowaniu tego półautomatycznego systemu osiągnęliśmy konsensus między wysoką wydajnością a maksymalną elastycznością. Zadanie pick&place, czyli selekcjonowanie i przenoszenie, jest realizowane za pomocą ultraszybkich robotów TS80 SCARA produkowanych przez firmę Stäubli. Z kolei załadunek na taśmociąg oraz odbiór gotowych wymieszanych opakowań odbywa się przy pomocy pracownika, przy załoşeniu, şe elastyczność jest waşniejsza niş sama prędkość tych procesów – wyjaśnia Bernd Bleher. Schemat budowy urządzenia uzmysławia, co przedstawiciel firmy Stäubli miał na myśli. Produkty spoşywcze w plastikowych pojemnikach z pokrywą i tuleją, posegregowane według rodzaju, są umieszczane w oddzielnych kartonowych opakowaniach. Urządzenie do pakowania składa się z centralnego systemu przenoszenia kartonów, 12 automatycznych przenośników rolkowych, które przenoszą kartony jednakowej wielkości, oraz sześciu bardzo wydajnych robotów. Jak podkreśla Bernd Bleher, wybór robotów Stäubli TS80 SCARA do tego zadania nie był przypadkowy. – Urządzenia Stäubli zawsze uzyskiwały najwyşsze oceny za wyjątkową precyzję. 7-8/2018
Do naszej linii produkcyjnej potrzebne były maszyny, które cechowałaby maksymalna dynamika działania, daleki zasięg ramienia robota oraz optymalna integracja z systemem. Roboty TS80 spełniały wszystkie wymienione kryteria. Ponadto nasi klienci oczekują najwyşszego poziomu dostępności systemu, co takşe przemawiało za wykorzystaniem robotów Stäubli – wyjaśnia reprezentant firmy SVZ.
Rezultat Operatorzy linii produkcyjnej ładują odpowiednie kartony na przenośnik taśmowy, aby móc uzyskać poşądany asortyment. Kaşdy z kartonów zawiera 24 pojemniki z tym samym produktem. Następnie robot ma za zadanie posortować ich zawartość.
Stäubli TS80 SCARA moşe pochwalić się znakomitą wydajnością w ciągu dnia pracy. Dzięki wyposaşeniu w chwytaki próşniowe, zaprojektowane przez SVZ, robot jest w stanie pobrać poszczególne pojemniki z kartonów i umieścić je w pudełkach ze zmieszanymi produktami zgodnie z ustawieniami skonfigurowanymi w programie sterującym. To właśnie dzięki dynamice TS80 SCARA moşliwa jest realizacja całego procesu produkcji w ściśle określonym przez uşytkownika czasie.
& 4 ) >?S>6 @8/??6 T . 4 &1 4
39
TEMAT NUMERU
Zindywidualizowana elastyczna produkcja SuperTrak dla przemysłowego transportu Spersonalizowane produkty, L + G
I I G " "& K G K & 4
O I &
" & & !
" 1 " &
& G G " " G4 W + L 1 M
" ! &
3 K " & 4 O K G !
! " & ! Q ( "
&" - +
G & " 1 " " &4
J
ak podkreśla Robert Kickinger, menedşer ds. technologii mechatronicznych w B&R, produkty niestandardowe mają dla klientów szczególną wartość. Przykładem ciekawego podejścia biznesowego są zindywidualizowane albumy ze zdjęciami, które klienci mogą tworzyć w sieci i które są im dostarczane bezpośrednio do domu. Zamiast płacić za tradycyjny album fotograficzny z obwolutami, klienci wolą zapłacić kilka razy więcej za produkt spersonalizowany. Z perspektywy producenta te niestandardowe produkty muszą spełniać jeden warunek. – Muszą nadawać się do wysoce zautomatyzowanej produkcji wielkoseryjnej, w przeciwnym ra-
zie koszty jednostkowe będą zbyt wysokie, aby produkcja była opłacalna – mówi Robert Kickinger.
Istota niestandardowej produkcji To, czego ciÄ…gle brak w wielu sektorach produkcji, to odpowiednie maszyny. Tendencja przechodzenia od „personalizacji dekoracyjnejâ€? w kierunku produktĂłw o niestandardowych wymiarach geometrycznych obejmuje coraz wiÄ™cej branĹź. Jednak na tym etapie w trakcie cyklu produkcyjnego nadal wymagane sÄ…Â rÄ™cznie realizowane procesy. Przezbrojenie na inny wariant produktu wciÄ…Ĺź wymaga zatrzymania maszyny, co oznacza stratÄ™ cennego czasu i utratÄ™ korzyĹ›ci typowych dla produkcji masowej. DoskonaĹ‚ym przykĹ‚adem jest produkcja okien. NiezaleĹźnie od asortymentu okien o standardowych wymiarach firmy budowlane mogÄ… rĂłwnieĹź zamawiać wymiary niestandardowe, zgodne z potrzebami klienta. – Produkcja poszczegĂłlnych elementĂłw okien zostaĹ‚a skutecznie zautomatyzowana, niemniej kaĹźde przestawienie oznacza konieczność ingerencji pracownika i zmiany wymiarĂłw – zauwaĹźa menedĹźer ds. technologii mechatronicznych w B&R.Â
W stronę masowej indywidualizacji Zdaniem Roberta Kickingera jedynym sposobem osiągnięcia poziomu efektywności charakterystycznej dla produkcji masowej jest zautomatyzowana elastyczność, a odpowiedzią na to wyzwanie jest nowoczesna technologia. Nowoczesne systemy informatyczne umoşliwiają bezpośrednie 40
P R O M O C J A
AUT AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU współdziałanie z klientem w procesie wytwarzania i uruchamianie produkcji w momencie złoşenia zamówienia. Z kolei zautomatyzowane, sterowane programowo procesy przezbrajania umoşliwiają osiągnięcie tego poziomu elastyczności, który czyni opłacalną produkcję jednostkową. – Jeśli połączymy te dwie moşliwości, moşemy wytwarzać produkty zindywidualizowane w warunkach produkcji masowej, bez dodatkowego wzrostu kosztów jednostkowych. To, do czego dąşymy, to całkowicie nowa generacja technologii produkcji – podkreśla przedstawiciel B&R.
Wszystko zaleşy od transportu
B 4 ( &
Istniejąca technologia transportu wykazuje powaşne braki w konfrontacji z warunkami panującymi w przemyśle. Przykładowo zabieg regulacji prowadnic jest często bardzo czasochłonny. Niektóre systemy mają niewystarczającą nośność, inne z kolei nie mają niezbędnych funkcji bezpieczeństwa. Elastyczne operacje w produkcji jednostkowej wymagają maszyn, które mogą dostosowywać się automatycznie, bez interwencji operatora. Przykładowo rama okna 140 cm jest
większa okna wi iękksz s a niş iş rama o kna 130 kna 1330 cm, cm m, więc wiięc maszyna musii być b ć w stanie t i uwzględl d nić tę róşnicę. Wdroşenie inteligentnego systemu transportowego jest idealnym rozwiązaniem sterowania transportem z zachowaniem wymaganego poziomu elastyczności. W przeciwieństwie do zwykłych przenośników taśmowych, ze sztywną synchronizacją, inteligentny system transportowy przenosi i ustawia kaşdy produkt indywidualnie – przy zmiennych pozycjach, prędkościach i odstępach. – SuperTrak B&R to niezawodny, elastyczny system sterowania transportem, pozwalajacy 7-8/2018
na wdroşenie niezwykle precyzyjnej technologii produkcji, która umozliwia masową personalizację – wyjaśnia Robert Kickinger.
Technologia transportu przemysłowego ATS SuperTrak został opracowany przez firmę B&R na potrzeby pracy ciągłej w trudnych warunkach przemysłowych. System jest niezawodny, bezpieczny i wyjątkowo łatwy w obsłudze. – To, şe wózki moşna łatwo wymieniać, bez konieczności demontaşu toru jazdy, jest ogromną zaletą systemu B&R – stwierdza menedşer ds. technologii mechatronicznych w B&R. Efektem jest bardzo krótki średni czas serwisu oraz większa wydajność całej linii.
Bezproblemowa integracja z CNC i robotyką Precyzyjna synchronizacja w czasie rzeczywistym wózków i wszystkich rodzajów serwoosi, systemów CNC i robotyki gwarantuje wysoką jakość procesu produkcyjnego. SuperTrak integruje się z robotami i innymi urządzeniami sterowanymi cyfrowo, tworząc jednolity zautomatyzowany system produkcyjny.
Błyskawiczne przezbrajanie System SuperTrak optymalizuje czas przezbrajania dla róşnych produktów
wytwarzanych na tej samej linii. Gdy tylko nowa opcja zostanie wybrana na panelu operatora lub za pośrednictwem systemu planowania produkcji, system transportowy automatycznie przełączy się na nowy produkt. Znacznie ograniczono lub całkowicie wyeliminowano czasochłonność mechanicznego przestawienienia między produktami. Dzięki duşej pojemności ładunkowej SuperTrak moşe obsługiwać cięşsze produkty. Po stronie popytu trend personalizowania produktów jest napędzany przez oczekiwania konsumentów – zwłaszcza przedstawicieli pokolenia epoki cyfrowej. Po stronie podaşy ciągła ewolucja mechatroniki daje początek nowej generacji technologii produkcji na potrzeby indywidualizacji masowej. – SuperTrak zapewnia niezawodne, przemysłowe sterowanie ruchami. Dzięki niemu ta wysoce elastyczna technologia produkcji zajmie właściwe miejsce w systemie inteligentnej fabryki – podsumowuje Robert Kickinger.
B&R AUTOMATYKA & 4 4 ! 7? :7/76@ 4 :7 >9: ?8 ?? / 3Q 4" A1 / & 4 41 / & 4
41
TEMAT NUMERU
Technologia RFID w przemyśle spoşywczym . & K "
" & 1 L " L I + 4 4 K &1 ! 4
I KM !
+ ! L KM
" ! 1G X Y 1 1 Z+ 1 ! 1 &LG ! " &
" & 4 ;
L K L K K " ! " & &4
42
Z
 podobnymi problemami miała do czynienia Spółdzielnia Mleczarska Gostyń. Zakład zainwestował w stacje mycia mlekowozów, pracujące w układzie zamkniętym CIP. Metoda ta jest skomplikowana, ale gwarantuje perfekcyjne przygotowanie zbiorników do przyjęcia produktu. W SM Gostyń stosuje się dwa typy mycia – krótkie (między przejazdami) oraz długie (po całym dniu). Kierowcy mlekowozów wyposaşeni byli w karty RFID, uruchamiające konkretny typ czyszczenia. Zdarzało się jednak, şe omyłkowo wybierali drugi program mycia i cysterna nie mogła wyjechać. SM Gostyń zwróciła się więc do firmy Balluff o pomoc w kwestii zautomatyzowania procesu mycia mlekowozów. P R O M O C J A
Technologia RFID w automatyzacji mycia mlekowozów Aby zniwelować problem pomyłki przy wyborze typu mycia, wszystkie pojazdy zostały wyposaşone w tagi RFID w technologii ultrawysokich AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU częstotliwości (UHF). Po wypompowaniu mleka czytnik RFID odbiera informację o tym, w jaki sposób cysterna ma być umyta, a następnie rozpoczyna się proces właściwego czyszczenia. W ten sposób zautomatyzowano proces decyzyjny – obecnie tryb mycia wskazuje system, co minimalizuje ryzyko pomyłki i zatrzymania pojazdu w stacji myjącej do końca dnia.
Technologia RFID w kontroli jakości Kolejnym wyzwaniem była korelacja transportu mleka z szybkim przesyłem informacji o jego parametrach fizycznych. Jego g o realizację go rea r eali liza zacj cjęę rówrów ró w nieş umoşliwiła technologia RFID. Po wjechaniu cysterny ysterny do garaşu czytnik RFID rozpoznaz poznaje tag przytwierw ierdzony do kabi-ny pojazdu. Później następuje wyszukaniee cysterny oraz danych a nych o jej trasie w systemie. Informacje trafiają ają do laboratorium, w którym odbywa odbywa się badanie parametrów mleka. ka. Następnie przekazywane są do wewnętrznego wewnętrznego systemu ERP i na ich h podstawie odbywa się wypompowanie mleka do właściwego zbiornika.
B 4
&33
Technologia RFID a traceability (system śledzenia) Kolejnym newralgicznym punktem w procesie transportu mleka było ustalanie tras przejazdów oraz śledzenie mlekowozów. Dzięki temu, şe system RFID został skorelowany z wewnętrznym systemem ERP SM Gostyń, po zakończeniu mycia pośredniego do sterownika samochodu wysyłane są informacje o nowej trasie, którą kierowca widzi w panelu. Wszystkie dane o przejazdach są ponadto magazynowane, co pozwala na dokładne prześledzenie kursów w róşnych przedziałach czasowych, a tym samym na długofalowe planowanie nowych, optymalnych tras oraz bieşące korygowanie tych, które wpływają na opóźnienia. 7-8/2018
Korzyści K orzyści S SM Gostyń M G Gostyń technologii z zastosowania te echnologii RFID Technologia RFID, zaimplementoza a mplementowana w SM Gostyń, sprowadza sprowadza się w praktyce do ssystemu stemu trzech stacji. Gdy dy mlekowóz wó podjeşdşa do d o pierwszej z nich, czytnik RFID sprawdza tagg i odczytuje z systemu z syste emu od jakiego rolnika pochodzi pochodzi konkretny transport mleka mlekka oraz próbki, po czym wysyła te dane te dane do laboratorium. Na drugiej stacjii produkt jest wypompowywany do przygotowanych wcześniej zbiorników. ików. Trzecia stacja to proces mycia, a, dobierany na podstawie danych h zawartych w tagu RFID. SM Gostyń,, dzięki wproRFID uzyskała wadzeniu technologii RFID, wiele korzyści: • technologia RFID skraca czas przejazdu mlekowozów oraz ich mycie – większa automatyzacja procesów umoşliwia zrealizowanie duşej liczby przejazdów w ciągu dnia, • identyfikacja produktu pomaga budować jego „rodowód�, co oznacza bieşącą kontrolę jakości mleka pochodzącego od poszczególnych rolników, • tagi RFID pomagają podwyşszać standardy higieniczne pracy ze względu na zautomatyzowanie procesu mycia mlekowozów i szybki przesył danych z i do laboratorium,
• usprawniona kontrola jakości i przyspieszenie transportu generuje oszczędności, które firma z powodzeniem moşe inwestować w inne obszary działalności. Więcej informacji, dotyczących zarówno rozwiązań Balluff, jak i ich implementacji w róşnych przedsiębiorstwach, moşna znaleźć na blogu innovatingautomation.pl.
BALLUFF Sp. z o.o. & 4 5 67 + 89/87: ; / 1
&33A1
&334"
4 <7 =>6 ?@ ??+ 3 # <7 ==> 9@ =? 41
&334"
43
TEMAT NUMERU
Zrobotyzowana paletyzacja z Tower TR1000 0 IK & ! LG 4 4
" " " + & & & & " L "&
" 1 4 ; " ! K + !
& " "
K ! 4
. GL " " " !
1 " 4
C
B 4 ;)1
hcąc skutecznie podnieść efektywność produkcji, w pierwszej kolejności naleşy przeprowadzić całościową analizę funkcjonowania przedsiębiorstwa. Pozwoli to wskazać tzw. wąskie gardła, których modernizacja usprawni działania, poprawi jakość wytwarzania i umoşliwi optymalne wykorzystanie parku przemysłowego. Efektem będzie obnişenie kosztów wytwarzania. Analiza powinna wskazać operacje nieergonomiczne i uciąşliwe dla człowieka, a takşe czasochłonne, angaşujące duşą liczbę osób i powtarzalne procesy, które łatwo moşna zautomatyzować. Równie waşne jest wyszczególnienie działań niebezpiecznych dla człowieka. Po przeprowadzonej analizie często okazuje się, şe paletyzacja – proces realizowany niemal w kaşdym przedsiębiorstwie – stanowi punkt krytyczny dla płynności przebiegu produkcji.
Usprawniona produkcja Skutecznym narzędziem zapewniającym właściwą organizację końca 7-8/2018
linii produkcyjnej, a tym samym produktywność i sprawny przepływ, jest robotyzacja paletyzowania. Dlaczego właśnie robot przemysłowy? Wynika to z elastyczności tego rozwiązania – moşna go bardzo szybko przezbroić do przenoszenia róşnorodnych detali, wymieniając końcówkę roboczą, najczęściej chwytak. Kluczowy jest wybór odpowiedniego modelu robota, którego parametry pozwolą na optymalne wykorzystanie go w danej aplikacji. Warto wówczas określić wymagany zakresu ruchu, udźwig, powtarzalność pozycjonowania oraz czas potrzebny na wykonanie zadania.
Precyzja Jednym z rozwiązań słuşących automatyzacji procesu paletyzacji jest zastosowanie robotów przemysłowych o kinematyce cylindrycznej (obrót-przesuw-przesuw). Przykładowo roboty, które umoşliwiają dodatkowo obrót głowicy (np. chwytaka) wokół własnej osi, znakomicie sprawdzą się w przypadku paletyzacji popularnych europalet. Takie roboty moşna równieş ustawić na układzie jezdnym, dzięki czemu są w stanie obsłuşyć kilka linii lub układać towary na wielu paletach, rozdzielając poszczególne wersje produktu na róşne dostawy. P R O M O C J A
Jednym z takich urządzeń jest robot Tower TR1000 produkcji firmy WObit.
Konstrukcja W podstawie robota Tower TR1000 zastosowana jest przekładnia cykloidalna, zapewniająca dynamiczny i precyzyjny obrót ramienia do 270°. Robot moşe przenosić ładunki o łącznej masie do 25 kg, przy maksymalnym zasięgu ramienia 1000 mm. Konstrukcja robota moşe być przystosowana do posadowienia jej na układzie jezdnym, opartym np. na prowadnicach liniowych oraz napędzie listwy zębatej. W ten sposób robot zyskuje dodatkową oś ruchu, wzdłuş której moşe przemieszczać się z ładunkiem na niemal dowolnym dystansie. Tower TR1000 moşe równieş współpracować z robotami AGV i np. zapełniać palety transportowane przy uşyciu robotów samojezdnych. Więcej informacji o moşliwościach robota TR1000 oraz innych robotach przemysłowych WObit moşna znaleźć na stronie www.wobit.com.pl.
PPH WObit E.K.J. Ober s.c. 0I1 7:+ :6/?98 4 :7 66 6< 966+ 3 # :7 66 6< 9=@ / 1 A 1 4 4"
4 1 4 4"
45
TEMAT NUMERU
Innowacyjne pierścienie ślizgowe Kßbler oferuje wsparcie dla & ! " &
" \ ] " & G !
" 4
* L ! " K
K ! ^ G 1 !_+
" G " M + G
& G " 3 1
&1 4
B 4 &1
T
a technologia jest powszechnie stosowana w stołach obrotowych lub robotach przemysłowych, które muszą powtórzyć swój ruch i zadania miliony razy ze stałą i powtarzalną dokładnością. Z tego względu pierścienie ślizgowe mają system powłok wykonany np. ze stali szlachetnej, którą cechuje wysoka odporność na ścieranie. Kombinacja duşej róşnorodności materiałów stykowych zapewnia bezproblemową transmisję sygnałów nisko- i wysokoprądowych oraz zabezpiecza przed utlenianiem lub korozją.
7-8/2018
Maszyny flow pack Pierścień ślizgowy SR060E został specjalnie zaprojektowany do maszyn typu flow pack, które podlegają restrykcyjnym wymogom higienicznym, poniewaş są stosowane głównie w przemyśle spoşywczym, medycznym i farmaceutycznym. Tym samym rygorom podlegają wszystkie części składowe maszyn. Gładka i płaska powierzchnia pierścienia SR060 ułatwia czyszczenie, a same styki pierścienia ślizgowego prawie nie wymagają serwisowania. Dzięki zastosowanym materiałom i technologii osiągnięto szczególnie długi czas şywotności złączy. Pierścień ślizgowy SR060E jest jednocześnie kompaktowym oraz niskokosztowym złączem. Mimo małych rozmiarów moşe przesyłać do trzech sygnałów zasilających oraz do dwóch sygnałów sterujących lub sygnały z czujnika temperatury.
wysokoprądowych, sterujących, danych oraz pneumatyki i hydrauliki (równieş sygnałów Fieldbus, takich jak Profibus, CANopen itp.). Sygnały są przesyłane z duşą prędkością (do 12 Mbit/s) ze stacjonarnej części maszyny do platformy obrotowej. Dzięki separacji transmisji sygnałów sterujących oraz zasilających ten modularny system moşe być odpowiednio przystosowany do indywidualnych wymagań uşytkownika. Podobnie jak wszystkie złącza obrotowe firmy Kßbler SR085 charakteryzuje się długą şywotnością i łatwością czyszczenia, a konserwacja nie wymaga oleju. Pierścień jest przeznaczony zwłaszcza do duşych i średnich karuzel. Budowę oraz pracę pierścieni ślizgowych zaprezentowano na kanale YouTube. Zapraszamy – YouTube: Kubler Poland, Facebook: @KublerPoland.
Maszyny do butelkowania oraz etykietowania Bezproblemowe napełnianie czy etykietowanie umoşliwia bezstykowa transmisja sygnałów jaką zapewnia pierścień SR085. Zwykle pierścień jest uşywany do transmisji sygnałów P R O M O C J A
KUBLER Sp. z o.o. & 4 0G1 997+ :?/987 4 :7 >9@ @@ ?6 / 3 A &1 4"
4 &1 4 S"
47
TEMAT NUMERU
Przenosimy cięşary na wyşszy poziom Ostatnim etapem procesów produkcyjnych jest zwykle zapakowanie gotowego wyrobu i umieszczenie go na palecie 4 2 " &L sowo od samego procesu pro & + L
L & & &+ L
"
L 4
W & I" G
G & G " I
IL "
" " & ^
6@? _4
48
W
sytuacji, gdy brakuje rąk do pracy jednym z pomocnych rozwiązań moşe być system przenoszenia podciśnieniowego ułatwiający pracę, minimalizujący wysiłek pracownika i oszczędzający jego zdrowie. Podnoszenie odbywa się za pomocą spiralnej rury, na końcu której zamocowany jest uchwyt z kontrolerem, a do niego – część chwytająca: przyssawka lub chwytak wyposaşony w układ przyssawek. W chwili, gdy przyssawka dotyka przenoszonego detalu następuje zamknięcie układu spiralna rura – przyssawka. W wyniku odessania powietrza z przyssawki oraz rury następuje chwycenie detalu oraz skrócenie rury i co za tym idzie – podnoszenie produktu. Gdy podciśnienie w układzie spada, detal P R O M O C J A
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
jest opuszczany. Operacja jest obsługiwana jedną ręką i nie wymaga wysiłku operatora. Branşe, w których takie rozwiązanie znajduje zastosowanie to logistyka, przemysł chemiczny i spoşywczy, przemysł metalowy, a takşe produkcja szkła i elementów drewnianych.
Zalety i wady róşnych rozwiązań
Kaşde z wymienionych rozwiązań ma plusy i minusy, a wybór najlepszego zaleşy od wymagań danej aplikacji. Dmuchawy bocznokanałowe zapewniają największą wydajność, ale osiągają najnişszy poziom próşni. Pompy próşniowe mają nişszą wydajność, ale poziom próşni jest wyşszy. Z kolei eşektory wielostopniowe osiągają dobry poziom próşni i mają dobrą wydajność, jednak minusem jest znaczna ilość zuşywanego spręşonego powietrza.
B 4 0
Co zapewni poprawnÄ… pracÄ™ systemu? Kiedy inwestycja w dodatkowe rozwiÄ…-
zanie – wspomagające osoby odpowiedzialne za pakowanie czy operowanie cięşkimi produktami – ma sens? Aby moşliwe było uşycie systemu podciśnieniowego, oprócz narzędzia do chwytania potrzebujemy konstrukcji şurawia oraz wytwornicy podciśnienia. W zaleşności od aplikacji podciśnienie moşe być wytwarzane przez dmuchawy bocznokanałowe, pompy próşniowe lub eşektory wielostopniowe (zwęşka Venturiego).
7-8/2018
49
TEMAT NUMERU
Rozwiązanie: system FIPALIFT Przykładami prac, w których warto rozwaşyć uşycie systemów przenoszenia podciśnieniowego jest m.in. układanie kartonów na palecie lub przenoszenie niewygodnych detali (arkusze blachy, worki itp.). Wyzwaniem są równieş duşe gabaryty, ostre krawędzie czy delikatne produkty, w przypadku których wzrasta prawdopodobieństwo uszkodzenia. Inny problem to zmęczenie pracownika – przy pracy stałej męşczyzna moşe podnosić do 30 kg, a kobieta do 12 kg, jednak całodniowa praca z obciąşeniem skutkuje spadkiem wydajności. Odpowiedzią na te wyzwania i potrzeby rynku jest system FIPALIFT, który oszczędza zdrowie pracownika, a równocześnie umoşliwia zwiększenie efektywności i wydajności pracy. Jego zastosowanie sprawia, şe przenoszenie cięşkich produktów czy kartonów nie wymaga wysiłku
50
ani nie powoduje urazów spowodowanych nadwyręşeniem kręgosłupa. Zminimalizowane jest równieş ryzyko wypadku w wyniku złego chwytania albo upuszczenia paczki czy innego przenoszonego produktu.
Model dopasowany do potrzeb W zaleşności od stopnia skomplikowania aplikacji moşna wybrać jeden z trzech modeli przenośników podciśnieniowych FIPALIFT – Basic, Smart lub Expert. Model FIPALIFT Basic umoşliwia przenoszenie cięşarów o masie do 55 kg, FIPALIFT Smart pozwala na przenoszenie ładunków o masie do 65 kg oraz dowolne rotowanie w zakresie 360° w płaszczyźnie równoległej do podłogi. Wariant FIPALIFT Expert moşe pracować z ładunkami o masie 30–230 kg (przy zastosowaniu podnośnika podwójnego – nawet do 290 kg), które moşna dowolnie rotować oraz obracać o 90° w pionie (dla masy do 180 kg). Uchwyty przenośników mogą być dowolnie modyfikowane i wykonane ze stali nierdzewnej, co jest istotne szczególnie w przypadku przemysłu spoşywczego. Dostępne są równieş róşne adaptery do mocowania części chwytającej. Pracę z duşymi detalami ułatwia
zastosowanie przedłuşaczy prostych lub łamanych. Standardowo ramię moşe zostać wydłuşone do 1200 mm.
Profesjonalny dobór Jednym z najwaşniejszych detali konstrukcji systemu przenośnika podciśnieniowego jest element uşyty do trzymania produktu, czyli przyssawka podciśnieniowa. Dobór modelu przyssawki oraz ich liczby jest przeprowadzany na podstawie typu przenoszonego produktu – inny model będzie uşyty do pudeł kartonowych, a inny do arkusza blachy stalowej. To jednak nie jest zmartwieniem uşytkownika, a dostawcy systemu, który na bazie wiedzy wynikającej najczęściej z doświadczenia i testów wybiera najlepsze rozwiązanie.
DENTEC S.C. & 4 5 6?+ ?6/><> ; 4 :?7 7@: 6:?+ >>> 99< >>6 / 1 & A 4"
4 4"
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
WyjÄ…tkowo czujne pakowanie 0 L ! K +
" " & !+
!+ L & 4 W 1 1
L + 1 " & + G 1 " &
& !&+ L
" 4
P
akowanie to ostatnia faza procesu produkcyjnego. Ma ogromne znaczenie nie tylko z uwagi na potrzebę jak najlepszego zabezpieczenia i przygotowania produktów do transportu, ale wpływa równieş na optymalne wykorzystanie miejsc magazynowych oraz koszty dostaw. Z tego względu tak istotną rolę pełnią w tym przypadku czujniki 3D.
zwłocznie sygnalizuje wychwycone odchylenia. W urządzeniach tego rodzaju instaluje się równieş dodatkowe aplikacje m.in. do wymiarowania obiektu, poziomu, odległości i objętości. w technologii przechowywania i przenoszenia. Dzięki niemu moşliwe jest teş wykrywanie wielkości, orientacji i połoşenia obiektów w celu planowania przestrzeni w magazynach automatycznych. Bezdotykowo mierzy równieş obiekty prostokątne, takie jak opakowania tekturowe lub paczki. Zastosowanie czujnika wyraźnie usprawnia dokładny pomiar gabarytów ładunku do wyliczenia długości taśmy, a takşe pozwala precyzyjnie zweryfikować objętości w systemach magazynowych i transportowych.
B 4 0 + 3
Wyłącznie kompletne zamówienia
Dokładny bez dotykania Jednym z najnowszych urządzeń tego typu jest czujnik O3D300 wyprodukowany przez firmę ifm electronic. Pozwala on na precyzyjne określenie objętości 7-8/2018
Zwykle nic nie irytuje odbiorców tak bardzo, jak niekompletne lub uszkodzone dostawy zamówionych towarów. Tym bardziej, şe wiąşą się z tym dodatkowe koszty. Tymczasem wystarczy poświęcić więcej uwagi kontroli kompletności. Dobrym rozwiązaniem moşe okazać się aplikacja słuşąca do monitorowania informacji o tym, czy zamówienie zostało odpowiednio skompletowane. Przydaje się nie tylko do kontroli wielkości i rodzaju ładunku, ale równieş wtedy, gdy zmianie ulegnie kolor lub tekstura opakowania. Czujnik z góry obejmuje pojemnik swoim polem widzenia i porównuje obraz z modelem wprowadzonym wcześniej przez uşytkownika. Gdy zauwaşy błędy lub nieścisłości, nieP R O M O C J A
Istotny komfort obsługi Dobrze zaprojektowane czujniki charakteryzują się zazwyczaj trwałą konstrukcją, a najnowsze modele – równieş dopracowanym interfejsem i łatwością integracji. Przykładowo wspomniany wcześniej czujnik O3D300 został wyposaşony w wyjścia przełączające oraz interfejs Ethernet. Rozdzielczość obrazu 3D wynosi 176 × 132 px, natomiast maksymalna częstotliwość odczytu sięga 25 Hz. Istotną kwestią jest równieş zasięg pomiarowy urządzenia – ponad 30 m. Sprzęt jest teş odporny na róşne warunki cieplne. Doskonale sprawdza się zarówno w temperaturze wynoszącej –10 °C, jak i +50 °C. Urządzenie zostało teş wyposaşone w zintegrowane oświetlenie podczerwone oraz system zabezpieczający przed zwarciem i przeciąşeniem. Czujniki tego rodzaju mają szerokie zastosowanie w obszarze pakowania – dane przekazywane przez te urządzenia słuşą m.in. do sterowania robotami, sortownikami i zwrotnicami. ifm electronic Sp. z o.o. & 4 ;I <+ 9?/7?8 4 =6 <? 8: 9??+ 3 # =6 <? 8: 988 / 3 4" A 3 4 4 3 4 S"
51
TEMAT N TEMAT NUMERU UM MERU 1
2 4
3
MOVI-C w akcji Maszyna pakująca z systemem pakowania zbiorczego
L
ista korzyści, jakie moşna uzyskać dzięki zastosowaniu MOVI-C jest długa. Na system składają się pochodzące od jednego dostawcy oprogramowanie do obliczeń, oprogramowanie do uruchomień, elektronika z dedykowanymi funkcjonalnościami, silniki i motoreduktory. MOVI-C jest kompleksowym rozwiązaniem zawierającym cztery moduły – oprogramowanie, kontroler ruchu,
52
falownik i napęd – które tworzą spójny system.
Oprogramowanie MOVISUITE Oprogramowanie MOVISUITE wyznacza nowe kryteria w zakresie oprogramowania stosowanego w technice napędowej. Poza znaczną oszczędnością czasu i redukcją kosztów, które są moşliwe dzięki przyspieszeniu procesu projektowania, oprogramowanie przekonuje przede wszystkim swoją wyjątkową wszechstronnością. Planowanie, uruchamianie oraz diagnostyka realizowane są szybciej i łatwiej niş kiedykolwiek.
