Issuu on Google+

Το περιοδικό της Astra Airlines The Astra Airlines in flight magazine


2 |


4 |


6 |


8 |


10 |


editorial

Είναι μεγάλη ανταμοιβή για τις προσπάθειες μας η δική σας ανταπόκριση: το καλοκαίρι έκλεισε με 15% αύξηση στον αριθμό των πτήσεων (εσωτερικού και εξωτερικού)και αντίστοιχα 47% αύξηση στην επιβατική κίνηση. Έτσι, υποδεχόμαστε την νέα περίοδο καλωσορίζοντας την Σύρο και την Κάλυμνο στους προορισμούς μας (από Θεσσαλονίκη και Αθήνα αντίστοιχα), και ετοιμάζοντας, όπως κάθε εορταστική περίοδο, αποδράσεις στους πιο δημοφιλείς ευρωπαϊκούς προορισμούς: Πράγα, Μπρατισλάβα, Βιέννη, Βουδαπέστη, Κρακοβία, Ζυρίχη, Ντουμπρόβνικ, Παρίσι, Καρλσρούη. Και τέλος, στα πλαίσια της ανάδειξης του ρόλου της Θεσσαλονίκης στην βαλκανική περιοχή, εγκαινιάζουμε την τακτική σύνδεσή της με το Βουκουρέστι κάθε Παρασκευή και Κυριακή. Με την δική σας στήριξη και μελετημένα βήματα, προχωράμε και ανεβαίνουμε!

Γιάννης Ζλατάνης Πρόεδρος Δ.Σ.

The reward to our efforts is your response: the summer season actually overcame all forecasts, yielding a stunning 47% increase in traffic (both domestic and international) following a 15% increase in flights. We thus greet the winter season by welcoming Syros and Kalymnos to our destinations map (ex Thessaloniki and ex Athens, respectively), and, as every holiday season, arranging for great festive escapes to the most popular European destinations: Prague, Bratislava, Vienna, Budapest, Krakow, Zurich, Dubrovnik, Paris, Karlsruhe. Last but not least, considering the role of Thessaloniki in the Balkans, we are ready to launch regular flights to Bucharest every Friday and Sunday. Your support and sensibly chosen steps lead us to the next flight level! Yannis Zlatanis President

12 |


περιεχόμενα | contents

περιεχόμενα

contents

12. Editorial

12. Editorial

18. Περιπλανήσεις στον κόσμο

18. Travel around the world

56. Betterfly & Better living

56. Betterfly & Better living

94. Παρουσίαση: Οργάνωση Γη

94. Presentation: Organization Earth

102. Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης!

102. Aromas and flavors... of Thessaloniki!

114. Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού

114. Axios Delta National Park

122. Δυτική Μακεδονία

122. Western Macedonia

140. Δυτική Μακεδονία- Ιστορία της ΔΕΗ

140. Western Macedonia - Ηistory of PPC

148. Παρουσίαση: Η βυζαντινή Βέροια

148. Presentation: The Byzantine Veria

150. Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών!

150. Lesvos the island of four seasons!

172. Αναμνήσεις:

172. Memories:

Τι δε θα ξεχάσουμε από το φετινό καλοκαίρι στη Σάμο

What you won’t forget this summer in Samos

184. Αναρριχητικός τουρισμός στην Κάλυμνο

184. Climbing tourism in Kalymnos

192. The betterfly list

192. The betterfly list

204. Χάρτης προορισμών

204. Destination map

206. Ο στόλος της Astra Airlines

206. The fleet of Astra Airlines

14 |


Ιδιοκτησία της Astra Airlines 12ο χιλιόμετρο Θεσσαλονίκης- Μουδανιών, περιοχή αεροδρομίου Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τ: 2310-489390, Fax: 2310-489393 Παραγωγή- έκδοση εντύπου: «Όψεις πολιτισμού» Κομνηνών 17, Θεσσαλονίκη, Τ: 2310-257218, Fax: 2310-257219 Διευθυντής: Θανάσης Κατσίκας (atha.kats@yahoo.gr) Διευθυντής Περιοδικών Εκδόσεων: Ελισάβετ Κελέση (elisavet54@gmail.com) Αρχισυντάκτης: Θάνος Δελλής (politismos33@gmail.com) Creative Art Director: Xρήστος Ματσικίδης Art director: Βίκη Σπανού Επιμέλεια Ύλης: Σάκης Ζήσης, Nτέπυ Χιωτοπούλου Επιμέλεια Περιοδικού: Νικολέτα Νικολιού Επιμέλεια Κειμένων: Παρασκευή Κατσίκα Σύμβουλοι Διαφήμισης: Ασπασία Δαϊνά, Κατερίνα Δάλλα, Βιβή Κατσαούνη, Γιώτα Λεπιτσά, Ρένα Τελλίδου, Βασίλης Ψαρόπουλος (periodikoastra@gmail.com) Οικονομική διαχείριση: Θανάσης Γούλας, Γιώργος Ψάρρης Λογιστήριο: Νίκος Ιατρού Γραμματεία: Ευαγγελία Καλουδιώτη Eκτύπωση: Metroprint Ευχαριστούμε για τη διάθεση του φωτογραφικού υλικού: Φορέας "Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού" και τους φωτογράφους Γιώργο Χατζησπύρου, Λία Παπαδράγκα, Αγοραστό Παπατσάνη, Μαρία Παναγιωτοπούλου, Μάρκο Μαρκούδη, Χάρη Μαθιόπουλο. Ευχαριστούμε την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου - Διεύθυνση Τουρισμου, όπως και τους φωτογράφους από τη Μυτιλήνη: Πέτρο Τσακμάκη και Κώστα Σταματέλη. Τα άρθρα και οι γνώμες που εκφράζονται στα κείμενα του περιοδικού δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά τις απόψεις της Astra Airlines. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση και η αποσπασματική μεταφορά κειμένων με τη γραπτή συναίνεση της Astra airlines. Το περιοδικό διατίθεται δωρεάν

16 |

Owned by Astra Airlines 12th km on the Thessaloniki-Moudania road, airport district Thermi, Thessaloniki T. +30 2310-489390, Fax: +30 2310-489393 Production-publication: «Opsis Politismou» 17 Komninon St., Thessaloniki T. +30 2310-257218, Fax: +30 2310-257219 Director: Thanasis Katsikas (atha.kats@yahoo.gr) Periodical Publications Director: Elisavet Kelesi (elisavet54@gmail.com) Editor-in-chief: Thanos Dellis (politismos33@gmail.com) Creative Art Director: Christos Matsikidis Art director: Viki Spanou Content Management: Sakis Zisis, Deby Hiotopoulou Magazine Editor: Nikoleta Nikoliou Copy editing: Paraskevi Katsika Advertising Consultants: Aspasia Daina, Katerina Dalla, Vivi Katsaouni, Giota Lepitsa, Rena Tellidou, Vasilis Psaropoulos (periodikoastra@gmail.com) Financial Management: Thanasis Goulas, Giorgos Psarris Account office: Nikos Iatrou Secretariat: Εvaggelia Kaloudioti Print: Metroprint We would like to thank for providing us with photographic material: Τhe Management Authority of the Axios Delta National Park and the photographers George Hatzispirou, Lia Papadraga, Agorastos Papatsanis, Maria Panagiotopoulou, Markos Markoudis, Haris Mathiopoulos. We thank the North Aegean Region- Directorate of Tourism, and also the photographers of Mytilene: Petros Tsakmakis and Kostas Stamatelis. The articles and opinions expressed in the magazine's texts do not necessarily represent the views of Astra Airlines. The reproduction and fragmentary transposition of the texts is only permitted with the written consent of Astra airlines. Free press


Travel around the world

Ελλάδα η καλύτερη χώρα του κόσμου για το 2016! Σύμφωνα με τους αναγνώστες του μεγαλύτερου ταξιδιωτικού περιοδικού στον κόσμο, Conde Nast Traveller, η Ελλάδα είναι η καλύτερη χώρα για να ταξιδέψει κανείς το 2016.

18 |

Σύμφωνα λοιπόν με τα Readers' Travel Awards του CNT, η χώρα μας αποτελεί την αγαπημένη χώρα των περισσότερων αναγνωστών του περιοδικού σε όλο τον κόσμο. Ιδού και η σχετική λίστα: 1. Ελλάδα 2. Ιταλία 3. ΗΠΑ 4. Ν. Αφρική 5. Γαλλία 6. Ισπανία 7. Ινδία 8. Αυστραλία 9. Ταϋλάνδη 10. Μεξικό Η Ελλάδα επιπλέον καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση και στη λίστα με τα καλύτερα νησιά του κόσμου: 1. Μαλδίβες 2. Ελληνικά νησιά 3. Βαλεαρίδες Νήσοι 4. Σικελία 5. Σεϋχέλλες 6. Αγία Λουκία 7. Μπαλί 8. Koh Samui 9. Μάλτα 10. Άγιος Βαρθολομαίος


Greece the best country in the world for 2016! According to the readers of the largest travel magazine in the world, Conde Nast Traveller, Greece is the best country to visit in 2016.

According to the Readers' Travel Awards of CNT, our country is the favorite place of most readers of the magazine worldwide. Here’s the list: 1. Greece 2. Italy 3. US 4. N. Africa 5. France 6. Spain 7. India 8. Australia 9. Thailand 10. Mexico Furthermore, Greece ranked second in the list of the best islands in the world: 1. Maldives 2. Greek islands 3. Balearic Islands 4. Sicily 5. Seychelles 6. Saint Lucia 7. Bali 8. Koh Samui 9. Malta 10. Saint Barthelemy


Travel around the world

Η Unesco ανακήρυξε την Αθήνα παγκόσμια πρωτεύουσα βιβλίου για το 2018 Η είδηση μάλλον ήταν αναπάντεχη. Η UNESCO, από την έδρα της στο Παρίσι, ανακοίνωσε ότι η Αθήνα ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου για το 2018.  Ο θεσμός της Παγκόσμιας Πρωτεύουσας του Βιβλίου ξεκίνησε το 2001 και η Αθήνα είναι η 18η πόλη που κατακτά τον τίτλο. Η επιτροπή αξιολόγησης των υποψηφιοτήτων (AdvisoryBoard) αποτελείται από εκπροσώπους της UNESCO, της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εκδοτών και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ενώσεων Βιβλιοθηκών.  Εξετάστηκε μεγάλος αριθμός υποψηφιοτήτων και η πόλη της Αθήνας ξεχώρισε για την ποιότητα του προγράμματος που κατέθεσε, ενώ θετικά

συνυπολογίστηκαν οι πολιτιστικές υποδομές της πόλης και η εμπειρία του Δήμου στη διοργάνωση διεθνών συναντήσεων. Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της πρόσβασης όλων των κατοίκων της πόλης στο βιβλίο (με ιδιαίτερη μέριμνα για τα παιδιά, τους πρόσφυγες και τους μετανάστες) θα ξεκινήσει στις 23 Απριλίου 2018, την ημέρα που γιορτάζεται διεθνώς το βιβλίο, και θα ολοκληρωθεί στις 23 Απριλίου του 2019.

UNESCO named Athens world book capital for 2018 The new was rather unexpected. UNESCO, from its headquarters in Paris, announced that Athens was named World Book Capital for 2018. The World Book Capital institution began in 2001 and Athens will be the 18th city to win title. The applicants’ evaluation committee (AdvisoryBoard) is consisted of representatives of UNESCO, of the International Publishers Association and of the International Federation of Library Associations. Within the big number of applicants that were examined, the city of Athens stood out for the quality of the program submitted. What also

20 |

counted positively in the evaluation were the cultural structures of the city and the experience of the Municipality in the organization of international meetings. The program of the events will begin in April 23 2018, which is the international book day, and it will be completed in April 23 2019. The purpose of the program is to provide access to books to all the citizens of the city (especially to children, refugees and emigrants).


Travel around the world

Μουσείο Ακρόπολης: Ένατο καλύτερο στον κόσμο, Πέμπτο στην Ευρώπη Το Μουσείο της Ακρόπολης βρίσκεται στην 9η θέση της παγκόσμιας κατάταξης με τα καλύτερα Μουσεία για το 2016, σύμφωνα με τη λίστα που έδωσε στη δημοσιότητα ο διαδικτυακός ταξιδιωτικός οδηγός Trip advisor. Στην κατηγορία των Μουσείων της Ευρώπης, σύμφωνα με τα Travellers Choice Awards του Trip Advisor,το νέο Μουσείο της  Ακρόπολης αποτελεί το 5ο καλύτερο -με 4ο το Βρετανικό Μουσείο, οι συλλογές του οποίου προέρχονται από όλον τον κόσμο (...)- ενώ από τις προτιμήσεις των χρηστών της πλατφόρμας  αναδείχθηκαν και τα δέκα καλύτερα Μουσεία στην Ελλάδα. H παγκόσμια κατάταξη 2016 1. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη 2. Ινστιτούτο Τέχνης Σικάγου, Σικάγο, Η.Π.Α. 3. Κρατικό Μουσείο Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη, Ρωσία 4. Muséed'Orsay, Παρίσι, Γαλλία 5. Εθνικό Μουσείο Ανθρωπολογίας, Μεξικό

22 |

6. Μνημείο 11ης Σεπτεμβρίου, Νέα Υόρκη, Η.Π.Α. 7. Μουσείο Πράντο, Μαδρίτη, Ισπανία 8. Βρετανικό Μουσείο, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο 9. Μουσείο Ακρόπολης, Αθήνα 10. Μουσείο Βάσα, Στοκχόλμη, Σουηδία Ευρωπαϊκή κατάταξη 2016 1. Κρατικό Μουσείο Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη, Ρωσία 2. Muséed'Orsay, Παρίσι, Γαλλία 3. Μουσείο Πράντο, Μαδρίτη, Ισπανία 4. Βρετανικό Μουσείο, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο 5. Μουσείο Ακρόπολης, Αθήνα, Ελλάδα 6. Μουσείο Βάσα, Στοκχόλμη, Σουηδία 7. Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο

8. Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι, Γαλλία 9. Εθνικό Μουσείο, Άμστερνταμ, Ολλανδία 10. Μουσείο Βαν Γκογκ, Άμστερνταμ, Ολλανδία Ελλάδα 1. Μουσείο Ακρόπολης, Αθήνα 2. Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου 3. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα 4. Μουσείο Εθνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου, Χανιά 5. Μουσείο Βασιλικών Τάφων της Βεργίνας 6. Μουσείο Ελιάς Κυκλάδων, Άνδρος 7. Αρχαιολογικό Μουσείο Πάτρας 8. Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης 9. Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας 10. Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα


The Acropolis Museum: Ranked fifth in Europe, ninth in the World The Acropolis Museum is in the 9th place on the list of the best Museums in the World for 2016, according to the list of the internet travelers’ advisor, Trip advisor. According to Travellers Choice Awards by Trip Advisor, on the category of the Museums of Europe, the new Acropolis Museum is the 5th best museum – 4th is the British Museum, the collections of which come from all over the world (…).Meanwhile, the preferences of the users of the platform highlighted the ten best Museums in Greece. The World Top 10 for 2016 1. The Metropolitan Museum of Art, New York 2. Art Institute of Chicago, Chicago, Illinois 3. State Hermitage Museum, St. Petersburg, Russia 4. Muséed'Orsay, Paris, France 5. National Museum of anthropology, Mexico 6. September 11 Memorial, New York 7. Prado Museum, Madrid, Spain 8. British Museum, London, United Kingdom 9. Acropolis Museum, Athens 10. Vasa Museum, Stockholm, Sweden European Top 10 for 2016 1. State Hermitage Museum, St. Petersburg, Russia 2. Muséed'Orsay, Paris, France 3. Prado Museum, Madrid, Spain 4. British Museum, London, United Kingdom 5. Acropolis Museum, Athens 6. Vasa Museum, Stockholm, Sweden 7. Victoria and Albert Museum, London, United Kingdom 8. Louvre Museum, Paris, France 9. National Museum, Amsterdam, the Netherlands 10. Van Gogh Museum, Amsterdam, the Netherlands Greece 1. Acropolis Museum, Athens, Greece 2. Archaeological Museum of Heraklion 3. National Archaeological Museum, Athens 4. Museum of the Greek National Football Team, Chania 5. Museum of the Royal Tombs of Vergina 6. Cyclades Olive Museum, Andros 7. Archaeological Museum of Patra 8. War Museum of Thessaloniki 9. Archaeological Museum of Olympia 10. Museum of CycladicArt, Athens


Travel around the world

Το αεροδρόμιο της Αθήνας και πάλι στην πρώτη θέση Στα πιο πολυβραβευμένα αεροδρόμια παγκοσμίως στην ιστορία του θεσμού των World Routes, με 16 συνολικά διακρίσεις τα τελευταία δώδεκα χρόνια, κατατάσσεται πλέον ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος». Στη μεγαλύτερη παγκόσμια συνάντηση αεροδρομίων και αεροπορικών εταιρειών World Routes 2016, το αεροδρόμιο της Αθήνας κατέκτησε με τις ψήφους των αεροπορικών εταιρειών, για ακόμα μια φορά, την πρώτη θέση στην κατηγορία του. Στον θεσμό των Routes, οι αεροπορικές εταιρείες αξιολογούν τα προγράμματα υποστήριξης των αεροδρομίων που ανταποκρίνονται με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο στις προσπάθειές

τους για την ανάπτυξη νέων δρομολογίων και την ενδυνάμωση της παρουσίας τους στην τοπική αγορά. Το φετινό 22ο Παγκόσμιο Συνέδριο, πραγματοποιήθηκε στο Chengdu της Κίνας, στις 24-27 Σεπτεμβρίου, με τη συμμετοχή 3.500 εκπροσώπων του κλάδου των αερομεταφορών (300 αεροπορικές εταιρείες - 700 αεροδρόμια).

Athens airport again in first place Athens International Airport “Eleftherios Venizelos” now ranks among the most awarded airports worldwide in the history of the institution of World Routes, with a total of 16 distinctions in the last twelve years. In the largest global meeting of airports and airlines “World Routes 2016”, Athens airport won, once again, with the votes of airlines, the first place in its category. At World Routes, airlines evaluate the support programs of airports responding in the most effective manner in their efforts to develop

24 |

new routes and strengthen their presence in the local market. This year's 22nd World Route was held in Chengdu, China, on 24-27 September, with the participation of 3,500 representatives of the aviation industry (300 airlines – 700 airports).


Travel around the world

Αποθέωση του γαστρονομικού πλούτου της Θεσσαλονίκης από τους New York Times

Apotheosis of Thessaloniki’s gastronomic wealth by the New York Times

«Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας είναι πρώτη στο φαγητό».

"The second largest city in Greece comes first in eating."

Με αυτά τα λόγια ξεκινούν το κείμενό τους οι New York Times για τη Θεσσαλονίκη, η οποία βρίσκεται στην 47η θέση στη λίστα της εφημερίδας με τους 52 κορυφαίους προορισμούς για το 2016. Μια εκ προοιμίου εξαιρετική διάκριση όταν αναφερόμαστε σ' έναν δημοσιογραφικό κολοσσό όπως οι New York Times. Χαρακτηριστικά το δημοσίευμα αναφέρει ότι οι νεαροί επιχειρηματίες της πόλης αντιμετώπισαν την οικονομική κρίση ανοίγοντας εστιατόρια που σερβίρουν «ελληνικές, σλάβικες και οθωμανικές γεύσεις με ένα μοντέρνο twist» εξάλλου πάντα η Θεσσαλονίκη υπήρξε πολυπολιτισμική πόλη. Ξεχωρίζει, μάλιστα, το δημοσίευμα τρία εστιατόρια της πόλης: το Sebrico για το τοπικό και σχετικά φτηνό φαγητό του, το χορτοφαγικό Roots και το Estrella για τις πρωτότυπες γλυκές δημιουργίες του. Επίσης, χαρακτηρίζει «οραματιστή» το δήμαρχο Γιάννη Μπουτάρη και παρουσιάζει τη Θεσσαλονίκη ως ζωντανή φοιτητούπολη και πρωτεύουσα του καλού και φτηνού φαγητού.

These words began the article of The New York Times for Thessaloniki, which is in the 47th place in the list with the top 52 destinations for 2016 of the newspaper. An outset great distinction, when referring to a journalistic juggernaut like New York Times. The report says that young city businessmen faced unemployment by opening restaurants that serve "Greek, Slavic and Ottoman cuisine with a modern twist». It’s a fact that Thessaloniki has always been a multicultural city. It singles out, indeed, three restaurants in the city: the Sebrico for its local and relatively cheap food, the vegetarian Roots and Estrella for its original sweet creations. The report also describes as "visionary" the mayor Yiannis Boutaris and presents Thessaloniki as lively student town and the capital of cheap food.

26 |


Travel around the world

Το Porto Carras Grand Resort αποτελεί το πρώτο “Bike Friendly Hotel” στην Ελλάδα!  Το Porto Carras Grand Resort απέκτησε για τα ξενοδοχεία του MELITON 5* και SITHONIA 5* το σήμα “Bike Friendly Hotel”.  Όπως δηλώνουν οι εκπρόσωποι του ξενοδοχείου: «Η βράβευση με αυτό το σήμα επιβεβαιώνει ότι οι ποδηλάτες τουρίστες όχι μόνο είναι ευπρόσδεκτοι στα ξενοδοχεία μας, αλλά θα βρουν και όλες τις ιδιαίτερες εξυπηρετήσεις που χρειάζονται ώστε να «εξερευνήσουν» την τριγύρω περιοχή είτε φέρνοντας το ποδήλατο μαζί τους, είτε νοικιάζοντας ένα ποδήλατο μέσα από το ξενοδοχειακό μας συγκρότημα». Είναι γνωστό ότι η περιοχή της Χαλκιδικής παρουσιάζει ιδιαίτερη φυσική ομορφιά γεγονός που αποτελεί πόλο έλξης τουριστών που θέλουν να την περιηγηθούν με το ποδήλατο. Όμως και το ίδιο το Porto Carras προσφέρεται για ποδηλασία εξασφαλίζοντας θαυμάσιες προτάσεις για διαδρομές άλλες πιο ήπιες και άλλες πιο αθλητικές, ενώ οι ποδηλάτες απολαμβάνουν τις καταπληκτικές εγκαταστάσεις του συγκροτήματος αλλά και τα γνωστά, απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς λιμανάκια του. Το πρόγραμμα βράβευσης με το σήμα “Bike Friendly Hotel” είναι της NATΤΟΥΡ, σε συνεργασία με την Eλληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης (Ε.Ε.Π.Φ.) η οποία διαχειρίζεται και το σήμα της “Γαλάζιας Σημαίας” καθώς και το σήμα “Green Key”.

28 |

The Porto Carras Grand Resort is the first "Bike Friendly Hotel" in Greece! Porto Carras Grand Resort acquired the brand "Bike Friendly Hotel" for its hotels MELITON 5* and SITHONIA 5*. As reported by the hotel representatives: "The award of this mark confirms that cyclists tourists are not only welcome in our hotels, but will find all the special services they need to “explore” the surrounding area, either by bringing their bike with them, or by renting a bike from our hotel complex. "  It is known that the Halkidiki region presents great natural beauty, which attracts tourists who want to tour it by bicycle. Yet, Porto Carras itself is a great place for cycling, ensuring wonderful suggestions for both easier and more challenging routes, while cyclists enjoy the great resort facilities and the known, for their natural beauty, small harbors. The awards program with the "Bike Friendly Hotel" mark is by NATTOUR, in collaboration with the Hellenic Society for the Protection of Nature (E.E.P.F.) which also manages the awards of "Blue Flag" and the mark " Green Key ".


Travel around the world

"Οι μυστικοί κόσμοι" του Ευγένιου Τριβιζά” Στη Θεσσαλονίκη ανοίγει το μεγαλύτερο θεματικό πάρκο με τον Ευγένιο Τριβιζά. Η ΔΕΘ-Helexpo καινοτομεί και ετοιμάζεται να μας εκπλήξει θετικά με την λειτουργία ενός φαντασμαγορικού θεματικού πάρκου, ευρωπαϊκών προδιαγραφών, εμπνευσμένο από τα δημοφιλέστερα παραμύθια και τους γνωστότερους ήρωες του διεθνώς καταξιωμένου, μεγάλου Έλληνα δημιουργού του Ευγένιου Τριβιζά. Με υψηλά εκπαιδευτικά στάνταρ και έντονο διαδραστικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα, «Οι λάτρεις των παραμυθιών του Ευγένιου Τριβιζά θα «επιβιβαστούν» στο «Εξπρές των Ονείρων», γνωστό επίσης και ως «Τρένο που πάει παντού», και με συνεπιβάτες τον δαιμόνιο δημοσιογράφο Πίκο Απίκο, την Πουπού την αλεπού, την Καιτούλα την κοκέτα την κοτούλα, τη Λιλή την παρδαλή λεοπάρδαλη και άλλους, θα απολαύσουν μια μοναδική διαδρομή σε χώρες άγνωστες και ζούγκλες μακρινές, θα ακούσουν συναρπαστικές ιστορίες, θα λύσουν αξεδιάλυτα μυστήρια και θα αψηφήσουν τις ραδιουργίες της Δόνας Τερηδόνας, τις απειλές της μάγισσας Φρικαντέλας και τις παγίδες που στήνει, σε κάθε τους βήμα, ο Ρούνι Ρούνι το ύπουλο κακό γουρούνι. Ταξιδεύουν στο «Μουσείο της Φαντασίας» και γυρίζουν πίσω στον χρόνο στη «Γειτονιά των μυστικών κόσμων». Λύνουν τους γρίφους, απαντούν στα αινίγματα και δραπετεύουν από τα «Δωμάτια του παραμυθένιου Μυστηρίου». Οι πιο φανταστικές ιστορίες ξεδιπλώνονται μπροστά τους, στην «Αίθουσα αφήγησης» και τα πιο αγαπημένα παραμύθια ζωντανεύουν στην πιο μαγική διαδρομή. Από τις 24 Οκτωβρίου 2016 ως τον Φεβρουάριο του 2017.

“The secret worlds” Of Eugene Trivizas The largest theme park with Eugene Trivizas opens in Thessaloniki. DETH-Helexpo innovates and is preparing to surprise us with a spectacular theme park of European standards, inspired by the most popular fairy tales and the most famous heroes of the internationally renowned, great Greek creator. With high educational standards and a strong interactive and entertaining character, lovers of fairy tales of Eugene Trivizas will "board" the "Dream Express", also known as "Train that goes everywhere," and, with the cunning journalist Picos Apicos, Poupou the Fox, Kaitoula, the stylish hen, Lily, the spotted leopard and others as their co-travellers, they will enjoy a unique journey to countries

30 |

unknown and jungles far away, they will hear fascinating stories, they will solve inextricable mysteries and they will defy the intrigues of Dona Teridona, the witch Frikantela and the traps being set, in their every step, from Rooney Rooney, the vinsidious evil pig. They travel to the "Museum of Imagination" and turn back in time to the "Neighborhood of secret worlds." They solve puzzles, answer the riddles and escape from the "Room of fairy Mystery". The most fantastic stories unfold in front of them, in the "Storytelling Room" and the most beloved fairy tales come alive in the most magical way From 24 of October until February of 2017.


Travel around the world

"Κινητά μνημεία" χαρακτηρίστηκαν έργα του Θεόφιλου! Τριάντα επτά έργα του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ από το ΜουσείοΒιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη-Teriade χαρακτηρίστηκαν μνημεία από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

32 |

Πρόκειται για έργα που ζωγράφισε ο Θεόφιλος για τον συλλέκτη έργων τέχνης Στρατή Ελευθεριάδη-Teriade, μετά τη γνωριμία τους στα τέλη της δεκαετίας του 1920 στη Μυτιλήνη. Τα έργα φιλοτεχνήθηκαν από το 1927 έως το 1933. Σημειώνεται ότι μέσα στα έξι αυτά χρόνια ο Θεόφιλος δημιούργησε πάνω από 120 πίνακες. Τα 37 από αυτά ο συλλέκτης τα δώρισε στο μουσείο που φέρει το όνομά του στη Βαρειά της Λέσβου και τα υπόλοιπα τα στέγασε στο γειτονικό Μουσείο Θεόφιλου, που χτίστηκε με δικές του δαπάνες και στη συνέχεια το δώρισε στο δήμο Μυτιλήνης. Τα έργα του Θεόφιλου απεικονίζουν μια ποικιλία ελληνικών θεμάτων που χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, αυτά που παρουσιάζουν τη φύ��η και τον άνθρωπο (προσωπογραφίες, τοπία, εικόνες της καθημερινής ζωής) και εκείνα που περιγράφουν θέματα από την ελληνική μυθολογία, ιστορία και θρησκεία. Το 1976 το υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε σε χαρακτηρισμό των έργων του Θεόφιλου «οπουδήποτε και εάν ευρίσκονται» ως έργα «χρήζοντα ειδικής κρατικής προστασίας», πράγμα που υιοθέτησε πριν από λίγες ημέρες και το Κ.Σ.Ν.Μ.


Works of Theofilos declared "mobile monuments"! Thirty-seven works of painter Theophilos Hatzimihail of the Museum - Library of Stratis Eleftheriadis - Teriade were declared monuments by the Central Council of Modern Monuments.

These are works painted by Theophilos for the art collector Stratis Eleftheriadis - Teriade, after their acquaintance in the late 1920s in Mytilene. The works were created between 1927 and 1933. It is noted that within these six years, Theophilos created over 120 paintings. 37 of these were donated by the collector to the museum that bears his name in Varia of Lesvos, and the rest were housed in the neighboring Theophilos Museum, built at the collector’s own expense and then donated to the municipality of Mytilene. The works of Theophilos reflect a variety of Greek subjects that are divided into two categories, those that depict nature and man (portraits, landscapes, images of everyday life) and those that describe themes from Greek mythology, history and religion. In 1976, the Ministry of Culture characterized the works of Theophilos “wherever they are” as works “in need of special state protection”.


Travel around the world

Ουκρανή 23 χρονών μιλά τα καλύτερα Eλληνικά σε όλο τον κόσμο Η 23χρονη Anna Vinnik, από το Χάρκοβο της Ουκρανίας, νίκησε στην Παγκόσμια Ολυμπιάδα Νεοελληνικής Γλώσσας που διοργανώθηκε, για πρώτη φορά φέτος, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO, από την Παγκόσμια Συντονιστική Επιτροπή Ποντιακής Νεολαίας και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με τη στήριξη της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού. Τη 2η θέση στον διαγωνισμό, που διοργανώθηκε επίσης στο πλαίσιο εορτασμού του Επετειακού Έτους Αριστοτέλη, κατέλαβε η Naryn Hakobyan από την Αρμενία και την 3η η Βαλεντίνα Ολίνικ από την Ουκρανία. Ο διαγωνισμός διήρκεσε πάνω από τρεις μήνες και είχε δύο φάσεις. Όπως γράφει το ΑΠΕ, οι τρεις νικήτριες αναδείχθηκαν ανάμεσα σε δεκάδες διαγωνιζόμενους, οι οποίοι εξετάστηκαν στις εξής θεματικές: "Έτος Αριστοτέλη", "Μια κυρία ... 90 ετών" (αναφέρεται στη Φιλοσοφική Σχολή ΑΠΘ), "Ευτυχία στον 21ο αιώνα", "Πως επηρεάζει τα παιδιά η βία των κινουμένων σχεδίων", "Η ξεχασμένη σημασία του οικογενειακού τραπεζιού", "Για όλα φταίνε τα γονίδια;" και "Φωτογραφίστε και... ευτυχείτε!" Η απονομή των βραβείων έγινε κατά τη διάρκεια της τελετής λήξης της Ολυμπιάδας, στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

A Ukrainian 23 years old speaks the best Greek worldwide The 23 years old Anna Vinnik from Kharkov Ukraine, won the World Modern Language Olympiad, organized for the first time this year under the auspices of the Greek National Commission to UNESCO, the International Coordinating Pontian Youth Commission and the Aristotle University of Thessaloniki, with the support of the General Secretariat for Greeks Abroad. The 2nd place in the competition, organized within the celebration of the Anniversary Year of Aristotle, was conquered by Naryn Hakobyan from Armenia and the third by Valentina Olinik from Ukraine. The contest lasted for more than three months and had two stages. As stated by AUTH, the three winners emerged from dozens of contestants, who were examined in the following topics: "Aristotle Year", "A lady ... of 90 years" (refers to the School of Philosophy of AUTh), "Happiness in the 21st century", "How does cartoon violence affects the children”, "The forgotten importance of the family meal", "Are the genes to blame for everything?" and "Shoot and ... happiness!” The award ceremony took place during the closing ceremony of the Olympics, at the Ceremonial Hall of the Aristotle University of Thessaloniki (AUTH).

34 |


Travel around the world

815.000 δολάρια πουλήθηκε ο πρώτος υπολογιστής που κατασκεύασε η Apple! Οι συνιδρυτές της Apple, Steve Jobs και Steve Woszniak, έφτιαξαν μόλις 200 από αυτούς τους υπολογιστές το 1976. Το μοντέλο που δημοπρατήθηκε ήταν, σύμφωνα με ιστορικό υπολογιστών, ένας από τους πρώτους «αν όχι ο πρώτος» υπολογιστής της Apple.  Η τιμή στην οποία πουλήθηκε ο υπολογιστής δεν αποτελεί ρεκόρ καθώς αναμενόταν ότι θα έφτανε το 1.000.000 δολάρια - κάτι που δεν έγινε - άλλωστε τον Οκτώβρη του 2014 ένας άλλος Apple 1 πουλήθηκε για 905.000 δολάρια. «Είναι απίστευτο και μόνο να σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για τον πρώτο υπολογιστή της Apple, το Άγιο Δισκοπότηρο των υπολογιστών» δήλωσε ο ιδιοκτήτης, πλέον, του Apple 1, Γκλεν Ντελιμοούρ.

The model that was auctioned was, according to a computer historian, one of the first "if not the first" Apple computer.  The price in which the computer was sold wasn’t a record price, as it was expected to reach one million dollars - which it did not – besides in October 2014 another Apple 1 was sold for $ 905,000. "It is unbelievable just to think that this is the first Apple computer, the Holy Grail of computing," said the new owner of the Apple 1, Glen Delimour.

The first computer Apple manufactured was sold for $ 815.000! Apple co-founders, Steve Jobs and Steve Woszniak, made just 200 of these computers in 1976. 36 |


Travel around the world

Οι βραβευμένες φωτογραφίες του National Geographic Traveler

The awarded photographs of National Geographic 38 |

Οι έμπειροι φωτογράφοι του National Geographic ταξιδεύουν σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης καταγράφοντας διαφορετικούς πολιτισμούς, την φιλοσοφία τους, την ιδιαίτερη ομορφιά τους, τις συμπεριφορικές τους εκδηλώσεις τις δυσκολίες της διαβίωσης τους σ’ ένα περιβάλλον όλο και πιο ασυμβατό γι αυτούς.

The photographs awarded in the contest reveal the capacity for creation under the most difficult conditions.


Travel around the world Οι φωτογραφίες που συμμετείχαν στον φετινό διαγωνισμό του National Geographic Traveler έφτασαν τις 10.000 και οι νικήτριες φωτογραφίες είναι εντυπωσιακές. Από ένα ρομαντικό ηλιοβασίλεμα κάπου στην Ιαπωνία μέχρι τη μητέρα πολική αρκούδα και το μικρό της πάνω σε ένα παγόβουνο του Καναδά, αναφισβήτητα η φύση είναι ο μεγάλος νικητής του διαγωνισμού. Το μεγάλο βραβείο πήγε στην φωτογραφία από τη Μογγολία «Ο χειμερινός Ιππέας» του Anthony Lau από το Χονγκ Κονγκ, ενώ οι υπόλοιποι νικητές είναι ο Hiroki Inoue, που ήρθε πρώτος στην κατηγορία για την φύση με τις αλεπούδες στο Χοκάιντο της Ιαπωνίας, στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Yasmin Mund με την αεροφωτογραφία των ανθρώπων που κοιμούνται στις στέγες στο Βαρανάσι της Ινδίας και στην τρίτη θέση ο Victor Lima για την φωτογραφία της ερήμου Ατακάμα στην Χιλή.

