Issuu

het magazine van vereniging ZorgSamen

Zorgpaden Al zeven zorgpaden zijn in gebruik

Gratis mee te nemen!

Positieve gezondheid: van klacht naar kracht

Samen!

nummer 1 â€˘ oktober 2020

Voor het welzijn van de Lochemse inwoner

EERSTELIJNSZORG Wat betekent het eigenlijk, wat zijn de voordelen ervan en wat zijn de verschillen met tweedelijnszorg.

inhoudsopgave 4 Wat is eerstelijnszorg 8 De voordelen van ZorgSamen

Ik ga absoluut niet naar de revalidatiekliniek!

Zorgpad SOLK jeugd 44

14 Zorgpad Neurorevalidatie

Maak kennis met vereniging ZorgSamen

46 Zorgpad SOLK volwassen 50

Zorgpad BZD 0-4 jaar 58

22 Zorgpad OvOb

4 - 18 jaar

Zorgpad BZD 4-13 jaar 60

Zorgpad Kwetsbare ouderen 62

24 30 Samenwerken aan positieve gezondheid

32 Samen voor het welzijn van de Lochemse inwoner

Wat is de impact van beeldschermgebruik op kinderen van 0 tot 18 jaar?

Gecombineerde Leefstijlinterventie 68 Zorgpaden in ontwikkeling 70

Informatie over Vereniging ZorgSamen 72 Alle zorgpaden in het kort 75

Zorgpad Palliatieve zorg 38

voorwoord “Optimale op elkaar afgestemde zorg; daar maken we ons hard voor” Voor je ligt het magazine van ZorgSamen. In dit magazine leggen we jou zo goed mogelijk uit wat ZorgSamen is en vooral wat de mensen in Lochem eraan hebben. Als voorzitter van ZorgSamen zie ik het als een belangrijke taak om aan iedereen in de gemeente Lochem de beste zorg te bieden. We geloven bij ZorgSamen in nauw afgestemde zorg voor mensen die dat nodig hebben. Doordat eerstelijns professionals samenwerken geven we een belangrijke kwaliteitsimpuls aan de geboden zorg. ZorgSamen houdt in dat Lochemse eerstelijns zorgprofessionals, zoals huisartsen, ergotherapeuten, fysiotherapeuten, diëtisten etc., nauw met elkaar samenwerken. Samen hebben zij diverse casussen in kaart gebracht en de werkwijze afgestemd. Op deze manier word jij, als cliënt, niet meer eindeloos doorverwezen, maar juist geholpen vanuit één plan van aanpak. Zo’n behandelplan noemen we een “zorgpad”. Naast de zorgpaden bieden we bij ZorgSamen scholingen en trainingen voor onze zorgprofessionals. Een van de belangrijkste voordelen voor onze leden is om kennis te delen. Altijd met het doel om samen te komen tot goed op elkaar afgestemde zorg. Bij ZorgSamen zijn we overtuigd van de kwaliteiten van de lokale zorgprofessionals in Lochem. Samen willen we ervoor zorgen dat zorg altijd een hoge kwaliteit heeft, waar nodig op elkaar afgestemd en makkelijk bereikbaar. De ontwikkelde zorgpaden vormen de basis, maar worden verder geoptimaliseerd en uitgebreid zodat jij, als cliënt, de meest optimale zorg krijgt. Wilma Heesen Voorzitter ZorgSamen 3

DE HUISARTS HEEFT EEN CENTRALE ROL

eerstelijnszorg Een veel gebruikte term in de gezondheidszorg is eerstelijnszorg. Maar wat betekent het eigenlijk, wat zijn de voordelen ervan en wat zijn de verschillen met tweedelijnszorg?

“Eerstelijnszorg is zorg waar iedereen zonder verwijzing gebruik van kan maken.”

Onder eerstelijnszorg valt

Tegenwoordig wil de

bijvoorbeeld de zorg van:

overheid steeds meer

• huisartsen

zorg bij de eerstelijnshulp-

• praktijkondersteuners

verleners neerleggen.

• tandartsen

Dit werkt sneller en het

• mondhygiënisten

is goedkoper.

• orthodontisten • tandprothetici

Het gebruik van eerstelijns-

• fysiotherapeuten

zorg wil niet zeggen dat

• apothekers

je het ook automatisch

• wijkverpleegkundigen

vergoed krijgt uit de

• maatschappelijk werkers

basisverzekering! Voor

• psychologen

bijvoorbeeld de tandarts

• logopedisten

en fysiotherapeut moet je bij de meeste verzekeraars

Vooral de huisarts heeft

een aanvullende zorg-

een centrale rol als eerste-

verzekering afsluiten om de

lijnshulpverlener. De huisarts

kosten vergoed te krijgen.

overlegt vaak met jou

Zorg van de huisarts krijg je

welke zorg je nodig hebt

wel helemaal vergoed en

en kan je wanneer nodig

het gaat ook niet van jouw

doorverwijzen naar een

eigen risico af.

specialist.

Met een stap naar de huisarts is je gezondheidsprobleem vaak niet direct opgelost.

historie In 2008 onderzocht Andra Eisink-Weg (An&Co Kinderfysiotherapie) de samenwerking rondom kinderen met ontwikkelingsproblemen.Leerkrachten, IB-ers, jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen, maatschappelijk werkers, paramedici, medici, osteopaten,

In veel gevallen word je, door jouw huisarts, doorverwezen naar een specialist. Dit kan een doorverwijzing zijn naar het ziekenhuis of een andere specialist in de tweedelijnszorg, maar heel vaak is de hulp dichterbij en kun je gebruik maken van eerstelijnszorg.

homeopaten etc. vulden hiervoor een enquête in. De informatie hieruit is de aanleiding geweest voor het opzetten van ZorgSamen. , In 2009 studeerde Andra op dit onderwerp af als Master Kinderfysiotherapeut (MPPT)f. In 2010 startte de ontwikkeling van de eerste zorgpaden, o.a. met hulp van masterstudenten Kinderfysiotherapie. Met hulp van Proscoop (ondersteunende organisatie voor de eerste lijn) vroeg Andra in 2011 subsidie aan bij ZonMw om de samenwerking verder uit te werken.

ZorgSamen is een vereniging van

Als samenwerkingsverband blijven

“Samen voor het Kind”. De oprichting van

zorgverleners in Lochem die de

we groeien en zoeken we altijd

de Vereniging ZorgSamen in 2012 was

handen ineen hebben geslagen

verder naar lokale zorgprofessio-

Dit deed zij onder de projectwerknaam

een van de projectresultaten

om de zorg voor onze inwoners

nals die voor jou, als inwoner, van

Jan Wilgenhof (directeur Berkel-B), Irma

nog beter te maken. Vanuit onze

waarde kunnen zijn. Naast

Wopereis (logopedist de Brug) en

visie en aanpak voorkomen we

de zorgprofessionals zijn andere

Andra vormden het eerste bestuur.). Bij

dat je van het kastje naar de muur

partijen belangrijk voor goede

de eindbeoordeling van het project in

wordt gestuurd. Verschillende

zorg. Denk aan de gemeente en

2013 bleek de beoordelingscommissie

eerstelijns zorgverleners komen

instellingen als het CJG, zorg-

erg gecharmeerd van het project. Er

samen met één behandelplan.

instellingen, onderwijs, zorgverzekeraars, wetenschap en

werd een geïntegreerde eerstelijnszorgfinanciering (GEZ) aangevraagd

Samenwerking voor nog

beroepsverenigingen. Ook hiermee

bij Menzis. Via de pré-Gez fase in 2014

betere zorg

werken we samen zodat de zorg

werd ZorgSamen in 2015 een echt GEZ.

Bij ZorgSamen zijn we ervan over-

altijd goed op elkaar afgestemd is.

tuigd dat we door samenwerking tussen eerstelijnszorgverleners

Zorg van uw lokale professionals

van nu: een vereniging die

kwalitatief betere, meer gestroom-

In de eerstelijnszorg in Lochem is

continu in ontwikkeling is.

lijnde en goed afgestemde zorg

ontzettend veel kennis en kunde

aan inwoners uit de gemeente

aanwezig. Wat is er nou beter

Lochem kunnen bieden. De zorg

dan deze professionals samen te

verandert continu en daar

laten werken om jouw eventuele

spelen we bij ZorgSamen op in.

gezondheidsprobleem te

Dit heeft geleid tot het ZorgSamen

signaleren en te verhelpen? En dat “naast” de deur. Door nog beter samen te werken in deze eerstelijnszorg is de stap naar bijvoorbeeld het ziekenhuis soms niet nodig. Door deze manier van zorg verlenen komt je altijd bij de lokale professional uit. Je komt uit bij iemand die je kent en die weet wat jouw situatie is. En mocht je vanuit deze professional alsnog doorgestuurd worden naar de tweedelijnszorg, dan weet je zeker dat dit gebeurt vanuit zijn of haar kennis waarop je kunt

MULTIDISCIPLINAIRE ZORG betreft de zorgverlening aan cliënten met een chronische aandoening waarbij zorgaanbieders van diverse disciplines in samenwerking met jou, als cliënt, zorg verlenen.

vertrouwen.

zorgvragen er vooral spelen. Hiervoor hebben we de zogenaamde “zorgpaden” ontwikkeld. Zorgpaden geven structuur en richting aan de reis van de cliënt door de gezondheidszorg. Een zorgpad beschrijft de stappen in het zorgproces. Het vertrekpunt bij ZorgSamen wordt gevormd door de behoeften, vragen, verwachtingen en voorkeuren van de individuele cliënt. In ieder zorgpad staan de doelstellingen en middelen, maar ook de rollen van zorgverleners en de volgorde van behandel-

jij doorgestuurd kunt worden. Zo

activiteiten. Zo ontstaat een team

Multidisciplinaire zorg

werken alle zorgverleners nauw

met een plan van aanpak dat is

De eerste stap naar een zorgverlener

met elkaar samen. Dit noemen we

gericht op jouw zorgvraag. Goede

is in veel gevallen nog steeds de stap

multidisciplinaire zorg.

gezamenlijke afspraken zorgen

naar jouw eigen vertrouwde huisarts.

voor eenduidigheid en dragen bij

Mede door de samenwerking in

Zorgpaden

aan betere zorg en voorlichting,

ZorgSamen heeft hij of zij een groot

In de gemeente Lochem hebben we

sneller herstel en grotere

netwerk van professionals waarnaar

bij ZorgSamen goed in beeld wat voor

tevredenheid bij cliënten. 7

WAT ZIJN DE VOORDELEN VOOR MIJ?

De voordelen van ZorgSamen voor jou

Meer weten over onze vereniging www.zorgsamen.com

• Meerdere zorgprofessionals Door de samenwerkingen binnen

REEDS ONTWIKKELDE ZORGPADEN

onze vereniging en gebruikmakend van de zorgpaden hoef jij niet meer naar één individuele zorgverlener,

Neurorevalidatie

maar werken de zorgprofessionals

Niet aangeboren

samen om jou te helpen.

hersenletsel door een beroerte/cerebro

• Meerdere behandelingen

vasculair accident

De zorg bestaat niet meer uit één

(CVA), trauma of

behandeling, maar uit een reeks van

oncologische

behandelingen die erop zijn gericht

processen.

om je optimaal te helpen.

gekoppelde zorgverleners weten wat

Brede Zorg Dichtbij 0 - 4 jaar & 4 - 13 jaar

jouw situatie is, omdat het wordt

Ongerust over de

gecommuniceerd op één beveiligd

ontwikkeling

platform.

van jouw kind tussen

• Duidelijke communicatie Voordeel hiervan is dat de aan elkaar

0 en 13 jaar, Brede

• Kwaliteit en deskundigheid

Zorg Dichtbij (BZD) kan je verder helpen.

ZorgSamen is een vereniging bedoeld

Wanneer er risico’s voor jouw gezondheid zijn vastgesteld door overgewicht.

Overgewicht & Obesitas 4 - 18 jaar Er wordt gewerkt

voor zorgprofessionals, die staan voor kwaliteit en deskundigheid en die dit willen delen met elkaar.

• Voor alle inwoners van de gemeente Lochem

SOLK jeugd en volwassene

aan een gezonder

SOLK staat voor

leefpatroon.

Somatisch Onvoldoende verklaarbare

Bij ZorgSamen staan we voor de

Lichamelijke Klachten,

gezondheid van alle inwoners van

ook wel onverklaarde

de gemeente Lochem.

lichamelijke klachten

Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)

eet-, beweeg en

handige tips van onze leden

Als iets nog niet duidelijk is voor Luna,

balansdigitaal.nl

blijft ze er maar over nadenken. Haar

Landelijke oudervereniging Balans richt zich op verschillende

hoofd raakt overvol van allerlei gebeurtenissen op een dag. Zo vol, dat

ontwikkelingsstoornissen bij leren en/

niets meer lukt. Gelukkig weet mama

of gedrag, waaronder ADHD, dyslexie,

hoe ze die woeste draaikolken tot rust kan brengen. Een boekje om zelf of

loketgezondleven.nl Aan de slag met een gezonde

algemene en specifieke informatie

leefstijl en gezonde leefomgeving

en uitleg over kenmerken, diagnose,

voor iedereen? Op de website:

behandeling en meer vinden.

ODD-CD. Op deze website kan je

samen te lezen. Ontwikkeld door experts op het gebied van autisme. Verkrijgbaar via bol.com voor € 17,-

NLD, Syndroom van Asperger, PDD-NOS, MCDD, DCD, dyscalculie en

Loketgezondleven.nl kan je onder andere handige tips en praktijkvoorbeelden vinden.

'Klein geluk voor de mantelzorger' van Maria Grijpma en Inge Jager is een cadeautje voor iedere mantelzorger!

palvooru.nl

Help je kind de prikkels van de dag

Als je ongeneeslijk ziek bent, krijg je

te verwerken en lekker te slapen

palliatieve zorg. Deze zorg helpt je het

met de app: “Slaapkoppie”

situatie of behoefte (je bent moe, je

leven draaglijker en comfortabeler te

Kinderen vinden de overgang van

hebt behoefte aan steun, je wilt rust)

maken. Voor veel patiënten en naasten

de dag naar de nacht soms lastig.

geven Maria en Inge inspiratie, steun,

In de vorm van recepten die telkens beginnen met een herkenbare

is palliatieve zorg een nieuw terrein.

Samen tot rust komen voor het

troost, praktische suggesties, (h)erken-

Er zijn vaak veel vragen over de zorg

slapengaan kan helpen om alle

ning, ervaringsverhalen en verwijzingen

en behandeling. Pal voor u geeft op

prikkels van een drukke dag te

naar inspirerende boeken en websites.

verschillende manieren patiënten-

verwerken. Met Slaapkoppie maken

voorlichting over palliatieve zorg.

kinderen op een laagdrempelige

Verkrijgbaar via bol.com voor € 18,50

manier kennis met meditatie. Verkrijgbaar voor Apple iOS en Android

Alle casussen in dit magazine zijn geschreven door Evelien van Dort. Evelien is kinderen jeugdboekenauteur, ook heeft ze een semiwetenschappelijk boek over kind & ontwikkeling gepubliceerd. Inmiddels heeft ze meer dan 80 boeken op haar naam staan. Naast haar auteurschap werkt ze als fysiotherapeut Kind & Jeugd, trainer positieve gezondheid en ze is betrokken bij diverse werkgroepen van Vereniging ZorgSamen. 10

Tekst: Evelien van Dort

Bij de laatste behandeling blijft hij op de drempel staan en slikt zijn emotie weg. Joop de Jong (67) heeft een herseninfarct gehad. Gelukkig zijn de uiteindelijke verschijnselen beperkt gebleven tot een taalstoornis.

*De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief 11

De broer van Joop, Frederik, neemt

ziekenhuis. Na het telefonisch overleg,

contact op met een eerstelijns

blijkt het afwijken van het behandel-

logopediepraktijk: “Joop heeft kort-

protocol, in dit geval niet het standaard

geleden een herseninfarct gehad,”

revalidatietraject, verre van eenvoudig.

vertelt hij. “Hij is enkele dagen in het

Het is interessant welke bezwaren de

ziekenhuis opgenomen. Zijn rest-

betrokkenen van het ziekenhuis

verschijnselen zijn gelukkig beperkt

aangaven om het voorstel van

gebleven tot woordvindingsproblemen.

behandeltraject logopedie “dichtbij

Het ziekenhuis heeft hem verwezen

huis” af te wijzen.

naar een revalidatietraject: vijf dagen per week opname in een revalidatie-

Allereerst wordt de kennis van de

kliniek gedurende een aantal weken. In

eerstelijns logopedie in twijfel

de revalidatiekliniek krijgt hij logopedie

getrokken. Aangezien de logopedie-

en psychologische begeleiding.”

praktijk volgens de richtlijnen werkt en veel ervaring heeft, is dit argument

Het bleek dat Joop geen problemen

niet van toepassing. Verder wordt

heeft met zijn bewegingsfuncties dus

aangegeven dat er kans is dat de

begeleiding met fysiotherapie of

cliënt zou vereenzaamt. Een wat

ergotherapie is niet aan de orde.

vergezocht, want Joop en zijn broer

Joop vindt opname in de revalidatie-

hebben al aangeven een goed sociaal

kliniek niet nodig. Hij komt zelf uit de

netwerk te hebben. Verder zou er

zorg, hij is hbo-verpleegkundige en

nog hij wil niets liever. Eigenredzaam-

kans zijn dat de cliënt niet goed voor

hij weet en voelt zelf hoe belangrijk

heid heet dat toch? Wanneer het

zichzelf zou zorgen, bijvoorbeeld koken

het is om in alle rust aan zijn herstel te

mogelijk is om binnen enkele dagen

(het lezen en toepassen van een recept

werken.

bij de praktijk met logopedie te

uit een kookboek) zou een probleem

starten, dan wil hij dat heel graag.

kunnen zijn.

De revalidatiekliniek is vanuit Lochem

Wat kunt u voor hem betekenen?”

drie kwartier rijden. Uiteraard mag

vraagt zijn broer. “Ik heb begrip voor

Tijdens de behandeling van een

Joop niet zelf autorijden. Dit betekent

zijn situatie,” antwoordt de logopedist.

taalstoornis door de logopedie is het

voor hem tweewekelijks een taxirit

“Ik ga kijken wat ik voor uw broer kan

functioneren in het dagelijks leven

naar de kliniek. Voor zijn kennissen en

betekenen en zal u vandaag nog

van de cliënt een belangrijk item, dat

familie is het ook een hele afstand.

hierover berichten.”

uiteraard veel aandacht krijgt. Het lezen van recepten hoort hier ook bij.