Sterowanie MOVI-C Controller Sterowanie MOVI-C Controller poszerza zakres parametryzacji urzÄ…dzenia, skracajÄ…c tym samym czas potrzebny P R O M O C J A
na przygotowanie własnego, złoşonego programu. Jest to moşliwe zarówno dzięki platformie MOVIRUN, jak i dzięki ustandaryzowanym modułom MOVIKIT. Dodatkową funkcjonalnością MOVI-C Controller jest centralne przechowywanie kopii parametrów i kompatybilność z popularnymi sieciami komunikacyjnymi. W zaleşności od wymagań moşna wyróşnić cztery klasy wydajności urządzenia: power, power eco, advanced i standard.
Falowniki MOVIDRIVE Falowniki MOVIDRIVE mogą być wykorzystane do sterowania silnikami synchronicznymi i asynchronicznymi, niezaleşnie od tego, czy są wyposaşone w sprzęşenie zwrotne czy nie. Falowniki wykonane w wersji modularnej są dostępne w dwóch wariantach. Pierwszy umoşliwia wygenerowanie prądu nominalnego do 180 A, AUTOMATYKA
B 4 2;/2& '
)q,/% \ &
& Q 2;/2& '
\ & G
!
" /
&1 !+ L " ! &
! +
1 4
TEMAT NUMERU 74 3 O &
& " I KM
+ \ K I
! 3 ! ! 64 3 & " G
" 1 & G " 3
& Q 2;/2& ' 4 3
$ \ "
" 3 & "4
3 1 & 4 =4 . & L G
" K 3 4 94 1 0 1
" 1 1 !
& L G " G I 1
4
natomiast drugi, dzięki wykorzystaniu osi dwufalownikowej, pozwala na jednoczesną pracę dwóch niezaleşnych napędów z prądem nominalnym kaşdego falownika do 8 A. Standardowo kaşda oś została wyposaşona w wejście bezpieczeństwa STO zgodne z PL e. Opcjonalnie, przez dodatkowe karty, moşna rozbudować system o ponad 15 dodatkowych funkcji bezpieczeństwa.
Technika napędowa Szeroki wachlarz rozwiązań techniki napędowej umoşliwia uruchomienie róşnorodnych aplikacji. W ofercie znajdują się przekładnie standardowe oraz serwoprzekładnie dostępne w róşnych rozmiarach, wielkościach i wykonaniach, połączone z silnikami asynchronicznymi lub synchronicznymi. Dodatkowo silniki mogą być wyposaşone w szereg dodatków, takich jak hamulce, enkodery czy jednostki diagnostyczne. Dostępne są równieş silniki liniowe i elektrocylindry. Wszystkie produkty są zgodne z obowiązującymi normami i mogą być certyfikowane według światowych przepisów. Nowością jest technika jednokablowa obejmująca standaryzowane kable hybrydowe z szybkozłączami dla silników synchronicznych i asynchronicznych.
SEW-EURODRIVE POLSKA Sp. z o.o. & 4 - ! 8+ @6/87> T X 4 96 6@= ?? ?? / A / & ' 4"
4 / & ' 4"
R E K L A M A
7-8/2018
53
TEMAT T EMAT N NUMERU UMERU
Procesy
pakowania & KM+ 3 KM
) %/* & & &
94?+ " " B G !
& " !
! !4
Q & M 4 4
& & G
" &
4 2 " 4 & G
" M &
" G &
94?+ ! " " 1 ! !
3 &4
54
P
ortal liniowy EXCT, zastosowany we wspomnianym module, umoşliwia ruch w pionie i poziomie, a ponadto pozwala na precyzyjne pozycjonowanie. To kompletne rozwiązanie, stanowiące najlepszą alternatywę dla konwencjonalnych systemów kartezjańskich. Odpowiedni system sterowania zapewnia dokładną kontrolę ruchu od punktu do punktu lub zgodnie z zadaną trajektorią w płaszczyźnie pionowej. System stanowi doskonałe rozwiązanie, gdyş niewielka przemieszczana masa umoşliwia ograniczenie zuşycia energii i przyczynia się do obnişenia kosztów eksploatacji. Dzięki niezawodnym komponentom i ograniczonemu poziomowi drgań uzyskuje się wysoką şywotność aplikacji. Kompletny pakiet zawiera wszystkie elementy z tego samego źródła: chwytaki podciśnieniowe, systemy osi elektrycznych i sterowniki CODESYS. Pozwala to zdynamizować proces ładowania przy szybkich zmianach formatów. P R O M O C J A
Kompaktowy i inteligentny Układ sterowany jest przez sterownik CODESYS CPX-CEC o stopniu ochrony IP65/67, który moşe być zainstalowany w miejscu pracy oraz zintegrowany w systemie bez konieczności stosowania szafy sterującej. Wszystkie magistrale Fieldbus oraz przemysłowy Ethernet, a takşe standard komunikacji Przemysłu 4.0, tzw. OPC UA dostępne są jako interfejsy. Czujniki wizyjne odczytują kody Data Matrix, sterując inteligentnymi procesami i elementami roboczymi. Festo zapewnia uşytkownikom dodatkową pomoc, oferując usługi takie jak projektowanie i uruchamianie czy support w obsłudze systemu za pomocą narzędzi programowych, elementów dostępnych przez sieć i bezpośrednich konsultacji. Generowanie dodatkowych danych to jedno, ale ich interpretacja i dochodzenie do właściwych wniosków to coś zupełnie innego. Pracownicy przemysłowi, a takşe uczniowie szkół zawodowych AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU i uczelni technicznych muszą zatem zdobyć wiedzę związaną z koncepcją Przemysłu 4.0.
Kwalifikacje 4.0
B 0 3 & 1 Q
& " 3 I 1 G
% B
2x%- & L & !
" " "
Zrozumienie w pełni zautomatyzowanych technologii produkcji i wiedza o budowie i programowaniu cyfrowych sieci systemu są dziś bardziej potrzebne niş kiedykolwiek wcześniej. Bez nich przyszli pracownicy nie będą w stanie obsługiwać i optymalizować połączonych systemów w celu opracowania elastycznych, inteligentnych elementów, a tym samym zapewnić niezbędnej uniwersalności i adaptacyjności. Festo Didactic oferuje cyberfizyczne metody nauczania oraz platformę badawczą CP Factory, która symuluje stacje robocze w realnym zakładzie produkcyjnym. Szkolenie obejmuje m.in. programowanie systemów, architekturę sieci, efektywność energetyczną i zarządzanie danymi. Platforma pozwala rozwijać i testować elastyczne rozwiązania programistyczne, które mogą być następnie wykorzystane w produkcji. Jako lider automatyzacji Festo rozwija koncepcję Przemysłu 4.0 – od edukacji i zastosowań wstępnych, przez produkty i rozwiązania, po rewolucyjne badania nad projektem bionicznym BionicANT (bioniczne mrówki). Firma pomaga klientom w rozwijaniu przełomowych, przyszłościowych rozwiązań i dalszym podnoszeniu produktywności.
2 & & G "
&
" " G
%)02 N % x/%2% " &
! , :8S:<
Zdecentralizowana inteligencja, dostępność i analiza wszystkich stosownych danych to podstawowe wymogi Przemysłu 4.0. Celem jest zapewnienie większej indywidualności i elastyczności oraz zwiększenie dostępności systemów, a co za tym idzie poprawa produktywności. U podstaw tej nowej rzeczywistości będą znajdować się układy cyberfizyczne.
FESTO Sp. z o.o.
B 4 B
W 4 ; & 4 <+ ?8/?@? 4 66 <77 97 ??+ 3 # 66 <77 97 ?6 / 3 v" A3 4 43 4"
7-8/2018
55
TEMAT N TEMAT NUMERU UMERU
Roboty wspierajÄ… producentĂłw wyrobĂłw mlecznych 1 & 1 !
" & " L + 2& " \ 1 G
I+ "
" L ! " &
K 4 . I
& G Q +
K G & " & + & G I & &" K G4
, ! " G 1
" + & L G I " &
" " K +
L
" & !4
I
nnowacje w przemyśle mleczarskim stają się dziś istotnym czynnikiem sukcesu. Pozwalają producentom wyróşnić się na tle konkurencji oraz promować unikalne i atrakcyjne dla konsumentów produkty, takie jak np. sery długodojrzewające czy funkcjonalne jogurty. Relatywny wzrost zamoşności społeczeństwa to dobry prognostyk dla sektora mleczarskiego. Jednak chęć zaspokajania zróşnicowanych potrzeb powoduje, şe branşa musi aktywnie poszukiwać sprawdzonych rozwiązań, które zapewnią efektywne zarządzanie coraz bardziej złoşoną produkcją naturalnych wyrobów, zagwarantują wysoką jakość i świeşość produktów oraz pozwolą na unowocześnianie receptur, np. uwolnienie produktów od wybranych składników, takich jak laktoza, cukier czy sól.
na bazie lokalnych manufaktur sera załoşonych w latach 60. Od lat blisko współpracując z hodowcami bydła mlecznego, kompleksowo organizuje łańcuch produkcji wyrobów mlecznych i sera – od pakowania po cięcie, dojrzewanie i przetwarzanie, by ściśle dostosować się do preferencji odbiorców. Takie podejście do produkcji zapewnia osiąganie najlepszej jakości
Od producenta do konsumenta Przykładem firmy, która ku zadowoleniu szerokiego grona klientów z powodzeniem łączy tradycję z nowoczesnością jest holenderska Grupa A-Ware Food. Firma wyrosła 56
P R O M O C J A
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU planów produkcyjnych firmę wspiera innowacyjna technologia. Zakład Royal A-ware jest wyposażony m.in. w kilka różnych linii pakujących, stworzonych z myślą o pakowaniu i etykietowaniu serów, świeżych produktów mlecznych i śmietany.
B 4 B .*%
Roboty FANUC pakują 120 kawałków sera na minutę
w najbardziej efektywny i zrównoważony sposób, a także pozwala firmie cieszyć się wizerunkiem elastycznego gracza rynkowego. Grupa w każdym tygodniu wytwarza miliony produktów, w pełni dostosowanych do potrzeb i oczekiwań konsumentów i spełnia najwyższe standardy jakości w branży, co potwierdzają certyfikaty BRC, Skal i HACCP. W realizacji imponujących
7-8/2018
W zakładzie produkcyjnym w Zeewolde tysiące holenderskich serów dojrzewa w optymalnie kondycjonowanych magazynach. Firma używa najnowocześniejszych technologii, by osiągnąć najwyższą możliwą jakość. Proces dojrzewania nadaje serowi wyjątkową jędrność i określa smak. Sery są regularnie obracane i za każdym razem wyposażane w nową powłokę, która zapewnia delikatnemu produktowi odpowiednią ochronę. W kolejnych etapach produkcji okrągłe, dojrzewające sery są cięte na kawałki zgodnie z gramaturą (E-code), przez siedem dni w tygodniu, na 3–5 zmianach, i pakowane. Odbywa się to na 15 liniach, przy czym na czterech z nich pracują roboty japońskiej marki FANUC. Eric van Houwelingen, kierownik projektu w firmie Royal A-ware, podkreśla, że w zakładzie instalowano już różne roboty, ale doświadczenie pokazuje, że nie należy łączyć urządzeń zbyt wielu marek. Wszystko musi bezproblemowo ze sobą współpracować. – Dlatego naszą linię o długości 37 m obsługuje pięciu dostawców. Są
na niej części, które wymagają mniejszej i większej uwagi, a najważniejsze jest to, by maszyny potrafiły się ze sobą komunikować. Współpraca z robotami tej samej marki oferuje wiele korzyści – pozwala pogłębiać wiedzę i ułatwia konserwację linii – podkreśla Eric van Houwelingen. Pierwsze roboty marki FANUC zostały wdrożone na linii pakowania serów w ostatnich dwóch latach. Oba od początku pracowały w trybie autonomicznym. Zwiększony popyt i konieczność poszerzenia zakresu modernizacji zakładu w połączeniu z dobrymi efektami pracy robotów zadecydowały o kolejnych inwestycjach. Dwie jednostki FANUC M-3iA/6S stanowią kluczowy element systemu ładowania serów, stworzonego przez firmę Robertpack, wspierającą produ-
57
TEMAT NUMERU
centa w procesie automatyzacji produkcji. Ładowarka opakowań składa się z dwóch szybkich robotów ładujących pudełka, podajnika pudełek, zamykacza krawędzi tacki i urządzenia ustawiającego pokrywki. – Poszliśmy o krok dalej i zainstalowaliśmy robo-
ty w maszynie pakującej. Dzięki temu możemy uzyskać skomplikowane ruchy maszyn. W firmie Royal A-ware jest to konieczne ze względu na wymaganą dużą szybkość. Sporą rolę odgrywa system wizyjny i możliwość śledzenia linii, dlatego wybraliśmy fir-
mę FANUC – mówi Bertus Visch z firmy Robertpack. Dwa roboty FANUC M-3iA/6S pakują uformowane kawałki sera na dwa przenośniki taśmowe. Proces odbywa się z dużą prędkością (120 kawałków na minutę), a ser przez cały czas jest przemieszczany w specjalnie uformowanym opakowaniu. Następnie opakowanie jest zamykane. Na końcu linii autonomiczny robot FANUC M-710iC/70 paletyzuje pudełka. Zakład działający na tak dużą skalę nie może pozwolić sobie na przestoje. Dlatego przeszkolono wewnętrzny personel serwisowy firmy, tak by pracownicy mieli podstawową wiedzę z zakresu obsługi robotów i mogli samodzielnie rozwiązywać ewentualne problemy. Zdaniem przedstawicieli firmy Robertpack, wiedza gromadzona w firmie A-ware stanowi o jej sile. Również Robert van Dien, dyrektor TD z Royal A-ware zauważa, że personel zarządzający produkcją może komu-
Prezentacja robotów FANUC przeznaczonych do procesów produkcji żywności opisanych w artykule
58
ROBOT M-3iA/6S
ROBOT M-710iC/70
ROBOT M-410iB
Robot czteroosiowy, typu Delta, ze zintegrowanym okablowaniem. Mistrz prędkości, wszechstronności w działaniu, pobieraniu i przenoszeniu małych detali w różnych branżach przemysłowych, m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i elektronicznym. Unikalna, równoległa struktura i szeroki zakres pracy czynią go idealnym rozwiązaniem do automatyzacji wymagających procesów i aplikacji przemysłowych. • udźwig: 6 (8) kg • zasięg: 1350 mm
Robot sześcioosiowy z innowacyjnej serii lekkich robotów z nadgarstkiem o wąskim przekroju i sztywnym ramieniem, zajmujących niewiele powierzchni hali produkcyjnej. Duże prędkości osiowe w połączeniu z uniwersalnością wynikającą z sześciu osi sprawiają, że są to idealne roboty do obsługi różnorodnych przedmiotów, szczególnie niewygodnych w obsłudze. Znakiem szczególnym robotów tej serii jest duża szybkość pracy, wyjątkowo duży zasięg umożliwiający „sięganie” do góry i za siebie oraz niemały udźwig. Wśród jego zalet warto wymienić niezrównaną wydajność, wysoką sztywność mechaniczną, przygotowanie do pracy w trudnych środowiskach (ochrona IP67) oraz małą liczbę części mechanicznych, co gwarantuje długą żywotność i maksymalne wydłużenie czasu między potencjalnymi awariami. • udźwig: 70 kg • zasięg: 2050 mm
Robot cztero- lub pięcioosiowy. Najszybszy i najsilniejszy robot do paletyzowania, zdolny do wykonania 1900 cykli i przetransportowania ładunków o masie 490 ton w ciągu godziny. Roboty tej serii zostały zaprojektowane specjalnie z myślą o przenoszeniu ciężkich i nieporęcznych ładunków, w szczególności ich pobierania z palet lub odkładania na palety. Roboty serii M-410 stanowią idealne rozwiązanie do obsługi średnich i dużych obciążeń. Robot paletyzujący M-410 ma zoptymalizowaną przestrzeń roboczą i duży skok pionowy. Jest to urządzenie zaprojektowane tak, by układać stosy palet o wysokości około 2 m. • udźwig: 110–700 kg • zasięg: 2403–3143 mm
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU nikować się z pracownikami znacznie bardziej efektywnie, a czynności konserwacyjne ograniczyć do minimum. Wprowadzając zaawansowany system zrobotyzowany, firma Royal A-ware osiągnęła imponujące wyniki produkcyjne. Roboty FANUC, odpowiedzialne za wszystkie etapy, począwszy od dokładnego ważenia i cięcia kawałków
zawsze jest ich jakość i naturalność – mówi Andrzej Jacak, kierownik działu automatyki OSM Piątnica. Stałe zwiększanie produkcji niesie jednak za sobą konieczność rozbudowy zakładu i wprowadzania bardziej efektywnych metod. OSM Piątnica zawsze mogła pochwalić się nowoczesnymi urządzeniami i liniami produkcyjnymi
pracy, m.in. wyposażenia ich w odpowiednio skonstruowane chwytaki. Niezbędne były też prace integrujące, polegające na właściwym skomunikowaniu z innymi urządzeniami systemu. Roboty wymagały również odpowiedniego zaprogramowania trajektorii ruchu chwytaka, która jest ustalana indywidualnie dla każdej aplikacji. Do
sera, aż po szybkie pakowanie i paletyzowanie, w ściśle kontrolowanych warunkach wymaganych w procesach produkcji żywności, przyczyniły się do znacznej poprawy czasów cyklu. Wydłużona praca i wysoka niezawodność robotów pozytywnie wpłynęły na konkurencyjność firmy na rynku lokalnym i międzynarodowym, na który trafiają holenderskie sery.
niemal na każdym etapie produkcji. Z czasem konieczne jednak stało się udoskonalenie procesu odbierania i paletyzacji gotowych wyrobów, tak by można było sprostać coraz bardziej wydajnym maszynom pakującym. Skala projektu i zakładana wydajność od początku wykluczały siłę ludzką jako czynnik, który mógłby temu zadaniu podołać. Oczywistym wyborem stała się implementacja robotów – maszyn, które z powodzeniem mogłyby zastąpić pracowników przy wykonywaniu najbardziej uciążliwych i żmudnych zadań. Dodatkowymi atutami robotów były: szybkość, duży udźwig, powtarzalność i oczywiście dokładność. – O słuszności naszych przemyśleń utwierdziły nas konsultacje z firmami oferującymi roboty. Ostateczną decyzję o zakupie robotów podjęliśmy właśnie na podstawie wielu spotkań i analiz przeprowadzonych wspólnie z tymi firmami – zaznacza Andrzej Jacak. W OSM Piątnica wdrożono standardowe wersje robotów FANUC M-410iB przeznaczone do paletyzowania. Obecnie pracują cztery takie maszyny. Złożoność układu linii paletyzujących w zakładzie wymagała jednak uprzedniego przystosowania robotów do
tego doszły sprawy bezpieczeństwa, jak np. ustalenie strefy zasięgu robota. Wdrożenie robotów wymagało również odpowiedniego przeszkolenia pracowników zakładu, głównie z zakresu obsługi urządzeń. Operatorzy obsługujący linie, a więc i roboty, odbyli odpowiednie szkolenia podczas prac uruchomieniowych gotowej instalacji. Dodatkowo byli obecni podczas montażu. W podobny sposób szkoliły się też służby techniczne, a dwie osoby zostały wysłane na specjalistyczne szkolenie z zakresu obsługi i programowania robotów do firmy FANUC Polska.
B 4 B .*%
Nowoczesna produkcja nabiału w polskim wydaniu Nie tylko na świecie przedsiębiorstwa proaktywnie myślą o rozwoju. Na polskim rynku również można znaleźć kreatywne firmy, które otwierają się na nowe technologie. Jedną z nich jest Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy, która w bardzo przemyślany sposób dostosowuje się do potrzeb konsumentów i rozwija nowe produkty w oparciu o roboty przemysłowe. – Stawiamy na ciągły rozwój, umożliwiający konkurowanie z najlepszymi firmami na rynku mleczarstwa nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Jednym z naszych głównych celów jest udoskonalanie produkowanych wyrobów oraz wprowadzanie nowości. Priorytetem 7-8/2018
Robotyzacja przynosi korzyści Przedsiębiorstwo zyskało wydajne i nowoczesne urządzenia. Dzięki nim wciąż zwiększa wydajność produkcji. Do tego dochodzi większa precyzja i powtarzalność wykonanej pracy – dobrze zaprogramowany robot nie popełnia błędów. Zdaniem zarządzających produkcją bardzo ważny jest też aspekt ekonomiczny – jeden robot wykonuje pracę kilkunastu, a może nawet kilkudziesięciu ludzi, i to pracę najbardziej nielubianą, związaną z dużym wysiłkiem i monotonią. Przed wprowadzeniem 59
TEMAT NUMERU na doświaczeniach naszego zakładu, mogę powiedzieć, şe poza standardowymi przeglądami, podczas których wymieniany był tylko smar i baterie podtrzymujące pamięć robota, nic jak dotąd nie wymagało dodatkowej obsługi. Nie mieliśmy şadnej awarii. Na pewno jest to dodatkowy atut ekonomiczny, z którego nie zdawaliśmy sobie wcześniej sprawy. Sądziliśmy, şe koszty utrzymania robotów będą wyşsze. Jak się okazało - myliliśmy się – stwierdza kierownik działu automatyki OSM Piątnica. Nie bez znaczenia jest teş aspekt marketingowy. Dzięki znaczącym inwestycjom w park maszynowy mleczarnia postrzegana jest jako zakład nowoczesny i mogący konkurować z najlepszymi na rynku.
robotów linie paletyzujące w zakładzie były duşo prostsze, siła ludzkich rąk była więc wystarczająca. Dzięki robotom OSM Piątnica osiągnęła wydajność rzędu kilkudziesięciu palet na godzinę. Pracownicy nie byliby w stanie osiągnąć takiej prędkości. Nie da się bowiem zsynchronizować pracy wysoce wydajnych maszyn pakujących z pracą ludzi przy odbieraniu gotowych produktów i z zachowaniem szybkiego tempa pracy. Obecnie do obsługi kaşdej linii paletyzacyjnej w firmie wystarczy jeden operator. Po wdroşeniu robotów osoby, które do tej pory były zatrudnione w działach paletyzacji, zostały przesunięte do działów, w których praca jest znacznie łatwiejsza pod względem fizycznym, np. do konfekcjonowania wyrobów. Robotyzacja wiąşe się równieş z innymi korzyściami. OSM Piątnica co roku odnotowuje wzrost sprzedaşy. – Na pewno procentuje w tym przypadku dbałość o najwyşszą jakość wyrobów, ale duşe znaczenie ma równieş fakt, 60
şe stale poszerzamy asortyment produkcji. Bez robotów wzrost produkcji, a w szczególności produkcji nowych wyrobów, byłby znacznie trudniejszy – mówi Andrzej Jacak. Wprowadzanie nowych produktów powoduje konieczność rozbudowy firmy, a tym samym wzrost zatrudnienia. Dzięki robotyzacji wzrósł teş poziom bezpieczeństwa pracy. Ludzie zostali zastąpieni przez roboty na stanowiskach, na których praca była najcięşsza, a ryzyko wypadku największe. Zatrudnieni, którzy pracowali juş wcześniej, chwalą sobie ogólną poprawę warunków pracy. Obsługa robotów jest dość prosta – operator w zasadzie nie obsługuje samego robota, lecz całą linię paletyzującą. Do obsługi robota przeznaczony jest specjalny panel operatorski, z którego korzysta się jednak rzadko i robią to wyłącznie słuşby utrzymania ruchu. Często niedocenianą cechą robotów jest ich niezawodność. - Bazując
Liderzy branşy, do grona których z pewnością naleşą wspomniani producenci, wiąşą przyszłość swoich zakładów z robotami, o czym świadczą kolejne inwestycje w tę innowacyjną technologię. Na pytanie o plany dotyczące zwiększania konkurencyjności przedsiębiorstwa przez wdraşanie kolejnych robotów kierownik działu automatyki w OSM Piątnica odpowiada. – Oczywiście – dalszy rozwój firmy równieş będzie kontynuowany w oparciu o roboty. W tej chwili jesteśmy w trakcie rozbudowy duşej linii paletyzującej. Pracujący tam do tej pory robot będzie miał towarzysza – oczywiście kolejną maszynę firmy FANUC. Moim zdaniem z rywalizacji dwóch zakładów o podobnym profilu produkcji zwycięsko wyjdzie ten, który postawi na efektywność i jakość. Do uzyskania wysokich poziomów tych parametrów w wielu branşach roboty są wręcz niezbędne. Wydajność, jaką dzisiaj zapewniają, jest znacznie większa od tej, którą moşemy osiągnąć dzięki sile pracy ludzkiej – podsumowuje Andrzej Jacak. FANUC POLSKA Sp. z o.o. & 4 -4 ; 6 86/9?< ; 4 <7 <<: :7 :? 43 & 4"
AUTOMATYKA
B 4 B .*%
Zrobotyzowana przyszłość branşy
Czujnik zbliżeniowy aby zapobiec kolizjom
Ekran dotykowy Umożliwia komunikację z chwytakiem, a także uczenie lub przełączanie na różne tryby pracy.
System czujników dotykowych Do wykrywania i rozróżniania pomiędzy detalem, a człowiekiem.
Kamera
© 2017 SCHUNK GmbH & Co. KG
Zamontowana pomiędzy palcami chwytaka w celu wykrywania otoczenia, rozróżniania i wyszukiwania przedmiotów.
Pierwszy inteligentny i bezpieczny chwytak HRC na rynku Współpracujący w każdej aplikacji. Z każdym "cobotem".
schunk.com/equipped-by
TEMAT NUMERU
Transport i sortowanie z modułami AS-Interface 5 " G &
" "& ! " ! " L
+ "
& I G " & \
1 1& I
1 +
!& G I 3 K G
K G4
K
upujecie Państwo w Internecie? Z pewnością. A przynajmniej te rzeczy, których nie trzeba wcześniej wziąć do ręki. Płyty CD z muzyką. Dysk twardy do laptopa. Szkła kontaktowe. Kobiety idą o krok dalej. Buty, bluzki, meble. Praktycznie wszystko. Nie ma prawie niczego, co nie moşe być zamówione w szerokiej gamie rozmiarów i kolorów, przymierzone i często odesłane. Wszystko bez większego wpływu na koszty. Często zastanawiamy się jak to moşliwe?
Rozmiar ma znaczenie Jeden sklep sprzedaje wirtualnie nieskończoną liczbę róşnych produktów w czasie rzeczywistym i nierzadko z dostawą następnego dnia. Podobnie jest w przypadku imponującego centralnego magazynu wysokiego składowania. Przenośniki i układnice poruszają się po magazynie, dostarczając róşno-
NAJWAŝNIEJSZE ZALETY • wersja modułu rolki napędzanej silnikiem na prąd stały, umoşliwiająca sterowanie prędkością, kierunkiem i rozruchem/wyłączaniem przenośników transportowych, • dostępna cyfrowa wersja do prostych układów rozruchu/wyłączania silników lub siłowników pneumatycznych, • prosty montaş w ramie przenośnika rolkowego bez konieczności uşywania dodatkowych narzędzi, • jednoczęściowa obudowa z płaskim złączem umoşliwiająca bezpośrednie podłączenie do siłownika/czujnika, • moduły moşna łatwo podzielić na osobno zarządzane segmenty – wstępnie zmontowane, gotowe do transportu i przetestowane.
62
P R O M O C J A
rodne towary na nieskończenie długie transportery rolkowe. Pudełka o róşnych wymiarach przemieszczają się w hali magazynowej. Stacje sortowania precyzyjnie umieszczają kaşdy towar w ponumerowanych stacjach odbioru. Ostatnie sprawdzenie, towar trafia do pudełka i w drogę. Następnego dnia dociera do adresata.
Najwaşniejsza jest funkcjonalność Inşynierowie, którzy pracują z systemami przenośników rolkowych w magazynach, muszą mierzyć się z róşnymi wyzwaniami. Uşywane przez nich rozwiązania gwarantują zaspokojenie potrzeb klientów w kwestiach szybkości obsługi, niezawodności, energooszczędności i kosztów. Z myślą o nich firma Pepperl+Fuchs wprowadziła rodzinę modułów AS-Interface o nazwie G20. W pełni zintegrowany moduł sterujący interfejsem elektrorolek (MDR) zaprojektowano specjalnie z uwzględnieniem ograniczeń w kwestii prędkości, kosztów i zuşycia energii w najbardziej wymagających zastosowaniach i u najbardziej wymagających klientów. Moduł G20 minimalizuje pracochłonność podłączania rozruszników silników i tworzy fundament dla nowych metod pracy. Dzięki specjalnie zaprojektowanym funkcjom gwarantuje niezawodne działanie silnika oraz umoşliwia wstępny montaş elastycznych segmentów przenośników. Poprawia to szybkość AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU budowania i wydajność działania systemów z rolkami MDR zarówno z perspektywy instalatorów, jak i docelowych klientów.
Montaş w ramie systemu przenośnika Dzięki głębokości montaşowej wynoszącej zaledwie 27 mm moduł G20 moşna przymocować bezpośrednio do ramy przenośnika rolkowego i w ten sposób ukryć okablowanie. Montaş wewnątrz ramy jest bardzo łatwy i nie wymaga şadnych dodatkowych narzędzi. Moduł jest umieszczony w jednoczęściowej trwałej plastikowej obudowie odpornej na uderzenia i wstrząsy, która kładzie kres skomplikowanym i czasochłonnym procedurom montaşu. Czujniki i rolki MDR są podłączane za pomocą zintegrowanych wiązek przewodów silników i czujników, co znacznie przyspiesza montaş, a jednocześnie redukuje koszty i zmniejsza ogólną złoşoność.
B 4 "" HB& !
Wyşsza jakość montaşu segmentów przenośników Po przymocowaniu modułu do ramy przenośnika trzeba tylko odpowiednio ułoşyć płaskie przewody sieci AS-Interface i złącza AUX. Ta znacznie szybsza i łatwiejsza metoda podłączania uwalnia producentów systemów przenośników od konieczności wykonywania skomplikowanych i czasochłonnych czynności montaşowych w zakładzie klienta, co ma miejsce w przypadku większości tradycyjnych rozruszników silników. Dzięki wykorzystaniu sieci AS-Interface, a w szczególności modułu G20, moşna łatwo podzielić systemy przenośników, łącznie z podzespołami
7-8/2018
sterującymi, na osobno zarządzane segmenty – wstępnie zmontowane, gotowe do transportu, przetestowane i niezaleşne od pozostałych części składowych.
Wiele opcji sterowania i wysokie standardy bezpieczeństwa Moduł G20 jest supernowoczesny pod względem funkcjonalności i bezpieczeństwa. Nowy moduł ma dwa wejścia czujników, dwa wyjścia do sterowania silnikami i dwa złącza mocy silnika. Te połączone cechy pozwalają na bardzo precyzyjne sterowanie elektrorolkami we wszystkich zastosowaniach. Moduł G20 dostarcza prąd rozruchowy o natęşeniu do 5 A na kaşdy silnik. Elastyczność zastosowań zapewniają rozliczne konfigurowalne ustawienia prędkości, profile przyspieszania oraz łatwa zmiana kierunku obrotu. Moduł zapewnia teş spełnienie wysokich standardów bezpieczeństwa – jest wy-
posaşony w bezpiecznik topikowy dla kaşdego silnika prądu stałego, więc nie są potrzebne dodatkowe bezpieczniki. Uzupełnieniem modułu G20 MDR jest kolejny członek rodziny G20, który stanowi doskonałe rozwiązanie do wyłącznie cyfrowego sterowania układami sterowania zaworami, zwrotnicami kolejowymi, układami zatrzymywania i napędami nieregulowanymi. Te moduły rewolucjonizują koncepcję sterowania rolkami MDR i dostarczają producentom przenośników narzędzi pozwalających spełnić oczekiwania najbardziej wymagających klientów. PEPPERL+FUCHS Sp. z o.o. & 4 ) 76+ ?=/>68 ; 4 66 68: @<<? 3 # 66 68: @<<= / 3 A" 4" "" /3& ! 4 4" "" /3& ! 4"
63
TEMAT AT NUMERU
Trzy technologie jeden dostawca $ , " & ! " ! " ! ! ! =04 B 3
" & 1
! ! !