The experienced photographers of National Geographic travel around the world recording different cultures, their unique beauty, their behavioral manifestations and their difficulties of living in an environment increasingly incompatible for them. The photographs that participated in this year's competition of National Geographic Traveler totaled 10,000 and the winning ones are impressive. From a romantic sunset in Japan till the mother polar bear and her little cub over an iceberg in Canada, nature is the big winner of the contest. The grand prize went to the photo from Mongolia "The winter Horseman" by Anthony Lau from Hong Kong. The other winners are Hiroki Inoue, who came first in the category for nature with foxes in Hokkaido, Japan, in second place is Yasmin Mund is with the aerial photography of people sleeping on rooftops in Varanasi, India and in third place is Victor Lima with the photo of Atacama desert in Chile.

40 |


Travel around the world

Το παλαιότερο βιβλιοπωλείο στον κόσμο Αν και τα τελευταία χρόνια σχεδόν νομοτελειακά πολλά βιβλιοπωλεία σε όλο τον κόσμο κλείνουν, κυρίως λόγω της ανάπτυξης της ψηφιακής πώλησης βιβλίων αλλά και όχι μόνο, υπάρχουν μια σειρά βιβλιοπωλεία που ο χρόνος, οι κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές δεν φαίνεται να επηρεάζουν την έυρυθμη και συνεχή λειτουργία τους. Ένα από αυτά είναι το περίφημο Τhe Bertrand Bookstore στη Λισαβόνα το οποίο θεωρείται το παλαιότερο βιβλιοπωλείο στον κόσμο, μια και άνοιξε το 1732 και θεωρείται αυτοδίκαια ορόσημο της πνευματικής ζωής και παράδοσης ολόκληρης της γηραιάς ηπείρου. Βρίσκεται στη Rua Garrett στην περιοχή Chiado της Λισαβόνας. Ιδρυτής του υπήρξε ο Γάλλος Pedro Faurel ο οποίος βρέθηκε στην Πορτογαλία όταν οι κόρες του παντρεύτηκαν δύο αδερφούς, τον Joao Bertrand και τον Martinho Bertrand. Στο τέλος του 19ου αιώνα εξελίχθηκε σε πνευματικό στέκι στο οποίο σύχναζαν συγγραφείς, πολιτικοί και αριστοκράτες για να συζητήσουν για τη λογοτεχνία και τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής. Μεταφέρθηκε εκεί το 1755, ύστερα από το μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε το μεγαλύτερο μέρος της Λισαβόνας, γεγονός που ενέπνευσε τον Βολταίρο να γράψει το αριστούργημα της γαλλικής πεζογραφίας Καντίντ ή η αισιοδοξία. Το βιβλιοπωλείο, έχοντας διασωθεί από σεισμούς, επαναστάσεις και αρκετές οικονομικές κρίσεις, παραμένει το σημαντικότερο από τα 57 βιβλιοπωλεία του οίκου Bertrand. Διαθέτει τη δική του τυπογραφική σφραγίδα, τη γραμματοσειρά με το όνομα Bertrand την οποία εμπνεύστηκε ο ιδιοκτήτης του το 1909 στο τυπογραφείο της επιχείρησης και βρίσκεται σήμερα και στην πινακίδα του.

The oldest bookstore in the world In recent years several bookstores around the world have closed, mainly due to the growth of digital book sales. However, there are some bookstores whose smooth and continuous operation is not affected by time, social, economic and technological changes. One of these is the famous The Bertrand Bookstore in Lisbon, which is considered to be the oldest bookstore in the world. It opened in 1732 and it is fairly considered a milestone of European intellectual life and tradition. It is located on Rua Garrett in the Chiado district of Lisbon. Its founder was the Frenchman Pedro Faurel who was in Portugal when his daughters married two brothers, the Joao Bertrand and Martinho Bertrand.

42 |

At the end of the 19th century it turned into a cultural meeting point which was frequented by writers, politicians and aristocrats to discuss literature and political developments of the time. It was moved there in 1755 after the great earthquake that leveled much of Lisbon, which inspired Voltaire to write the masterpiece of French prose Candide or Optimism. The bookstore, having survived earthquakes, revolutions and several economic crises, remains the most important of the 57 bookstores of Bertrand house. It has its own printing stamp, a font with the Bertrand name, which was inspired by the owner of the 1909 in the printing house of the enterprise and is currently in its plate.


Travel around the world

Βιβλιοπωλείο μένει ανοιχτό όλη νύχτα!

A bookstore that stays open all night long!

Όσοι θεωρούν ότι το διάβασμα έχει «πεθάνει» και ότι η παγκόσμια κοινότητα προτιμά να σερφάρει στο διαδίκτυο μάλλον διαψεύδονται.

Those who believe that reading is "dead" and that the world wants only to see online images, are being disproved.

Η δε διάψευση δίνεται από το βιβλιοπωλείο Eslite στην Ταϊβάν, το οποίο αποτελεί εξαιρετική δημοφιλή προορισμό για τους κατοίκους της πόλης και για τους τουρίστες στο Χονγκ Κονγκ. Η ιδιαιτερότητα του βιβλιοπωλείου αυτού είναι ότι μένει ανοιχτό όλες τις ώρες της μέρας και της νύχτας, και επιπλέον παρέχει τη δυνατότητα στους πελάτες του να κάθονται όση ώρα θέλουν και να διαβάζουν, χωρίς να είναι απαραίτητο να αγοράσουν κάτι. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους οι ώρες με τη μεγαλύτερη «κίνηση» για το βιβλιοπωλείο, είναι μεταξύ 10 τη νύχτα με 2 το πρωί, που οι επισκέπτες βιβλιόφιλοι “αράζουν” κυριολεκτικά σε καναπέδες και πατώματα και διαβάζουν. Επίσης το βιβλιοπωλείο προσφέρει στους επισκέπτες και βραδιές μουσικής, εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας και προβολές ταινιών. Για όλους αυτούς τους λόγους είναι το αγαπημένο στέκι όσων αγαπούν τα βιβλία όχι μόνο στο Χονγκ Κονγκ, αλλά σε όλο τον κόσμο.

The refute is given by the Eslite Bookstore in Taiwan, which is an extremely popular destination for city residents and tourists of Hong Kong. The peculiarity of this bookshop is that it stays open all hours of day and night, and furthermore, it enables customers to sit as long as they want and read without the need to buy something. According to the people in charge, the busiest hours for the bookstore, are between 10 pm to 2 am, when visitors and bibliophiles literally dock on couches and floors and read. Also, the bookstore offers visitors nights of music, painting and photography exhibitions and film screenings. For all of these reasons, this is the favorite place of those who love books, not only in Hong Kong but all over the world.

44 |


Travel around the world

Οι καλύτερες ευρωπαϊκές ταινίες του 2016 Στις 10 Δεκεμβρίου θα γίνει η απονομή των φετινών ευρωπαϊκών όσκαρ. Την ημέρα αυτή θα ανακοινωθούν οι πρώτοι στις κατηγορίες: Καλύτερης Ευρωπαϊκής Ταινίας Μυθοπλασίας, Σκηνοθεσίας, Σεναρίου, Ρόλων, Καλύτερης Ευρωπαϊκής Ταινίας Ντοκιμαντέρ, Μικρού μήκους και animation, όπως ψηφίστηκαν από τους περισσότερους από  3.000 επαγγελματίες του κινηματογραφικού χώρου, μέλη της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου.

The best European films of 2016 On December 10 the awarding of the European Oscars will take place. On that day, the winners of the following categories will be announced: Best European Fiction Film, Director, Screenplay, Role, Best European Film Documentary, Short film and animation, as voted by more than 3,000 professionals of the film industry, members of the European Academy of Cinema. 46 |


Οι υποψήφιες ευρωπαϊκές ταινίες μυθοπλασίας είναι 50. Ανάμεσά τους και δυο ελληνικές: Το Chevalier της Αθηνάς – Ραχήλ Τσαγγάρη και το Suntan του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου. Σημαντική η παρουσία του Μάκη Παπαδημητρίου στους πρωταγωνιστικούς ρόλους και των δύο ταινιών. Yποψήφια για καλύτερη ευρωπαϊκή ταινία μικρού μήκους στα Ευρωπαϊκά Κινηματογραφικά Βραβεία 2016 είναι και η ταινία “Limbo” (Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μυθοπλασίας στο Φεστιβάλ Curtas Vila do Conde στην Πορτογαλία). Γνωρίζουμε ότι αυτά τα Ευρωπαϊκά βραβεία ξεκίνησαν ως βραβεία Felix και καθιερώθηκαν ως τα Ευρωπαϊκά Όσκαρ, και συγκεντρώνουν από το

There are 50 European candidates of fiction films, with two Greek films among them: the Chevalier of Athena - Rachel Tsaggaris and Suntan by Argyris Papadimitropoulos. The presence of Makis Papadimitriou in leading roles in both films is significant. The movie "Limbo", is also a nominee for best European short film at the European Film Awards 2016 (Best Fiction Film at Curtas Vila do Conde Festival in Portugal). We know that these European awards started as Felix awards and were established as the European Oscars, and, since 1988, they gather each year the best titles that stood out in European and nonfestivals, with exclusive European identity. Among the 50 nominations, we find the candidate for Best Foreign Language Film for "A Decision / A war” bu Tobias Lintcholm from Denmark, «Death in Serajevo» by DanisTanovic, the Golden Phoenix winner «I, Daniel Blake» by Ken Loach, «Elle» by Paul Verchofen, «Florence: bevel Soprano" by Stephen Frears and the award winning screenplay in Cannes «Graduation» by Cristian Mungiu, and many more.

1988 κάθε χρόνο τους καλύτερους τίτλους που ξεχώρισαν σε ευρωπαϊκά και μη φεστιβάλ και έχουν αποκλειστικά ευρωπαϊκή ταυτότητα Ανάμεσα στις 50 υποψηφιότητες βρίσκουμε το υποψήφιο για Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας «Μια Απόφαση/ A war» του Τομπάιας Λίντχολμ, από τη Δανία  το «Death in Serajevo» του Ντάνις Τάνοβιτς, το βραβευμένο με Χρυσό Φοίνικα «I, Daniel Blake» του Κεν Λόουτς, το «Elle» του Πολ Βερχόφεν, το «Florence: Φάλτσο Σοπράνο» του Στίβεν Φρίαρς και το βραβευμένο για το σενάριό του στις Κάννες «Graduation» του Κριστιάν Μουνγκίου, κ.α.


Travel around the world

Χάσατε το τρένο; Παίξτε πιάνο Ένα μάλλον ευχάριστο και πρωτότυπο μουσικό διάλειμμα έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν πλέον οι επιβάτες στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της Γαλλίας. Το εθνικό δίκτυο σιδηροδρόμων τοποθέτησε σε 100 περίπου τερματικούς και ενδιάμεσους σταθμούς, πιάνα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ελεύθερα από το κοινό. Η πρωτοβουλία της «Gares & Connexions», θυγατρική της S.N.F.C., ξεκίνησε το 2012 από το σταθμό Gare Montparnasse στο Παρίσι. Η εταιρεία νοικιάζει τα μουσικά όργανα από τη Yamaha, η οποία τα χορδίζει κάθε μήνα και φροντίζει για τη συντήρησή τους. Η ιδέα έχει μεγάλη ανταπόκριση από το επιβατικό κοινό. Εκπρόσωπος της εταιρείας σε σχετική ερώτηση για την κατάσταση των μουσικών οργάνων, δήλωσε ότι κανένα δεν παρουσιάζει ζημιές και ότι ο κόσμος τα χρησιμοποιεί με μεγάλο σεβασμό. Η δε μουσική σε έναν απαράμιλλο συνδυασμό με τις φωνές των επιβατών, τους ήχους από τα τρένα που πηγαινοέρχονται, δημιουργούν στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της Γαλλίας ένα πολύ ξεχωριστό ηχητικό τοπίο.  Απομένει ίσως η ηχογράφηση μιας τέτοιας πρωτότυπης συναυλίας και η κυκλοφορία ενός σχετικού CD.

You missed the train? Play the piano The passengers in French railway stations are able to enjoy a pleasant musical interlude. The national railway network placed pianos at about 100 stations, which could be freely used by the public. The initiative «Gares&Connexions», a subsidiary of the S.N.F.C., began in 2012 at Gare Montparnasse in Paris. The company rents musical instruments from Yamaha, which winds them up monthly and ensures their maintenance. The idea has great response from the passengers. The company’s spokesman said to a question about the condition of musical instruments, that none showed damages and that people used them with great respect. The music combined with the passenger voices and the sounds of trains that passing, give a special and unique soundscape to the French stations. The only thing that remains is the recording of such an exceptional concert and the release of that record.

48 |


Travel around the world

Τα γραμματόσημα της Agatha Christie και τα κρυμμένα μυστικά Πριν από 100 χρόνια η Άγκαθα Κρίστι άρχισε να γράφει- σε ηλικία 26 ετών- την πρώτη της ιστορία που τιτλοφορεί το «Η μυστηριώδης υπόθεση Στάιλς». Η συγγραφική συνέχεια είναι γνωστή... Τα Βασιλικά Ταχυδρομεία της Βρετανίας αποτίουν φόρο τιμής στη γυναίκα που με την πένα της διέπραξε μερικά από τα πιο ευχάριστα εγκλήματα επί χάρτου κυκλοφορώντας έξι γραμματόσημα. Εκτός από την εικαστική προσέγγιση που είναι πολύ ενδιαφέρουσα, τα γραμματόσημα περιέχουν και μικρά στοιχεία- μυστικά που βάζουν το μυαλό μας να δουλέψει προκειμένου να… λύσει το μυστήριο. Αφιερωμένα –όλα- στα κλασικά και αξεπέραστα δημιουργήματά της με τις περιπέτειες του Ηρακλή Πουαρό σε πρώτο πλάνο, έχουν φτιαχτεί από ειδικό μελάνι και περιέχουν μικροκείμενα. Αν πάρεις έναν μεγεθυντικό φακό και τα πλησιάσεις ή αν τα «εκθέσεις» σε έντονο φως ή σε θερμότητα θα σου

αποκαλυφθούν θαύματα που θα σε οδηγήσουν στη λύση του μυστηρίου. «Με περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια πωλήσεις βιβλίων σε όλο τον κόσμο η Agatha Christie έχει να ανταγωνιστεί μόνο τις πωλήσεις του Shakespeare και της Βίβλου», δηλώνουν οι υπεύθυνοι των Βρετανικών Ταχυδρομείων και συμπληρώνουν «Η κυκλοφορία των γραμματόσημων γιορτάζει τον έναν αιώνα συγγραφής αλλά και τα γενέθλιά της με τρόπο που περιέχει ίντριγκα και μυστήριο». Με τη σχεδιαστική υπογραφή των JimSutherland και NeilWebb αποτελούν ένα εξαιρετικό δώρο τέχνης και μεγάλης φαντασίας! «Οι λάτρεις του μυστηρίου θα τα λατρέψουν»!

The stamps of Agatha Christie and the hidden secrets 100 years ago, at the age of 26, Agatha Christie began writing her first story “The Mysterious Affair at Styles”. What followed after is known... The Royal Mail in Britain, as a homage to the woman that with her pen committed some of the most delightful crimes, issued six postal stamps. Apart from the visual approach which is very interesting, these postal stamps also contain small clues-secrets which set the mind in motion in order to… solve the mystery. All of them dedicated to her classic and unsurpassed creations with the adventures of Hercule Poirot at first view, they are crafted with a special ink and they contain microtexts. If one gets a magnifying glass and approach them or put them under heavy light or heat they will reveal wonders

50 |

that will help with the solution of the mystery. “With more than two billion book sales all over the world Agatha Christie can only compete Shakespeare and Bible in sales”, the representatives of the Royal Mail in Britain state and they add, “The issuing of the postal stamps celebrates one century of writing as well as her birthday in a way that includes intrigue and mystery”. The postal stamps were designed by Jim Sutherland and Neil Webb and they constitute an excellent gift of art and of great imagination! “The fans of mystery will love them!”


Travel around the world

Ο γλύπτης Bob Dylan Αναμφισβήτητα είναι ένας από τους σπουδαιότερους μουσικούς της γενιάς του, αλλά σχετικά λίγα γνωρίζουν ότι ο Bob Dylan διαθέτει ένα έμφυτο πολύπλευρο καλλιτεχνικό ταλέντο μια και εδώ και πολλά χρόνια ζωγραφίζει, επίσης δημιουργεί γλυπτά ή γράφει. Η τέχνη είναι για τον BobDylan τρόπος ζωής. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια εκθέσεις με τους πίνακες ή τα γλυπτά του παρουσιάζονται συχνά στην Ευρώπη και αποκαλύπτουν στο ευρύτερο κοινό μία εξίσου ενδιαφέρουσα πτυχή του. Πρόσφατα ανακοινώθηκε πως πρόκειται να στήσει ένα γλυπτό μεγάλων διαστάσεων από σίδερο που θα αποτελεί την πύλη σε ένα καζίνο που θα ανοίξει η γνωστή εταιρία MGM στο Μέριλαντ. Το έργο θα ονομάζεται «Portal» και όπως δήλωσε ο Dylan «Βρίσκω ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις πύλες γιατί μπορεί να κλείσουν αλλά και να είναι ανοιχτές παρακολουθώντας τις εποχές να αλλάζουν και επιτρέποντας στο αεράκι να μπαίνει ή να βγαίνει. Μπορούν να σε κλείσουν μέσα ή έξω και κατά μία έννοια δεν υπάρχει καμία διαφορά». Το project αναφέρεται με πολύ ενδιαφέρον όπως είναι φυσικό.

The sculptor Bob Dylan He is, without a doubt one of the greatest musicians of his generation, but very few know that Bob Dylan has an innate multifaceted artistic talent. Since many years he has been painting, creating sculptures or writing. For Bob Dylan, art is a lifestyle. Indeed during the last years, many of his paintings and sculptures are often presented in exhibitions in Europe and they reveal to the wider audience another side of him, equally interesting. Recently, it was announced that one of his sculptures which is very big and made from iron will become the gate to a new casino opened by the known company MGM in Maryland. The sculpture will be named “Portal”, and as Dylan announced “I find gates very interesting as they can close as well as they can be open watching times changing and allowing the breeze to go in or out. They can close you inside or outside and in a way there is no difference.” The project is expected with great interest.

52 |


Travel around the world

Beyoncé as business woman Φιγουράρει στη λίστα με τις ισχυρότερες γυναίκες του περιοδικού Fortune. Είναι φανερό πως το 2016 είναι η χρονιά της Beyoncé για πολλούς λόγους. Επιβεβαίωση γι’ αυτό το πιο πρόσφατο «κατόρθωμα» της να την συμπεριλάβει το γνωστό business περιοδικό Fortune στη λίστα με τις πιο ισχυρές γυναίκες του πλανήτη. Συνήθως σε αυτή τη λίστα συμπεριλαμβάνονται γυναίκες που διοικούν μεγάλες επιχειρήσεις όπως η Mary Barra της General Motors, η Indra Nooyi της Pepsi καθώς και η Sheryl Sandberg του Facebook που καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις. Όμως το περιοδικό αποφάσισε να συμπεριλάβει -για πρώτη φορά- και μία γυναίκα από τις show business, «όχι μόνο για την μοναδική μουσική της επιτυχία», όπως ανακοίνωσε «καθώς είναι η μοναδική που έχει βρεθεί στο Top 10 του Billboard με 12 διαφορετικά τραγούδια αλλά και επειδή η εμπορική της δραστηριότητα στη μόδα, στους φυσικούς χυμούς, στις πλατφόρμες streaming, στην ίδρυση της εταιρίας Parkwood Entertainment και αλλού φανερώνει μία γυναίκα που μπορεί να έχει πολύπλευρες δραστηριότητες και να τα καταφέρνει παντού πολύ καλά».

On the list with the most powerful women by Fortune magazine. 2016 is undoubtedly the year of Beyoncé in many ways. Her most recent success is to be included in the list with the most powerful women by the popular business magazine “Fortune”. Usually, this list includes women who run great businesses such as Mary Barra from General Motors, Indra Nooyi from Pepsi as well as Sheryl Sandberg from Facebook who occupy the first places. Yet, the magazine decided to include – for the first time- a woman from show business, “not only

54 |

for her unique success in music”, as it announced, “as she is the only one on the Billboard Top 10 with 12 different songs but also because her business activity in fashion, natural juices, streaming platforms, funding Parkwood Entertainment company and elsewhere which shows a woman that can have many activities and manage to be successful in each one of them”.


Betterfly and better living

«Οι Απόντες»: Η ζωή συνεχίζεται μέσα από την τέχνη Μία πολύ ξεχωριστή έκθεση αφιερωμένη σε 29 καλλιτέχνες που δεν βρίσκονται πια εν ζωή πραγματοποιείται στο Μουσείο Φρυσίρα ως τις 31 Δεκεμβρίου. Κάπου αναφέρει ότι οι δημιουργοί και ιδιαίτερα οι εικαστικοί δημιουργοί ζούνε δύο ζωές, εκείνη την φυσική την ανθρώπινη που εκ των πραγμάτων είναι πεπερασμένη και την άλλη την αέναη που προκύπτει από την διαχρονικότητα του έργου τους Σε αυτή την αντικειμενική δυνατότητα της τέχνης να αγγίζει κατά κάποιον τρόπο την αιωνιότητα και να συντηρεί “ζωντανό” το πνεύμα των δημιουργών της, το Μουσείο Φρυσίρα παρουσιάζει μία σχετική έκθεση αφιερωμένη σε μια συστοιχία καλλιτεχνών από εκείνους που δεν είναι πια μαζί μας αλλά που το έργο τους συνεχίζει να ζει μέσα από τις συλλογές του.

56 |

“Οι Απόντες” καλλιτέχνες που το έργο τους παρουσιάζεται στο κοινό του Μουσείου είναι: Cremonini Leonardo, Dado, Golub Leon, Hay Susan, Hortala Phillip, Perrot Philippe, R.B. Kitaj, Rustin Jean, Van Boekel Henk, Vermeersch José, Βυζάντιος Κωνσταντίνος (Ντίκος), Γαβρήλος Χάρης, Γράβαλος Παναγιώτης, Γκιτζίρης Κώστας, Γκολφίνος Γιώργος, Διαμαντόπουλος Διαμαντής, Ιωάννου Σταύρος, Καπράλος Χρήστος, Κατράκη Βάσω, Κεσσανλής Νίκος, Λάππας Γιώργος, Λαχάς Κώστας, Μαστιχιάδης Φώτης, Πανιάρας Κώστας, Ρωμανού Χρύσα, Σκουλάκης Δήμος, Φειδάκης Πάνος, Χουλιαράς Νίκος, Χριστοφόρου John. www.frissirasmuseum.com


"The Absentees": Life goes on through art A very special exhibition dedicated to 29 artists who are no longer alive takes place within the Frissiras Museum until December 31. Somewhere it is mentioned that authors and especially visual artists live two lives, that of the natural human that is factually finite and the other, perpetual resulting from the timelessness of their work. In this objective possibility of art to touch somehow eternity and maintain "live" the spirit of its creators, Frissiras Museum presents an exhibition dedicated to an array of artists from those who are no longer with us, but their work continues to live through its collections. "The Absent" artists whose work is presented in the museum’s audience are:

Cremonini Leonardo, Dado, Golub Leon, Hay Susan, Hortala Phillip, Perrot Philippe, R.B. Kitaj, Rustin Jean, Van Boekel Henk, Vermeersch JosĂŠ, Byzantine Constantine (Ntickos) Gavrilos Harris, Gravalos Panagiotis Gkitziris Kostas, Golfinos George, Diamantopoulos Diamantis, Ioannou Stavros, Kapralos Christos Katraki Vaso, Kessanlis Nikos, Lappas George, Lachas Costas, Mastichiadis Fotis, Paniaras Kostas, Romanou Chrysa, Skoulakis Dimos, Fidakis Panos Chouliaras Nick, Christophorou John. www.frissirasmuseum.com


Betterfly and better living

Μια άλλη ζωή: ανθρώπινες ροές, άγνωστες Οδύσσειες Εγώ ήρθα από τη θάλασσα, από την Ιωνία. Εσείς από πού ήρθατε;

Another life: human streams unknown Odyssey I came from the sea, from Ionia. Where did you come from?

58 |

Η λέξη προσφυγιά κρύβει ξερίζωμα, βαθιά οδύνη, απελπισία. Η μετανάστευση σχεδόν με τα ίδια χαρακτηριστικά συνιστά συχνά λιγότερο βίαιη διαδικασία. Η ευγενής διαφορά τους, όμως, δεν εξαντλείται σε νομικές διατυπώσεις. Δεν εξαντλείται μόνο σ’ αυτές. Καθίσταται επισφαλής όταν εγείρεται το αναφαίρετο δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή, ασφαλή ζωή. Οι νέοι πρόσφυγες είναι σχεδόν νομοτελειακά θύματα αδυσώπητου πολέμου. Η ισχυρότερη γεννήτρια προσφύγων και μεταναστών, όμως, είναι η φτώχια που μεταδίδεται σχεδόν σαν ασθένεια, πυκνώνοντας και τσαλακώνοντας τις Ανθρώπινες Ροές. Η έκθεση αφηγείται ένα βαθύ τραύμα της σύγχρονης εποχής. Οι φωτογράφοι ζουν τα γεγονότα, ξεδιπλώνουν τις συνέπειες της πολιτικής στους τσακισμένους ανθρώπους, εικονίζουν την απόγνωση όσων κοιμούνται εκτεθειμένοι, σε ξένη γη. Παράλληλα, βιώνουν τις τραγικές απώλειες, εικονίζουν ζωές που εγκλωβίζονται, αδιέξοδα απέναντι σε κάθε λογής φράχτες. Στην έκθεση που φιλοξενείται στο Μουσείο Μακεδονικής Τέχνης ως τις 15 Νοεμβρίου παρουσιάζονται περισσότερα από 160 έργα 26 φωτογράφων, που αποτύπωσαν με το ιδιαίτερο βλέμμα τους τη δραματική ανθρώπινη περιπέτεια που ξεκίνησε στην ταραγμένη γη άλλων χωρών για να μεταφερθεί στην ελληνική επικράτεια. www.mmca.org.gr

The word refuge hides extirpation, deep anguish, despair. Migration, almost with the same characteristics, is often a less violent process. Their noble difference, however, is not limited to legal formalities. It is not confined only to these. The difference becomes risky when the inalienable right to a decent, safe life is raised. The new refugees are almost deterministically victims of merciless war. The strongest generator of refugees and migrants, however, is the poverty that is transmitted almost like illness, thickening and wrinkling the Human Flows. The exhibition recounts a deep trauma of modern times. The photographers live the events, unfold the consequences of policy in creased people, depicting the despair of those who are sleeping exposed, in a foreign land. At the same time, they experience the tragic losses, depict lives trapped in deadlocks against all sorts of fences. At the exhibition hosted in the Macedonian Museum of Art until November 15, more than 160 works of 26 photographers are presented, who captured with their particular glance the dramatic human adventure which started in the troubled land of other countries to be transposed into Greek territory. www.mmca.org.gr


Betterfly and better living

Γιάννης Μόραλης-Χρήστος Καπράλος μια φιλία ζωής και τέχνης Οι δύο καλλιτέχνες συναντήθηκαν και συνδέθηκαν με φιλία στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, και έκτοτε ανέπτυξαν σχέσεις φιλίας στη ζωή και το έργο τους.

Yiannis MoralisChristos Kapralos a friendship of life and art The two artists met and connected with friendship in the Athens School of Fine Arts, and have developed eversince a friendship in their life and work. 60 |


Betterfly and better living Μια επιλογή από 18 χάλκινα έργα του Καπράλου παρουσιάζονται πλάι σε μια μικρή αναδρομική του Μόραλη. 50 αριστουργήματα του ζωγράφου, που προέρχονται κυρίως από τη μεγάλη δωρεά του στην Εθνική Πινακοθήκη, αλλά και από ιδιωτικές συλλογές, εικονογραφούν την πορεία από τα πρώιμα έργα του έως την κλασική αφαίρεση των τελευταίων χρόνων.  Οι δύο καλλιτέχνες ύστερα από την Αθήνα, ξαναβρίσκονται στο Παρίσι, όπου παρακολουθούν τα μοντέρνα κινήματα, αλλά παραμένουν πιστοί στις κλασικές αξίες. Το 1939 επιστρέφουν στην Ελλάδα, όπου συνεχίζουν τον διάλογό τους με τον κλασικισμό σε όλη την διάρκεια της Κατοχής. Τη δεκαετία του '50 οι δύο καλλιτέχνες αναζητούν και βρίσκουν την προσωπική τους μοντέρνα έκφραση: ο Μόραλης με τα επιτύμβια, ο Καπράλος με τα χάλκινα γλυπτά, που γεννιούνται από μία νέα τεχνική: φύλλα κεριού δουλεμένα με τη φωτιά. Είναι τα γλυπτά που το 1962 του χαρίζουν διεθνή αναγνώριση στην Biennale της Βενετίας. Οι δυο καλλιτέχνες, γείτονες και στην Αίγινα, δεν έπαψαν ποτέ να διαλέγονται, με σύγχρονο πνεύμα, με την ελληνική αρχαιότητα.  Η μοναδική αυτή έκθεση φιλοξενείται στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος ως τις 18 Δεκεμβρίου και συμπίπτει με την συμπλήρωση των εκατό χρόνων από τη γέννηση του Γιάννη Μόραλη. www.snf.org

A selection of 18 bronze works of Kapralos are presented next to a small retrospective one of Moralis. 50 masterpieces of the painter, which mainly come from his large donation at the National Gallery, but also from private collections, illustrate the course from his early works until the classical removal of the last years. The two artists after Athens, meet again in Paris, where they follow modern movements, but remain faithful to classical values. In 1939 they returned to Greece, where they continue their dialogue with classicism throughout the Occupation. During 50s the two artists seek and find their own modern expression: Moralis with the tombstone, Capralos with bronze sculptures, which are born from a new technique: wax sheets worked with fire. These are the sculptures that in 1962 give him international recognition at the Venice Biennale. The two artists, neighbors in Aegina too, never ceased to converse, with contemporary spirit, with the Greek antiquity. This unique exhibition is hosted at the Cultural Center Foundation - Stavros Niarchos until December 18, and coincides with the completion of one hundred years from the birth of Yiannis Moralis. www.snf.org

62 |


Betterfly and better living

Ένα μικρό Ερμιτάζ στην Αθήνα Μια μικρή αλλά ενδεικτική εικόνα των σπουδαίων συλλογών του Ερμιτάζ, 160 αντιπροσωπευτικά έργα από τις μόνιμες συλλογές του που καλύπτουν 25 αιώνες, από τον 5ο αιώνα π.Χ. έως τον 20o μ.Χ., έρχονται στην Αθήνα για την έκθεση «The State Hermitage Museum: Gateway to History».

Θα εγκαινιαστεί στις 2 Νοεμβρίου στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο όπου και θα παραμείνει έως τις 26 Φεβρουαρίου 2017. Αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για το ελληνικό κοινό να δει σπάνια έργα ευρωπαϊκής τέχνης, πίνακες και γλυπτά διάσημων καλλιτεχνών μαζί με αντικείμενα από Ανατολή και Δύση, έργα μικροτεχνίας, εφαρμοσμένων και διακοσμητικών τεχνών. Ανάμεσα στα 160 αντικείμενα τέχνης που μας στέλνουν οι Ρώσοι είναι 34 ελαιογραφίες, 3 ακουαρέλες, 9 γλυπτά, περισσότερα από 10 χρυσά σκυθικά αντικείμενα, περίτεχνα χρυσά κοσμήματα ελληνικής τέχνης, αντικείμενα από την Ανατολή, όπως το περίφημο αρωματοδοχείο από την Ινδία με χρυσό, διαμάντια και ρουμπίνια, θρησκευτικά σκεύη, κοσμηματοθήκες, κ.ά. Μαζί τους θα εκτεθούν «βαριά» έργα της ευρωπαϊκής τέχνης, όπως είναι οι ελαιογραφίες «Αφροδίτη και Άδωνις» του Peter Paul Rubens, του σημαντικότερου Φλαμανδού ζωγράφου, αλλά και το «Πορτρέτο της λαίδης Jane Goodwind» του συμπατριώτη του Anthony van Dyck, «Πέτρος και Παύλος» του δικού μας Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, «Ανάπαυση κατά τη φυγή στην Αίγυπτο με την Αγία Ιουστίνη» του Βενετσιάνου Lorenzo Lotto, «Η άμωμος σύλληψις» του Ισπανού Bartolome Esteban Murillo, «Εσθήρ ενώπιον Ασουήρου», του Γάλλου Nikolas Poussin, που θεωρείται από τους σημαντικότερος του κλασικού γαλλικού μπαρόκ, «Το Παλάτι της Αθήνας» του Γερμανού Leo von Klenze, ο «Βάκχος» του πρώτου μισού του 17ου αιώνα από τον κύκλο του Caravaggio, έργα του Eugene Delacroix, κ.ά. Επίσης γλυπτά όπως το «Ερως και Ψυχή» του Rodin, το μαρμάρινο σύμπλεγμα του Ιταλού Antonio Canova κ.ά. Το Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη θεωρείται το μεγαλύτερο μουσείο στον κόσμο, ένα από τα παλαιότερα και κατέχει σπουδαίες συλλογές από όλο τον κόσμο και όλες τις περιόδους της Ιστορίας. Η έκθεση είναι από τις σημαντικότερες της σεζόν που θα φιλοξενηθούν στην Αθήνα και διοργανώνεται ως ανταποδοτικό όφελος από το Ερμιτάζ όπου εκτίθενται 120 βυζαντινές αρχαιότητες υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας από μουσεία και συλλογές της Ελλάδας. www.byzantinemuseum.gr

A small Hermitage in Athens A small but indicative image of the great collections of the Hermitage, 160 representative works from the permanent collections, which cover 25 centuries, from the 5th century BC to the 20th AD, comes to Athens for the exhibition «The State Hermitage Museum: Gateway to History». It will be inaugurated on November 2 at the Byzantine and Christian Museum, where it will remain until February 26, 2017. It is an excellent opportunity for the Greek public to see rare European art, paintings and sculptures of famous artists along with objects from East and West, miniature works of applied and decorative arts. Among the 160 art objects that Russians send us are 34 oil paintings, 3 watercolors, 9 sculptures, more than 10 gold Scythian objects, ornate gold jewelry of Greek art, objects from the East, including the famous perfume vase from India with gold, diamonds and rubies, religious utensils, jewel cases, etc. Among them there will be exposed also "heavy" projects of European art, like the oil paintings "Venus and Adonis" of Peter Paul Rubens, of the most important Flemish painter, but also the "Portrait of Lady Jane Goodwin" of his compatriot Anthony van Dyck, "Peter and Paul" of our own El Greco, "Rest in the flight to Egypt with St. Justine" of the Venetian Lorenzo Lotto, "the Immaculate conception" of the Spanish Bartolome Esteban Murillo, "Esther before

64 |

Asurou" of French Nikolas Poussin, who is considered one of the most important of the classic French baroque, "Palace of Athens" by the German Leo von Klenze, the "Bacchus" in the first half of the 17th century from the circle of Caravaggio, works by Eugene Delacroix, etc. Also sculptures like "Eros and Psyche" Rodin, the marble group by the Italian Antonio Canova, etc. The Hermitage in St. Petersburg is concider to be the biggest museum in the world, one of the oldest and possesses great collections from around the world and all periods of history. The exhibition is one of the most important of the season that will be hosted in Athens and is organized as a contributory benefit from Hermitage, where 120 Byzantine of high artistic quality antiquities from museums and collections of Greece are exposed. www.byzantinemuseum.gr


Betterfly and better living

Ψίθυροι Έκθεση-παραγωγή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, όπου και πρωτοπαρουσιάστηκε τον περασμένο Οκτώβριο, με έργα 24 γυναικών καλλιτεχνών από την Ελλάδα, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ και το έργο ενός άνδρα καλλιτέχνη.

Η έκθεση διερευνά τις καταθέσεις των καλλιτεχνών σε ζητήματα φύλου, ζητήματα ταυτότητας, φόβου και διαπιστώσεων που αφορούν σε  απαγορεύσεις και κοινωνικούς κώδικες. Ταυτόχρονα θίγεται η δύναμη της κατάδυσης στη διαδικασία της ζωής, χάριν της αναγνώρισης των τραυμάτων, αλλά και ο ψίθυρος του κυττάρου, καθώς βαίνει προς το γήρας. Η έκθεση εντάσσεται και στο πρόγραμμα του φετινού 57ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και 5/11/16– 7/01/17, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης - Αποθήκη Β1, Λιμάνι.