“We zijn dan ook in direct overleg

Praktisch kan de praktijk binnen 24 uur

gegaan met de betrokkenen van het

de logopediebehandeling inplannen,

Alle uitgesproken bezwaren blijken

ziekenhuis,” vertelt zijn broer. “Joop

volgens de richtlijnen: vier keer per

ongegrond. Na een aantal telefoontjes

kreeg een tweede voorstel. Hij kon

week een half uur ondersteuning.

blijken er geen inhoudelijk

ook bij een tweedelijnscentrum voor

beperkeningen te zijn om dichtbij

dagbehandeling voor een behandel-

Voor een goed afgestemde overdracht

huis in een eerstelijnspraktijk logopedie

traject (logopedie en begeleiding) drie

en samenwerking neemt de logopedist

te krijgen. De behandelend neuroloog

dagen per week terecht. Deze locatie

eerst contact op met het behandel-

van het ziekenhuis gaat uiteindelijk

is gelukkig dichterbij zijn huis, maar is

team van het ziekenhuis alvorens de

akkoord. Hij verstrektde diagnostische

voor Joop ook alleen per taxi bereik-

zorg toe te zeggen en in te plannen.

gegevens en een verwijzing voor de

baar.

Ook om te kijken wat de mogelijk-

eerstelijns logopediepraktijk.

heden zijn en of logopedie bij haar Joop woont op nog geen tien minuten

eerstelijnspraktijk voldoende is.

lopen van uw logopediepraktijk,” zegt

De volgende dag ontvangt de logopedist Joop in haar praktijk. Een

zijn broer. “Hij voelt zich goed genoeg

De logopedist neemt contact op met

forsgebouwde man schudt haar stevig

om naar de praktijk te lopen, sterker

verschillende betrokkenen van het

de hand. Hij is zelfstandig komen lopen

“Een hele goedemorgen,” klinkt er iedere morgen in de wachtkamer. en is een vrolijke prater ondanks

ziekenhuis had hij dit al te kennen

zijn aandoening. Joop gaat

gegeven. Joop is ervan overtuigd

dagelijks met de logopedist aan

dat hij het snelst zal herstellen als

het werk. Zijn woordvindings-

hij zelf de regie kan voeren over

probleem blijkt een dubbele:

zijn leven.

niet alleen de taalinhoud, dus bijvoorbeeld stoel en kruk worden

Na vier maanden heeft Joop

verwisseld, ook de klankvolgorde

zijn behandeldoelen bereikt.

is gestoord, bijvoorbeeld kruk

De vermoeidheid blijft een aan-

wordt kurk. Joop is echter zeer

dachtspunt. Joop geeft aan dat

gemotiveerd. Hij wil weer goed

dat nog langere tijd kan duren.

leren praten en foutloos schrijven. Hij stelt ook als doel om de krant

Bij de laatste behandeling logo-

weer te kunnen lezen, zowel wat

pedie blijft Joop op de drempel

betreft concentratie alsook

staan. Hij slikt zijn emotie weg.

begrijpen wat er staat.

“De logopedie, de dagelijkse

zorgpad neurorevalidatie volwassenen Binnen dit zorgpad zien wij mensen zoals Joop, met niet-aangeboren-hersenletsel (NAH). Er ontstaat meestal een combinatie van zeer uiteenlopende klachten.

wandelling, de positieve sfeer in Bij NAH kunnen er belangrijke

Het dagelijkse wandelingetje naar

de praktijk, het heeft me zo goed

de praktijk doet Joop goed. “Een

gedaan,” zegt hij. “Daar heb ik

hele goedemorgen,” klinkt er iedere

geen woorden voor.” Een vrolijke

morgen in de wachtkamer, dat is

lach volgt en een stevige handdruk.

Joop. Tussen de therapie en het

De logopedist rapporteert

letsel vaak grote moeite mee hebben.

oefenen door rust hij veel uit,

de neuroloog haar bevindingen.

Verschillende lichaamsfuncties kunnen

prikkels zijn vermoeiend voor hem. In het begin van het logopedie-

veranderingen in de persoonlijkheid plaatsvinden waar partners, ouders of kinderen van de cliënt met hersen-

zijn aangedaan. Mogelijke uitvalgebieden zijn taal, motoriek,

traject komt ook ondersteuning

gezichtsvermogen of geheugen.

van een psychloog ter sprake. In

Daarom krijgt een behandeling door

het zorgpad neurorevalidatie van

een team de voorkeur.

ZorgSamen is ondersteuning door een psycholoog geïndiceerd. Niet

Binnen het zorgpad wordt samen-

voor niets, want in het leven van

gewerkt met diverse disciplines.

de cliënt met een taalstoornis is

Er wordt voor elke cliënt een

van de een op de andere dag veel

persoonlijk plan gemaakt.

veranderd. Joop wijst de hulp van een psycholoog weer af, ook in het

Altijd met het doel om een goed behandelplan voor de cliënt uit te stippelen.

De gevolgen van niet-aangeboren hersenletsel (NAH) kunnen heel verschillend zijn, maar kennen ook veel overeenkomsten.

Cliënten met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) die tussen wal en schip raken; het levert soms schrijnende situaties op. Een aantal eerstelijns hulpverleners vond dat het beter kon, zo ook ergotherapeut Marga van Outheusden. “Naast onze dagelijkse werkzaamheden, zijn we binnen ZorgSamen gestart om een zorgpad uit te stippelen voor mensen met NAH. Een netwerk maken, met elkaar communiceren en echt goed met elkaar samenwerken blijft hierin een uitdaging. Ook is het

In een klap je leven op z’n kop

belangrijk dat collega’s uit de tweede

Misschien heb jij in het ziekenhuis of revalidatie-

lijn worden betrokken. Het vraagt ook

centrum gelegen en heb je moeite om thuis de

van hen een andere manier van werken,

draad weer op te pakken. Niet alles lukt meer zoals

een andere mindset en veel door-

je gewend was. En nu?

zettingsvermogen. Altijd met het doel om een goed behandelplan voor de cliënt uit te stippelen. De eerste stappen

Een breuk in de levenslijn

in het maken van het zorgpad zijn gezet,

Het leven vóór en na hersenletsel is totaal anders.

maar het kost veel tijd en afstemming. Het weerhoudt ons er echter niet van mensen die onze hulp kunnen gebruiken.

Zichtbare en onzichtbare gevolgen

Door binnen het netwerk samen

Niet-aangeboren hersenletsel kan op veel verschil-

doelen te stellen, doen we er alles aan

lende manieren ontstaan. Ook de gevolgen van het

om het juiste zorgpad samen te stellen.

hersenletsel verschillen per persoon. Ze komen niet

Ik ben er namelijk van overtuigd dat we

altijd direct tot uiting, vaak ervaren mensen pas

mensen met NAH samen beter kunnen

na hun revalidatie de verandering, soms ontstaan

helpen.”

klachten nog jaren later.

om ons in te blijven zetten voor de

"Samen met jou en jouw omgeving bepalen we de zorg die nodig is."

Marga van Outheusden ergotherapeut bij Ergotherapie Totaal

Wat doen de zorgverleners van ZorgSamen Neurorevalidatie?

WAT KAN IK VERWACHTEN VAN HET ZORGPAD NEUROREVALIDATIE?

Zij kijken en denken met jou en jouw omgeving mee. Samen bepalen we de zorg die nodig is en hoe je weer dat kunt doen wat jij graag wilt. Zij helpen je de regie weer terug te pakken op jouw leven. Er wordt een plan gemaakt waaraan iedere zorgverlener vanuit zijn vakkennis een bijdrage levert. zij werken nauw samen. Dit zijn bijvoorbeeld de psycholoog, de fysiotherapeut, de logopedist of de ergotherapeut. Therapie kan plaatsvinden op de praktijk, maar ook zeker bij je thuis of op het werk/school.

Veranderd leven, veranderde persoonlijkheid Wat kan er allemaal veranderd zijn? Emoties kunnen bijvoorbeeld minder in bedwang te houden zijn, waardoor sneller conflicten ontstaan. Daarnaast kunnen er belangrijke veranderingen in de persoonlijkheid plaatsvinden.

NAH krijgt iemand nooit alleen Partners, ouders of kinderen van de cliĂŤnt met hersenletsel kunnen grote moeite hebben met de veranderende persoonlijkheid en de niet-zichtbare vermoeidheid.

Aanmelden voor dit zorgpad? Stuur een mail naar zorg@zorgsamen.com

Maak kennis met vereniging ZorgSamen Gerben ten Broeke

Wilma Heesen

Praktĳkondersteuner GGZ bĳ de huisartsen De Vos, Meĳer en Izci in Lochem en bĳ de huisartsen in Vorden en algemeen bestuurslid Vereniging ZorgSamen

Directeur bij Yunio jeugdgezondheid en Sensire maatschappelijk werk, daarnaast voorzitter van Vereniging ZorgSamen.

“De kracht van ZorgSamen: samenwerkingen tussen diverse professionals nog mooier en beter maken.”

Jan Wilgenhof Directeur van Berkel-B, en penningmeester van Vereniging ZorgSamen

Vanuit mijn rol als voorzitter wil ik graag bijdragen aan het integraal samen-

inwoners. Dat blijkt in de drukte van de dagelijkse praktijk namelijk steeds

Ik werk daarbĳ vaak samen met onder andere psychologen, psychiaters, praktijkondersteuners en

werken van diverse professionals rondom zorgvragen van onze Lochemse

“Het is prettig om bij de hulpverleners een gezicht te hebben”

fysiotherapeuten. Naast penningmeester van ZorgSamen ben ik directeur van Berkel-B, een

ZorgSamen zorgt, naast een aanvulling

instelling die kinderen met Ernstige

op mijn netwerk, voor korte lijnen met

moeilijker te organiseren terwijl het

Enkelvoudige Dyslexie behandelt en

andere andere hulpverleners. Het is fijn

enorm veel oplevert als het wel lukt.

psychologische hulp biedt binnen de

om er een gezicht bij te hebben.

Basis Generalistische GGZ en de

Op deze manier weet

Specialistische GGZ. Binnen Berkel-B

ik wat hun expertise is

hoe de ZorgSamen

ben ik verantwoordelijk voor de

en zo kan ik mensen

samenwerking hen

strategie, de innovatie, externe

gerichter verwĳzen

relaties en Public Relations.

Verhalen van inwoners over

geholpen heeft geeft mij

wanneer mĳn eigen

de energie en motivatie

kennis en kunde niet

om bijeenkomsten te

toereikend is.

leiden, vergaderingen

voor te zitten en mij actief in te zetten voor de vereniging.

projectmanager Andra Eisink-Weg

werkgroepvoorzitters Ellen Dijkman

Marga van Outheusden Spaninks

Evelien van Dort

GZ-psycholoog BIG

Ergotherapeut

Kind en Jeugd

Fysiotherapeut

externe ondersteuning

Jolande Kurvers secretariële en financiële ondersteuning

ledencommissie Ankie Saaltink

Patricia Wensink

Kinderdiëtist

(Pré-verbaal) logopedist / stemspecialist

Danielle Krijt

Inge Baerwaldt

Ingri Imenkamp

Wijkverpleegkundige

Spel- en ontwikkelingsbegeleider

vormgeving en communicatieve

Jannet de Haan

Susan Berens

Fysiotherapeut

Ergotherapeut

ondersteuning

Roos Wonink Psycholoog 17

Tekst: Evelien van Dort

15 jaar en ruim 100 kilo is niet okĂŠ.

Rob Karelsen (15) wordt door zijn vader Frans aangemeld voor het zorgpad overgewicht en obesitas, afgekort OvOb. De jeugdarts heeft Rob verwezen naar dit zorgpad. De kinderfysiotherapeut neemt contact op met de vader van Rob en legt hem uit wat het traject van het zorgpad OvOb inhoudt. Zij neemt ook contact op met de jeugdarts. De jeugdarts vertelt dat Rob ook al bij de kinderarts is geweest.

*De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief 19

Nog dezelfde week kan Rob terecht

dat hij het naar zijn zin heeft op het

het belang uit van hulp van een diëtist

in de kinderfysiotherapiepraktijk. Rob

praktijkonderwijs en dat hij goede

en een psycholoog aanvullend op de

heeft twee ingevulde vragenlijsten

vrienden heeft. Iedere dag fietst hij op

kinderfysiotherapie. “We stemmen de

meegenomen. Deze vragenlijsten zijn

zijn mountainbike de 5,5 kilometer naar

zorg goed af,” vertelt ze. “De ervaring

vooraf door de kinderfysiotherapeut

school. Zijn grote passie is motorcross.

is dat je deze hulp nodig hebt om een

toegestuurd. Eén vragenlijst over zijn

“In de winter is er geen training, maar

gezond gewicht te krijgen en te hou-

gezondheid en één vragenlijst over zijn

in maart start de training weer,” vertelt

den.” Rob en Frans knikken begrijpend.

wekelijkse lichamelijk activiteiten. “Ik

hij enthousiast. “Ik rij om de week

“De kinderarts waarschuwde je niet

voel me best goed,” zegt hij. “Ik fiets

wedstrijden en mijn vader gaat altijd

voor niets,” zegt zijn vader bezorgd.

naar school en ik sport twee keer per

mee, ook als ik in het weekend bij

week.” Zijn vader vult hierop aan dat

mijn moeder ben.” Zijn ouders zijn

Bij de volgende afspraak test de

het eigenlijk helemaal niet zo goed

gescheiden.

kinderfysiotherapeut conditie en

gaat met Rob. “Rob heeft beginnende

spierkracht van Rob. Samen maken ze

suiker. Gisteren waren we in het

Het gesprek gaat ook over zijn

het behandeldoel concreet. Vervolgens

ziekenhuis. De kinderarts heeft hem

gewicht. Rob heeft al zo vaak

bespreekt ze met hem een oefen-

ernstig gewaarschuwd. Vijftien jaar

geprobeerd om af te vallen. Hij heeft

schema. Voor een periode van een

en ruim honderd kilo is niet oké.”

verschillende afvalkuren gevolgd,

paar weken komt hij twee keer per

zonder resultaat. Een jaar gele-

week naar de praktijk. Inmiddels is

den is hij bij een diëtist geweest.

ook de diëtist gestart en heeft hij een

“De kilo’s die ik kwijt was, waren

afspraak met de psycholoog gehad.

er zo weer aan,” zegt hij. Door de waarschuwing van de kinderarts

Rob is heel gemotiveerd om aan zijn

is hij wel geschrokken, maar een

conditie te werken. Hij benoemt zijn

echt probleem ziet hij niet. “Als ik

eigen afspraken. Bijvoorbeeld niet

maar onder de lijn van obesitas

meer overdag slapen en in het

zit, vind ik het eigenlijk wel goed,”

weekend met vrienden gaan fietsen.

zegt Rob. Verder pratend vertelt hij

Gelukkig steunen zijn vrienden hem.

dat hij vaak moe is, verschrikkelijk moe. “Na schooltijd ga ik op de

“In de pauze van school gaan we altijd

bank zitten en val ik zo in slaap.” Hij

naar de winkel,” vertelt Rob. “We kopen

geeft aan dat hij ook op school in

chips, frisdrank en koeken. Ik doe niet

slaap kan vallen. Daar schaamt hij

meer mee. Mijn vrienden helpen me

zich voor.

hierbij.” En hij drinkt veel water, een nieuwe gewoonte.

Rob heeft een BMI heeft van 32,7.

“Maar eigenlijk is ook het motorcrossen

BMI staat voor Body Mass Index. De

heel zwaar. Als ik moe ben, kan ik mij

De betrokken zorgverleners hebben in

BMI geeft aan of je gewicht gezond

minder goed concentreren en dat is

deze periode regelmatig contact om

is, in relatie tot je lengte en leeftijd.

gevaarlijk met crossen. Dat vind ik echt

te zorgen dat de behandelplannen

Een BMI tussen de 30 en 35 duidt op

erg. Na een wedstrijd ben ik helemaal

en doelstellingen goed op elkaar

obesitas. Obesitas is een grote risico-

kapot.”

aansluiten. Twee maanden later vertelt

factor om diabetes mellitus 2 (ook wel

Rob blij tegen de kinderfysiotherapeut:

suikerziekte genoemd) te ontwikkelen.

De kinderfysiotherapeut stelt een

“De crosstraining was leuk! Ik heb het

De bloedwaardes van Rob duiden op

behandeldoel voor in relatie met zijn

hele uur meegedaan. Het was zwaar,

een beginvorm van suikerziekte.

grote hobby: motorcross. Rob veert

het ging wel goed.” Rob voelt zich nu

op. Hij geeft aan dat hij in maart de

fitter en sterker. Hij slaapt niet meer

Gedurende het intakegesprek gaat

training van een uur zou willen

overdag. Zijn conditie is goed voor-

de vader van Rob in de wachtkamer

volhouden. Dat is al over twee

uitgegaan. Met gymnastiek op school

zitten. De kinderfysiotherapeut kan zich

maanden! De motivatie is er. Frans, de

heeft hij voor het eerst een “loop” tot

dan beter richten tot Rob. Wat zijn zijn

vader van Rob schuift weer aan. De

het einde mee kunnen doen. Dat geeft

activiteiten en interesses? Hij vertelt

fysiotherapeut legt aan Rob en Frans

goede zin. Zijn BMI blijft echter tussen

de 31 en 32. Dat zijn nog steeds veel

In de vakantieperiode is de onder-

te hoge waarden. Hierover overleg-

steuning beperkter. Daarbij komt

gen de betrokken zorgverleners. De

de afronding van het traject in zicht.

diëtist heeft nader onderzoek gedaan

Na de zomer volgt een periode van

naar het eetpatroon van Rob en

nazorg in de vorm van een aantal

daaruit blijkt dat één van Robs ouders

keer fysiotherapie en een laatste

hem graag wat extra’s gunt in de

afspraak bij de diëtist. Aan het einde

vorm van “lekkere dingen”. Een oud

van het jaar heeft Rob al drie

patroon vanuit zijn kindertijd dat niet

maanden een BMI van rond de 28.

zomaar is doorbroken. Beide ouders

Nog wel in het gebied overgewicht

worden intensiever in het zorgtraject

(BMI 25-30). Maar hij heeft een veel

betrokken. Een goede ontwikkeling

gezonder gewicht dan een jaar

omdat zij gezien Rob’s leeftijd een

geleden en hij voelt zich fit. Rob is

belangrijke rol spelen in zijn eet-

tevreden.

keuzes. Opvallend is hoe loyaal Rob is naar zijn vader en moeder. Eigenlijk zijn de rollen omgedraaid: Rob helpt zijn beide ouders om hun oude patronen te doorbreken. De veel te hoge BMI waarden zijn echter confronterend voor Rob. Zijn inzet vanaf de eerste dag van het traject is hoog. Motivatie houden is in deze fase heel belangrijk. Rob zijn grote wens is om in de sportschool te trainen. Zijn vader en zus steunen hem hierin, ze nemen een familieabonnement. Ze gaan samen naar

De grote stevige jongen krijgt tranen in zijn ogen. “Jullie gaven echt om mij.”

de sportschool! De fysio wordt minder

zorgpad overgewicht & obesitas 4 - 18 jaar Obesitas (en overgewicht) bij kinderen leidt vaak tot gezondheidsproblemen: psychosociale problemen, hoge bloeddruk, gewrichtsproblemen en zelfs diabetes type 2.

intensief, één keer in de drie weken.