& L G !
1 =04
jego kształt. Sensor jest często wykorzystywany takşe do monitorowania róşnych powierzchni w trakcie ruchu czy mierzenia wibracji. Seria 1300 składa się z siedmiu modeli, róşniących się zasięgiem i rozdzielczością. W zaleşności od modelu zasięg pomiaru wynosi od 20 mm do 2000 mm, a rozdzielczość od 0,0004 mm do 0,025 mm.
W
portfolio firmy LMI jest kilka serii sensorów Gocator, które róşnią się zastosowaniem, parametrami i moşliwościami.
Gocator 1300 Seria 1300 to profilometr punktowy, który pozwala na mierzenie odległości z częstotliwością do 32 kHz. Dzięki wbudowanemu oprogramowaniu moşliwy jest ciągły pomiar odległości i sprawdzanie wyników w granicach tolerancji. Po podłączeniu enkodera urządzenie moşe równieş składać punkty w profil i analizować 64
P R O M O C J A
Gocator 2100, Gocator 2300, Gocator 2400, Gocator 2800 Wymienione serie są oparte na technologii triangulacji laserowej. W zaleşności od serii sensory wyposaşone są w kamery o rozdzielczości VGA, 1 Mpix oraz 2 Mpix. Wbudowane oprogramowanie pozwala na analizę kaşdego profilu osobno lub – po podłączeniu enkodera – na budowanie chmury punktów i analizę kompletnych części. Sensory tych serii są często stosowane w przemyśle samochodowym do kontroli elementów karoserii, przy produkcji opon czy w procesie montaşu końcowego. W krajach skandynawskich wykorzystywane są w przemyśle drzewnym do pomiaru pni drzew i cięciu na deski oraz w przemyśle spoşywczym przy porcjowaniu ryb. W zaleşności od modelu pole widzenia sięga od 18 mm do 1260 mm, a rozdzielczość waha się w granicach 0,014–0,375 mm. Dodatkowo w serii Gocator 2800 zastosowano układ z dwoma kamerami, który pozwala na skanowanie duşych obiektów oraz AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
zwiększenia gęstości profilu i pola pokrycia laserem.
Gocator 3200 i Gocator 3500 Serie 3200 i 3500 do otrzymania chmury punktów wykorzystują dwie kamery i generator prąşków. Akwizycja danych odbywa się stacjonarnie i nie jest potrzebny enkoder. Podobnie jak w poprzednich seriach oprogramowanie zainstalowane w sensorze umoşliwia analizę chmury punktów, pomiary objętości, wysokości, średnicy itp. Pole widzenia w zaleşności od modelu wynosi od 27 mm do 100 mm. Do obsługi tych inteligentnych sensorów uşywana jest przeglądarka internetowa. Dzięki łatwemu interfejsowi uşytkownika moşliwe jest oprogramowanie i skonfigurowanie komunikacji z urządzeniami zewnętrznymi. Dodatkowo istnieje moşliwość połączenia kilku sensorów w jeden rozbudowany układ oraz obserwacja i anali-
za części z wielu stron. Po oprogramowaniu sensora moşna odłączyć go od komputera PC i samodzielnej pracy. Do bardziej wymagających aplikacji producent przewidział SDK, które moşna wykorzystać we własnej aplikacji lub współpracy z zewnętrznym oprogramowaniem wizyjnym, np. bibliotekami HALCON.
Szkolenia i pokazy Firma STEMMER IMAGING zaprasza na pokaz oraz szkolenia z technologii 3D oraz praktycznego zastosowania sensorów z serii Gocator. Więcej informacji moşna znaleźć na stronie www.stemmer-imaging.pl lub wysyłając pytanie na adres info@stemmer-imaging.pl.
STEMMER IMAGING Sp. z o.o. & 4 = : + @@/9?? T 4 ::9 @67 @66 4 / 4"
R E K L A M A
V I S I O N . R I G H T. N O W
WIZJA DLA AUTOMATYKI â– Kamery Inteligentne â– Inteligentne czujniki 3D
B 4 STEMMER IMAGING
â– Komponenty do SystemĂłw Wizyjnych
www.stemmer-imaging.pl
7-8/2018
|
+48 664 921 922
|
sales@stemmer-imaging.pl
65
PRZEGLĄD S PRZEGLĄD SPRZĘTU PRZĘTU I A APARATURY PARATURY
Mierniki parametrĂłw sieci elektroenergetycznych ) " " G " " G I
" " G " my PN-EN 50160:2010. Jak
o nieodpowiednim poziomie K L " M
+ ! L1 " X K + 1& "
"I !
G &
1 + G &
zmiany parametrĂłw zasilania.
!" 66
E
nergia elektryczna niespełniająca określonych wymagań moşe spowodować niestabilną pracę urządzeń elektrycznych i elektronicznych przez nadmierną temperaturę, podwyşszony poziom hałasu, drgania czy nieplanowane wyłączenia. Takie zjawiska są niekorzystne zwłaszcza w zakładach przemysłowych realizujących złoşone procesy produkcyjne. Na jakość energii elektrycznej składają się jej wartość, wahania, częstotliwość i skoki napięcia. Na pogorszenie warunków pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych wpływają równieş asymetrie napięcia, napięcia przejściowe, przerwy w zasilaniu, a takşe harmoniczne i interharmoniczne dla prądu i napięcia. Warto wspomnieć
o napięciach sygnalizacyjnych, które mogą nakładać się na napięcie zasilające oraz o szybkich zmianach napięcia. Oferta rynkowa w zakresie analizatorów jakości zasilania jest bardzo bogata. Do wyboru są urządzenia zarówno producentów krajowych, jak i zagranicznych. W zaleşności od potrzeb moşna dobrać analizator stacjonarny lub mobilny. Obwody pomiarowe są podłączane bezpośrednio lub pośrednio za pomocą przekładników pomiarowych. Ofertę uzupełniają akcesoria, takie jak cęgi czy krokodylki, a analizę zebranych danych wspomaga specjalistyczne oprogramowanie komputerowe. Spektrum zastosowania analizatorów jakości zasilania obejmuje AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
czana do odbiorców. Oprócz tego norma PN-EN 50160 określa miejsca, w jakich powinno się oceniać jakość energii elektrycznej. Mowa tu również o sposobie obróbki oraz ocenie otrzymanych wyników. W 2010 r. wprowadzono nowelizację normy PN-EN 50160. Wcześniej dokument ten dotyczył jakości napięcia zasilającego w sieciach rozdziel-
przewodzone, będące rozprzestrzeniającymi się wzdłuż sieci. Ponadto została zdefiniowania uciążliwość powstała w efekcie migotania światła. Z kolei krótkie zmiany w wybranych punktach kształtu przebiegu to sygnały transmisyjne nałożone na napięcie zasilające będące sygnałami o częstotliwościach akustycznych w zakresie 110 Hz – 3 kHz, a także sygnały o czę-
W NOWOCZESNYCH ANALIZATORACH STAWIA SIĘ NA ROZBUDOWANE BLOKI DETEKCJI ZDARZEŃ, ZWŁASZCZA POD KĄTEM NORMY PN-EN 50160. czych o napięciu do 35 kV a norma w polskim wydaniu była zatytułowana „Parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach rozdzielczych”. Zgodnie z ostatnią nowelizacją normę zatytułowano „Parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach elektroenergetycznych”, przez co poszerzono zakres dokumentu.
Zakres normy
przede wszystkim służby utrzymania ruchu w fabrykach, energetykę zawodową oraz szereg innych podmiotów zajmujących się analizowaniem jakości zasilania.
B 4 B &
Norma PN-EN 50160 – postanowienia Mówiąc o jakości energii elektrycznej trzeba mieć na uwadze przede wszystkim normę PN-EN 50160 „Parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach rozdzielczych”, która stanowi odpowiednik angielskiej wersji normy EN 50160:1999. Trzeba podkreślić, że obecnie dokument ten jest podstawą w zakresie uregulowań prawnych precyzujących parametry, jakie musi spełniać energia elektryczna dostar7-8/2018
Zgodnie z normą PN-EN 50160 sieci elektroenergetyczne klasyfikuje się z uwzględnieniem napięcia nominalnego – niskie napięcie nn (ang. LV) – do 1 kV, średnie napięcie SN (ang. MV) – od 1 kV do 36 kV, wysokie napięcie (ang. HV) – od 36 kV do 150 kV. Oprócz tego zgodnie z dokumentem wprowadzono szereg istotnych definicji takich jak normalne warunki pracy sieci, operator sieci, użytkownik sieci, punkt przyłączenia do sieci, deklarowane napięcie zasilania Uc, napięcie nominalne Un, napięcie odniesienia oraz częstotliwość nominalna napięcia zasilającego. Nie mniej ważne są przy tym definicje podstawowych cech napięcia zasilania w odniesieniu do częstotliwości, harmonicznych napięcia, współczynnika zniekształcenia harmonicznych i interharmonicznych oraz współczynnika poziomu migotania światła. W normie zdefiniowano zjawiska, jakie występują w sieci zasilającej. Chodzi przede wszystkim o zakłócenia
stotliwości radiowej 3 kHz – 148,5 kHz i znaczniki sygnałowe. Ważne są również inne definicje w postaci szybkiej zmiany napięcia, wahań napięcia, wzrostu napięcia, a także zapadów napięcia łącznie z progiem przekroczenia, czasem trwania, momentem początku i końca oraz napięciem resztkowym. Norma definiuje również terminy, takie jak przerwa w zasilaniu, przepięcia przemijające (nieoscylacyjne) oraz asymetria napięcia w systemach wielofazowych. Należy podkreślić, że parametry opisane w normie są wyznaczane metodami opisanymi w PN-EN 61000-4-30. Jednak standaryzacja nie dotyczy nienormalnych stanów pracy sieci ,zwłaszcza w odniesieniu do tymczasowych układów zasilania, tworzonych dla zapewnienia ciągłości zasilania użytkowników systemu podczas zwarcia, a także prac związanych z utrzymaniem i budową sieci lub w celu zminimalizowania obszaru oraz czasu trwania przerwy w zasilaniu. Chodzi również o przypadki niezgodności instalacji lub urządzeń użytkownika systemu z odpowiednimi normami lub wymaganiami technicznymi, które dotyczą przyłączenia. Nienormalne stany pracy sieci mogą dotyczyć również sytuacji powstałych w przypadku wyjątkowych warunków pogodowych i innych klęsk żywiołowych, a także ingerencji stron trzecich, działania władz publicznych, 67
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY PRODUCENT
CHAUVIN ARNOUX
ECON
EXTECH
FLUKE
Model
C.A 8220
ens3PRO - 3000A
382100
Fluke-1734/EUS
Rodzaj urzÄ…dzenia
analizator jakości energii
analizator sieci 3-fazowy, z funkcją rejestratora
analizator jakości energii 3-fazowy
trĂłjfazowy rejestrator energii
Rodzaj wyświetlacza
LCD, podświetlany
brak danych
LCD 3,2" (320Ă—240)
LCD TFT 4,3" (480Ă—272), ekran dotykowy
Masa (kg)
1,52
brak danych
1,44
1,7
Wymiary (mm)
211 Ă— 108 Ă— 60
114 Ă— 99 Ă— 22,5
225 Ă— 125 Ă— 64
198 Ă— 167 Ă— 55
Moc bierna
tak
tak
tak
tak
Moc czynna
tak
tak
tak
tak
Moc pozorna
tak
tak
tak
tak
Moc/praca
tak
tak
tak
tak
Pamięć wartości mierzonej
tak
tak
tak
tak
Pomiar harmonicznych
tak
tak
tak
tak
Przesunięcie fazowe
tak
tak
tak
tak
SposĂłb pomiaru prÄ…du
z cęgami prądowymi/ adapterem cęgowym
bezpośredni
bezpośredni
z cęgami prądowymi/ adapterem cęgowym
Współczynnik mocy
tak
tak
tak
tak
Zakres pomiarowy napięcia AC bezpośrednio [V] (maks.)
600
230
600
600
Inne
automatyczne wyłączanie; wskazanie kierunku wirowania faz; rejestrowanie danych; automatyczne rozpoznawanie róşnych czujników prądu; pomiar prądu zaleşny od czujnika; zgodność z normą EN 61010 600V CAT III
kalibracja fabryczna bez certyfikatu; interfejsy komunikacyjne: złącze şeńskie 6p6c , złącze şeńskie RJ45 8p8c; kategoria pomiarowa: CAT III 300 V
zakres pomiaru częstotliwości: 0,1...45/65  Hz; zakres pomiaru prądu AC: 0,001...20/200/1200 A; dokładność pomiaru napięcia AC: ¹(0,5% + 0,5 V)
wbudowana pamięć; współpraca z aplikacją Fluke Connect; bezprzewodowe przesyłanie danych pomiarowych; częstotliwość próbkowania co 1 s, 5 s, 10 s, 30 s, 1 min, 5 min, 10 min, 15 min, 30 min
; 1 K 3 " &
68
AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY FLUKE
JANITZA
KYORITSU
LUMEL
METREL
SONEL
Fluke 345
MRG 512-PRO PQ Flex
KEW6305-00
ND30
MI 2892
PQM-703
cęgowy miernik jakości energii
analizator parametrów sieci
analizator mocy i energii
analizator sieci
analizator jakości zasilania
LCD
kolorowy, graficzny
trójrzędowy wyświetlacz LCD
miernik parametrów sieci 1- i 3-fazowej z rejestracją i Ethernetem kolorowy 5,6" TFT (320 × 240 pikseli)
LCD, kolorowy
LCD, kolorowy
0,82
brak danych
0,9
0,3
1
1,6
300 × 98 × 52
brak danych
120 × 65 × 17
96 × 96 × 97
230 × 140 × 80
200 × 180 × 77
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
tak
z cęgami prądowymi/ adapterem cęgowym
z cęgami prądowymi
bezpośredni
bezpośredni
bezpośredni
przekładniki/cęgi
tak
tak
tak
tak
tak
tak
brak danych
brak danych
brak danych
napięcie L-L – 100, 400, 690
10% – 150% napięcia znamionowego
400/690
rejestrowanie w pamięci napięcie: 100–240 V wszystkich parametrów ±10% AC; częstotliwość: jakości: harmoniczne, 45–65 Hz; pobór mocy: krótkie zakłócenia, 10 V A max; zasilanie niezrównoważenie; DC Baterie: 1,5 V LR 06, interfejs Ethenet, AA – 6 sztuk; napięcie zasilacz/6 baterii za pośrednictwem znamionowe: 9 V DC; Mignon; kalibracja: przeglądarki WWW, efektywny zakres DAkkS; interfejsy oprogramowanie GridVis napięciowy: 10.5–5.5 V; komunikacyjne: USB; do analizy jakości sygnał ostrzegawczy kategoria pomiarowa: energii; generowanie o zaniżonym napięciu: CAT IV 600 V; typ raportów jakości energii dla 5,5 V lub mniej; pomiaru: 3-fazowy, zgodnie z EN 50160, zapis danych (pamięć 1-fazowy; kategoria IEEE 519, ITIC, wewnętrzna), rodzaj przepięciowa: CAT IV EN 61000-2-4; raport pamięci i pojemność: 600 V kosztów; pamięć Flash memory, 3 MB, wewnętrzna do 1352 B/rekord; rejestrowania pomiarów max liczba zapisanych – 256 MB; możliwość plików: 4; zapis danych programowania (karta SD): pojemność urządzenia w graficznym 2 GB (max) języku (funkcja PLC)
7-8/2018
pomiar 54 wielkości energetycznych oraz harmonicznych prądu i napięcia (do 51.) w sieciach 1-faz, 2-przewodowych oraz 3-faz., 3- lub 4-przewodowych układach; wskazania uwzględniają wartości zaprogramowanych przekładni symetrycznych lub niesymetrycznych, opcjonalnie: wyjście analogowe 0/4...20 mA, i 2 wejścia Pt 100; wyjście cyfrowe RS-485 – protokół MODBUS; interfejs Ethernet 10/100 BASE-T; programowanie parametrów za pomocą bezpłatnego oprogrowania eCon
pracuje we wszystkich rodzajach sieci o napięciach znamionowych od 110 V do 760 V w sposób bezpośredni lub pośredni przez przekładniki; pracuje w sieciach: jednofazowych, zasilacz/6 baterii Mignon; dwufazowych ze wspólnym kalibracja: ISO; interfejsy przewodem N, trójfazowych komunikacyjne: gwiazdowych z i bez Ethernet, RS-232, USB; przewodu N, trójfazowych kategoria pomiarowa: o układzie trójkąta, CAT IV 600 V, CAT III stałego napięcia; pomiar, 1000 V; typ pomiaru: analiza i rejestracja parame3-fazowy; właściwości trów sieci energetycznych analizatora sieci: 50/60 Hz oraz jakości energii zaw. cegi, z funkcją elektrycznej zgodnie z normą rejestratora EN 50160; rejestracja mocy metodą Budeanu oraz IEEE 1459; rejestracja oscylogramów prądu i napięcia po każdym okresie uśrednianiu; pomiar sygnałów sterujących do 3000 Hz; częstotliwość 40–70 Hz
69
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
zgodnych z prawem akcji protestacyjnych, siły wyższej oraz niedoborów mocy wynikających ze zdarzeń zewnętrznych.
Cechy nowoczesnych analizatorów Nowoczesne analizatory jakości zasilania mają po kilka kanałów wejściowych. Wszelkie nieprawidłowości jakie mogą wystąpić w sieci są mierzone w programowalnym przedziale czasowym, np. od 20 ms do 2 s. Warto również wspomnieć o pomiarze prądów nieustalonych wysokiej częstotliwości. Oferowane na rynku przyrządy mogą być stosowane w sieciach jedno- i trójfazowych systemów 3-przewodowych, 4-przewodowych oraz w sieciach z układem Arona. Za pomocą wykresów wskazowych prezentowane są kąty między napięciem a prądami. Oprócz tego wykrywanych jest szereg innych anomalii napięciowych. Rejestrowane są również wartości prądów, napięcia i harmoniczne. Ważny jest pomiar energii, a także mocy biernej i czynnej. Z kolei dzięki specjalnym przystawkom można mierzyć impedancję pętli prądem do 244 A z rozdzielczością 0,1 mΩ. Jednak funkcjonalność nowoczesnych analizatorów jakości zasilania nie sprowadza się jedynie do oceny parametrów sieci. Niektóre przyrządy mogą określić straty energii oraz obliczyć dodatkowe koszty poboru prądu. Ważna jest również możliwość oceny wpływu systemów energooszczędnych na sieć elektroenergetyczną, np. w odniesieniu do oświetlenia, sterowania silnikami czy instalacjami HVAC. Dane są zapisywane na nośnikach pamięci, którą można rozszerzyć. Przyda się również gniazdo na wymienne karty pamięci oraz złącze USB do przesyłu danych do komputera, przy czym niektóre przyrządy wykorzystują technologie bezprzewodowe. Warto zwrócić uwagę na funkcjonalność w zakresie pomiaru zarówno wejściowej, jak i wyjściowej mocy przetwornicy w fotoogniwach, a także w zasilaczach awaryjnych i turbinach wiatrowych. Pozwala to oszacować ilość energii elektrycznej 70
pobranej przez przetwornice, dzięki czemu ocenia się skuteczność pracy takich systemów. Istotną rolę odgrywa szybkie rejestrowanie danych, pozwalające wyświetlać przebieg oraz wartość napięcia i prądu pół cykli RMS wraz ze szczegółami. Wykonywany jest więc pomiar interakcji przy przełączaniu silników lub generatorów. W nowoczesnych analizatorach stawia się na rozbudowane bloki detekcji zdarzeń, zwłaszcza pod kątem normy PN-EN 50160. Nie ma więc potrzeby samodzielnego wprowadzania ustawień parametrów wynikających z interpretacji tej normy. Przyrząd wykonuje wtedy automatyczną konfigurację. W odniesieniu do analizatorów, jakie są stosowane na zewnątrz systemów energetycznych – np. na słupach, ważne są odpowiednie obudowy, zapewniające ochronę przed działaniem warunków atmosferycznych. Urządzenia te przy przesyle danych niejednokrotnie wykorzystują moduły GSM. Bezpieczeństwo analizatorów potwierdza klasa bezpieczeństwa 600 V CAT IV/1000 V CAT III na wejściowym przyłączu zasilania. Analizę jakości zasilania można również wykonać za pomocą wybranych modeli mierników cęgowych. Niektóre przyrządy tego typu są w stanie przeprowadzić pomiar wartości skutecznej TrueRMS prądu przemiennego, mocy czynnej, biernej oraz pozornej w zakresie do 600 kW/ kVA/kVAR (nawet do 51.harmonicznej). Warto wspomnieć o rejestrowaniu przebiegów z uwzględnieniem wybranego przedziału czasowego, co pozwoli ocenić trendy i problemy z jakością energii o charakterze krótkotrwałym. Wspomniane już harmoniczne to częstotliwości, które mają wartość wielokrotną częstotliwości podstawowej 50 Hz. Jak wiadomo obecność wyższych harmonicznych niejednokrotnie jest skutkiem dołączenia do sieci odbiorników nieliniowych. Transformatory, silniki elektryczne, kondensatory i szereg innych urządzeń elektrycznych – na nie przede wszystkim negatywnie wpływają wyż-
sze harmoniczne. Dochodzą do tego straty wynikające z prądów wirowych. Jeżeli wysokie częstotliwości występują na rdzeniach transformatorów i stojanów silników to może dojść do indukowania prądów wirowych o dużych wartościach w odniesieniu do zasilania poprzez idealne przebiegi z sieci, gdzie występuje częstotliwość 50 Hz. Obecność prądów wirowych oraz wszelkich strat dotyczących histerezy to przyczyny podwyższonej temperatury maszyn elektrycznych.
Wykrywanie zapadów napięcia Urządzenia analizują również różnego typu zapady napięcia. Takie zjawisko jest definiowane jako nagłe zmniejszenie napięcia poniżej wartości nominalnej. Wg normy PN-EN 50160 obniżenie napięcie w granicach 90%–5% Un traktowane jest jako zapad napięcia. Zapad może mieć różny czas trwania – umownie przyjmuje się od 10 ms do 1 min. Głębokość zapadu to różnica między minimalną wartością napięcia w czasie zapadu a napięciem nominalnym. Szczególnym przypadkiem zapadu napięcia jest przerwa w zasilaniu, czyli obniżenie napięcia poniżej 5% napięcia nominalnego. Przyczyną występowania zapadów napięcia są najczęściej zwarcia występujące w instalacji odbiorców lub w sieciach rozdzielczych. Są to zdarzenia losowe i nieprzewidywalne. Oprócz zwarć również operacje łączeniowe mogą powodować zapady napięcia. Dodatkowym problemem w diagnostyce zdarzeń jest to, że zwarcie w danym punkcie sieci może generować zarówno przerwy w zasilaniu jak i zapady. Zależne jest to od odległości od tego zwarcia. Rejestrując zdarzenia analizatorami jakości zasilania, można uzyskać różne wyniki w zależności od punktu pomiaru. AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Podstawowym narzędziem do wykrywania zapadów i przerw w zasilaniu są właśnie analizatory jakości zasilania. Badają one na bieżąco warunki panujące w sieci elektrycznej i w razie wykrycia obniżenia napięcia poniżej dopuszczalnej wartości, natychmiast zapisują w pamięci dane o czasie wystąpienia zdarzenia i jego długości trwania. Dodatkowo podają informacje, w której fazie wystąpił zapad oraz do jakiej minimalnej wartości obniżyło się napięcie. Dzięki temu użytkownik może przeanalizować przyczyny powstania zaburzeń (np. wpływ na sieć dużego pieca indukcyjnego) oraz skutki (np. utrata danych wskutek wyłączania się komputerów przez zapady).
Program umożliwia konfigurowanie podstawowych parametrów pracy analizatora. Konfigurację wykonuje się na komputerze, a następnie plik konfiguracyjny jest eksportowany do przyrządu pomiarowego. W zakresie konfiguracji pracy analizatora wybierane są punkty pomiarowe łącznie z możliwością przydzielania do nich komórek pamięci. Oprócz tego ustawia się czas pracy analizatora, konfiguruje czas uśredniania, wybiera tryb wyzwalania oraz włącza blokady przycisków. Przydatnym rozwiązaniem jest możliwość ustawiania odrębnych parametrów dla każdego punktu pomiarowego. Można określić współczynnik mocy (cos ij, tg ij) oraz analizować przeciążenia transformatora, które może być skutkiem działania harmonicznych. Podczas pomiarów przydatna jest funkcja analizowania harmonicznych i śledzenia współczynnika zniekształceń harmonicznych THD w odniesieniu do napięcia i prądu. Analizatory pozwalają określić wskaźnik migotania światła mający zarówno charakter krótko- jak i długotrwały. Istnieje możliwość zdefiniowania asymetrii prądów i napięć, przy czym wszystkie anomalie w postaci zapadów, przepięć i przerw są rejestrowane. Identyczne możliwości dla natężenia prądu.
Liczniki energii elektrycznej
Fot. Sonel
Oprogramowanie do analizy danych Analizę zebranych wyników pomiarów wspomaga specjalistyczne oprogramowanie komputerowe. Przede wszystkim umożliwia ono podgląd parametrów sieci w czasie rzeczywistym. Ponadto wspomagane jest zarządzanie danymi, np. dzięki możliwości zaprezentowania wyników pomiarów za pomocą tabel i wykresów. Chodzi tutaj o oscylogramy, wykresy czasowe, a także wykresy względem wartości czasu oraz wykresy harmonicznych. Niektóre programy mogą analizować dane pod kątem wymagań normy PN-EN 50160. Nie brakuje również programów nadzorujących pracę kilku analizatorów. 7-8/2018
Nowoczesne liczniki energii elektrycznej to urządzenia elektroniczne. Typowy licznik mierzy energię czynną w układach bezpośrednich. Funkcjonalność licznika obejmuje możliwość rozliczania w taryfach wielostrefowych, co jest sterowane w oparciu o zegar czasu rzeczywistego. Ręczne zamykanie okresu rozliczeniowego może bazować na programie narzędziowym i głowicy optycznej lub przy wykorzystaniu mechanicznego przycisku przystosowanego do plombowania. Pamięć licznika pozwala na przechowywanie wyników pomiarów z ostatnich kilkudziesięciu dni. Do przewijania informacji na ekranie służy przycisk umieszczony na pły-
cie czołowej licznika. Ponadto przeprowadzany jest pomiar wielkości napięcia, prądu, mocy czynnej oraz częstotliwości. Układ sygnalizacyjny informuje o zdarzeniach występujących podczas pomiaru – próbie zadziałania polem magnetycznym czy otwarcia osłony zaciskowej. Oprócz tego pamięć pozwala na przechowywanie informacji o zaniku napięcia znamionowego i parametryzowaniu urządzenia. Ważna jest automatyczna identyfikacja zaprogramowanej grupy taryfowej. Do sterowania urządzeniem zewnętrznym można wykorzystać styki przekaźnika przewidziane w liczniku lub cyfrowe wyjście komunikacyjne. W niektórych licznikach zastosowano zasilanie bateryjne, dzięki któremu można odczytać informacje z wyświetlacza w przypadku braku napięcia pomiarowego. Wymiana baterii nie wymaga zrywania plomb legalizacyjnych. Cyfrowy przesył danych bardzo często wykorzystuje się na potrzeby systemów rozliczeń między zakładami energetycznymi oraz kontrolowania procesów produkcyjnych. Za pomocą torów cyfrowej transmisji danych przesyłane są bardziej zaawansowane informacje, np. kod odbiorcy, czas rzeczywisty, dni świąteczne itp. W pamięci licznika zapisują się podziały na strefy czasowe przy uwzględnieniu dni wolnych.