Whispers The exhibition-production of Modern Art Museum of Crete, where it premiered last October, with works by 24 women artists from Greece, Europe and USA and the work of an artist man. 66 |

The exhibition explores the deposits of artists in gender issues, issues of identity, fear and findings related to prohibitions and social codes. At the same time it affects the power of immersion in the process of life, thanks to the recognition of the wounds, but also the cell whisper as nearing old age. The exhibition is also in the program of this year's Film Festival and 57 th Thessaloniki’s Cinema and 5/11/16 - 7/01/17, Thessaloniki Center of Contemporary Art – Depot Β1, Port.


Betterfly and better living

΄80ς: η κιτς δεκαετία που δεν θέλουμε να ξεχάσουμε

Greece of the 80s: the kitsch decade that we do not want to forget

Ο "ήλιος του ΠΑΣΟΚ" και τα ζεϊμπέκικα των στελεχών του στις νυκτερινές πίστες, η "θεία Όλγα" που ήξερε η "Δυναστεία" που καθήλωνε στην TV, οι θερινές ντισκοτέκ της παραλιακής, τα τεράστια γυαλιά ηλίου αλλά και οι ουρές για το Karate kid στους κινηματογράφους, ήταν μερικά από τα σήματα κατατεθέντα της εποχής που χρονολογείται στην περίοδο της ελληνικής δεκαετίας του ’80.

The "sun of PASOK" and the zeibekika of its executives on the night dance floors, "aunt Olga" who knew,the "Dynasty" that fixated on TV, the summer discotheque of the coast, the huge sunglasses and the queues for the Karate kid in the movies, were some of the trademarks of time dating back to the period of Greek 80's.

68 |


Betterfly and better living Μία εποχή που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από μια αισθητική μάλλον κακόγουστη, μια εποχή όμως που τουλάχιστον δεν ταλανίζονταν από τα σημερινά αγχώδη προβλήματα. Αυτή τη νοσταλγική βόλτα προς τα πίσω, μας καλεί να κάνουμε μία μεγάλη έκθεση που ετοιμάζεται να πραγματοποιηθεί από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2017 στην Τεχνόπολη του δήμου Αθηναίων. H Ελλάδα του ’80 στην Τεχνόπολη θα παρουσιάσει πολλές διαφορετικές πτυχές και δραστηριότητες της εποχής: την διασκέδαση, την πολιτική, την δημόσια ζωή, το life style, τους γλωσσικούς ιδιωματισμούς αλλά και το ελληνικό καμάκι με τις τουριστικές προεκτάσεις του. Μέχρι τότε η έκθεση ζητάει τα παλιά μας παπούτσια Strike, το παλιό μας atari ή το τηλέφωνο με το καντράν που έχουμε θάψει μέσα στην παλιά μας ντουλάπια. Όσοι από σας θέλετε να μοιραστείτε κάποιο από τα προσωπικά σας αντικείμενα με το κοινό της έκθεσης, μπορείτε να στείλετε μία φωτογραφία στο loan.gr80s.gr

A time that might be characterized by an aesthetic rather distasteful, but a time that at least did not have the current anxiety problems. This nostalgic ride backwards, invites us to make a major exhibition that is about to take place from January to March 2017 at Technopolis City of Athens. The Greece of the 80’s at Technopolis will present many different aspects and activities of that decade: the entertainment, the politics, the public life, the life style, the linguistic idioms, but also the Greek kamaki (harpoon) with its touristic extensions. Until then the exhibition asks for our old Strike shoes, our old atari or telephone with "cadran" that we bury in our old cabinets. Those of you who want to share any of your personal belongings with the visitors of the exhibition, you can send a picture to loan.gr80s.gr

70 |


Betterfly and better living

Θεότητα, (α)συνέχεια  στο ιστορικό μουσείο τέχνης Παρουσιάζει στον επισκέπτη αντιπροσωπευτικά έργα των πρωτοπόρων καλλιτεχνών Κωνσταντίνου Παρθένη, Γιάννη Τσαρούχη, Χρήστου Καπράλου και Θεόδωρου Στάμου της περιόδου 19501990. Ειδικότερα, στην έκθεση που πραγματοποιείται στο Ηράκλειο για πρώτη φορά, ως τις 31 Δεκεμβρίου εκτίθεται το μνημειακών διαστάσεων έργο "Ευαγγελισμός - Ποίηση" του Κωνσταντίνου Παρθένη, όψιμο έργο του μεγάλου αυτού δασκάλου της νεοελληνικής τέχνης, τα έργα του Τσαρούχη "Δαβίδ" και "Το Μαρτύριο του Αγίου Σεβαστιανού" της περιόδου της δικτατορίας, όταν ο ίδιος ζούσε στο Παρίσι, έργα του πρωτοπόρου καλλιτέχνη του Αφηρημένου Εξπρεσσιονισμού Θεόδωρου Στάμου από τις σειρές των γνωστών "Ατέρμονων Πεδίων" του, και η συγκλονιστική "Πιετά" του Καπράλου, γλυπτό-σπουδή στο θέμα της Μάνας. www.historical-museum.gr

Deity (non) continuance at the history museum of art Presents to the visitor representatively works of artists pioneers Constantine Parthenis, Giannis Tsarouchis, Chris Kapralos and Theodoros Stamos of the 1950-1990 period. In particular, at the exhibition that takes place for the first time in Heraklion, until December 31 presents the monumental work of "Annunciation - Poetry" of Constantine Parthenis is hosted, late work of this great teacher of Modern Greek art, the works of Tsarouhis "David" and "The Martyrdom of St. Sebastian" of the dictatorship period, while he was living in Paris, the works by the pioneering artist of Abstract Expressionism Theodoros Stamos from the series of his known "Endless Elysees" and the breathtaking "Pieta" of Kapralos, sculpture-study on the subject of Mother. www.historical-museum.gr

72 |


Betterfly and better living

Το Τρίτο Στεφάνι στο Κρατικό Θέατρο Β. Ελλάδος Το κορυφαίο και μοναδικό μυθιστόρημα του Κώστα Ταχτσή που αποτέλεσε τομή στη σύγχρονη λογοτεχνία και αγαπήθηκε όσο λίγα θα παρουσιάζεται στη Σκηνή "Σωκράτης Καραντινός" της Μονής Λαζαριστών από τις 7 Οκτωβρίου, σε σκηνοθεσία Θανάση Παπαγεωργίου, ο οποίος σκηνοθετεί στο ΚΘΒΕ για πρώτη φορά. Το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του Ταχτσή χαρακτηρίστηκε από την κριτική ως αριστουργηματικό, κομβικό, επικό, μυθικό, ένα επίτευγμα της μεταπολεμικής λογοτεχνίας, το σημαντικότερο μυθιστόρημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ο ίδιος ο συγγραφέας το χαρακτηρίζει «μια σύγχρονη ελληνική (ιλαρο)τραγωδία», προσθέτοντας ότι «εκφράζει και θα εκφράζει για πολύ καιρό ακόμα τον ψυχισμό του Έλληνα». Δεν είχε άδικο. Μέσα από τις προσωπικές ιστορίες της Εκάβης και της Νίνας που η μοίρα ένωσε τους δρόμους τους, χρωματίζεται ο καθρέφτης της νεοελληνικής κοινωνίας με όλες τις αντιφάσεις της. Αγωνίες, βάσανα, αγώνας για επιβίωση, πάθη, ψέματα και απογοητεύσεις, μικροί και μεγάλοι καημοί, όνειρα για μια καλύτερη ζωή, γάμοι και θάνατοι, μνήμες και περασμένα μεγαλεία. Αλλά και η αγάπη και όλη η ομορφιά της ζωής όπως τη βίωσαν οι δυο αυτές γυναίκες, χρωματίζουν με χιούμορ και τρυφερότητα την Ελλάδα από την αρχή του αιώνα μέχρι την Κατοχή και τον Εμφύλιο. Στο ρόλο της Εκάβης η Ελισάβετ Κωνσταντινίδου. www.ntng.gr

The Third Wreath at the State Theatre of Northern Greece The top and unique novel of Kostas Tachtsis which was a breakthrough in modern literature and was loved as few, will be presented at Sokratis Karantinos Stage of Lazariston Monastery from October 7, directed by Thanasis Papageorgiou, who directs at NTNG for the first time. The autobiographical novel of Tachtsis saw criticism as a masterpiece, critical, epic, mythical, an achievement of postwar literature, the most important novel of modern Greek literature. The author himself characterizes it as a modern Greek "tragicomedy", adding that "it expresses and will express for a long time the Greek psyche." He was right. Through the personal stories of Hecuba and Nina whose fate joined their paths, the mirror of Greek society is painted with all its contradictions. Anguish, suffering, struggle for survival, passions, lies

74 |

and disappointments, both big and small sorrows, dreams of a better life, marriages and deaths, memories and past glories. But also love and all the beauty of life as these two women have experienced it, they color Greece with humor and tenderness from the beginning of the century until the Occupation and the Civil War. In the role of Hecuba Elizabeth Konstantinidou www.ntng.gr


Betterfly and better living

Φεστιβαλική πορεία για το «Park» της Σοφίας Εξάρχου Σημαντική διάκριση στο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν για το “PARK” και την Σοφία Έξαρχου. Την πορεία του στα ξένα φεστιβάλ έχει αρχίσει η ταινία της Σοφίας Έξαρχου “PARK” με τις διακρίσεις να έχουν αρχίσει μια και στο φεστιβάλ νέων σκηνοθετών του Σαν Σεμπαστιάν απέσπασε το βραβείο νέων σκηνοθετών. Η ταινία έχει ήδη προβληθεί στο φεστιβάλ του Τορόντο ενώ σύντομα θα προβληθεί και στο φεστιβάλ κινηματογράφου του Λονδίνου και της Βαρσοβίας. Το PARK διαδραματίζεται δέκα χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας. Ανάμεσα στις εγκαταλελειμμένες αθλητικές εγκαταστάσεις, ο 17 χρόνος Δημήτρης και η παρέα του “ταξιδεύουν” στο ένδοξο παρελθόν μέσα από το παρακμιακό παρόν, δημιουργώντας το πορτραίτο μιας κοινωνίας απροετοίμαστης για την βίαιη πτώση της. Επιχειρώντας να σκιαγραφήσει το πορτρέτο μιας γενιάς που χάθηκε ανάμεσα στην ευμάρεια του τότε και την κρίση του σήμερα, η κάμερα της Σοφίας Εξάρχου, μέσα απ’ το σενάριο που υπογράφει η ίδια, θα παρουσιάσει την πορεία μιας χώρας στις ράγες ενός τρένου του λούνα παρκ, μεθυσμένη με την ευδαιμονία της, και ανίδεη για την πτώση που την περιμένει στο τέλος της διαδρομής.

An important distinction in the film festival of San Sebastian for "PARK" and Sofia Exarchou.

Festival course for the "Park" of Sophia Exarchou 76 |

The film by Sofia Exarchou "PARK" has started its course on foreign festival with already many distinctions, since at the festival of new directors of San Sebastian it won the award for young directors. The film has already been screened at the Toronto festival and will soon be premiered on the London Film Festival and Warsaw. PARK takes place ten years after the Olympic Games in Athens. Among the abandoned sports facilities, 17 yearold Dimitris and his friends "travel" to the glorious past through the decadent present, creating a portrait of a society unprepared for its violent fall. Trying to sketch the portrait of a generation lost between its prosperity of past and the crisis of today, the camera of Sofia Exarchou, through the script signed by herself, will show the progress of a country on the rails of a coaster train, drunk with its bliss, and ignorant of the fall expected by the end of the route.


Betterfly and better living

Το ελληνικό σινεμά πάει ξανά Βερολίνο The Greek cinema goes again in Berlin Δεύτερη χρονιά για το Hellas Filmbox Berlin, το Φεστιβάλ Ελληνικών Ταινιών με έδρα το Βερολίνο που προωθεί το ελληνικό σινεμά στη Γερμανία, όχι μόνο με την κυρίως διοργάνωση του Ιανουαρίου (18-22), αλλά και με μια περιοδεία επιλεγμένου προγράμματος ταινιών σε πόλεις της Γερμανίας σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το Hellas Filmbox Berlin έχει δύο διαγωνιστικά προγράμματα: Το Νέο Ελληνικό Σινεμά, που περιλαμβάνει ταινίες μυθοπλασίας ντοκιμαντέρ και μικρού μήκους και το New Vision, που περιλαμβάνει ταινίες Digital Art, Video Art, Art Films και Animation. Όπως και την περσινή χρονιά, έμφαση θα δοθεί σε παραγωγές που προσεγγίζουν με σύγχρονο τρόπο τα θέματα της ελληνικής πραγματικότητας, ιστορίας και κουλτούρας φωτίζοντας την Ελλάδα που δεν απεικονίζεται στα Γερμανικά Μέσα Ενημέρωσης. Ή και παραμορφωτικά. www.hellasfilmbox.de

78 |

Second year for Hellas Filmbox Berlin, the Greek Film Festival based in Berlin that promotes Greek cinema in Germany, not only with the main event of January (18-22), but also with a selected touring film program in German cities throughout the year. The Hellas Filmbox Berlin has two competition programs: The New Greek Cinema, comprising fiction documentaries and short films and the New Vision, which includes movies of Digital Art, Video Art, Art Films and Animation. Like last year, emphasis will be given to productions that approach issues of Greek reality, history and culture with modern way, lighting up an image of Greece that isn't shown in the German Media. Or that is being deformed. www.hellasfilmbox.de


Betterfly and better living

La fiesta escénica: Galtuk, η χώρα των ονείρων Ένα φαντασμαγορικό σόου έρχεται στο Μέγαρο Μουσικό Θεσσαλονίκης από τις 18 ως τις 25 Δεκεμβρίου, μια μοναδική παράσταση που κατατάσσεται ανάμεσα στις μεγάλες παράγωγες της Walt Disney και του Cirque du Soleil, όπου η μαγεία του τσίρκου συνυπάρχει με τον χορό, το θέατρο, την παντομίμα, τα ειδικά εφέ, με συνολικά 25 καλλιτέχνες διαφόρων εθνικοτήτων επί σκηνής, με πολύ εντυπωσιακά και πλούσια κοστούμια και μια μαγευτική σκηνογραφία. Πρόκειται για μια μοναδική παράσταση, ένα ταξίδι στη Χώρα των Ονείρων, το Galtuk, όπου ένα κορίτσι ταξιδεύει οδηγούμενο από τα παραμυθένια όντα και τα φανταστικά ζώα που κατοικούν σ’ αυτήν ιπποπόταμους ακροβάτες, φλαμίνγκο που χορεύουν, παιχνιδιάρικες ζέβρες, τεράστια ψάρια.

Είναι το μοναδικό τσίρκο στον κόσμο που χρησιμοποιεί σκηνικούς χαρακτήρες σε μορφή “animatronic”, μια πρωτότυπη μέθοδο που κάνει τις φιγούρες των ζώων να φαίνονται και να συμπεριφέρονται σαν αληθινά ζώα. www.tch.gr

La fiesta escénica: Galtuk, dream land A spectacular show comes at the Thessaloniki Concert Hall from 18th to 25th of December, a unique show that ranks among the major productions of Walt Disney and Cirque du Soleil, where the magic of the circus coexists with dance, theater, pantomime, special effects, with a total of 25 artists of different nationalities on stage, with very impressive and rich costumes and a magnificent scenography. This is about a unique show, a journey to Dreamland, Galtuk, where a girl travels driven by the fabulous beings and fantastic animals that live in it - acrobats’ hippos, dancing flamingos, playful zebras, enormous fish.

80 |

It is the only circus in the world that uses theatrical characters in the form of "animatronic", a novel method that makes the animal figures look and behave like real animals. www.tch.gr


Betterfly and better living

Boris Χριστούγεννα στην Αθήνα Ένα χαρακτηριστικό ροκ συγκρότημα από την πάντα «εξωτική», ιδιαίτερη και τόσο άγνωστη στη Δύση Iαπωνική σκηνή έρχεται στην Αθήνα στις 21 Δεκεμβρίου.

Boris Christmas in Athens A typical rock band from the eternal "exotic" special and so unknown in the West, Japanese scene comes in Athens on December 21. 82 |

Πρόκειται για τους Boris, ένα τρίο που συνδυάζει τον ήχο της ροκ κιθάρας με πειραματισμούς, ατμοσφαιρικές αναζητήσεις, shogaze, ψυχεδέλεια, ακόμη και hard rock. Με ιστορία που μετράει πάνω από 20 χρόνια, καθώς ξεκίνησαν στο Τόκιο το 1992 και με μία πολύ μεγάλη δισκογραφία που αριθμεί 23 άλμπουμ, οι Boris φαίνεται πως βγάζουν διαρκώς δίσκους και περιοδεύουν ασταμάτητα. Έτσι στις 21 Δεκεμβρίου θα βρεθούν στο Fuzz με αφορμή την επανακυκλοφορία του πιο χαρακτηριστικού και καταξιωμένου τους άλμπουμ «Pink», το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε το 2006 και τώρα επανακυκλοφορεί έχοντας πια κερδίσει την εκτίμηση κριτικών και κοινού. www.fuzzclub.gr

It is about Boris, a trio that combines the sound of rock guitar with experimentations, atmospheric searches, shogaze, psychedelia, even hard rock. With a history that counts more than 20 years, as they began in Tokyo in 1992 and a very rich discography that counts 23 albums, Boris seem to constantly release albums and tour nonstop. So on December 21 they will be at Fuzz on the occasion of recirculation of their most characteristic and acclaimed album «Pink», which was first released in 2006 and now it is re-released, having won appreciation of critics and public... www.fuzzclub.gr


Betterfly and better living

«Ρετροσπεκτίβα»... (μπορεί να είναι και αναπόληση) για τους PinkFloyd Το λονδρέζικο Victoria and Albert Museum ετοιμάζει την πρώτη μεγάλη και ουσιαστική «ρετροσπεκτίβα» της ιστορίας και της καλλιτεχνικής πορείας του συγκροτήματος των Pink Floyd.

Από τις 13 Μαΐου ως την 1η Οκτωβρίου του 2017 θα παρουσιάσει στους χώρους του την έκθεση «The Pink Floyd Exhibition: Their Mortal Remains» που θα περιλαμβάνει πάνω από 350 αντικείμενα (από μουσικά όργανα και προσωπικά αντικείμενα μέχρι ιδιόχειρα σημειωματάρια στίχων) αλλά και προβολές από τις εντυπωσιακές τους συναυλίες ανά τον κόσμο υλικό από το σχεδιασμό των εξωφύλλων τους - αρκετά απ’ αυτά κυριολεκτικά υπήρξαν πρωτοπόρα για την εποχή τους, ηχητικές εγκαταστάσεις διαδραστικές με το κοινό, ψυχεδελικές αφίσες και σχέδια, κι ότι άλλο έχει σηματοδοτήσει την παρουσία αυτού του σπουδαίου γκρουπ στο καλλιτεχνικό παγκόσμιο στερέωμα. Για την έκθεση συνεργάζονται όλα τα μέλη του συγκροτήματος, παλιοί σχεδιαστές της θρυλικής Hipgnosis που τους σχεδίαζε τα εξώφυλλα και οι επιμελητές του μουσείου. www.vam.ac.uk

From 13th of May to October 1st, 2017, the exhibition «The Pink Floyd Exhibition: Their Mortal Remains» will be presented in its premises that will include more than 350 items (from musical instruments and personal items to the hand lyric notebooks) but also views from their impressive concerts worldwide, material from the design of their covers several of which were literally pioneering for their time, sound installations interactive with the audience, psychedelic posters and drawings, and anything else that has marked the presence of this great group in the artistic world stage. For the exhibition all members of the group cooperate, old designers of legendary Hipgnosis which draw the covers and the museum curators. www.vam.ac.uk

"Retrospective" (can contemplate) for Pink Floyd The London Victoria and Albert Museum prepares the first major and substantial "retrospective" history and artistic career of the band Pink Floyd. 84 |


Betterfly and better living

Το «Downtown Abbey» γίνεται ταινία

Η εξαιρετική Maggie Smith ετοιμάζεται ξανά για τη μεγάλη οθόνη! Η ταινία που θα βασιστεί στην τηλεοπτική επιτυχία «Downton Abbey» είναι στο στάδιο προετοιμασίας και φιλοδοξεί να κερδίσει την αγάπη του κοινού από την αρχή. Έγκυρες πληροφορίες αναφέρουν ότι η αγαπημένη ηθοποιός συμφώνησε και έβαλε την υπογραφή της σε ένα πλουσιοπάροχο συμβόλαιο και πολύ σύντομα η τηλεοπτική επιτυχία θα διεκδικήσει μία κυρίαρχη θέση στο κινηματογραφικό box office. Η 81 ετών κυρία της υποκριτικής τέχνης που κέρδισε το βραβείο Emmy για την ερμηνεία της στο ρόλο της λαίδη Violet, σχετικά με την παρουσία της στη συνέχεια της σειράς ήταν σκεπτική πριν από ένα χρόνο. Θεωρούσε ότι η προχωρημένη ηλικία του ρόλου της δεν θα επέτρεπε μία τέτοια εμφάνιση και για αυτό είχε εκφράσει την ανησυχία και την επιθυμία της να αποχωρήσει από τη σειρά. Κάτι που ευτυχώς δεν συνέβει. Ο δημιουργός της σειράς Julian Fellowes δήλωσε ότι όλο το καστ είναι έτοιμο να δώσει ψυχή και σώμα για την κινηματογραφική μεταφορά της σειράς και εμφανίζεται πολύ ενθουσιασμένο. Άλλωστε υπάρχουν περισσότερα χρήματα να ξοδευτούν για ένα πολύ καλό αποτέλεσμα, κατέληξε ο Fellowes. Η συμμετοχή της Maggie Smith δίνει κατά γενική ομολογία μία ξεχωριστή αξία και ιδιαίτερη βαρύτητα στην επερχόμενη ταινία που δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς αυτή.

«Downtown Abbey» becomes a movie The great Maggie Smith prepares again for the big screen! The film which will be based on the television success «Downton Abbey» is being prepared and hopes to win the love of the public from the beginning. Reliable sources report that favorite actor agreed and put her signature on a contract generous and very soon the television success will claim a cardinal position in the movie box office. The 81 year old drama lady which won the Emmy Award for her performance in the role of Lady Violet-sweet with poison on the tip of tongue- was skeptical-a year ago. She thought-then- that the advanced age of her role would not allow such an occurrence and she had expressed her concern and desire to withdraw from the series. The creator of the series-Julian Fellowessaid that the whole cast is ready to give body and soul to the film adaptation of the series and appears very excited. Besides, there is more money to be spent for a very good result, Fellowes concluded. The participation of Maggie Smith gives -in widely agreed- a special value and special attention to the upcoming film that could not be done without her.

86 |


88 |


Betterfly and better living

Isabelle Huppert: καταφθάνει ως Φαίδρα στη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών Η Ιζαμπέλ Ιπέρ γίνεται η θεά Αφροδίτη και η μυθική βασίλισσα Φαίδρα, ιερή πόρνη, ερωτευμένη αυτόχειρας, ασυμβίβαστη σύγχρονη γυναίκα και ζωντανό είδωλο του αυτοκαταστροφικού ερωτικού πάθους. Γιατί οι «Φαίδρες» είναι ένας παιγνιώδης όσο και μεγαλειώδης σκηνικός στοχασμός για τον έρωτα ανά τους αιώνες, με αφορμή τον Ευριπίδη, τον Σενέκα και τρεις σύγχρονους μας ποιητές-συγγραφείς, σε σύλληψη και σκηνοθεσία ενός από τους κορυφαίους σκηνοθέτες των καιρών μας: του Πολωνού σκηνοθέτη Κριστόφ Βαρλικόφσκι. Αποσπάσματα από τις τραγωδίες "Ιππόλυτος" του Ευριπίδη και "Φαίδρα" του Σενέκα, διασταυρώνονται με τρία σύγχρονα έργα: το "Φαίδρας έρως" της Σάρας Κέην, το μυθιστόρημα "Ελίζαμπεθ Κοστέλο" του Νοτιαφρικανού Νομπελίστα Μ. Κούτσι και τα κείμενα του Καναδολιβανέζου Ουάσντι Μουαουάντ. Αλλοτινή μούσα του ΖανΛυκ Γκοντάρ, αξέχαστη ως «Μαντάμ Μποβαρί» και διεστραμμένα γοητευτική ως «Δασκάλα του πιάνου», η Ιζαμπέλ Ιπέρ εμφανίζεται από τις 20 ως τις 22 Δεκεμβρίου, στη Στέγη ως Φαίδρα αλλά και όχι μόνο, σε ένα ρεσιτάλ μεταμορφώσεων διάρκειας τρεισίμισι ωρών. www.sgt.gr

Because "Phaedra" is a playful as well as grandiose stage meditation about love over the centuries, on the occasion of Euripides, Seneca and our three modern poets-writers, in concept and direction by one of our times leading directors: Polish director. Krzysztof Warlikowski. Whilom muse of Jean-Luc Godard, memorable as "Madame Bovary" and perversely charming as "The piano teacher," Isabelle Huppert makes an appearance from 20 to 22 December, at the Cultural Center as Phaedra, but not only, in a recital of transformations of 3,5 hours duration. www.sgt.gr

Isabelle Huppert: arrives as Phaedra at the Onassis Cultural Center Isabelle Huppert becomes goddess Aphrodite and the mythical Queen Phaedra, sacred whore, enamored suicide, uncompromising modern woman and a living image of the self-destructive erotic passion.


"Letter to a man"

Betterfly and better living

Η παγκόσμια περιοδεία του Baryshnikov συνεχίζεται Η επιτυχία που γνωρίζει από πέρυσι ο Mikhail Baryshnikov με το «Letter to a Man», βασισμένο στα ημερολόγια του Nijinsky, τον φέρνει και πάλι σε ένα μεγάλο αριθμό πόλεων του κόσμου. Είναι η δεύτερη συνεργασία του με τον Robert Wilson, στην οποία ο Baryshnikov καθώς ενσαρκώνει τον Nijinsky παραμένει εν τέλει μόνος επί σκηνής με τη σιωπή του. Εικαστικά, η παράσταση επαινέθηκε ως πλήρες καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, στα όρια της φαντασίας και της πραγματικότητας. Είναι η στιγμή που ο Nijinsky αναρωτιέται, στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με την καταστροφή ολόγυρα, τι συμβαίνει στον εαυτό του. Αισθάνεται σαν να έχει παγιδευτεί σε έναν τάφο και αγωνίζεται να μην τρελαθεί. Το «Letter to a Man», μετά την ευρωπαϊκή περιοδεία του που ολοκληρώθηκε στη Ρίγα, συνεχίζει τον Οκτώβριο στη Νέα Υόρκη (BAM Harvey Theater), τον Νοέμβριο στο Λος Αντζελες και τον Δεκέμβριο στο Παρίσι, στο Espace Pierre Cardin.

The global tour of Baryshnikov continues The success of last year Mikhail Baryshnikov has with the «Letter to a Man», based on the diaries of Nijinsky, brings him back to a large number of world cities. This is the second collaboration with Robert Wilson, in which Baryshnikov as he embodies Nijinsky finally remains alone on stage with his silence. Artistically, the show was praised as a full artistic effect, in the boundaries of fiction and reality. It is the moment when Nijinsky wonders at the end of the Second World War, with the destruction all around, what happens to himself. He feels as if trapped in a tomb and struggling not to go crazy. The «Letter to a Man», after the European tour concluded in Riga, continues in October in New York (BAM Harvey Theater), in November in Los Angeles and in December in Paris at the Espace Pierre Cardin. The «Letter to a Man», after the European tour concluded in Riga, continues in October in New York (BAM Harvey Theater), in November in Los Angeles and in December in Paris at the Espace Pierre Cardin.

90 |


Betterfly and better living

Το «Lazarus» του David Bowie στο Λονδίνο

Λίγοι μήνες πέρασαν, από τότε που ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της εποχής μας, ο David Bowie, «έφυγε» για πάντα.

Τα έργα του, όμως μένουν πάντα εδώ, να μας θυμίζουν αυτόν τον σπουδαίο καλλιτέχνη. Έτσι το Νοέμβριο, το μιούζικαλ “Lazarus”, η τελευταία του δημιουργία, θα παρουσιαστεί στο Λονδίνο στο King's Cross Theatre από τις 25 Οκτωβρίου ως τις 22 Ιανουαρίου  σε σκηνοθεσία του τρομερού παιδιού της ευρωπαϊκής σκηνής, Ivo van Hove. Εμπνευσμένο από το μυθιστόρημα του 1963 “Ο άνθρωπος που έπεσε στη Γη” του Walter Tevis που έγινε ταινία το 1976 (με τον Bowie στον πρωταγωνιστικό ρόλο), περιέχει τραγούδια του μεγάλου καλλιτέχνη που έγραψε ειδικά γι’ αυτήν την παραγωγή (που πρόλαβε να απολαύσει πριν από το θάνατό του στη Νέα Υόρκη) , αλλά και «πειραγμένες» γνωστές του μελωδίες. www.kingscrosstheatre.com

His works, however, always stay here to remind us of this great artist. So in November, the musical "Lazarus", his latest creation, will be presented in London at King's Cross Theatre from 25 October to 22 January, directed by the terrible child of the European scene, Ivo van Hove. Inspired by the novel of 1963 "The man who fell to Earth" by Walter Tevis, which became a movie in 1976 (with Bowie in the lead role), contains songs of the great artist who wrote especially for this production (who enjoyed before his death in New York), but also "tweaked" known melodies of him. www.kingscrosstheatre.com

The «Lazarus» of David Bowie in London

Few months passed, since one of the greatest artists of our time, David Bowie, «left» forever.

92 |


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Οργάνωση Γη | PRESENTATION: Organization Earth

Οργάνωση Γη Η Οργάνωση Γη είναι μια ελληνική μη κερδοσκοπική μη κυβερνητική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2010. Αποστολή της η εδραίωση της έννοιας της Βιώσιμης Ανάπτυξης, όπως αυτή ορίζεται από τους 17 Παγκόσμιους Στόχους των Ηνωμένων Εθνών, παρέχοντας βιωματική μη τυπική εκπαίδευση για όλες τις ηλικίες.

Μέσω βιωματικών εμπειριών και μάθησης η Οργάνωση Γη προσφέρει τα ερεθίσματα ώστε ο σύγχρονος άνθρωπος μέσα από την καθημερινή του δράση, να εντοπίζει και να υιοθετεί στάσεις και συμπεριφορές που συνεισφέρουν στη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και συμβάλλουν στη συλλογική ευημερία και βελτίωση της ποιότητας ζωής του, με τελικό στόχο τη καλλιέργεια και διάδοση της έννοιας της Περιβαλλοντικής Κοινωνικής Νοημοσύνης, δηλαδή μίας νέας συλλογικής αντίληψης και συμπεριφοράς σχετικά με τα σύγχρονα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα. Τα προγράμματά της εφαρμόζονται σε πολλές διαφορετικές τοποθεσίες (όπως σχολεία & αστικά πάρκα) και σε συνεργασία με εταιρείες του ιδιωτικού τομέα, κυβερνητικούς φορείς, εκπροσώπους της Κοινωνίας των Πολιτών και άλλες ΜΚΟ. Η Οργάνωση Γη διαχειρίζεται, επίσης, 2 εκπαιδευτικά κέντρα.

Organization Earth Organization Earth is a greek nonprofit non-governmental organization (NGO) founded in 2010. Its mission is the establishment of the concept of Sustainable Development as defined by the 17 Global Goals of the United Nations, providing experiential non-formal education for all ages. 94 |

Through experiential experiences and learning, Organization Earth provides the stimuli so that the modern man, through everyday activity, can identify and adopt attitudes and behaviors that contribute to preserving the environment and play a part in the collective well-being and quality of his life, aiming at the cultivation and dissemination of the concept of Environmental Social Intelligence, is a new collective perception and behavior concerning the contemporary environmental, social and economic issues. Its programs are implemented in many different locations (such as Schools & City Parks) and in collaboration with private sector companies, government agencies, representatives of Civil Society and other NGOs. Organization Earth also manages two training centers.


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Οργάνωση Γη | PRESENTATION: Organization Earth Κέντρο της Γης Δημιούργησε το «Κέντρο της Γης» σε ένα αστικό πάρκο 25 στρεμμάτων, σε ένα πανέμορφο φυσικό περιβάλλον, μόλις 6 χλμ από το κέντρο της Αθήνας, στο Ίλιον. Το «Κέντρο της Γης» λειτουργεί ως κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και αποτελεί σημείο συνάντησης για ανθρώπους όλων των ηλικιών που θέλουν να «επαναπροσδιορίσουν» τον αστικό τρόπο ζωής. Κεντρικό σημείο αναφοράς αποτελεί ο βιολογικός λαχανόκηπος με τα εποχιακά φυτά και τις τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες, αλλά και ο κήπος βιοποικιλότητας, μια περιοχή για την τοπική χλωρίδα και πανίδα, που απεικονίζει πόσο ισχυρή είναι η φύση ακόμη και δίπλα σε μια πυκνοδομημένη αστική περιοχή. Γη Κ44 Ένα πρώην συνεργείο επισκευής αυτοκινήτων και στη συνέχεια νυχτερινό κέντρο(!), το Γη Κ44, στο κέντρο της Αθήνας στο Γκάζι, σήμερα λειτουργεί ως σημείο συνάντησης κοινωνικών επιχειρήσεων, ΜΚΟ, ομάδων συλλογικής δράσης και των μελών των δημιουργικών «φυλών» της Αθήνας. Workshops, παρουσιάσεις, προβολές, εκθέσεις, μαγειρέματα λαμβάνουν χώρα σε καθημερινή βάση στο Γη Κ44.

Κύρια Προγράμματα της Οργάνωσης Γη

Περιβαλλοντική Βιωματική Εκπαίδευση για Παιδιά Εκπαιδευτικά Προγράμματα για μαθητές Νηπιαγωγείου, Δημοτικού και Γυμνασίου. Η σκέψη, τα συναισθήματα, οι δεξιότητες των παιδιών διαμορφώνονται μέσω της «πράσινης» μάθησης. Τα προγράμματα βασίζονται στη διαρκή τεκμηρίωση από την επιστημονική της ομάδα και προσαρμόζονται στη διδακτέα ύλη της κάθε τάξης. 1000 Farmers Ένα εντατικό σεμινάριο, πρακτικής και θεωρητικής εκπαίδευσης, για νέους άνεργους συμπολίτες μας, που αποφάσισαν να αλλάξουν τρόπο ζωής και επαγγελματικό προσανατολισμό, επιλέγοντας την ενασχόληση με την ελληνική γη, «καλλιεργώντας» νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες με επίκεντρο τη Γη και τον άνθρωπο.

Center of the Earth It created the “Center of the Earth” on a 25.000 sq.mtr. park, situated in a beautiful natural environment, just 6 km from downtown Athens, in Ilion. The “Center of the Earth” acts as a center of environmental education and as a meeting point for people of all ages who want to “re-define” urban lifestyles. A central reference point is the vegetable garden with seasonal organic plants and local traditional varieties, but also the biodiversity garden, an area for local wildlife flora and fauna, illustrating how powerful nature is, even next to a densely built-up urban area. Through programs designed by educators, sociologists, agronomists and environmentalists, students and visitors are informed and sensitized on biodiversity, the food chain, the functions of nature and man's relation to it. Earth K44 A former car repair shop as well as a renowned night club (!), Earth K44 (Γη Κ44) in downtown Athens in Gkazi, functions now as a meeting point for social enterprises, NGOs, collective action groups and members of the creative "tribes" of Athens. Workshops, lectures, presentations, screenings, exhibitions, cook-outs take place on a daily basis at Earth Κ44.

Key Programs by Organization Earth

Experiential Environmental Learning for Children Educational Programs for Kindergarten, Elementary and High School students. The children's thoughts, feelings and skills are formed through "green" learning. The programs are based on continuous documentation by its scientific team and adapted to the curriculum of each class. 1000 Farmers An intensive seminar of practical and theoretical education for our young unemployed citizens, who decided to change their way of life and professional orientation by selecting the Greek land, "cultivating" new business activities focused on the Earth and humanity.