Bovendien begint zijn praktijkstage

De kinderfysiotherapeut houdt daar-

op school. Tijdens de praktijkdagen

naast wekelijks app contact met Rob.

is hij de hele dag lichamelijk aan het

Ook is er contact met de sportschool

werk. Hij heeft er zin in. De familie

over de begeleiding en de intensiteit

houdt een abonnement op de sport-

van het trainingsprogramma. Rob

school. Het is de laatste keer

signalering en ondersteuning

rijdt zijn eerste crosswedstrijd, met

fysiotherapie. “Rob, wat heeft

binnen de gemeente Lochem

succes. Hij houdt het vol en rijdt een

gemaakt dat je afgelopen jaar op

onlangs een afname van het

goede tijd. De psycholoog rondt

gezonder gewicht bent gekomen?”

aantal kinderen met obesitas

de behandeling af. Mocht Rob een

vraagt de kinderfysiotherapeut. De

en overgewicht is vastgesteld,

hulpvraag hebben, kan hij weer

grote stevige jongen krijgt tranen in

terwijl wereldwijd het

een afspraak maken. Rob gaat

zijn ogen. “Jullie gaven echt om mij.”

probleem bij kinderen en

maandelijks, samen met één van

Met jullie bedoelt Rob alle betrokken

volwassenen juist groter wordt.

zijn ouders, naar de diëtist. Thuis

zorgverleners van het zorgpad OvOb.

Het goede nieuws is dat er mede door goede voorlichting, vroegtijdige

wordt nu goed rekening gehouden met hem. Hij heeft nu voldoende

Na de eindevaluatie met Rob, zijn

grip op zichzelf. Hij let zelf goed op

vader en de betrokken zorgverleners

zijn voeding en beweegt drie keer

wordt het traject afgerond.

per week een uur intensief in de sportschool.

Zorgpad Overgewicht & Obesitas Vanuit ZorgSamen hebben we de krachten gebundeld en een goed afgestemde samenwerking ontwikkeld binnen de eerste- en tweedelijnszorgverleners. Hierbij zijn de huisarts, diëtist, kinderfysiotherapeut, jeugdarts, orthopedagoog of GZ-psycholoog en mogelijk een kinderarts betrokken.

Een verwijzing voor het behandeltraject door kinderarts, jeugdarts of huisarts is nodig.

Wat kan ik verwachten van het behandeltraject overgewicht en obesitas? Als er problemen zijn met het gewicht van je kind, zal de jeugdarts van de GGD hier een gesprek met je over hebben. Er zijn verschillende stappen in de aanpak:

• Algemene adviezen door de jeugdarts en/of jeugdverpleeg

kundige. Deze komt vaak ook een paar keer bij je thuis.

• Doorverwijzing naar een diëtist. • De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). De GLI is de meest

uitgebreide aanpak. Voeding, bewegen en leefstijl krijgen in

deze aanpak volop aandacht. Hiervan is aangetoond dat deze

goed werkt.

De GLI voor kinderen kent in de gemeente Lochem twee opties: Het groepstraject volgens de methode Cool2bfit. Dit traject start bij voldoende aanmeldingen twee keer per jaar in Lochem. Het individuele traject: dit wordt zowel in Lochem als in Gorssel/Eefde gedurende het hele jaar aangeboden.

Aanmelden voor dit zorgpad? Stuur een mail naar zorg@zorgsamen.com

Op pagina 68 is meer informatie over de GLI te lezen.

WAT KAN IK VERWACHTEN VAN HET ZORGPAD OVERGEWICHT & OBESITAS 4-18 JAAR Er wordt gewerkt aan een gezonder eet-, beweeg- en leefpatroon, voor het hele gezin!

Kinderen die elkaar stimuleren om hun doelen te bereiken. Kinderfysiotherapeut Annika Reismann ziet dit als misschien wel het mooiste wat bereikt kan worden in het zorgpad overgewicht en obesitas 4 – 18 jaar. “In de groepstrajecten merken we dat kinderen echt samen optrekken. Ze hebben namelijk hetzelfde probleem. Het is in het begin soms even aftasten, maar daarna maken we vaak mee dat er echt een onderlinge band ontstaat. Het

Wat doen de zorgverleners bij de GLI?

is geweldig om te zien dat kinderen elkaar stimuleren om bijvoorbeeld

De GLI betekent dat er gewerkt wordt aan:

groenten te proeven en dat ze

• gezonder eten; • meer of anders bewegen; • een ander leefpatroon, voor het hele gezin.

elkaar meenemen naar hun sportvereniging. Kinderen durven niet altijd te vertellen dat ze bijvoorbeeld gepest worden, maar zodra

Jullie hebben als gezin (ouders en kind) zoveel mogelijk zelf de

één iemand zijn of haar verhaal

regie over de aanpak. Je bepaalt dus wanneer en hoe snel het

heeft verteld, durven ook andere

doel wordt behaald (een gezond gewicht dus). Ook kijk je samen

kinderen meer te zeggen. Als kin-

met de professionals naar wat het beste bij jullie gezin past (welk

deren merken dat ze er niet alleen

eten, welke sport, welke regels). We richten ons op kinderen van

voor staan en weten dat ze niet de

vier tot achttien jaar en hun gezin.

enige zijn met de problemen die ze hebben, kan dat ontzettend

Vanuit ZorgSamen werken we goed samen.

motiverend werken. Het is fijn dat

Bij de GLI zijn betrokken: de huisarts, diëtist, kinderfysiotherapeut,

we dit in de samenwerking van de

jeugdarts en orthopedagoog of GZ-psycholoog en mogelijk een

kinderdiëtist, orthopedagoog en

kinderarts.

kinderfysiotherapeut kunnen bereiken.”

Aanmelden? Stuur een mail naar: zorg@zorgsamen.com. Binnen een week nemen we contact met je op. Een verwijzing door kinderarts,

Annika Reismann

jeugdarts of huisarts is nodig.

Kinderfysiotherapeut An & Co Kinderfysio

23 23

Tekst: Evelien van Dort

Mijn vriendinnen blijf ik zien, zeker weten. Anja (12) zit in groep 8 van de basisschool. Onlangs is ze op school door de jeugdverpleegkundige gewogen en gemeten. Hieruit is gebleken dat ze overgewicht heeft. Naar aanleiding van de bevinding van de jeugdverpleegkundige hebben Anja en haar moeder een gesprek gehad met de jeugdarts over de noodzaak van een gezond gewicht. *De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief 25

De jeugdarts vertelt haar over het

Cool2BFit is een sportief en leuk

een gezond gewicht werken.”

groepstraject Cool2Bfit van het zorg-

programma voor kinderen tussen de 8

Iedere deelnemer krijgt deze

pad Overgewicht en Obesitas (OvOb).

en 14 jaar met overgewicht of obesitas.

Cool2Bfit map. In deze map staat

Doel van het programma is om een

het programma per bijeenkomst

De moeder van Anja: “Anja voelt zich

gezondere leefstijl te krijgen: gezonder

beschreven. Ook staan er veel tips,

vaak heel ongemakkelijk. Ze wordt

leren eten, meer sporten en

vragenlijsten, beweegkaarten en

gepest vanwege haar postuur. Om

bewegen alsook het zelfbeeld van

adviezen in. Een handige houvast voor

alles voelt ze zich heel onzeker, of het

het kind verbeteren. Bij het traject zijn

ouders, begeleiders en kind.

nu om afspreken met vriendinnen gaat

zowel de kinderfysiotherapeut, de

of om een uitstapje met school. Ze is

GZ-Psycholoog, de diëtist als een spor-

In het eerste half jaar krijgt Anja

altijd onzeker over haar kleding.

tinstructeur betrokken. Het hele traject

met haar groep intensieve

Ze wil niet in een badpak, als haar

duurt anderhalf jaar.

begeleiding. De kinderfysiotherapeut en de sportinstructeur verzorgen een tweewekelijkse training. De diëtist bekijkt het voedingspatroon van ieder kind en ondersteunt het kind bij het ontwikkelen van een gezond eetpatroon. De psycholoog kijkt hoe ieder kind gestimuleerd kan worden om een gezondere levensstijl te ontwikkelen en geeft persoonlijke begeleiding. Ook de ouders/begeleiders worden intensief betrokken in het traject. Ouders kunnen een grote steun zijn door “modeling.” Het goede voorbeeld geven door ook te sporten en op voeding te letten. In de groep worden onder begeleiding adviezen en ervaringen van de deelnemers besproken. Lukt het om frisdrank te laten staan voor een glas water? Wat doe je als je thuis komt en je hebt enorm veel trek? Wat

vriendinnen gaan zwemmen blijft ze

Anja: “De eerste keer naar Cool2BFit

kan dan helpen om niet aan te vallen

thuis. Natuurlijk wil Anja veel liever een

vond ik vreselijk spannend. Ik had er

op je lievelingschips?

gezond gewicht. Ze ziet heel erg op

buikpijn van. Toen ik de oefenzaal van

tegen het volgende schooljaar op het

de fysiopraktijk binnen liep, zag ik zes

Kinderfysiotherapeut: “In het begin

voortgezet onderwijs…”

andere kinderen van ongeveer mijn

van het programma nemen we een

leeftijd. Allemaal meiden en allemaal

beweeg- en conditietest bij ieder

Het gesprek met de jeugdarts doet

te dik, net als ik. We kregen uitleg over

kind af. We kijken ook goed waarin

Anja goed. Ze is begripvol en ze

eten en gewicht. En toen gingen we

kinderen belemmerd worden en

spreekt Anja ook echt aan op haar

sporten. We deden een circuitje met

waar kinderen plezier in hebben.

eigen inzet. De jeugdarts komt met

grappige beweegdingen. Ik weet nog

De sportinstructeur verzorgt een

een concrete aanpak. Ze adviseert het

dat we met elkaar hebben gelachen

gevarieerde groepstraining. Anja doet

groepstraject Cool2BFit. Anja geeft zelf

en dat het wel heel spannend was,

enorm haar best, maar het valt haar

aan dat ze wel mee wil doen. Er start

maar toch minder spannend dan ik

zwaar. Ze heeft vaak zere knieën en

net een nieuwe groep. Anja kan binnen

dacht. We kregen ook een dikke map

ze gaat regelmatig door haar enkel.

een paar weken starten.

over op een coole manier samen aan

Met beweegadviezen en het gebruik

van tape om haar enkel te onder-

Daarnaast hebben we met de

meetmomenten om de voortgang

steunen tot deze sterker is geworden,

meiden de dagelijkse praktijk

goed te kunnen blijven monitoren.

worden haar klachten minder. In het

besproken. De kinderen lopen tegen

begin is Anja snel buiten adem. Toen

dezelfde dingen aan. We maken

Na afloop van het traject blikt Anja

haar conditie verbeterde, gaat ze op

bijvoorbeeld de afspraak: met avond-

terug: “Het Cool2Bfit traject is wel

dansles, haar grote passie.”

eten is één keer opscheppen genoeg.

zwaar, maar ik raad het iedereen

Het is de bedoeling dat ouders zich er

aan. Ik heb een gezond gewicht

Anja: “We hadden voor elke dag

ook aan houden. Wat doe je als kind

gekregen, ik ben fitter geworden en

beweeghuiswerk. Ik hield een

als één van je ouders toch twee keer

alles is veel leuker. Mijn vriendinnen

beweegdagboek bij, ook in het

opschept? Kinderen ervaren dat als

blijf ik zien, zeker weten.”

weekend. We hadden een belonings-

oneerlijk. Erover praten helpt en ver-

klok voor thuis. Als beloning mocht ik

groot de weerbaarheid van het kind.”

De moeder van Anja: “Tijdens het

iets sportiefs kiezen. Ik spaarde om

traject voelde Anja zich steeds beter.

een keer naar het klimbos te gaan,

Ze is minder angstig, ziet minder

superleuk. Met de groep spaarden we

tegen dingen op. De overgang naar

ook punten voor iets sportiefs doen als beloning. We zijn een keer met zijn allen gaan discozwemmen. In het begin vond ik al dat bewegen best lastig. Ergens naar uitkijken hielp me op momenten dat ik dacht “bekijk het maar.” Psycholoog: “Het was mooi om te zien dat de meiden steeds beter contact met elkaar kregen, elkaar stimuleerden en steunden op lastige momenten. Na een paar keer liet Anja ook in de groep meer van zichzelf zien. We hadden het over onderwerpen als “leuke kleren passen

“Mijn dochter kijkt in de spiegel en lacht naar zichzelf. Ik krijg er nog een brok in mijn keel van.”

me niet, mensen kijken naar me, wat

de middelbare school ging goed, dat had ik een jaar eerder niet durven hopen. Wat ik nooit vergeet… is het moment dat we samen gingen shoppen. Daarvoor was kleren kopen altijd een drama. Mijn dochter keek in de spiegel en lachte naar zichzelf. Ik krijg er nog een brok in mijn keel van.” Na anderhalf jaar wordt het traject met de deelnemers, ouders en zorgverleners op een sportieve en gezellige wijze afgesloten. De zorgverleners verzorgen de verslaglegging naar de huisarts en andere betrokkenen zoals de jeugdarts. Anja heeft op school een afsluitend

doe ik als iemand “dikzak” tegen me

gesprek met de jeugdarts.

zegt”. Anja herkende zich in deze

Het traject bestaat uit twee fasen.

dilemma’s en voelde zich er minder

In de intensieve fase, deze duurt een

alleen voor staan. Anja startte zelfs

half jaar, komen de kinderen in

een WhatsApp-groepje, alle meiden

contact met verschillende sporten.

deden mee. Zo steunden ze elkaar

Het is de bedoeling dat het kind op

ook op momenten tussen de bijeen-

een passende sport gaat. Anja ging

komsten door.”

voor dansen en daarnaast startte ze bij een sportschool in een groepje.

Diëtist: “Het mooie van het groep-

In de tweede fase worden kind en

straject is dat er veel tijd is om over

ouders gedurende een jaar

gezonde voedingsvoorlichting te

begeleid door het team. De groep

geven. Om te weten wat gezond

komt in deze fase om de zes weken

is, heb je kennis nodig. Bijvoorbeeld

bij elkaar. Dit is heel belangrijk

een glas vers geperste jus d’orange

om de veranderde leefstijl vol te

is toch gezond? Ja, maar er zit wel

houden. Uiteraard zijn er tijdens

evenveel suiker in als in een glas cola!

deze bijeenkomsten ook weeg en 27

handige tips aangeraden door onze leden

Spelen met je kindje

Op zoek naar degelijke, betrouwbare voedingsinformatie? Kijk op www.voedingscentrum.nl Voor informatie over gewicht en

Wist je dat jij het allerleukste

calorieën, maar ook: gezonde recepten

speelgoed bent voor je kleintje?

en handige apps zoals: Mijn Eetmeter,

Elke ouder vraagt zich weleens af:

ingrediëntenchecker, tips over voeding

Lekker bewegen in het klimbos

en tijdens de zwangerschap: Zwangerhap www.voedingscentrum.nl

Voedingsinformatie op een hippe manier

“I’m a foodie”

hoe vermaak ik mijn baby? Niet meer nodig, want je kind vermaken was nog nooit zo eenvoudig! Sabine Wisman volgt de ontwikkelingsfase

Ontstressen en genieten van de

van een kindje tot 18 maanden en

natuur? Dat is mogelijk in het Ruurlose

heeft voor elke fase bijpassende

bos. Een plek vol met verrassingen. Je vindt hier Klimbos Achterhoek, een speelparadijs met avonturen voor

activiteiten. Verkrijgbaar via bol.com voor €15.99

jong en oud. Een tokkelroute, moeilijke overgangen en grote netten. Het is er

I’m a Foodie is hét platform waarop

allemaal. Kies zelf een klimroute en bepaal hoe hoog je wilt gaan.

diëtisten en voedings- en

Hengeloseweg 2, Ruurlo

gezondheidswetenschappers hun

www.klimbos.nl

kennis delen over gezonde voeding. Wij staan voor gezond, duurzaam, vers (zonder pakjes en zakjes) en zelf

Simpele tips

koken. De onderwerpen zijn alledaags, evidence based én direct praktisch

voor meer beweging

toepasbaar in je eigen situatie. Uiteindelijk is de keuze aan jou: op

Door regelmatig te bewegen

welke manier ga jij gezond eten?

worden kinderen fitter en krijgen ze meer energie. Bewegen zorgt voor

www.iamafoodie.nl

krachtige botten en sterke spieren, de spijsvertering werkt beter en je kind blijft beter op gewicht. Kinderen die Een boek van iamafoodie.nl.

regelmatig bewegen voelen zich meer

Ze bespreken voedselhypes en

ontspannen, energieker en ze slapen

scheiden zin en onzin. Eet als een expert! Verkrijgbaar via iamafoodie.nl voor €20.99

• • •

beter. Fiets samen naar school. Daag je kind uit voor een wedstrijd hardlopen. Speel een spel (voetbal,

badminton, volleybal, tikkertje).

•

Bouw samen een hut.

aangesloten leden

Het is belangrijk om te weten hoe het er elders aan toegaat. “We hebben binnen Lochem één gezamenlijk doel en dat is het zo goed mogelijk organiseren van de zorg. Door de samen-

Behandeltrajecten beter samen vormgeven.

werking binnen ZorgSamen hebben we een

“Toen ik als kinderdiëtist mijn eigen praktijk begon, zocht ik

beter beeld gekregen van wat voor zorg-

de kennismaking met andere zorgprofessionals in de regio.

partijen er eigenlijk zijn, wie wat kan en hoe

Bij ZorgSamen vond ik het perfecte netwerk hiervoor. In dit

we elkaar kunnen aanvullen”, vertelt Karin.

netwerk weten zorgprofessionals elkaar beter te vinden dan

“Een mooi voorbeeld van elkaar écht leren

wanneer zij zelf op zoek moeten gaan. We weten beter van

kennen is een bijeenkomst, die werd

elkaar wat we doen en kunnen behandeltrajecten samen

gefaciliteerd vanuit ZorgSamen, waarbij

vormgeven”, vertelt Ankie Saaltink. “De eerste keer dat ik actief

dokters- en apothekersassistenten een

deelnam aan zo’n gezamenlijk behandel-

kijkje in elkaars keuken namen.” Karins

traject was in het zorgpad “Brede

collega Miranda vult aan: “Het is belangrijk

Zorg Dichtbij 0 tot 4 jaar”. Door

om te weten hoe het er elders aan toegaat

samen met ouders en andere

en wat het gezicht is van diegene die je zo

hulpverleners de beperkingen

vaak telefonisch spreekt. Altijd met het doel

en de mogelijkheden van een

dat het beste zorgpad voor de cliënt wordt

jongetje in kaart te brengen,

uitgestippeld. Doordat we elkaar als zorg-

kon de zorg perfect op hem

professionals beter kennen, wordt ook de

afgestemd worden. Ik was

signaleringsfunctie beter ingevuld. Als

enorm trots op het resultaat,

bijvoorbeeld een fysiotherapeut vermoedt

maar veel belangrijker nog; er

dat het innemen van geneesmiddelen een

is voor deze jongen en zijn ouders

probleem vormt, dan kan ze bij ons in de

een goede basis gelegd voor

apotheek terecht en kunnen we samen op

zijn toekomst. Daar gaat het

zoek naar een oplossing. Iedere keer als we

uiteindelijk om.”

naar een bijeenkomst van ZorgSamen zijn geweest, zitten we vol positieve energie

Ankie Saaltink

na het brainstormen met andere zorg-

Kinderdiëtist bij Aan Tafel -

professionals uit de regio.”