Przegląd oferty rynkowej Analizatory sieci Janitza są urządzeniami wielozadaniowymi. Umożliwiają one rejestrowanie anomalii występujących w sieci – przepięcia, piki napięcia lub prądu, zapady, harmoniczne itp. Urządzenie może również realizować funkcję licznika energii (kWh, kVArh), a także analizatora wyższych harmonicznych, a wszystkie zdarzenia są zapisywane w pamięci. Analizator wykrywa nawet 63. harmoniczną. Ma również funkcję inteligentnego alarmowania, monitorowania migotania prądu (ang. flicker), wygodnego generowania raportów prądu upływu (RCM) oraz powiadamiania za pomocą wiado71
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
mości email. Warto również wspomnieć o funkcji bramy Modbus TCP – Modbus RTU oraz funkcji PLC – czyli możliwości programowania w graficznym języku Jasic. Analizator ma pamięć wewnętrzną o pojemności 128 MB. Analizatory jakości zasilania PQM711 firmy Sonel są urządzeniami, dzięki którym można mierzyć, analizować i rejestrować parametry sieci energetycznych 50/60 Hz łącznie z oceną jakości energii zgodnie z wymaganiami normy EN 50160 oraz Rozporządzeniem Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Przyrząd PQM-711 jest wyposażony w interfejs Wi-Fi, co pozwala na automatyczne połączenie z dołączonym do zestawu tabletem z ekranem dotykowym o przekątnej 10”. Tablet pozwala obsługiwać analizator, a także przeglądać dane bieżące oraz odczytywać i analizować wyniki pomiarów zgromadzone w pamięci analizatora. Taka konfiguracja przyrządu pozwala na szybkie kontrolowanie urządzenia przez krótki czas przy użyciu tabletu, a oprócz tego można zostawić moduł analizatora na dłuższe pomiary i będzie on funkcjonował jako typowy rejestrator bez wyświetlacza. Warto wspomnieć o rejestracji transjentów przy maksymalnej częstotliwości próbkowania 10 MHz oraz sygnałów sterujących. Minimalny czas transjentu, jaki można zarejestrować, wynosi 650 ns. Przyrząd NP40 firmy Lumel to przenośny analizator sieci. Pozwala ocenić energię elektryczną zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym. Zebrane wyniki pomiarów 72
są prezentowane na kilka sposobów – bargraf, oscylogram, trend czasowy, lista zdarzeń, wykres wektorowy. Warto zwrócić uwagę na wygodną konstrukcję obudowy i komplet akcesoriów pomiarowych, dzięki czemu można korzystać z przyrządu pomiarowego w wielu aplikacjach. Wyposażenie analizatora to również specjalistyczne oprogramowanie komputerowe służące do przeprowadzania głębszych analiz danych. Firma Extech oferuje m.in. 3-fazowy analizator mocy i harmonicznych oznaczony jako PQ3350-3. Jest to przyrząd służący do analizy instalacji jedno- i trójfazowych trójprzewodowych lub trójfazowych czteroprzewodowych. Warto wspomnieć o elastycznych cęgach, które można wykorzystać do pomiaru na szynoprzewodach i wiązkach przewodów. Podświetlany wyświetlacz LCD pozwala na wyświetlanie do 35 parametrów na jednym ekranie, m.in. równoczesne wyświetlanie harmonicznych i przebiegu oraz wyświetlenie przebiegu z wartościami szczytowymi – 1024 próbek/ okres. Urządzenie analizuje współczynnik zawartości harmonicznych (THD-F) oraz maksymalne zapotrzebowanie (MDkW, MW, kVA, MVA) z programowalnym okresem. Przekładnia jest regulowana – CT (1 do 3000) oraz VT (1 do 600). Z oferty firmy Biall wybrać można m.in. analizator jakości energii elektrycznej ELSPEC G4500 umożliwiający ciągłą rejestracją przebiegów. Rozdzielczość urządzenia wynosi 1024 próbki/okres. Możliwe jest rejestrowanie i przechowywanie danych przez ponad 1 rok bez przerw w rejestracji. Warto wspomnieć o wbudowanym punkcie dostępu 802.11 b/g oraz routerze Ethernet, dzięki czemu jest możliwa zdalna analiza danych z dowolnego miejsca. Przydatnym rozwiązaniem jest kompleksowy serwer Web dla monitoringu lokalnego i zdalnego w czasie rzeczywistym. Ponadto zintegrowany serwer sieci Web pozwala na bezpośredni i kompleksowy monitoring oraz kontrolowa-
nie wszystkich parametrów pracy sieci elektroenergetycznej w czasie rzeczywistym. Do analizatora dołączone jest oprogramowanie PQSCADA przeznaczone do analizy danych. Przyrząd GRAPHTEC GGL820 to 20-kanałowy rejestrator wielkości fizycznych, który można rozbudować do 200 kanałów. W urządzeniu przewidziano 20 izolowanych, wielofunkcyjnych, analogowych kanałów pomiarowych oraz 4 kanały przeznaczone do pomiaru sygnałów logicznych/ impulsowych. Jest również możliwy pomiar przez jedno wejście sygnałów sterujących i cztery wyjścia sygnałów alarmowych. W efekcie można bezpośrednio mierzyć napięcie, temperaturę, wilgotność oraz parametry sygnałów impulsowych. Z użyciem przetworników napięcie/prąd jest możliwy pomiar pośredni. Do bezpośredniej obserwacji rejestrowanych sygnałów służy czytelny kolorowy 5,7˝ wyświetlacz LCD. Do rejestratora dołączona jest aplikacja PC, a połączenie z komputerem odbywa się przez port USB lub sieć Ethernet. Przyrząd GSC60 HTItalia jest wielofunkcyjnym miernikiem instalacji elektrycznych z analizatorem jakości energii. Urządzenie jest wyposażone w dotykowy kolorowy wyświetlacz oraz wbudowaną kartę Wi-Fi. Przyrząd jest kompatybilny z aplikacją HTANALYSIS. Ciągłość przewodu ochronnego jest wykonywana prądem o natężeniu 200 mA a pomiar rezystancji izolacji napięciem 50, 100, 250, 500 i 1000 V DC. W zakresie energii elektrycznej miernik wykonuje trójfazowy pomiar jakości energii i zużycia energii w sieciach jedno-, dwu-, trzy-, czteroprzewodowych – 9 typów systemów elektrycznych. Łącznie może rejestrować 632 parametrów przez ponad dwa miesiące, łącznie ze zmianami napięcia (skoki i zapady) z rozdzielczością 20 ms przy 50 Hz. GSC60 HTItalia przeprowadza m.in. pomiar/ rejestrację mocy i energii czynnej, biernej i pozornej oraz pomiar i rejestrację harmonicznych prądu i napięcia do 49. składowej razem z THD (%). Do dyspozycji użytkownika są diagramy, przebiegi prądu i napięcia, a także tabele, histogramy harmonicznych AUTOMATYKA
Fot. Sonel
PRZEGLÄ„D SPRZĘTU I APARATURY i THD (%) oraz tabele sumaryczne gĹ‚Ăłwnych parametrĂłw elektrycznych. Firma TES oferuje m.in. analizator jakoĹ›ci zasilania w sieciach trĂłjfazowych – PROVA 6830A. Na kompletny zestaw skĹ‚adajÄ… siÄ™ 3 sztuki cewek o zakresie 0,04–100 A oraz 3 sztuki o zakresie 0,4–1000 A. Jest moĹźliwy pomiar i rejestracja prÄ…dĂłw, napięć, mocy, energii, współczynnika mocy i harmonicznych. Do obsĹ‚ugi urzÄ…dzenia sĹ‚uĹźy wyĹ›wietlacz LCD, umoĹźliwiajÄ…cy analizÄ™ mierzonych parametrĂłw cyfrowo, na bieşąco oraz w formie przebiegĂłw. Do dyspozycji uĹźytkownika sÄ… wykresy wskazowe prÄ…dĂłw i napięć. Dane moĹźna analizować na komputerze za pomocÄ… doĹ‚Ä…czonego oprogramowania. Rejestracja jest przeprowadzana z uwzglÄ™dnieniem okreĹ›lonych granic tolerancji. Wybrane wielkoĹ›ci jakie mogÄ… być mierzone to wartość True RMS, moc czynna (W, KW, MW, GW), współczynnik mocy (PF), kÄ…t fazowy (Äł), energia
(WH, kWh, kVArh, PFH),a takşe prąd AC (do 1000 A). Przyrząd MI2892 PowerMaster firmy Metrel to trójfazowy analizator jakości energii pozwalający na wykrywanie wyşszych harmonicznych. Jest przy tym moşliwy podgląd wykresów wskazowych i anomalii w przebiegach sinusoidalnych. Rejestracja moşe być długoterminowa. Do urządzenia producent dołącza pakiet oprogramowania do szczegółowej analizy zarejestrowanych danych, bezpośredniego odczytu z karty microSD i automatycznego generowania raportów. W zakresie napięcia przyrząd wykonuje pomiar TRMS, wartości maksymalnych oraz współczynnika szczytu (czterokanałowo). Z kolei w odniesieniu do prądu moşna mierzyć RMS, wartości maksymalne oraz współczynnik szczytu (czterokanałowo). Moşliwy jest równieş pomiar mocy – czynnej, biernej, pozornej. Warto podkreślić, şe pomiar mocy odbywa się zgodnie
z normą IEEE 1459 (czynna, bierna, podstawowa, harmoniczna, niesymetria obciąşeń).
Podsumowanie Stojąc przed wyborem odpowiedniego analizatora jakości zasilania trzeba wziąć pod uwagę co najmniej kilka czynników. Waşne jest przede wszystkim to, czy urządzenie będzie wykorzystywane wyłącznie do analizy jakości energii czy ma być przyrządem wielofunkcyjnym mierzącym inne wielkości elektryczne. Warto rozwaşyć sposób obsługi urządzenia, aczkolwiek większość oferowanych na rynku analizatorów ma ekran dotykowy. Waşna jest dostępność serwisu, wsparcie techniczne oraz funkcjonalność oprogramowania komputerowego łącznie z jego aktualizacjami – płatnymi lub bezpłatnymi.
!" AUTOMATYKA
R E K L A M A
7-8/2018
73
PRAWO I NORMY
OLIWIA CZARNOCKA rzecznik patentowy POLSERVICE, Kancelaria RzecznikĂłw Patentowych
Opłaty dla Urzędu Patentowego * " G
(patentu wynalazkĂłw, prawa ! &L !+ " !
!+ "
& " _ GL I K " & I 4 % IKM
! " I + IKM K G " 4
W
ielkość opłat została określona w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów uşytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Rozporządzenie określa szczegółowe zasady ustalania i uiszczania oraz wysokość opłat jednorazowych i okresowych.
Rodzaje opłat Opłaty jednorazowe Do opłat jednorazowych zalicza się opłata za zgłoszenie wynalazku lub wzoru uşytkowego, która wynosi 550 zł przy zgłoszeniu dokonanym w formie papierowej lub 500 zł w przypadku zgłoszenia drogą elektroniczną. Niezaleşnie od wyniku postępowania przed Urzędem Patentowym RP opłata ta nie jest zwracana. Urząd Patentowy wystawia wezwania do dokonania tych opłat, wyzna74
czając termin jednego miesiąca na ich dokonanie. Jeśli zgłaszający nie wniesie odpowiedniej opłaty w terminie, postępowanie w sprawie zgłoszenia zostanie umorzone, a informacja o dokonaniu zgłoszenia nie zostanie opublikowana. Opłatą jednorazową jest równieş opłata za publikację w „Wiadomościach Urzędu Patentowego� informacji o udzieleniu patentu lub prawa ochronnego, a takşe prawa z rejestracji. Tę opłatę wnosi się w ciągu trzech miesięcy od doręczenia wezwania. Naleşy pamiętać, şe Urząd Patentowy wstrzyma wydanie dokumentu patentowego lub świadectwa ochronnego do dnia uiszczenia opłaty za publikację. Wniesienia opłaty urzędowej wymagają równieş m.in. takie czynności, jak złoşenie wniosku o: • dokonanie ogłoszenia w terminie wcześniejszym, • przywrócenie terminu lub wniosku o uwzględnienie uchybienia terminu z powodu nadzwyczajnych okoliczności, • wydanie duplikatu dokumentu patentowego czy świadectwa ochronnego,
• dokonanie zmiany w rejestrze, • przekazywanie korespondencji na dodatkowy adres, a takşe złoşenie oświadczenia o gotowości udzielenia licencji (licencja otwarta).
Opłaty okresowe Opłatami okresowymi są opłaty za utrzymanie prawa wyłącznego w mocy. W przypadku patentu takie opłaty naleşy wnosić co rok, a w przypadku wzoru uşytkowego co dwa lub trzy lata. Kaşda osoba, która uzyskała patent lub prawo ochronne powinna pamiętać o wnoszeniu właściwych opłat, poniewaş Urząd Patentowy nie wysyła przypomnień. Nieuiszczenie opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje wygaśnięcie patentu i UP wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie tego prawa. Zgodnie z art. 224 ustawy Prawo własności przemysłowej termin uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania. W artykule przewidziano dodatkowy sześciomiesięczny termin na uiszczenie
 NIEUISZCZENIE OPĹ ATY OKRESOWEJ W WYMAGANYM TERMINIE POWODUJE WYGAĹšNIĘCIE PATENTU I UP WYDAJE DECYZJĘ STWIERDZAJÄ„CÄ„ WYGAĹšNIĘCIE TEGO PRAWA AUTOMATYKA
PRAWO I NORMY opłaty, jednak w takim przypadku należna opłata jest podwyższana o dodatkową w wysokości 30% opłaty podstawowej przewidzianej w wymienionym wcześniej rozporządzeniu. Odnośnie formalnego aspektu dokonywania opłat, trzeba nie tylko dotrzymać odpowiedniego terminu dokonania opłaty, ale także – w przypadku dokonywania przelewów – koniecznie wskazać tytuł przelewu, podając numer patentu lub zgłoszenia i tytuł rozwiązania. Należy pamiętać również o tym, by opłaty dotyczące poszczególnych zgłoszeń czy patentów dokonywać w formie oddzielnych przelewów.
Zwolnienie z części opłaty Zgodnie z art. 226 ustawy Prawo własności przemysłowej, jeśli zgłaszający wykaże, że nie jest w stanie ponieść w pełnej wysokości opłaty za zgłoszenie wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego lub wzoru przemysłowego, Urząd Patentowy może częściowo zwolnić zgłaszającego z tej opłaty. Pozostała
część opłaty nie może być jednak niższa niż 20% opłaty należnej. Aby uzyskać zmniejszenie wysokości opłaty, należy wnieść wniosek do Urzędu Patentowego wraz z uzasadnieniem. Nie przewiduje się możliwości zwolnienia w całości od opłaty za zgłoszenie. Urząd Patentowy, decydując o zwolnieniu od opłaty, jest zobowiązany do stosowania powołanego przepisu niezależnie od tego, jak trudna jest sytuacja materialna zgłaszającego i jego rodziny. Zwolnienie z części opłaty ma zwykle zastosowanie do zgłaszających, którzy są osobami fizycznymi. Przepis ten ma zastosowanie także w odniesieniu do opłat okresowych za ochronę wynalazku lub wzoru użytkowego. Nie dotyczy to jednak opłat za okres przekraczający 10 lat od zgłoszenia.
Ostrzeżenie Od pewnego czasu osoby dokonujące zgłoszeń do Urzędu Patentowego RP otrzymują wezwania od firm, które oferują umieszczenie informacji o da-
nym zgłoszeniu lub prawie wyłącznym w swoich własnych rejestrach, pod warunkiem dokonania opłaty na wskazany w wezwaniu numer konta. Firmy te nie są powiązane z Urzędem Patentowym RP i dokonanie opłaty nie będzie wiązało się z zapewnieniem jakiejkolwiek ochrony praw wyłącznych. Podobne wezwania otrzymują osoby, które dokonały zgłoszenia międzynarodowego do Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO – World Intellectual Property Organization). Jeśli zgłaszający korzysta z pomocy pełnomocnika-rzecznika patentowego, cała korespondencja – zarówno wysyłana przez Urząd Patentowy RP, jak i Biuro Międzynarodowe WIPO – trafia do pełnomocnika, który potem przekazuje ją klientowi. Zatem w przypadku otrzymania podejrzanego pisma należy bezzwłocznie skontaktować się ze swoim pełnomocnikiem i nie dokonywać samodzielnie opłat. Oliwia Czarnocka R E K L A M A
RYNEK
Redundancja elementów i zasadność jej stosowania I &
L &"
&1
" 1 ! 3&
&+ G
"
3& 4 %
1 & " G K " & &+ " I & K 4
" " 1 G" &
&1 & &+ G M
" 4 & L 1 M
1 I 3& & &+
" & + &L &
&1 " 4
Agnieszka Hyla
Rys. 1. 0&" " & & %
76
Z
adaniem elementów redundantnych jest zminimalizowanie zagroşenia w postaci przestoju produkcyjnego czy spowodowania uszczerbku na zdrowiu pracownika [1, 3].
Czym jest redundancja? W systemach redundantnych zazwyczaj wykorzystuje siÄ™ elementy zapasowe lub tak zwane rozwiÄ…zanie typu ‘fail-safe’, czyli ukĹ‚adĂłw, ktĂłre na usterki reagujÄ… w sposĂłb niezagraĹźajÄ…cy pracy maszyn, otoczeniu ani operatorom. DodatkowÄ… zaletÄ… systemĂłw redundantnych moĹźe być poprawa ich parametrĂłw lub zwiÄ™kszenie szybkoĹ›ci pracy przez multiplikacjÄ™ elementĂłw. Jest tak w przypadku procesorĂłw komputerowych czy odbiornikĂłw nawigacji satelitarnej. Wykorzystanie kilku komponentĂłw zamiast jednego wpĹ‚ywa pozytywnie na sprawność systemu. Taka redundancja jest wykorzystywana w sytuacjach, kiedy pojedyncze komponenty nie sÄ…Â wystarczajÄ…co niezawodne do konkretnej aplikacji [1, 2, 3]. W systemach redundantnych moĹźe dochodzić do podwojenia (rys. 1) komponentĂłw krytycznych, lub nawet do ich potrojenia (rys. 2). Struk-
turę taką nazywamy potrójną redundancją modularną TMR (triple modular redundancy). Wówczas błąd pojedynczego elementu, który jest potrojony w układzie, moşe być nawet niezauwaşalny dla pracy całości systemu, dzięki dwóm kolejnym elementom, które mogą go zastąpić. W systemie potrójnie redundantnym występuje małe prawdopodobieństwo wystąpienia zatrzymania całego układu, ze względu na to, iş sytuacja, w której na raz usterce ulegają wszystkie trzy elementy jest bardzo rzadka. W przypadku duplikacji elementu dochodzi jedynie do podwojenia, a więc jest tylko jeden podsystem zapasowy. W wielu sytuacjach jest to jednak wystarczające rozwiązanie zabezpieczające. Aby upewnić się, şe zastosowane zabezpieczenia są adekwatne do potrzeb, naleşy obliczyć prawdopodobieństwo awarii systemu.
)1 " " 1
&+ \
1 " +
" \ " " 1 " &
/ + " \ " " 1
! "
Rys. 2. " & & %
AUTOMATYKA
RYNEK Najczęściej powielane komponenty Wyróżniamy kilka podstawowych rodzajów redundancji. Pierwszy z nich to redundancja sprzętu czyli hardwaru. Kolejny to redundancja informacji, oparta na metodach wykrywania i eliminowania błędów. Trzeci rodzaj to redundancja czasu, polegająca na wielokrotnym wykonywaniu tych samych operacji, np. wielokrotne włączanie programu komputerowego czy tworzenie wielu kopii przekazywanych danych. W programowaniu występuje także tzw. programowanie NVP, czyli N-version programming – programowanie wielowersyjne. Ten rodzaj redundancji polega na tym, że ta sama funkcjonalność realizowana jest różnymi sposobami w celu zapewnienia ciągłości pracy systemu w przypadku niewykonania pierwszej grupy komend. W jednym z systemów informatycznych, w którym występowała funkcja weryfikowania numeru identyfikacji podatko-
wej NIP dowolnej firmy w bazie danych przedsiębiorców, weryfikacja obsługiwana była z wykorzystaniem standardowego API. Szybko jednak okazało się, że rozwiązania tego typu są zawodne. Zespół postanowił więc o implementacji dwóch dodatkowych integracji z zewnętrznymi API. W efekcie, jeśli jedna z nich zwracała błędy, np. błąd 404 (strona o podanym adresie nie istnieje), weryfikacji można było wciąż dokonać z wykorzystaniem jednej z pozostałych dwóch integracji z niezależnymi systemami. Dzięki temu użytkownicy mogli sprawnie korzystać z aplikacji, mimo występujących błędów zewnętrznych dostawców informacji. Najczęściej powiela się elementy i podsystemy układu, które są najbardziej krytyczne. W sytuacji, kiedy operator steruje wybranym fragmentem procesu technologicznego i wykorzystuje do tego działania jeden komputer, zazwyczaj stawia obok niego drugi komputer o tym samym ustawieniu,
który w przypadku wystąpienia błędów lub usterki pierwszego komputera, przejmuje zarządzanie procesem, by nie doszło do zatrzymania pracy lub zagrożenia operatora. Podobnie w systemach safety. Redundancja polega w nich na tym, że w układzie maszyn umieszcza się dwa sterowniki safety, specjalnie dostosowane do wymagań procesu. Są one spięte w tak zwanym trybie hot standby. Oznacza to, że jeśli w pierwszym sterowniku wystąpią błędy lub zdiagnozowana zostanie nieprawidłowość, np. elektryczna, to sterownik zapasowy natychmiast przejmuje kontrolę nad procesem. Jest to meritum idei redundancji zarówno w pracy z PLC, jak i systemami SCADA. Redundantne mogą być także archiwizatory danych, takie jak Historian czy SQL Server. Bazy danych są archiwizowane w określonych odstępach czasu i jeśli dochodzi do zaburzenia pracy jednej bazy lub wystąpienia błędu, dane zapisywane są w jej kopii. R E K L A M A
7-8/2018
77
RYNEK Zalety bezpiecznego podejścia De facto kaşdy system moşna uczynić redundantnym. To, czy powinno się tak zrobić zaleşy od kilku czynników. Uşytkownicy systemu powinni przede wszystkim określić, które elementy całości wykonywanych zadań w procesie technologicznym są krytyczne. Następnie naleşy przeanalizować, dlaczego to właśnie te elementy są naraşone na potencjalne usterki i zaprojektować system w taki sposób, aby zniwelować prawdopodobieństwo wystąpienia problemów. Problemem moşe być np. zasilanie. Warto pomyśleć więc o zastosowaniu kilku źródeł zasilania – juş układy zasilania awaryjnego w szpitalach moşna potraktować jako zaląşek układu z elementami redundantnymi. Jest to wbrew pozorom bardzo istotna kwestia, poniewaş jeśli w zakładzie są systemy redundantne, jednak wszystkie zasilane są z tego samego źródła, jeśli to źródło przestanie dostarczać prąd, wówczas cała produkcja przestanie funkcjonować i mimo skrupulatnych przygotowań i wdroşenia układu minimalizującego usterki, tak czy inaczej dojdzie do bardzo powaşnej przerwy w pracy zakładu. Redundancja przydaje się szczególnie w warunkach wysokiego ryzyka. Za takowe uznać moşna elektrownie atomowe, gdzie zabezpieczenia i systemy sterowania w kaşdym przypadku są podwojone lub potrojone. Wszystko po to, by nie dopuścić do najmniejszego nawet prawdopodobieństwa, şe dojdzie do masowej tragedii. W elektrowniach atomowych nawet tradycyjne systemy monitoringu pracy maszyn powinny być podwojone. Widać więc, şe redundancja ma zastosowanie w dwóch przypadkach – kiedy proces ma słabe punkty, przez które moşe zostać przerwany oraz kiedy nawet bardzo dobrze przygotowany proces odbywa się w warunkach wysokiego ryzyka. W obu przypadkach uşycie systemów redundantnych jest uzasadnione i wskazane. W przypadku linii produkującej samochody osobowe redundancja jest wskazana, poniewaş kaşda minuta przestoju to strata kilku tysięcy złotych. Z kolei w elektrowni atomowej bez redundancji nie moşna 78
się obyć, poniewaş w przypadku usterki zagroşenie jest tak ogromne, şe niedopuszczalne. Tam systemy redundantne stanowią więc normę.
Wady redundancji Dzięki zastosowaniu dodatkowych elementów układów, które zazwyczaj ulegają usterkom, zapewniamy sobie większą płynność i bezpieczeństwo procesu. Aby jednak być pewnym zaprojektowanych i wdroşonych systemów, które docelowo mają spełniać z góry określone załoşenia, naleşy przede wszystkim zwrócić uwagę na powody, dla których usterki i awarie zdarzają się w elementach powielanych. Jeśli jest to np. kwestia starzenia się urządzenia czy wytrzymałości materiałów moşe się okazać, şe element redundantny uległ degradacji tak samo jak ten, którego usterkę miał złagodzić. W przypadku np. elementów z gumy niezwykle istotne jest, aby w podsystemach redundantnych były one wymieniane znacznie częściej niş w układzie podstawowym. Wynika to z faktu, iş guma jako polimer ulega starzeniu, nieuşywana takşe. W związku z tym elementy zamontowane w tym samym okresie, ulegną zuşyciu równieş w podobnym czasie [4]. Kolejnym aspektem, na który warto zwrócić uwagę przy projektowaniu systemów redundantnych jest oczywiście ich cena. Koszt powielenia systemu sterowania zbudowanego np. z trzech sterowników moşe się okazać dyskwalifikujący dla małego przedsiębiorcy. Zawsze naleşy więc przeanalizować kwestie bezpieczeństwa pracy, potencjalnych zagroşeń oraz planowanych rezultatów, aby móc ocenić, czy redundancja jest zasadna, czy nie. W przypadku redundancji informacji, czyli np. przechowywania danych w powielonej bazie, istotne jest takşe jej utrzymanie. ŝeby rozwiązanie to miało rację bytu baza redundantna musi być często aktualizowana. Tylko wtedy przechowywane w niej dane są naprawdę przydatne w przypadku uszkodzenia bazy pierwotnej. Zbędny komputer, z którego skorzysta operator do sterowania wybranym fragmentem linii produkcyjnej w przypadku usterki komputera pierwotnego, równieş
musi być odpowiednio utrzymywany. Powinny siÄ™ na nim znajdować najnowsze wersje oprogramowania, opisy i skrypty wszystkich niezbÄ™dnych procedur i czynnoĹ›ci, ktĂłrymi komputer ma sterować. JeĹ›li sprzÄ™t ma nieaktualne informacje, staje siÄ™ nieprzydatny i tak czy inaczej dochodzi do przestoju w pracy, mimo pozornie poczynionych krokĂłw zaradczych. PodsumowujÄ…c, redundancja wybranych elementĂłw systemĂłw jest uzasadniona w sytuacji, kiedy patrzÄ…c na zaprojektowany ukĹ‚ad myĹ›limy ‘to siÄ™ nie moĹźe zepsuć’. To proste zdanie weryfikuje rzeczywiste przesĹ‚anki przemawiajÄ…ce na korzyść inwestowania w znacznie droĹźsze i pozornie zbÄ™dne dodatkowe podsystemy. Ich obecność moĹźe stanowić o powodzeniu lub poraĹźce misji na marsa lub codziennej pracy elektrowni atomowej. Decydować o şyciu i zdrowiu pracownikĂłw oraz stanie parku maszynowego. StÄ…d projektujÄ…c nowy proces lub modyfikujÄ…c istniejÄ…cy, warto pomyĹ›leć o dodatkowych zabezpieczeniach, ktĂłre skuteczniej niĹź tylko monitoring stanu maszyn, porzÄ…dek i skrupulatność pracy eliminujÄ… zagroĹźenia zwiÄ…zane z nieprzewidzianymi zdarzeniami w produkcji. Agnieszka Hyla & 4 " " & % & , L !
2 -/ "4 4 4
Śródła: [1] Scott D. Sagan: Learning from normal accidents, Organization & Environment, https://web.archive.org/web/ 20040714202943/http://iis-db.stanford. edu/pubs/20276/sagan_oe_dec03.pdf, dostęp z dnia 26.04.2018 r. [2] Koren, Israel; Krishna, C. Mani. FaultTolerant Systems. San Francisco, CA: Morgan Kaufmann. p. 3. ISBN 0-12088525-5, 2007. [3] Redundancy Management Technique for Space Shuttle Computers, IBM Research, http://www.research.ibm.com/ journal/rd/201/ibmrd2001E.pdf, dostęp z dnia 26.04.2018 r. [4] Na czym polega redundancja i dlaczego warto mieć system zapasowy?, https:// www.datera.pl/blog /czym-polega-redundancja-dlaczego-warto-miec-system-zapasowy/, dostęp z dnia 26.04.2018 r. AUTOMATYKA
RYNEK
Pokrętła MZD
firmy Elesa+Ganter 2 H5 " 3 " I O0+
& I & L KM & & I \
?+6 . 7 . 4 . " & + I
K &+ L XM !+ " I 1 M I
&1 & 1 & 4 I O0 L 1 &
" & " 1 ! G
"& I" ! 1 &4
W
 2017 r. w bogatej ofercie produktów Elesa + Ganter pojawiły się pokrętła CTD oraz GN 3663 z ograniczonym momentem siły dokręcania, w których moment zadziałania jest określony na stałe. Teraz ofertę uzupełniło pokrętło MZD, które umoşliwia regulację momentu siły dokręcania. Wśród pokręteł CTD dostępne są wersje 2 Nm i 3 Nm, zaś w GN 3663 – od 0,7 Nm do 5,5 Nm, jednak bez moşliwości płynnej regulacji. Te modele znajdowały zastosowanie np. w newralgicznych miejscach w urządzeniach, gdzie zbyt mocne dokręcenie mogłoby spowodować uszkodzenie podzespołów.
B 4 2 H5
Trwałość i prosta regulacja Pokrętło MZD jest wyposaşone w mechanizm spręşynowy (patent ELESA), który w momencie przekręcania pokrętła zgodnie z ruchem wskazówek zegara wkręca się w gwint, aş do osiągnięcia wcześniej ustawionego momentu obrotowego. Natomiast powyşej zadanej wcześniej wartości momentu następuje wysprzęglenie mechanizmu – słychać wtedy charakterystyczny dźwięk „kliknięcia�. Zasada działania mechanizmu pokrętła MZD jest podobna do działania klucza dynamometrycznego, w którym regulacja momentu siły dokręcania jest realizowana przez odpowiednie dokręcenie mechanizmu spręşynowego. Regulacje momentu siły dokręcania w pokrętle MZD wykonuje się za pomocą znajdującej się pod pokrywką śruby z łbem walcowym i gniazdem sześciokątnym. Wkręcenie/ wykręcenie śruby powoduje zmianę osiowego połoşenia tarczy z podziałką. Aktualnie nastawiony moment siły dokręcania wskazuje wartość, której oznaczenie I O0 7-8/2018
" 1 & & & ! K &
znajduje się na tej samej wysokości co tarcza. Moment siły dokręcania jest regulowany w przedziale od 0,2 Nm do 1 Nm. Pokrętło jest fabrycznie ustawione na wartość 0,5 Nm. Trwałość mechanizmu potwierdzają przeprowadzone badania. Po wykonaniu 60 000 cykli pokrętła nie wykazały widocznych oznak zuşycia, a określony moment nie zmienił się.
Zastosowania Do typowych zastosowań pokrętła MZD naleşą: mocowanie elementów w róşnego rodzaju oprzyrządowaniu, dokręcanie elementów przy obróbce szkła, gdzie zbyt duşy moment siły dokręcenia spowodowałby jego uszkodzenie, mocowanie elementów np. do korpusów maszyn z gwintem tworzywowym – pokrętło zabezpiecza przed uşyciem zbyt duşego momentu, który mógłby uszkodzić gwint, zabezpieczanie przed uszkodzeniem elementów przykręcanych, ściskanych czy naciąganych. Informacje o pełnej ofercie produktowej znajdują się w katalogu (katalog podstawowy 038, wersja polskojęzyczna) i na stronie: www.elesa-ganter.pl.
ELESA+GANTER POLSKA Sp. z o.o. & 4 . 6=+ , + ?8/8?? 4 66 <=< <? 9<+ " ! >>< ?8? =??+ 3 # 66 <=< <? 9> / "A / 4 4"
4 / 4"
P R O M O C J A
79
RYNEK RYNEK
Trybopolimerowe nowości igus dla polskich fabryk B & + " & IK
z zaawansowanych technicznie polimerĂłw, wprowadza na pol I !
G ! !+
G " I
targach Hannover Messe.
80
M
oşna powiedzieć, şe wprowadzanie co roku na rynek ponad 100 nowych rozwiązań technologicznych, które wpisują się w potrzeby rynku jest juş tradycją firmy igus. Światowy lider w obszarze wyrobów trybopolimerowych, czyli z tworzyw pracujących w ruchu ślizgowym, nieustannie je udoskonala i modyfikuje. Kolejna partia nowości, które właśnie
P R O M O C J A
są wprowadzane na polski rynek idealnie wpisuje się w ideę Przemysłu 4.0 i odpowiada na zapotrzebowanie fabryk przyszłości.
Trybopolimery w inteligentnej fabryce‌ Jednym z najciekawszych i najwaşniejszych trendów, zgodnie z którym działa obecnie igus, są rozwiązania typu
AUTOMATYKA
RYNEK smart plastics – uzbrojone w czujniki i moduły, które nieustannie monitorują ich stan podczas pracy i na czas ostrzegają o zużyciu lub przeciążeniu. Rozwiązania te upraszczają proaktywną konserwację i obniżają koszty produkcji na najbardziej nowatorskich liniach produkcyjnych. – W ostatnim czasie idziemy o kolejny krok do przodu, wprowadzając na rynek infrastrukturę informatyczną pozwalającą skutecznie zarządzać danymi, które generują produkty smart plastics. Mogą one stanowić osobny system lub zostać zintegrowane z systemem ERP klienta. Systemy te w pełni wykorzystują koncepcję Internetu Rzeczy oraz Machine Learning – mówi Hubert Kowalczyk, Junior Product Manager e-prowadniki w igus Polska. W tej chwili opisane rozwiązania można wykorzystywać m.in. w produkowanych przez igus e-prowadnikach, przewodach, prowadnicach liniowych i łożyskach talerzowych. Ich użytkownicy mogą na bieżąco monitorować poziom zużycia i w optymalny sposób planować konserwację. Informacje dotyczące tego procesu docierają do pracowników on-line, a proces jest w pełni zintegrowany z infrastrukturą firmy.
…w robotyce Firma igus wprowadza też w tym roku wiele nowości w bardziej zaawansowanym obszarze funkcjonalnych robotów. Newralgicznym punktem tych urządzeń są przeguby, które w przypadku prezentowanego podczas Hannover
Messe 2018 robolinka Apiro, są oparte na łożyskach polimerowych, czyli bezobsługowych i bezsmarownych. Nowy rodzaj przegubów pozwala robotom wykonywać nawet najbardziej skomplikowane ruchy. Ich dużym atutem jest prosta budowa, na którą składa się zaledwie kilka elementów. – W przypadku robolinka Apiro projektanci mają do wyboru trzy przekładnie, które mogą służyć do prowadzenia ruchu na różnych płaszczyznach. Umożliwiają tworzenie zarówno prostych robotów liniowych, jak i złożonych, poruszających się w wielu kierunkach humanoidów. To rozwiązania, z których mogą skorzystać przedstawiciele wielu branż przemysłu – zaznacza Radosław Sobociński, Product Manager igus Polska.