96 |


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Οργάνωση Γη | PRESENTATION: Organization Earth

Aephoria Ένα πρότυπο πρόγραμμα υποστήριξης Ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων (startups) που δραστηριοποιούνται στη δημιουργία προϊόντων, υπηρεσιών και εφαρμογών που προάγουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την δημιουργία σημαντικής περιβαλλοντικής και κοινωνικής προστιθέμενης αξίας. Κυριακές στη Γη Με επίκεντρο τη «συλλογική κουζίνα», αναβιώνεται το κυριακάτικο τραπέζι και μαζί του έννοιες όπως η αλληλεγγύη, η συλλογικότητα και η ανταποδοτικότητα στην προετοιμασία και παρασκευή φαγητού. Στόχος της συλλογικής κουζίνας είναι να προτείνει ένα διαφορετικό διατροφικό μοντέλο, να ενημερώσει πως τα αγροτικά προϊόντα φτάνουν από τη γη στο τραπέζι μας, πως μπορούμε να καταναλώνουμε ασφαλή και ποιοτικά τρόφιμα, ταυτόχρονα προστατεύοντας το περιβάλλον. Οι Κυριακές στο Κέντρο της Γης πλαισιώνονται από παράλληλες παιδαγωγικές δραστηριότητες και ενημερωτικές συναντήσεις και τη ψυχαγωγική ενασχόληση όλης της οικογένειας κοντά στη φύση. Παγκόσμιοι Στόχοι 2030 Μια ενημερωτική καμπάνια της Οργάνωσης Γη σχετικά με τους Παγκόσμιους Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Προσφυγική Κρίση Παράλληλα, τη στιγμή που η προσφυγική κρίση στην Ελλάδα και στην Ευρώπη έπαιρνε τα χαρακτηριστικά ανθρωπιστικής κρίσης, η Οργάνωση Γη ακολουθώντας την αρχή ότι ο άνθρωπος και η φύση αποτελούν μία αδιάσπαστη ενότητα αποφάσισε να σταθεί δίπλα στους πρόσφυγες, προσφέροντας την εμπειρία και τις γνώσεις της δημιουργώντας το πρόγραμμα EarthRefugee. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι: • η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των προσφυγικών και μεταναστευτικών κοινοτήτων, που φιλοξενούνται στη χώρα μας • η ομαλή ενσωμάτωση όσων αναζητούν διεθνή προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση • η συνεργασία με όλες τις οργανώσεις και τους φορείς, εντός κι εκτός Ελλάδος, που μοιράζονται ως στόχο έναν πιο δίκαιο και βιώσιμο πλανήτη

98 |

Aephoria A standard Greek startups Support Program involved in the creation of products, services and applications that promote sustainable economic growth and the creation of significant environmental and social added value. Sundays on Earth With a focus on "collective kitchen", the Sunday table comes back to life and with it, concepts such as solidarity, collegiality and reciprocity in the preparation and manufacture of food. The aim of the collective kitchen is to propose a different nutritional model, and to inform that agricultural products come from the earth to our table, so that we can consume safe and quality food while protecting the environment. Sundays at the Center of the Earth are surrounded by parallel educational activities and informative sessions and recreational activities for the whole family close to nature. Global Goals 2030 An information campaign by Organization Earth about the Global Goals for Sustainable Development. Refugee Crisis Moreover, at a time when the refugee crisis in Greece and Europe was starting to look like a humanitarian crisis, Organization Earth, following the principle that man and nature are one whole entity, decided to stand next to refugees, offering its experience and knowledge by creating the EarthRefugee program. The goal of the initiative is: • the improvement of the living conditions of refugee and immigrant communities hosted in our country • the smooth integration of those seeking international protection in the European Union • the cooperation with all organizations and bodies, within and outside of Greece, aiming a more just and sustainable planet


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Οργάνωση Γη | PRESENTATION: Organization Earth • η αφύπνιση της ελληνικής κοινωνίας σχετικά με τις προκλήσεις του προσφυγικού ζητήματος και • η συμβολή στην καταπολέμηση των διακρίσεων απέναντι στους πρόσφυγες/μετανάστες και στη διασφάλιση των αναφαίρετων ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως αυτά ορίζονται από το διεθνές δίκαιο, για όλους.

Τον Απρίλιο, η Οργάνωση Γη αναζητώντας διαφορετικές πτυχές κοινωνικής ένταξης των προσφύγων, ξεκίνησε να φιλοξενεί κοινές πολιτισμικές δραστηριότητες, στο αγρόκτημά της «Κέντρο της Γης». Στη διάρκεια αυτών, πρόσφυγες, εργαζόμενοί της, φίλοι της Οργάνωσης Γη, εθελοντές και η τοπική κοινωνία είχαν τη δυνατότητα να έρθουν πιο κοντά και να κατανοήσουν καλύτερα διαφορετικές κουλτούρες.

• the awakening of Greek society on the challenges of the refugee issue and • the contribution to the fight against discrimination towards refugees / immigrants and ensuring the inalienable human rights as defined by international law for all.

In April, Οrganization Earth seeking different integration aspects for refugees, started to host joint cultural activities in its farm, the "Center of the Earth". During these, refugees, employees, friends of the Organization Earth, volunteers and the local community were able to come closer together and understand better the different cultures.

100 |


Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης!

Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης! Τραγανό, ζεστό κουλούρι και μια μπουγάτσα με κρέμα ή τυρί, πιροσκί με πατάτα, αχ, και αυτά τα ντολμαδάκια «γιαλαντζί» με τον φρεσκοκομμένο άνηθο, τον δυόσμο και το λεμονάκι τους. Το μυδοπίλαφο με τα φρέσκα μυρωδικά, οι σαρδέλες στα κάρβουνα πασπαλισμένες με μαϊντανό, οι λαχανοντολμάδες με το αυγολέμονο τους, και για γλυκό, οι λουκουμάδες με το μέλι και την κανέλα, και τα τρίγωνα Πανοράματος. Όσο για τους ξενύχτηδες, ο πατσάς με σκορδοστούμπι και μπόλικο μπούκοβο, είναι το πλέον διαδεδομένο πιάτο! Θεσσαλονίκη, πόλη μαγική, πόλη των αρωμάτων και των γεύσεων! 102 |


Aromas and flavors... of Thessaloniki!

Aromas and flavors... of Thessaloniki! Crispy, warm bun and a pie with cream or cheese, sausage rolls with potato, ah, these stuffed "gialantzi dolma" with freshly cut dill, mint and lemon juice. The mussel risotto with fresh herbs, grilled sardines sprinkled with parsley, the cabbage leaves with lemon sauce, and for dessert, donuts with honey and cinnamon, and Panorama triangles. As for the late nights, tripe with garlic spread and plenty of pepper is the most popular dish! Thessaloniki, magical city, city of perfumes and flavors!


Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης! | Aromas and flavors... of Thessaloniki!

Μια πόλη πολυεθνική, επί αιώνες, πρωτεύουσα των προσφύγων απ’ όλες τις περιοχές του ελληνισμού, η Θεσσαλονίκη, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, δέχτηκε και αφομοίωσε ποικίλες γεύσεις τόσο στη μαγειρική της όσο και στη ζαχαροπλαστική της, από Ανατολή και Δύση. Μικρασιάτες, Πόντιοι, Εβραίοι, Αρμένιοι, Τούρκοι, Μακεδόνες και Θρακιώτες, μετέφεραν και ανασύνθεσαν στη Θεσσαλονίκη, φαγητά και γεύσεις από τις πατρίδες τους, δημιουργώντας έτσι τη Θεσσαλονικιώτικη κουζίνα. Μια κουζίνα, που όταν, εμβληματικές εφημερίδες σ’ όλον τον πλανήτη, όπως οι New York Times, την κατατάσσουν στην 47η θέση, μεταξύ μιας λίστας με τα 52 μέρη που πρέπει να επισκεφτεί κανείς το 2016, σ’ ότι αφορά τη γαστρονομία, τότε, καταλαβαίνετε, ότι, αυτή η πόλη, οι άνθρωποί της, οι μάγειρες και οι μαγείρισσες της, οι νοικοκυρές της, έχουν πολλά υλικά στις κουζίνες του για να «ταξιδεύουν» τους ουρανίσκους, ακόμη και των πλέον απαιτητικών! «Τα υλικά που έχουν συνθέσει την γαστρονομία της πόλης είναι η αγάπη, η παράδοση, η αγωνία, η προσφυγιά και το πιο σημαντικό από όλα, ο έρωτας! Ο έρωτας για την ίδια την πόλη! Γιατί η μαγεία των παραπάνω είναι τα συναισθήματα και οι μνήμες που σου ξυπνούν!» λέει με ισχυρή δόση αγάπης ο Παναγιώτης Καραφουλίδης, σεφ της Θεσσαλονίκης με βραβεία στο ενεργητικό του σε διεθνείς γαστρονομικούς διαγωνισμούς, υπεύθυνος τομέα εκπαίδευσης μαγειρικής - αρτοζαχαροπλαστικής στα Ι.Ε.Κ. Δέλτα Β. Ελλάδος, μέχρι προσφάτως, και νυν διευθυντής Τουρισμού επίσης στα Ι.Ε.Κ. «Το ήπιο κλίμα και η μεγάλη ηλιοφάνεια είναι τα χαρακτηριστικά της Μακεδονικής γης που την καθιστούν γη εύφορη και καρπερή. Η μεγάλη ποικιλία των προϊόντων, η άριστη ποιότητα, η νοστιμιά, οι ξεκάθαρες γεύσεις, είναι στοιχεία που συνθέτουν τη γνωστή σε όλο τον κόσμο μεσογειακή διατροφή. Η κουζίνα μας εξελίσσεται, βελτιώνεται με πρόσθετες γεύσεις, με βότανα, μπαχαρικά, νέες τεχνοτροπίες, νέες συνταγές, που προσφέρουν υγεία και μακροζωία» εξηγεί από την πλευρά της η Κική Εμμανουηλίδου, γνωστή μαγείρισσα, η οποία ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη, είναι μέλος της Λέσχης Αρχιμαγείρων και Ζαχαροπλαστών Βορείου Ελλάδος καθώς και του Διεθνούς Κινήματος Αργοφαγίας - Slow Food και δε σταματάει να γράφει - τι άλλο; - βιβλία μαγειρικής. Θεσσαλονίκη - η πολυπολιτισμική! Τι είναι αυτό όμως που πραγματικά χαρακτηρίζει την κουζίνα της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης, επηρεασμένης από την πολυπολιτισμικότητά της, μιας πόλης στην οποία συνυπάρχουν τόσες διαφορετικές κουζίνες, τόσοι πολιτισμοί, τόσες διαφορετικές κουλτούρες;

104 |

A multinational city, for centuries, the capital of refugees from all regions of Hellenism, Thessaloniki, the second largest city of Greece, accepted and assimilated various flavors, both in the culinary and the pastry world, both from East and West. People from Asia Minor, Pontian Greeks, Jews, Armenians, Turks, Macedonians and Thracians, were transported and resettled in Thessaloniki, with foods and flavors from their home countries, thus creating the Thessaloniki kitchen. A cuisine ranking in the 47th place among a list of 52 places to visit in 2016 by New York Times in terms of gastronomy, shows that this city, its people, the chefs and the cooks, the housewives have many ingredients in their kitchens in order to "travel" the palates of even the most demanding eaters! "The ingredients that have composed the gastronomy of the city are passion, tradition, agony, the refugees and the most important of all, love! Love for the city itself! Because the magic of these are the emotions and memories that awaken you!”, says Panagiotis Karafoulidis with a strong dose of love, chef of Thessaloniki awarded by international culinary competitions, responsible of culinary education - confectionary in the IEK Delta of Northern Greece, until recently, and now also Tourism Director at the IEK. "The mild climate and the sunshine are the characteristics of the Macedonian land, which make the land fertile and fruitful. The wide variety of products, the excellent quality, the taste, the clear flavors are the elements that make the worldwide known Mediterranean diet. Our cuisine evolves, improves with additional flavors, herbs, spices, new styles, new recipes, offering health and longevity,” explains Kiki Emmanouilidou, a well known cook, who lives and works in Thessaloniki, a member of the Club of Chefs and Confectioners of Northern Greece and the International Movement of SlowFood and does not stop writing - what else? - Cookbooks. Thessaloniki - the multicultural! But what really characterizes the cuisine of Thessaloniki, a city influenced by multiculturalism, a city in which so many different cuisines coexist, so many cultures, so many different cultures? "What characterizes the cuisine of Thessaloniki is its multiculturalism. Thessaloniki is a gastronomic metropolis and is rightly called the crossroads of flavors,” explains Ms. Emmanouilidou, saying that flavors from the Byzantium, Asia Minor, Istanbul, the Pontus, coexist with French and Balkan influences and influences from cultures of East and West.


Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης! | Aromas and flavors... of Thessaloniki! «Αυτό που χαρακτηρίζει την κουζίνα της Θεσσαλονίκης είναι η πολυπολιτισμικότητα της. Η Θεσσαλονίκη είναι μια γαστρονομική μητρόπολη και δικαίως χαρακτηρίζεται ως σταυροδρόμι των γεύσεων» εξηγεί η κα. Εμμανουηλίδου λέγοντας ότι στο ίδιο τραπέζι συνυπάρχουν γεύσεις Βυζαντινές, Μικρασιάτικες, Πολίτικες, Ποντιακές, Εβραϊκές, με Γαλλικές και Βαλκανικές επιρροές και επιρροές από πολιτισμούς Ανατολής και Δύσης. «Όλες αυτές οι γεύσεις μαζί συνδυασμένες με τις διαφορετικές παραδόσεις και την κουλτούρα των Θεσσαλονικέων δημιουργούν το μοναδικό γαστρονομικό προφίλ της πόλης» αναφέρει η αγαπημένη μαγείρισσα Κική Εμμανουηλίδου. Από την πλευρά του ο Παναγιώτης Καραφουλίδης, απαντώντας στο ίδιο ερώτημα, επισημαίνει ότι «το πιο χαρακτηριστικό της πόλης είναι το ότι κατάφερε μέσα στο χρόνο να παντρέψει όλες τις γαστρονομικές συνήθειες του κόσμου της, με έναν ιδιαίτερο τρόπο καταφέρνοντας να δημιουργήσει μεγάλες γειτονιές φτιαγμένες από γεύσεις ταυτόσημες με την περιοχή τους. Κάτι που συνετέλεσε στο να δημιουργηθεί η ταυτότητα της πόλης μέσα από τις γεύσεις της». Κουλούρι Θεσσαλονίκης και τρίγωνα Πανοράματος! Να’ μαστε στη Θεσσαλονίκη, περπατάμε στην κεντρική οδό Τσιμισκή, φτάνουμε γωνία Τσιμισκή με Αριστοτέλους’ εκεί ο κουλουρτζής με το καροτσάκι του, να πουλάει - τι άλλο;- το φημισμένο κουλούρι Θεσσαλονίκης. Ποιες είναι οι γεύσεις που μπορούν να αποτυπωθούν στο μυαλό του επισκέπτη, αλλά και του κατοίκου, ως αυθεντικές Θεσσαλονικιώτικες, ρωτάμε την Κική Εμμανουηλίδου, και ακούμε τα εξής «το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό είναι το κουλούρι της Θεσσαλονίκης, που ξεκίνησε να παρασκευάζεται πριν περίπου 70 χρόνια. Είναι αποτυπωμένη στο μυαλό μας η εικόνα των κουλουρτζήδων της πόλης, οι οποίοι από τα ξημερώματα, με τους ταβάδες στο κεφάλι, διαλαλούσαν το προϊόν τους. Εξακολουθεί μέχρι σήμερα σε κάθε γωνιά της πόλης να υπάρχει ένας κουλουρτζής, ενώ το κουλούρι είναι πλέον ξακουστό σε όλο τον κόσμο». "All these flavors together in combination with the different traditions and culture of the Thessalonians create the unique culinary profile of the city," says the favorite shef, Kiki Emmanouilidou. On his side, Panagiotis Karafoulidis, answering the same question, notes that "the most characteristic thing of the city is that it has managed over time to combine the world’s culinary traditions with a special way and to create great neighborhoods made of flavors identical to their region. This is something that helped in the establishment of the identity of the city through the flavors". Bun of Thessaloniki and Panorama triangles! Here we are in Thessaloniki, walking in central Tsimiski Street, we reach the corner of Tsimiski and Aristotelous square, and there is the traditional bun-seller, the koulourtzis, with his cart, selling - what else? - the famous koulouri of Thessaloniki. We ask Kiki Emmanouilidou to tell us of the most traditional flavors of Thessaloniki that will remain with the visitor, but also the local, and hear the following "the first thing that comes to mind is the bun- koulouri of Thessaloniki, which appeared about 70 years ago. The image of the koulourtzides, the bun sellers, is imprinted in our minds who, from early morning, heralded their product. This continues to this day in every corner of the city, while the koulouri is now famous around the world.” Undoubtedly, however, it is not the only thing featuring in the gastronomy of Thessaloniki. "Dumplings are a favorite snack of the Thessalonians. With honey or nuts, with white chocolate all ages go crazy. And of course, the Panorama triangles, the sweet reason for the residents of the center to go uphill in Panorama on Sundays,” says Ms. Emmanouilidou. Other flavors reflected in the mind of the visitor and resident of Thessaloniki, as Panagiotis Karafoulidis says, "where to start? Crepe of Navarinou, donuts with honey on the beach overlooking Thermaikos gulf, seafood in Nea Krini, brioche from 'Terkenlis', cod fried in the port. We could talk endlessly about what characterizes Thessaloniki! "

106 |


Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης! Αναμφίβολα, όμως, δεν είναι μόνο το κουλούρι που χαρακτηρίζει τη Θεσσαλονίκη και τη γαστρονομία της. «Οι λουκουμάδες είναι ένα από τα αγαπημένα σνακ των Θεσσαλονικέων. Με μέλι ή με καρύδια, με άσπρη η λευκή σοκολάτα ξετρελαίνουν μικρούς και μεγάλους. Και βεβαίως, τα τρίγωνα Πανοράματος, ήταν η γλυκιά αφορμή για να ανηφορίζουν τις Κυριακές οι κάτοικοι του κέντρου στο Πανόραμα» λέει η κα. Εμμανουηλίδου. Άλλες γεύσεις που αποτυπώνονται στο μυαλό του επισκέπτη αλλά και του κατοίκου της Θεσσαλονίκης, είναι, όπως λέει χαρακτηριστικά και ο Παναγιώτης Καραφουλίδης, «από πού να αρχίσω; Κρέπα από Ναυαρίνου, λουκουμάδες με μέλι στην παραλία αγναντεύοντας τον Θερμαϊκό, θαλασσινά στην Νέα Κρήνη, τσουρέκι από τον ‘Τερκενλή’, μπακαλιάρος τηγανιτός στο λιμάνι. Θα μπορούσαμε να μιλάμε ατέλειωτα για αυτά που χαρακτηρίζουν τη Θεσσαλονίκη!» Η μπουγάτσα και ο πατσάς Θεσσαλονίκης! «Μία άλλη γεύση που μας έρχεται στο μυαλό είναι η μπουγάτσα. Την ανέδειξαν πριν πενήντα χρόνια Σερραίοι μάστορες που εγκαταστάθηκαν στην πόλη μας. Γλυκιά με κρέμα, με τυρί, με σπανάκι ή με κιμά, μπορεί να την απολαύσει κανείς στα περίπου 1000 μπουγατσατζίδικα που υπάρχουν σήμερα» λέει η Κική Εμμανουηλίδου. Από την πλευρά του, ο Φίλιππος Μπαντής, τρίτη γενιά μπουγατσοποιός, με έδρα του την Παναγιά Φανερωμένη στη Θεσσαλονίκη (οδός Παναγίας Φανερωμένης 33), ήδη από το 1969, συνεχίζει την παράδοση του παππού του με συνταγές που έφερε από την Καππαδοκία, και αυτό που ξεχωρίζει είναι ότι δίνουν βάση κυρίως στο φύλλο να είναι τραγανιστό- και λιγότερο στη γέμιση. Όπως μας εξηγεί ο κ. Μπαντής, οι δυο μπουγάτσες έχουν έρθει από τη Μικρά Ασία, «η δική μας -της Θεσσαλονίκης- έχει έρθει κυρίως από την Καππαδοκία, με τους μετανάστες τους Ίωνες, η δε μπουγάτσα Σερρών έχει έρθει από την Κωνσταντινούπολη». Και η διαφορά τους; «Η μπουγάτσα Θεσσαλονίκης βασίζεται κυρίως στο φύλλο που το θέλουμε τραγανιστό και αρκετά παραπάνω από τη γέμιση. Η μπουγάτσα Σερρών βασίζεται κυρίως στη γέμιση και το φύλλο είναι πιο μαλακό» λέει ο Φίλιππος Μπαντής. Σύμφωνα με τον ίδιο, δημοφιλέστερη μπουγάτσα είναι η κρέμα, ενώ επειδή στην περιοχή που βρίσκεται το κατάστημα συχνάζει πολύς κόσμος από την Καππαδοκία καθώς και μουσουλμάνοι, «δουλεύουμε πολύ και τον κιμά, μοσχαρίσιο κιμά, και όχι αρνίσιο, γιατί δεν ταιριάζει στη δική μας κουλτούρα» εξηγεί ο Φίλιππος. Και αφήνοντας την «πρωινή» μπουγάτσα, πηγαίνουμε στον «πολύ πρωινό» πατσά, το φαγητό των ξενύχτηδων αλλά και της φτωχολογιάς. Ο πατσάς, φτιαγμένος με ποδαράκι, κοιλιά, στομάχι, παχύ έντερο, πάγκρεας (τόπι), όλα από μοσχάρι, σερβιρισμένος ψιλοκομμένος ή χοντροκομμένος, με ή χωρίς μπούκοβο, έχει τη δική του ιστορία για τη γαστρονομία της Θεσσαλονίκης, η οποία ξεκινάει πριν από 60 περίπου χρόνια. Κάποτε ήταν πολλά τα πατσατσίδικα της Θεσσαλονίκης, σήμερα, έχουν απομείνει ελάχιστα, με το πλέον γνωστό, το πατσατσίδικο του «Τσαρούχα», με παράδοση 64 χρόνων, από το 1952, επί της οδού Ολύμπου 78, ανοιχτό όλο το 24ώρο και με πολλές επιλογές σερβιρίσματος του πατσά. «Ο μοσχοβολιστός πατσάς -το φαγητό της φτωχολογιάς- με μπόλικο μπούκοβο» λέει η Κική Εμμανουηλίδου, σ’ ότι αφορά τις γεύσεις που έχουμε στο μυαλό μας ως Θεσσαλονικιώτικες, συμπληρώνοντας «τα ντολμαδάκια γιαλαντζί με ρίζες από τη Μικρά Ασία, οι Μακεδονικοί λαχανοντολμάδες με αυγολέμονο, ο τραγανός μπακαλιάρος με σκορδαλιά, που έχει φανατικούς φίλους και η μοσχοβολιά του απλώνεται σε όλο το λιμάνι, το μυδοπίλαφο με τα φρέσκα και λαχταριστά μύδια από τον Θερμαϊκό και τους κόλπους της Χαλκιδικής, οι παντρεμένες σαρδέλες με δροσερό ουζάκι, είναι μερικές ακόμη από τις γεύσεις που χαρακτηρίζουν τη γαστρονομία της πόλης μας!». Η Θεσσαλονίκη στον γαστρονομικό χάρτη Η «νύμφη του Θερμαϊκού», η πόλη με τις δικές της, ιδιαίτερες, γαστρονομικές της αναζητήσεις, διαθέτει, άραγε, εκείνα τα χαρακτηριστικά, ώστε να τοποθετηθεί στον γαστρονομικό χάρτη, αρχικά στον εγχώριο, αλλά και στον ευρωπαϊκό και στον παγκόσμιο; «Τα πρόσφατα επαινετικά δημοσιεύματα των New Work Times για τα εξαιρετικά εστιατόρια της Θεσσαλονίκης, την ποιότητα και τις τιμές, τα γαστρονομικά αφιερώματα του BBC που τον Ιούλιο του 2016 ήταν επί 6 ημέρες στη Θεσσαλονίκη, είναι η απόδειξη ότι η πόλη μας έχει κάνει αλματώδη βήματα στο χώρο της γαστρονομίας. Δεν είναι τυχαίο ότι γνωστοί ξένοι γευσιγνώστες, παγκοσμίου φήμης, που επισκέπτονται την πόλη μας, γράφουν επαινετικά άρθρα στα έντυπα του εξωτερικού» εξηγεί με θαυμασμό η Κική Εμμανουηλίδου.

108 |


Aromas and flavors... of Thessaloniki! The pies and tripe of Thessaloniki! "Another flavor that comes to mind is the bougatsa pie. It was highlighted fifty years ago by craftsmen from Serres who settled in our city. With sweet cream, cheese, spinach or meat, you can enjoy it in the approximately 1000 bougatsa pie shops that exist today,” says Kiki Emmanouilidou. For his part, Philip Bandis, a third generation pie maker, located in Panagia Faneromeni in Thessaloniki (33, Panagias Faneromenis street), since 1969, continues the tradition of his grandfather with recipes brought from Cappadocia, and what stands out is that they base their recipe on the crunchy pastry leaf and less on the filling. As he explains, the two bougatsa pies have come from Asia Minor, "our own -the pie of Thessaloniki- has come mainly from Cappadocia, from Ionian immigrants and the pie of Serres has come from Constantinople." And the difference? "The pie of Thessaloniki is based mainly on the pastry leaf that is crispy and not on the filling. The pies from Serres are based primarily on the stuffing and the leaf is softer,” says Philip Bandis. According to him, the most popular pies are the ones filled with cream, and because the area is frequented by many people from Cappadocia and Muslims, "we use a lot of beef, ground beef, not lamb, because it does not fit in our culture”, explains Philip. And after our morning bougatsa, we go to the early morning tripe, the food of those who stay up late but also of the poorer. The tripe, made with the feet, abdomen, stomach, colon, pancreas (ball) of the beef, served chopped or coarsely, with or without chilli, has its own story about the gastronomy of Thessaloniki, which begins some 60 ago. There used to be a lot of tripe shops – patsatzidika – inThessaloniki, but today there are not so many left, with the most well known, the patsatsidiko of "Tsarouchas", with a 64 year traditions, since 1952, on 78, Olympou street, open 24 hours a day and with many serving options of tripe. "The fragrant dish of tripe -the poor people food- with plenty of hot pepper," says Kiki Emmanouilidou, in terms of flavors that we have in mind as the Tessaloniki flavors, along with the "the gialantzi stuffed vine leaves” with roots in Asia Minor, the Macedonian cabbage with lemon sauce, the crunchy cod with garlic sauce, whose smell spreads across the harbor, the mussel risotto

with fresh and delicious mussels from Thermaikos bay and the bays of Halkidiki, “married” sardines with chilled ouzo are some more from flavors that characterize the gastronomy of our city!". Thessaloniki in the gastronomic map Does the nymph of Thermaikos bay, the city with its own, specific, gastronomic pursuits, have the features to be placed, initially, in the domestic gastronomic map, but also in the European and the worldwide maps? "The recent laudatory reports of New Work Times for the excellent restaurants of Thessaloniki, the quality and the price of its gastronomic offerings from the BBC channel, which spent six days in Thessaloniki in July 2016, are proof that our city has made great strides in gastronomy. It is no coincidence that well-known and renowned foreign connoisseurs are visiting our city and write laudatory articles printed abroad” admiringly explains Kiki Emmanouilidou. On the side of Panagiotis Karafoulidis, he believes that "Thessaloniki has always been a protagonist city of gastronomy in Greece. It is the city of the great chefs, of the most delicious households. At international level, it starts gaining important positions within growing tourism from Europe and the East” and adds “we still have a long way to go, but we proceed with right steps in order to enable Thessaloniki to become the city of international gastronomy.” Cabbage dolmas and traditional pies! Cabbage dolmas with lemon sauce is the food of winter, a traditional food brought by refugees from Constantinople, a dish that has been linked with the Sunday table and the Christmas table, the cabbage dolmas is one of the favorite recipes of Kiki Emmanouilidou “with its sweetness, the winter cabbage and oriental aroma of cumin, a flavor that reminds me of Christmas” as she says. The rustic rooster, with oatmeal and fresh butter is also another "aroma and taste of the era of my childhood," says the famous cook of Thessaloniki. But these traditional pies, "there’s so much variety and specificity, each time we’re discovering a new technique and a new interesting taste!" Panagiotis Karafoulidis says, in turn.

ΘΕΜΕΛΙΟ ΖΩΗΣ!

Εξαιρετικά σημαντικό δομικό στοιχείο κάθε κυττάρου στον οργανισμό, τα Ω-λιπαρά Udo’s Oil 3-6-9 Blend είναι αναγκαία για τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος, των αρθρώσεων και του πεπτικού συστήματος. Βοηθούν στη μείωση της LDL, των τριγλυκεριδίων, της πίεσης και στην αύξηση της HDL χοληστερίνης, ισορροπώντας ουσιαστικά το καρδιαγγειακό σύστημα. Απαραίτητα για την υγεία του δέρματος θρέφουν την επιδερμίδα εκ των έσω, αντιμετωπίζοντας και χρόνια προβλήματα. Είναι αναγκαία για την παραγωγή της σεροτονίνης, με αποτέλεσμα να βελτιώνουν τη διάθεση και να δρουν ευεργετικά σε καταστάσεις επιλόχειας κατάθλιψης, κατάθλιψης και στρες. Ιδανική αναλογία Ω-3 προς Ω-6 λιπαρών 2:1 αποκλειστικά από πιστοποιημένους βιολογικούς σπόρους φυτών: λιναριού, ηλιόσπορου, σουσαμιού, νυχτολούλουδου, φύτρων βρώμης & ρυζιού κ.ά. Διατίθεται σε γυάλινες συσκευασίες 90 χορτοφαγικών κάψουλων και υγρό 250ml που διατηρείται αποκλειστικά στο ψυγείο. Παρασκευάζεται στον Καναδά από τη FLORA και διανέμεται αποκλειστικά από τη MedMelon. T. 2310 449441, www.medmelon.gr, info@medmelon.gr

A FOUNDATION OF LIFE!

Omega fatty acids are an exceptionally important element in the structure of every cell in our organism. Udo’s Oil 3•6•9 Blend is necessary for the proper functioning of the brain, nervous system, joints, and digestive system. They help lower LDL, triglycerides, blood pressure and increase HDL cholesterol, essentially balancing the cardiovascular system. They are necessary for the health of the epidermis, feeding it from within, even treating chronic problems. They are required for the production of serotonin, improving your mood and battling postnatal depression, depression and stress. The ideal ratio of Omega-3 to Omega-6 fatty acids is 2:1. Made exclusively with certified organic plant seeds: linseed, sunflower, sesame, Evening Primrose, oat and rice germ, and others. They are available in glass containers with 90 vegetarian capsules and in 250ml containers that are preserved exclusively in refrigerators. Produced in Canada by FLORA and distributed exclusively by MedMelon. T. +30 2310 449441, www.medmelon.gr, info@medmelon.gr


NEGRΟPONTE

ΟΙΝΟΜΑΓΕΙΡΕΙΟΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΩΝ ΕΔΕΣΜΑΤΩΝ Αιγύπτου 24 ή Κατούνη 21, Λαδάδικα - Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 523.571 110 |


Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης! | Aromas and flavors... of Thessaloniki! Από την πλευρά του ο Παναγιώτης Καραφουλίδης, πιστεύει ότι «η Θεσσαλονίκη ήταν πάντα η πρωταγωνίστρια πόλη της γαστρονομίας στην Ελλάδα. Είναι η πόλη των μεγάλων μαγείρων και των πιο νόστιμων νοικοκυριών. Σε διεθνές επίπεδο αρχίζει και παίρνει σημαντικές θέσεις μέσα από τον αυξανόμενο τουρισμό από Ευρώπη και Ανατολή» και συμπληρώνει «έχουμε δρόμο ακόμη, αλλά προχωράμε με σωστά βήματα, με στόχο η Θεσσαλονίκη να μπορέσει να γίνει πόλη της διεθνής γαστρονομίας». Λαχανοντολμάδες και πίτες παραδοσιακές! Χειμωνιάτικο φαγητό οι λαχανοντολμάδες με αυγολέμονο, ένα παραδοσιακό φαγητό που έφεραν οι πρόσφυγες από την Πόλη’ ένα φαγητό που έχει συνδεθεί με το Κυριακάτικο τραπέζι αλλά και το τραπέζι των Χριστουγέννων, οι λαχανοντολμάδες είναι μια από τις αγαπημένες συνταγές της Κικής Εμμανουηλίδου «με τη γλύκα του χειμωνιάτικου λάχανου και το ανατολίτικο άρωμα του κύμινου, μια γεύση που μου θυμίζει Χριστούγεννα» όπως λέει χαρακτηριστικά. Είναι και ο χωριάτικος κόκορας, όμως, με πλιγούρι και φρέσκο βούτυρο, «άρωμα και γεύση από μια άλλη εποχή των παιδικών μου χρόνων» λέει η γνωστή μαγείρισσα της Θεσσαλονίκης. Αλλά και αυτές οι παραδοσιακές πίτες, «είναι τόσο μεγάλη η ποικιλία και ιδιομορφία, όπου κάθε φορά ανακαλύπτεις μια καινούργια τεχνική και μια νέα ενδιαφέρουσα γεύση!» όπως λέει, με τη σειρά του, και ο Παναγιώτης Καραφουλίδης. Tips • Ιδιαίτερη σημασία για τη Θεσσαλονίκη αποτέλεσε η πολύ πρόσφατη διεξαγωγή του Παγκόσμιου Συνεδρίου Αρχιμαγείρων (Worldchefs Congress & Expo 2016- www.worldchefs2016.org) που διεξήχθη 24 - 27 Σεπτεμβρίου 2016 στις εγκαταστάσεις της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), με τη συμμετοχή περισσότερων από 1.000 σεφ απ’ όλον τον κόσμο, 34 ομιλητών καθένας από τους οποίους κατέδειξε μία διαφορετική πλευρά της παγκόσμιας γαστρονομίας. • Αξίζει να αναφερθεί η πραγματοποίηση του 1ου συνεδρίου γαστρονομίας, που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2016, με πρωτοβουλία του ΙΕΚ ΔΕΛΤΑ, και τίτλο «Θεσσαλονίκη: γεύσεις από την Ανατολή ως τη Δύση». Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκαν με σχετικές εισηγήσεις οκτώ κουζίνες που έχουν επηρεάσει τη Θεσσαλονίκη, η Σεφαραδίτικη, Οθωμανική, Ιταλική, Αρμένικη, Αθωνική, Μικρασιατική, Ποντιακή και Κρητική.

Tips • Particularly Important for Thessaloniki was the very recent World Congress of Chefs (World chefs Congress & Expo 2016www.worldchefs2016.org) held on 24-27 September 2016 at the Thessaloniki International Fair Facilities (TIF), with the participation of more than 1,000 chefs from around the world and 34 speakers each of which showed a different side of world gastronomy. • The implementation of the first gastronomy conference is also worth mentioning, held in March 2016, with the initiative of the IEK DELTA, entitled "Thessaloniki: flavors from East to West." During the conference, there were eight cuisines presented with relevant suggestions that have influenced Thessaloniki, the Sephardic, Ottoman, Italian, Armenian, Mount Athonian, Asia Minor, Pontian and Cretan cuisines. The conference was the largest gathering of professionals and students of the food sector, the contributions showed great interest and the speakers attempted to penetrate the history of the various modules that make up the fabric of the city. We hope that such efforts will have duration. • In Recent years, the municipality of Thessaloniki organizes the Gastronomic Festival, Thessaloniki Food Festival, with a series of actions whose aim is to promote the multi-ethnic, multicultural city cuisine. This year the 6th Thessaloniki Food Festival will take place, starting with a series of actions in the last week of November and lasting until mid-December 2016. According to the latest information, the 6th Thessaloniki Food Festival will have "Thessaloniki, the city of the sweets" as its main theme! • «Thessaloniki Food Stories» is the gastronomic city guide with 13 representative recipes of local cuisine, issued by the municipality of Thessaloniki and the responsible Tourism department in collaboration with the Club of Chefs and Confectioners of Northern Greece. • It should be noted that Thessaloniki has many restaurants with excellent local chefs, who, in recent years have created the modern cuisine of Thessaloniki, with special characteristics and were able to show the excellent local raw materials, in combination with the global culinary trend of less processed food.