Praktijk voor Kinderdiëtetiek

Miranda Koopal & Karin ten Kate Apothekers bij Apotheek Lochem

Nieuwsgierig welke zorgverleners aangesloten zijn? Kijk dan op onze website: zorgsamen.com/smoelenboek

positieve gezondheid

Zorg in Lochem centraal georganiseerd Wanneer je gezondheidsproblemen op wat voor gebied dan ook hebt, is het wel zo prettig dat je terecht kunt bij iemand die je vertrouwt. Iemand die jij al kent en die dicht bij je in de buurt is. En dat is precies het geval bij de eerstelijnszorg in het samenwerkingsverband ZorgSamen. In de georganiseerde zorgpaden denken Lochemse zorgverleners verder dan alleen hun eigen straatje. Waar nodig schakelen zij hulp in van andere zorgverleners. Zo wordt jij goed geholpen dicht bij huis. De aanpak van ZorgSamen is volledig bekend bij de gemeente Lochem. De gemeente weet bijvoorbeeld precies hoe kinderen worden begeleid, wat zij terugkrijgen voor het geld dat zij in de zorg steekt, wat ouders van de zorgverleners kunnen verwachten en hoe de behandeltrajecten eruitzien. Door de goede onderlinge afstemming tussen de zorgverleners, maar ook door de Wethouder Henk van Zeijts en kinderfysiotherapeut en lid van ZorgSamen Evelien van Dort

afstemming tussen ZorgSamen en de gemeente, is de zorg in Lochem centraal georganiseerd.

Betekenis Positieve Gezondheid

om niet alleen naar iemands ziekte

Hiermee worden eindeloze

Positieve Gezondheid is een

of aandoening te kijken, maar vooral

doorverwijzingen voorkomen.

manier om breder naar gezondheid

om te luisteren naar wat de cliënt wil.”

te kijken. Kun je je bijvoorbeeld vol-

Sommige mensen redden zich prima,

Bij ZorgSamen staat jouw

doende redden? Voel je je gelukkig

maar anderen hebben een duwtje in

gezondheid altijd op de eerste

of misschien juist eenzaam? En is er

de rug nodig. Het is volgens mij heel

plaats; daar kan je van op aan!

misschien medische zorg nodig of

belangrijk om geen labels te plakken,

steun uit je omgeving? Het gaat erom

maar juist te kijken of mensen meer

dat jij je gezond en energiek voelt,

nodig hebben dan de verzorgende

op de manier die bij jou past. Henk

behandeling. Hoe iemand de zorg

van Zeijts legt uit: “Het is belangrijk

ervaart en hoe iemand gelukkig kan

ZORG IS MEER DAN FYSIEKE BEHANDELINGEN UITVOEREN

Samenwerken aan Positieve Gezondheid Zorg is meer dan fysieke behandelingen uitvoeren Bij ZorgSamen zetten we volop in op goede samenwerkingen tussen zorgverleners, zodat we zorg naar een nog hoger niveau tillen. Daarbij geven we veel aandacht aan Positieve Gezondheid, maar wat houdt dat eigenlijk in? Evelien van Dort (kinderfysiotherapeut en lid van ZorgSamen) en Henk van Zeijts (wethouder van de gemeente Lochem) vertellen er graag over. Werken aan Positieve Gezondheid krijgt meer focus door de samenwerking tussen de gemeente Lochem, Stichting Welzijn Lochem en ZorgSamen.

zijn, is naast de behandeling dus net zo

bijvoorbeeld in een revalidatie-

ouderen, bijvoorbeeld mensen

belangrijk. Mede door ZorgSamen

centrum. ZorgSamen zet in op deze

met geheugenverlies, meer

kunnen we daar in de gemeente

professionele samenwerking dichtbij

ontmoetingsplekken in de dorpen

Lochem meer op focussen.

huis door middel van de zorgpaden.

in het buitengebied van Lochem te

Bij Positieve Gezondheid denken we

ontwikkelen. Samen bewegen, bijvoor-

Ontmoeting als belangrijke pijler

minder in zorg en meer in welzijn.

beeld wandelen, geeft levensgeluk.

“Eigen regie houden in het zorgtraject

Mensen die contact hebben met

Positieve gezondheid in drie begrippen

houdt of maakt mensen gezond”,

anderen en samen ervaringen opdoen,

is voor mij: eigen regie, veerkracht

merkt Evelien van Dort op. “Dat houdt

voelen vaak dat hun leven meer

versterken en gelijkwaardigheid. Dus

in dat zorg in de eigen wijk of dorp

betekenis krijgt. Het is mooi om te zien

niet denken in wij of zij, maar met

vaak fijner is dan in de tweede lijn,

dat het beleid is om voor kwetsbare

elkaar betekenis geven aan het leven.” 31

Samenwerkingen als basis voor blije Lochemse inwoners “Vragen stellen aan mensen die zorg nodig hebben, is van groot belang,” volgens Henk van Zeijts. “Als iemand met een zorgvraag komt, is het soms makkelijk om alleen aan die vraag te voldoen. Maar doorvragen levert vaak meer op.” Evelien vult aan: “Vaak kunnen mensen zelf goed aangeven waar ze behoefte aan hebben. Het is de kunst van de medewerker of zorgverlener om hier ruimte voor te maken. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van eenzaamheid bij mensen, terwijl ze met

Samen voor het welzijn van Lochemse inwoners Samenwerking is de rode draad in de werkwijze van ZorgSamen. Omdat zorg meer is dan het uitvoeren van medische behandelingen wordt er nauw samengewerkt met Stichting Welzijn Lochem (SWL).

een andere vraag binnenkomen. Deze bredere kijk op zorg en gezondheid is ook Positieve

Karin Nijkamp van SWL vertelt: “De samenwerking is

Gezondheid. De samenwerkingen tussen

ontstaan omdat we bij beide organisaties merkten dat

Stichting Welzijn Lochem, ZorgSamen en de

onze wegen elkaar op vele punten kruisen. In Lochem

gemeente is in dit geval van groot belang.”

zie ik al heel lang dat samenwerking van nature al makkelijk plaatsvindt. Samen strijden voor nog beter

“Positieve Gezondheid is meer dan

op elkaar afgestemde zorg en welzijn; daarin zien we

alleen zorg leveren en goed samenwerken”,

bij zowel ZorgSamen als SWL absolute meerwaarde.”

aldus Evelien. “Gezondheidsdenken, dus leefstijlvoorlichting over voeding en het

Bij SWL is Positieve Gezondheid (PG) een belangrijk

belang van goed bewegen, past er ook in.

onderdeel van hun aanpak voor het verbeteren van

Een nieuwe manier van denken waarbij we

het welzijn van de Lochemse inwoners. “De training

werken aan het welzijn van alle Lochemse

over PG hebben we samen met de mensen van Zorg-

inwoners, want blije mensen zijn gezonder!”

Samen gevolgd.

SAMEN DE LOCHEMSE INWONERS OPTIMAAL HELPEN Het was niet alleen goed om samen inhoudelijk meer over PG te leren, maar ook vooral om daar in de praktijk mee aan de slag te gaan. Waar we voorzichtig samen zijn begonnen, komt de samenwerking steeds meer tot bloei. Bij zowel ZorgSamen als SWL hebben we mensen die onvoorwaardelijk strijden voor de Lochemse inwoners. Door de samenwerkingen te blijven ontwikkelen, proberen we klaar te zijn voor de steeds grotere zorgvraag.”

samenwerken in het afstemmen van de zorgpaden. Bijvoorbeeld bij ouderen-

Werken aan welzijn klinkt voor

zorg, eenzaamheid, jongeren met over-

sommigen soms nog wat vaag.

gewicht, omgaan met social media en

Welzijn heeft of had misschien een

ga zo maar door, is een gerichte aanpak

wat stoffig imago, maar er is de

op welzijn van groot belang. Doordat

laatste jaren hard gewerkt om dit te

verschillende zorgverleners samenwerken

veranderen, vindt Karin. “We zien

en hun aanpak hebben bepaald in een

vaak dat oorzaken van medische

zorgpad, is het mogelijk om de Lochemse

problemen betrekking hebben op het

inwoners optimaal te helpen.”

welzijn van mensen. Het is daarom ook zo goed dat we met ZorgSamen

Over Stichting Welzijn Lochem SWL is een onafhankelijke lokale welzijnsorganisatie voor alle burgers, jong en oud, zelfstandig en kwetsbaar in de gemeente Lochem. Onder het motto “de burger centraal” versterkt en ondersteunt SWL bewoners en initiatieven.

Tekst: Evelien van Dort

Alles wat niet belangrijk is, valt af. “Jim*, mijn man, heeft een palliatieve aandoening,” vertelt Annet bij het eerste contact met de verpleegkundige van de thuiszorg. “Deze diagnose is al twee jaar geleden gesteld. Sinds die dag is iedere dag er één bij. We leven heel bewust in het hier en nu. Jim zijn streven is: alles doen wat hem nog lukt. Hij wil zo lang mogelijk zelfstandig blijven. De laatste weken nemen zijn krachten echter af, ik maak me zorgen.” *De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief 35

Een paar dagen later vindt thuis bij Jim & Annet een oriënterend gesprek

“Daarna zijn Annet en ik zijn samen

plaats met dezelfde verpleegkundige

door het huis gelopen om te kijken

van de thuiszorg. Ze wonen in een

welke hulpmiddelen nodig waren,

tijdelijke accommodatie in Lochem.

bijvoorbeeld een steun in de bad-

“Voor de laatste maanden kozen we

kamer.” Het bepalen en aanvragen

voor een rustige groene woonplek,

van noodzakelijke hulpmiddelen is het

waar de zon naar binnen schijnt,”

werk van een ergotherapeut.

vertelt Annet. Ze schenkt een kop koffie in. “Dit gesprek is op mijn initiatief. Jim

“Hulpmiddelen, zoals een hoog-laag-

vraagt niet snel om hulp, hij wil zijn

bed of een steun in de badkamer, zijn

eigen regie houden.” Ze gaat zitten.

heel belangrijk omdat deze het thuis

“We hebben met onze huisarts ook

heid om alle handelingen uit te voeren.

verzorgen enorm helpen. Jim en Annet

goed contact over de zorg in deze

Nog diezelfde dag wordt de thuiszorg

waren al goed voorbereid, bleek na

fase. Ik maak me zorgen. Jim is

in overleg met Annet en de huisarts

mijn check. Ik heb overleg gehad met

vandaag nog niet opgestaan. Hij is

gestart. De verpleegkundige schakelt

de ergotherapeut van ons team. Het

vannacht gevallen in de badkamer.

na overleg ook een fysiotherapeut

bleek niet nodig te zijn om haar ook

Hij heeft veel pijn in zijn rug, het lopen

in. Met haar werkt het team van de

in te schakelen. Bij het tweede huis-

gaat steeds moeizamer. Jim is deze

thuiszorg nauw samen. Nog dezelfde

bezoek gaf Jim aan dat hij fietsen

week veel bedlegerig. Graag hoor ik

dag bezoekt de fysiotherapeut Jim en

een fijne bezigheid vond. In overleg

de mogelijkheden van de thuiszorg.”

Annet.

hebben we een stoelfiets geleend. Dit stelde hem in de gelegenheid om op

Het wordt snel duidelijk dat Jim in zijn

De fysiotherapeut vertelt: “Bij het eerste

zijn favoriete wijze zijn conditie bij te

laatste levensfase is. Palliatieve zorg

bezoek inventariseren we de behoefte

houden. Helaas heeft deze actieve

en ondersteuning is noodzakelijk voor

van de cliënt en de mantelzorger. Op

fase kort geduurd. Jim ging lichamelijk

hem en zijn vrouw, tevens mantel-

het tijdstip dat ik bij het echtpaar had

snel achteruit, hij had de kracht niet

zorger. Annet verzorgt en steunt hem

afgesproken, was de huisarts er ook.

meer om te fietsen. We hebben de

liefdevol en vakkundig. Vanuit haar

Dit gaf de mogelijkheid om direct het

fysiotherapie afgerond. Kort maar heel

achtergrond als verpleegkundige heeft

beleid goed af te stemmen. De huisarts

dankbaar werk.”

ze veel kennis. Haar zorgen zijn echter

herleidde de rugpijn van Jim aan een

terecht. Want in deze laatste fase

kneuzing van zijn ribben. Ze vroeg mij

Na de start van het traject werden er

hebben Jim en Annet beiden onder-

om dit met taping te behandelen. Aan

vanuit de thuiszorg tweewekelijkse

steuning nodig.

dit verzoek heb ik direct kunnen

huisbezoeken van de verpleegkundige

voldoen. Jim wilde heel graag zijn

gepland. Intensieve zorg was nog niet

Dezelfde dag bespreekt de verpleeg-

spierkracht behouden om zolang

nodig. Jim wilde het liefst helemaal

kundige de “vraag van Annet” met

mogelijk zelfstandig te kunnen blijven

geen zorg. “Ik doe alles zelf”, was zijn

haar team. Kan het thuiszorgteam de

lopen. Ik heb een aantal oefeningen

motto. Bij de huisbezoeken besprak

gewenste zorg bieden? Deze

met hem doorgenomen. Deze

de verpleegkundige met Annet de

organisatie van de thuiszorg bestaat

oefeningen heeft hij ook als document

verzorging en het medicijngebruik van

met negen personen uit een klein

per e-mail gekregen, zodat hij er zelf

Jim. Achteraf was die eerste maand

team. Het team spreekt af dat een

mee aan de slag kon gaan. Annet gaf

toch van groot belang voor Jim.

verpleegkundige het merendeel van

aan dat ze het fijn vond als de rollator,

Het gaf hem de tijd om met de

de zorg op zich neemt. De ervaring is

die ze al in gebruik hadden, goed werd

verpleegkundige contact op te

dat het een grote meerwaarde heeft

afgesteld. Jim had de energie om hier

bouwen. Na die eerste maand ging Jim

als de cliënt contact kan opbouwen

aan mee te werken. Het voelde voor

lichamelijk snel achteruit. De thuiszorg

met een vaste verpleegkundige. Deze

iedereen goed dat hij de rollator

nam een aantal verzorgende taken van

verpleegkundige heeft de bevoegd-

volgens mijn instructies ging gebruiken.

Annet over. Jim wilde nog wel alles

“Jim gaf aan dat het goed was. Heel langzaam gleed hij weg, met een enorme rust om hem heen.”

aanbreekt, dan geven we ons eigen

meerwaarde. We hebben een fijn team

nummer en zijn we dag en nacht

samen, schakelen snel en kunnen

bereikbaar.” Het afscheid nemen van

zodoende heel persoonlijke palliatieve

alles wat hem lief was, kwam dichter-

thuiszorg verlenen. Het is goed om de

bij. Jim gaf er zelf steeds meer

verschillende fases in de palliatieve

woorden aan. Op een avond werd de

zorg te benoemen en inhoud te geven.

pijn te heftig. Ik nam contact op met

De cliënt, mantelzorger of familie

de huisarts om over de toenemende

blijven dan dichtbij het proces. Dit werk

pijnklachten te praten. De huisarts

raakt me zo diep in mijn gevoel. Het is

kwam langs en heeft met Jim en mij

zo puur, zo echt. Alles wat niet belang-

over verdere pijnbestrijding en even-

rijk is valt af. Het gaat om wederzijds

tueel slaapmedicatie gesproken. Ze

vertrouwen. In liefde loslaten.

schreef hiervoor een uitvoeringszelf doen, maar kon het gewoon niet

verzoek zodat wij, de thuiszorg, hem

meer. De zelfzorg kostte hem heel veel

zo nodig die medicatie konden geven.

kracht. Langzaam groeide bij hem

Tot het laatst was Jim hierbij

het inzicht dat het goed zou zijn om

betrokken. Hij bleef aan zijn eigen roer

zijn laatste krachten te sparen voor

staan. De volgende morgen vertelde

betekenisvolle zaken. Bijvoorbeeld voor

Annet dat Jim een onrustige nacht

een kort gesprekje met Annet of met

had. Hij ademde zwaar. Ik gaf hem

een vriend of om even rechtop te zitten

wat morfine tegen de pijn. “Heb je nog

en de vogels te horen fluiten.

pijn?” vroeg ik. Jim ontkende. “Ben je bang?” Jim gaf aan dat het goed was.

De verpleegkundige vertelt: “Het is

Heel langzaam gleed hij weg, met een

prettig dat we als de thuiszorg-

enorme rust om hem heen. Nazorg

organisatie zelf kunnen bepalen

volgde, dat is heel belangrijk. Met een

hoeveel zorg nodig is. Dat heet

collega verleende ik zijn laatste

geïndiceerde zorg. De thuiszorg in

verzorging. Annet wilde graag dat ik

de palliatieve fase wordt steeds

daarna nog even bleef. Dat deed ons

intensiever. Eerst zijn we gericht

beiden goed. Nabestaanden hebben

op het onder controle houden en

een grote behoefte om na te praten

verlichten van klachten. Bij de

over intense belevingen. De huisarts

verzorging letten we op doorlig-

kwam om zijn overlijden vast te stellen.

plekken en andere zaken die van groot belang zijn. Jim wilde meedenken over

Later vertelde Annet dat de hulp van

vandaag en morgen. Hij bleef bij alle

de thuiszorg zo natuurlijk voelde.

handelingen zeer betrokken en gaf

“Jullie hadden altijd tijd,” zei ze.

met steun van Annet aan waar zijn

“Hoe kan dat eigenlijk?” De verpleeg-

behoeftes lagen. Onze organisatie

kundige bij de thuiszorg kijkt terug

besteedt in deze fase de acute zorg

op een mooi en intensief traject.

in de nacht uit aan een andere

“De samenwerking met de huisarts en

organisatie. Tot de laatste fase

de fysiotherapeut geeft een enorme

zorgpad palliatieve zorg In 2018 heeft een groep zorgprofessionals het initiatief genomen om, binnen ZorgSamen te starten met een zorgpad voor cliënten in de regio Lochem.

Je bent dat wat je doet maar nog belangrijker is hoe je het doet.