…i w druku 3D Firma przygotowała też wiele nowości dla branży druku 3D, dla której prowadzi badania właściwości trybopolimerów ściśle dostosowanych do potrzeb technologii przyrostowej. Dzięki temu można już drukować m.in. elementy ślizgowe o bardzo wysokiej trwałości. Także w tym obszarze igus mocno stawia na rozwój narzędzi. Firma prowadzi badania w największym na świecie laboratorium tego typu o powierzchni 2750 m2, znajdującym się w Kolonii. Nowe materiały sprawdzane są przede wszystkim pod kątem wycierania i tarcia. W tym celu przeprowadzanych jest ponad 10 000 testów rocznie. Dzięki takim rozwiązaniom igus ma stałe miejsce w dynamicznie ewoluującej branży druku 3D. O rosnących możliwościach tej technologii najlepiej świadczą coraz bardziej zaawansowane realizacje. Przykładem jest decyzja koncernu Boeing o wyposażeniu najnowszych samolotów Dreamliner aż w 32 różne elementy stworzone za pomocą druku 3D.
IGUS Sp. z o.o. Fot. igus GmbH
& 4 0 767%+ ?6/6=9 ;
4 66 >:= 8< <?+ 3 # 66 >:= :7 :@ / 3 A & 4"
www.igus.pl
7-8/2018
81
RYNEK
Certyfikowany
chwytak EGP-C do zastosowań przemysłowych . G I 1 !+
1 " !
&1 ! " " & 1
1 " 4 ; " K
1 1 " 1I M+
"
L&+ & G I 1I G
!
! + 3& 1 " + & "
" " 4
W G " G !
" " Q ! " " & G Q %Â?*. 4
82
S
CHUNK buduje swoją przewagę w dziedzinie chwytaków współpracujących, wprowadzając chwytak EGP-C. Lider kompetencji w zakresie systemów chwytakowych i technologii mocowań po raz pierwszy prezentuje prawdziwie bezpieczny chwytak przemysłowy – certyfikowany i zatwierdzony do współpracy z człowiekiem przez Niemieckie Ubezpieczenie od Następstw Nieszczęśliwych Wypadków DGUV. Certyfikat upraszcza obserwację bezpieczeństwa aplikacji współpracy człowieka z maszyną i skraca wymagania czasowe.
Szeroki wachlarz zastosowań Gama zastosowań kompaktowego dwupalczastego chwytaka równoległego z ochroną antykolizyjną jest P R O M O C J A
bardzo szeroka – od montaşu małych elementów w elektronice i przemyśle związanym z towarami konsumpcyjnymi, po aplikacje wdraşane w sektorze motoryzacyjnym. W firmie SCHUNK EGP-C ma juş prototypowe zastosowanie na stanowisku HRC w aplikacji montaşu chwytaków. Pracownik przeprowadza montaş i kontrolę jakości, podczas gdy robot za pomocą chwytaka usuwa resztki kleju na płycie gładzącej. Poprawia to ergonomię pracy i minimalizuje ryzyko obraşeń pracownika. Chwytak współpracujący EGP-C spełnia wymagania normy ISO/TS 15066 i jest zaprojektowany tak, aby nie zranić człowieka. Bezpieczne ograniczenie prądu gwarantuje rzetelne spełnienie wymogów dla aplikacji współpracy człowieka z robotem. Chwytak moşe być sterowany AUTOMATYKA
RYNEK
za pomocą złącza cyfrowego. Dzięki napięciu roboczemu 24 V DC jest takşe odpowiedni do zastosowań mobilnych.
B 4 %Â?*.
Uproszczona kontrola bezpieczeństwa Chwytak współpracujący EGP-C jest dostarczany jako wstępnie zmontowana jednostka z odpowiednim złączem dla robotów współpracujących KUKA, FANUC lub Universal Robots. Złącza dla robotów innych producentów dostępne są na şyczenie klienta. Ponadto dla wszystkich konwencjonalnych robotów współpracujących przewidziano moduły programowania, co dodatkowo upraszcza uruchomienie. Pełna elektronika sterująca i zasilająca jest zintegrowana wewnątrz chwytaka, dzięki czemu nie ma 7-8/2018
potrzeby wygospodarowania miejsca w szafie elektrycznej. Bezszczotkowe, a więc bezobsługowe serwomotory oraz prowadnice rolkowe gwarantują wysoką wydajność i czynią z EGP-C dynamiczny i wyjątkowo wydajny chwytak w wymagających aplikacjach obsługi małych i średnich detali.
Płynna współpraca i łatwa regulacja W granicach dopuszczalnej długości palce chwytaka uzyskują w przyblişeniu stałą siłę chwytania i prędkość podczas całego skoku. Aby uczynić współpracę z operatorem moşliwie jak najbardziej płynną i intuicyjną, chwytak został wyposaşony w sygnalizację LED w kolorach sygnalizacji drogowej, która wskazuje odpowiedni stan modułu. Certyfikowany chwytak do małych
25 /% " L& \ !
" " & G %Â?*. 25 /%
Q " Â? % &
" L& !
" " " "
1
elementów od pierwszego kwartału 2018 r. jest juş dostępny w rozmiarze 40 ze skokiem 6 mm na palec i maksymalną masą detalu 0,7 kg. Siła chwytania moşe być regulowana za pomocą obrotowego przełącznika kodującego w kilku stopniach.
SCHUNK INTEC Sp. z o.o. & 4 & 9? + ?8/8?? 4 66 <6: 68 ??+ 3 # 66 <6: 68 68 / 3 A" 4 !& 4 4 !& 4
83
RYNEK
Bezpieczne zamykanie Firma Heinrich Kipp Werk roz " G +
" &L & Q
G G " 4
W & ! I & &
I + " " G 4
N
owe zamki zaciskowe i trzpienie montaşowe Kipp rozszerzyły asortyment firmy Kipp o nowe opcje zamykania.
W przypadku zamków zaciskowych zamknięcia dokonuje się przez obrót o 90°, z pozycji „OFF� do pozycji „ON�. Połączony z uchwytem trzpień poprzeczny zostaje przy tym wsunięty do płytki mocującej. Trzpień zaczepia się o płytkę i dociska elementy do siebie. Kliknięcie sygnalizuje zamknięcie lub – przy obrocie w odwrotnym kierunku – otwarcie. Kipp oferuje zamek zaciskowy równieş w wersji płaskiej. Pokrętła i elementy zamykające są wykonane z termoplastu lub stali nierdzewnej, a obudowa – ze stali niklowanej. Odpowiednie płytki mocujące do zamków zaciskowych są dostępne osobno.
mi roboczymi i wszędzie tam, gdzie potrzebna jest ręczna regulacja lub szybkie przezbrojenie, np. w regulacji wysokości w automatycznych liniach produkcyjnych. Wszystkie artykuły umoşliwiają szybkie zaciskanie dwóch płyt o takiej samej lub róşnej grubości. W tym celu naleşy nacisnąć przycisk i wsunąć trzpień montaşowy do przewidzianej w tym celu tulei mocującej. Zwolnienie przycisku powoduje zaciśnięcie płyt. W celu poluzowania zacisku naleşy postąpić odwrotnie. Trzpienie montaşowe są dostępne w wersji ze stali nierdzewnej lub z pokrętłem z tworzywa sztucznego. Powtarzalność dla trzpieni montaşowych wkręcanych i wtykanych wynosi ¹0,25 mm. Moşna ją zwiększyć za pomocą dodatkowych kołków ustalających. # $ %'( ) ( %
Oferta firmy KIPP została takşe wzbogacona o nowe trzpienie montaşowe w wersjach o róşnych rozmiarach oraz siłach przytrzymujących i zrywających. Znajdują one zastosowanie w urządzeniach z wymiennymi elementa84
P R O M O C J A
KIPP POLSKA Sp. z o.o. & 4 ) <+ 8=/6=> ; 4 <7 ==@ 67 99 / " 4 1 A ""4"
4 ""4"
AUTOMATYKA
RYNEK
Technologie wizyjne Szkolenia STEMMER IMAGING . G & G &
2& " , +
" ! 1 & -2 2
, 5,.5+ " " & & & ! M
\ " & !+
! ! \
1 I ! ! 4
S
zkolenia będą prowadzone zarówno przez trenerów lokalnych, jak i osoby z innych oddziałów zagranicznych. Do współpracy w zorganizowaniu szkoleń zaproszeni zostaną równieş dostawcy i producenci komponentów wizyjnych.
B 4 ""+ -2 2 , 5,.5
Podstawowe‌ Szkolenia zostaną podzielone na dwie grupy. Pierwsza, prowadzona w języku polskim, będzie przeznaczona dla osób rozpoczynających swoją pracę z systemami wizyjnymi oraz pracowników utrzymania ruchu czy wewnętrznych biur inşynieryjnych w fabrykach, chcących pogłębić swoją wiedzę. Jako pierwsze z tej grupy zostanie uruchomione szkolenie z ogólnej wiedzy w zakresie przemysłowych systemów wizyjnych, doboru kamer 7-8/2018
i oświetlaczy. Będzie ono takşe obejmowało wstęp do oprogramowania MERLIC. Na potrzeby tego szkolenia zostaną opracowane specjalne stanowiska szkoleniowe zbudowane z komponentów dostępnych w ofercie firmy STEMMER IMAGING. Uczestnicy szkolenia będą mogli sprawdzić w praktyce wiedzę zdobytą podczas wykładów. Jako następne dla tej grupy planowane są szkolenia z kamer inteligentnych, optyki oraz praktycznych zastosowań systemów wizyjnych w przemyśle.
‌ i zaawansowane Druga grupa szkoleń będzie adresowana do osób dysponujących bardziej zaawansowaną wiedzą na temat technologii wizyjnych. Większość z nich będą prowadzić osoby z zagranicznych oddziałów oraz przedstawiciele producentów komponentów. Pierwsze zaoferowane szkolenie będzie poświęcone bibliotekom wizyjnym niemieckiej firmy MVTec GmbH – HALCON. Następne planowane szkolenia będą dotyczyły technologii 3D oraz zaawansowanej wiedzy z optyki i oświetlenia.
Komfortowo i kompleksowo Kaşde szkolenie będzie prowadzone w grupach liczących 6–10 osób, tak aby wszyscy uczestnicy mogli praktycznie P R O M O C J A
przetestować umiejętności nabyte podczas wykładów. W trakcie niektórych z nich moşliwe będzie równieş przeprowadzenie wstępnej analizy dla produktów przywiezionych przez biorących udział w szkoleniu. Firma STEMMER IMAGING przewiduje równieş moşliwość przeprowadzania szkoleń w większych miastach w Polsce oraz szkoleń zamkniętych dla pracowników jednej firmy. Szkoleniom wyjazdowym czasami będą towarzyszyć seminaria otwarte dla większej grupy osób, pokazujące moşliwości systemów wizyjnych w przemyśle oraz nowości w tej dziedzinie. Szczegółowe informacje na temat szkoleń moşna uzyskać pod numerem telefonu +48 664 921 922 lub mailowo: info@stemmer-imaging.pl. Zachęcamy teş do sprawdzenia oferty aktualnych szkoleń prowadzonych przez inne oddziały naszej firmy w Europie w ramach European Imaging Academy. Więcej informacji moşna znaleźć na stronie www.stemmer-imaging.pl w zakładce Events.
STEMMER IMAGING Sp. z o.o. & 4 = : + @@/9?? T 4 ::9 @67 @66 4 / 4"
85
RYNEK
Robotyzacja – DNA nowoczesnej produkcji XXI wieku ” KM " & ! 3
" &
K L 1
1 K + K 1 L 4 %! L
K
+ " G " \ ! !
! 1 1 !
L 68@•4 , " I"& G &
G 1 " " & G +
& G " &
I ! " " & \
I "
" " 1 4 -
" G " & " " Q I
YÂ? ' &
' Z+ " "
6?7> 4 % &
" O 1 ! 4
Urszula Chojnacka
86
W
 2017 r. sprzedaş robotów przemysłowych na świecie wzrosła o 18%, a z szacunków Międzynarodowej Federacji Robotyki (IFR) wynika, şe do 2020 r. liczba robotów wykorzystywanych w przemyśle przekroczy 3 000 000. Liderem rynku pozostają Azja i Europa. Nasz kraj wciąş stara się nadąşyć za zmianami i wychodzi nam to coraz lepiej, chociaş są branşe, które robią to odwaşniej i takie, w których ten proces postępuje wolniej. Jeśli chodzi o liczbę robotów przypadających na 10 000 pracowników, Polska plasuje się mniej więcej w połowie średniej światowej, która w 2016 r. wynosiła 74 (dane IFR). W niektórych obszarach wachlarz zastosowań robotów jest wyjątkowo szeroki. Tak jest w przypadku spawania i cięcia, gdzie roboty świetnie radzą sobie m.in. ze spawaniem łukowym i laserowym, cięciem laserowym i cięciem plazmą, lutowaniem, zgrzewaniem
punktowym i natryskiwaniem metalu, a ponadto są wsparciem dla metrologii wizji 3D. Kolejnym obszarem z potencjałem jest obsługa maszyn i obróbka mechaniczna – tu roboty mogą znaleźć zastosowanie przy cięciu strumieniem wodnym, formowaniu tworzywa sztucznego, gratowaniu, obróbce wykańczającej i polerowaniu, opalaniu, cięciu mechanicznym, szlifowaniu, kuciu czy odlewaniu metalowym. Z kolei w automatyzacji pras wspierają automatyczną kontrolę jakości, prasowanie i wytłaczanie, w tym wytłaczanie na gorąco, a nierzadko są elementem systemów składowania i urządzeń rozładowujących. Oczywistym skojarzeniem z robotyzacją w przemyśle jest pakowanie i paletyzacja, w tym paletyzacja mieszana – począwszy od rozładunku, przez przenoszenie materiałów opakowaniowych, po pobieranie i umieszczanie. Duşe pole do popisu dla robotów tkwi równieş w montaşu AUTOMATYKA
RYNEK i testowaniu – w tym obszarze obsługują one m.in. przycinanie, uszczelnianie, klejenie, wkręcanie i kontrolę. Jakub Pawlak, kierownik Regionalnego Centrum Aplikacji Zrobotyzowanych ABB, wskazał także szanse, jakie robotyzacja i cyfryzacja otwierają przed rynkiem pracy – dzięki robotyzacji powstały m.in. takie zawody jak specjalista Big Data, Virtuality Architects, Content Manager, analityk nowych miar, dydaktyk multimedialny, „nauczyciel maszyn”, Researcher i teletutor.
Fot. U. Chojnacka (AUTOMATYKA), ABB
Koła zamachowe Czynników napędzających rozwój robotyki jest kilka. Do najważniejszych obecnie należą popularyzacja kompaktowych i łatwych w użyciu robotów współpracujących, skrócenie cyklu życia produktów i ich duża różnorodność, co wymaga coraz bardziej elastycznych rozwiązań z zakresu automatyki, a także rynkowy wymóg stałej modernizacji zakładów produkcyjnych i zwiększania mocy produkcyjnych. – Automatyzacja linii produkcyjnej traktowana jest już nie tylko jako możliwość poprawy jakości, wydajności i optymalizacji kosztów. Od dostawców oczekuje się współpracy w wypracowaniu technologii, która będzie budowała przewagę konkurencyjną – podkreśla Jakub Pawlak, kierownik Regionalnego Centrum Aplikacji Zrobotyzowanych ABB. W tym wszystkim coraz większą rolę do odegrania mają koboty. Decydującymi składowymi dobrego robota współpracującego są bezpieczeństwo, eksploatacja, produktywność i elastyczność. Wśród tego typu rozwiązań dostępnych na rynku jest robot współpracujący YuMi firmy ABB, który może bezpiecznie pracować obok człowieka-operatora i zajmuje niewielką powierzchnię. Jego zaletą jest również brak zewnętrznych przewodów. Pracę i możliwości tego robota, podobnie jak kilku innych, np. RacerPack, można przetestować w Regionalnym Centrum Aplikacji Zrobotyzowanych ABB. Przed zainstalowaniem urządzeń w docelowym miejscu można tu również przeprowadzić próby z symulacją rzeczywistych warunków produkcyjnych oraz testy z wykorzystaniem produktów 7-8/2018
87
RYNEK klienta, a także podjąć próbę rozwijania umiejętności programowania i obsługi rozwiązań zrobotyzowanych. Tę ostatnią na własnej skórze mogli przećwiczyć uczestnicy czerwcowego spotkania, których zaproszono do zaprogramowania działań robota YuMI. Nieodzownym elementem robotyzacji są powiązane z nią usługi, usprawniające wdrożenie i przynoszące dodatkowe korzyści. Jedną z nich jest realizowana przez firmę ABB usługa ABB Ability Connected Services, która pozwala zmniejszyć o 25% liczbę awarii, co przekłada się na taką samą redukcję przestojów. Usługa ma wszechstronne zastosowanie – począwszy od monitorowania stanu i diagnostyki, zarządzanie kopiami zapasowymi i zdalnym dostępem, po ocenę floty i optymalizację zasobów.
Robotyzacja a rywalizacja Powiedzieć, że robotyzacja stanowi być albo nie być dla firmy czy zakładu promocyjnego to przesada, przynajmniej na razie. Nie ma natomiast wątpliwości, że taka inwestycja sprzyja skutecznemu konkurowaniu z innymi podmiotami działającymi w określonej branży. Jednym z przykładów, które dobitnie to odzwierciedlają jest branża FMCG, gdzie rywalizacja o sukces rynkowy bywa wyjątkowo zacięta. Potwierdzają to obserwacje Mariusza Smolińskiego, dyrektora ICAN Research w instytucie ICAN – wydawcy magazynu „Harvard Business Review Polska”. W poszukiwaniu
CO DAJE ROBOTYZACJA PRZEDSIĘBIORSTWU – 10 POWODÓW, DLA KTÓRYCH WARTO ZAINWESTOWAĆ W ROBOTY PRZEMYSŁOWE • • • • • • •
Zwiększenie wydajności produkcji Zmniejszenie kosztów operacyjnych Poprawa jakości procesu Poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy Zwiększenie elastyczności wytwarzania produktu Zmniejszenie odpadów materiałowych i wzrost produkcji Zmniejszenie rotacji personelu i zminimalizowanie problemów z rekrutacją pracowników • Oszczędność przestrzeni w obszarach produkcyjnych • Zmniejszenie kosztów kapitałowych, np. zapasów magazynowych, prac w toku • Poprawa jakości pracy pracowników Źródło: ABB, w oparciu o badania IFR
trendów w robotyzacji i automatyzacji oraz potrzeb, jakie zaspokajają takie wdrożenia przeprowadzono wywiady wśród prezesów, dyrektorów produkcji i dyrektorów technicznych graczy działających w sektorze FMCG – m.in. SM Mlekpol, Danone, E.Wedel i L’oréral – połączone z wizytami w zakładach produkcyjnych. W tej branży do największych współczesnych wyzwań należy koordynacja działań między przewidywaniem zapotrzebowania klientów i planowaniem produkcji z uwzględnieniem złożonych i coraz bardziej wyśrubowanych oczekiwań odbiorców. Wiąże się to z koniecznością ciągłego dostosowywania i przezbrajania linii produkcyjnych. Produkcja w krótkich seriach, częste zmiany kształtów czy wielkości opakowań, konfekcjonowanie, czyli mieszanie
kilku produktów w jednym opakowaniu zbiorczym, a także logistyka „just in time” – to tylko niektóre obszary budowania przewagi konkurencyjnej w sektorze FMCG i jednocześnie sprawiające największe problemy zakładom produkcyjnym. Przedstawiciele badanych przedsiębiorstw – na bazie swoich doświadczeń i zrealizowanych u nich wdrożeń – wśród pozytywnych efektów automatyzacji i robotyzacji wymieniali m.in. zwiększenie wydajności, optymalizację kosztów, standaryzację jakości, uzyskanie dużej dokładności i powtarzalności, a także precyzyjne opomiarowanie. Do istotnych miejsc, w których wprowadzono robotyzację, należały końcówki linii produkcyjnej, a istotnymi argumentami za tym przemawiającymi było bezpieczeństwo oraz trudności w znalezieniu pracowników lub koszty ich zatrudnienia. Robotyzacja – niezależnie od sektora przemysłu – przekłada się na wymierne korzyści, co potwierdziła już ponad dwa lata temu analiza ekspertów Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową – IBnGR – z opracowania wynika, że dzięki wdrożeniem robotycznych rozwiązań ponad 83% firm zwiększyło skalę produkcji, 67% zauważyło spadek jej kosztów, 54% poprawiło rentowność, a 33% zwiększyło sprzedaż za granicą. Coraz więcej polskich firm korzysta z tych doświadczeń. Urszula Chojnacka AUTOMATYKA
88
AUTOMATYKA
RYNEK
Modułowe
sterowniki PLC+HMI UniStream Seria sterownikĂłw UniStream Q * " 3 I
" & " 4 , ! &
1& " Q & & G & G " " 14
B 4 *4 %! ^ *-) -N _+ 2 &
J
ednostka CPU oraz moduły rozszerzeń doczepiane są z tyłu panelu, co znacznie zmniejsza ilość miejsca w szafie sterowniczej potrzebnego do poprowadzenia okablowania. W serii UniStream dostępne są panele o wielkościach 5�, 7�, 10,4� oraz 15,6�. W zaleşności od panelu, z tyłu moşna umieścić od trzech do pięciu modułów rozszerzeń, nie wliczając jednostki CPU. Jeşeli istnieje potrzeba dalszego zwiększenia liczby modułów, moşna podłączyć adapter rozszerzający, a do niego dołączyć kolejnych 16 modułów. Wyjątkiem jest sterownik o przekątnej ekranu 5�, który ma wbudowane wejścia/wyjścia, a kolejne rozszerzenia I/O moşna dołączyć poprzez dodanie adaptera rozszerzającego. Dzięki potęşnym procesorom sterowniki potrafią sprostać nawet najtrudniejszym zadaniom w procesach automatyki przemysłowej. Pozwalają na rozbudowę do 2048 punktów I/O, włączając wejścia/wyjścia szybkie, analogowe oraz temperaturowe. Dodatkowo obsługa karty SD, plików PDF, wideo oraz audio, streaming przez RTSP, tworzenie tabel danych, wykresów, a takşe konfiguracja do 64 niezaleşnych pętli PID czyni z nich niezastąpione narzędzie do sterowania oraz wizualizacji. 7-8/2018
Sterowniki mają porty Ethernet, CANbus, USB host i device, audio oraz RS-232/RS-485, dzięki którym nawiązanie komunikacji z innymi urządzeniami przez EtherNet/IP, Modbus RTU (m.in. do łączenia z falownikami) oraz TCP/IP, CANopen, UniCAN lub przez własną ramkę komunikacyjną nie stanowi problemu. Dodatkowo moşliwe jest wysyłanie wiadomości e-mail oraz SMS, obsługa protokołów FTP oraz MQTT słuşącego do wymiany danych między procesami przemysłowymi a siecią informatyczną, korzystanie z baz danych SQL, a takşe zdalny dostęp przez VNC lub Webserver, co bardzo ułatwia kontrolę nad procesem.
Intuicyjne oprogramowanie UniLogic Do programowania sterowników serii UniStream przeznaczone jest darmowe oprogramowanie UniLogic, dostępne do pobrania na stronie producenta. To wszechstronny i intuicyjny software, a jego środowisko zawiera wszelkie funkcje potrzebne do skonfigurowania hardware’u, programu drabinkowego i wyświetlacza HMI. Główną cechą programowania w drabince jest dynamiczne adresowanie zmiennych. Uşytkownik od samego początku przypisuje zmiennym P R O M O C J A
własne tagi, dzięki czemu aplikacja jest bardzo przejrzysta. Program pozwala na tworzenie własnych bloków funkcyjnych oraz struktur zmiennych, których moşna wielokrotnie uşywać w róşnych jego częściach. Takie zabiegi bardzo ułatwiają pracę oraz skracają czas potrzebny do stworzenia aplikacji. Uşytkownik moşe równieş napisać własny kod w języku C i uşywać go dowolnie w kaşdym momencie. Proces tworzenia programu opiera się na działaniu „przeciągnij i upuść� i przypomina bardziej konfigurację funkcji sterownika niş programowanie, co czyni środowisko bardzo przyjaznym. Wysokiej rozdzielczości wyświetlacz HMI ma bogate biblioteki obrazów, wykresów oraz zdjęć pozwalających na łatwe stworzenie przejrzystej wizualizacji procesu. W nowym sterowniku USP-104-M10 zamontowany został pojemnościowy ekran multi-touch. Dzięki temu na panelu HMI moşna jednocześnie nacisnąć wiele punktów, co znacznie rozszerzyło moşliwości sterowania. Jakub Lipski ELMARK AUTOMATYKA Sp. z o.o. & 4 . <:+ ?8/?<8 ; /; 4 66 <<= <@ =<+ 66 <<> @@ 68 3 # 66 <<= <@ =: / A 4 4"
4 4 4"
89
WYDARZENIA
Wyzwania Industry 4.0 Konferencja Phoenix Contact za nami Trzecia edycja dwudniowej konferencji „Industry 4.0. w prakty Z " Q I
! # %
w hotelu Vienna House Andel’s T ! 66\6=
1 4 5 " 1 1 " 3& 4 G
& I +
! " ! " 1
! " & !4
Sylwia Batorska
S
potkania z cyklu „Wyzwania Industry 4.0� co roku przyciągają wielu praktyków – automatyków z przemysłu, którzy chcą poznać nowości w zakresie zaawansowanych rozwiązań przemysłowych. Są wśród nich zarówno menedşerowie produkcji, inşynierowie automatyki przemysłowej, utrzymania ruchu, jak i specjaliści IT i programiści PLC.
90
Prezes Phoenix Contact Maciej Merek otwierając spotkanie prezentacją „Industry 4.0 – co Phoenix Contact ma z tym wspólnego� zwrócił uwagę na fakt, şe podczas czterech etapów rewolucji przemysłowej znacznie wzrósł stopień skomplikowania operacji przemysłowych, a następnie starał się odpowiedzieć na pytanie – po co to wszystko? Przemysł 4.0 opiera się na realizacji procesów przemysłowych z zastosowaniem Internetu Rzeczy – IoT, wydajnej sieci teleinformatycznej, chmury obliczeniowej, inteligentnych maszyn, robotów przemysłowych oraz na cyberbezpieczeństwie. To właśnie poziom automatyzacji i złoşoności procesów produkcji przemysłowej stanowi wyzwanie przyszłości. Z punktu widzenia producenta bazowa idea czwartej rewolucji przemysłowej zakłada moşliwość rozszerzenia wariantów produkcji, czyli odejście od produkcji masowej na rzecz indywidualnej, bez wzrostu kosztów i strat. Maksymalizacja zysku przez poszerzenie portfolio produktowego w zautomatyzowanym i zdalnie sterowanym Przemyśle 4.0 nie musi wiązać się z wyşszymi nakładami, co pozwoli na utrzymanie optymalnych cen
produktów „szytych na miarę�. Wśród obszarów wpływu Industry 4.0 prezes Phoenix Contact wymienił m.in. systemy sterowania, inteligentną logistykę, cykl şycia produktu, technologie identyfikacji oraz bezpieczeństwo w sieci. W związku z duşą istotnością tego ostatniego zagadnienia pierwszy dzień tegorocznej konferencji został poświęcony szeroko rozumianej tematyce bezpieczeństwa w zakładach przemysłowych. Zaproszeni prelegenci zaprezentowali sposoby na zapewnienie ochrony i dyspozycyjności maszyn, w tym rozwiązania znajdujące się w ofercie Phoenix Contakt, która ciągle jest aktualizowana. – W dobie zdalnego dostępu maszyn i urządzeń firmy coraz częściej sięgają po zaawansowane systemy bezpieczeństwa, które zapobiegają stratom związanym z nieplanowanymi przestojami – powiedział Maciej Merek - Pozwalają one równieş na zabezpieczenie sieci produkcyjnych przed cyberatakami.
Ochrona i bezpieczeństwo produkcji Dyspozycyjność maszyn jest czynnikiem istotnym dla wzrostu zysków firmy i zwiększania produktywności, dlatego AUTOMATYKA
B 4 4 ^ & _
WYDARZENIA
optymalizacja działania urządzeń to klucz do sukcesu przedsiębiorstwa. O systemach bezpieczeństwa mających za zadanie minimalizować ryzyko wystąpienia nieplanowanych przestojów, które mogłyby powstać wskutek przepięć, wypadków czy ataków hakerskich opowiedział Rafał Sypniewski, szef produktu IE w Phoenix Contact. Omówił on techniki bezpieczeństwa funkcjonalnego w produkcji – Safe & Secure, skupiając się głownie na obszarach, takich jak: safety – bezpieczeństwo ludzi, ochrona przed przepięciami – bezpieczeństwo elektryczne oraz cyber security – bezpieczeństwo systemów IT. Techniki bezpieczeństwa są o tyle waşkim tematem, şe bezpośrednio przekładają się na wzrost produktywności i zysków. Dlatego tak waşne jest, aby zabezpieczyć sieci produkcyjne i zrealizować bezpieczny, zdalny dostęp do maszyn, jak równieş chronić przed przepięciami instalacje i urządzenia elektryczne. Wielokrotnie wiąşe się to z koniecznością przeprowadzenia modernizacji. – Jakie zachodzi ryzyko jeśli nic nie zrobimy? Uszkodzenia maszyn, opłaty za serwis, obnişenie wydajności 7-8/2018
i jakości produkcji, a nawet wypadki – powiedział Rafał Sypniewski. W swojej ofercie firma Phoenix Contac ma wiele rozwiązań, które mogą zapobiec takim problemom. Naleşą do nich przekaźniki bezpieczeństwa PSRmini, których zaletami jest: kompaktowa konstrukcja – do 70% mniej miejsca oraz szybki i wygodny montaş – z przyłączeniami śrubowymi lub spręşynowymi. Innowacyjna technologia przekaźnikowa zapewnia maksymalizację bezpie-
czeństwa i wysoką zdolność łączeniową. Przekaźniki dostępne są z jednym lub z większą liczbą zestyków i z róşną liczbą torów zezwolenia – od 1 do 3. Do aplikacji średniej wielkości, wymagającej więcej niş czterech funkcji bezpieczeństwa Phoenix Contact oferuje konfigurowalne moduły bezpieczeństwa. Zawierają one redundantne procesory oraz konfigurowane dowolnie przez uşytkownika funkcje bezpieczeństwa. Konfiguracja ze standardo-
91
WYDARZENIA
dostępu oparta na prawach użytkownika, regularna instalacja aktualizacji i zabezpieczenie przed złośliwym oprogramowaniem. wym sterownikiem odbywa się przez bramki i standardową, niezwiązaną z bezpieczeństwem sieć. Mieczysław Ludwików opowiedział, na czym polega skuteczna ochrona przed przepięciami. Zwrócił uwagę na fakt, że ma ona zasadniczy wpływ na dyspozycyjność systemów. Dlatego istotny jest właściwy dobór urządzeń spośród kategorii wskazanych przez normy. Podkreślił przy tym, że ograniczniki przepięć SPD typu 2 i SPD typu 3 to minimum w automatyce.