Αρώματα και γεύσεις... Θεσσαλονίκης! | Aromas and flavors... of Thessaloniki! • Τα τελευταία χρόνια, ο δήμος Θεσσαλονίκης διοργανώνει το Φεστιβάλ Γαστρονομίας, Thessaloniki Food Festival, με σειρά δράσεων, στόχος του οποίου είναι η ανάδειξη της πολυεθνικής, πολυπολιτισμικής κουζίνας της πόλης. Φέτος, θα διεξαχθεί το 6ο Thessaloniki Food Festival, ξεκινώντας με σειρά δράσεων, την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου και με διάρκεια έως τα μέσα Δεκεμβρίου 2016. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες του ρεπορτάζ μας, το 6ο Thessaloniki Food Festival, θα έχει θέμα «Θεσσαλονίκη, η πόλη του γλυκού»! • «Thessaloniki Food Stories» λέγεται ο γαστρονομικός οδηγός πόλης με 13 αντιπροσωπευτικές συνταγές της τοπικής κουζίνας που έχει εκδώσει ο δήμος Θεσσαλονίκης και το αρμόδιο τμήμα Τουρισμού σε συνεργασία με τη Λέσχη Αρχιμαγείρων & Ζαχαροπλαστών Βορείου Ελλάδος. • Να σημειωθεί ότι η Θεσσαλονίκη διαθέτει πολλά εστιατόρια με εξαιρετικούς τοπικούς σεφ, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια δημιούργησαν τη σύγχρονη Θεσσαλονικιώτικη κουζίνα, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και κατάφεραν να αναδείξουν τις άριστες τοπικές πρώτες ύλες σε συνδυασμό με την παγκόσμια γαστρονομική τάση της λιγότερο επεξεργασμένης τροφής. Λειτουργούν εστιατόρια που σερβίρουν έθνικ κουζίνα, ανατολίτικη, οθωμανική, ινδική, αρμένικη, λιβανέζικη, ιταλική, ασιατική, αργεντίνικη, μεξικάνικη, χορτοφαγική κ.ά. Αναμφίβολα, όχημα για την ανάπτυξη ενός τόπου αποτελεί η γαστρονομία, συμβάλλοντας στην ποιοτική αναβάθμιση και βεβαίως στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στον εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος. Σε πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, φαίνεται πως το 44% των ταξιδιωτών συγκαταλέγει το φαγητό μέσα στα ανώτερα ιεραρχικά κριτήρια για την επιλογή ενός προορισμού ως τόπο διακοπών. Επίσης, σύμφωνα με άλλες έρευνες, οι τουρίστες ξοδεύουν το 40% του συνολικού τους ταξιδιωτικού προϋπολογισμού στο φαγητό και στο ποτό, και συνηθίζουν να επισκέπτονται ξανά έναν τόπο σε περίπτωση που αποκομίσουν μια ευχάριστη γαστρονομική εμπειρία. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως όταν ένας τουρίστας μείνει ικανοποιημένος από την κουζίνα μιας περιοχής, είναι διατεθειμένος να δαπανήσει ακόμα μεγαλύτερα ποσά για να δοκιμάσει και άλλα τοπικά εδέσματα αλλά και να αγοράσει γαστρονομικά δώρα.

112 |

There are restaurants serving ethnic, Oriental, Ottoman, Indian, Armenian, Lebanese, Italian, Asian, Argentinean, Mexican, vegetarian cuisine etc. Undoubtedly, a vehicle for the development of the city is the gastronomy, contributing to improving the quality and of course to extend the tourist season and enrich the tourist production. A recent survey by the World Tourism Organization shows that 44% of travelers consider food as a very important criterion for selecting a destination as a holiday destination. Also, according to other studies, tourists spend 40% of their total travel budget on food and drink, and tend to re-visit a place where they had a pleasant dining experience. Furthermore, it is important to remember that, when a tourist is satisfied with the cuisine of a region, he is willing to spend more money to try other local dishes and buy gourmet gifts.


Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού

Η «πλούσια» περιοχή του Εθνικού Πάρκου Δέλτα Αξιού, Λουδία, Αλιακμονα

The “rich” area of the Axios, Loudias, Aliakmonas Delta National Park 114 |

Μια από τις πολυτιμότερες προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας και της Ευρώπης, με πλούσια βιοποικιλότητα αλλά και δυνατότητες για αναψυχή, παρατήρηση πουλιών και επαφή με τη φύση, το Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα προσφέρεται για σύντομες αποδράσεις. Να σκεφτείτε, ότι βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής τόσο από τη Θεσσαλονίκη, όσο και από την Κατερίνη και τη Βέροια!

One of the most valuable protected areas in Greece and in Europe with a rich biodiversity as well as many opportunities for entertainment, bird watching and contact with nature, the Delta AxiosLoudias - Aliakmonas National Park is open for short escapes. You should take into consideration that it is so close to Thessaloniki, as it is to Katerini and Veroia!


Axios Delta National Park Τι θα λέγατε για μια βόλτα στο παραποτάμιο δάσος του Αξιού, ή μήπως για ψάρεμα στις εκβολές του Γαλλικού ποταμού; Για παρατήρηση πουλιών στη Νέα Αγαθούπολη, ή για μπάνιο στις παραλίες του Κορινού; Και τις τέσσερις εποχές του χρόνου, υπάρχει ένας καλός λόγος για να επισκεφθείτε το Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού - Λουδία Αλιάκμονα! Το Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα είναι ένα από τα πιο σημαντικά υγροτοπικά συστήματα της Ελλάδας και της Ευρώπης, καθώς φιλοξενεί εκατοντάδες είδη χλωρίδας και πανίδας, πολλά από τα οποία σπάνια και προστατευόμενα, ενώ παράλληλα προσφέρει απλόχερα τα αγαθά του στον άνθρωπο: εύφορη γη και αγροτικά προϊόντα, αλιεύματα και όστρακα, όμορφη φύση για αναψυχή και περιηγήσεις. Η προστατευόμενη περιοχή ξεκινά περίπου 10 χλμ. νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης, όπου συναντά κανείς τις εκβολές του Γαλλικού ποταμού και τη λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου. Ο Γαλλικός ξεκινά από τα Κρούσσια όρη, στο νομό Κιλκίς, και ύστερα από πορεία περίπου 65 χλ., εκβάλλει στα δυτικά της Θεσσαλονίκης. Στο τελευταίο τμήμα του δεν έχει επιφανειακή ροή, λόγω της έντονης άντλησης των νερών του κατά τις προηγούμενες δεκαετίες. Ο ποταμός στέρεψε και ένα τμήμα εδάφους στην εκβολή υπέστη καθίζηση. Από την άλλη, ο Αξιός ποταμός, με συνολικό μήκος 380 χιλιόμετρων, είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ποταμός της Βαλκανικής Χερσονήσου, μετά τον Έβρο.

How would you like a walk at Axios’ riverside forest, or how about fishing at the estuaries of the river Gallikos? Maybe bird watching at Nea Agathoupoli or swimming at Korinos’ beaches? There is a good reason to visit the Delta Axios- Loudias - Aliakmonas National Park every season of the year! The Delta Axios- Loudias - Aliakmonas National Park is one of the most important wetland systems in Greece and in Europe as it accommodates hundreds of species of flora and fauna, many of which are rare and protected, while at the same time it offers its many resources to the people: fertile land and agricultural products, catches and sea shells, beautiful nature for entertainment and sightseeing. The protected area begins approximately 10 km south-east of Thessaloniki, where one meets the estuaries of the river Gallikos and the lagoon of Kalochori. The river Gallikos starts from Kroussia Mountain, at the prefecture of Kilkis, and after 65 km it flows into the west of Thessaloniki. At its last part it does not have surface flow, due to the strong water extraction during the previous decades. The river has dried out and a part of the ground has undergone subsidence. On the other side, Axios river with a total length of 380 km, is the second biggest river in the Balkan Peninsula, right after Evros. Inside the Greek boarders is goes through the prefecture of Kilkis and Thessaloniki for 74 km and it flows into Thermaikos.


Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού | Axios Delta National Park Εντός των ελληνικών συνόρων διατρέχει τους νομούς Κιλκίς και Θεσσαλονίκης για 74 χλμ. και εκβάλλει στο Θερμαϊκό. Σχηματίζει ένα εκτεταμένο Δέλτα, με χαρακτηριστικό τις μεικτές αποικίες των ερωδιών, αλλά και τη μεγαλύτερη κάλυψη στην Ελλάδα του τύπου αλοφυτικού οικοτόπου «1420 - Μεσογειακές και θερμοατλαντικές αλόφιλες λόχμες». Ο Αλιάκμονας, με μήκος 350 χιλιομέτρων είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας, ο οποίος πηγάζει από τα βουνά Γράμμο και Βόϊο. Στα νότια του Αλιάκμονα βρίσκεται ο υγρότοπος της Νέας Αγαθούπολης, ένας μικρός παράκτιος υγρότοπος, χαρακτηριστικός της Μεσογείου. Τέλος, στο νοτιότερο τμήμα του Εθνικού Πάρκου βρίσκεται η λιμνοθάλασσα Αλυκών Κίτρους, ένας από τους πιο σημαντικούς υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας, που εκτείνεται σε μία προεξοχή της γης μέσα στη θάλασσα. Η χλωρίδα και πανίδα του υγρότοπου Πλούσια η χλωρίδα και η πανίδα του υγρότοπου στο Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα με μια έκταση που καταλαμβάνει 338 τετραγωνικά χιλιόμετρα, και αποτελείται από 24 είδη οικοτόπων, 500 είδη φυτών, 295 είδη πουλιών, 31 είδη θηλαστικών και 28 είδη αμφιβίων και ερπετών.

116 |

It creates an extended delta, having as a characteristic the mixed rookeries of Herons, as well as the biggest cover in Greece of the type of halophytic habitat “1420 - Mediterranean and thermoAtlantic halophilous scrubs”. Aliakmonas, with length of 350 km is the bigger river in Greece, which originates from the mountains Gramos and Voio. South of Aliakmonas is the wetland of Nea Agathoupoli, a small coastal wetland, typical in Mediterranean. Lastly, at the southernmost part of the National Park is located the Alyki Kitrous lagoon, one of the most important wetlands in North Greece, which extends to a salient of the ground into the sea. Flora and fauna of the wetland The flora and fauna of the wetland in the Delta Axios- Loudias Aliakmonas National Park is very rich in an area that occupies 338 square kilometers, and it includes 24 types of habitats, 500 types of plants, 295 species of birds, 31 species of mammals and 28 species of amphibians and reptiles. The area of the Delta Axios - Loudias - Aliakmonas is a valuable habitat for many species of animals, some of which are endangered, such as the European ground squirrel and the otter. Moreover, the presence of foxes is often, while from times to times the presence of jackal, wildcat as well as wolves that descent from northern has been recorded.


Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού Η περιοχή του Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα είναι πολύτιμος βιότοπος για πολλά είδη ζώων, κάποια από τα οποία κινδυνεύουν με εξαφάνιση, όπως ο λαγόγυρος και η βίδρα. Ακόμη, συχνή είναι η παρουσία αλεπούδων, ενώ κατά καιρούς έχει καταγραφεί η παρουσία του τσακαλιού, της αγριόγατας, αλλά και λύκων που κατεβαίνουν από βορειότερα. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι στις αμμοθίνες των Αλυκών Κίτρους έχει παρατηρηθεί ένας από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς μεσογειακής χελώνας στην Ευρώπη. Επίσης, η περιοχή είναι παγκόσμιας ορνιθολογικής σημασίας, γιατί εκεί σταθμεύουν, φωλιάζουν ή ξεχειμωνιάζουν σημαντικοί πληθυσμοί σπάνιων πουλιών όπως ο αργυροπελεκάνος, η αβοκέτα, η λιμόζα, ο νυχτοκόρακας, ο κρυπτοτσικνιάς, το νεροχελίδονο, ο μαυροκέφαλος γλάρος και η λαγγόνα, ο στρειδοφάγος και ο θαλασσοσφυριχτής. Καθώς βρίσκεται σε έναν από τους βασικούς μεταναστευτικούς διαδρόμους της Ευρώπης, κατά την περίοδο της μετανάστευσης, χιλιάδες παρυδάτια πουλιά σταματούν για λίγες μέρες στον υγρότοπο για να τραφούν, ενώ το χειμώνα συγκεντρώνονται εδώ σημαντικοί πανευρωπαϊκά αριθμοί υδρόβιων πουλιών. Από τα 295 είδη πουλιών που έχουν καταγραφεί -δηλαδή το 66% των

ειδών που έχουν παρατηρηθεί έως σήμερα στην Ελλάδα- τα 103 είδη φωλιάζουν στο Εθνικό Πάρκο. Τέλος, τα ποτάμια, οι λιμνοθάλασσες, οι αλμυρόβαλτοι, τα εύφορα χωράφια και η θάλασσα παρέχουν καταφύγιο για την επιβίωση εκατοντάδων ειδών φυτών και ζώων. Ορισμένα είναι προστατευόμενα, όπως ο κρίνος της θάλασσας, ενώ άλλα είναι πολύ κοινά, όπως οι αρμυρήθρες, που με το φθινοπωρινό κόκκινο χρώμα τους στολίζουν τους αλμυρόβαλτους της παράκτιας ζώνης.

We should also highlight the fact that, on the sand dunes of Alyki Kitrous one of the greatest populations of Mediterranean sea turtle in Europe has been noticed. Furthermore, the area is of great global ornithological importance, as this is the place where important populations of rare birds stop, nest or stay during winter such as the Dalmatian pelican, pied avocet, black-tailed godwit, Black-crowned night heron, squacco heron, collared pratincole, Mediterranean gull and pygmy cormorant, Eurasian oystercatcher and Kentish plover. As it is located in one of the basic migration passages in Europe, during migration, thousands of waterside birds stop for a few days at the wetland to feed, while at winter significant pan-European numbers of water birds are gathered here. From the 295 species of birds that have been recorded - which is 66% of the species that have been observed up until today in Greece103 of them nest in the National Park. Lastly, the rivers, the lagoons, the saltwater swamps, the fertile fields and the sea provide shelter to the survival of hundreds of species of plants and animals. Some of them are protected, such as the sea daffodil, while others are very common, such as common glasswort,

which decorate the saltwater swamps of the coastal zone with their autumnal red color.

118 |

Στη συνθήκη Ramsar H σημασία της περιοχής ευθύνης του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα αναγνωρίστηκε διεθνώς το 1975, με την ένταξή της στους Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας της Σύμβασης Ramsar. Στη συνέχεια, η περιοχή εντάχθηκε και στο Δίκτυο Natura 2000 -το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 από την Ευρωπαϊκή Ένωση με στόχο προστασία της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις περιοχές του κοινοτικού δικτύου προστατευόμενων περιοχών Natura 2000, μία Ζώνη Ειδικής Προστασίας για τα Πουλιά (ΖΕΠ) και δύο Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ). Η περιοχή ανακηρύχθηκε Εθνικό Πάρκο το 2009.

In the Ramsar Convention The significance of the area which is a responsibility of the Management Authority of the Delta Axios - Loudias - Aliakmonas was internationally acknowledged in 1975, by entering the Wetlands of International Importance on the Ramsar Convention. Then, the area also entered the Natura 2000 Network - which was created in 1992 by the European Union which targets the protection of the global biodiversity. In particular, there are three areas of the community network of protected areas Natura 2000, a Special Protection Area for birds (SPA) and two Sites of Community Importance (SCI). The area was declared a national park in 2009. Routes Due to the great distances, the tour at the area of the National Park demands a vehicle, while the access by public transportation is possible only at the area of Kalochori and the area of Nea Agathoupoli.


Axios Delta National Park Διαδρομές Λόγω των μεγάλων αποστάσεων, η περιήγηση στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου απαιτεί όχημα, ενώ η πρόσβαση με μέσα μαζικής μεταφοράς είναι δυνατή μόνο στην περιοχή του Καλοχωρίου και στην περιοχή της Νέας Αγαθούπολης. Κάποια κομμάτια του οδικού δικτύου είναι ασφαλτοστρωμένα, ενώ μεγάλο μέρος των διαδρομών είναι χωματόδρομος. Αυτό σημαίνει, ότι ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, καλό είναι πριν ξεκινήσετε την περιήγησή σας στην περιοχή να ζητήσετε πληροφορίες από το Φορέα Διαχείρισης (T. 2310 794811, http://axiosdelta.gr/). Σ΄ ότι αφορά την πρόσβαση και τις δράσεις στην περιοχή, η Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου - Εκβολές Γαλλικού ποταμού- Δέλτα Αξιού αποτελεί την πύλη του Εθνικού Πάρκου για τη Θεσσαλονίκη. Οι εκβολές του ποταμού Γαλλικού και η λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου προσφέρουν την πιο κοντινή, στην πόλη της Θεσσαλονίκης, απόδραση στη φύση. Για τη διαδρομή Χαλάστρα - Καλύβες μυδοκαλλιεργητών - Πέτρινο φυλάκιο - Δάνειο, στον κόμβο της Χαλάστρας, στην Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης - Αθηνών, θα εντοπίσετε την είσοδο του Εθνικού Πάρκου Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα, με προορισμό το ανατολικό τμήμα του Δέλτα Αξιού. Μεταξύ άλλων, θα δείτε ορυζώνες, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τοπία και οικοσυστήματα του Εθνικού Πάρκου, τo οποίο καλύπτει περίπου 100.000 από τα 338.000 στρέμματα, δηλαδή σχεδόν, το ένα τρίτο της έκτασής του. Βεβαίως, είναι και οι μυδοκαλλιέργειες, στην περιοχή που ονομάζεται «όρμος Καβούρα» και εκεί λειτουργούν τα περισσότερα μυδοτροφεία στη χώρα. Μια άλλη ενδιαφέρουσα διαδρομή είναι Κύμινα - δυτική εκβολή Αξιού - καλύβες μυδοκαλλιεργητών στο Λουδία. Η πρόσβαση στο δυτικό ανάχωμα, τμήμα του Εθνικού Πάρκου, μπορεί να γίνει είτε από τον κόμβο των Νέων Μαλγάρων στην εθνικό οδό Θεσσαλονίκης - Αθηνών, είτε από το δυτικό ανάχωμα του Αξιού, μετά τη γέφυρα Χαλάστρας Κυμίνων.

Some parts of the road network are paved, while a great part of the routes is unpaved. This means, that depending on the weather conditions, it would be wise to seek information by the Management Authority (T. +30 +30 2310 794811, http://axiosdelta.gr/) before beginning your tour in the area. As regards to the access and the actions of the area, the Kalochori Lagoon - Gallikos river Estuaries - Axios Delta constitutes the gate of the National Park from Thessaloniki. The estuaries of the river Gallikos and the Kalochori lagoon offer the closest escape to nature as regards to the city of Thessaloniki. Regarding the route Halastra - Mussel farmers’ huts - Observation tower- Danio channel, at the Halastra interchange, at the National Road Thessaloniki - Athens, you will spot the entrance of the National Park Delta Axios - Loudias - Aliakmonas, having as a destination the east part of the Axios Delta. Among other things, you will see rice fields, one of the typical landscapes and ecosystems in the Park Delta Axios - Loudias Aliakmonas, which cover approximately 100.000 from the 338.000 hectares, meaning approximately one third of the whole area. Of course, there is also the mussel cultivation, at the area called “Kavoura Bay” and this is the place where most mussel producers in the country operate. Another interesting route is Kymina - west Axios estuary - Mussel farmers’ huts in Loudias. The west embankment, part of the National Park, can be accessed either by the Nea Malgara interchange at the National Road Thessaloniki - Athens, or by the west embankment of Axios, upon the Halastra - Kymina bridge. The biggest surprise for the guest are the wild horses in Axios, which one can usually encounter at the alongshore water fields.


Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού Η μεγαλύτερη έκπληξη για τον επισκέπτη είναι τα άγρια άλογα του Αξιού, που συνήθως συναντά κανείς στα παρόχθια υγρολίβαδα. Πρόκειται για άλογα που εγκαταλείφθηκαν από τους αγρότες με την εκμηχάνιση της γεωργίας κατά τη δεκαετία του ‘60, επιβίωσαν και ζουν ελεύθερα στο Δέλτα του Αξιού! Στις εκβολές του Λουδία, βρίσκονται οι καλύβες των μυδοκαλλιεργητών των Κυμίνων και των Νέων Μαλγάρων. Και από εκεί, μπορείτε να απολαύσετε το ηλιοβασίλεμα, ενώ όταν είναι ο ουρανός καθαρός, ο Όλυμπος δεσπόζει απέναντι επιβλητικός! Όσο για το Παρατηρητήριο Νέας Αγαθούπολης - Αλυκές Κίτρους Αμμοθίνες Κορινού, θα ακολουθήσετε διαδρομές δίπλα στη θάλασσα, θα παρατηρήσετε πουλιά ενώ υπάρχουν και διάφορες επιλογές για τοπική γαστρονομία. Γαστρονομία - τοπική κουζίνα Τα ποτάμια και η θάλασσα δίνουν τις πρώτες ύλες για την τοπική κουζίνα που έχει τα δικά της ξεχωριστά πιάτα όπως, γλώσσες με κρεμμυδάκια, σουπιές στιφάδο, μύδια σαγανάκι, σωλήνες με ρύζι, τηγανητά καβούρια, χέλι. Οι ταβέρνες των οικισμών που γειτονεύουν με το Εθνικό Πάρκο (Καλοχώρι, Χαλάστρα, Κύμινα, Νέα Μάλγαρα, Μεθώνη, Μακρύγιαλος) είναι γνωστές για τους θαλασσινούς μεζέδες τους και προσελκύουν τους κατοίκους των αστικών κέντρων που αγαπούν το καλό φαγητό. Αλυκές Στο δυτικό τμήμα της λιμνοθάλασσας λειτουργούν οι αλυκές όπου γίνεται η παραγωγή του αλατιού, με τις λεγόμενες «θερμάστρες» και τα «τηγάνια», όπου διοχετεύεται το νερό, ώστε να εξατμιστεί και να συλλεχθεί στη συνέχεια το αλάτι. Η συγκεκριμένη εγκατάσταση παραγωγής αλατιού είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στη χώρα μας, μετά τις Αλυκές Μεσολογγίου, με παραγωγή 32.000 τόνους ετησίως. Στο δρόμο προς τον Κορινό, κάντε μία στάση στο μικρό ύψωμα μετά το εκκλησάκι, από όπου μπορείτε να ρίξετε μία πανοραμική ματιά στις αλυκές και τη λιμνοθάλασσα. Αμμοθίνες Μεταξύ της θάλασσας και της λιμνοθάλασσας μεσολαβεί μία αμμώδης λωρίδα, όπου αναπτύσσονται αμμοθίνες. Είναι μία περιοχή σημαντική για την χλωρίδα και τα ερπετά, κυρίως όμως για την μεσογειακή χελώνα, καθώς εδώ υπάρχει ένας από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς στην Ευρώπη. Tips • Την πρώτη Κυριακή του Οκτωβρίου, κάθε χρόνο, πραγματοποιείται στο Παρατηρητήριο Νέας Αγαθούπολης η Γιορτή Πουλιών με ξεναγήσεις, ορνιθοπαρατήρηση, περιβαλλοντικά παιχνίδια για τα παιδιά. • Στο παρατηρητήριο ζητείστε από το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης και δανειστείτε ποδήλατα για μία βόλτα στον ποδηλατόδρομο που ενώνει τη Μεθώνη με το παρατηρητήριο. • Περνώντας από το Μακρύγιαλο, μην παραλείψετε να κάνετε μία στάση στον αρχαιολογικό χώρο της Πύδνας. Η Πύδνα είναι γνωστή από τη Μάχη της Πύδνας, η οποία σήμανε την οριστική υποταγή της Ελλάδας στους Ρωμαίους. Στη μάχη αυτή (168 π.Χ.) ο τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας Περσέας ηττήθηκε από τον ύπατο Αιμίλιο Παύλο. Η αρχαία Πύδνα είναι χτισμένη στα δυτικά παράλια του Θερμαϊκού, ανάμεσα στον Μακρύγιαλο και το Κίτρος. Η πόλη αναδείχθηκε ως σημαντικό εμπορικό κέντρο (ώρες επίσκεψης Δευτέρα- Παρασκευή 07:30-14:30). Πληροφορίες από το Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού - Λουδία Αλιάκμονα στο τηλέφωνο 2310 794811. Ώρες λειτουργίας: 8.00 π.μ - 4.00 μ.μ. Δευτέρα - Παρασκευή και στην ιστοσελίδα: axiosdelta.gr

120 |


Axios Delta National Park These are horses that were abandoned by the farmers due to the mechanization of agriculture during the 60’s, and they survived and still run free at the Axios Delta! At the Loudias estuaries, the mussel farmers’ huts of Kymina and Nea Malgara are located. From there, you can enjoy the sun set, and when the sky is clear, the Mount Olympus rises statuesque! As regards to the Nea Agathoupoli observation tower - Alyki Kitrous Lagoon - Korinos sand dunes, you will follow routes next to the sea, you will bird watch while there are also various choices regarding the local gastronomy. Gastronomy - local cuisine The rivers and the sea offer the raw materials for the local cuisine which has its own special dishes such as, flounders with onions, cuttlefish stew, mussels saganaki, grooved razor shells with rice, fried crabs, eel. The taverns of the settlements next to the National Park (Kalochori, Halastra, Kymina, Nea Malgara, Methoni, Makrygialos) are famous for their sea tidbits and they attract the people of the urban centers who love good food. Alikes At the west part of the lagoon the saltpans operate, with the so-called ‘heaters’ and the “pans”, where the water is pumped through, in order to evaporate and then to collect the salt. This particular salt production installment is the second greatest in our country, after saltpans in Mesologgi with an annual production up to 32.000 tones. On the way up to Korinos, you should stop at the small mound after the small church, from where you can have a panoramic view to the saltpans and the lagoon. Sand dunes Between the sea and the lagoon, there is a sandy band, where sand dunes are developed. It is an important area for the flora and the reptiles, but mostly for the Mediterranean sea turtle, as one of the greatest populations in Europe is located here. Tips • The first Sunday in October, every year, at the Observation Tower in Nea Agathoupoli, the Bird Celebration is carried out with tours, bird watching, environmental games for children. • At the observation tower you can ask the personnel of the Management Authority to borrow bikes for a ride at the cycle track which connects Methoni with the observation tower. • When you go through Makrygialos, do not forget to make a stop at the archaeological area of Pydna. Pydna is known for the Battle in Pydna, which signaled the final submission of Greece to the Romans. At this battle (168 B.C) the last king of Macedonia Perseus was defeated by the ambassador Aemilius Paullus. Ancient Pydna is built on the west watersides of Thermaikos, between Makrygialos and Kitrous. The city has risen as an important shopping center (visiting hours Monday - Friday 07:30-14:30). Information by the Management Authority Delta Axios - Loudias Aliakmonas at the telephone +30 2310 794811. Οperating hours 8.00 a.m. - 4.00 p.m. Monday - Friday and at the website: axiosdelta.gr


Δυτική Μακεδονία | Western Macedonia

ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΚΑΣΤΟΡΙΑ-ΚΟΖΑΝΗ-ΦΛΩΡΙΝΑ-ΓΡΕΒΕΝΑ

Εναλλαγές μαγευτικών τοπίων!

WESTERN MACEDONIA

KASTORIA - KOZANI - FLORINA - GREVENA

Alternating breathtaking landscapes!

122 |


Μια περιφέρεια, τέσσερις νομοί, στη δυτική θέση του χάρτη της Ελλάδας μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από μεγάλους και επιβλητικούς ορεινούς όγκους, από την οροσειρά της Πίνδου που κατέχει δεσπόζουσα θέση με πλούσια χλωρίδα και πανίδα, μέχρι το δεύτερο ψηλότερο βουνό της χώρας - μετά τον Όλυμπο-, το Σμόλικα με την κορυφή του να φτάνει τα 2.637 μ. Μια περιοχή πλούσια σε λίμνες και ποτάμια -με τον Αλιάκμονα το μεγαλύτερο ποτάμι της Ελλάδας 314 χλμ. να ξεκινάει από το Γράμμο και το Βίτσι. Με δάση, εθνικούς δρυμούς - της Βάλια Κάλντα και των Πρεσπών- και πετρόκτιστα γεφύρια «φορτωμένα» με την ιστορία του τόπου. Μια περιοχή γεμάτη μνημεία, ιστορία, λαογραφία, ήθη και έθιμα, μουσεία, τοπικά προϊόντα, παραδόσεις, πόλεις και όμορφα χωριά. Καλώς ορίσατε στη Δυτική Μακεδονία και στην Καστοριά, την Κοζάνη, τη Φλώρινα και τα Γρεβενά, κάθε ένας νομός με τα δικά του, ιδιαίτερα και μοναδικά χαρακτηριστικά!

One region, four counties in western position on the map of Greece, an area characterized by large and imposing mountains, the Pindos Mountain Range, dominant with rich flora and fauna, to the second highest mountain in the country - after Olympos-, Smolikas with its peak at 2,637 m. An area rich in lakes and rivers -like Aliakmonas , the largest river of Greece at 314 km., starting from Grammos and Vitsi. With forests, national parks - the Valia Kalnta and Prespes- and stone bridges "loaded" with the history of the place. An area full of monuments, history, folklore, customs, museums, local products, traditions, towns and beautiful villages. Welcome to Western Macedonia and Kastoria, Kozani, Florina and Grevena, each county with its own particular and unique features!


Δυτική Μακεδονία: Καστοριά - Κοζάνη - Φλώρινα - Γρεβενά

ΚΑΣΤΟΡΙΑ Βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας ανάμεσα στα όρη Γράμμος (2.520μ.) και Βέρνον με ψηλότερη κορυφή το Βίτσι (2.128μ.). Ο νομός Καστοριάς χαρακτηρίζεται από την πλούσια βυζαντινή και μεταβυζαντινή κληρονομιά του, την παραδοσιακή του ενασχόληση με τη γούνα - σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες ήδη στις αρχές του 17ου αιώνα οι Καστοριανοί είχαν δημιουργήσει μεγάλους εμπορικούς οίκους σε Ευρώπη και Κωνσταντινούπολη, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι κάθε χρόνο διοργανώνεται η διεθνής έκθεση γούνας-, τα αρχοντικά του και τις εκκλησίες του, τις παραδόσεις του και τα τοπικά του προϊόντα. Η Καστοριά έχει μια πλούσια ιστορία η οποία χάνεται στα βάθη των αιώνων. Στην περιοχή κατοικούσαν οι Ορέστες, «Μακεδνοί» όπως τους αποκαλεί ο Ηρόδοτος. Από εδώ ξεκίνησαν οι Μακεδόνες Βασιλείς να συνενώνουν τα υπόλοιπα κρατίδια για να δημιουργήσουν το μεγάλο Μακεδονικό κράτος. Η πόλη της Καστοριάς αντικατοπτρίζεται στα γαλήνια νερά της πανέμορφης λίμνης της, Ορεστιάς ή Ορεστίδα, ανακηρυγμένη ως «Μνημείο Φυσικού Κάλλους». Αναμφίβολα συγκεντρώνει τα βλέμματα των επισκεπτών στην περιοχή, και κατ’ επέκταση στην πόλη, και στα νερά της ζουν πολλά είδη ψαριών (γριβάδια, πέρκες, πεταλούδες, κυπρίνοι κ.ά.) ενώ στους καλαμώνες συχνάζουν ενδημικά και αποδημητικά πουλιά. Εκεί και οι χαρακτηριστικές βάρκες των Καστοριανών, τα «καράβια» όπως τις ονομάζουν, που οι λάτρεις της φωτογραφίας θα αποκτήσετε πολύ… υλικό στη συλλογή σας! Απολαυστική η παραλίμνια διαδρομή για το γύρο της χερσονήσου, μήκους περίπου 8,5 χλμ. (υπάρχουν και ενοικιαζόμενα ποδήλατα ως έναν εναλλακτικό τρόπο περιήγησης), στην πορεία της οποίας θα συναντήσετε το σπήλαιο «Δράκου», (T. 6957/591.303, ώρες λειτουργίας 10.15 - 16.30, εκτός Δευτέρας), στη συνέχεια θα δείτε το βυζαντινό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου και πιο κάτω τη μονή της Παναγίας Μαυριώτισσας, στο ανατολικό άκρο της χερσονήσου. Ιδρύθηκε μάλλον επί των ημερών του αυτοκράτορα Αλέξιου Α’ Κομνηνού (1081-1118) και ως πνευματικός χώρος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία

124 |

της Καστοριάς. Αξιόλογες είναι οι εσωτερικές και οι εξωτερικές τοιχογραφίες της μονής, ενώ λειτουργεί και έκθεση με εκκλησιαστικά είδη. Η διαδρομή καταλήγει στη βόρεια πλευρά της λίμνης, στο Απόζαρι, τη δεύτερη παραδοσιακή συνοικία της Καστοριάς -μαζί με το Ντολτσόμε τα περισσότερα αρχοντικά που διασώζονται. Όσο για το Ντολτσό, την πλέον φημισμένη παραδοσιακή συνοικία της Καστοριάς, εκεί θα περιηγηθείτε στα λιθόστρωτα δρομάκια του, θα θαυμάσετε τα αρχοντικά του - άλλα εγκαταλειμμένα και άλλα αναπαλαιωμένα που λειτουργούν ως ξενώνες ή μουσεία-, θα επισκεφτείτε βυζαντινά εκκλησάκια, θα δοκιμάσετε καστοριανούς μεζέδες στα ταβερνάκια, θα νιώσετε ότι ο χρόνος έχει σταματήσει! Tips • Στην πόλη της Καστοριάς, επισκεφτείτε το Βυζαντινό Μουσείο (σ.σ. μέχρι την ολοκλήρωση του ρεπορτάζ μας το μουσείο λόγω επέκτασης από μία σε τρεις αίθουσες και εμπλουτισμό εκθεμάτων δεν ήταν επισκέψιμο) με εικόνες από τους βυζαντινούς ναούς της πόλης (T. 24670 26781, ώρες λειτουργίας 8.30 -15.00, εκτός Δευτέρας). Στη συνοικία Ντολτσό, το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, που στεγάζεται στο αρχοντικό Πηχιών (T. 24670 21144, Τρίτη - Σάββατο 09.30 - 14.00, Κυριακή 11.00 - 15.30, Δευτέρα κλειστά), το Λαογραφικό μουσείο, στο αρχοντικό Νεράντζη Αϊβάζη, του 15ου - 16ου αιώνα (T. 24670 28603, Τρίτη - Σάββατο 10.00 - 17.00, Κυριακή 11.00 - 17.00, Δευτέρα κλειστά), το Ενδυματολογικό μουσείο (T. 24670 28603, ανοιχτό Κυριακές). Επίσης, το ενυδρείο, το μεγαλύτερο ενυδρείο γλυκού νερού των Βαλκανίων (T. 24670 80229, ώρες λειτουργίας Τρίτη - Κυριακή 09.00 - 17.00). • Τις εκκλησίες της πόλης, με την Παναγία την Κουμπελίδικη ή Σκουταριώτισσα -το έμβλημα της Καστοριάς-, η οποία βρίσκεται στην περιοχή της βυζαντινής ακρόπολης. Άλλες επισκέψιμες εκκλησίες του Αγίου Νικολάου Κασνίτση και των Αγίων Αναργύρων, του Αγίου Στεφάνου, του Ταξιάρχη Μητροπόλεως.


Western Macedonia: Kastoria - Kozani - Florina - Grevena KASTORIA Located in the northwestern part of Western Macedonia among the mountains Grammos (2.520m.) and Vernon, with Vitsi as its highest peak (2.128m.). The prefecture of Kastoria is characterized by its rich Byzantine and post-Byzantine heritage, its traditional preoccupation with fur - according to written records, as early as from the 17th century, Kastorians had created large trading houses in Europe and Istanbul, and it is worth noting that each year international fur exhibitions are taking place - its mansions and churches, its traditions and its local products. Kastoria has a rich history which goes back for centuries. The area was inhabited by Orestes, the "Makednoi" as Herodotus calls them. From here the Macedonian kings set out to unite the remaining states and create the great Macedonian state. The city of Kastoria is reflected in the beautiful serene lake waters of Orestias or Orestida, proclaimed as a 'Monument of Natural Beauty'. It undoubtedly gathers the attention of visitors to the region, and by extension to the city, and many fish species live in its waters (carp, perch, butterflies, bass, etc.) while the reeds are frequented by native and migratory birds. There are boats typical of Kastoria, the "ships" as the locals call them, and photography enthusiasts are sure to add new…material to their collections! The lakeside path to the round of the peninsula is quite enjoyable, for about 8.5 km. (There and rental bikes as an alternative way of moving around), in the course of which you will find the "Dragon" cave (T. +30 6957/591 303, opening hours 10.15 - 16.30, except Monday), then you will see the Byzantine church of Agios Nikolaos and below the monastery of Panagia Mavriotissa, at the eastern end of the peninsula. It was probably founded by the emperor Alexios I Komnenos (1081-1118) and as a spiritual space, it played an important role in the history of Kastoria.