Het zorgpad Palliatieve Zorg van het Palliatieve Netwerk Oost Achterhoek zal in gebruik genomen worden in Lochem.

“Als ik in contact kom met mensen die ongeneeslijk ziek zijn dan kan ik als fysiotherapeut in het begin (dit kan jaren zijn), trainen en vaak verbetering in kwaliteit van leven bieden. De behandeling is meestal symptoomgericht. Vaak langzaam, maar soms ook snel, verschuift dit naar verergering van de ziekte en nemen de klachten en immobiliteit toe”, vertelt Arianne. Als mensen in deze fase komen, weten we dat het levenseinde waarschijnlijk binnen nu en een jaar nadert. De keuzes die mensen dan maken gaan

Palliatieve zorg is voor mensen die niet meer kunnen genezen. Iemand

nog meer over kwaliteit van leven.

kan nog wel een (langere) tijd leven. Het doel is dan ook om het leven

Het is altijd en zeker op dit moment

zo goed en prettig als mogelijk te houden of te krijgen. Maar ook het

belangrijk om goed te luisteren en uit

voorkómen en verlichten van lijden. In de palliatieve zorg is er aan-

te vragen naar dat wat daadwerkelijk

dacht voor lichamelijke, sociale, psychische én spirituele dimensies.

van belang is. Regelmatig zeg ik dan

Gezin, familie en andere naasten worden hier bij betrokken.

ook: “het is niet wat ik wil doen, maar kun jij zeggen wat voor jou belangrijk

Gedurende de hele palliatieve zorgperiode (het gehele “zorgpad”) zijn er

is?” Waar ligt de wens van de cliënt?

verschillende fasen (“stappen”) die elk om een eigen benadering vragen.

Bijvoorbeeld voor een vakantie of een

Dit zijn de stappen in het zorgpad palliatieve zorg:

feest. We gaan dan aan de slag om deze wens zo goed mogelijk te verwezenlijken. Indien nodig samen

1. Signaleren en markeren van de

3. Coördinatie en continuïteit van

met andere zorgverleners zoals

palliatieve fase

zorg

ergotherapeut en de thuiszorg.

Op tijd vaststellen en uitspreken

In overleg met de cliënt en zijn

dat de laatste levensfase is

naasten wordt een vast team

Het is in deze situaties belangrijk dat

aangebroken is belangrijk. In de

gevormd rondom de cliënt dat op

er een netwerk is opgebouwd, zodat

behandeling gaat de aandacht

ieder moment beschikbaar is.

andere zorgprofessionals snel kunnen

dan uit naar de kwaliteit van leven

worden ingeschakeld. Voor palliatieve

en sterven.

zorg is er binnen ZorgSamen de

4. Markeren van de terminale fase

mogelijkheid om onderlinge samen-

2. Proactieve zorgplanning

De terminale fase begint als er

werking en ieders persoonlijke

Vooruit denken, plannen en

een levensverwachting van

kwaliteiten te bundelen en te

organiseren helpt de cliënt en zijn

ongeveer drie maanden is. Het is

verbeteren. Altijd met één doel

naasten om wensen uit te spreken

belangrijk dit moment te

voor ogen, dat de cliënt de zorg

over hoe de zorg eruit moet zien.

benoemen, dus te markeren.

krijgt die bij hem of haar past.

De kwaliteit wordt hierdoor beter.

De cliënt kan dan overlijden op de plaats van voorkeur. Ook

Arianne Koopmans

onnodige behandelingen en

fysiotherapeut bij

verplaatsingen worden

BuurtFysioBarchem

voorkomen.

WAT KAN IK VERWACHTEN VAN PALLIATIEVE ZORG?

5. Markeren van de stervensfase

7. Bieden van nazorg

Werkgroep Palliatieve zorg

Dit betekent herkennen en

Er is aandacht voor verlies en rouw

De werkgroep Palliatieve zorg werkt

erkennen van het naderend

voor de cliĂŤnt en zijn naasten.

samen met het Palliatieve Netwerk

sterven. Dit is belangrijk voor de

Als zij dit wensen krijgen zij

Oost Achterhoek. Dit netwerk heeft het

voorbereiding van het afscheid

hiervoor professionele begeleiding.

Zorgpad Palliatieve Zorg gemaakt. In dit

nemen, maar ook voor inzet van

Dit geldt ook voor zorgverleners en

Zorgpad staat onder meer beschreven

de juiste medicijnen.

vrijwilligers.

dat afstemming, goede overdracht en

6. Verlenen van zorg rondom

In Lochem en omgeving is een

cliĂŤnten en naasten zo goed mogelijk te

overlijden

werkgroep bezig om het zorg-

ondersteunen. Dit Zorgpad geeft hand-

Er is ruimte voor de naasten om

pad palliatieve zorg op te starten.

vatten aan de werkgroep om binnen de

op de gewenste manier afscheid

Elke stap van het zorgpad wordt

gemeente Lochem de samenwerking

van de stervende/overledene

uitgewerkt door te beschrijven wat

binnen de Palliatieve Zorg te verbeteren.

te nemen. Als zij de laatste zorg

er gedaan moet worden, door wie

willen geven, worden ze hierbij

en hoe.

communicatie van belang zijn om

ondersteund.

Heb je vragen over palliatieve zorg? Neem dan contact op met jouw huisartsenpraktijk.

Palliatieve zorg is zorg die gegeven wordt aan mensen die niet meer kunnen genezen. 39

*De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief

Tekst: Evelien van Dort

Ik ga absoluut niet naar de revalidatiekliniek! Jara YÄąlmaz (17) heeft al jaren in toenemende mate ernstige pijnklachten die haar dagelijks functioneren belemmeren.

Op verwijzing van de kinderarts

hoe ze er mee om moet gaan. Jara zit

medisch centrum verwezen! De MRI

is Jara recent onderzocht in een

in vier havo. School ervaart ze positief,

van de kinderarts liet echter niets

universitair medisch centrum. De

wel heeft ze veel stress van toetsen.

afwijkends zien, maar toch…

revalidatiearts heeft haar pijn-

Met school heeft ze al drie jaar

klachten beschreven als somatoforme

afspraken dat ze lessen mag

Jara werkt met hulp van de fysio-

pijnklachten. Een opname in een

verzuimen in verband met haar

therapeut aan het opbouwen van

revalidatiekliniek is geïndiceerd

klachten.

activiteiten volgens het principe

met als doel haar functioneren te verbeteren. Vijf dagen opname per week gedurende minimaal zes weken. Jara ziet heel erg op tegen een opname voor langere tijd. Ze wil absoluut niet naar de revalidatiekliniek. De moeder van Jara, Zeynep, is samen met Jara daarom opnieuw met de kinderarts in overleg gegaan. Jara raakte tijdens dit consult in paniek. De kinderarts heeft Jara en Zeynep een andere optie aangereikt: het zorgpad SOLK van ZorgSamen. In het zorgpad SOLK wordt kinderfysiotherapie en gedragstherapie door een GZ-psycholoog gelijktijdigin een kortdurend traject aangeboden. Het doel is om school en het sociale leven te hervatten met acceptabele klachten en dit alles binnen ongeveer

van Graded Activity. Door meer te

“Opeens realiseert ze zich dat haar opleidingsniveau misschien al jaren te veel van haar vraagt.”

vier maanden.

bewegen krijgt Jara meer vertrouwen in haar eigen fysieke kunnen. Ze wil heel graag zelf weer fietsen naar school (twee keer per dag zes kilometer) en daarnaast meedoen met gymnastiek op school. Dit wordt dan ook het behandeldoel. Daarnaast is er aandacht voor haar ademtechniek. Zodra ze psychische druk voeltkrijgt Jara minder lucht. Anders gezegd:haalt ze te oppervlakkig adem. Door een activiteitendagboek (ze geeft onder andere haar ervaren fitheid aan) krijgt Jara meer zicht op zichzelf en ervaart ze dat lichamelijke inspanning een positief effect heeft op haar pijnklachten. Daarnaast werkt ze met ontspanningsoefeningen en oefeningen om het eigen lichaamsbesef te versterken. Met eerstelijns psychologische ondersteuning, die twee maanden later startte in verband met een wach-

Jara komt de eerste keer alleen met

Jara gaat met de bus naar school.

lijst en vakantie, maakt Jara verder

de bus naar de fysiopraktijk. Ze maakt

Voor gymnastiek heeft ze vrijstelling

stappen in haar inzicht in gedrag en

een goed verzorgde en zelfstandige

gekregen vanwege haar klachten.

pijnbeleving. Toch komen haar heftige

indruk. Als ze over haar klachten

Ze heeft gedurende langere tijd

pijnklachten telkens terug. Jara’s

verteltraakt ze geëmotioneerd. De

verschillende medicijnen gehad. Deze

moeder belt regelmatig de zorg-

pijnklachten beoordeelt ze,op schaal

hielpen onvoldoende en gebruikt ze

verleners op, na bijvoorbeeld een

van 0 tot 10 bij aanvallen op 10.

niet meer. Haar sociale leven speelt

aanval ‘s nachts, met de vraag of

Normaal is de pijn is in mindere mate

zich af binnen haar familie. Bij de

er toch niet iets ernstigs is met

aanwezig. “‘s Nachts zijn de pijnaan-

vraag wat ze verwacht van van het

haar dochter. De psycholoog en

vallen soms zo heftig dat ik erg bang

zorgpad SOLK geeft ze aan dat ze

fysiotherapeut houden nauw

ben dat ik stik,” vertelt Jara. “Waar-

van haar pijnklachten af wil, ze heeft

contact over de behandelmethodiek

schijnlijk ga je dan hyperventileren,”

geen idee hoe en eigenlijk heeft ze

en benadering van Jara.

geeft de fysiotherapeut aan. Jara

ook geen hoge verwachting. Ooit is

komt tot rust als ze bij haar moeder

haar gezegd dat er neurologisch iets

Met de ondersteuning van de

gaat slapen, maar dit vindt ze zelf

niet goed met haar zou zijn. Ze is

psycholoog krijgt Jara het

eigenlijk niet oké, ze weet gewoon niet

niet voor niets naar het universitair

verhelderende inzicht dat ze

Jara samen met haar vriendinnen

altijd boven haar kunnen bezig

om te bedanken. “Weet je wat het

is geweest. Ze wil graag in de

verschil heeft gemaakt?” vraagt

kinderopvang gaan werken, dat kan

Jara. “Dat ik het gevoel kreeg dat ik

ook via het mbo. Opeens realiseert

het zelf kon gaan doen.” Ze vertelt

ze zich dat haar opleidingsniveau

dat ze ook de gesprekken met de

misschien al jaren te veel van haar

psycholoog heeft afgerond. “Sinds ik

vraagt. Ze maakt zelf een andere

niet meer hoef te presteren, gaat het

schoolkeuze. En vanaf dat moment

zoveel beter,” zegt ze.

veranderen haar pijnaan- vallen: ze nemen af in heftigheid en intensiteit.

Haar moeder vindt het wel jammer dat ze met de havo is gestopt en nu

Met fysiotherapie isna ongeveer vijf

vmbo-examen doet. “Maar mama

maanden het gestelde doel: met

vindt het wel heel fijn dat het zo goed

plezier bewegen, fietsen naar school

met me gaat.”

solk jeugd Als fysiotherapeut heb ik heel

en participeren met gymnastiek bereikt. Twee maanden na de

Het zorgpad SOLK heeft voor Jara

positieve ervaringen met dit zorg-

afronding van de fysiotherapie belt

in totaal ongeveer zeven maanden

pad. Kinderen en pubers hebben

Jara op of ze toch nog een keer kan

geduurd, waarvan vijf maanden

komen. “Ik kom wel met de bus,” zegt

fysiotherapie en vijf maanden bij de

ze.” Ze wil de afspraak namelijk goed

psycholoog. Een iets langere door-

met de aankomsttijd van de bus laten

looptijd dan het behandelprotocol

aansluiten.

beschrijft. Dit komt mede door het

gesteld, kan het kind zelf aan de

later opstarten van de psychologie.

gang, liefst dichtbij huis in de eerste-

vaak langdurige onderzoeken gehad in het ziekenhuis. Als de diagnose SOLK eenmaal is

Hoe gaat het met haar? Het is

Ook is er een langere afbouwfase

lijn. Zelfstandig op de fiets naar de

ramadan, Jara heeft die dag nog

nodig geweest. Binnen een zorgpad

fysio, werken aan eigen veerkracht,

niets gegeten, dus daarom komt ze

is dus altijd ruimte voor maatwerk.

eigen regie. Zelfredzaamheid geeft

met de bus. “Maar ik ben wel naar

Na het eindgesprek is het traject

school gegaan hoor! Vroeger had ik

afgesloten en de kinderarts per brief

dat nooit aangedurfd, nu wel,” zegt

geïnformeerd over de resultaten..

ze. Jara wil nog een keer komen

veel vertrouwen, is mijn ervaring! Evelien van Dort Fysiotherapie kind & jeugd Gorssel 43

Er is sprake van Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) als lichamelijke klachten langer dan enkele weken duren en als er bij medisch onderzoek geen aandoening is gevonden die de klachten voldoende verklaart.

Werkwijze zorgpad SOLK jeugd Wanneer er sprake is van SOLK, dan kan jouw kind vaak beperkt mee doen aan activiteiten en vindt er regelmatig schoolverzuim plaats. Het is ook mogelijk dat de symptomen kunnen samenhangen met een bekende lichamelijke ziekte, maar dat hier niet goed mee om wordt gegaan of op wordt gereageerd. Onverklaarde, of ook wel onbegrepen, lichamelijke klachten zorgen voor veel uitval in het dagelijks functioneren van een kind, maar ook voor een grote medische consumptie en toenemende psychische belasting. Multidisciplinaire

Mogelijk betrokken

Hoe ziet de behandeling eruit?

hulpverleners:

Maximaal 15 weken lang is er

• • • • • •

Jeugdarts

een intensieve begeleiding

Huisarts

van een psycholoog en kinder-

Psycholoog

fysiotherapeut. Het doel is dat

Maatschappelijk werker

je zoon/dochter hierna sport,

Kinderfysiotherapeut

school, stage en/of werk weer

Ergotherapeut

kan hervatten. Ook weten jullie

begeleiding en afstemming is daarom

hoe je in de toekomst deze

van groot belang.

klachten kunt voorkomen.

Wat doen de zorgverleners van SOLK voor je? Ze kijken en denken met je mee. Ze begeleiden jouw kind, zodat sporten, chillen en naar school gaan weer kan.

WAT KAN IK VERWACHTEN VAN HET ZORGPAD SOLK JEUGD? Onverklaarde, of ook wel onbegrepen, lichamelijke klachten zorgen voor veel uitval in het dagelijks functioneren van een kind, het hele gezin!

Door heldere afspraken staan alle neuzen dezelfde kant op en lukt dit dus! SOLK: Somatisch Onverklaarbare Lichamelijke Klachten, is iets heel ongrijpbaars. Dit geldt voor mij als kinderfysiotherapeut, maar zeker ook voor het kind dat de klachten heeft. Door het duidelijke doel dat je samen opstelt (kind, ouders, therapeuten, school etc.) krijg je samen vat op de klachten. Ik heb gemerkt dat dit fijn is en het ook

Zorgverleners en vergoeding

echt helpt. Als kinderfysiotherapeut

Er zijn meerdere (kinder) fysiotherapeuten en psychologen

maak ik samen met het kind een

die volgens dit traject werken. Je kunt dus zelf kiezen met

schema voor de dag, waarin

wie jullie aan de slag gaan. De zorgkosten worden vergoed;

bewegen, school, huiswerk, spelen/

de kinderfysiotherapeut vanuit de basisverzekering en de

lol maken, slapen en eten een plek

psycholoog vanuit de gemeente.

krijgen. De balans tussen inspanning en ontspanning moet terug. Door de heldere afspraken staan alle neuzen dezelfde kant op en lukt dit dus! Het

Zorgpad SOLK Jeugd

toverwoord is en blijft hierbij communicatie, elkaar aanspreken op afspraken zodat we samen komen tot het doel: jij bent weer de baas over je eigen lijf!

Andra Eisink - Weg kinderfysiotherapeut An & Co Kinderfysiotherapie

Aanmelden voor dit zorgpad? Stuur een mail naar zorg@zorgsamen.com

Tekst: Evelien van Dort

Eigen veerkracht en regie. Kim van Es (23) meldt zich aan bij de fysiotherapeut. De huisarts heeft haar doorverwezen met de diagnose SOLK. Naast een verwijzing naar de fysiotherapie zijn er ook gesprekken met de POH-er (praktijkondersteuner) van de huisartsenpraktijk ingepland. *De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief 47

Bij de eerste afspraak met de fysio-

Kim vult zelf de vagen van het

therapeut vertelt Kim haar verhaal.

spinnenweb in waarbij ze haar eigen

De afgelopen maanden is Kim regel-

welbevinden beoordeelt. De fysio-

matig bij haar huisarts geweest. Na

therapeut bespreekt vervolgens haar

een botsing met de auto begonnen

spinnenweb met Kim. Daarbij wordt er

haar klachten. Niet direct, pas twee

in brede zin gekeken naar wat er voor

weken later voelde ze zich heel moe.

Kim lastig is, naar wat zij belangrijk en

Ze is door de huisarts verwezen naar

waardevol vindt en waar zij veerkracht

het ziekenhuis voor nader onderzoek.

en eigen regie vandaan kan halen.

Op basis van deze onderzoeken kon geen lichamelijk letsel worden aan-

Bij conditie scoort Kim laag. Haar

getoond. De botsing heeft ruim een

klachten bepalen haar leven. “Ik sta er

half jaar geleden plaatsgevonden.

mee op en ik ga ermee naar bed,” zegt ze. “Kijk, ik heb mezelf een hoog

“Het was helemaal geen harde klap,”

Naar aanleiding van wat Kim aangeeft,

cijfer voor interesse in de maatschappij

zegt Kim. “Ik ben wel geschrokken,

vindt de fysiotherapeut het zinvol om

gegeven. Ik wil zo graag meer leren.”

omdat ik de auto van rechts niet zag

te kiezen voor de volgende aanpak.