Cyberbezpieczeństwo – ochrona sieci przemysłowych w zakładach produkcyjnych O cyberatakach, ich konsekwencjach oraz sposobach zabezpieczeń przed nimi opowiedzieli zaproszeni goście z Niemiec. Defense in Depth „ochrona w głąb” to taktyka projektowania zabezpieczeń systemów informatycznych. Jest realizowana na trzech poziomach. Pierwszy zakłada ochronę przedsiębiorstwa – politykę i procedury bezpieczeństwa, fizyczną ochronę dostępu do kluczowych elementów. Drugi – ochronę sieci przez kontrolowane połączenia między siecią biurową, segmentację sieci zakładowej i DMZ, firewalle i VPN. Trzeci poziom zakłada integralność systemu, na którą składa się kontrola 92
PLC Next Technology – odpowiedź na wyzwania przyszłości W szybko zmieniającym się świecie, w którym łączy się więcej rzeczy niż ludzi, automatyzacja przemysłowa przechodzi również zasadniczą zmianę – klasyczne struktury systemowe przekształcają się w systemy cyberfizyczne. Odpowiedzią na wyzwania Industry 4.0 i potrzebą skutecznego wdrażanie nowoczesnych technologii do produkcji są przyszłościowe systemy automatyki. Muszą one być elastyczne, otwarte i połączone w sieć. Taka właśnie jest PLC Next Technology – nowa, otwarta platforma sterowania firmy Phoenix Contact, która zapewnia redukcję czasu programowania, krótszy czas modyfikowania procesów produkcyjnych i szybsze uruchamianie rozwiązań automatyzacyjnych. Dzięki technologii PLC Next Technology kilku programistów może tworzyć równolegle jeden program kontrolera, niezależnie od siebie, przy użyciu różnych języków programowania. W ten sposób można szybko tworzyć złożone aplikacje, korzystając z zalet klasycznego środowiska PLC oraz z otwartej i elastycznej technologii PLC Next. Użytkownicy mogą swobodnie rozwijać projekty w znanym im środowisku programistycznym, takim jak PC Worx Engineer, MATLAB
Simulink, Eclipse lub Visual Studio, jak również tworzyć kody programu, zarówno w językach zdefiniowanych w normie IEC 61131-3, jak i w językach C/C++ i C#. Dzięki zastosowaniu modułów automatyzacji i programowania obiektowego uproszczony został proces inżynieryjny. PLC Next Technology działa w połączeniu z serwisem chmurowym Proficloud. Wszystko to wspomagane jest oprogramowaniem narzędziowym PC Worx Engineer. Dzięki swojej funkcjonalności technologia PLC Next Technology umożliwia integrację obecnych i przyszłych interfejsów i protokołów otwartej komunikacji w sieciowych systemach automatyki. Tym samym umożliwia wdrażanie nowych modeli biznesowych opartych na IoT, przez bezpośrednie połączenie z usługami i bazami danych w chmurze.
PLC Next Technology w praktyce Warsztatom prezentującym nową platformę programistyczną PLC Next Technology został poświęcony drugi dzień konferencji. Uczestnicy wyposażeni w laptopy i gotowe zestawy startowe mieli okazję, pod okiem specjalistów z Phoenix Contact, przetestować technologię oraz zapoznać się z możliwościami programowania. Podczas warsztatów przedstawione zostały przykłady aplikacji wraz z omówieniem zasad PLC Next Technology programowania i funkcjonalności. Sylwia Batorska AUTOMATYKA
AUTOMATYKA
WYDARZENIA
Nowa odsłona targów BI-MU ; &
& 1 G I
1 1 & ,/ *4
. 1 L "
@\7= " X 6?7> &4
: 6?7> 4+
" ! ,- + / 1 I 3 " +
" L 1
M I+ &
"
G !4
Innowacyjny wymiar Promowane przez UCIMU-SISTEMI PER PRODURRE i zorganizowane przez EFIM – Przedsiębiorstwo Włoskich Targów Maszynowych targi będą prezentowały odnowiony katalog technologiczny, który obejmuje wszystkie rozwiązania dotyczące fabryki przyszłości, w tym wiele obszarów innowacji: • FABBRICAFUTURA – obszar dla twórców oprogramowania (software developers) i technologii do łączności systemowej, do zarządzania danymi i bezpieczeństwa danych, tak aby
nika), IL MONDO DELLA FINITURA DELLE SUPERFICI (dział wykańczania powierzchni) poświęcony najlepszej jakościowo ofercie maszyn i systemów do wykańczania i obróbki powierzchni.
Zgłoszenia wystawców Na pięć miesięcy przed targami ponad 800 przedsiębiorstw zgłosiło swój udział, z czego 295 to przedsiębiorstwa zagraniczne reprezentujące 22 kraje. Nowi wystawcy stanowią 24% zebranych zgłoszeń. Powierzchnia wystawiennicza wzrosła o 10%. Organizator spodziewa
B 4 4 ^ *-) -N _+ W4 5 / ^ *-) -N _
U
czestników konferencji przywitał Antonino Mafoda, dyrektor ICE (Agencja Promocji i Internacjonalizacji Przedsiębiorstw Włoskich, Sekcja Promocji Handlu Ambasady Republiki Włoskiej) (fot. po prawej). W spotkaniu uczestniczył Riccardo Gaslini, dyrektor departamentu targów BI-MU i przedstawiciel UCIMU-SISTEMI PER PRODURRE (Stowarzyszenie Włoskich Producentów Obrabiarek, Robotów i Automatyzacji), który przedstawił liczby, nowości i program imprezy. Podczas 31. edycji targów BI-MU wystawcy zaprezentują ofertę obrabiarek do obróbki skrawaniem, do obróbki plastycznej, roboty, technologie automatyzacji, produkcji cyfrowej (digital manufacturing), technologie pomocnicze i wspomagające. Targi BI-MU są jedyną wystawą branşową we Włoszech o międzynarodowym zasięgu, która jako pierwsza otworzyła się na świat technologii cyfrowych – koncentruje się na Internecie Rzeczy (IoT), analizie duşych zbiorów danych (Big Data), bezpieczeństwie cybernetycznym, przetwarzaniu w chmurze (cloud computing), rzeczywistości rozszerzonej (Augmented Reality), integratorach systemu, wytwarzaniu przyrostowym oraz kontroli wizyjnej i systemów (Vision&Control Systems).
7-8/2018
kaşdy etap produkcji nabierał cyfrowej identyfikacji; • ROBOT PLANET – obszar innowacji skoncentrowany na robotach (przemysłowych i współpracujących), integratorach i systemach automatyzacji; • BOX CONSULTING – sektor poświęcony usługom związanym z wiedzą, kompetencjami, certyfikacją; • BI-MU STARTUPPER – obszar dla młodych wynalazców i nowo powstałych firm zajmujących się rozwojem produktów i projektów związanych z branşą systemów produkcji i obróbki metali; • TOOL SPACE – sektor narzędzi. Obszary innowacji uzupełni jeszcze CLUB TECNOLOGIE ADDITIVE (klub technologii warstwowych); sekcja POTENZA FLUIDA (moc dynamiki płynów); FOCUS MECCATRONICA (centrum mechatro-
się przyjazdu 70 000 gości targowych. Do ich dyspozycji będzie równieş bogaty program wydarzeń towarzyszących.
Nowa strona i złota karta Od maja 2018 r. dostępna jest nowa, responsywna strona internetowa 31. targów BI-MU (bi-mu.it) dostępna w języku włoskim i angielskim. Dla osób, które zarejestrują się na niej wstęp na targi BI-MU jest bezpłatny. Dokumentem do tego uprawniającym jest Złota Karta (Golden Card), która dodatkowo oferuje wiele znişek i rabatów w hotelach, restauracjach i sklepach partnerskich wskazanych na stronie www.golden-card.it. . " 4 " ! ,%2
Jolanta GĂłrska-Szkaradek *-) -N
93
Inşynieria środowiska
w świetle automatyki XXII Konferencja Automatyków RYTRO 2018 L &+ " + 1 I 3
& +
Q / % - 4 - " " & + " &
&L + & L
" !
" 1 + L
I 3 4
- xx,, 3
& 1 I "
! Y & L K Z4
Jolanta GĂłrska-Szkaradek
J
uş po raz dwudziesty drugi do połoşonego w Beskidzie Sądeckim Rytra zjechali uczestnicy Konferencji Automatyków. Tegoroczne spotkanie, pod hasłem „Automatyka w inşynierii środowiska�, odbyło się w dniach 22–23 maja 2018 r. W tym roku organizatorami konferencji były firmy ABB, Auma, Danfoss, Emerson Process Management,
94
Helukabel, Jumo, Limatherm Sensor, Lumel, Pepperl+Fuchs, Siemens, Turck, Weidmßller, WIKA oraz inicjator i główny organizator – firma Skamer-ACM. Patronat honorowy nad konferencją objęło Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii oraz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Miesięcznik „Automatyka�, kwartalnik „Pomiary Automatyka Robotyka� oraz portal internetowy AutomatykaOnline.pl były wśród patronów medialnych. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele wyşszych uczelni technicznych, sektora przemysłu, biur projektowych, producenci i integratorzy systemów pomiarów i automatyki przemysłowej oraz przedstawiciele prasy technicznej i branşowych portali internetowych.
Rewolucja techniczna w czterech krokach Część naukową konferencji rozpoczął jej patron merytoryczny prof. dr hab. inş. Ryszard Tadeusiewicz z AGH (fot. 1), który wygłosił referat zatytułowany „4. rewolucja techniczna�. – Obecnie şyjemy w czasach wielkich przemian, świat przyspiesza w kaşdej dziedzinie, a dotyczy to szczególnie techni-
ki – podkreślił Ryszard Tadeusiewicz. Te zmiany są tak radykalne, şe mówi się o czwartej rewolucji technicznej. Pierwsza przemiana, równieş zwana rewolucją, związana była z wynalezieniem maszyny parowej i zapoczątkowała rozwój przemysłu. Druga, związana z wykorzystaniem energii elektrycznej, dała początek produkcji masowej. Trzecia to rozwój elektroniki, który zaowocował rozwojem produkcji zautomatyzowanej. Determinantem czwartej rewolucji technicznej w przemyśle jest sztuczna inteligencja. Kontynuując wystąpienie, Ryszard Tadeusiewicz omówił charakterystyczne cechy rewolucji oraz efekty, których moşemy spodziewać się w przyszłości i ku którym będziemy dąşyć. – Fakt, iş dominującą cechą czwartej rewolucji technicznej jest powszechna automatyzacja i robotyzacja uczestnikom konferencji nie trzeba tłumaczyć, natomiast nie wszyscy mogą wiedzieć, şe przewiduje się znaczny wzrost udziału automatyki i robotyki w gospodarce rolnej. Prawdopodobnie przyszłość będzie naleşała do samobieşnych, autonomicznych robotów specjalistycznych zasilanych energią słoneczną, które będą wykonywać precyzyjne prace współpracując AUTOMATYKA
WYDARZENIA z nadzorującymi ich pracę dronami – powiedział Ryszard Tadeusiewicz. Drony będą odgrywały coraz większą rolę w rolnictwie, zwłaszcza jako urządzenia obserwacyjne. Przewiduje się, że roboty rolnicze będą pracowały w grupach i będą się ze sobą komunikowały a robotyka rolnicza będzie wkrótce rynkiem o największym potencjale wzrostu. Ryszard Tadeusiewicz zaznaczył także, że zupełnie nową jakość wniosą do naszego życia roboty antropomorficzne przystosowane do działania w środowisku ludzi. Według przewidywań takie roboty pojawią się nie tylko w pracy, ale i w domach. Dzisiaj niejedna osoba zastanawia się czy i kiedy roboty zastąpią nas w pracy oraz czy nam nie zagrażają. Według profesora takiego zagrożenia nie ma, a każdy postęp techniczny polega na tym, iż pewne elementy techniczne rozwijają się kosztem innych – coś nowego wypiera coś starego i dzięki temu powstają nowe rzeczy. Elementem składowym czwartej rewolucji przemysłowej jest też Internet Rzeczy, o czym Ryszard Tadeusiewicz mówił w czasie ubiegłorocznej konferencji, tzn. w roku 2017. – Ostatnim elementem przemian jest wszechobecna informatyka, która jest ogniwem spinającym, napędzającym i rozwijającym to, co nazywamy czwartą rewolucją techniczną – podsumował profesor.
w Rytrze Platformę Przemysłu Przyszłości, która jest inicjatywą ministerstwa. Wystąpienie rozpoczął zabawnym testem, który przyniósł uczestnikom konferencji odpowiedź na pytanie czy jesteśmy gotowi na Przemysł 4.0. Tylko około jeden procent obecnych na sali osób odpowiedziało pozytywnie na pytanie o zaufanie do technologii. Z tego wniosek, że jeszcze długa droga przed nami do takich przemian. W trakcie prelekcji Jarosław Gracel zasygnalizował inicjatywę rządową dotyczącą Przemysłu 4.0. W trakcie legislacji w komitecie stałym Rady Ministrów jest projekt ustawy o Fundacji Platforma Przemysłu Przyszłości, która m.in. będzie koordynatorem w zakresie transferu wiedzy oraz wsparciem dla przedsiębiorstw w transformacji cyfrowej. Przed fundacją stoją cztery cele: 1. utworzenie regionalnych centrów kompetencji Przemysłu 4.0, 2. stworzenie szkoły inkubatorów liderów Przemysłu 4.0, 3. dostarczenie instrumentów wsparcia transformacji (merytorycznych, kompetencyjnych i finansowych), 4. zapewnienie narzędzi wsparcia transformacji. Reprezentant MPiT przybliżył także temat realizacji zindywidualizowanych zamówień w przyszłości i wyjaśnił różnicę między ich realizacją w liniowym łańcuchu wartości i w sieci wartości.
Platforma Przemysłu Przyszłości
Naukowy wymiar inżynierii środowiska
Reprezentujący Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii Jarosław Gracel (fot. 2) przedstawił na konferencji
W części naukowej konferencji referaty wygłosili profesorowie z Akademii Górniczo-Hutniczej, Politechnik – 2
3
B 4 / % + W4 5 / ^ *-) -N _
1
Warszawskiej, Rzeszowskiej i Śląskiej oraz Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej z Oświęcimia. Prof. dr hab. inż. Jan Maciej Kościelny (fot. 3) omówił trzy tematy realizowane w Instytucie Automatyki i Robotyki Politechniki Warszawskiej, dotyczące automatyki w inżynierii środowiska. • System monitorowania i wczesnego ostrzegania powodziowego z wykorzystaniem danych satelitarnych – projekt realizowany wspólnie z Canada Centre for Mapping and Earth Observation, Natural Resources Canada. W projekcie wykorzystywane są dane uzyskane z trzech satelitów, a zadaniem IAiR PW są prace nad systemem reguł rozmytych oraz badanie możliwości zastosowania metod uczenia maszynowego. Obszarem testowanym jest rzeka Czerwona (Red River), gdzie co trzy lata występuje powódź. • Robot niszczący chwasty w uprawach roślin – projekt realizowany na zlecenie polskiej firmy prywatnej. Robot rolniczy ma za zadanie mechaniczne i chemiczne niszczenie chwastów. Pierwszym etapem jest opracowanie sytemu rozróżniającego chwasty od roślin uprawnych, a następnie opracowanie sterowania maszyną i wdrożenie. • Monitorowanie i redukcja emisji tlenków azotu z zastosowaniem modeli neuronowych. Prof. dr hab. inż. Leszek Trybus (fot. 4) w wystąpieniu zatytułowanym „Sterowniki, regulatory i oprogramowanie opracowane w Politechnice Rze-
7-8/2018
95
WYDARZENIA
4
6
5
7
Szkoły Zawodowej z Oświęcimia, który jednocześnie pełni funkcję przewodniczącego Konferencji Rektorów Publicznych Szkół Zawodowych, przedstawił rolę uczelni zawodowych w łączeniu wiedzy teoretycznej z praktyką. Mówca zwrócił uwagę na określenie „uczelnie zawodowe”, ponieważ oczekuje, iż w najbliższym czasie, zgodnie z nową ustawą, taka nazwa będzie stosowana w odniesieniu do 33 Wyższych Szkół Zawodowych, które kształcą na różnych kierunkach społecznych i technicznych. Jak zaznaczył, uczelniom szczególnie zależy na zatrudnianiu praktyków z przemysłu. Witold Stankowski podkreślił, jak dużą rolę w rozwoju uczelni odegrał prof. dr hab. inż. Igor Kurytnik (fot. 7), który uzależnił współpracę z uczelnią od nawiązania współpracy z przemysłem. Dzięki temu w PWSZ w Oświęcimiu powstały pierwsze kierunki techniczne, uczelnia ma pierwsze patenty, a studenci są lepiej przygotowani do pracy w przemyśle i biznesie.
Praktyczne rozwiązania
szowskiej” dokonał przeglądu urządzeń sterujących i oprogramowania, jakie powstały w ciągu 35 lat w rzeszowskiej uczelni. Z kolei reprezentujący Politechnikę Śląską prof. dr hab. inż. Tadeusz Skubis (fot. 5) wygłosił referat „Nowe technologie w obszarze kształtowania popytu i podaży energii elektrycznej”, w którym przedstawił współczesne możliwości przeprowadzania transakcji handlowych w skali światowej, z odniesieniem do handlu energią. O zielonych strefach energetycznych w Polsce mówił natomiast prof. dr hab. inż. Ireneusz Soliński reprezentujący Małopolsko-Podkarpacki Klaster Czystej Energii. Celem wspomnianych stref jest obniżenie emisji szkodliwych substancji do środowiska w miastach i gminach. „Analiza danych nieuporządkowanych – jak w technice i biznesie opanować nadmiar informacji i wydobyć z niego istotną wiedzę” – tak brzmiał tytuł prelekcji dr. inż. Andrzeja Izworskiego 96
z AGH w Krakowie, natomiast przedstawiciel Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości dr Rafał Solecki omówił możliwości dofinansowania projektów realizowanych przez przedsiębiorstwa w zakresie OZE i B+R. Z możliwości dofinansowania mogą skorzystać zarówno małe, jak i duże – zatrudniające powyżej 250 osób firmy. Alternatywną ścieżkę dofinansowania zadań ze środków WFOŚiGW w Krakowie zaprezentował dr inż. Paweł Korczak. Paweł Tomaszewski, przedstawiciel firmy Skamer-ACM, w wystąpieniu zatytułowanym „Automatyka w inżynierii środowiska” przedstawił znaczącą rolę automatyki, pomiarów i sterowania w tej dziedzinie. Szczególną uwagę zwrócił na rolę pomiarów w zanieczyszczeniu powietrza, wody i gleby. Omówił także zadania inżynierii środowiska i przedstawił znaczenie odnawialnych źródeł energii oraz rolę elektromobilności w najbliższej przyszłości. Prof. dr hab. Witold Stankowski, (fot. 6) rektor Państwowej Wyższej
Część merytoryczną pierwszego dnia konferencji zwieńczyły krótkie wystąpienia przedstawicieli firm współorganizujących spotkanie – producentów systemów automatyki, którzy zaprezentowali swoje nowości ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań mających zastosowanie w inżynierii środowiska. Uczestnicy konferencji mogli też poznać szczegóły wybranych produktów i usług podczas rozmów techniczno-handlowych na firmowych stoiskach dostępnych przez dwa dni. Spotkanie zakończono uroczystym bankietem, który otworzył prezes firmy Skamer-ACM Zygmunt Jarosz. Jednym z punktów był jubileusz 25-lecia krakowskiego oddziału firmy. Prezesi Zygmunt Jarosz i Andrzej Turak złożyli dyrektorowi krakowskiego oddziału Andrzejowi Frasiowi najserdeczniejsze życzenia, a na salę wniesiono wspaniały jubileuszowy tort (fot. 8). Atrakcją wieczoru był zabawny występ Jerzego Kryszaka (fot. 9), a muzyczną niespodzianką – koncert Kasi Stankiewicz (fot. 11) i zespołu Varius Manx, który również obchodzi 25-lecie działalności. W drugim dniu konferencji, równolegle w dwóch salach, odbywały się AUTOMATYKA
WYDARZENIA wykłady kadry naukowej oraz kontynuowane były prezentacje wiodących firm z obszaru automatyki, które współorganizowały to branżowe spotkanie (fot. 10). Spółka Danfoss przedstawiła „Rozwiązania hybrydowe w układach napędowych i przykłady zastosowań nowoczesnych wodnych układów wysokociśnieniowych”, a Limatherm Sensor – „Specjalistyczne pomiary temperatury w energetyce zawodowej”. Firma Weidmüller zaprezentowała inżynierskie oprogramowanie „Weidmüller Configurator” przyspieszające projektowanie. W prezentacjach Emerson Process Management pojawiła się „Diagnostyka zdalna” oraz „Weryfikacja i kalibracja przepływomierzy”, zaś Turck – „Monitorowanie wibracji maszyn i urządzeń – ważny element predykcyjnego utrzymania ruchu”. Prof. dr hab. inż. Leszek Trybus szerzej omówił temat „Sterowniki, regulatory i oprogramowanie opracowane w Politechnice Rzeszowskiej”. Tematem prezentacji firmy Lumel było „Oszczędzanie przez skuteczne wykorzystanie danych pomiarowych”, Helukabel – „Elementy kompatybilności środowiskowej kabli przemysłowych”,
Auma – „Innowacyjne i kompleksowe rozwiązania dla przemysłu”, WIKA – „Urządzenia do pomiaru przepływu – dedykowane rozwiązania firmy WIKA Polska”, ABB – „Oferta serwisu Napędów ABB – ciekawe realizacje i rozwój sieci partnerskiej” i „Common platform przepływomierzy ABB”, Pepperl+Fuchs – „Ochrona przeciwprzepięciowa bez ograniczeń”, JUMO – „Wyższy poziom bezpieczeństwa instalacji przemysłowych – urządzenia firmy JUMO z certyfikatem SIL”, Siemens – „Realizacja bezpieczeństwa z Safety Integrated”, zaś Skamer-ACM – „Analizatory tlenu w ofercie, dostępne technologie pomiarowe oraz serwis, szkolenia i doradztwo techniczne”. Tadeusz Skubis kontynuował referat „Nowe technologie w obszarze kształtowania popytu i podaży energii elektrycznej”, zaś Paweł Tomaszewski – „Automatyka w inżynierii środowiska”. Wspólnie z Andrzejem Grymkiem przybliżył też temat „Rozproszony pomiar zanieczyszczeń”. Uczestnicy konferencji mogli wybrać tematy, którymi byli zainteresowani i zgodnie z otrzymanym harmonogra10
9
11
Jolanta Górska-Szkaradek *-) -N
Zadanie finansowane ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie.
B 4 W4 5 / ^ *-) -N _
8
mem wysłuchać najbardziej interesujących ich prezentacji, a w trakcie dyskusji można było omówić wiele zagadnień. W XXII Konferencji Automatyków uczestniczyło 260 osób. Ciekawa tematyka wystąpień i forma prezentacji miały zapewne znaczący wpływ na frekwencję na salach konferencyjnych. Po raz kolejny, dzięki inicjatywie profesora Igora Kurytnika, wśród słuchaczy pojawili się studenci trzeciego roku Wydziału Mechatroniki z Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu, dla których udział w wydarzeniu to źródło wiedzy o najnowszych rozwiązaniach w branży automatyki i pomiarów oraz ich praktycznym zastosowaniu w inżynierii środowiska.
7-8/2018
97
WYDARZENIA WYDARZENIA
Festiwal
biznesu Relacja z targĂłw CeBIT 2018
Targi CeBIT, zlokalizowane na terenach wystawienniczych Deutsche Messe w Hanowerze, 1 I & !
77\78 + " 1 4 ; G & " I & " I 6>??
+ "
:?? " ! 1 G ! I 3
" =<? /&"
2& " + 3 4 - 76? ??? K + G " & & & 6?7<+ 1
! 6?? ???4 Â? " % ,- 6?7> 1
Y2& " B
&
, % 3 Z4 *# , # # $' $/ :# %' )
;" ' <$= " 98
T
egoroczne targi CeBIT to juş nie tylko platforma handlowa, ale festiwal biznesu. Zgodnie z zapowiedzią organizatorów charakter targów uległ zmianie – wydarzenie stało się festiwalem innowacji. Termin imprezy został przeniesiony z marca na czerwiec. Pozwoliło to na zorganizowanie serii wydarzeń plenerowych. W tym roku targi odbywały się od poniedziałku do piątku – bez weekendu, co jest róşnicą w porównaniu z edycjami z lat ubiegłych. Pierwszy dzień, Take-Off Monday, był dniem zamkniętym dla zwiedzających. W tym dniu w Convention Center na terenie targów odbywały się prezentacje i prelekcje. Udział w nich wymagał dodatkowej rejestracji i był przeznaczony dla ograniczonej liczby uczestników. Tegoroczne targi zdominowały cztery grupy tematyczne: d!conomy, d!tec, d!talk, d!campus. To nowe podejście, ale główny cel pozostał
ten sam: tworzenie biznesu zarówno dla wystawców, jak i zwiedzających. CeBIT 2018 to cyfryzacja biznesu, administracji oraz społeczeństwa pod kaşdym względem.
d!conomy W latach ubiegłych d!conomy było hasłem przewodnim całych targów. W tym roku była to jedna z grup tematycznych, w ramach której zaprezentowano rozwiązania dla biznesu i administracji państwowej, podkreślając rolę bezpieczeństwa. Hala nr 9 była w całości zajęta przez firmę Salesforce oraz jej partnerów, którzy prezentowali przykłady wdroşeń rozwiązań tej firmy. Pokazy odbywały się w ramach cyklu World Tour – serii prezentacji na całym świecie, które odbywają się w tym roku i słuşą przedstawieniu moşliwości systemów firmy Salesforce. Firma Huawei promowała na targach nowe pojęcie z branşy ICT – IoV AUTOMATYKA
WYDARZENIA
(Internet of Vehicles). W ramach swojego stoiska, które było jednym z najbardziej okazałych, Huawei zaprezentował platformę OceanConnect IoV pozwalającą na łączenie pojazdów w inteligentne sieci. Platforma umoşliwia producentom pojazdów cyfrową transformację. Według przedstawicieli Huawei IoV pozwoli na zacieśnienie współpracy branşy ICT z przemysłem motoryzacyjnym. Przykładem takiej współpracy jest projekt OEM Connected Vehicle, w którym bierze udział Huawei i koncern PSA. W ramach projektu powstał pierwszy samochód DS 7 CROSSBACK, w którym zaimplementowano platformę OceanConnect IoV.
d!tec
B 4 T4 ) + 4 ^ , & & , _
W salach wystawowych w ramach grupy tematycznej d!tec w centrum uwagi znalazło się wszystko na temat technologii blockchain (zdecentralizowana i rozproszona baza danych w modelu open source w sieci internetowej o architekturze peer-to-peer – P2P – bez centralnych komputerów i niemająca scentralizowanego
1 ""
7-8/2018
miejsca przechowywania danych), chatbotów (program komputerowy, którego zadaniem jest prowadzenie konwersacji przy uşyciu języka naturalnego bądź interfejsu tekstowego i sprawianie wraşenia inteligentnego), technologii immersyjnej, rzeczywistości mieszanej, sztucznej inteligencji oraz głębokiego uczenia maszynowego. Wśród rozwiązań prezentowanych w ramach tej grupy tematycznej bardzo duşe zainteresowanie wzbudzał robot Pepper prezentowany przez japońską firmę SoftBank Robotics Corp. Pepper to pierwszy robot humanoidalny zdolny do rozpoznawania ludzkich emocji i reagowania na nie. Zaimplementowane w robocie algorytmy sztucznej inteligencji mogą dopasowywać zachowanie robota do człowieka, z którym wchodzi w interakcję. Firma NestlÊ planuje wyposaşyć 1000 naleşących do niej punktów sprzedaşy w roboty Pepper, których zadaniem będzie informowanie klientów o produktach. Innym robotem, który przyciągał uwagę zwiedzających był CIMON (ang.
Crew Interactive Mobile Companion) prezentowany przez firmę IBM. W robocie, opracowanym przez firmy IBM oraz Airbus, zaimplementowano oprogramowanie sztucznej inteligencji IBM Watson. Robot – w kształcie kuli z ekranem, na którym wyświetlana jest ekspresyjna twarz ludzka – ma pełnić funkcję asystenta astronauty przebywającego w przestrzeni kosmicznej. Dzięki wbudowanym mikrofonom oraz kamerze CIMON jest w stanie rozpoznawać twarz i mowę człowieka. 2 lipca 2018 r. pierwszy egzemplarz został dostarczony na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Robot został tak zaprojektowany, aby mógł poruszać się w warunkach mikrograwitacji. Ciekawym przykładem robota do interakcji z człowiekiem był prezentowany na targach QTrobot. Opracowany przez pochodzącą z Luksemburga firmę LuxAI robot jest przeznaczony do pracy z autystycznymi dziećmi. Według konstruktorów robota zmniejsza on u dzieci poziom agresji i strachu podczas uczenia się przez nie nowych zachowań społecz-
1 %, ).
99
WYDARZENIA
1 " ›- 1
nych. QTrobot ma twarz oddającą uczucia oraz humanoidalną budowę, wspomagającą naukę języka ciała. Robot jest sterowany i programowany przy pomocy smartfona lub tabletu. D!tec to takşe hale przeznaczone na rozwiązania AR – Rozszerzonej Rzeczywistości (ang. Augmented Reality). Zauwaşalne było promowanie uşycia gogli wirtualnej rzeczywistości wraz z akcesoriami potęgującymi odczuwanie bodźców zewnętrznych. Przykładem takiego rozwiązania jest system ICAROS w formie poziomującego stołu. Wraz goglami VR oraz manipulatorem pozwala uşytkownikowi przeşywać swobodny
20 ,% Q q
lot czy nurkowanie lepiej niş przy uşyciu samych gogli. Kolejnym przykładem połączenia gogli VR z dodatkowym wyposaşeniem była gra w piłkarzyki skonstruowana jako stół z wirtualnymi piłkarzykami szwajcarskiej firmy Kynoa. Czterech graczy stosujących okulary VR rozgrywa mecz w tradycyjne piłkarzyki przy stole, na którym piłkarzyki są widoczne jedynie dzięki uşyciu okularów VR. Ruchy manipulatorów są rejestrowane przez czujniki oraz kamery. Wirtualne boisko jest generowane komputerowo i wyświetlane bezpośrednio przed oczami graczy. Dodatkowo moşliwa jest rozgryw-
ka z osobami z innych części świata przez podłączenie ich stołów gier do sieci Internet. Poza urządzeniami rozszerzonej rzeczywistości w ramach d!tec pokazywano takşe ofertę dronów i ich zastosowania. W zabezpieczonej siatką części hali nr 29 moşliwości dronów prezentowano podczas pokazów na şywo oraz zawodów w lataniu po torze przeszkód. Jedna z niemieckich firm zademonstrowała wykorzystanie drona do dostarczania pizzy do klienta. Osobna hala poświęcona była tematyce Future Mobility. Przedstawiano tu rozwiązania pojazdów autonomicznych oraz wykorzystujących najnowsze rozwiązania stosowane w samochodach. Koncern VW prezentował pojazd autonomiczny SEDRIC. Czteroosobowy wehikuł porusza się autonomicznie, jest ekologiczny i moşe usprawnić transport w duşych miastach. Firma Audi zaprezentowała koncepcyjny model pojazdów w pełni elektrycznych z serii e-tron. Przykładowy model ELAINE o mocy 320 kW przyspiesza w 4,5 s do 100 km/h i moşe przejechać na jednym ładowaniu do 500 km.
d!talk
& ,% )
100
Na tegorocznych targach po raz pierwszy pionierzy cyfryzacji dzielili się swoją wiedzą oraz doświadczeniem na 10 scenach w ramach d!talk. Spotkania z prelegentami AUTOMATYKA
B 4 T4 ) + 4 ^ , & & , _
WYDARZENIA miały charakter konferencyjno-warsztatowy. Zwiedzający mogli wybierać interesujące ich tematy spośród 600 prezentacji. Jednym z wystąpień, które wzbudziło duşe zainteresowanie wśród gości było wystąpienie Sonji Moosburger pracującej na stanowisku Chief Operating Officer w MediaMarktSaturn N3XT. Sonja Moosburger zaprezentowała moşliwość wykorzystania robotów jako asystentów pomagających klientom podjąć właściwe decyzje zakupowe w sieci sklepów MediaMarktSaturn. Wśród testowanych robotów jest wspomniany wcześniej Pepper. Zaprezentowane zostały takşe prace nad wykorzystaniem technologii rzeczywistości wirtualnej do prezentowania produktów w sklepie internetowym. Innym ciekawym prezentowanym rozwiązaniem jest wykorzystanie technologii rzeczywistości rozszerzonej w sklepach – klient zakłada specjalne okulary i widzi wirtualnego asystenta – Paula, który prowadzi go po sklepie. W marcu 2018 r. firma MediaMarktSaturn otworzyła pierwszy bezgotówkowy sklep samoobsługowy w Innsbrucku. Klienci przy pomocy odpowiedniej aplikacji skanują kody kreskowe produktów i dokonują płatności kartą kredytową lub PayPal.
q Q
d!campus
; G" 1& ! œ
Cyfrowy kampus nastawiony był na tworzenie niezapomnianych wraşeń dzięki odwoływaniu się do wszystkich zmysłów zwiedzających. Na otwartym terenie, w poblişu słynnego drewnianego dachu targów, ustawiono ogromną scenę z muzyką na şywo. Firma SAP przyciągała zwiedzających kołem widokowym, Intel – symulatorem surfingu oraz plaşą, zaś IBM – windą do chmur. Część ta była potwierdzeniem zmiany koncepcji całego wydarzenia. Z tradycyjnych targów CeBIT zmienia się w festiwal nowoczesnych technologii. *# , # # $' $/ :# %' )
;" ' <$= " , & &
,
7-8/2018
" ! & & 2$ ,.2
101
Fabryka przyszłości i inwazja robotów na targach automatica 2018 I ! ; G ! - , & 1
\ & 6?7>+ 1
I ! & +
3 &
\ " I
1 + " 1 !