The internal and the external wall of the monastery are remarkable, and there is also an exhibition of religious items. The route ends at the north side of the lake, in Apozari, the second traditional district of Kastoria -along with Doltso- with most surviving mansions. As for Doltso, the most famous traditional district of Kastoria, there you will navigate the cobblestone streets, admire the mansions - other abandoned, some restored that operate as hostels or prominent museums, you will visit Byzantine churches, you will taste delicacies in Kastoria taverns and you will feel that time has stopped! Tips • In the city of Kastoria, visit the Byzantine Museum (n.b.: until the completion of our reportage, the museum was being renovated to add two more rooms and exhibits and it was closed to visitors) with images of the city's Byzantine churches (T. +30 26 781 24670, opening hours 8.30 -15.00 except Mondays). In Doltso you’ll find the Macedonian Struggle Museum, housed in Pichion mansion (T. +30 24670 21144 Tuesday - Saturday 09.30 - 14.00 Sunday 11.00 - 15.30, closed on Mondays), the Folklore Museum, the Nerantzi Aivazi mansion of the 15th-16th century (T. +30 24670 28 603 Tuesday Saturday 10.00 - 17.00 Sunday 11.00 - 17.00, closed on Mondays), the Costume museum (T. +30 28 603 24670, open Sundays). Also, the aquarium, the largest freshwater aquarium in the Balkans (T. +30 24670 80229, Tuesdays opening hours - Sunday 09.00 - 17.00). • The Churches of the city, the Virgin Koumpelidiki Skoutariotissathe emblem of Kastoria, which is located in the Byzantine citadel. Other churches to visit are those of St. Nicholas Kasnitsi and Agion Anargyron, St. Stephen, the Metropolis Commander. To see them from the inside, contact the Byzantine Museum, where the guards keep the keys (T. +30 26 781 24670).

PARALIMNIO SUITES Το «Paralimnio Suites» βρίσκεται σε απόσταση μόλις πεντακοσίων μέτρων από το κέντρο της Καστοριάς και στην ιδανικότερη τοποθεσία, τη Λεωφόρο των Κύκνων, με τον εκπληκτικό υδροβιότοπο και τη μοναδική θέα της γραφικής Καστοριάς να καθρεφτίζεται στα γαλήνια νερά της λίμνης Ορεστιάδας. Εκτός όμως από τη θέα και την τοποθεσία, διακρίνεται για την αληθινή φιλοξενία και τη ζεστή ατμόσφαιρα που προσφέρει. Όλα τα δωμάτια και οι σουίτες είναι ανακαινισμένα με μοντέρνα διακόσμηση και διαθέτουν όλες τις ανέσεις που αναζητά ο σύγχρονος επισκέπτης. Απολαύστε το πρωινό με χειροποίητα και βιολογικά προϊόντα, περιηγηθείτε στα μονοπάτια της παλιάς πόλης και για τους λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού μπορούμε να οργανώσουμε πεζοπορία, ορειβασία κ.ά. Ανοιχτό δώδεκα μήνες το χρόνο στέκεται πάνω στην υπέροχη λίμνη και περιμένει να σας χαρίσει μοναδικές στιγμές. Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του ή επικοινωνήστε και επωφεληθείτε από τις προσφορές που ισχύουν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Λ. Κύκνων 34, Καστοριά, T. 24670 82626, www.paralimnio.gr

“Paralimnio Suites” is located just five hundred meters from the center of Kastoria and at the most ideal location, Kiknon Avenue, with the amazing wetland and the unique view of picturesque Kastoria reflected in the calm waters of Lake Orestiada. Apart from the view and location, it is distinguished for the true hospitality and warm atmosphere it offers. All rooms and suites are renovated with modern decoration and offer all amenities that the modern guest

desires. Enjoy breakfast with homemade and organic products, stroll through the paths of the old town, and if you are an alternative tourism enthusiast, we can organize hiking, climbing and other activities. Open all year round, it stands on the great lake and is waiting to offer you unique moments. Visit its website or get in contact and take advantage of the offers that apply throughout the year. Kiknon Av. 34, Kastoria, T. +30 24670 82626, www.paralimnio.gr


Δυτική Μακεδονία: Καστοριά - Κοζάνη - Φλώρινα - Γρεβενά Για να δείτε το εσωτερικό τους, απευθύνεστε στο Βυζαντινό Μουσείο, όπου οι φύλακες έχουν τα κλειδιά (T. 24670 26781). • Απαραίτητη η επίσκεψη στον Λιμναίο Οικισμό Δισπηλιού, ο οποίος χρονολογείται στη νεολιθική εποχή (6.000 - 3.000 π.Χ.). Αναπαριστά 8 καλύβες ενώ υπάρχει και μουσείο με εκθέματα από την περιοχή. Βρίσκεται στο Δισπηλιό, 6 χλμ. από την Καστοριά (T. 24670 21910, ώρες λειτουργίας καθημερινά 09.00 - 17.00). • Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Μουσείο Κέρινων ομοιωμάτων, Λαογραφίας & Προϊστορίας στο Μαυροχώρι Καστοριάς (12 χλμ.). Εκεί και μακέτες καστοριανών αρχοντικών του Νίκου Πιστικού (T. 24670 74870). • Υπάρχει και το τουριστικό καράβι «ΟΛΥΜΠΙΑ», για περιήγηση στη λίμνη, το οποίο όμως απευθύνεται σε γκρουπ άνω των 20 ατόμων (T. 24670 21910). • Επίσης, τα γύρω χωριά, η Ομορφοκκλησιά (20 χλμ.) με τη βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (πολύ αξιόλογο το ξυλόγλυπτο του Αγίου), το Νόστιμο (20 χλμ.) με το Απολιθωμένο Δάσος και το μικρό του μουσείο (T. 24670 84588, ώρες λειτουργίας 09.00 - 17.00, εκτός Τρίτης), το Σιδηροχώρι με την υπέροχη πανοραμική θέα και γενικότερα το Οροπέδιο των Κορεστείων με τα πλίνθινα χωριά (σ.σ. στο χωριό Μελάς βρίσκεται το σπίτι που σκοτώθηκε ο Μακεδονομάχος ήρωας Παύλος Μελάς και λειτουργεί ως μουσείο), το Νεστόριο στα 24 χλμ. (φημίζεται για τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται κάθε Αύγουστο με το γνωστό «River Party»), την περιοχή του Γράμμου, το μικρό χιονοδρομικό κέντρο Βιτσίου σε απόσταση 22 χλμ. από την Καστοριά (T. 24670 24884, 6944 988499), τις μονές Αγίων Αναργύρων στον Μελισσότοπο και Παναγίας Κλεισούρας στο ομώνυμο χωριό, το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης (55 χλμ.) σε υψόμετρο 1.450 μ., περιοχή συνδεδεμένη με μερικά από τα σημαντικότερα γεγονότα της ελληνικής Ιστορίας όπως ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, η Εθνική αντίσταση και ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (T. 24670 21853, στην περιοχή λειτουργεί ξενώνας, εστιατόριο, συνεδριακό κέντρο). • Τοπικά προϊόντα/γεύσεις: Φασόλια, μήλα, μανιτάρια, κάστανα, καρύδια, κρασί, τσίπουρο, τυριά, κεφτεδάκια μακάλο με σάλτσα φτιαγμένη με λάδι, αλεύρι, ντομάτα και σκόρδο, σαρμάδες (ντολμάδες με λάχανο), αρμιά (λάχανο τουρσί), χοιρινό πρασοσέλινο, κολοκυθοκεφτέδες, ζυγούρι, αγριογούρουνο, πίτες, τσιπουρομεζέδες, λιμνίσια ψάρια, σούβλα, από γλυκά σάλιαροι, μπεζέδες, μηλόπιτα κ.ά. • Εκδηλώσεις: Ραγκουτσάρια - το καστοριανό καρναβάλι- ένα τριήμερο εκδηλώσεων καρναβαλιού που πραγματοποιείται 6,7,8 Ιανουαρίου. Το όνομα και η καταγωγή τους προέρχεται από το λατινικό rogatores που σημαίνει ζητιάνοι. Η ομάδα των μεταμφιεσμένων ζητάει διάφορα δώρα από τα σπίτια που επισκέπτεται ως αντάλλαγμα για την απομάκρυνση του κακού πνεύματος. Κάπως έτσι λοιπόν εξηγείται το όνομα το οποίο έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Επίσης, το έθιμο «Μπουμπούνα-Χάσκαρη», το οποίο πραγματοποιείται το βράδυ της Κυριακής της Τυροφάγου, με αποκριάτικες φωτιές και γλέντι με κρασί και μεζέδες σε διάφορα σημεία της πόλης. • Διαμονή: Τόσο στην πόλη της Καστοριάς, στο Άργος Ορεστικό και στη γύρω περιοχή, καθώς και στα χωριά (Χλόη, Απόσκεπος, Σιδηροχώρι κ.ά.) και στον ορεινό όγκο του νομού (Νεστόριο), λειτουργούν ξενοδοχεία και παραδοσιακοί ξενώνες, με ή χωρίς θέα στη λίμνη, που προσφέρουν ευχάριστη, άνετη και αξέχαστη διαμονή.

126 |


Western Macedonia: Kastoria - Kozani - Florina - Grevena • You must visit in Lakeside Settlement of Dispiliou, which dates back to the Neolithic period (6000-3000 BC). In represents eight huts and there is a museum with exhibits from the area. Located in Dispilio, 6 km. from Kastoria (T. +30 24670 21910, Opening hours: daily 09.00 - 17.00). • Wax Museum of Folklore & Prehistory in Mavrochori is also worth the visit (12 km.). There and models of Kastorian mansions by Nikos Pistikos (T. +30 74 870 24670). • There’s also the tourist boat "Olympia" to navigate the lake, available for groups of more than 20 people (T. +30 24670 21910). • There are also the surrounding villages, like Omorfokklisia (20 km.) with the Byzantine church of Saint George (very remarkable woodcut of the Saint), Nostimo (20 km.), the Petrified Forest and the small museum (T. +30 24670 84 588 , opening hours 09.00 - 17.00 except Tuesday), Sidirochori with its magnificent panoramic views and generally the Plateau of Koresteion with the mudbrick villages (n.b. at the Melas village you’ll find the house where the hero of the Macedionain struggle, Pavlos Melas was killed, as well as a museum), Nestorio at 24 km. (famous for its cultural events held each August with the famous «RiverParty»), the region of Grammos, the small Vitsi ski center at 22 km. from Kastoria (T. +30 24670 24884, 6944 988 499), the monasteries of St. Anargyroi in Melissotopos and Panagia Kleisoura in the village, the National Reconciliation Park (55 km.) at an altitude of 1,450 m., an area associated with some of the major events of Greek history as the Greek-Italian war, the National resistance and the Greek civil war (T. +30 24670 21853, there’s also a guesthouse, a restaurant and a conference center). • Local products / flavors: beans, apples, mushrooms, chestnuts, walnuts, wine, raki, cheese, meat balls with sauce made with oil, flour, tomato and garlic, sarmades (stuffed cabbage), Armi (sauerkraut), pork with celery and leeks, zucchini, heavy lambs, wild boar, pies, tsipouro entrees, lake fishes, grilled meats, and, as for the sweets, saliaroi, bezedes, beige, apple pie etc. • Events: Ragoutsaria - the carnival of Kastoria- a weekend carnival taking place in 6,7,8 January. The name and its origin come from the Latin word rogatores, meaning beggars. The masked groups ask for various gifts from the homes visited, in return for kicking out the evil spirit. So this is how its name has its roots in antiquity. Also, the custom "Mpoumpouna-Chaskari" which takes place in the evening of the Sunday of Lent, with Carnival bonfires and feasting with wine and appetizers in various parts of the city. • Accomodation: Both in the city of Kastoria, Argos Orestiko and the surrounding area and villages (Chloe, Aposkepos, Sidirochori etc.) and the mountain of the prefecture (Nestorius), you’ll find hotels and villas, with or without view of the lake, offering a pleasant, comfortable and memorable stay.


Δυτική Μακεδονία | Western Macedonia ΚΟΖΑΝΗ Ο νομός Κοζάνης συνορεύει ανατολικά με την Πιερία και την Ημαθία, βόρεια με την Πέλλα και τη Φλώρινα, δυτικά με την Καστοριά και νότια με τα Γρεβενά. Ξεχωρίζει για τις εναλλαγές τοπίων του, τα βουνά, τα υψίπεδα και τις εύφορες πεδιάδες, τον ποταμό Αλιάκμονα και την τεχνητή λίμνη του Πολυφύτου, το αρχαιολογικό του ενδιαφέρον και τα γραφικά του ορεινά χωριά αλλά και την πλούσια πεδιάδα της Εορδαίας με τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Και ας μην ξεχνάμε, ότι στο νομό Κοζάνης συναντάμε τη μοναδική καλλιέργεια κρόκου (saffron) στην Ελλάδα. Tips • Η Κοζάνη είναι μια σύγχρονη πόλη και συγκοινωνιακός κόμβος που συνδέει την Δυτική Μακεδονία με την Ήπειρο και τη Θεσσαλία. Είναι χτισμένη στους πρόποδες των Καραγιαννίων, σε υψόμετρο 730μ. Στο κέντρο της πόλης θα δείτε τον ναό του Αγίου Νικολάου του 1664, πολιούχου της Κοζάνης, με το επιβλητικό καμπαναριό του. Αξίζει να δείτε και το νεοκλασικό αρχοντικό Δρίζη όπου στεγάζεται το Δημοτικό Ωδείο, το Βαλταδώρειο Γυμνάσιο, τα αρχοντικά Λασσάνη και Γρ. Βούρκα (1748) με μακεδονίτικη αρχιτεκτονική. • Στην πόλη της Κοζάνης επισκεφτείτε το Ιστορικό-Λαογραφικό και Φυσικής Ιστορίας Μουσείο (T. 24610 33978, ώρες λειτουργίας Δευτέρα - Παρασκευή 09.00 - 14.00 & 17.30 - 20.00, Σ/Κ 09.00 - 14.00). Στην Πτολεμαΐδα το Παλαιοντολογικό Ιστορικό μουσείο με πετρώματα, απολιθώματα, χαυλιόδοντες κ.ά. (T. 24630 54444). • Στην Αιανή (22 χλμ.), εκεί όπου οι ανασκαφές που έγιναν στον αρχαιολογικό χώρο έφεραν στο φως εκπληκτικά στοιχεία, βγάζοντας το συμπέρασμα ότι ήταν η σημαντικότερη πόλη και ίσως η πρωτεύουσα του βασιλείου της Ελιμείας, το αρχαιολογικό μουσείο, καθώς και τον αρχαιολογικό χώρο (1,5 χλμ.) της αρχαίας πόλης Αιανής, στη θέση Μεγάλη Ράχη, με την Ακρόπολη, τη Νεκρόπολη κ.ά. (T. 24610 98800, ώρες λειτουργίας Δευτέρα - Παρασκευή 08.00 - 15.00, Σ/Κ 08.00 18.00). • Στην αρχοντική Σιάτιστα με τα αρχοντικά της και την παραδοσιακή τους αρχιτεκτονική, αξίζει να επισκεφτείτε το λαογραφικό μουσείο (T. 24650 21181, 6946 834005) στο αναπαλαιωμένο αρχοντικό Δόλγκηρα, κτίσμα του 1730, το οποίο έχει δημιουργηθεί με πρωτοβουλία του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου «Μαρκίδες Πούλιου». Επίσης, το αρχοντικό Μανούση και το Παλαιοντολογικό μουσείο με τον προϊστορικό ελέφαντα του Καλονερίου κ.ά. (T. 24650 22254, ώρες λειτουργίας 10.00 - 14.00 & 17.00 - 19.00, εκτός Δευτέρας), το Εκκλησιαστικό μουσείο (T. 6984 137043), την παραδοσιακή κατοικία Τσιότσιου - Ντέρου (T. 6945 441132), τη Μανούσιο Δημόσια Βιβλιοθήκη με τουλάχιστον 50.000 τόμους, χειρόγραφα του 17ου και 18ου αιώνα κ.ά., μικρά οινοποιεία που φτιάχνουν το περίφημο λιαστό κρασί, τη Μονή της Παναγίας στο Μικρόκαστρο (10 χλμ.) κ.ά.

128 |

KOZANI The prefecture of Kozani is bordered by Pieria and Imathia from the east, Pella and Florina from the north, Kastoria from the west and Grevena from the south. It boasts the scenery of the mountains, the highlands and the plains, the Aliakmon River and the artificial lake of Polyfytos, archaeologically interesting and quaint villages and the lush plain of Eordaia with the lectric power plants. And let's not forget that in the area of Kozani , you’ll find the unique saffron cultivation in Greece. Tips • Kozani is a modern city and a transportation hub linking Western Macedonia with Epirus and Thessaly. It is situated at the foot of Karagiannis, at an altitude of 730m. In the city center you will see the church of St. Nicholas, built in 1664, the patron saint of Kozani, with its imposing bell tower. It is also worth seeing the Drizos neoclassical mansion which housed the Municipal Conservatory, the Valtadorio Gymnasium, the Lassani and Gr. Vourkas mansions (1748) with the Macedonian architecture. • In The city of Kozani, you can visit the Historical-Folklore and Natural History Museum (T. +30 24610 33 978, Operating hours Monday - Friday 09.00 - 14.00 & 17.30 - 20.00, P / C 09.00 - 14.00), the Ptolemais Paleontology History museum with rocks, fossils, tusks, etc. (T. +30 54 444 24630). • In Aeani (22 km.), where the excavations that took place at the archaeological site unearthed surprising treasures, thus reaching the conclusion that it was the most important city and perhaps the capital of the kingdom of Eljmeia, the archaeological museum and the archaeological site (1.5 km.) of the ancient city Aiane, to the position Great Ridge, the Acropolis, the Necropolis etc. (T. +30 24610 98800, Opening hours Monday - Friday 08.00 - 15.00, P / C 08.00 - 18.00). • In Siatista, with its stately mansions and traditional architecture, it is worth visiting the folklore museum (til.24650 21 181, 6946 834 005) and the Dolgkira restored mansion, built in 1730, which has been created from the initiative of the Educational and Cultural Association "Markides Pouliou'. Also, the Manousi mansion and museum with the prehistoric elephant of Kaloneri etc. (T. +30 24650 22254, opening hours 10.00 - 14.00 & 17.00 - 19.00, except Monday), the Ecclesiastical Museum (T. +30 6984 137 043), the Tsiotsiou - Derou cottage (T. +30 6945 441 132), the Manouchian Public Library with at least 50,000 volumes, manuscripts from the 17th and 18th century, etc., small wineries that make the famous local wine, the Monastery of Panagia in Mikrokastro (10 km.), etc. • Also, visit the surrounding areas, the town of Velvento (33 km.) in the Pieria Mountains, with its fertile valley with peach and apple trees, the Folklore museum, the “Skepasmeno” location with its ponds,


130 |


Δυτική Μακεδονία | Western Macedonia • Επίσης, τη γύρω περιοχή, την κωμόπολη του Βελβεντού (33 χλμ.) στα Πιέρια Όρη με τον εύφορο κάμπο με τις ροδακινιές και τις μηλιές, το Λαογραφικό μουσείο, την τοποθεσία ‘Σκεπασμένο’ με λιμνούλες, δάσος με πλατάνια, μονοπάτια, έναν επιβλητικό καταρράκτη και το ομώνυμο φαράγγι, κ.ά., την τεχνητή λίμνη Πολυφύτου και την Υψηλή Γέφυρα Σερβίων μήκους 1.372 μ. - τη μεγαλύτερη των Βαλκανίων- με πανοραμική θέα από το χωριό Νεράιδα, το βυζαντινό κάστρο των Σερβίων, τον ποταμό Αλιάκμονα, το ορεινό χωριό Καταφύγι (1.412 μ.) στα Πιέρια Όρη απ’ όπου κατάγονταν ο ήρωας του Νίκου Καζαντζάκη ‘Αλέξης Ζορμπάς’, το Σινιάτσικο όρος (ή Άσκιο), το Βόιο με τα μαστοροχώρια του (στολίδι του ο Αυγερινός στα 1.050 μ.), το ιστορικό Τσοτύλι (56 χλμ.) και τις διαδρομές γύρω απ’ αυτό, το βλαχοχώρι Βλάστη στα 1.200 μ. με τα τυροκομικά της, τα υφαντά κ.ά., τον Πεντάλοφο μαστοροχώρι της Πίνδου, την πεδιάδα της Εορδαίας με τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τους εντυπωσιακούς

γεωμορφολογικούς σχηματισμούς «Μπουχάρια - Νοχτάρια» (40 χλμ. νότια της Κοζάνης) και βεβαίως την Πτολεμαΐδα (28 χλμ.), η οποία λόγω της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων λιγνίτη ξεκίνησε τη βιομηχανική της πρόοδο, μετά το 1954, όταν με την ίδρυση του πρώτου εργοστασίου της ΔΕΗ αλλά και την εκμετάλλευση του λιγνίτη, άρχισε να γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη.

forest trees, paths, a whopping waterfall and a gorge, etc., the Polyphytos lake and the High Bridge of Servia, measuring 1,372 m. the largest of the Balkans- with panoramic views of the Neraida village, the Byzantine castle of Servia, the Aliakmonas river, the mountain village Katafigi (1.412 m.) in the Pieria Mountains, from where originated the hero of Nikos Kazantzakis’ 'Zorba', the Siniatsiko mountain (or Askio), Voio with its “Mastorochoria” (with ist crowning jewel, Avgerinos at 1,050 m.), the historic Tsotyli (56 km.) and the paths around it, the Vlasti village at 1,200 m. with dairy and textile factories etc., the Pentalofomastorochori of Pindos, the Eordaia plain with its power plants, the impressive geomorphological formations of "Boucharia - Nochtaria" (40 km. south of Kozani) and certainly Ptolemais (28 km.), which, due to the exploitation of lignite

deposits, began its industrial progress after 1954, when the establishment of the PPC's first power plant and the lignite exploitation began developping.

• Τοπικά προϊόντα/γεύσεις: Κρόκος Κοζάνης (ζαφορά) φημισμένο αρωματικό φυτό πολύτιμο για την υγεία, γνωστό για τις θεραπευτικές και αφροδισιακές του ιδιότητες, ροδάκινα, μήλα και κρασί Βελβεντού, κάστανα Βόιου, λιαστό κρασί Σιάτιστας, τυροκομικά, λευκό μάρμαρο Τρανόβαλτου, γουναρικά και δερμάτινα Σιάτιστας, φασόλια, λαχανοντολμάδες (ή αλλιώς γιαπράκια), μπουμπάρι (γεμιστή κοιλιά ή έντερο με ρύζι και χοιρινό κιμά και συκώτι), τσιτσιλάτο (αρνί μαγειρεμένο με άφθονα μυρωδικά και σπανάκι), κιχιά (φύλλο ζύμης και τυρί φέτα τυλιγμένα σε σχήμα

• Local products / flavors: saffron (crocus), the famous, healthy herb, known for its medicinal and aphrodisiac properties, peaches, apples and Velvento wine, chestnuts of Voio, Siatistas local wine, cheese, white marble of Tranovalto, fur and leather from Siatista, beans, cabbage (or giaprakia), boubari (stuffed belly or intestines with rice and minced pork and liver), tsitsilato (lamb cooked with plentiful spices and spinach), kichia (sheet of dough and feta cheese wrapped in a spira; shape) pies, cream cheese from Vlasti and sweet kourampiedes (saliaroi) and touloumpes (churros) of Velvento.

κοχλία), πίτες, μανούρι Βλάστης, από γλυκά κουραμπιέδες (σάλιαροι), τουλούμπες Βελβεντού. • Εκδηλώσεις: «Φανοί» και η παρέλαση του Καρνάβαλου, την Αποκριά, γιορτή και ξεφάντωμα γύρω από το βωμό της αποκριάτικης εορταστικής πυράς με φαγοπότι και οινοποσία, τραγούδι, χορό κι αθυροστομία χωρίς όρια. «Καστανογιορτές» στις αρχές Νοεμβρίου στον Πεντάλοφο και τη Δαμασκηνιά, «Κλαδαριές» στις 23 Δεκεμβρίου, στη Σιάτιστα με φωτιές που ανάβουν σε όλη την πόλη (στη Σιάτιστα λαμβάνουν χώρα και οι «Καβαλάρηδες» παραμονή Δεκαπενταύγουστου) κ.ά. • Διαμονή: Στην Κοζάνη, στην Πτολεμαΐδα, στα Σέρβια λειτουργούν ξενοδοχεία αλλά και στη γύρω περιοχή (Σιάτιστα, Τσοτύλι, Βελβεντός κ.α.) και τα χωριά στον ορεινό όγκο του νομού (Βλάστη, Σισάνι, Καταφύγι κ.α.), θα βρείτε μικρές οικογενειακές μονάδες και παραδοσιακούς ξενώνες που προσφέρουν ευχάριστη και άνετη διαμονή.

• Events: "Lights" and the Carnival parade, celebration and revelry around the altar of the festive carnival pyre with feasting and wine drinking, singing, dancing and indiscretion without limits. "Kastanogiortes" (chestnut days) in early November in Pentalofo and Damaskinia, "Kladaries" on December 23 in Siatista with fires set throughout the city (in Siatista, there’s also the “Horsemen” event on August 15th etc.) etc. • Accomodation: There are hotels in Kozani, Ptolemaida, Servia and also in the nearby cities (Siatista, Tsotyli, Velventos etc) and villages in the mountainous region of the prefecture (Vlasti, Sisani, Katafygi, etc.). There will find small family farms and traditional inns, offering a pleasant and comfortable stay.


Δυτική Μακεδονία: Καστοριά - Κοζάνη - Φλώρινα - Γρεβενά

ΦΛΩΡΙΝΑ Ο νομός Φλώρινας, στη βόρεια γωνία της Δυτικής Μακεδονίας, συνορεύει βόρεια με τη Δημοκρατία των Σκοπίων (FYROM), νότια με τους νομούς Κοζάνης και Καστοριάς, ανατολικά με τον νομό Πέλλας και δυτικά με την Αλβανία. Ο νομός με τις έξι λίμνες - Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα, Πετρών, Χειμαδίτιδα, Ζάζαρη, Βεγορίτιδα-, ένα χιονοδρομικό κέντρο, πλούσια ήθη και έθιμα, παραδοσιακούς οικισμούς, διαδρομές στη φύση και έναν εθνικό δρυμό - αυτόν των Πρεσπών- είναι ελκυστικός όλες τις εποχές του χρόνου. Tips • Η πόλη της Φλώρινας ξεχωρίζει με τα νεοκλασικά της κτίσματα μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, κατά μήκος του ποταμού Σακουλέβα, οι πηγές του οποίου ξεκινούν από το όρος Βαρνούντας, και διασχίζει την πόλη. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία πήρε το όνομα της από τον πρώτο της βασιλιά, τον Φλώρις, ενώ κατά την αρχαιότητα η περιοχή ήταν γνωστή με την ονομασία Λυγκιστής ή Λύγκος. Ξεχωρίζει για το ζωντανό καλλιτεχνικό της κύκλο, ενώ το πανέμορφο τοπίο της πόλης αποτέλεσε το σκηνικό σε 3 ταινίες -«Τοπίο στην ομίχλη», «Ο Μελισσοκόμος» με τον Μαρτσέλο Μαστρογιάννι και «Το μετέωρο βήμα του πελαργού»- του αείμνηστου σκηνοθέτη Θεόδωρου Αγγελόπουλου. Απαραίτητο είναι το πέρασμα από το παλαιότερο - και ιστορικό- καφενείο «Διεθνές» (T. 23850 23585, το μεσημέρι 16.00 - 17.30 κλείνουν), όπου και εκεί έχουν πραγματοποιηθεί γυρίσματα των κινηματογραφικών ταινιών του Αγγελόπουλου, που ήταν και το αγαπημένο του στέκι. Δίπλα στο «Διεθνές» βρίσκεται το Λαογραφικό μουσείο. • Στην πόλη της Φλώρινας επισκεφτείτε το αρχαιολογικό και βυζαντινό μουσείο (T. 23850 28206, ώρες λειτουργίας 08.00 - 15.00, εκτός

132 |

Δευτέρας), το μουσείο Σύγχρονης Τέχνης με σημαντική συλλογή Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, την Πινακοθήκη Καλλιτεχνών Φλώρινας που στεγάζεται σε διατηρητέο κτίριο του ΟΣΕ. • Στο Αμύνταιο θα συναντήσετε αρκετά επισκέψιμα οινοποιεία με σημαντικές διεθνείς διακρίσεις (Κτήμα Άλφα, Κτήμα Κυρ Γιάννη, ΕΑΣ Αμυνταίου, Βεγορίτις κ.ά.), ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι η περιοχή είναι αμπελουργική ζώνη χαρακτηρισμένη ως ΠΟΠ (Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης). Επίσης, θα πάτε και στις λίμνες της περιοχής (Πετρών, Βεγορίτιδας, Ζάζαρης και Χειμαδίτιδας), πλούσιες σε χλωρίδα και πανίδα και χαρακτηρισμένες από το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο NATURA 2000. Η περιοχή προσφέρεται για ποικίλες υπαίθριες δραστηριότητες (http://www.artemisoe.gr/). Παρουσιάζει και αρχαιολογικό ενδιαφέρον με την ελληνιστική πόλη Πετρών (3 χλμ. από Αμύνταιο) με θέα στην ομώνυμη λίμνη. • Επίσης, επισκεφτείτε τον παραδοσιακό βλάχικο οικισμό Νυμφαίο, στα 1.360 μ., με πέτρινα καλντερίμια, παραδοσιακά πετρόκτιστα σπίτια, ξενώνες για όλα τα βαλάντια, τη Νίκειο Σχολή, την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, το μουσείο Αργυροχρυσοχοΐας, Λαογραφίας και Ιστορίας (ή αλλιώς «Το σπίτι των Χρυσικών»). Στον Αετό (9 χλμ. από Νυμφαίο), το κέντρο ενημέρωσης «Αρκτούρος» (T. 23860 41500) περιβαλλοντική οργάνωση για την καφέ αρκούδα (υπάρχει καταφύγιο της αρκούδας στο Νυμφαίο και καταφύγιο λύκου στις Αγραπιδιές). Στο χωριό Κώττα το μουσείο Μακεδονικού Αγώνα (T. 23850 45875), στο Λέχοβο το Εθνολογικό Λαογραφικό μουσείο. • Το χιονοδρομικό κέντρο βρίσκεται στο Πισοδέρι (19 χλμ.) στη θέση Βίγλα σε υψόμετρο 1.650 μ. Διαθέτει 5 αναβατήρες και 10 πίστες για τους λάτρεις του σκι και του σνόουμπορντ. Υπάρχει σαλέ με καφέ, εστιατόριο, ενοικιάσεις σκι κ.ά. (T. 23850 45800,1).


Western Macedonia: Kastoria - Kozani - Florina - Grevena FLORINA The prefecture of Florina, in the northern corner of western Macedonia, bordered from the north by the Republic of Macedonia (FYROM), from the south by the prefectures of Kozani and Kastoria, from the east with the prefecture of Pella and from the west by Albania. The county with the six lakes - Small and Big Prespa, Petron, Cheimaditida, Zazari, Vegoritida-, a ski center, wealthy customs, traditional villages, nature paths and a national park - that of Presper lakes- is attractive all year long. Tips • The City of Florina stands out with its neoclassical buildings of Macedonian architecture, along Sakouleva River, whose sources spring from Mount Varnountas, and crosses the city. According to Greek mythology, it was named after its first king, Floris, while in ancient times the area was known as Lygkistis or Lygkos. It boasts a vibrant artistic circle, while the beautiful scenery of the city set the scene for three motion pictures - "Landscape in the Mist," "The Beekeeper" with Marcello Mastroianni and "The Suspended Step of the Stork" – by the late director Theodoros Angelopoulos. It is essential to pass from the oldest - and historical cafe "International" (T. +30 23850 23585, noon 16.00 - 17.30 closed), where scenes of the Angelopoulos films were shot, as it was his favorite place. Next to the "International" is the folklore museum. • In The town of Florina, visit the archaeological and Byzantine museums (T. +30 23850 28206, opening hours 08.00 - 15.00, except Monday), the Museum of Contemporary Art with an important collection of Greek and foreign artists, the Gallery Artists of Florina,

housed in a preserved building of OSE . • At Amynteo, you will find several wineries with important international awards (Alpha Estate, Kyr Yiannis, EAS Amyntaio, Vegoritis etc.). It is worth noting that the region is a growing zone labeled as PDO (Protected Designation of Origin). You will also go around the lakess (Petron, Vegoritida, Zazari and Cheimaditida), rich in flora and fauna, and designated by the European Ecological Network NATURA 2000. The area offers a variety of outdoor activities (http: // www.artemisoe. gr /). It is also archeologically interesting because of the Hellenistic city of Petres (3 km. from Amyntaio) overlooking the homonymous lake. • Also, Visit the traditional rustic village of Nymfaio, at 1,360 m., with cobblestone streets, traditional stone houses, hotels for all budgets, the Nikios School, the church of St. Nicholas, the Silversmith Museum, Folklore and History (aka " the house of gold"). In Aetos (9 km. from Nymfaio), you will find the information center "Arcturus" (T. +30 23860 41500), an environmental organization fighting for the brown bear (a shelter of bears in Nymfaio and a wolf refuge in Agrapidies). In the village Kotti, there’s the Macedonian Struggle Museum (T. +30 23850 45875) and in Lechovo, the Ethnological folklore museum. • The Ski resort is located in Pisoderi (19 km.) in Vigla at an altitude of 1,650 m. It has 5 lifts and 10 slopes for skiers and snowboarders. There is a chalet with a cafeteria, restaurant, ski rental etc. (T. +30 23850 45800.1). In walking distance, there is another shelter offering accomodation. The village Pisoderi (3 km. from the ski resort) has hostels for accommodation and restaurants. There is also the Modestios School which operates as a hotel. • The Prespes lakes, which have been designated as a National Park since 1974 and also a Ramsar Wetland of International Importance,


Δυτική Μακεδονία: Καστοριά - Κοζάνη - Φλώρινα - Γρεβενά Σε απόσταση αναπνοής υπάρχει ένα ακόμη καταφύγιο με δυνατότητα διαμονής. Το χωριό Πισοδέρι (3 χλμ. από το χιονοδρομικό) διαθέτει ξενώνες για διαμονή και ταβέρνες. Εκεί και η Μοδέστειος Σχολή που λειτουργεί ως ξενοδοχείο. • Οι Πρέσπες, οι οποίες έχουν ανακηρυχθεί από το 1974 Εθνικός Δρυμός και Υγρότοπος Ραμσάρ Διεθνούς Σημασίας, αποτελούνται από δυο λίμνες • τη Μικρή (48.500 στρέμματα) και τη Μεγάλη Πρέσπα (280.000 στρ.). Η Μικρή Πρέσπα ανήκει στον ελλαδικό χώρο με εξαίρεση ένα μικρό τμήμα της που βρίσκεται στην Αλβανία ενώ η Μεγάλη Πρέσπα είναι μοιρασμένη ανάμεσα στην Ελλάδα,

την Αλβανία και τα Σκόπια. Η περιοχή της Πρέσπας αποτελείται από 12 χωριά και 1.500 περίπου μόνιμους κατοίκους. Πιο δημοφιλή, οι Ψαράδες στις όχθες της Μεγάλης Πρέσπας, ο Λαιμός, ο Άγιος Γερμανός κ.ά. Από τους Ψαράδες, επιβιβαστείτε σε βάρκα όπου θα σας ξεναγήσουν στα βράχια και τις σπηλιές της νότιας όχθης της Μεγάλης Πρέσπας που είναι γεμάτα με βυζαντινές εικόνες και ασκηταριά. Όσο για το νησάκι του Αγίου Αχίλλειου συνδέεται με τη στεριά με πλωτή πεζογέφυρα, και εκεί, μεταξύ άλλων, ξεχωρίζει η Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου, τρίκλιτη ξυλόστεγη του 10ου αιώνα.