Even verschuilt ze zich achter haar

aankomen. Bovendien was het een

steile haar. Dan schudt ze het naar

oudere dame. Dat vond ik heel erg. Ik

De fysiotherapeut reikt haar de

achteren. “En ik heb mezelf een hoog

heb meteen een boeket bloemen laten

mogelijkheid aan om de tool “het

cijfer gegeven voor hulp vragen, dat

bezorgen.” Ze slikt de emotie weg. Op

spinnenweb” in te vullen. Het spinnen-

had ik mezelf vroeger nooit gegeven.”

de vraag hoe het nu gaat antwoordt

web is ontwikkeld vanuit het

Kim gaat rechtop zitten. “Eigenlijk best

ze: “Soms heb ik ook nog hoofdpijn,

gedachten goed van positieve

oké,” zegt ze. “Toen ik bij “hulpvragen”

maar die vermoeidheid is het zwaarst.”

gezondheid. Kim wil dat graag samen

hoog invulde, realiseer ik me dat ik

doen. De fysiotherapeut geeft aan dat

sinds basisschool vaker periodes

Naar aanleiding van vervolgvragen

het bij deze vragen vooral belangrijk is

heb gehad waar ik niet lekker func-

van de fysiotherapeut over haar

dat zij zelf aangeeft waar haar eigen

tioneerde. Ik heb altijd gedacht dat

dagelijkse activiteiten vertelt ze dat

behoeften liggen en dat het daarom

het door omstandigheden van buiten

ze drie maanden geleden met haar

belangrijk is om de tool zelf in te vullen.

kwam. Nu ik door het invullen al mijn

opleiding is gestopt. Ze kon het reizen

Kim knikt bevestigend. “Je hebt gelijk,”

mogelijkheden zie, heb ik wel het idee

naar de Hogeschool niet meer

zegt ze. “Ik doe vaak wat anderen

dat ik er zelf iets aan kan doen.”

opbrengen vanwege haar slopende

vinden dat ik moet doen. Op de één

“Mijn conditie is echt slecht. Mijn

vermoeidheid. Ze oriënteert zich nu

of andere manier werkt dat niet meer.

vriend stelde al voor om te gaan

op een andere opleiding. Kim vertelt

Van alle adviezen word ik nog meer

wandelen. Daar ga ik vanavond mee

dat dat nog niet zo makkelijk is, omdat

vermoeid.”

beginnen.”

overweegt om online een opleiding

De insteek van positieve gezondheid

Wekelijks wordt Kim door de fysio-

te volgen, maar weet niet zeker of

is dat je blik wordt verruimd. Naast

therapeut ondersteund. Samen stellen

dat lukt. Juist met beeldschermgebruik

vragen over bijvoorbeeld lichamelijk

ze concrete behandeldoelen op en

speelt haar hoofdpijn op. Ze voelt

functioneren zoals conditie en pijn-

evalueren deze. Daarnaast start Kim

zich passief.

klachten, komen ook andere zaken

met gesprekken met de POH-er van

aanbod zoals sociale contacten,

de praktijk. Kim geeft aan meer zicht

“Mijn conditie is ronduit slecht,” zegt

reflectie op gedrag en zinvolle dingen

te krijgen op stressvolle situaties en

ze. “Voor mijn plezier gaan wandelen

doen.

haar reacties hierop. De fysiotherapeut

alle opleidingen al zijn gestart. Zij

of fietsen, ik kan het gewoon niet

en de POH-er hebben regelmatig

opbrengen.”

contact om invulling van de

“Het lukt me nu beter om met mezelf af te stemmen of wat ik doe oké is.”

Kim wordt zich meer bewust van

Na drie maanden rondt Kim de

haar sterke kanten en hoe zij die

intensieve ondersteuning af. Ze is

kan inzetten gedurende de dag.

gestart met acht uur vrijwilligerswerk,

Daarnaast wordt gekeken naar

dat gaat haar goed af. De POH-er

wat voor haar belangrijk is, waar

rapporteert dat Kim meer zicht heeft

krijgt Kim energie van, welke

op haar eigen behoeftes en mogelijk-

activiteiten helpen haar te

heden. Haar vermoeidheidsklachten

ontspannen en wat is wanneer

zijn aanzienlijk verminderd. Hoofdpijn

nodig. De ergotherapeut heeft

heeft ze alleen nog als ze toch weer

overleg met de POH-er en de

te lang doorgaat. Kim wil zich de

fysiotherapeut. De ergotherapeut

komende maanden richten op een

rondt na vijf behandelingen af.

juiste keuze voor haar vervolgopleiding. “Een parttime opleiding

behandeling goed af te stemmen.

Door de combinatie van hulp vanuit

is passender,” zegt ze. “Ik ben gewoon

In de loop van het traject adviseert

de fysiotherapeut, ergotherapeut

niet iemand die veertig uur per week

de fysiotherapeut om met een

en POH-er krijgt Kim krijgt weer grip

kan studeren of werken.”

ergotherapeut van het zorgpad SOLK

op zichzelf. Ze neemt haar eigen

contact op te nemen in verband

“interesse” vraag serieus. Ze schijft

Ook de behandeling bij de fysio-

met toenemende hoofdpijn bij

zich in voor een online cursus. Kim

therapie wordt afgerond. Kim vindt

beeldschermgebruik. In die periode

werkt stapsgewijs trouw aan haar

het wel fijn om te weten dat ze altijd

is het contact met de fysiotherapeut

conditie, Ze beschrijft zichzelf als

kan bellen, mocht de vermoeidheid

minder intensief om de hulpverlening

snel overbelast. Overbelaste gevoelens

weer terug komen. Ze verwacht dat

voldoende gedoseerd plaats te laten

uiten zich in vermoeidheid. Kim geeft

niet. Bij de praktijkdeur draait ze zich

vinden.

aan dat ze dat altijd heeft gehad.

om. “Door die eerste vraag,” zegt ze.

Binnen het gezin was ze ook degene

“Iets van over mijn behoefte, is er iets

De ergotherapeut zoekt met Kim

die veel huishoudelijke taken deed,

veranderd. Ik dacht dat alles door

naar een passende bureaustoel. Ze

al van jongs af aan. Haar moeder

die botsing kwam, maar het is ook

helpt haar met haar houding zodat

is rolstoelafhankelijk. “Ik vind het

iets van mezelf.” Ze zwaait nog even.

ze meer ontspannen achter haar

vanzelfsprekend om thuis te helpen,”

laptop zit. De ergotherapeut bege-

zegt Kim. “Ik zie nu in dat het wel een

Door dit traject is Kim zich meer

leidt haar ook in het doseren van

patroon is. Het lukt me nu beter om

bewust van haar eigen veerkracht

haar schermgebruik en het

met mezelf af te stemmen of wat ik

en de kans om eigen regie te pak-

afwisselen van taken. Daarnaast

doe oké is. Dat geeft ruimte.”

ken op haar leven. Zij voelt zich een

kijkt ze samen met Kim naar haar

volwaardig mens in de maatschappij

energieverdeling over de dag. Kim

Na acht weken is Kims haar conditie

met haar sterke en minder sterke

krijgt hierdoor meer inzicht in haar

verbeterd. Haar vermoeidheids-

kanten en ze heeft meer zicht op

belastbaarheid, waardoor voor

klachten raken op de achtergrond.

haar gevoel en gedrag. Kim ziet haar

haar grenzen duidelijker worden.

Ze zwemt wekelijks en voelt zich

minder sterke kanten niet meer als

Er wordt aandacht besteed aan

daarna superfijn. “Dat had ik eerder

een beperking, of falen, maar als een

haar prikkelverwerking. Waarom

willen doen,” zegt ze. “Mijn hoofdpijn is

menselijkheid. En kan hier dan hulp bij

kost beeldschermgebruik haar zoveel

veel minder. En ik doseer mijn scherm-

vragen!

energie? En wat doet een wande-

gebruik,” zegt ze trots. “Vroeger moest

ling buiten? Kim krijgt meer inzicht

ik dingen van mezelf afmaken, nu

Het trajectwordt afgerond met

in het doseren van activiteiten en

minder. Het kan morgen ook.”

een evaluatie van de betrokken

in de effecten van het toelaten van

zorgverleners en een verslag naar

ontspanning.

de huisarts.

Ons eigen stukje doen en toch samenwerken brengt de meerwaarde.

We spreken van SOLK als een lichamelijke klacht langer dan enkele weken duurt. Daarnaast is er bij medisch onderzoek geen lichamelijke aandoening gevonden, die de klacht voldoende verklaart.

“Als therapeuten komen we regelmatig zogenaamde ‘draaideurcliënten’ tegen. Het zijn cliënten die geregeld met niet te verklaren klachten bij de huisarts komen. In de werkgroep voor het zorgpad SOLK vonden we dat deze mensen beter geholpen konden worden. Vanuit dit standpunt hebben we het zorgpad geschreven. Doordat we als therapeuten allemaal ons eigen stukje doen, maar toch samenwerken, kunnen we echt meerwaarde bieden”, vertelt ergotherapeut Marise Vreugdenhil. “De mensen

Wanneer is er sprake van SOLK?

Zorgpad SOLK volwassenen:

die in aanmerking komen voor het

• Je hebt lichamelijke klachten

Gelukkig kun je wél iets doen

zorgpad SOLK voor volwassenen

aan jouw klachten, ook al is de

die niet goed te verklaren zijn.

hebben klachten die medisch niet

• De lichamelijke klachten duren

oorzaak onduidelijk. Het zorgpad

goed te behandelen zijn. Dat

langer dan enkele weken.

SOLK is ontwikkeld om jou te

betekent echter niet dat er niets

• Bij onderzoek is er geen ziekte

begeleiden bij deze klachten.

gedaan kan worden. We bekijken

of lichamelijke oorzaak voor

Hierbij wordt vooral gekeken naar

juist waarom de lichamelijke

jouw klachten gevonden.

jouw mogelijkheden en jouw

klachten zo lang aanhouden en

• Of er is wel een lichamelijke

behoeftes. Binnen het zorgpad

of er misschien een psychische

oorzaak gevonden, maar het

werken we met verschillende

oorzaak aan de klachten ten grond-

is onduidelijk waarom jouw

zorgverleners. Dit zijn jouw

slag ligt. Ook komt het voor dat

klachten zo heftig zijn, zo veel

huisarts, jouw eigen praktijk-

we cliënten ondersteunen bij het

last geven of zo lang duren.

ondersteuner GGZ (POH-GGZ),

accepteren van de situatie. Het

een psycholoog, een fysio- of

heeft echt meerwaarde voor

Wat kun je ervaren?

oefentherapeut. Soms zijn er

cliënten als zij maar één keer

Door deze klachten kan jij je werk

andere zorgverleners bij

hun verhaal hoeven te vertellen

of activiteiten niet meer doen.

betrokken, zoals een haptonoom

en wij met een gezamenlijk

Daarnaast kan het zo zijn dat je

of een ergotherapeut. Je werkt

behandeltraject komen.”

je somber voelt, gaat piekeren en

samen met ons aan jouw

minder goed slaapt. Hierdoor kun

klachten.

je je te moe voelen om aan jouw conditie te werken.

Marise Vreugdenhil ergotherapeut bij Ergotherapiepraktijk Ergo Es

IS HET BEHANDELTRAJECT SOLK IETS VOOR JOU? Doel van het zorgpad: Door activiteiten anders te doen en te bekijken, leer je met de klachten om te gaan. De klachten blijven vaak bestaan, maar op den duur heb je er minder last van. Hierdoor voel je je beter en positiever. Hoe nu verder? Je bespreekt jouw klachten met je huisarts. Samen bekijk je of jij dit zorgpad kunt gaan volgen en welke zorgverleners je hierbij gaan helpen. De behandeling duurt maximaal 15 weken. Het is afhankelijk van jouw zorgpolis of deze zorgkosten vergoed worden.

Vaak wordt het leven van mensen met SOLK dusdanig door hun klachten beheerst, dat ze beperkt worden in hun werkzaamheden en activiteiten. 51

aangesloten leden

Kortere lijnen. Daar hebben we allemaal baat bij. “Het gaat erom dat cliënten

zorgverleners in en rondom Lochem

Lang wachten op een behandeltraject is verleden tijd.

samenwerken”, aldus Noam Shalgi.

“Geen concurrentiestrijd tussen verschillende eerstelijns

Via ZorgSamen is Noam aangehaakt

zorgverleners, maar juist samenwerking; dat is door

bij het zorgpad voor volwassenen met

ZorgSamen gelukt. Hierin staat altijd voorop dat cliënten

somatisch onvoldoende verklaarbare

er baat bij moeten hebben. Wanneer iemand nu bij de

lichamelijke klachten. “Het is belangrijk

huisarts komt, weet de huisarts dat er voor deze casus

om elke cliënt een behandeltraject aan

misschien wel een zorgpad is ontwikkeld waarmee de

te bieden dat optimaal bij hem of haar

cliënt zorg op maat krijgt”, aldus Patricia. “Door te

past. Doordat we van huisarts tot

werken volgens zorgpaden, is de drempel om als

fysiotherapeut en van ergotherapeut tot

zorgprofessionals contact met elkaar te

haptotherapeut samenwerken,

zoeken heel laag. De zorgpaden

stippelen we één behandelplan uit,

herinneren ons er daarnaast aan

weten we van elkaar wat we doen en

wie er allemaal bij een bepaalde

kunnen we structuur bieden aan de

casus betrokken kunnen

cliënt. De samenwerking is niet alleen

worden. We weten op deze

goed voor het begeleiden van cliënten

manier zeker dat er geen

binnen het zorgpad, maar ook in het

zorgdiscipline wordt vergeten.

dagelijks werk, ten behoeve van al

Het voordeel voor de cliënt is

onze cliënten. We weten elkaar als

dat er door het volgen van de

zorgprofessionals nu beter te vinden en

zorgpaden, snel de juiste

hebben kortere lijnen. Daar hebben we

specialisaties worden ingeschakeld.

allemaal baat bij.”

Lang wachten op een behandel-

zo goed mogelijk behandeld en begeleid worden; dat kunnen zorgprofessionals in veel gevallen niet alleen. Daarom is het zo belangrijk dat we als

traject is daarmee verleden tijd.” Noam Shalgi (Kinder)haptotherapeut bij

Patricia Wensink

Ontdek je gevoel, praktijk

(Pré-verbaal) logopedist/ stemspecialist

voor haptonomie

bij Logopediepraktijk Deventer-C

Nieuwsgierig naar welke zorgverleners aangesloten zijn? Kijk dan op onze website: zorgsamen.com/smoelenboek

*De namen en afbeeldingen bij dit verhaal zijn fictief

Tekst: Evelien van Dort

Dit heeft impact op ons hele gezin. Bram en Anna, ouders van Jet (1) melden na overleg met de jeugdarts hun dochter aan bij de kinderfysiotherapeut. Ze maken zich zorgen over de trage ontwikkeling van Jet.

Anna geeft eigenlijk meteen aan dat

gegeven, ze maakt zich zorgen.

ontvangt de fysiotherapeut Jet en

zij zelf ook geen “snel kind” was. “Maar

Helaas komen ze er snel achter dat

Anna in de praktijk. Jet reageert hier

ik maak mij wel grote zorgen over dat

Bram en Anna hier totaal niet voor

goed op. Gezien de forse achterstand

Jet heel eenkennig is, vaak verdrietig,

openstaan. Bram: “Begeleiding door

in de motorische ontwikkeling alsook

zelfs ontroostbaar en soms erg boos

onbekenden is niets voor Jet, ze

de onmacht van ouders om met Jet

is. Je begrijpt dat dit impact heeft op

reageert nu al panisch op vreemde

om te gaan als ze zo boos wordt, stelt

ons hele gezin.” Jet heeft een ouder

gezichten”.

de fysiotherapeut na een aantal

broertje van ruim drie jaar.

weken voor om bredere zorg voor De fysiotherapeut kennen ze echter

Jet in te zetten via het zorgpad BZD

Jet is stevig gebouwd, ze kijkt

al uit het dorp. De voorwaarde is wel

van ZorgSamen, uiteraard na dit

van onder haar krullen een beetje

dat Jet goed op fysio reageert. Naast

eerst afgestemd te hebben met

afwachtend rond. Het liefst zit ze bij

overleg met de jeugdarts overlegt de

de jeugdarts en de huisarts.

haar moeder op schoot. Ouders

fysiotherapeut ook met de huisarts.

maken zich zorgen omdat Jet pas

Na de eerste positieve ervaring met

rond een jaar is gaan zitten. Momen-

fysiotherapie zien de ouders hier nu

teel kan ze nog niet van buiknaar rug

wel de meerwaarde van in. Het zorg-

en ook van zit naar lig lukt haar nog niet. Als Bram Jet in zit zet, speelt ze met voorwerpen om haar heen. Sinds kort kan ze zich door middel van haar beentjes afzetten en zich zo op haar billen achterwaarts verplaatsen. Jet vermaakt zich totdat iets niet naar haar zin is, dan wordt ze boos en kan ze zich zomaar (over) strekken zodat ze met haar bovenlichaam naar

“Jet reageert nu al panisch op vreemde gezichten.”

pad BZD wordt met de jeugdarts als case- manager gestart. Er vindt direct een overleg plaats, waar de jeugdarts, fysiotherapeut, logopedist en psycholoog aan deelnemen. De jeugdarts bespreekt haar dossier en de fysiotherapeut deelt onder andere haar praktisch opgedane ervaringen met Jet en haar

achteren valt en op haar achterhoofd

moeder. De logopedist en psycholoog

terecht komt. Na zo’n pijnlijk voorval is

nemen deze kennis ter harte en stem-

Jet angstig.

men direct hun aanpak hierop af.

“Daarnaast is Jet heel kieskeurig met

De huisarts geeft aan dat Jet een

De logopedist, ook uit hetzelfde

voeding en drinkt het liefst een fles

zorgelijk eerste levensjaar heeft gehad

dorp, komt op huisbezoek en ook

met pap”, geeft Bram aan.

doordat ze veel ziek was. Jet heeft

een begeleidingsgesprek met de

kort na de geboorte het RS-virus*

GZ-psycholoog uit de buurt start.

Gezien de eenkennigheid van Jet

gehad, met een ziekenhuisopname

De GZ- psychloog spreekt een eerste

besluit de kinderfysiotherapeut vooral

tot gevolg. Een angstige periode voor

observatie af in de praktijk van de

Anna te begeleiden in het stimuleren

Bram en Anna, omdat het herstel van

fysiotherapeut, omdat Jet daar

van de vaardigheden. Het scheppen

Jet erg langzaam ging. In haar eerste

gewend is.

van de juiste voorwaarden voor haar

levensjaar was Jet voortdurend

motorische ontwikkeling gebeurt met

verkouden, hoesterig en vooral heel

Intussen maakt Jet motorisch stapjes.

kinderfysiotherapie aan huis. Wel zo

snel vermoeid en daardoor huilerig.

Ze durft iets meer. Iedere week heeft

vertrouwd. Gezien de forse motorische

ze er een kleine motorische vaardig-

(ontwikkelings) achterstand gaat de

Na de overleggen met de huisarts

heid bijgeleerd, ze maakt een soort

fysiotherapeut in overleg met

en jeugdarts wordt gestart met

“inhaalslag”, weliswaar in een laag

de jeugdarts.

fysiotherapie aan huis. Door de huis-

tempo. Het behandeldoel is dat Jet op

bezoeken bouwt de fysiotherapeut

tweejarige leeftijd kan staan en lopen.