! K 4 - "
3
! !
1 & 1
" + " I"& G & " +
" L " L 4 - & 6?7>
" ! +
" " 1 + 1 " +
& & + ! " 3 3 " & 4
Jolanta GĂłrska-Szkaradek 102
D
o Monachium co dwa lata przyjeşdşają z całego świata wystawcy i goście targów automatica. W trakcie tegorocznej edycji, która odbyła się w dniach 19–22 czerwca 2018 r w sześciu halach wystawienniczych, na powierzchni 66 000 m2, 890 wystawców przedstawiło pełne spektrum automatyki przemysłowej. Targi odwiedziło 46 000 osób, które w czasie czterech targowych dni mogły doświadczyć m.in. prawdziwej inwazji robotów przemysłowych, kolaboracyjnych, usługowych i serwisowych. Bogata oferta targowa obejmowała równieş komponenty i systemy oraz kompleksowe rozwiązania i serwis w wielu obszarach, takich jak m.in. systemy montaşowe, przemysłowe systemy przetwarzania obrazu, systemy pozycjonowania, napędy, sensoryka, sterowanie i komunikacja przemysłowa, bezpieczeństwo, logistyka oraz prace B+R. Hasło tegorocznej imprezy targowej brzmiało „Optimize your Production� – „Zoptymalizuj swoją produkcję� – i wszystko na targach nawiązywało do tego hasła.
Festiwal duşych i małych robotów Targi automatica 2018 były miejscem, w którym zwiedzający mogli w jednym miejscu zobaczyć szeroki wachlarz robotów (nie tylko przemysłowych), w tym takich, które w Monachium miały swoją premierę. Wiele z nich było pokazanych w ruchu, a wielu wystawców prezentowało nawet kilkadziesiąt robotów w ciekawych aplikacjach, często obrazujących inteligentną fabrykę. W targach uczestniczyli wszyscy wiodący producenci robotów oraz wiele firm mniej znanych nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Wśród wystawców były m.in. takie firmy jak ABB, Comau, Denso, Doosan Robotics, Epson, FANUC, Festo, Gßdel, KUKA, Kawasaki, Mitsubishi Electric, Omron, Staßbli, Universal Robots, Yaskawa i wiele innych.
ŝółta autostrada FANUC Ci, którzy gościli juş na wcześniejszych edycjach targów znają „şółtą autostradę FANUC �, czyli wielkopowierzchniowe stoisko, na którym firma wspólnie z partnerami (w tym roku było ich 20) AUTOMATYKA
WYDARZENIA pokazuje świat robotyki i automatyki. Oprócz innowacyjnych rozwiązań zaprezentowano roboty współpracujące, w tym nowy FANUC CR-15ia – sześcioosiowy robot o zasięgu 1441 mm i udźwigu 15 kg (fot. 1). FANUC CR-15ia zapewnia ludziom bezpieczeństwo dzięki tylko jednemu czujnikowi FANUC Force Sensor wbudowanemu w podstawę. Uwagę gości targowych skupiał również jeden z najsilniejszych robotów M-2000iA/1700L (sześć osi, zasięg 4683 mm, udźwig 1700 kg), który niezwykle płynnie unosił i przemieszczał osobowy samochód.
Kompaktowy kobot KUKA Stoisko firmy KUKA to również wielka liczba różnych robotów przemysłowych, kooperacyjnych i serwisowych. Firma po raz kolejny połączyła w interesujących aplikacjach świat mechatroniki i cyfryzacji. W tym świecie prezentowano nowy robot kooperacyjny LBR iisy (sześć osi, udźwig 3 kg, zasięg 600 mm, masa 18,8 kg) (fot. 2). To robot, który można dostosować do wiedzy użytkownika na temat robotyki – oferuje szeroki wybór technik programowania, od prostego „nauczania” ramienia przy użyciu instrukcji ob1
Ekspert do mycia i czyszczenia Ekspozycja ABB nawiązywała do fabryki przyszłości z wiodącymi rozwiązaniami m.in. w obszarze motoryzacji i logistyki. Zainteresowanie wzbudzał robot ABB IRB 6790 Foundry Prime (fot. 3) przeznaczony do pracy w najtrudniejszych warunkach – czyszczenia pod wysokim ciśnieniem i mycia. Robot ma stopień ochrony IP69, czyli zwiększoną ochronę przed wodą i pyłem. Duża elastyczność IRB 6790 pozwala na czyszczenie części o różnych kształtach. Robot dostępny jest w dwóch wersjach – o ładowności 205 kg, zasięgu 2,80 m oraz ładowności 235 kg i zasięgu 2,65 m.
Inteligentna produkcja Staübli Firma Staübli podczas targów przedstawiła cyfrową produkcję przyszłości w autentycznej aplikacji Smart Production (fot. 4). W ten sposób pokazała, że jej oferta jest gotowa do realizacji założeń Industry 4.0. W Smart Production wykorzystano roboty i syste2
my robotów mobilnych w produkcji komponentów do systemów wymiany narzędzi w bezpośredniej interakcji z ludźmi. Podczas targów odbyła się światowa premiera nowej generacji robotów SCARA TS2 (fot. 5). Seria SCARA TS2 to nowa konstrukcja robota z opatentowaną technologią napędu JCS. JCS zapewnia wyjątkowo krótkie czasy cyklu, a technologia „drążonego” ramienia i hermetyczna konstrukcja bez zewnętrznego łączenia kabli otwiera nowe możliwości w zakresie aplikacji w trudnych środowiskach, typowych dla przemysłu spożywczego, medycznego, farmaceutycznego i kosmetycznego.
Technologie bezpieczeństwa Schmersal zaprezentował różnorodne komponenty i systemy (fot. 6), które nadają się szczególnie do zabezpieczania stanowisk zrobotyzowanych – od kurtyn świetlnych, przez maty bezpieczeństwa, po sterowniki bezpieczeństwa. Pokazano m.in. kurtyny i bariery bezpieczeństwa serii SLC/SLG445 odpowiednie do trudnych warunków środowiskowych (dzięki zintegrowa3
5
B 4 W4 5 / ^ *-) -N _
4
sługi, aż po programowanie złożonych czynności w języku Java.
7-8/2018
103
WYDARZENIA 6
7
8
9
nej funkcji wielokrotnego skanowania), a w szczególności do zabezpieczania stanowisk robotów spawalniczych i aplikacji o dużym zanieczyszczeniu (obróbka drewna, kamienia itp.).
Miniroboty Gości targowych już przy wejściu witał nowy robot kolaboracyjny firmy Denso – COBOTTA (fot. 7). Ten sześcioosiowy kompaktowy robot o wadze zaledwie 4 kg ma wbudowany sterownik, powtarzalność 0,05 mm, prędkość do 1000 mm/s, a udźwig wynosi 0,5 kg. Opcjonalnie jego wyposażenie może stanowić elektryczny chwytak i kamera AF. Z kolei kanadyjska firma Mecademic pokazała najnowszą wersję najmniejszego robota przemysłowego, Meca500 (fot. 8), który rewolucjonizuje procesy automatyzacji. Ten ultrakompaktowy i precyzyjny sześcioosiowy robot mieści się na dłoni. Jego udźwig wynosi 0,5 kg, a dokładność pozycjonowania 0,005 mm. Jak podkreślał jeden z przedstawicieli firmy, robot Meca500 został zaprojektowany jako element 104
automatyki, wysokiej jakości i dokładności, niedrogi i łatwy w programowaniu (prosty zestaw instrukcji). Stosowany jest np. w aplikacjach testowania, kontroli, mikromontażu, wydawania i przenoszenia materiałów w małych zamkniętych pomieszczeniach, głównie w branży elektroniki i urządzeń medycznych. Miniroboty można było spotkać również na stoisku japońskiej firmy Yaskawa. Firma oferuje sześcioosiowe roboty serii MotoMINI (fot. 9), które zapewniają doskonałą wydajność przy manipulowaniu i montażu małych części. Ze względu na niewielką masę robota (ok. 7 kg) i 40 cm wysokości można łatwo zmienić stanowisko robocze w zależności od rodzaju produkcji. Udźwig robota to 0,5 kg, a zasięg roboczy 350 mm.
„Walczące” roboty HIWIN Ciekawie swoją ofertę zaprezentowała firma HIWIN, która znana jest jako dostawca rozwiązań w zakresie techniki liniowej, oferujący prowadnice szynowe, mechanizmy śrubowo-toczne oraz
systemy pozycjonujące. Firma jest również producentem sześcioosiowych robotów RA605 o udźwigu 5 kg, dokładności pozycjonowania 0,02 mm i masie 40 kg. HIWIN przedstawił na stoisku swoje know-how w dziedzinie techniki napędowej w postaci „bitewnych” robotów RA 605, które władały świetlnymi mieczami i w takt muzyki poruszały się na prowadnicach (fot. 10).
Inteligentny robot Epson Targi automatica były miejscem oficjalnej europejskiej premiery autonomicznego, dwuramiennego robota WorkSense W-01 (fot. 11), który idealnie nadaje się do automatyzacji złożonych zadań i realizacji krótkich serii. Ten inteligentny robot, opisywany jako widzący, czujący, myślący i pracujący, dzięki wyposażeniu w dużą liczbę wewnętrznych czujników – od kamer po czujniki siły nacisku – jest przeznaczony do produkcji autonomicznej w różnych aplikacjach. Jego podstawowe cechy to wysoce elastyczna konstrukcja z siedmioosiowymi poAUTOMATYKA
WYDARZENIA 10
B 4 W4 5 / ^ *-) -N _
12
dwójnymi ramionami i jedną osią pionową (każde z ramion może obsługiwać ładunki o masie 3 kg lub 6 kg przy użyciu obu ramion), wszechstronnymi, zręcznymi „dłońmi” z czujnikami siły, wbudowanymi kamerami oraz kamerami zewnętrznymi dostępnymi jako opcje. WorkSense W-01 charakteryzuje się kompaktowymi wymiarami – W600 mm × D780 mm × H1464 mm, a jego masa to 150 kg. Na stoisku zaprezentowano bogate portfolio firmy związane z robotyką: od najnowszej generacji robota SCARA T6 po serię N. SCARA T6 to robot o wyjątkowo niewielkich wymiarach, z wbudowanym kontrolerem – idealny do zastosowań typu pick&place, gdyż cztery osie gwarantują szeroki zakres ruchu (zasięg – 600 mm). Precyzyjnie obsługuje ładunki o masie do 6 kg, czyli dwukrotnie więcej niż poprzedni model T3. Nowa seria sześcioosiowych robotów EPSON VT powstała w celu zautomatyzowania prostych, powtarzalnych zadań przy zachowaniu niskich kosztów. Robot EPSON VT6L (zasięg 7-8/2018
11
13
900 mm, udźwig 6 kg) został zaprojektowany z myślą o maksymalnej użyteczności oraz niskim koszcie całkowitym. Jest to koncepcja „wszystko w jednym” – podłącz i uruchom. Nowa, rewolucyjna koncepcja robotów sześcioosiowych to seria N6. Dzięki nowej kompaktowej technologii Folding Arm (składane ramię) oferują znaczące korzyści w zakresie wydajności ruchu i przestrzeni roboczej.
Elegancja wśród robotów – nowość Omron Firma Omron ogłosiła, że wprowadzi na rynek nową generację robotów SCARA o nazwie i4 (fot. 12), które pokazała w Monachium. Ich cechą jest eleganckie wzornictwo i zwiększona wydajność. Są pracować w różnych aplikacjach, są szybkie, proste w obsłudze i elastyczne, a zwarta budowa pozwoli zaoszczędzić miejsce podczas montażu i umożliwi łatwiejszą konfigurację w istniejących liniach produkcyjnych. Roboty serii i4 idealnie wpisują się w założenia Przemysłu 4.0 (zróżnicowane, krótkie serie produkcji, łatwa
obsługa). Komunikacja poprzez sieć EtherCAT umożliwia synchronizację między innymi urządzeniami automatyki na linii produkcyjnej. Nowością serii i4 jest rejestracja sygnałów do konserwacji prewencyjnej, wizualizacja danych roboczych i nadzór ich stanu, co pozwala użytkownikom ograniczyć nieplanowane przestoje. Rodzina i4 SCARA spełni różne potrzeby klientów. Pierwsze trzy modele pojawią się na rynku wiosną 2019 r. Będą to i4-650, i4-750 oraz i4-850, których zasięg ramion wynosi odpowiednio 650 mm, 750 mm i 850 mm, a udźwig – do 15 kg. Do wyboru będą dwa różne skoki w osi Z (210 mm oraz 410 mm) w przypadku każdego z robotów. Model i4 będzie również dostępny w wersji odwróconej. Pojawią się też modele specjalne o stopniu ochrony IP65, wersje do pomieszczeń czystych zgodnie z ISO 4 (klasa 10), ESD oraz modele wykorzystujące smar klasy H1, które spełniają potrzeby przemysłu spożywczego. Firma Omron zaprezentowała również robota współpracującego tajwańskiej firmy Techman Robot Inc. (fot. 13), z którą podpisała umowę o strategicznym sojuszu w dziedzinie robotów współpracujących. Roboty współpracujące serii TM są inteligentne, proste w obsłudze i bezpieczne. Oferta obejmuje dwie serie: TM5 (o ładowności do 6 kg) i nowe modele TM12/TM14 (o ładowności do 14 kg). Wszystkie roboty TM mają sześć stopni swobody 105
WYDARZENIA 14
i zasięg od 700 mm do 1300 mm. Powtarzalność wynosi ±0,05 mm dla serii TM5 i ±0,1 mm dla serii TM12/TM14. Roboty mają wbudowany inteligentny system wizyjny, który może być używany do rozpoznawania wzorów, pozycjonowania obiektów i identyfikacji kodów kreskowych. System umożliwia szybką naukę realizacji operacji podnoszenia i przenoszenia. Roboty TM spełniają wymagania bezpieczeństwa dotyczące współpracy ludzi i robotów określone w normach ISO 10218-1 oraz ISO/TS 15066.
Nowości Comau Firma Comau prezentowała nowe rozwiązania w zakresie robotyki – produkt z zakresu technologii noszenia, a także kompleksowe podejście do cyfrowej fabryki. Kluczową koncepcją firmy jest HUMANufacturing – współpraca ludzi z robotami oraz inteligentne maszyny przemysłowe, które wchodzą w interakcję z systemem produkcji w sieci. Odwiedzający stoisko mogli zobaczyć niektóre z najbardziej zaawansowanych technologii, zaprojektowane przez Comau z myślą o fabryce 4.0.
MATE – ergonomiczne wsparcie Firma Comau zaprezentowała egzoszkielet MATE (Muscular Aiding Tech Exoskeleton) (fot. 14). To ergonomicznie zaprojektowana struktura sprężysta, która ułatwia człowiekowi wykonywanie powtarzalnych ruchów, a dzięki lekkiemu, oddychającemu i skutecznemu podparciu postawy redukuje wysiłek. Według Comau egzoszkielet jest w stanie w pełni replikować dyna106
15
miczne ruchy ramienia, jednocześnie otulając ciało jak druga skóra. Zapewnia to pracownikowi większy komfort oraz zwiększa jakość i wydajność pracy, zapewniając spójną pomoc podczas wykonywania manualnych i powtarzalnych zadań.
ną wynoszącą 1,7 m/s. Wbudowany skaner laserowy zatrzyma platformę AGV w momencie wykrycia na trasie przejazdu przeszkody. Rolą Agile 1500 jest optymalizowanie przepływów logistycznych w obrębie fabryki, lepsze zarządzanie magazynem i poprawa wydajności produkcji.
Edukacja w wersji Comau Goście targowi żywo interesowali się modułowym i kompaktowym robotem e.DO z funkcją IoT, który może być dostarczony w wersji czero- i sześcioosiowej, ale do samodzielnej budowy. To projekt open-source – struktura sprzętu i oprogramowania ma na celu zachęcanie do nauki i opracowywania nowych aplikacji. Zestaw konstrukcyjny e.DO składa się z wielu elementów modułowych, w tym osi przegubowych, silników i chwytaka, czyli zawiera wszystko to, co jest potrzebne do budowy i programowania robota. Każda oś e.DO ma autonomiczne mechaniczne i elektroniczne sterowanie. Robot może być sterowany z tabletu, laptopa lub komputera, wykonując szereg zadań o różnym stopniu trudności w zależności od indywidualnej konfiguracji. Może być stosowany w szkołach, w domu oraz do symulacji i testowania różnorodnych aplikacji biznesowych.
Zautomatyzowana logistyka Agile 1500 (fot. 15) to nowa, kompaktowa platforma mobilna AGV (Automated Guided Vehicle), która jest rozwiązaniem optymalizującym potrzeby logistyczne związane z koncepcją Przemysłu 4.0. Agile 1500 może przewieźć do 1500 kg z prędkością maksymal-
Współpraca naukowców z przemysłem Na targach automatica 2018 nie zabrakło przykładów współpracy świata nauki ze światem przemysłu. Efekty takiej działalności prezentowano m.in. na stoisku ECHORD++ (European Coordination Hub for Open Robotics Development) – to realizacja projektu finansowanego przez Komisję Europejską, którego celem jest wzmocnienie powiązań w zakresie robotyki między badaniami naukowymi i przemysłem. Projekt umożliwia finansowanie małych, ukierunkowanych projektów badawczych – tzw. eksperymentów. Podczas targów, na powierzchni 150 m2, zwiedzającym zaprezentowano efekty uzyskane w 11 eksperymentach. Z myślą o zastosowaniach w rolnictwie pokazano prototyp dwuramiennego robota CATCH do zbierania ogórków (fot. 16). Obszarem demonstracyjnym był sztuczny ogród, w którym robot wyposażony w bioniczne chwytaki odchyla liście i oddziela ogórki, wykorzystując przy tym obrazy uzyskane z dwóch systemów kamer. Kolejny eksperyment to SAGA (Swarm Robotics for Agricultural Applications), czyli rój robotów dla rolnictwa. W eksperymencie wykorzystano grupę dronów – małych bezzałogowych statAUTOMATYKA
WYDARZENIA ków powietrznych (UAV) do monitorowania pól uprawnych (np. buraków czy ziemniaków) i określania miejsc, w których pojawiają się chwasty. Statki mają wbudowaną kamerę i procesor wizyjny, systemy komunikacji radiowej i odpowiednie protokoły wspierające bezpieczne operacje roju. Przetwarzanie on-line jest kluczem do wykrywania chwastów. Roboty budują łącznie mapę pola z informacją o obecności i ilości chwastów w różnych jego częściach. Ułatwi to optymalne planowanie operacji czasoprzestrzennych odchwaszczania i autonomiczne usuwanie chwastów w przyszłości. Ciekawym rozwiązaniem był eksperyment WIRES (Wiring Robotic System for Switchgears) (fot. 17), w ramach którego zautomatyzowano proces okablowania rozdzielnic, poprawiając w ten sposób jakość i obniżając koszty. Opracowano m.in. chwytak z czujnikami dotykowymi, który może obsługiwać odkształcalne obiekty, takie jak przewody, i jednocześnie działać w punktach połączeń śrubowych/ zaciskowych.
W obszarze medycyny powstał robotyczny asystent CLARC (fot. 18), który pomaga w ocenie stanu zdrowia pacjentów geriatrycznych. Ten mobilny robot na bieżąco prowadzi analizę stanu zdrowia pacjenta, działa autonomicznie i nie nakłada żadnych ograniczeń na użytkownika. Ciekawym rozwiązaniem jest autonomiczny robot SIAR (Sewer Inspection Autonomous Robot) do inspekcji kanalizacji (fot. 19) o zmiennej geometrii, który może dopasowywać się do przestrzeni, w której się porusza. Jego system percepcji złożony jest z kilku trójwymiarowych kamer. Robot może być dodatkowo wyposażony w robotyczne ramię z kamerą o wysokiej rozdzielczości i oświetlaczami. Dzięki takiej konstrukcji można analizować np. ujście z kanału. Ciekawym rozwiązaniem jest modułowy, czteronożny robot kroczący ANYmal (fot. 20) zaprojektowany do samodzielnej pracy w trudnych warunkach, w którym zastosowano napędy hydrauliczne najnowszej generacji (wykorzystywane w bolidach
B 4 W4 5 / ^ *-) -N _
16
18
7-8/2018
Formuły 1) firmy MOOG. Robot nie ma sprężyn – sprężyste ruchy zapewnia napęd hydrauliczny i sterownik. ANYmal może dynamicznie biegać i wspinać się. Dzięki wbudowanym czujnikom laserowym i kamerom może monitorować otoczenie, aby stale tworzyć mapy i dokładnie lokalizować obiekty. Na podstawie tych informacji może samodzielnie planować ścieżkę nawigacji. Robot jest wyposażony w baterie, które umożliwiają ponad dwugodzinną autonomiczną pracę, a także różne urządzenia sensoryczne, takie jak kamery optyczne i termiczne, mikrofony, detektory gazów i aktywne oświetlenie. Z takim obciążeniem robot waży mniej niż 30 kg, a zatem może być łatwo transportowany.
Wystawcy z Polski Firmy z Polski uczestniczyły w targach automatica 2018, ale był to bardzo nieliczny udział. Nasz kraj reprezentowały takie spółki jak Future Processing, RobTech, Transition Technologies PSC oraz przedstawiciele 10 firm reprezentujących sektor małych i średnich przedsię17
19
20
107
WYDARZENIA 21
biorstw z Małopolski: 8Powers, Elmark, Proster, ITEM Service, Qube Automation, Proxima, Stec Robotics, Elpom, Snabel, Altconnect (fot. 21). Udział w targach firm z Małopolski to element promocji realizowany w ramach projektu Business Boost for Małopolska, którego koordynatorem jest Wydział Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Tarnowa. Jak podkreśla kierownik projektu i zastępca dyrektora Wydziału Rozwoju Gospodarczego Łukasz Blacha, w trakcie półtorarocznej działalności w ramach projektu wsparcie w zakresie szkoleń i warsztatów otrzymało 75 firm, a w ramach organizacji wyjazdów na targi, które odbyły się w Barcelonie, Warszawie, Hanowerze i Monachium – 50 firm. Zarówno szkolenia, jak i targi były bezpłatne dla wszystkich firm. Środki na aktywizację w ramach ekspansji międzynarodowej – blisko 2,5 mln zł – pozyskano z Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Małopolskiego na lata 2014–2020. Ciekawie zaprezentowana została oferta spółki Rob-Tech (fot. 22). – Robotyzacja i automatyzacja procesów produkcyjnych, modernizacja i optymalizacja już istniejących stanowisk i linii produkcyjnych to tylko część bogatej oferty Rob-Tech – zaznacza jej przedstawiciel Patryk Turowski.
Wydarzenia towarzyszące Targom towarzyszył bogaty program spotkań – konferencje, seminaria, pokazy. Wśród nich było m.in. International Symposium on Robotics (ISR). To międzynarodowe sympozjum na temat robotyki odbyło się po raz 108
22
50. Ponad 100 prezentacji ze świata przemysłu i biznesu umożliwiło wgląd w najnowsze technologie i aktualne „gorące” tematy z zakresu robotyki. Z kolei celem jednodniowej konferencji OPC Day Europe w ramach IT2Industry była płynna wymiana danych między aplikacjami różnych dostawców technologii automatyzacji. Forum IT2Industry to prezentacje i dyskusje dotyczące rozwiązań, produktów i usług w branży IT w odniesieniu do inteligentnej fabryki przyszłości. Prezentacje techniczne na automatica Forum analizowały i omawiały przykłady najlepszych praktyk, aktualne trendy branżowe i innowacje technologiczne. Kładły nacisk na procesy produkcyjne uznanych firm i były ukierunkowane przede wszystkim na przedstawienie określonych zastosowań. Automatica Forum to wiedza z pierwszej ręki i transfer cennego know-how z zakresu automatyki. wObszary „aplikacji jutra” były głównym punktem wszystkich prezentacji i dyskusji panelowych. Jakie będą następne kluczowe tematy w sektorze produkcyjnym? W jaki sposób można dokonać cyfryzacji? Na te i inne pytania można było otrzymać odpowiedź rozmawiając z uczestnikami. Makeathon – od idei do realizacji w 30 godzin – to konkurencja skierowana do młodych profesjonalistów i studentów z dziedziny inżynierii oprogramowania, mechatroniki i inżynierii mechanicznej. Wzięło w niej udział ponad 100 uczestników, którzy opracowali prototypy oprogramowania i sprzętu w obszarach robotyki, IoT i automatyzacji.
Miejscem spotkań młodych przedsiębiorców z dziedziny robotyki i automatyzacji była powierzchnia wystawiennicza start-upów.
Podsumowanie Targi automatica 2018 to miejsce, w którym można zobaczyć najnowsze technologie oraz przekonać się, w jakim kierunku rozwija się robotyka i do jakich branż wkracza z wielkim rozmachem. Pojawia się coraz więcej robotów współpracujących, a kolejnym krokiem jest miniaturyzacja robotów oraz proste rozwiązania programistyczne. Nie można też zapominać, że w dobie robotyzacji ważnym elementem jest i będzie monitorowanie pracy robotów w czasie rzeczywistym. Wielu wystawców pokazało jak wygląda miejsce pracy przyszłości, w którym zaciera się granica między człowiekiem i maszyną (robotem), a ich wzajemne oddziaływanie staje się coraz bardziej inteligentne. Cyfrowe systemy wspomagające, takie jak rozszerzona rzeczywistość, kontrola gestów, egzoszkielety czy koboty, szybko staną się codziennością. W przyszłości pracownicy nie będą musieli korzystać ze skomplikowanego oprogramowania. Podobnie jak w przypadku stosowania smartfona, pracownik inteligentnej fabryki będzie działać wyłącznie intuicyjnie. Tempo zmian jest zawrotne, dlatego nie ma wątpliwości, że kolejne targi automatica będą bardzo ciekawe. Szczegóły poznamy w dniach 16–19 czerwca 2020 r. Jolanta Górska-Szkaradek *-) -N
AUTOMATYKA
WYDARZENIA
Na drodze
do Przemysłu 4.0 W dniach 5–8 czerwca 2018 r. & 1 I ,-
\ , - ! + &" G " 1 L " 4
O 1
+
,- 1 I &1 + +
B =0 & 4 )3 I
" 1 7???
6: 4
N
mysłu 4.0 i odpowiadające na potrzeby branşy druku 3D. Podczas tegorocznego konkursu o Złoty Medal Międzynarodowych Targów Poznańskich nagrodzonych zostało 20 produktów. Przy przyznawaniu wyróşnień brano pod uwagę innowacyjne podejście, zastosowanie najnowszych technologii i wysoką jakość produktów. Wśród laureatów Złotego Medalu targów ITM Polska znaleźli się m.in. Digital Enterprise – cyfrowa fabryka zgodna z koncepcją Industry 4.0 (Siemens, KUKA oraz partnerzy projektu – DMG Mori, FAMOT, Blumenbecker Engineering Polska, GM System, SCHUNK Intec, TROAX, Atos, KS Industry, ASKOM); FANUC ARC Mate 100iD – robot do spawania łukowego (FANUC); robot współpracujący Motoman HC10 (Yaskawa); zrobotyzowany system do spawania laserowego LAPRISS firmy Panasonic (Panasonic). Z kolei na targach Modernlog nagrodzono oznaczenia magazynowe SticcoStrong (Sticco), a na targach 3D Solutions drukarkę UBOT 3D P440 (UBOT 3D). Na podst. mat prasowych
Jolanta GĂłrska-Szkaradek AUTOMATYKA
B 4 W4 5 / ^ *-) -N _
a ekspozycję targową tegorocznych targów ITM składało się dziewięć pawilonów wystawienniczych. Jednocześnie odbywały się imprezy obejmujące takie branşe jak logistyka i transport – Modernlog, kooperacja przemysłowa – Subcontracting, skanowanie i druk 3D – 3D Solutions oraz forum odlewnicze Focast. Goście targowi mogli zobaczyć wiele nowoczesnych rozwiązań, odbyć spotkania ze specjalistami działającymi w obszarze nowych technologii oraz uczestniczyć w konferencjach i debatach. We wszystkich regularnie przewijał się temat czwartej rewolucji przemy-
słowej, którą juş dziś kroczą i powinni podąşać polscy przedsiębiorcy. W tym roku po raz pierwszy odbyły się konferencje „Druk 3D w metalu� oraz przygotowana przez Polsko-Niemiecką Izbę Przemysłowo-Handlową „Przemysł 4.0 – rewolucja staje się faktem. Czy Polska jest na nią gotowa?�. Po raz drugi odbył się cykl paneli dyskusyjnych MM Speakers Corner, w całości poświęcony idei czwartej rewolucji przemysłowej. Doświadczeni specjaliści – menedşerowie największych firm przemysłowych działających na polskim rynku – podzielili się wiedzą i doświadczeniami dotyczącymi Przemysłu 4.0. Z duşym zainteresowaniem spotkały się równieş warsztaty i pokazy, realizowane m.in. w ramach „Poligonu umiejętności�, a takşe warsztaty ze skanowania 3D i obróbki wyników pomiarów 3D. Tegoroczną nowością były dwie ścieşki zwiedzania: „Na drodze do Przemysłu 4.0� oraz „Druk 3D w przemyśle�. Zwiedzający pod opieką merytoryczną przewodnika odwiedzali stoiska wybranych wystawców, których oferta obejmowała maszyny, urządzenia, rozwiązania technologiczne i oprogramowanie działające zgodnie z ideą Prze-
7-8/2018
109
WYDARZENIA
Automation University Special Konferencja Rockwell Automation " K & 1 L " & " I
W ! + 1 & M
" & 94?