• Τοπικά προϊόντα/γεύσεις: Πιπεριές Φλωρίνης (ψητές, τηγανιτές, γεμιστές, τουρσί, σάλτσα κ.ά.), κρασί από την περιοχή του Αμύνταιου, ξινό νερό από το ομώνυμο χωριό, φασόλια Πρεσπών, παραδοσιακά πλεκτά κεριά, καυτερές κόκκινες πιπεριές τσούσκες, πατάτες Σκλήθρου, φασολάδα, κεφτέδες με κρεμμύδια και κόκκινες πιπεριές, μαντηλάκια (μοσχαράκι με μελιτζάνες), γίγαντες Πρεσπών (φούρνου), πίτες, τσίπουρο, λιμνίσια ψάρια στις Πρέσπες (γριβάδι, τσιρόνια κ.ά.), ντολμάδες με λάχανο, χειροποίητα ζυμαρικά, γλυκά κουταλιού και μαρμελάδες, τραχανά, τουρσί, από γλυκά τηγανίτες, κυδώνια ψητά.

consist of two lakes - Little Prespa (48,500 acres) and Great Prespa (280,000 acres.). Little Prespa belongs to Greece with the exception of a small portion, which is located in Albania and Great Prespa is shared between Greece, Albania and FYROM. The Prespa region consists of 12 villages and about 1,500 residents. The most popular ones are Psarades on the shores of Prespa, Laimos, Agios Germanos etc. When in Fishermen, board a boat which will show you

around the rocks and caves on the southern shore of Prespa which is filled with Byzantine icons and hermitages. As for the island of St. Achilles, it is connected to the mainland by a floating bridge, and there, among others, stands out the Basilica of St. Achilles, with a wooden roof the 10th century.

from the village, Prespes beans, traditional knitted candles, hot “tsouskes” red peppers, potatoes from Sklithro, bean soup, meatballs with onions and red peppers, “mantilakia” (veal with eggplant), Prespa giant beans (oven), pies, raki, fish from Prespa lake (carp, roach, etc.), stuffed cabbage, handmade pasta, sweets preserves and jams, trachana, pickles and sweet pancakes and roasted quinces.

134 |

• Local products / flavors: Florina peppers (roasted, fried, stuffed, pickled, sauce, etc.), wine from the region of Amyntaio, sour water


Western Macedonia: Kastoria - Kozani - Florina - Grevena • Εκδηλώσεις: Εμποροπανήγυρη - η μεγαλύτερη στη Δυτική Μακεδονία- την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου στο Αμύνταιο, Ρακοκάζανα Αγίου Παντελεήμονα την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου, «Φωτιές» στις 23-24 Δεκεμβρίου στην πόλη της Φλώρινας και σε πολλούς οικισμούς (στο Βαρικό στις 23 και 31 Δεκεμβρίου ενώ την 1η Ιανουαρίου ψάλλονται τα κάλαντα με τη συνοδεία χάλκινων μουσικών οργάνων), τα Θεοφάνεια και η Ημέρα της Μπάμπως (6-8 Ιανουαρίου) στον Άγιο Παντελεήμονα, «Τσιριβάρβαρα» (παραμονή της Αγίας Βαρβάρας 3 Δεκεμβρίου) στο Αμύνταιο με άναμμα φωτιάς, το Καρναβάλι Ξινού Νερού • Διαμονή: Στην πόλη της Φλώρινας και στο Αμύνταιο λειτουργούν ξενοδοχεία ενώ στους ορεινούς οικισμούς (Νυμφαίο, Πισοδέρι κ.ά.) και στα πεδινά χωριά (Σκλήθρο, Ξινό Νερό, Ζάζαρη κ.α), στο Ανταρτικό, στις Πρέσπες κ.ά. θα βρείτε παραδοσιακούς ξενώνες που προσφέρουν ευχάριστη και άνετη διαμονή.

• Events: Fairs - the largest in Western Makedonia- the first week of October in Amyntaio, the Rakokazana of Agios Panteleimonas on the last week of November, "Fires" in 23-24 of December in the city of Florina in many settlements (in Variko 23 and December 31 whereas on 1 January carols are sung with the accompaniment of brass musical instruments), the Epiphany and the Day of Mpampo (6-8 January) in Agios Panteleimonas, the "Tsirivarvara" (eve of St. Barbara December 3) in Amyntaio with fires, the Carnival of sour Water • Accommodation: In the town of Florina and Amyntaio you’ll find operational hotels, while in the mountain settlements (Nymfaio, Pisoderi etc.) and in lowland villages (Sklithro, Sour Water, Zazarik.a) in Antartiko, Prespa etc. you will find traditional guesthouses that offer a pleasant and comfortable stay.


Δυτική Μακεδονία: Καστοριά - Κοζάνη - Φλώρινα - Γρεβενά ΓΡΕΒΕΝΑ Ο νομός Γρεβενών συνορεύει βόρεια με το νομό Κοζάνης, ανατολικά με το νομό Λάρισας, νοτιοδυτικά με το νομό Ιωαννίνων και βορειοδυτικά με το νομό Καστοριάς. Το έδαφος του νομού είναι στο σύνολο του ορεινό και ημιορεινό, ενώ το ανάγλυφο του διαμορφώνεται από τις πολλές κορυφές των Καμβουνίων, των Χασίων και της Βόρειας Πίνδου. Ξεχωρίζει για τον Εθνικό Δρυμό της Βάλια Κάλντα που στα βλάχικα σημαίνει ‘ζεστή κοιλάδα’, για τα ποτάμια και τα ρέματα, τα πέτρινα γεφύρια και τα δασικά μονοπάτια, το χιονοδρομικό του κέντρο στη Βασιλίτσα, και βεβαίως με την πόλη των Γρεβενών, τα χωριά στον ορεινό όγκο, τα τοπικά προϊόντα. Tips • Τα Γρεβενά αναφέρονται για πρώτη φορά σε κείμενο με το όνομα «Γριβανά» από τον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο (905-953), ενώ έχει εμφανιστεί και με την ονομασία «Γκερεμπένε» σε γραπτά του Γάλλου περιηγητή Πουκεβίλ (1806). Ανάμεσα στις κοιλάδες του Αλιάκμονα και του Βενέτικου βρίσκεται η πόλη, χτισμένη στις όχθες του Γρεβενίτη, παραπόταμου του Αλιάκμονα. Στο κέντρο της πόλης, στην πλατεία Ελευθερίας δεσπόζει το σήμα κατατεθέν το ρολόι με ύψος που ξεπερνά τα 20μ. • Έχοντας αφετηρία το κέντρο των Γρεβενών, ακολουθείτε την πινακίδα για το χιονοδρομικό κέντρο, όπου ο δρόμος οδηγεί και για τα ορεινά χωριά, πολλά από τα οποία είναι βλάχικα’ για Κηπουριό, Κρανιά, Τρίκωμο, Μοναχίτι, Μικρολίβαδο, από τη άλλη μεριά για Ζιάκα, Σπήλαιο, Αλατόπετρα, Σμίξη, Βασιλίτσα. Στη συνέχεια διασταύρωση αριστερά πηγαίνει προς Κοσμάτι, Σταυρό, Παρώρειο, Τρίκωμο, Μοναχίτι, ευθεία για Ζιάκα, Σπήλαιο, Περιβολάκι, Περιβόλι, Αβδέλλα - από κει κατάγονταν οι πρώτοι κινηματογραφιστές των Βαλκανίων οι αδερφοί Μανάκια-, Βάλια Κάλντα και δεξιά για Αναβρυτά, Πολυνέρι, Αλατόπετρα, Πρόσβορο, Πανόραμα, Λάβδα, Σμίξη, Φιλιππαίοι, Σαμαρίνα φημισμένο βλαχοχώρι και το ψηλότερο χωριό των Βαλκανίων, χτισμένο στα 1.600 μ. στις πλαγιές του Σμόλικα. Επίσης, στα όρια των νομών Γρεβενών - Λάρισας, η Δεσκάτη στα 860 μ., και σε κοντινή απόσταση το ιστορικό μοναστήρι της Ζάβορδας στην κορυφή του Καλλίστρατου όρους. • Η αναζήτηση, η καταγραφή, η φωτογράφιση και η αναγνώριση των ειδών μανιταριών αποτελεί μια ενδιαφέρουσα ενασχόληση για τους φίλους του δάσους. Ωστόσο, η συλλογή των νόστιμων φαγώσιμων μανιταριών είναι το συναρπαστικό μέρος της διαδικασίας. Υπάρχουν γραφεία υπαίθριων δραστηριοτήτων, που μεταξύ άλλων, κάνουν ράφτινγκ στα ποτάμια, εξορμήσεις στα δάση της Πίνδου και τον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα (ανάλογα την εποχή), πεζοπορίες, ξεναγήσεις στα πέτρινα γεφύρια κ.ά. Σημαντικά και δημοφιλή γεφύρια του νομού, του Ζιάκα (2 χλμ. πριν από το ομώνυμο χωριό), του Κατσογιάννη (2 χλμ. πριν από το χωριό Σπήλαιο), της Πορτίτσας (5 χλμ. μετά το Σπήλαιο), του Αζίζ Αγά (3,7 χλμ. πριν από το Τρίκωμο) κ.ά.

136 |


Western Macedonia: Kastoria - Kozani - Florina - Grevena GREVENA The prefecture of Grevena borders north on the prefecture of Kozani, east with the prefecture of Larissa, Ioannina southwest and northwest area with Kastoria. The terrain of the prefecture is entirely mountainous and hilly, while it is formed by the many peaks of Kamvounia, of Chassia and Northern Pindos mountain range. It stands out for the National Park of Valia Kalnta, which means "warm valley” in the local dialect, for its rivers and streams, stone bridges and forest paths, the ski resort Vasilitsa, and of course the city of Grevena, the villages in the mountain and their local products. Tips • Grevena was first mentioned in a document called "Grivana" by Constantine Porphyrogenitus (905-953), and has appeared with the name "Gkerempene" in the writings of the French traveler Pukevil (1806). Between the valleys of the Aliakmon and the Veneteko lies the city, built on the banks of Grevenitis, a side river of Aliakmonas. In the city center, right on Liberty Square stands the clock, a landmark with a height of over 20 meters. • Starting from the center of Grevena, follow the sign for the ski resort, where the road leads to the mountain villages, many of which are rustic, for Kipourio, Krania, Trikomo, Monachiti, Mikrolivado, on the other side for Ziaka , Spilaio, Alatopetra, Smixi, Vasilitsa. Then cross to the left and go to Kosmati, Stavros, Paroreio, Trikomo, Monachiti, go straight for Ziakas, Spilaio, Perivolaki, Perivoli, Avdella – birth place of the first Balkan filmmakers, the Manakia brothers -, Valia Kalnta and turn right for Anavryta, Polyneri Alatopetra, Prosvoro, Panorama, Lavda, Smixi, Filippaioi, Samarina, a famous rustic village, and the highest one in the Balkans, built at 1,600 m. on the slopes of Smolikas. Also in Grevena county limits – Deskati is located at 860 m., and close to the historic monastery of Zavorda, on the top of Kallistrates mountain. • The search, recording, photographing and identifying mushroom species is an interesting hobby for friends of the forest. However, the collection of delicious edible mushrooms is the exciting part of the process. There are offices of outdoor activities, including rafting on rivers, trips in the forests of Pindos National Park and ValiaKalnta (depending on the season), walks, tours to the stone bridges etc. Important and popular bridges in the county are Ziakas (2 km. before the village), Katsoyannou (2 km. from the Spilaion village), Portitsa (5 km. after Spilaion), Aziz Agha (3,7 km. before Trikomo) etc. A bit outside from Alatopetra, there’s a sign leading to the archaeological site of Kastri. In the same road and after passing the bridge, there is a waterfall plot (waterfalls created by the Smixiotiko stream). • In Milia (15 km. from Grevena or, if you’re arriving from Thessaloniki, thake the exit at


Δυτική Μακεδονία | Western Macedonia • Λίγο έξω από την Αλατόπετρα υπάρχει πινακίδα για τον αρχαιολογικό χώρο Καστρί. Στην ίδια διαδρομή, περνώντας το γεφυράκι, υπάρχει παρατηρητήριο καταρρακτών (είναι οι καταρράκτες που δημιουργεί το Σμιξιώτικο ρέμα). • Στη Μηλιά (15 χλμ. από Γρεβενά ή ερχόμενοι από Θεσσαλονίκη βγαίνετε στον κόμβο έξοδος ‘Ταξιάρχης’) επισκεφτείτε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και Παλαιοντολογίας, εκεί όπου, μεταξύ άλλων, θα δείτε τους μεγαλύτερους χαυλιόδοντες στον κόσμο (T. 24620 61271, ώρες λειτουργίας Δευτέρα - Παρασκευή 09.00 - 14.30, Σ/Κ 09.00 - 18.00). • Στη Λάβδα (36 χλμ.) λειτουργεί μουσείο μανιταριού, επισκέψιμο για γκρουπ άνω των 15 ατόμων, κατόπιν συνεννόησης (T. 6972 033243). • • Στη Σαμαρίνα (51 χλμ.) δείτε την ιδιωτική λαογραφική συλλογή. • Για τη Βάλια Κάλντα, στο βόρειο τμήμα της Πίνδου, υπάρχουν τρεις διαδρομές: από το Περιβόλι, από τη διαδρομή Κηπουριό - Κρανιά Μικρολίβαδο ή από Μηλιά Μετσόβου. Κατάλληλη εποχή για επίσκεψη από Μάιο έως Οκτώβριο. Εκεί και το Αρκουδόρεμα -το ρέμα του δρυμού-, οι λίμνες Φλέγγα σε υψόμετρο 2.159 μ. και βεβαίως το διεθνές μονοπάτι Ε6. • Το χιονοδρομικό κέντρο Βασιλίτσας (45 χλμ. από Γρεβενά) βρίσκεται στην οροσειρά της Πίνδου, ανάμεσα σε πεύκα, ρόμπολα και οξιές, και διαθέτει περί τις 25 πίστες και 8 αναβατήρες, σαλέ, καταφύγιο, καταστήματα ενοικίασης εξοπλισμού (www. vasilitsa.com, T. 24620 84100 σαλέ, 84850). • Τοπικά προϊόντα/γεύσεις: Μανιτάρια - πάρα πολλά είδη και με πολύ μεγάλη ποικιλία σε συνταγές, τυροκομικά (φέτα, ανεβατό χαρακτηρισμένο ως ΠΟΠ, μπάτζος κ.ά.), πίτες, πέτουρα (χειροποίητες χυλοπίτες), τραχανάς (σταρένιο και ξινό), φρέσκο βούτυρο, σούβλα και ντόπια κρέατα, τσίπουρο, αγριογούρουνο στιφάδο, πέρδικα κοκκινιστή, πρασοτηγανιά, γλυκά του κουταλιού, γλυκό μανιτάρι, μανιτάρι μαρμελάδα, γαλατόπιτα κ.ά. • Εκδηλώσεις: Εμποροπανήγυρη Γρεβενών στην περιοχή του «Αχίλλη» στις αρχές Οκτωβρίου, το έθιμο της Γουρονοχαράς τα Χριστούγεννα που αναβιώνει σε πολλές περιοχές των Γρεβενών, Ραγκουτσάρια την Πρωτοχρονιά, Ανακατωσάρια το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς, • Διαμονή: Στην πόλη των Γρεβενών, στους ορεινούς οικισμούς και στα χωριά του νομού λειτουργούν ξενοδοχεία, παραδοσιακοί ξενώνες και ενοικιαζόμενα που προσφέρουν ευχάριστη και άνετη διαμονή.

the junction Taksiarchis) visit the Natural History and Paleontology Museum, where, among other things, will see the largest tusks in the world (T. +30 61 271 24620, opening hours Monday - Friday 09.00 - 14.30, P / C 09.00 - 18.00), in Lavda (36 km.) there’s a mushroom museum, visited for groups over 15 people, on request (T. +30 6972 033 243), and in Samarina (51 km.) see the private collection of folk art. • For Valia Kalnta, in northern Pindos, there are three routes: from Perivoli, the track Kipourio - Krania - Mikrolivado or from Milia in Metsovo. The best season for visiting is from May to October. There is also the Arkoudomera -the stream of the park-, the Flegga lakes at an altitude of 2,159 m. and of course the international path E6. • The Vasilitsa ski center (45 km. from Grevena) is located on the Pindos mountain range, surrounded by pine trees, bushes and beeches, and has around 25 slopes and 8 lifts, chalets, shelters, equipment rental shops (www.vasilitsa.com, T. +30 24620 84100 chalet, 84850). • Local products / flavors: Mushrooms - too many kinds and a great variety of recipes, cheese (feta, anevato cheese classified as PDO, batzos and others), pies, petoura (handmade noodles) frumenty (wheat and sour) fresh butter, grilled meats and local meats, raki, wild boar stew, braised partridge, prasotigania, caramelized sweets, sweet mushroom, mushroom marmalade, milk pie etc. • Events: The Fair of Grevena in the "Achille”' area in early October, the custom of Gouronochara in Christmas revived in many areas of Grevena, the Ragoutsaria of Christmas, the Anakatosaria in the last weekend of the Carnival. • Accomodation: In the town of Grevena, the mountain settlements and the villages of the municipality, you’ll find hotels, villas and rooms that offer pleasant and comfortable stay.

138 |


Δυτική Μακεδονία - Ιστορία της ΔΕΗ | Western Macedonia - Ηistory of PPC

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Μια «φωτεινή» ιστορία 66 χρόνων!

Public Power Corporation A "bright" history of 66 years!

Η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού συστάθηκε τον Αύγουστο του 1950, μια εποχή που το ηλεκτρικό ρεύμα ήταν αγαθό πολυτελείας! Αμέσως με την ίδρυσή της, η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) στρέφεται προς την αξιοποίηση των εγχώριων πηγών ενέργειας και σιγά σιγά το ηλεκτρικό ρεύμα φτάνει με επάρκεια σε κάθε άκρη της ελληνικής γης από τα μικρά ακριτικά νησιά έως τους πιο απόμακρους οικισμούς της ορεινής Ελλάδας. 

The Public Power Corporation was established in August 1950, a time when electricity was a luxury good! Immediately after its establishment, the Public Power Corporation (PPC) turns to the utilization of domestic energy sources, and electricity gradually reaches every corner of Greek land - from small border islands to the most distant settlements of mountainous Greece.

140 |


Δυτική Μακεδονία - Ιστορία της ΔΕΗ

Εκείνη την εποχή, το 1950, υπήρχαν στη Ελλάδα 400 περίπου εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρώτη ύλη που χρησιμοποιούσαν ήταν το πετρέλαιο και ο γαιάνθρακας που φυσικά εισάγονταν από το εξωτερικό. Η κατάτμηση αυτή της παραγωγής, σε συνδυασμό με τα εισαγόμενα καύσιμα, εξωθούσε την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στα ύψη (τριπλάσιες ή και πενταπλάσιες τιμές απ' αυτές που ίσχυαν στις Ευρωπαϊκές χώρες). Για την εξάπλωση της ηλεκτρικής ενέργειας ομοιόμορφα σε όλη τη χώρα και την αποτελεσματική αξιοποίησή της τόσο στη βιομηχανία όσο και στην ύπαιθρο, έπρεπε να υπάρξουν οι εξής προϋποθέσεις: α. αξιοποίηση των εγχώριων πλουτοπαραγωγικών πόρων, που απαιτούσε όμως τεράστιες επενδύσεις, οι οποίες δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν από τους μεμονωμένους βιομήχανους παραγωγής ενέργειας β. ενοποίηση της παραγωγής σε ενιαίο διασυνδεδεμένο δίκτυο, ώστε τα φορτία να επιμερίζονται σε εθνική κλίμακα γ. ύπαρξη ενιαίου φορέα που θα επέτρεπε τον επιμερισμό του κόστους ανάμεσα στις κερδοφόρες και ζημιογόνες περιοχές. Αυτές τις προϋποθέσεις κάλυψε η ΔΕΗ με τον πλέον επιτυχή

142 |

τρόπο. Έτσι, στις 7 Αυγούστου του 1950, ιδρύεται η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, για να λειτουργήσει "χάριν του δημοσίου συμφέροντος", με σκοπό τη χάραξη και εφαρμογή μιας εθνικής ενεργειακής πολιτικής, η οποία μέσα από την εντατική εκμετάλλευση των εγχώριων πόρων, να καταστήσει το ηλεκτρικό ρεύμα κτήμα και δικαίωμα του κάθε Έλληνα πολίτη, στη φθηνότερη δυνατή τιμή. Αμέσως με την ίδρυσή της, η ΔΕΗ στρέφεται προς την αξιοποίηση των εγχώριων πηγών ενέργειας, ενώ ξεκινά και η ενοποίηση των δικτύων σε ένα εθνικό διασυνδεδεμένο σύστημα. Το πρώτο έργο της ΔΕΗ στο Αλιβέρι (Φεβρουάριος 1951) στοχεύει στην αξιοποίηση του εγχώριου λιγνίτη με την ανάπτυξη δύο λιγνιτωρυχείων συνολικής παραγωγής 3.000 τόνων λιγνίτη ημερησίως. Η δημιουργία των λιγνιτωρυχείων Αλιβερίου άνοιξε τον δρόμο για την αξιοποίηση και άλλων λιγνιτικών αποθεμάτων της χώρας με σύγχρονες μεθόδους εκμετάλλευσης. Το Μάρτιο 1951, σχεδιάζονται τέσσερα υδροηλεκτρικά εργοστάσια (Άγρας, Λάδωνας, Λούρος, Αχελώος) και ένα θερμικό (Αλιβέρι). Ταυτόχρονα, κατασκευάζονται οι πρώτες γραμμές μεταφοράς, καθώς και δίκτυα διανομής.


Western Macedonia - Ηistory of PPC

At that time, in 1950, around 400 companies producing electricity existed in Greece. The raw materials used were oil and coal, which were of course imported. This segmentation of production, combined with the importation of fuels, resulted in the increase of the price of electricity (three or even five times higher than the price in other European countries). For the expansion of electricity evenly across the country and its effective utilization both in industrial areas and the countryside, the following conditions had to be fulfilled: Utilization of domestic resources, which required colossal investments that could not be realized by electricity companies individually. Consolidation of production in a single interconnected network, so that loads could be allocated at a national level. Existence of a single entity that would allow the distribution of costs between profitable and loss-making areas. These requirements were met by PPC in the most successful manner.

Thus, on August 7, 1950, Public Power Corporation is founded, to operate "in the public interest" in order to formulate and implement a national energy policy, which, through the intense exploitation of domestic resources, would make electricity the property and right of every Greek citizen, in the lowest price possible. Immediately after its establishment, PPC turns to the utilization of domestic energy resources, while the integration of networks within a single national network also begins. The first project of PPC in Aliveri (February 1951) aims to exploit the local lignite with the development of two lignite mines, with total production of 3,000 tons of coal per day. The creation of the lignite mines in Aliveri paved the way for the use of other lignite reserves of the country with modern means of exploitation. In March 1951, four hydropower plants (Agras, Ladon, Louros, Acheloos) and a thermal one (Aliveri) are designed. At the same time, the first transmission lines and distribution networks are created.


Δυτική Μακεδονία - Ιστορία της ΔΕΗ Ήδη όμως, πριν από την ολοκλήρωση του πρώτου προγράμματος, εκπονείται η δεύτερη φάση εξηλεκτρισμού της χώρας. Το δεύτερο ενεργειακό πρόγραμμα από τον Ιανουάριο 1955 περιλαμβάνει τον Ατμοηλεκτρικό Σταθμό Πτολεμαΐδας και τον Υδροηλεκτρικό Σταθμό Ταυρωπού, ενώ ξεκινά η κατασκευή του Υδροηλεκτρικού Σταθμού Εδεσσαίου και μελετώνται τα έργα του Αχελώου. Το 1956 φτάνει η ώρα για το επόμενο αποφασιστικό βήμα: την ενιαία ορθολογική οργάνωση του εθνικού συστήματος με την εξαγορά των ιδιωτικών ή κοινοτικών ηλεκτρικών εκμεταλλεύσεων που λειτουργούν στην επικράτεια. Ο στόχος επιτυγχάνεται με το νομοθετικό διάταγμα 3523/1956 που εξασφαλίζει στη ΔΕΗ το αποκλειστικό προνόμιο παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη τη χώρα. Ο βασικός κορμός των εξαγορών ολοκληρώνεται την 1η Δεκεμβρίου 1960 με την υπογραφή της σχετικής σύμβασης για την ξένων συμφερόντων Ηλεκτρική Εταιρεία Αθηνών-Πειραιώς (ΗΕΑΠ), τη μεγαλύτερη από τις υφιστάμενες ηλεκτρικές επιχειρήσεις. Το σήμερα Εξήντα έξι χρόνια μετά την ίδρυση μιας από τις μεγαλύτερες εταιρίες στην Ελλάδα, η ΔΕΗ, είναι η μεγαλύτερη εταιρία παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην χώρα, με περίπου 7,4 εκατομμύρια πελάτες. Διαθέτει μια μεγάλη υποδομή σε εγκαταστάσεις ορυχείων λιγνίτη, παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ενώ κατέχει περίπου το 68% της εγκατεστημένης ισχύος των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα συμπεριλαμβάνοντας στο ενεργειακό της μείγμα λιγνιτικούς, υδροηλεκτρικούς και πετρελαϊκούς σταθμούς, καθώς και σταθμούς φυσικού αερίου, αλλά και μονάδες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ). Όσον αφορά στην παραγωγή της, με ένα τεράστιο κατασκευαστικό έργο εξασφαλίζει την επάρκεια της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια. Οι 34 μεγάλοι θερμικοί και υδροηλεκτρικοί σταθμοί και τα 3 αιολικά πάρκα του διασυνδεδεμένου συστήματος της ηπειρωτικής χώρας καθώς και οι 61 αυτόνομοι σταθμοί Κρήτης, Ρόδου και λοιπών ελληνικών νησιών (39 θερμικοί, 2 υδροηλεκτρικοί, 15 αιολικά πάρκα και 5 φωτοβολταϊκοί σταθμοί) συνιστούν το βιομηχανικό κολοσσό της ΔΕΗ που αποτελεί την ενεργειακή βάση κάθε οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των 98 συνολικά σταθμών της ΔΕΗ ανέρχεται σήμερα στα 12.760 MW, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια η Επιχείρηση, πέραν της δημιουργίας νέων θερμικών (λιγνιτικών, πετρελαϊκών, φυσικού αερίου) και υδροηλεκτρικών σταθμών, στρέφεται και προς την αξιοποίηση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας όπως ο άνεμος, ο ήλιος, η γεωθερμία. Στα 66 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας της η ΔΕΗ έχει κατορθώσει: α. να ηλεκτροδοτήσει τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού, ακόμη και τις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας β. να αξιοποιήσει εντατικά τις εγχώριες πηγές (λιγνίτη και νερό) γ. να εξασφαλίσει την πλήρη σχεδόν ενεργειακή αυτονομία της χώρας και δ. να οδηγήσει τη χώρα σε υψηλά επίπεδα εξηλεκτρισμού, παρέχοντας εξαιρετική ποιότητα ηλεκτρικής ενέργειας. Σ’ ότι αφορά τα λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ τόσο στην Πτολεμαΐδα όσο και στη Μεγαλόπολη εξασφαλίζουν το σημαντικότερο για την ελληνική οικονομία ενεργειακό καύσιμο, το λιγνίτη, στον οποίο βασίστηκε ο εξηλεκτρισμός της Ελλάδας από τη στιγμή της ίδρυσης της Επιχείρησης. Η Ελλάδα κατέχει τη δεύτερη θέση σε παραγωγή λιγνίτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την έκτη θέση παγκοσμίως. Και ας μη ξεχνάμε, ότι ο λιγνίτης έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η Δυτική Μακεδονία να γίνει το οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο μιας ευρύτερης περιοχής, που θα ξεπερνά τα σύνορα της Ελλάδας.

144 |


Western Macedonia - Ηistory of PPC

However, even before the first project is completed, the second phase of the country’s electrification is being prepared. The second energy program, since January 1955, includes the steam-electric power station in Ptolemaida and the hydroelectric power station in Tavropos, while the construction of a hydroelectric power station in Edesseos also begins and the works of Acheloos are being studied. In 1956 it's time for the next crucial step: the complete rational organization of the national system, through the acquisition of private and communal electric companies operating in the country. This objective is achieved by Decree 3523/1956, which ensures PPC has the exclusive privilege of producing, transferring and distributing electricity throughout Greece. The main body of acquisitions is completed on December 1, 1960 with the signing of the contract by Athens – Piraeus Electric Company, the largest electric company, of foreign interests, at the time. Today Sixty-six years after the establishment of one of the largest companies in Greece, PPC is the largest electricity production and supply company in the country, with approximately 7.4 million customers.

It has a great infrastructure in lignite mines, production, transfer and distribution of electricity and owns about 68% of the installed capacity of power plants in Greece, including in its energy “mix”, lignite, hydroelectric and oil stations, as well as natural gas stations, and units of renewable energy (RES). With regard to production, with a huge construction project it ensures the country’s adequacy of electric power. The 34 large thermal and hydroelectric plants and three wind farms of the mainland’s interconnected system as well as the 61 autonomous stations in Crete, Rhodes and other Greek islands (39 thermal, 2 hydroelectric, 15 wind farms and five photovoltaic plants) constitute the industrial giant named PPC, which is the energy basis of all economic activity in Greece. The total installed power of the 98 PPC stations now stands at 12.760 MW, while it is worth noting that in recent years, the Corporation, in addition to building new thermal (lignite, oil, natural gas) and hydroelectric stations, also moves towards exploiting alternative energy resources such as wind, solar and geothermal. During its 66 years of uninterrupted operation, PPC has managed: to power the vast majority of the population, even the most remote areas of Greece to intensively exploit domestic resources (lignite and water) to ensure almost complete energy independence of the country and to lead the country at a high level of electrification, providing excellent quality of electricity. As far as the lignite mines of PPC both in Ptolemaida and Megalopolis are concerned, they ensure the most important for the Greek economy energy fuel, lignite, where the electrification of Greece was based upon since the founding of the Company. Greece ranks second in lignite production in the European Union and sixth worldwide. And let's not forget that lignite has created the conditions for Western Macedonia to become the economic and cultural center of a wider region that goes beyond the borders of Greece.


Δυτική Μακεδονία - Ιστορία της ΔΕΗ Δυτική Μακεδονία, το «Ρουρ» της Ελλάδας Η παρουσία της ΔΕΗ στη Βόρεια Ελλάδα έχει ως αφετηρία την 1η Ιουλίου 1954, όταν τίθεται σε λειτουργία ο Υδροηλεκτρικός Σταθμός Άγρα (ισχύς: 40.000 ΚW) στην Κεντρική Μακεδονία. Το υδροηλεκτρικό έργο του Άγρα αξιοποιεί τα νερά του ποταμού Εδεσσαίου (γνωστού και ως Βόδα). Στο συγκρότημα του Αλιάκμονα, μετά τον Άγρα, προστίθενται ο Υδροηλεκτρικός Σταθμός (ΥΗΣ) Εδεσσαίου (ισχύς: 19.000 KW) το 1969, ο ΥΗΣ Πολυφύτου (ισχύς: 250.000 KW) το 1974 και μία δεκαετία αργότερα οι ΥΗΣ Ασωμάτων και Σφηκιάς. Τα υδροηλεκτρικά έργα στο βορρά συμπληρώνονται με το υδροηλεκτρικό συγκρότημα του ποταμού Νέστου στην Ανατολική Μακεδονία (ΥΗΣ Θησαυρού και Πλατανόβρυσης). Η δραστηριότητα όμως που έδωσε στην περιοχή τον χαρακτηρισμό «Ρουρ» της Ελλάδας είναι η αξιοποίηση των μεγάλων επιφανειακών λιγνιτικών κοιτασμάτων της Δυτικής Μακεδονίας. Το 1959 η ΔΕΗ εξαγοράζει την εταιρεία Λιγνιτωρυχεία Πτολεμαΐδας (ΛΙΠΤΟΛ) ιδιοκτησίας Μποδοσάκη και παράλληλα κατασκευάζει την πρώτη μονάδα του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Πτολεμαΐδας (ισχύς: 70.000 KW). Ο εμβληματικός ψυκτικός πύργος υψώνεται στα 72 μέτρα, ενώ η καπνοδόχος στα 110 – το υψηλότερο κτίσμα της εποχής στη χώρα! Οι μεταγενέστεροι Ατμοηλεκτρικοί Σταθμοί της Καρδιάς, του Αγίου Δημητρίου, της Μελίτης και του Αμυνταίου καθιστούν σαφές ότι η ενεργειακή «καρδιά» της χώρας χτυπάει στη Δυτική Μακεδονία!

Προς ένα «Πάρκο Λιγνιτικής/Βιομηχανικής Κληρονομιάς Πτολεμαΐδας» Η διαφύλαξη της πολυσχιδούς ιστορίας της ΔΕΗ (παραγωγική, τεχνολογική, εργασιακή) και η ιδιαίτερη συμβολή της στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και όλης της χώρας, αποτελεί σημαντικό στοιχείο της στρατηγικής της. Βάσει αυτού, το διοικητικό συμβούλιο με πρόσφατη απόφασή του ενέκρινε την εκπόνηση μελέτης για τη δημιουργία «Πάρκου Λιγνιτικής/ Βιομηχανικής Κληρονομιάς Πτολεμαΐδας» σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και τον Δήμο Εορδαίας. Απώτερος σκοπός του «Πάρκου» είναι αφενός, η διάσωση της πλούσιας κληρονομιάς της περιοχής και αφετέρου, η περαιτέρω ανάπτυξη της περιοχής της Δυτικής Μακεδονίας.

Western Macedonia, the "Ruhr" of Greece The presence of PPC in Northern Greece starts on July 1, 1954, when the Agra Hydroelectric Power Station starts operating in Central Macedonia (capacity: 40,000 kW). The hydroelectric project of Agras uses the water of Edesseos River (also known as Vodas). The Hydroelectric Power Plant (HPP) of Edesseos (capacity: 19.000 KW) in 1969, the HPP of Polyfytos (capacity: 250.000 KW) in 1974 and, a decade later, the HPPs of Asomaton and Sfikia are added at the complex of Aliakmonas River, after Agras. The hydroelectric projects in the north are completed with the hydroelectric complex of Nestos River in Eastern Macedonia (HPP of Thisavros and Platanovrisi). But the activity that gave the area the designation "Ruhr" of Greece is the use of the large surface lignite mines of Western Macedonia. In 1959, PPC acquires the company Lignite Mines of Ptolemaida (LIPTOL), property of Bodossakis, while building the first unit of the Steam-Electric Station of Ptolemaida (capacity: 70.000 KW). The emblematic cooling tower rises to 72 meters, while the stack to 110 meters - the highest building of the time in the country! Later steamelectric stations at Kardia, Agios Dimitrios, Meliti and Amindeon make clear that the energy "heart" of the country beats in Western Macedonia!

Towards a “Lignite / Industrial Heritage Park of Ptolemaida” Safeguarding the manifold history of PPC (in terms of production, technology, employment) and its special contribution to the socioeconomic development of the Western Macedonia region, but also throughout the country, is an important element of its strategy. On this basis, the Board of Directors recently approved a study to create a “Lignite/Industrial Heritage Park of Ptolemaida” in collaboration with the Region of Western Macedonia and Municipality of Eordaia. The ultimate goal of the "Park" is, on the one hand, the preservation of the rich heritage of the region and, on the other hand, the further development of the West Macedonia region.

146 |

Ανάπτυξη και Περιβάλλον: Ένα σύγχρονο διακύβευμα Η ΔΕΗ σήμερα υλοποιεί με συνέπεια ένα φιλόδοξο επενδυτικό πρόγραμμα για την επίτευξη του δίπτυχου «Ανάπτυξη και Περιβάλλον», το οποίο περιλαμβάνει: α. την αντικατάσταση σημαντικού δυναμικού παλαιών Μονάδων με νέες φιλικότερες προς το περιβάλλον με υψηλό βαθμό απόδοσης και σύγχρονη τεχνολογία, β. την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων εγκαταστάσεων για την προσαρμογή τους στις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές και τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου, σωματιδίων και οξειδίων του αζώτου και γ.

Development and Environment: A modern challenge Today PPC implements with consistency an ambitious investment program to achieve the diptych "Development and Environment", which includes: the replacement of a significant amount of older units with new, more environmentally friendly ones, with high efficiency and modern technology, the upgrading and modernization of existing units for their adaptation to the Best Available Techniques and the reducing emissions of sulfur dioxide, nitrogen oxides and particles, and the further integration of natural gas in the country's electricity balance.