De jeugdarts heeft de ouders al

een vertrouwensband op met zowel

eerder het advies integrale vroeghulp

Anna als Jet. Na drie huisbezoeken 56

De fysiotherapeut begeleidt de

De logopedist richt zich via Anna op

motorische vaardigheden van Jet

Jet haar spraak- en slikvaardigheid.

samen met haar ouders. Jet rolt over

Jet maakt wat betreft spraak ook

de bovenbenen van haar ouders, die

stappen en ze begint met plezier eten

zitten met gestrekte benen op de

te proeven. Haar spraak- en slikvaar-

vloer. In deze houding durft Jet op

digheden zijn rond twee jaar conform

haar buik en rug heen en weer te

haar leeftijd.

rollen. In verschillende veilige posities ontdekt Jet haar bewegingsmogelijk-

Gaat Jet het behandeldoel loslopen

heden en komt ze tot steeds meer

met twee jaar redden? Jet heeft

activiteit.

ruim twee jaar nodig om los te lopen. Zodra ze dit kan, wil ze buiten met

Ze gaat op haar knietjes lopen

andere kinderen spelen. Jet pakt veel

en vanuit die houding komt ze

vaardigheden in het samenspel op.

uiteindelijk zelf tot staan. Jet krijgt

De fysiotherapie wordt afgebouwd

steeds meer plezier in het bewegen!

en het zorgpad BZD afgesloten.

De psycholoog observeert en heeft

Jet heeft haar eigen stappen in het

daarna enkele gesprekken met de

leven gezet, samen met haar ouders,

ouders. De paniekbuien van Jet

op eigen wijze en uiteindelijk met

verminderen en haar ouders leren

veel plezier. Jets ouders zijn net zo blij

er door de gesprekken met de

en tevreden als Jet.

psycholoog beter mee omgaan. De gesprekken met de psycholoog worden afgerond.

zorgpad BZD 0-4 jaar BZD staat voor Brede Zorg Dichtbij Wanneer jij je ongerust maakt over de ontwikkeling van jouw kind tussen 0 en 4 jaar, kan Brede Zorg Dichtbij (BZD) je verder helpen. Het team BZD bestaat uit zorgverleners bij jou in de buurt.

RS is de afkorting van Respiratoir Syncytieel, een virusinfectie aan de luchtwegen, hetgeen onder andere benauwdheid veroorzaakt.

Brede Zorg Dichtbij (BZD) is er voor vragen over de ontwikkeling van jouw kind tussen 0 en 4 jaar.

Jouw kind wordt onderzocht bij je thuis of dichtbij huis door een kinderfysiotherapeut, een logopedist en/of gz-psycholoog. Samen met de jeugdarts bespreken zij de uitkomst van het onderzoek. Ze bekijken of jouw kind zorg nodig heeft en zo ja, welke zorg. Uiteraard mag je zelf een zorgverlener

Heb je ook het gevoel

Aanmelden?

dat jouw kindje niet zo

Stuur een mail naar:

handig is met:

zorg@zorgsamen.com.

• Bewegen

Binnen een week zal er

• Praten

contact met je worden

• Begrijpen

opgenomen.

• Spelen

kiezen die aangesloten is bij ZorgSamen. In

• Eten

Wordt deze vorm van

overleg kan de zorg thuis of dichtbij huis in

• Samen spelen

zorg vergoed?

• Interactie

Er zijn geen kosten aan

de praktijk gegeven worden

deze zorg verbonden. Wat doen de Zorg-

De beleving van volwassenen

verleners? Ze kijken en denken met je mee. Ze geven gerichte tips, adviezen en begeleiden jouw kind in zijn/haar ontwikkeling.

De beleving van kinderen

Wat doen de zorgverleners van BZD 0-4 nou precies? Ze kijken en denken met je mee. Ze geven gerichte tips, adviezen en begeleiden jouw kind in zijn/haar ontwikkeling.

handig en praktisch

IS HET BEHANDELTRAJECT BZD 0-4 IETS VOOR JOUW KIND?

Aangeraden door onze leden

Hebbes Klankenspel Hebbes Klankenspel is een leuk kaartspel om alle klanken, klankgroepen en bijbehorende letters te oefenen. Door de verschillende spelvariaties kan er gekozen worden om andere accenten te leggen, bijvoorbeeld op een

Als jij vragen/ zorgen hebt over: • Gezondheid • Gedrag • Motorische ontwikkeling • Emotionele ontwikkeling • Spraak- en taalontwikkeling • Gezinssituatie

bepaalde klank(-groep). Verkrijgbaar via de webshop van Berkel-B.nl voor € 32,50

Schrijfbord

Het is belangrijk dat kinderen schrijf“Ik had al vrij snel na zijn geboorte het gevoel dat er iets niet klopte.

bewegingen blijven maken. Om het

David was onrustig, huilde veel. Later kon hij niet goed meekomen met

schrijven van woorden op een leuke

leeftijdsgenootjes. Via de pedagogisch medewerker van de kinderopvang

manier aan te bieden, kan thuis

hoorde ik van BZD 0-4. Ik meldde David via de mail aan en binnen een

gebruik gemaakt worden van dit

week werd er contact met mij opgenomen. Een team van deskundigen

leuke schrijfbord. Het bord hoort bij

deed dicht bij huis observaties en onderzoekjes. David bleek een lichte

Asgaard Saga, een speelse behandel-

achterstand in zijn motorische ontwikkeling te hebben en een wat grotere

methode voor dyslexie en wordt ook

achterstand in zijn spraaktaalontwikkeling. Dankzij de intensieve

tijdens de behandeling gebruikt. Het

begeleiding van de logopedist, het advies van de kinderfysiotherapeut en

schrijfbord is handzaam op A4 formaat

de speelse oefeningen thuis gaat het gelukkig veel beter met David.”

en is op beide zijden te beschrijven. Op één zijde heeft het bordje bedrukking met Asgaard Saga. Met handige

Michelle, moeder van David (3 jaar):

houd- er voor stift en wisser. Verkrijgbaar via de webshop van Berkel-B.nl voor € 12,50 59

Lars (10) heeft al jaren moeite om het tempo van de basisschool bij te benen.

Wanneer jij je ongerust maakt over de ontwikkeling van jouw kind tussen 4 en 13 jaar, kan Brede Zorg Dichtbij (BZD) je verder helpen.

“Lars heeft al jaren moeite om het tempo van de basisschool bij te benen. Lars heeft logopedie gehad voor de uitspraak. Nu heeft Lars nog moeite met lezen en spellen. De school vraagt zich af of er sprake is van dyslexie of dat er meer aan de hand is. Lars heeft

Het team BZD bestaat uit zorgverleners bij jou in de buurt.

moeite met het beantwoorden van

Jouw kind wordt onderzocht bij je thuis of dichtbij huis door

vragen. Ook thuis is hij niet zo’n

een kinderfysiotherapeut, een logopedist en/of gz-psycholoog.

prater en merken we dat hij vaak

Samen met de jeugdarts bespreken zij de uitkomst van het

niet op woorden kan komen. De

onderzoek. Ze bekijken of jouw kind zorg nodig heeft en zo,

Intern Begeleider van school vroeg

ja welke zorg.

zich af of Lars eens bekeken kon worden door het BZD-team.

Uiteraard mag je zelf een zorgverlener kiezen die aangesloten is bij

Lekker dicht bij huis en sommige

ZorgSamen. In overleg kan de zorg thuis of dichtbij huis in de praktijk

observaties en onderzoeken konden

gegeven worden.

op school plaatsvinden. Dat is inmiddels gebeurd. Lars heeft een

Heb je ook het gevoel dat jouw

Aanmelden?

TOS. Daar had ik nog nooit van

kind niet zo handig is met:

Stuur een mail naar:

gehoord. School en wij krijgen

• Bewegen

zorg@zorgsamen.com. Binnen

informatie hoe we zo goed mogelijk

• Praten

een week wordt er contact

om kunnen gaan met deze taal-

• Begrijpen

met je opgenomen.

ontwikkelingsstoornis. Ook krijgt

• Spelen

Lars intensieve begeleiding voor

• Eten

Wordt deze vorm van

het lezen en spellen vanuit een

• Samen spelen

zorg vergoed?

dyslexietraject. We zijn blij dat

• Interactie

Er zijn geen kosten aan

we deze ondersteuning zo dicht

deze zorg verbonden.

bij huis krijgen.”

Wat doen de Zorgverleners van BZD 4-13 jaar? Ze kijken en denken met je mee.

Niels de Winter

Ze geven gerichte tips, adviezen

Vader van Lars

en begeleiden jouw kind in zijn/ haar ontwikkeling.

ZORGEN OVER JOUW KIND TUSSEN DE 4 EN 13 JAAR? Aanmelden voor dit zorgpad? Stuur een mail naar zorg@zorgsamen.com

Zorgpad Brede Zorg dichtbij 4 - 13 jaar 61

zorgpad Kwetsbare Ouderen In Lochem is een werkgroep ouderenzorg opgezet om de zorg rond de oudere beter af te stemmen

“Het doel: kwetsbare ouderen in Lochem langer thuis laten wonen op een prettige manier” In Lochem werken een aan-

eenzaamheid en dementie.

We willen hiermee bereiken

tal huisartspraktijken met het

Positieve gezondheid vormt ook

dat we geen enkele kwetsbare

ouderenbeleid van Huisartsen-

hierbij het uitgangspunt.

oudere in Lochem over het

zorg Regio Zutphen (HRZu, hier

hoofd zien.

zijn de Lochemse huisartsen bij

De werkgroep neemt de

aangesloten). De praktijkonder-

uitdaging aan om het

Doel

steuner Ouderen (POH-O) en de

ingewikkelde netwerk van

Kwetsbare ouderen in Lochem

Specialist Ouderengeneeskunde

de ouderenzorg heldere

kunnen langer thuis wonen op

(SOG) spelen hierin een

afspraken te maken. Zo

een prettige manier. Zij krijgen

belangrijke rol.

komen we in Lochem tot een

tijdig, voldoende en goede zorg.

goede verbinding tussen:

Zorg- en hulpverleners werken

Vanuit het Netwerk Dementie

• signaleren (waar Stichting

proactief samen, hebben de

Zutphen is er daarnaast een

taken verdeeld, weten elkaar te

ketenaanpak voor de gemeente

speelt),

vinden en houden elkaar op de

Lochem opgestart. Er zijn

• inzet van algemene

hoogte.

dus veel overleggen, die niet

voorzieningen (de taken

goed op elkaar afgestemd zijn.

vanuit de gemeente);

Door ZorgSamen, Het Baken,

• vroegtijdige en preventieve

Kwetsbare Oudere?

Stichting Welzijn Lochem en de

inzet (onder andere bij

De oudere heeft zorg nodig,

gemeente Lochem is de wens

eenzaamheid en dementie);

maar “de dingen” lopen, het

uitgesproken om de samen-

• sociaal-maatschappelijke

leven staat op de rails. Alles

werking en communicatie

zorg (het Baken, dementie-

is uitgezocht, de kwetsbare

rondom het ouderen-

net en Stichting Welzijn

oudere krijgt voldoende zorg en

beleid te verbeteren.

Lochem);

is bekend bij de zorgverleners.

Welzijn Lochem een grote rol

Wat is een (stabiele)

• (para)-medische zorg

Oudere (of mantelzorger) is in

Om dit te bereiken, wordt er

(huisarts, fysiotherapie,

staat de regie te voeren.

op dit moment een werkgroep

diëtist, ergotherapie, logo-

gevormd, waarin professionals

pedie etc. ZorgSamen dus);

van de verschillende organisaties

• Specialistische eerste-

zitten. Vanuit ZorgSamen

en tweedelijnszorg

denken een huisarts, POH-O,

specialist ouderen-

fysiotherapeut, diëtist, logo-

geneeskunde, geriater).

pedist en ergotherapeut mee. Naast kwetsbaarheid wordt er nagedacht over de thema’s 62

WAAR NODIG WORDT PROFESSIONELE HULP INGESCHAKELD

Wat is de impact van beeldschermgebruik op kinderen van 0 tot 18 jaar?

Het beeldscherm, is niet meer weg te denken uit onze samenleving. De digitale media leveren veel voordelen op Zowel thuis, op het werk als in het onderwijs wordt er veel gebruik van gemaakt.

Vanuit de eerstelijnszorg zetten we onze ervaring in om ouders, pedagogisch medewerkers en kinderen, meer bewust te maken van beeldschermgebruik. Goed beeldschermgebruik is afgestemd op de ontwikkelingsfase van het kind. Ook is het belangrijk waar en in welke houding het beeldscherm gebruikt wordt. . Plan van aanpak ter preventie van gezondheidsrisico’s Hiervoor maken we een indeling naar leeftijd: 0-4, 4-12 en 12-18 jaar. Voor iedere We weten ook steeds beter wat de risico’s

leeftijdontwikkelen we producten en

van veel beeldschermgebruik zijn. Vooral

adviezen op maat, voor zowel kinderen

de gezondheid van het opgroeiende kind

als volwassenen (ouders, onderwijs).

(0-18 jaar) blijkt vatbaar voor overmatig “schermpje kijken” De gevolgen zijn aantoonbaar op alle ontwikkelingsterreinen: lichamelijk, sociaal-emotioneel en mentaal. Storende invloed van beeldschermgebruik Binnen de eerstelijnszorg hebben we steeds meer te maken met kinderen en jongeren die klachten hebben als gevolg van beeldschermgebruik. We merken dat er in de omgeving van het kind veel onduidelijkheid is over de invloed van beeldschermgebruik. Ouders willen hun kinderen ondersteunen in hun ontwikkeling. Daar hoort een beeldscherm bij in dit digitale tijdperk. Maar hoe zorg je dat het niet “te”wordt?

Tips over hoe je beeldschermgebruik kunt aanpakken lees je op de volgende pagina! 65

BEELDSCHERMGEBRUIK HEEFT IMPACT OP DE ONTWIKKELING

Tips voor verantwoord beeldschermgebruik

Meer weten over onze vereniging www.zorgsamen.com

Regels horen erbij Kinderen leren al jong dat er verschillende regels en grenzen bestaan. Zo zijn er bijvoorDaarom is het ook logisch dat er regels

Check de richtlijnen rondom beeldschermtijd

gelden voor beeldschermgebruik en beeld-

Vind je het lastig om tot goede afspraken te komen

schermtijd.

over de beeldschermtijd van je kind? Laat je inspireren

beeld afspraken over bedtijd en zakgeld.

door de landelijke richtlijnen:

Blijf realistisch

• 0-2 jaar: eventueel een paar keer per week samen,

Zorg voor regels waar je kind zich goed aan

kan houden. Kinderen die al vroeg gewend

• 2-4 jaar: 5 tot 10 minuten per keer,

zijn zich aan regels te houden over beeld-

schermgebruik, hebben er later minder moeite

• 4-6 jaar: 10 tot 15 minuten per keer,

mee. Onthoud dat helemaal verbieden geen

zin heeft. Je kind komt immers ook op andere

• 6-8 jaar: 30 minuten per keer,

plekken in aanraking met digitale middelen.

maximaal 5 minuten per keer. maximaal 30 minuten per dag. maximaal 1 uur per dag. maximaal 1 uur per dag.

• 8-10 jaar: maximaal 1 tot 1,5 uur per dag.

Stel een tijdslimiet in en gebruik een kookwekker

• 10-12 jaar: maximaal 2 uur per dag. • 12 jaar en ouder: maximaal 3 uur per dag.

Veel kinderen zijn gek op gamen en kunnen dit uren achter elkaar doen. Als ouder wil je maar aan het scherm geplakt zit, zodat er ook

Wees je ook bewust van je eigen mediagebruik

nog tijd over blijft voor andere bezigheden

Kinderen kopiëren het gedrag van hun

als buiten spelen, sporten en met vriendjes

ouders. Dus als jij je telefoon tijdens het

afspreken. Afspraken maken over de duur van

eten naast je bord hebt liggen, denkt je

beeldschermgebruik betekent helaas niet dat

kind dat het normaal is om de hele tijd je

je kind zich hier automatisch aan houdt. Om

mobiel te checken. Wees dus bewust

discussies te voorkomen kan een (kook)wekker

van je eigen mediagebruik en

een handig hulpmiddel zijn.

geef het goede voorbeeld.

natuurlijk voorkomen dat je kind alleen nog

handig en praktisch aangeraden door onze leden

Boek

Maki en zijn mobieltje

Screentime Companion App

Dit boek is tweeledig. In het eerste

Deze app helpt bij het controleren (en

gedeelte laat het beeldverhaal van

beperken) van de tijd die jongeren en

Maki kinderen zien welke invloed het

kinderen op een tablet of smartphone

mobieltje heeft op hoe ze zich voelen.

doorbrengen. Je kunt met Screen

Het tweede gedeelte is bedoeld voor

Time per app instellen hoe lang ze er

ouders. Auteur en psychiater Nick

dagelijks op kunnen en er zit ook een

Blaser legt daarin uit wat een mobiele

“avondklok”-functie op, waarmee na

telefoon doet met onze aandacht,

een bepaald tijdstip spelen niet meer

onze waarneming en de beleving van het hier en nu. Naast de theorie schetst de auteur ook herkenbare situaties en geeft hij praktische tips.

Beeldscherm en hulpmiddelen

mogelijk is. Ook is er een uitgebreid logboek te bekijken van de dagelijkse tijd die is besteed aan diverse apps.

Maak tijdens de tablet- of laptoplessen gebruik van hulpmiddelen, zoals een tablet- of laptophouder, een extern toetsenbord Slaaptip!

Gebruik je blauwlichtfilter

en een externe muis. Bij een laptop zit het scherm en het toetsenbord aan elkaar vast. Dit dwingt een bepaalde houding af, namelijk: voorovergebogen met een gebogen nek.

Beeldschermgebruik en buikligging

Wil je ’s avonds toch nog heel graag

Het is belangrijk om regelmatig van

even appen? Installeer dan in elk geval

houding te veranderen tijdens het

een blauwlichtfilter op je telefoon,

gebruik van beeldschermen. Een goede

tablet of computer. Zet ook de licht-

optie is om beeldschermwerk liggend

intensiteit van je scherm naar beneden.

op de buik uit te voeren. Het skelet van

Blauwlichtfilters zorgen ervoor dat het

kinderen in de groei heeft namelijk

scherm van je apparaat minder blauw

rekking en strekking nodig. Het lichaam

licht afgeeft. Een goed programma hiervoor is F.Lux voor Windows en iOS.

Kids Place

Voor Android smartphones en tablets is er de app Twilight, en het onderdeel Nightshift in de instellingen van nieuwere iPads en iPhone

is niet gemaakt om lang achter een beeldscherm te zitten. Dit zorgt voor een in elkaar gezakte rug, die op den

Met deze app kun je als ouder een beschermde omgeving voor je

duur blijvend kan vervormen. Door de buikligging worden de wervelkolom en

kinderen creëren, waarin zij alleen

de spieren weer gestrekt en kan de

de apps vinden die jij voor ze hebt

rug zich op een gezonde manier

geselecteerd.

ontwikkelen.