&3 &
I " K
" & 4 Sylwia Batorska
D
wudniowa konferencja Automation University organizowana przez Rockwell Automation miała miejsce w hotelu Windsor w Jachrance w dniach 6–7 czerwca 2018 r. – Na całym świecie Rockwell Automation realizuje, wspólnie z partnerami i przy udziale licznej grupy ekspertów i klientów, lokalne i regionalne inicjatywy promujące najlepsze praktyki i doświadczenia w zakresie automatyzacji i cyfryzacji zakładów produkcyjnych – powiedział Šukasz Niesłuchowski, Country Director Rockwell Automation w Polsce. Tegoroczna edycja, odbywająca się pod hasłem „Smart Manufacturing w dobie 4. rewolucji przemysłowej� przyciągnęła ponad 400 gości. Wśród nich znaleźli się inşynierowie, specjaliści IT, menedşerowie oraz kadra zarządzająca. To właśnie dla nich dedykowanych było ponad 30 sesji prezentacyjnych, demonstracji i warsztatów praktycznych, prowadzonych przez ekspertów Rockwell Automation oraz członków programu partnerskiego PartnerNetwork.
Inteligentna fabryka w praktyce Wiodącym tematem rozmów podczas konferencji była wizja „The Connected Enterprise�, która powstała w odpowiedzi na postulaty Czwartej Rewolucji Przemysłowej oraz jej praktyczny wpływ na sektory wielu branş przemysłu. Omawiano między innymi proces cyfrowej transformacji, kwestie bezpieczeństwa i cyberbezpieczeństwa, tak waşnych w coraz bardziej zautomatyzowanych zakładach pracy. Goście mogli teş zapoznać się z przykładami wdroşeń. 110
Dariusz Ulejczyk, Solution Architect w Rockwell Automation w prezentacji „The Connected Enterprise – Zakład Produkcyjny w dobie 4. Rewolucji Przemysłowej�, w sposób syntetyczny i przejrzysty omówił załoşenia Industry 4.0 i usystematyzował kierunki, w jakich będzie rozwijał się przemysł w najblişszej przyszłości. Naleşą do nich robotyka przemysłowa, przemysłowy internet rzeczy – IIoT, symulacja, wirtualna i rozszerzona rzeczywistość, druk 3D, cyberbezpieczeństwo, integracja systemów, chmura i Big Data. W dalszej części prezentacji Przemysław Brzeziewski, dyrektor zakładu Rockwella w Katowicach, przedstawił obszar analityczny wdroşonego systemu. Na wykresach i innych elementach raportu aktualizowanych w czasie rzeczywistym zademonstrował, w jaki sposób zdalnie moşe monitorować pracę swojego zakładu. Priorytetami inwestycyjnymi na jakich zakład bazował opracowując swoje wdroşenia były: analityka, IIoT, automatyzacja, mobilność, obliczenia w chmurze i MES. Obecnie monitoring prowadzony zdalnie, pozwala na dostęp do kaşdego procesu produkcyjnego – od etapu zamówień przez stan realizacji a kończąc na analizie wykonania pracy w zadanym czasie. Dzięki temu istnieje moşliwość interweniowania w czasie rzeczywistym w razie zakłóceń w pracy maszyn, a takşe kontroli obecności pracowników czy zapasów magazynowych. Wprowadzenie integracji i zdalnego zarządzania przez wdroşenie „The Connected Enterprise� doprowadziło do podniesienia bezpieczeństwa, jakości obsługi klientów i obnişenia kosztów. Dzięki AUTOMATYKA
WYDARZENIA temu czas realizacji w przypadku prawie wszystkich zamówień jest zgodny z planowanym.
Forum wymiany informacji
B 4 4 ^ *-) -N _+
&
Oprócz głównej tematyki zaproszeni prelegenci poruszyli wiele innych kwestii, w tym tych dotyczących cyberbezpieczeństwa w przemyśle, moşliwości oraz zastosowań Zintegrowanej Architektury czy połączenia technologii informatycznych z warstwą operacyjną przedsiębiorstw. Był czas na dyskusję i wymianę poglądów. Goście wykazywali duşe zainteresowanie nowoczesnymi rozwiązaniami, trendami i technologiami w dziedzinie automatyki i przemysłu. Konferencja była dla nich dobrą okazją do poznania moşliwych dróg rozwoju dla swojego przedsiębiorstwa i przetestowania najnowszych produktów. – Firmy, które chcą wyprzedzić konkurencję, muszą stale przyglądać się innowacjom i ulepszeniom oraz optymalizować procesy zarządzania produkcją. Automation University to wyjątkowa okazja dla naszych gości, ekspertów branşowych, partnerów i mediów, aby przyjrzeć się idei Zintegrowanego Przedsiębiorstwa, a takşe wymienić się doświadczeniami, jak osiągnąć wymierne korzyści biznesowe, dzięki wprowadzeniu jej w şycie – powiedziała Joanna Orłowska, Marketing Communication
7-8/2018
Specialist Poland w Rockwell Automation i dodała – Automation University to przede wszystkim forum wymiany idei połączone ze szkoleniami i praktycznymi sesjami, podczas których wspólnie omawiamy wyzwania, napotykane przez naszych gości kaşdego dnia.
Nowości w ofercie Rockwell W części wystawienniczej konferencji uczestnicy mogli zobaczyć najnowsze produkty i rozwiązania Rockwell Automation z zakresu bezpieczeństwa, sieci, układów sterowania maszyn, systemów napędowych oraz sterowania procesem.
Uwagę zwiedzających przyciągał kontroler CompactLogix 5480, którego premiera odbędzie się jesienią tego roku. Urządzenie oprócz funkcji kontrolera ma wbudowany system Windows 10 IoT, pozwalający uruchamiać aplikacje, narzędzia programistyczne, narzędzia do wizualizacji czy analizy produkcji. – Produkt doskonale wpisuje się w wizję Rockwell Automation, w której wszystkie urządzenia zintegrowane są w jednej sieci. Podejście, które przejawia się w oferowanych rozwiązaniach, zakłada połączenie technologii informacyjnych (IT) z technologiami operacyjnymi (OT), po to, aby umoşliwić dostęp do danych w czasie rzeczywistym oraz poprzez ich analizę wspierać podejmowanie decyzji korzystnych dla przedsiębiorstwa – powiedział Dariusz Wojciechowski, Account Manager sektora Automotive. W ofercie Rockwell Automation znajdują się kompletne rozwiązania układów sterowania maszyn realizujące koncepcję Industry 4.0. W ich skład wchodzą elementy bezpieczeństwa – od prostych przekaźników bezpieczeństwa z diagnostyką, przez łatwe w obsłudze programowalne przekaźniki CR30, aş po w pełni zintegrowane rozwiązania bezpieczeństwa w sieci EtherNet/IP dzięki sterownikom GuardLogix. Rockwell Automation oferuje pełen pakiet rozwiązań napędowych, gdzie znajdują się przemienniki częstotliwości niskiego napięcia PowerFlex serii 520 i 750, wyposaşone m.in. 111
w funkcję ADC (Automatic Device Configuration), umoşliwiającą szybką wymianę przemiennika, bez konieczności ręcznej konfiguracji. W standardzie dostępne są funkcje predykcyjnego utrzymania ruchu, informujące uşytkownika o nadchodzącym przeglądzie serwisowym. Rozwiązania serwonapędowe, jako element Zintegrowanej Architektury pozwalają na sterowanie ruchem i realizację funkcji bezpieczeństwa przez sieć EtherNet/IP, co znacznie upraszcza architekturę systemu oraz umoşliwia jego pełną diagnostykę. Serwonapędy Kinetix 5000 oferują nowoczesne automatyczne algorytmy strojenia, znacznie skracające czas uruchomienia aplikacji. Z kolei wizualizacyjnej, przedstawiono panele operatorskie serii PanelView 5000 w pełni zintegrowane ze środowiskiem Logix. Uşytkownik otrzymuje do dyspozycji gotowe, bezpłatne kontrolki do sterowania oraz diagnostyki elementów systemu Allen-Bradley. Ich implementacja odbywa się bez konieczności dodatkowego programowania, co ułatwia monitorowanie stanu urządzeń oraz usprawnia utrzymanie całego systemu. Ofertę uzupełnia pełna gama czujników opartych na technologii IO-Link oraz nowe czytniki QR kodów. Od najmniejszych do najbardziej zaawansowanych aplikacji, cała Zintegrowana Architektura jest programowana, obsługiwana i monitorowana w jednym, uniwersalnym środowisku Studio 5000. 112
Architektura sieciowa Strategicznym partnerem Rockwell Automation w obszarze sieci jest firma Cisco. Wszystkie switche zarządzalne Stratix są oparte na systemie operacyjnym iOS, powszechnie wspieranym przez działy IT w warstwie produkcyjnej i biurowej. Dzięki integracji ze środowiskiem Logix, podstawowe funkcje zarządzalnego switcha przemysłowego mogą być konfigurowane równieş przez działy UR z poziomu sterownika lub przeglądarki internetowej. Bardzo duşy nacisk firma Rockwell Automation kładzie na usługi związane z bezpieczeństwem sieci. Oferuje zarówno projektowanie sieci zgodnych z referencyjną architekturą Converged Plantwide Ethernet (CPwE), audytuje istniejące sieci, dostarcza pełną architekturę, w tym Industrial Data Center oraz pomaga w konfiguracji i utrzymaniu sieci przemysłowych.
PartnerNetwork W tej samej części wystawienniczej swoje stoiska demonstracyjne przedstawiły takşe firmy z sieci partnerskiej PartnerNetwork – Stratus, Endress+Hauser, HMS Industrial, Mettler-Toledo, Molex, RF Ideas, Rittal, Softing, Hoffman i Posital Fraba. Tzw. Encompass Partnerzy uzupełniają portfolio produktowe Rockwell. Jedną z nich jest firma RF IDeas Inc., która dostarcza kompletną linię czytników kart pcProx. Autoryzacja RFID jest w pełni zintegrowana ze sterownikami
Allen-Bradley, umoşliwiając m.in. autoryzację operatorów. Zdalny dostęp do maszyn, takich jak napędy, I/O czy regulatory mocy wspomaga firma HMS Industrial Networks. Uzupełnia ona portfolio Rockwell o protokoły komunikacyjne, typu Profibus, Modbus. Hoffman, amerykańska firma, to z kolei dostawca szaf i obudów automatyki, a takşe wydajnych klimatyzatorów szafowych serii Slim Fir. Firma w polskiej fabryce produkuje szafy przemysłowe i obudowy naścienne. Posital Fraba zaprezentowała czujniki do pomiaru kąta oraz drogi w aplikacjach przemysłowych. Wśród nich znalazła się nowość KIT Encoders. W swojej ofercie Posital ma równieş czujniki do zastosowań przeciwwybuchowych oraz szeroką gamę akcesoriów. – Automation University, odbywający się w Polsce juş po raz kolejny, to nasza wizytówka i powód do dumy. Daje moşliwość spotkania się ze specjalistami branşowymi, wymiany doświadczeń i wspólnego wyszukania najlepszych rozwiązań wspierających rozwój przedsiębiorstw. Liczba uczestników jest niewątpliwie dowodem na duşe zapotrzebowanie na tego typu wydarzenia w Polsce. Jesteśmy zaszczyceni, şe mogliśmy dzielić się naszą wiedzą z tak duşą grupą profesjonalistów – powiedział Šukasz Niesłuchowski. Sylwia Batorska *-) -N
AUTOMATYKA
B 4 4 ^ *-) -N _+
&
WYDARZENIA
WYDARZENIA
Bosch Rexroth gotowy na wyzwania przyszłości Firma Bosch Rexroth przed Q
6?7< 4 ; &1 & " & G
" L
1 +
& I & 1 +
4 $ " ! # ! I " ! 76•+
1I 69•4 0
& " I & & " &+
" & 1
1 1 G !+
" K ! 4 G
" "
Q 4 Sylwia Batorska
W
aşne czynniki, które przyczyniły się do wzrostu sprzedaşy spółki Bosch Rexroth to pogłębienie współpracy z siecią dystrybutorów oraz rozwój elektronicznego kanału sprzedaşy eShop. Spółka rozszerzyła sieć i pogłębiła kompetencje integratorów systemowych. Konsekwentne budowanie relacji z końcowymi klientami w działach utrzymania ruchu przyniosło wymierne efekty, podobnie jak rozbudowywanie działu mechatroniki czy aktywna współpraca z ośrodkami badawczo-naukowymi, takimi jak Politechnika Šódzka czy Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. Co więcej, dzięki sprawniejszej logistyce, centralizacji oraz efektywnemu ofertowaniu konkurencyjność spółki na polskim rynku wzrosła.
114
W 2017 r. Bosch Rexroth połoşył duşy nacisk na promocję innowacyjnych produktów, szczególnie nowych napędów i osi elektrohydraulicznych w ramach kampanii produktowej Connected Hydraulics. Kolejnym celem był rozwój kompetencji w zakresie elektroniki
mobilnej z wykorzystaniem systemowego oprogramowania BODAS w maszynach samojezdnych. Waşnym obszarem działań spółki były wszelkie aktywności związane z promowaniem, edukacją i wdraşanie innowacyjnych rozwiązań związanych z koncepcją Przemysłu 4.0. AUTOMATYKA
WYDARZENIA
Bosch Rexroth globalnie
Fot. Bosch Rexroth
W 2017 r. spółka Bosch Rexroth zainwestowała aş 322,5 mln euro w badania i rozwój nowych produktów. Inwestycje te są przede wszystkim ukierunkowane na nowe rozwiązania technologiczne, wykorzystywanie efektu synergii zarówno na rynku, jak i w obrębie Grupy Bosch, a takşe na rozwój koncepcji związanych z oprogramowaniem i automatyzacją.
nej grupy. Kombinacja czcionek i kolorów symbolizuje istotę marki Bosch Rexroth - wprawianie w ruch. Nowy projekt logo firmy został specjalnie dostosowany do wymagań projektowych cechujących media cyfrowe. Kolor niebieski symbolizuje przemysł, a historycznie rzecz biorąc, kolor ten jest rozpoznawany jako symbol Bosch Rexroth.
Nowy wizerunek Bosch Rexroth
Fabryka Przyszłości – kluczowy projekt firmy Bosch Rexroth w 2018 r.
Nowe logo firmy Bosch Rexroth, zaprezentowane po raz pierwszy w kwietniu 2018 r. na targach w Hanowerze, podkreśla zakończoną sukcesem transformację w stronę uznanego dostawcy rozwiązań w zakresie Przemysłu 4.0. Nowa marka „Rexroth – A Bosch Company� symbolizuje nowoczesność, niezaleşność i elastyczność, a takşe przynaleşność firmy do moc-
Bosch Rexroth, będący zarówno doświadczonym uşytkownikiem, jak i dostawcą rozwiązań dla Przemysłu 4.0, opracował koncepcję urzeczywistnienia wizji Fabryki Przyszłości. Część rewolucyjnych rozwiązań automatyki jest juş oferowana, a niektóre z nich zostaną wprowadzone na rynek juş wkrótce. Ponadto dodatkowe wizjonerskie technologie
będą sukcesywnie wdraşane w dalszej perspektywie. W Fabryce Przyszłości wszystkie sekcje i zakłady produkcyjne są ze sobą połączone, co zwiększa ich elastyczność. Uşycie otwartych standardów umoşliwia szybkie i łatwe skonfigurowanie systemów. Firma Bosch Rexroth oferuje lub wkrótce zacznie produkować wszystkie niezbędne elementy do urzeczywistnienia tej wizji – od technologii i komponentów po czujniki i rozwiązania systemowe. Projekt Fabryki Przyszłości łączy trzy kluczowe elementy: inteligentną przestrzeń, mobilność i produkty sieciowe. Jest to odpowiedź na potrzeby klientów dotyczące automatyzacji, elastyczności, personalizacji i zmniejszania kosztów w ramach nowych cyfrowych modeli biznesowych. Sylwia Batorska *-) -N
R E K L A M A
Centrum Targowo-Konferencyjne
21 - 22 listopada 2018
www.exposilesia.pl
WAGexpo Targi WaĹźenia i Dozowania
2 edycja
Strefa Recyklingu i Przemysł 4.0 na Targach Opakowań
Daj się zauwaşyć i dołącz do grona Wystawców!
Forum Automatyzacja i robotyzacja - odpowiedź na wyzwania branşy opakowań
Organizator Forum:
MenedĹźer Projektu:
MenedĹźer Projektu:
Magdalena Dzieciuch-Ĺ Ăłj | +48 510 030 870 ul. Braci Mieroszewskich 124 | 41-219 Sosnowiec expoopakowania@exposilesia.pl | www.expoopakowania.pl
Marta Kozłowska | +48 510 031 319 ul. Braci Mieroszewskich 124 | 41-219 Sosnowiec wagexpo@exposilesia.pl | www.wagexpo.pl
1 ""
6/2018
Robot CIMON
www.exposilesia.pl
115
WYDARZENIA WYDARZENIA
Utrzymanie ruchu po raz trzeci
Katarzyna Jakubek
W
czasie dwudniowej konferencji zaproszeni goście mogli nie tylko wysłuchać prezentacji firmowych, ale takşe wziąć udział w warsztatach tematycznych. Intensywne dyskusje prowadzono równieş na stoiskach wystawienniczych.
Praktyczne rozwiązania i Przemysł 4.0 Celem tegorocznej konferencji było przedstawienie najlepszych prak116
tyk i rozwiązań dla słuşb utrzymania ruchu. Krzysztof Reczko, właściciel GT Automation i główny organizator wydarzenia rozpoczął pierwszy dzień od przyblişenia działalności firmy. GT Automation funkcjonuje na rynku od kilku lat, skupiając się na działalności handlowej i integratorskiej oraz współpracując z największymi producentami automatyki przemysłowej. Hasłem poruszanym obecnie na wszystkich liczących się wydarzeniach jest Przemysł 4.0 jest. Na konferencji w Borkowie równieş nie mogło zabraknąć tego tematu i prezentowania innowacyjnych rozwiązań spełniających załoşenia czwartej rewolucji przemysłowej. Jedną z najciekawszych prezentacji dotyczących Przemysłu 4.0 wygłosił przedstawiciel Politechniki Świętokrzyskiej – patrona honorowego konferencji. Dotyczyła ona współpracy uczelni z firmą Sorter. W ramach wspólnego projektu wykorzystano technologie z zakresu Przemysłu 4.0 w systemie monitorowania zrobotyzowanych procesów sortowniczych. Podąşając ścieşką czwartej rewolucji przemysłowej, swoje rozwiązania odpowiadające na ten trend zaprezen-
towała równieş firma Balluff. Wśród nich znalazł się czujnik BOS 21 M HPL, który słuşy do wykrywania obiektów, a co istotne – ma róşne tryby detekcji oraz funkcję zliczania.
Działanie enkoderów i monitoring drgań Istotnym aspektem poruszanym w trakcie konferencji było monitorowanie drgań. Ten temat przyblişyli prelegenci z firm ifm electronic oraz Turck. – Monitorowanie drgań reguluje norma ISO 10816. Monitorowanie pozwala na wczesne wykrycie uszkodzeń, a ponadto moşe słuşyć do predykcji kolejnych uszkodzeń. Dzięki odpowiedniemu monitorowaniu drgań moşemy równieş uniknąć
AUTOMATYKA
B 4 5- &
W dniach 17–18 maja 2018 r. w Borkowie w województwie K I 1 I
3 " Q I 5- & 4
" " ! Y & 1 " &L1
& & !& \ "
" 1 Z 1 "
do pracownikĂłw i kierownikĂłw & & !&+ &
G G 4
WYDARZENIA przestojów produkcji oraz wydłuşyć czas pracy urządzeń – podkreślił Piotr Szopiński z ifm electronic. Tematem, który równieş zaciekawił uczestników był problem z częstymi awariami enkoderów i poszukiwaniem ich zamienników. Prezentacja poświęcona tej tematyce pozwoliła uzyskać odpowiedź na wiele istotnych pytań: Jak zdiagnozować uszkodzony odbiornik? Czy multimetr wystarczy do diagnozy? Dlaczego enkoder jest zepsuty? Wyjaśniono teş najczęstsze przyczyny awarii.
Teoria i praktyka Pierwszy dzień konferencji był okazją do wysłuchania równieş prelekcji reprezentantów firm Jumo, TheusLed, Bitner, Norres i Pepperl+Fuchs. W drugim dniu uczestnicy mogli wziąć udział w warsztatach poprowadzonych przez przedstawicieli firm Turck, Balluff, Kubler oraz ifm electronik. W czasie warsztatów goście poszerzali praktyczną wiedzę z zakresu uşytkowania
czujników wibracji, enkoderów oraz kamer inteligentnych. Trzecia edycja konferencji organizowanej przez GT Automation zakończyła się sukcesem, na który złoşyły się interesujące prelekcje, ciekawe dyskusje oraz stworzenie platformy do poznania nowych rozwiązań wpisujących się w ideę Przemysłu 4.0. Katarzyna Jakubek & ) 4"
R E K L A M A
KLUCZEM
DO SUKCESU
PRENUMERUJ Wydawca: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP Al.6/2018 Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa, e-mail: automatyka@piap.pl
CZYTAJ
WSPĂ“Ĺ PRACUJ
www.AutomatykaOnline.pl/Automatyka117
BIBLIOTEKA SENSORY W OBRABIARKACH CNC !( ) " ! %/'" %* ) !:) > ;" )$ > # " )%* ? @QXZ[ =\: ]^? X_` ':# [ # ) ? \""
Ostatnie dekady rozwoju przemysłu to ogromny postęp w technologii, którego celem jest większa dokładność, wydajność i niezawodność produkcji. Moşna to uzyskać m.in. dzięki zastosowaniu nowoczesnych obrabiarek sterowanych numerycznie (CNC). Inteligentne komponenty obrabiarek CNC, integrujące róşne czujniki (sensory), człony wykonawcze i oprogramowanie pozwalają na monitorowanie procesów obróbki i stanów obrabiarek oraz umoşliwiają aktywne wpływanie na warunki realizowanego procesu. Głównym przesłaniem ksiąşki jest wykazanie, şe współczesne rozwiązania mechatroniczne zapewniają największy postęp w dziedzinie rozwoju obrabiarek. Umoşliwiają wzrost wydajności obróbki, jakości wytwarzanych elementów, niezawodności oraz efektywności, z uwzględnieniem kosztów produkcji, zasobów i zuşycia energii.
AUTOCAD 2019 / LT 2019 / WEB / MOBILE+ KURS PROJEKTOWANIA PARAMETRYCZNEGO I NIEPARAMETRYCZNEGO 2D I 3D *# $= q '";<'" %* ) !:) > ;" )$ > # " )%* ? @QXZ[ =\: ]^? XQZ_ ':# %[ # ) ? \""
Ksiąşka zawiera kompletny kurs projektowania parametrycznego i nieparametrycznego 2D/3D oraz drukowania dokumentacji wyrobów dowolnej branşy i o dowolnym stopniu złoşoności, za pomocą programów: AutoCAD 2019 lub AutoCAD LT 2019 (tylko 2D) i wersji mobilnej AutoCAD Web/Mobile oraz nowszych, w polskiej lub angielskiej wersji językowej. Zawiera przewodnik po typowych szkoleniach (Learning Paths) oraz rozdział poświęcony metodyce procesu przygotowań i zdawania egzaminu certyfikacyjnego Autodesk Certified Professional – AutoCAD. Integralną częścią są przykłady i zadania, które moşna pobrać ze strony internetowej www.it.pwn.pl. Omówione zostały takşe techniki i narzędzia typu Cloud Computing, w szczególności metody pracy za pomocą najnowszych wersji AutoCAD Web/Mobile dla urządzeń przenośnych: iPad, iPhone, smartfony z systemem operacyjnym Android itp.
AUTODESK INVENTOR PROFESSIONAL 2019PL / 2019+ / FUSION 360 METODYKA PROJEKTOWANIA *# $= q '";<'" %* ) !:) > ;" )$ > # " )%* ? @QXZ[ =\: ]^? X@QZ ':# [ # ) ? \""
Ksiąşka jest doskonałym podręcznikiem umoşliwiającym efektywną naukę projektowania wyrobów (w tym symulację, obliczenia MES i analizy klasyczne) i zarządzania ich dokumentacją za pomocą programów: Autodesk Inventor Professional 2019 (lub nowszej) oraz Autodesk Fusion 360. Pozwala przygotować się do egzaminu certyfikacyjnego Autodesk Certified Professional – Inventor. Zaprezentowane zostały metody modelowania hierarchicznego (FBM) i swobodnego (SFM) realizowanego klasycznie oraz metodą przetwarzania w chmurze – Cloud Computing. W ksiąşce omówiono obiekty inteligentne wraz z techniką iCopy oraz język programowania iLogic, a takşe moduły automatyzujące proces projektowania typowych części i zespołów – Design Accelerator. Na dołączonej do ksiąşce płycie CD znajdują się przykłady, zadania i elementy konfiguracyjne niewystępujące w oryginalnym programie. )" \ L4 7-8/2018
119
WSPÓŁPRACA
AUTOMATYKAONLINE TEL. 504 126 618, WWW.AUTOMATYKAONLINE.PL ..................................................................................................... 118
AUTOMATYKA-POMIARY-STEROWANIE SA TEL. 85 748 34 00, 85 748 34 03, WWW.APS.PL ............................................................................................................ 17
AXON MEDIA GROUP TEL. 533 344 700, WWW.AXONMEDIA.PL ......................................................................................................................... 75
B&R AUTOMATYKA PRZEMYSŁOWA SP. Z O.O. TEL. 61 846 05 00, WWW.BR-AUTOMATION.COM ....................................................................................... 31, 40–41
BALLUFF SP. Z O.O. TEL. 71 382 09 00, WWW.BALLUFF.PL, WWW.LEUZE.PL ................................................................. 17, 33, 42–43
DENTEC S.C. TEL. 888 447 882, WWW.DENTEC.PL ...................................................................................................... 48–50, IV OKŁ.
PPUH ELDAR TEL. 77 442 04 04, WWW.ELDAR.BIZ .............................................................................................................................. 13, 23
ELESA+GANTER POLSKA SP. Z O.O. TEL. 22 737 70 47, WWW.ELESA-GANTER.PL ................................................................................................................. 79
ELMARK AUTOMATYKA SP. Z O.O. TEL. 22 541 84 65, WWW.ELMARK.COM.PL ................................................................................................................21, 89
EMT SYSTEMS CENTRUM SZKOLEŃ INŻYNIERSKICH TEL. 32 411 10 00, WWW.EMT-SYSTEMS.PL ...................................................................................................................... 77
CENTRUM TARGOWO-KONFERENCYJNE EXPO SILESIA TEL. 32 78 87 596, WWW.EXPOSILESIA.PL ............................................................................................................... 22, 115
FANUC POLSKA SP. Z O.O. TEL. 71 776 61 60, WWW.FANUC.EU ......................................................................................................................... 3, 56–60
FESTO SP. Z O.O. TEL. 22 711 42 71, WWW.FESTO.PL ................................................................................................................. I OKŁ., 54–55
IFM ELECTRONIC SP. Z O.O. TEL. 32 70 56 400, WWW.IFM.COM/PL/PL ......................................................................................................................... 51
IGUS SP. Z O.O. TEL. 22 863 57 70, WWW.IGUS.PL ..............................................................................................................................9, 80–81
120
AUTOMATYKA
WSPÓŁPRACA
WSPÓŁPRACA
KIPP POLSKA TEL. 71 339 21 44, WWW.KIPP.PL ....................................................................................................................................... 15, 84
KUBLER SP. Z O.O TEL. 61 849 99 02, WWW.KUBLER.PL ............................................................................................................................. 19, 47
LUMEL TEL. 68 45 75 100, WWW.LUMEL.COM.PL .......................................................................................................................... 73
MVM SP. Z O.O. TEL. 22 87 40 230 ............................................................................................................................................................................... 113
PEPPERL&FUCHS TEL. 22 256 97 70, WWW.PEPPERL-FUCHS.PL .............................................................................................. 29, 62–63
PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP TEL. 22 874 00 00, WWW.PIAP.PL ........................................................................................................................... 44, 46, 113
PPH WOBIT E.K.J. OBER S.C. TEL. 61 222 74 22, WWW.WOBIT.COM.PL ................................................................................................................... 35, 45
RADWAG WAGI ELEKTRONICZNE TEL. 48 384 88 00, WWW.RADWAG.PL ..................................................................................................................... III OKŁ.
SCHUNK INTEC SP. Z O.O. TEL. 22 726 25 00, WWW.SCHUNK.COM .......................................................................................................... 61, 82–83
SEW-EURODRIVE POLSKA SP. Z O.O. TEL. 42 676 53 00, WWW.SEW-EURODRIVE.PL ......................................................................................................52–53
STAUBLI ŁÓDŹ SP. Z O.O. TEL. 42 636 85 04, WWW.STAUBLI.COM ........................................................................................................... 37, 38–39
STEMMER IMAGING TEL. 664 921 922, WWW.STEMMER-IMAGING.PL ....................................................................................... 64–65, 85
ZIAD BIELSKO-BIAŁA SA TEL. 33 813 82 00, WWW.ZIAD.BIELSKO.PL ......................................................................................................................... 5
ZIMMER-GROUP TEL. +48 884 626 300, WWW.ZIMMER-GROUP.DE/PL .................................................................................... II OKŁ.
7-8/2018
121
LUDZIE
STANOWISKO: Sales Manager Poland FIRMA: STEMMER IMAGING Sp. z o.o.
S
tudiował Automatykę i Robotykę na Wydziale Inżynierii Produkcji Politechniki Warszawskiej. Na ostatnim roku studiów został zatrudniony w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów PIAP, gdzie przez trzy lata pracował jako inżynier/konstruktor oraz specjalista ds. systemów wizyjnych. Swoją przygodę z systemami wizyjnymi rozpoczął przypadkiem, gdy promotor zamiast wizualizacji systemów automatyki zaproponował mu temat dotyczący systemów wizyjnych. Pracując jednocześnie obronił pracę dyplomową związaną z zastosowaniem systemów wizyjnych do kontroli jakości w przemyśle samochodowym, której meritum był opis opracowanej i wdrożonej autorskiej aplikacji dla jednego z czołowych producentów podzespołów samochodowych. W Instytucie PIAP zajmował się projektowaniem oraz
122
wdrażaniem urządzeń wykorzystujących widzenie maszynowe do kontroli jakości produktów. Uczestniczył również w procesie poszukiwania klientów i ofertowania rozwiązań. Uczestniczył w kilku pracach badawczo-rozwojowych nad zastosowaniem systemów wizyjnych w różnych gałęziach przemysłu oraz prowadził szkolenia z tego zakresu. Po trzech latach postanowił spróbować czegoś nowego i rozpoczął własną działalność gospodarczą. Nawiązał kontakt z Parameter AB – szwedzkim dystrybutorem komponentów do systemów wizyjnych. W lipcu 2007 r. uczestniczył w otwarciu polskiego oddziału Parameter AB, gdzie pracował jako Sales Engineer i osoba reprezentująca spółkę. We wrześniu 2008 r. firma została przekształcona w spółkę z o.o., w której objął stanowisko Sales Manager Poland oraz został
członkiem zarządu. Cały czas aktywnie uczestniczył w rozwoju firmy. Przez pierwsze lata koncentrował się na rozwoju rynku OEM dla trzech działów: systemów wizyjnych, mikro- i nanopozycjonowania oraz optoelektroniki. Po wykupieniu w 2014 r. firmy Parameter AB przez największego europejskiego dystrybutora komponentów wizyjnych – STEMMER IMAGING, pozostał na dotychczasowym stanowisku i nadal zajmuje się rozwojem firmy w Polsce. Obecnie koncetruje się na systemach wizyjnych i poszerza rynek użytkowników końcowych. Nadal zarządza szkoleniami z zakresu systemów wizyjnych, zarówno produktowych, jak i technologicznych, kolejne rozpoczną się w IV kwartale 2018 r. W wolnym czasie razem ze swoją partnerką jeżdżą na ryby oraz chodzą na długie spacery z psem. AUTOMATYKA
Fot. STEMMER IMAGING
Michał Aftewicz
KĮĐũĂůŶLJ ƉĂƌƚŶĞƌ &/W