Wanneer jouw huisarts risico’s voor je gezondheid heeft vastgesteld door overgewicht, kun je het advies krijgen om mee te doen aan: de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI).

Wat is de gecombineerde

Meedoen gaat als volgt:

leefstijlinterventie?

•

de huisarts bepaalt of jij voldoet aan

De GLI is bedoeld om te werken aan een

de criteria om mee te mogen doen;

gezonde leefstijl en deze daarna ook

•

als je in aanmerking komt, kan je je

vol te houden. De GLI richt zich op

aanmelden via de website

gezonde eetgewoontes, een gezond

www.zorgsamen.com;

beweegpatroon en hoe om te gaan met

•

na aanmelding ontvang je van het

zaken die een gezonde leefstijl moeilijk

behandelteam een oproep voor de

maken, bijvoorbeeld stress en slaap-

intake van het programma.

gebrek. De duur van het programma is 24 maanden, dit is opgedeeld in een begeleidingsfase en een onderhoudsfase.

Meedoen, en dan? Je krijgt maximaal twee jaar begeleiding. De eerste periode (afhankelijk van het programma 6 tot 12 maanden) is

Sinds 1 januari 2019 wordt de Gecombineerde Leefstijl Interventie vergoed vanuit de basisverzekering.

intensief, daarna bekijk je samen hoe je jouw gezonde leefstijl kunt blijven volhouden. Welke programma’s komen in aanmerking voor vergoeding? Op dit moment komen de programma’s Coaching op Leefstijl (COOL), SLIMMER en De Beweegkuur voor vergoeding vanuit het basispakket in aanmerking. Alle drie de programma’s hebben een looptijd van 24 maanden. In de gemeente Lochem starten we met het programma Slimmer. Je vindt een folder over Slimmer bij jouw huisarts.

handig en praktisch

LOOPT JOUW GEZONDHEID RISICO DOOR OVERGEWICHT?

aangeraden door onze leden

10 tips om te stoppen met roken Hieronder staan 10 tips om het stoppen met roken zo goed mogelijk uit te voeren: 1 .

Stel de eerste sigaret zo lang

mogelijk uit

Stop samen

3. Doe het voor mensen die je lief hebt

De programma’s

Download een app

De elektronische sigaret

• Bij de BeweegKuur wordt het komen tot meer bewegen

Sport in plaats van de sigaret

begeleid door de fysiotherapeut. Het onderdeel voeding

Bereken elke bespaarde euro

bestaat uit groepsbijeenkomsten en individuele gesprekken

Zoek een alternatieve bezigheid Gooi rookgerelateerde dingen weg

en wordt gedaan door de diëtist. De begeleidingsfase en

de onderhoudsfase duren elk een jaar.

10. De onconventionele manier, bekijk

Meer informatie: www.huisvoorbeweging.nl

afbeeldingen op internet van de

gevolgen van stoppen met roken.

• Het Coaching op Leefstijl (COOL) programma bestaat

uit een basisprogramma en een onderhoudsprogramma

die beide bestaan uit: een intakegesprek, twee

individuele gesprekken, acht groepsbijeenkomsten en een

eindgesprek. Het COOL-programma wordt gegeven door

een leefstijlcoach en duurt in totaal 24 maanden.

De Kwit app is ideaal als je je rook-

Meer informatie: www.leefstijlinterventies.nl

gewoontes wilt tracken. Stel in hoeveel

Stoppen met roken app: Kwit

sigaretten of pakjes je per dag rookt • Het “SLIMMER” programma bestaat onder andere uit

en wat de prijs is per pakje. Dit over-

een voedings- en beweegprogramma en duurt in totaal

zicht kan best confronterend zijn maar

24 maanden. “Slimmer” draagt bij om type 2 diabetes

kan jou júist helpen om meer motivatie

te voorkomen. De begeleiding is in handen van een

te krijgen! In deze app zie je direct hoe

leefstijlcoach, diëtist en fysiotherapeut.

jouw gewoontes zijn veranderd en

Meer informatie: www.nogslimmer.nl

hoeveel geld je al bespaard hebt. Nog een extraatje in de app is de gezondheidsmeter. Deze

Vragen? Kijk op zorgsamen.com of mail jouw vragen naar info@zorgsamen.com

meter laat alle gezondheidsaspecten zien die zijn verbeterd sinds jij gestopt bent met roken. Je gezondheid is natuurlijk het allerbelangrijkste! 69

tijdlijn

2008

Andra studeert af op het onderwerp:

Samen met Proscoop (ondersteunende organisatie

Samenwerking in de 1e lijn aan Avans+,

voor de eerste lijn) vraagt Andra subsidie aan bij

Masteropleiding Kinderfysiotherapie

ZonMw om de samenwerking verder uit te werken.

2010

2009

2011

Kinderfysiotherapeut Andra Eisink - Weg start

Studenten van de Masteropleiding KFT

een onderzoek naar de samenwerking rondom

vervolgen het onderzoek van Andra en

het kind met ontwikkelingsproblemen

maken een start voor de eerste zorgpaden.

Waar staat de vereniging ZorgSamen nu? Bij ZorgSamen zitten we niet stil, want dat doet de wereld ook niet. We werken bijvoorbeeld aan nieuwe zorgpaden, voorlichtingsmateriaal... Kortom waar vraag en behoefte naar is. Op dit moment zijn we bezig met de ontwikkeling van de volgende zorgpaden:

Positieve gezondheid

e-Health

Dit zorgpad wordt geĂŻntegreerd

We onderzoeken of we hier

Kinderen Beeldschermfit

in de huidige werkwijze van zorg-

een Lochem-breed project voor

Verkeerd beeldschermgebruik

verleners. Het betreft een

kunnen opzetten. Het doel

kan leiden tot problemen in

samenwerking tussen de

is om de huidige zorg die we

houding, ontwikkeling, visus,

gemeente Lochem, Stichting

leveren te ondersteunen, zodat

concentratie, slaap en gewicht.

Welzijn Lochem en Vereniging

het voor de professional en voor

Dit preventieprogramma is gericht

ZorgSamen en vindt middels

de inwoner makkelijk en

op verantwoord beeldscherm-

workshops en scholingen plaats.

toegankelijk wordt.

gebruik. Dit doen we door middel van workshops en advies, coaching en voorlichting.

Per 1 januari 2015 wordt ZorgSamen een echte GEZ en De ZonMw subsidie loopt ten einde. De beoordelings-

krijgt een contract bij Menzis. Vanaf die tijd ontwikkelt

commissie is gecharmeerd van het project en stelt

ZorgSamen zich breder. De samenwerking door middel

voor een GEZ (geïntegreerde eerstelijnszorgfinanciering)

van zorgpaden wordt ook voor andere doelgroepen

aan te vragen bij Menzis.

uitgewerkt. Gemeente, welzijn en ZorgSamen werken steeds meer en intensiever samen.

2012

2013

2015

2014

Vereniging ZorgSamen wordt opgericht door Jan

Per 1 januari 2014 wordt

Wilgenhof (directeur Berkel-b), Irma Wopereis

vereniging ZorgSamen

(logopedist de Brug) en Andra Eisink-Weg.

een officiële PRé-GEZ.

ZORGPADEN IN ONTWIKKELING

Overgangsklachten

Kwetsbare ouderen

Eenzaamheid

Dit zorgpad is grotendeels

Vrouwen in de overgang

al ontwikkeld, maar wordt

Aanvullend op module

komen tot samenwerking

met klachten hebben vaak

verder uitgewerkt. Multidisci-

ouderenzorg wordt

in de eerstelijn rondom

geen adequate reguliere

plinaire begeleiding volgens

gezocht naar een vorm

eenzaamheid.

zorg. We zijn bezig met het

de richtlijn van palliatieve

van meer efficiënt

opzetten van een samen-

zorg met betrokken zorg-

overleggen samen met

werkingsverband. Er wordt

verleners: wijkverpleeg-

Stichting Welzijn Lochem,

voorlichting gegeven over

kundige, huisarts, ergo-

gemeente Lochem en

de gezondheidsrisico’s

therapeut en fysiotherapeut.

Dementienetwerk.

na de menopauze.

Palliatieve zorg

ZonMw project om te

Heb je hier vragen of ideeën over? mail dan naar info@zorgsamen.com 71

ZorgSamen: een vereniging van zorgverleners in Lochem die de handen, over de domeinen heen, ineen slaan om de zorg voor onze inwoners nog beter te maken.

Hoe wij ons doel bereiken:

Onze missie:

Samen staan wij voor de juiste hulp op de juiste plek.

•

Wij staan midden in de Lochemse samenleving,

lokaal op de kaart staan is een must waarbij wij

netwerkvorming als “normaal” zien.

Ondersteuning voor alle

•

We leveren de juiste zorg op de juiste plek:

inwoners in de gemeente

verantwoorde zorg dicht bij huis, zonder wachttijden

Lochem die een geïntegreerde

en vanuit een integrale aanpak. De eerste lijn waar

zorgaanpak vragen. Eén keer

dat kan, de tweede lijn als aanvullende expertise

het verhaal delen met één van

nodig is.

•

Samenwerken is hiervoor een must, we hebben

veel kwaliteit binnen de gemeentegrenzen en delen

onze zienswijze, onder andere positieve gezondheid,

de aangesloten partners van ZorgSamen.

Kwaliteit van zorg staat op de eerste plaats.

graag.

Kwaliteit betekent deskun-

•

De maatschappelijke verantwoordelijkheid om de

dige zorgverleners die de

zorgkosten te drukken is een belangrijk uitgangspunt

situatie begrijpen en daarin

bij het ontwikkelen van onze producten en diensten.

vanuit hun expertise, kennis en ervaring de juiste weg wijzen. Positieve gezondheid is ons uitgangspunt, eigen regie en veerkracht versterken staat centraal.

Samenwerking Wij zoeken de samenwerking op met alle zorgen hulpverleners in de gemeente Lochem.

Wij bewegen mee Ook creëren wij door onze samenwerking een continue beweging tot leren en ontwik-

ZorgSamen kan alleen successen blijven boeken als:

De inwoners van Lochem het

kelen met vernieuwende

Onze (zorg)financier(s)

onderscheidende

ideeën. Een dynamisch

de waarde van ZorgSamen

vermogen en

zorglandschap kan niet zonder

(h)erkent en afspraken

de meerwaarde

samenwerking waarbij open

vastgelegd worden in

van ZorgSamen

gestaan wordt voor innovatie.

een (meer)jarig contract.

(blijven) ervaren.

Onze successen! Wij hebben al een aantal mooie resultaten geboekt... Integrale samenwerking waardoor een aantal mooie zorgpaden is vormgegeven.

Lerend netwerk door het lokaal organiseren van cursussen, onder

WIJ BIEDEN SAMEN BETAALBARE ZORG DICHTBIJ!

andere voor apothekers- en doktersassistenten.

Samenwerking vormgegeven met andere domeinen, zoals gemeente, welzijn en het ziekenhuis.

Structureel ingevoerde MDO’s.

Kortere wachttijden, goedkopere zorg en tevreden cliënten.

Meer informatie? www.zorgsamen.com Er voldoende ondersteuning van het netwerk is. Leden van het

De mogelijkheid blijft

Er ruimte is voor een lerend

eerste uur zijn kennisdragers en

bestaan om multidisciplinaire

netwerk waarbij we van

delen deze kennis actief. Het

pilots te kunnen vormgeven

fouten mogen leren,

bestuur bestaat uit leden die

waarbij de eerste lijn kan

symposia kunnen blijven

vanuit intrinsieke motivatie

worden aangevuld met

faciliteren, kennis en

deelnemen voor een

expertise uit de tweede

ervaringen op inter-

vrijwilligersvergoeding.

lijn. Zo voorkomen

actieve wijze

Een overall coördinator

we langdurige

kunnen delen met

borgt duurzame

intramurale

elkaar en blijven

verbindingen.

zorg.

experimenteren.

LEES HIER DE VOORDELEN VOOR EERSTELIJNS ZORGPROFESSIONALS

lidmaatschap Ben jij eerstelijnszorgverlener in de gemeente Lochem en nog geen lid van Vereniging ZorgSamen? Word lid en maak onderdeel uit van een groot netwerk van eerstelijnszorgverleners

aangesloten leden

Zorgvragen veranderen continu en ook de zorgpaden veranderen mee.

Multidisciplinair en samen werken Gezamenlijk multidisciplinair werken aan sterkere eerstelijnszorg. Werken in een veld waarin de domeinen zorg, welzijn en sociaal domein goed samenwerken. Kennis en

“Multidisciplinair, snel en laagdrempelig; zo zou ik de zorg via

kunde delen met collega’s.

ZorgSamen omschrijven. Ik ben nu al geruime tijd betrokken bij het zorgpad SOLK jeugd en bij het zorgpad overgewicht en

Zorgpaden (ontwikkelen) Kunnen deelnemen en werken in

obesitas 4-18 jaar. De samenwerkingsgerichtheid binnen

zorgpaden. Meehelpen in de

ZorgSamen betaalt zich uit in de praktijk”, vertelt Esther. “Het grote voordeel voor cliënten is dat kleine organisaties

ontwikkeling van nieuwe (en bestaande)

worden gebundeld en tot één gezamenlijk plan

zorgpaden tegen vergoeding.

komen. Geen lange wachtlijsten voordat je behandeld kunt worden, maar juist

Maar er is meer..

een behandeltraject dat snel wordt

Gezamenlijk inkoop van materiaal, zie bijvoorbeeld het door ons aangeboden

gestart binnen een laagdrempelige

gratis corona communicatiepakket.

organisatie waarin de lijnen kort zijn. De basis voor de zorgpaden is gelegd, maar deze behandel-

Twee keer per jaar een

trajecten staan nooit vast.

ledenbijeenkomst.

Zorgvragen veranderen continu en ook de zorgpaden veranderen

Vermelding en doorverwijzing

dus mee. Dit is niet het enige dat in

op onze website.

ontwikkeling blijft, want ook de zorgprofessionals krijgen vanuit ZorgSamen veel

Kortom, een bijdrage leveren aan

mogelijkheden om cursussen te volgen om hun kennis te

innovatie in de zorg. En dit alles

verbreden.”

tegen een lage contributie. € 30,- voor het eerste lid en € 15,- voor

Esther Jansen

elk volgende lid uit dezelfde praktijk.

Orthopedagoog-Generalist bij Berkel - B

PROGRAMMALIJN KINDEREN •

BREDE ZORG DICHTBIJ 0-4 JAAR Een kind kan door het team BZD bekeken worden wanneer er twee of meer ontwikkelingsproblemen (lijken te) spelen. Vragen kunnen betrekking hebben op fysieke problemen, gedrag, motorische ontwikkeling, emotionele ontwikkeling, spraak- en taalontwikkeling en

zorgpaden in het kort

gezinssituatie. Betrokken zorgverleners: kinderfysiotherapeut, logopedist, GZ-psycholoog, jeugdarts. •

BREDE ZORG DICHTBIJ 4-13 JAAR Een kind kan door het team BZD bekeken worden wanneer er twee of meer ontwikkelingsproblemen (lijken te) spelen. Vragen kunnen betrekking hebben op fysieke problemen, gedrag, motorische ontwikkeling,

PROGRAMMALIJN VOLWASSENEN

emotionele ontwikkeling, spraak- en taalontwikkeling en

•

GLI (GECOMBINEERDE LEEFSTIJLINTERVENTIE)

gezinssituatie.

Betrokken zorgverleners: fysiotherapeut, diëtist,

Betrokken zorgverleners: kinderfysiotherapeut,

leefstijlcoach en combinatiefunctionaris.

logopedist, GZ-psycholoog, jeugdarts. • •

•

NEUROREVALIDATIE

OVERGEWICHT/OBESITAS

Multidisciplinaire begeleiding bij Niet Aangeboren

Gecombineerde leefstijl-interventie voor kinderen, in

Hersenletsel.

groepen (Cool2bfit) of individueel.

Betrokken zorgverleners: fysiotherapeut,

Betrokken zorgverleners: kinderfysiotherapeut,

CVA-verpleegkundige, logopedist, ergotherapeut,

buurtsportcoach, diëtist, psycholoog, jeugdarts.

psycholoog.

SOLK JEUGD

•

SOLK VOLWASSENEN

Multidisciplinaire begeleiding bij onverklaarde

klachten. Gericht op activering en gedragsverandering,

tijdsgebonden traject.

Betrokken zorgverleners: kinderfysiotherapeut,

Betrokken zorgverleners: fysiotherapeut/

psycholoog, jeugdarts, school.

oefentherapeut, ergotherapeut, POH-GGZ, GZ psycholoog en haptonoom. •

HOMETEAM Multidisciplinair maandelijks overleg over kwetsbare cliënten. Coördinatie: Ilva Schoorlemmer hometeamlochem@gmail.com.

COLOFON : ZorgNabij is een uitgave van Vereniging ZorgSamen en verschijnt in een oplage van 3.500 exemplaren • Algehele coördinatie: Ovii - Ingri Imenkamp Teksten: Hanneke Janssen; Rens Kruiper • Teksten cases: Evelien van Dort • Fotografie: Anke Kolkman, Anne Beumer en eigen materiaal • Vormgeving: Ovii Aan dit nummer hebben meegewerkt: Jolande Kurvers, Andra Eisink - Weg, Ellen Dijkman, Marga van Outheusden - Spaninks, Evelien van Dort, Ankie Saaltink, Danielle Krijt, Jannet de Haan, Roos Wonink, Inge Baerwaldt, Patricia Wensink en Susan Berens.

Contact: Vereniging ZorgSamen - Tel. 06 588 76 776 -

info@zorgsamen.com • Voor informatie kunt u contact opnemen met Vereniging ZorgSamen. De uitgever kan op geen enkele wijze aansprakelijk worden gesteld voor eventueel geleden schade door foutieve vermelding in het blad. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever. 75

ZorgSamen is een vereniging voor zorgprofessionals die staan voor kwaliteit en deskundigheid en die dit willen delen met elkaar.

Maak kennis met de vereniging ZorgSamen

Ons doel Ons doel is om alle inwoners in de gemeente Lochem de juiste zorg dichtbij huis te bieden. Onze leden zijn lokale professionals. Door goede onderlinge communicatie en samenwerking kunnen wij veel kinderen en volwassen de juiste zorg dichtbij bieden! En veelal wordt onze zorg gewoon vergoed door jouw verzekering.

Zorgpaden Zorgpaden geven structuur in de gezondheidszorg

Als ZorgSamen willen we zorg dichtbij voor alle inwoners van Lochem!

voor de cliĂŤnt. Een zorgpad beschrijft de stappen in het zorgproces. Het vertrekpunt bij ZorgSamen wordt gevormd door de behoeften, vragen, verwachtingen en voorkeuren van jou als cliĂŤnt. Zo ontstaat er een team met een plan van aanpak dat past bij jouw zorgvraag.

Meer informatie? www.zorgsamen.com

Al meer dan 7 actieve zorgpaden

en 7 zorgpaden in ontwikkeling