Western Macedonia - Ηistory of PPC την περαιτέρω ένταξη του φυσικού αερίου στο ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Παράλληλα, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η έναρξη κατασκευής της νέας λιγνιτικής Μονάδας “Πτολεμαΐδα V”. Μνημόνιο συνεργασίας με την κινεζική CMEC Η Δυτική Μακεδονία αποτελεί μία πολύ σημαντική μεταβλητή στην εξίσωση της οικονομικής ανάπτυξης της Ελλάδας και της ΔΕΗ. Αυτό επιβεβαιώνεται έμπρακτα και διαρκώς, με τρέχον παράδειγμα το έργο ‘Μελίτη’. Το έργο αφορά στην κατασκευή της δεύτερης υπερσύγχρονης λιγνιτικής μονάδας στον ΑΗΣ Μελίτη (Φλώρινα), στο πλαίσιο της υλοποίησης του έργου της σύστασης και λειτουργίας ανεξάρτητης εταιρείας, στην οποία θα μετέχουν η ΔΕΗ, η κινεζική εταιρεία CMEC και οι ιδιώτες-ιδιοκτήτες των λιγνιτωρυχείων από τα οποία θα τροφοδοτείται ο σταθμός. Η υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας (MοU) πραγματοποιήθηκε μετά από πολύμηνη επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ των δυο εταιρειών, η οποία κορυφώθηκε με υπογραφή Non-Disclosure Agreement (NDA) με τον πρόεδρο της CMEC Zhang Chun, κατά την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της ΔΕΗ Μανώλη Παναγιωτάκη στο Πεκίνο στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα. Να σημειωθεί ότι για το project ‘Μελίτη’, η παρούσα διοίκηση της ΔΕΗ εργάζεται συστηματικά εδώ και ένα περίπου χρόνο δεδομένου ότι συνεπάγεται: α. επένδυση της τάξης των 700 εκατ. ευρώ για τη Μονάδα, η οποία σε συνδυασμό με τις σημαντικές επενδύσεις των ορυχείων θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ, συμβάλλοντας τα μέγιστα στην ανάπτυξη της ακριτικής περιοχής της Φλώρινας και της Δυτικής Μακεδονίας, β. περαιτέρω αναβάθμιση της λιγνιτικής παραγωγής με υπερσύγχρονη μονάδα βαθμού απόδοσης πάνω από 41,5% και ελαχιστοποίηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, γ. προσαρμογή στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, δ. βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας και ε. αύξηση της απασχόλησης. Αυτό το γνωρίζετε; • Το ‘ηλεκτρικό’ στην Ελλάδα φτάνει το 1889. Η Γενική Εταιρεία Εργοληψιών, κατασκευάζει στην Αθήνα, στην οδό Αριστείδου, την πρώτη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος. Το πρώτο κτίριο που φωτίζεται είναι τα Ανάκτορα και πολύ σύντομα ο ηλεκτροφωτισμός επεκτείνεται στο ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας και, μεταξύ άλλων, ηλεκτροδοτείται η Βουλή στην οδό Σταδίου και το Δημοτικό Θέατρο στην οδό Αθηνάς. Τον ίδιο χρόνο ηλεκτροδοτείται και η Θεσσαλονίκη από τη «Βελγική Εταιρία», η οποία αναλαμβάνει απ' τις τουρκικές αρχές το φωτισμό και την τροχιοδρόμηση της πόλης. • Δέκα χρόνια αργότερα, το 1899, οι πολυεθνικές εταιρίες ηλεκτρισμού κάνουν την εμφάνισή τους στην Ελλάδα. Η αμερικανική εταιρία Thomson-Houston με τη συμμετοχή της Εθνικής Τράπεζας θα ιδρύσει την «Ελληνική Ηλεκτρική Εταιρία Συστήματος Thomson-Houston» που θα αναλάβει την ηλεκτροδότηση κι άλλων μεγάλων ελληνικών πόλεων, κυρίως της Νότιας Ελλάδας. Το 1901 αποκτά το δικαίωμα παροχής ρεύματος στους τροχιόδρομους (τραμ) και στο σιδηρόδρομο Αθηνών – Πειραιώς. Μέχρι το 1929 θα ηλεκτροδοτηθούν 250 πόλεις με πληθυσμό πάνω από 5.000 κατοίκους. • Το 1960, δέκα χρονιά μετά την ίδρυση της ΔΕΗ, κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), στο Περίπτερο της, λειτουργεί ο πρώτος τηλεοπτικός σταθμός στην Ελλάδα, ο οποίος εκπέμπει πειραματικό πρόγραμμα, κάθε βράδυ καθ' όλη τη διάρκεια λειτουργίας της Έκθεσης. Την εκπομπή παρακολουθούν χιλιάδες πολίτες από τους 100 δέκτες της Philips, που είχαν τοποθετηθεί σε διάφορα σημεία της Θεσσαλονίκης.

At the same time, the construction of a new lignite Unit "Ptolemaida V" is under construction. Memorandum of Cooperation with the Chinese company CMEC Western Macedonia is a very important variable in the equation of economic growth in Greece and PPC. This is constantly and actually confirmed, and a current example would be the 'Meliti' project. This project involves the construction of a second up-to-date lignite unit at SES Meliti (Florina) within the framework of the implementation of the establishment and operation of an independent company, in which PPC, the Chinese company CMEC, and individuals - owners of lignite mines which will power the station, will participate. The signing of the Memorandum of Understanding (MoU) was achieved after months of communication and cooperation between the two companies, which culminated by signing a Non-Disclosure Agreement (NDA) with the president of CMEC, Zhang Chun, during the recent visit of the President and CEO of PPC, Manolis Panagiotakis, in Beijing within the official visit of Greek PM Alexis Tsipras. Note that for the 'Meliti' project, the current management of PPC has systematically been working for about a year now, since it entails: an investment of EUR 700 million for the unit, which, combined with significant investments in mines, will exceed 1 billion euro, contributing greatly to the development of the remote region of Florina and Western Macedonia further upgrading of the lignite production, with an hi-tech unit with efficiency above 41.5% and minimizing of carbon dioxide emissions, adaptation to new environmental requirements, improvement of the competitiveness of the country's electricity production and increase of employment. Did you know that? • Electricity arrived in Greece in 1889. The General Contractors Company manufactures the first power unit in Aristeidou Street, Athens. The first building to be lit is the Palace, and electricity expands soon in the historic center of the capital, giving light to the Parliament on Stadiou Street and the Municipal Theatre in Athinas street. At the same time, Thessaloniki is also powered by the “Belgian Company”, which undertakes the projects of lighting and tram lines from the Turkish authorities. • Ten years later, in 1899, multinational electricity companies make their appearance in Greece. The American company Thomson - Houston with the participation of the National Bank, founds the “Greek Electricity Company of ThomsonHouston System” which will undertake the electrification of other major Greek cities, mainly in southern Greece. In 1901, it obtains the right to power tramways and the Athens - Piraeus railway. Until 1929, 250 cities with a population of over 5,000 inhabitants had been electrified. • In 1960, ten years after the establishment of PPC, during the Thessaloniki International Fair (TIF), at its kiosk, the first TV station in Greece operates, which broadcasts an experimental program every night, throughout the duration of the Fair. Thousands of citizens watch the program, on the 100 Philips receivers that had been placed at various spots in Thessaloniki.


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Η βυζαντινή Βέροια

Η βυζαντινή Βέροια

«Μικρή Ιερουσαλήμ» Η Βέροια από τον 11ο ως τον 14ο αιώνα υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά κέντρα στη Μακεδονία, με πολιτιστικές επιδράσεις απευθείας από την Κωνσταντινούπολη, μια παράδοση που διατηρήθηκε ως το τέλος της τουρκοκρατίας. Ο εντυπωσιακά μεγάλος αριθμός βυζαντινών και μετάβυζαντινών ναών χάρισε στην πόλη το προσωνύμιο «Μικρή Ιερουσαλήμ» και μεγάλη φήμη ως περιφερειακό θρησκευτικό κέντρο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Σήμερα, στο κέντρο της πόλης διασώζονται με πανέμορφες τοιχογραφίες 48 από τους 72 βυζαντινούς ναούς που υπήρχαν κάποτε στην πόλη. Παλαιά Μητρόπολη, το στολίδι της Βυζαντινής Βέροιας Η Παλαιά Μητρόπολη της Βέροιας χτισμένη τη δεκαετία 1070 - 1080 από τον επίσκοπο της πόλης Νικήτα, είναι ένας από τους μεγαλύτερους μεσοβυζαντινούς ναούς των Βαλκανίων. Πρόκειται για μια αριστουργηματικής αρχιτεκτονικής τρίκλιτη βασιλική με καλλιτεχνική και ιστορική αξία με την ενσωμάτωση παλαιοχριστιανικών προτύπων δίνοντας την εντύπωση ενός αρχαιότερου ναού σε σύγκριση με τα αντίστοιχα μνημεία της ίδιας περιόδου με εντυπωσιακό τοιχογραφικό διάκοσμο, ο οποίος φιλοξενεί μερικά από τα σπουδαιότερα έργα βυζαντινής ζωγραφικής του 12ου, 13ου και 14ου αιώνα. To Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας Το Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας στεγάζεται σ’ ένα τριώροφο επιβλητικό διατηρητέο βιομηχανικό κτήριο του 1911, με κάθε όροφο να αποτελεί μια ξεχωριστή θεματική ενότητα της μόνιμης έκθεσης του μουσείου. Εκθέτει τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα της ένδοξης ιστορίας της πόλης αποδεικνύοντας ότι η Βέροια υπήρξε μια περιφερειακή Μητρόπολη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στην καρδιά της Μακεδονίας. Ιερές μόνες και προσκυνήματα Στην ευρύτερη περιοχή της Βέροιας λειτουργούν εκκλησίες και μοναστήρια, μερικά από αυτά των βυζαντινών χρόνων, αρχαιολογικού και αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, με ιστορική και μορφωτική αξία.

Δήμος Βέροιας, Τμήμα Τουρισμού Μητροπόλεως 46, 59132 Τ: 23313 50523, 23313 50608 www.discoververia.gr, Fb: Discover Veria, #discoververia tourism@veria.gr | tourismveria@gmail.com

148 |


PRESENTATION: The Byzantine Veria

The Byzantine Veria

“Little Jerusalem” The city of Veria between the 11th and 14th century was one of the most important Byzantine centers in Macedonia, with cultural influences directly from Istanbul, a tradition that was maintained until the end of the Ottoman Empire. The impressively large number of Byzantine and post-Byzantine churches gave the city the nickname “Little Jerusalem” and a great reputation as a regional religious center of the Byzantine Empire. Today, at the city center, 48 Byzantine and post Byzantine churches with beautiful frescoes are well preserved out of the 72 that once existed in the city. The Old Cathedral “The architectural gem of Veria” The Old Cathedral of Veria is one of the greatest temples of the middle Byzantine period, which the Bishop of the town had built between 1070 and 1080. It is an architectural masterpiece of three aisled basilicas with artistic and historical value incorporating early Christian templates that give the impression of a premier temple compared with the relevant monuments of the same period, as well as the wall painting decoration that presents some of the greatest painting works of the 12th, 13th and 14th century. The Byzantine Museum of Veria The Byzantine Museum of Veria is housed in a majestic 1911 landmark industrial building where each floor has a separate exhibition theme of the permanent collections of the museum. It exhibits the most representative samples of the glorious history of the city and shows that Veria was a regional Metropolis of the Byzantine Empire in the heart of Macedonia. Monasteries and Pilgrimages The buildings of archaeological and architectural interest belong to the Byzantine Antiquities and are mainly churches and monasteries that operate as places of religious, historical and cultural value.

Municipality of Veria, Department of Tourism 46 Mitripoleos st., 59132 T:+30 23313 50523, +30 23313 50608 www.discoververia.gr, Fb: Discover Veria, #discoververia tourism@veria.gr | tourismveria@gmail.com


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών!

Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! Στο νησί της αρμονίας και της ομορφιάς, της ποίησης και του πολιτισμού, της πίστης και της πλούσιας ιστορίας, της γεύσης και της παράδοσης, της φύσης και της φιλοξενίας, ταξιδεύετε κάθε εποχή του χρόνου! Από τη μια η πρωτεύουσα της Λέσβου, η Μυτιλήνη, πόλη ζωντανή με τα επιβλητικά αρχοντικά της, το Κάστρο και τις εκκλησίες τις θαυματουργές, από την άλλη γραφικοί παραδοσιακοί οικισμοί με πλούσια παράδοση, μοναστήρια, κάστρα, ιαματικές πηγές και αγνές, τοπικές γεύσεις. Ταξιδεύοντας στην «άλλη» Λέσβο και ανακαλύπτοντας φθινοπωρινές αλλά και χειμερινές διαδρομές!

150 |


Lesvos the island of four seasons!

Lesvos the island of four seasons! On the island of harmony and beauty, poetry and culture, loyalty and rich history, taste and tradition, nature and hospitality, every season of the year promises a wonderful vacation! On one hand, the capital of Lesvos, Mytilene, a city full of life, with the imposing mansions, the Castle and the wonderworking churches, on the other hand, the picturesque settlements with the rich tradition, chapels, castles, hot springs and pure, local flavors. Take the autumn and winter tracks of the island and explore Lesvos anew!


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών!

Είναι το τρίτο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας -μετά την Κρήτη και την Εύβοια-, το μήκος του φτάνει τα 70 χιλιόμετρα, το πλάτος τα 45 χλμ. ενώ οι χρυσές ακτές ξετυλίγονται σε 320 χλμ. Η Λέσβος, στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, δεν είναι μονάχα καλοκαιρινός προορισμός’ είναι προορισμός για όλες τις εποχές του χρόνου! Διαχρονικές πνευματικές προσωπικότητες έχουν καταγωγή από το νησί: η Σαπφώ η «Δέκατη Μούσα» όπως τη χαρακτηρίζουν και η μεγαλύτερη ποιήτρια της αρχαιότητας, της οποίας τα ποιήματα διακρίνονται για το πάθος τους, ο Πιττακός ένας από τους εφτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας, ο Αρίωνας χαρισματικός λυρικός ποιητής και κιθαρωδός, ο Αλκαίος επίσης λυρικός ποιητής, ο Τέρπανδρος δημιουργός της λυρικής ποίησης, ο Θεόφραστος φιλόσοφος και βοτανολόγος, ο Θεοφάνης σημαντικός ιστορικός και ακόλουθος του Πομπηίου, αλλά και ο λογοτέχνης Αργύρης Εφταλιώτης, οι πεζογράφοι Στρατής Μυριβήλης και Ηλίας Βενέζης, ο Ασημάκης Πανσέληνος, ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος, ο ζωγράφος Γεώργιος Ιακωβίδης γεννημένος στα Χίδηρα, ο Φώτης Κόντογλου, ο Ασημάκης Πανσέληνος και βεβαίως ο Οδυσσέας Ελύτης, η ποίηση του οποίου ταξίδεψε σ' όλο τον κόσμο (σ.σ. το πραγματικό του όνομα ήταν Οδυσσέας Αλεπουδέλλης και ο πατέρας του καταγόταν από την Παναγιούδα -λίγο έξω από τη Μυτιλήνη- και η μητέρα του από τον Παπάδο).

152 |

Μυτιλήνη η αρχοντική! Πρωτεύουσα του νησιού η Μυτιλήνη με 35.000 μόνιμους κατοίκους, η οποία πήρε το όνομά της από τη μια κόρη του Μάκαρας, μυθικού βασιλιά της Λέσβου (σ.σ. οι άλλες τέσσερις ήταν η Μήθυμνα, η Άντισσα, η Αρίσβη και η Πύρρα). Γραφικό το λιμάνι της Μυτιλήνης με καφέ και ζαχαροπλαστεία, ξενοδοχεία, γραφεία τουρισμού κ.ά. και πίσω από την Κουντουριώτη η οδός Ερμού, στο ιστορικό κέντρο της πόλης, η οποία σφύζει από ζωή κυρίως τις πρωινές ώρες. Εκεί είναι τα εμπορικά καταστήματα, μαγαζιά με τρόφιμα και τοπικά προϊόντα, κουρεία, καφενεία και παραδοσιακούς φούρνους. Αυτός ο δρόμος, η Ερμού, κατά την αρχαιότητα ήταν το κανάλι (εύριπος) που χώριζε την πόλη από το νησί όπου σήμερα βρίσκεται το Κάστρο. Και αν κάτι κλέβει την παράσταση στη Μυτιλήνη, αυτό είναι τα υπέροχα αρχοντικά της, τόσο στη Σουράδα - περιοχή που συνδέει το αεροδρόμιο με το κέντρο της πόλης-, όσο και στο Κιόσκι, κοντά στην Επάνω Σκάλα και στο Κάστρο. Αρχοντικά που μαρτυρούν την αίγλη και την οικονομική άνθηση του νησιού την εποχή του 19ου αιώνα, πολλά απ' τα οποία κατοικούνται ενώ κάποια έχουν αναπαλαιωθεί και λειτουργούν ως ξενώνες. Στην προκυμαία της Μυτιλήνης ξεχωρίζει ο εντυπωσιακός ναός του Αγίου Θεράποντα με την επιβλητική αρχιτεκτονική του ενώ σημαντική είναι και η μητρόπολη του Αγ. Αθανασίου με το περίτεχνο καμπαναριό της και στην οποία φυλλάσεται το λείψανο του Αγ. Θεοδώρου του Βυζαντίου, πολιούχου της πόλης.


Lesvos the island of four seasons!

Lesvos is the third island of Greece – after Crete and Euboea – with 70 km length and 45 km width, while its golden shorelines extend to 320 km. Lesvos, in the Northeastern Aegean Sea, is not only a summer destination, but a destination for all seasons of the year! Eminent personalities of the world of art and letters come from this island: Sappho the “Tenth Muse” as characterized and the biggest female poet of antiquity, whose poems are distinguished for their passion, Pittacus, one of the seven sages of ancient Greece, Arion, the charismatic lyric poet and guitar player, Alkaios, also lyric poet, Terpandros, creator of lyric poetry, Theophrastus, philosopher and botanist, Theofanis, important historian and follower of Pompeius, and also the writer Argyris Eftaliotis, the novelists Stratis Myrivilis and Elias Venezis, Assimakis Panselinos, the popular painter Theophilos, the painter Georgios Jakobides born in Chidira, Fotis Kontoglou, Assimakis Panselinos and of course Odysseus Elytis, whose poetry traveled around the world (Ed. Note: his real name was Odysseus Alepoudellis, his father came from Panagiouda –a few kilometers outside Mytilene –and his mother came from Papados).

Mytilene, the noble island! The capital Mytilene with 35,000 residents took its name from a daughter of Macareus, the mythical King of Lesvos (Ed. Note: his other four daughters were Mithymna, Antissa, Arisvi and Pyrrha). The picturesque port of Mytilene is filled with cafés and pastry shops, hotels, tourism offices etc., and behind Kountourioti, Ermou Street and the historic city center is full of life, especially in the morning hours. With stores, shops with food and local products, barber shops, cafés and traditional bakeries you can find anything you need. In ancient times, Ermou Street was the channel (Euripos, the “Strait”) that separated the city from the island where the Castle stands today. And if something steals the show in Mytilene, this is definitely the wonderful mansions, both in Sourada – region connecting the airport with the city center – and in Kioski near Epano Skala and the Castle. Mansions testify the glamour and the economic boom of the island during the 19th century, many of which are inhabited to this day and some have been restored and serve as guesthouses. On the waterfront of Mytilene stands the impressive Church of St. Therapon with its imposing architecture, while of great importance is also the Metropolis Church of St. Athanasios with the ornate bell tower, where the relic of Agios Theodoros of Byzantium, the city’s patron is kept.


154 |


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! | Lesvos the island of four seasons!

Tips • Το Κάστρο της, χτισμένο επί Ιουστινιανού πάνω σε αρχαία ερείπια, στο εσωτερικό του οποίου σώζονται η κατοικία των Γατελούζων, υπόγειες στοές, δεξαμενή, καταφύγιο ενώ ανάμεσα στα αξιοθέατα ξεχωρίζει το αρχαίο θέατρο στο λόφο της Αγίας Κυριακής. • Το Αρχαιολογικό μουσείο, με ψηφιδωτά δάπεδα, γλυπτά, έκθεση από την καθημερινότητα των κατοίκων από τον 7ο αιώνα και μετά. Ξεχωρίζουν τα ψηφιδωτά από τη ρωμαϊκή έπαυλη «Οικία του Μένανδρου» του 3ου αιώνα μ.Χ. (T. 22510 40223, ώρες λειτουργίας Τρίτη - Κυριακή 08.00 - 15.00). • Εκκλησιαστικό μουσείο, απέναντι από το ναό του Αγίου Θεράποντα, με παλιές εικόνες, αρχιερατικά άμφια, σταυρούς, χειρόγραφα ευαγγέλια, βημοθύρες, εγκόλπια, έναν χρυσοκέντητο επιτάφιο κ.ά. (T. 22510 28916) • Μουσεία Θεόφιλου και Τεριάντ, στη Βαρειά (4 χλμ.), με πίνακες του Έλληνα λαϊκού ζωγράφου και πρωτότυπα έργα τέχνης από διάσημους ζωγράφους, τα λεγόμενα «Μεγάλα Βιβλία» (T. 22510 41644, 23372) Μονή Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης Σε απόσταση 14 χλμ. από την πόλη της Μυτιλήνης βρίσκεται το μοναστήρι των Αγίων Μαρτύρων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης, ένας από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος ενισχύοντας τον θρησκευτικό τουρισμό στο νησί. Στη θέση Καρυές, στη Θερμή, υπήρχε κάποτε γυναικείο βυζαντινό μοναστήρι το οποίο το 1235 κατέστρεψαν Σαρακηνοί πειρατές. Ξανακτίστηκε ύστερα από 150 χρόνια ως ανδρικό, και εκεί κατέφυγε ύστερα από την Άλωση της Πόλης το 1453, ο Άγιος Ραφαήλ. Το μοναστήρι σήμερα αποτελείται από τον κυρίως ναό, το καθολικό της ιεράς μονής, δυο πτέρυγες κελιά για τις περίπου 40 μοναχές, ξενώνες για τη φιλοξενία επισκεπτών, εκθετήριο βιβλίων (T. 22510 71259).

Tips • The Castle, erected during the time of Justinian over ancient ruins; inside there are still preserved the residence of Gattilusio, underground tunnels, a tank, a shelter and the outstanding ancient theater on the hill of Agia Kyriaki. • The Archaeological Museum, with mosaics, sculptures and a wonderful exhibition presenting the everyday life of residents from the 7th century onwards; of remarkable beauty are the mosaics of the Roman villa “House of Menander” from the 3rd century AD (T. +30 22510 40223, Open hours: Tuesday to Sunday 08.00 – 15.00). • The Ecclesiastical Museum, opposite the church of St. Therapon, with old icons, vestments, crosses, manuscripts, gospels sanctuary doors, amulets, an embroidered epitaph etc. (T. +30 22510 28916) • Μuseums Theophilos and Teriade, in Varia (4km), with paintings by the popular Greek painter and original works of art by other famous painters, the so-called “Great Books” (T. +30 22510 41644, 23372) Monastery of Agios Raphael, Agios Nikolaos and Agia Irini Within 14 km from Mytilene lies the monastery of the Holy Martyrs Raphael, Nikolaos and Irini, one of the most important pilgrimage destinations strengthening the religious tourism on the island. At Karyes, in Thermi, there was once a female monastery which was destroyed in 1235 by Saracen pirates and was rebuilt after 150 years as a male monastery, where St. Raphael fled after the fall of Constantinople in 1453. The monastery currently consists of the nave, the catholicon of the holy monastery, two wing cells for about 40 nuns, guestrooms for visitors and a book exhibition (T. +30 22510 71259).


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! | Lesvos the island of four seasons! Αγιάσος - πανέμορφη και γραφική! Νοτιοανατολικά της Λέσβου, βρίσκεται ένα από τα ομορφότερα χωριά του νησιού, ο παραδοσιακός οικισμός της Αγιάσου (24 χλμ.), σκαρφαλωμένος στις ανατολικές πλαγιές του Ολύμπου, σε υψόμετρο 450 μ. Η Αγιάσος έχει πληθυσμό κοντά στους 2.500 κατοίκους, οι οποίοι έχουν τη δική τους ντοπιολαλιά. Η δική τους και των Πλωμαριωτών είναι τα πιο χαρακτηριστικά ιδιώματα στο νησί. Από τα πλέον βασικά αξιοθέατα στην Αγιάσο είναι η εκκλησία της Παναγίας, με τη θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου. Είναι τρίκλιτη βασιλική, περιτριγυρισμένη από ψηλούς τοίχους, αφού παλιά ήταν μοναστήρι. Άλλα σημεία ενδιαφέροντος του χαρακτηρισμένου παραδοσιακού οικισμού της Αγιάσου είναι το λαογραφικό Μουσείο του ιερού ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου που λειτουργεί στο χώρο της αυλής του, το Εκκλησιαστικό Μουσείο, ο «Κήπος της Παναγίας», μια καταπράσινη και ολόδροση περιοχή με το ιστορικό εξοχικό της κέντρο και τον θεόρατο αιωνόβιο πλάτανο, τα παρεκκλήσια της Ζωοδόχου Πηγής και του Αγάθωνος του Εφεσίου, όπου κατά την παράδοση έφτιαξε τη σκήτη του ο κομιστής της εικόνας της Παναγίας. Και βεβαίως, η πλατεία της Αγοράς με πλακόστρωτο και μεταλλικές πέργκολες γεμάτες από βαθύσκιωτα αναρριχητικά φυτά - εκεί και το κτίριο «καφενταρία» το παραδοσιακό καφενείο- καθώς και το γραφικό και πολυτραγουδισμένο Σταυρί, στη θέση όπου διασταυρώνεται ο κεντρικός ανηφορικός δρόμος της Αγιάσου με το γεφύρι που στεφανώνει ένας γερο-πλάτανος. Από κει κατηφορίζει για το χωριό Ασώματος και την εξοχική τοποθεσία Καρίνη η ονομαστή «πατουμένη» (λιθόστρωτο μονοπάτι) που διασχίζει τον απέραντο ελαιώνα (σ.σ. στο νησί υπάρχουν περίπου 11 εκατ. ελαιόδεντρα, ενώ μεγάλο μέρος του καλύπτεται από καστανιές, βελανιδιές και πεύκα). Στην Καρίνη, μεταξύ άλλων, θα δείτε την κουφάλα του γεροπλάτανου όπου έζησε για κάποιο χρονικό διάστημα ο μεγάλος λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, που ζωγράφισε στον εξωτερικό τοίχο παρακείμενου κτίσματος τον Ερωτόκριτο, την Αρετούσα, τον Κατσαντώνη και το χορό του Ζαλόγγου. Η περιοχή της Καρίνης είναι χαρακτηρισμένη ως «διατηρητέο μνημείο της φύσης». Και ο Άγιος Δημήτριος με το ομώνυμο ξωκλήσι είναι χώρος αναψυχής με τρεχούμενα νερά, πεύκα και ελιές ενώ εκεί καταλήγει το ρέμα της Καρκαβούρας το οποίο πηγάζει από τον Όλυμπο. Και οι Άγιοι Ανάργυροι με το ομώνυμο ξωκλήσι, είναι πανέμορφος χώρος αναψυχής μέσα στο πράσινο.

156 |

Agiasos - beautiful and scenic! In the southeast of Lesvos lies one of the most beautiful villages of the island, the traditional village of Agiasos (24km), perched on the eastern slopes of Mount Olympus at an altitude of 450 meters. Agiasos has a population of approx. 2,500 residents, who have their own dialect. The dialect of Agiasos and that of Plomari residents are the most distinctive dialects on the island. One of the key attractions in Agiasos is the Church of Panayia (Virgin Mary) with the miraculous icon of the Virgin. It is a three-aisled basilica, surrounded by high walls, as it used to be a monastery. Other points of interest in the declared traditional village of Agiasos are the Folk Museum in the Church of Kimisis tis Theotokou (Dormition) operating in the courtyard, the Ecclesiastical Museum, the “Garden of Our Lady”, a green and cool area with the historic center and the enormous perennial plane tree, the chapels of Zoodochou Pigis and Agathonos of Ephesus, where according to tradition the bearer of the icon of Virgin Mary made his hermitage. And of course, the Market Square with the paved and metal pergolas full of shady creeping plants – there lies also the building “kafentaria”, a traditional café – as well as the picturesque and multi-sung Stavri, in the position where the central uphill road of Agiasos crosses the bridge which is crowned by an old plane tree. From there the socalled “patoumeni” (cobbled path) descends to Asomatos village and the country position Karyni, crossing the vast olive grove (Ed. Note: in Lesvos there are about 11 million olive trees, and large part of the island is covered by chestnut, oak and pine trees). In Karyni, among others, you will see the hollow of the old plane tree that was inhabited for some time by the great popular painter Theophilos Hatzimihail who painted Erotokritos, Aretousa, Katsandonis and the dance of Zalongo on the outer wall of the is declared as a “natural ​​ adjacent building. The area of Karyni monument”. The chapel of St. Demetrius is a recreational area with running water, pine and olive trees and is also the mouth of Karkavoura creek which springs at the slopes of Mount Olympus. The chapel of the Holy Unmercenaries (Agioi Anargyroi) is another beautiful recreational area in the green.


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών!

Το Αναγνωστήριο Αγιάσου To κτιριακό συγκρότημα του Αναγνωστηρίου Αγιάσου «Η Ανάπτυξη», κιβωτός του λαϊκού πολιτισμού, βρίσκεται στην πλατεία του Δημαρχείου, στην κάτω είσοδο του χωριού. Το Πνευματικό Κέντρο ιδρύθηκε το 1894 (εποχή Τουρκοκρατίας στη Λέσβο) και διαθέτει βιβλιοθήκη που φιλοξενεί πάνω από 25.000 τόμους βιβλίων, κινηματοθέατρο 300 θέσεων καθώς και λαογραφικό μουσείο, χτισμένο πάνω στα αρχιτεκτονικά πρότυπα του παραδοσιακού οικισμού. Το μουσείο φιλοξενεί τη σπάνια ιδιωτική λαογραφική συλλογή του Στρατή Τζίνη (έκθεση παλιών βιοτεχνικών εργαλείων), αίθουσα υφαντικής, διαμόρφωση παλιού αγιασώτικου παραδοσιακού σπιτιού, έκθεση φωτογραφίας και γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς, πινακοθήκη Λεσβίων ζωγράφων.

The Anagnostirio of Agiasos The building complex of Agiasos Anagnostirio “I Anaptyxi”, an ark of popular culture, is located in the Town Hall Square at the lower entrance of the village. The Cultural Center was established in 1894 (Ottoman era in Lesvos) and has a library that houses over 25,000 volumes of books, a cinema of 300 seats and a folk museum, built to the architectural standards of the traditional settlement. The museum houses the rare private folklore collection of Stratis Tzinis (exhibition of old craft tools), a weaving room, a representation of an old Agiasos traditional house, a photo exhibition, a female traditional costume exhibition and a gallery with works by various painters from Lesvos.

158 |

Ο Όλυμπος Είναι το δεύτερο ψηλότερο βουνό της Λέσβου, με υψόμετρο 967 μ., ένα μόλις μέτρο χαμηλότερο από τον Λεπέτυμνο, που βρίσκεται βόρεια του νησιού (968 μ.). Ανήκει στον κατάλογο του ευρωπαϊκού δικτύου προστατευόμενων περιοχών «Νatura 2000» ενώ έχει χαρακτηριστεί και ως «Σημαντική περιοχή για τα πουλιά (ΙΒΑ)». Στον Όλυμπο υπάρχουν 12 είδη ορχιδέας, ευαίσθητα, προστατευόμενα από τη Συνθήκη CITES, σπάνια όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Ο ορεινός του όγκος είναι η πιο ενδιαφέρουσα περιοχή της Λέσβου, από άποψη τόσο αριθμού ειδών χλωρίδας όσο και παρουσίας ελληνικών ενδημικών και σπάνιων ειδών. Ανυπέρβλητο φυσικό στολίδι του ορεινού όγκου του Ολύμπου και κυρίαρχη φυτοκοινωνία του είναι ένα μη αυτοφυές δάσος καστανιάς έκτασης 11.000 στρεμμάτων, που αποτελεί οικότοπο με περιορισμένη εξάπλωση στο Αιγαίο. Επίσης, να σημειώσουμε, ότι το φυσικό περιβάλλον της Αγιάσου προσφέρεται για πεζοπορικές διαδρομές μέσα από λιθόστρωτα μονοπάτια (πατουμένις).

Olympus With an altitude of 967 m, Olympus is the second highest mountain in Lesvos, just one meter below Lepetymnos (968m) which stand in the northern part of the island. It belongs to the list of the European Network of protected areas “Natura 2000” and has been declared “Important Bird Area” (IBA). On Olympus there are 12 species of orchid, delicate and protected by the CITES Convention, rare not only in Greece but also in Europe. The mountain is the most interesting area of ​​Lesvos, in terms of both the number of plant species and the presence of Greek endemic and rare species. Insurmountable natural gem of the Mount Olympus and a dominant plant community is a non-native chestnut forest area of 11,000 ​​ acres, a habitat with limited distribution in the Aegean. Also note that the natural environment of Agiasos is offered for walking routes through cobbled paths (patoumeni).

Tips • Η Αγιάσος ξεχωρίζει για τα κεραμικά της, τα πήλινα κανάτια, τα χειροποίητα κεντήματα, τα ξυλόγλυπτα, τα τυροκομικά, τα αρωματικά βότανα κ.ά. • Από το 2004 πραγματοποιείται η Γιορτή Κάστανου, συνήθως μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου. • Το «Θεοφράστειο Μονοπάτι Φυσιογνωσίας» ενώνει τους οικισμούς της Αγιάσου και του Ασώματου, διασχίζοντας τμήμα του ορεινού όγκου του Ολύμπου. Το μήκος του είναι 3,5 χλμ. με ομαλές υψομετρικές διαφορές, ενώ υπάρχει σχετική σηματοδότηση προς τις δυο κατευθύνσεις. Το μονοπάτι είναι πολύ καλής βατότητας και διανύεται με αργή πεζοπορία σε 2 ώρες, χωρίς ενδιάμεσες στάσεις. Όλες οι εποχές είναι κατάλληλες για τη διάσχισή του, θα πρέπει όμως να υπάρχει η κατάλληλη ενημέρωση για τις προβλεπόμενες καιρικές συνθήκες, κατά την ημέρα της επίσκεψης.

Tips • Agiasos stands out for its ceramics, clay pots, handmade embroidery, woodcarvings, cheese products, aromatic herbs etc. • Since 2004 the Chestnut festival is held in Agiasos, usually within the first half of November. • The “Theofrasteio Natural History Trail” connects the villages of Agiasos and Asomatos, crossing part of the massif of Mount Olympus. Its length is 3.5 km, with smooth elevations, while there are relevant signs in both directions. The trail is very passable and takes about 2 hours slow walking, without intermediate stops. This trail can be walked in any season of the year; however there should be proper information on the weather forecast on the day of visit.


Lesvos the island of four seasons! Μανταμάδος Κατευθυνόμενοι βόρεια, ο παραδοσιακός οικισμός του Μανταμάδου (36 χλμ. από Μυτιλήνη) αποτελεί θρησκευτικό κέντρο του νησιού όπου τιμάται ο προστάτης Άγιος, Ταξιάρχης. Η θαυμαστή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ στο μοναστήρι είναι ανάγλυφη και μοναδική στον τρόπο και στις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε (T. 22530 61214). Το πανηγύρι στον Μανταμάδο γίνεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα την Κυριακή των Μυροφόρων (δυο εβδομάδες μετά την Κυριακή του Πάσχα) με το έθιμο της σφαγής του ταύρου.

Mantamados Heading north, the traditional settlement of Mandamados (36km from Mytilene) is the religious center of the island where the patron saint Agios Taxiarchis is honored. The miraculous icon of the Archangel Michael kept in the monastery is raised and unique in terms of the way and the conditions in which it was created (T. +30 61 214 22530). Mantamados festival is celebrated with particular brilliance on the Sunday of the Myrrhbearers (two weeks after Easter Sunday) with the custom of the bull slaughter.

Tips • Ο Μανταμάδος, εκτός από το προσκύνημα του Ταξιάρχη, είναι γνωστός και για την κεραμική του παράδοση καθώς και για τα γαλακτοκομικά και τυροκομικά του προϊόντα και τα ντόπια κρέατα. • Από Μυτιλήνη προς Μανταμάδο, στο 30ο χλμ. πριν τη διασταύρωση Πεδής - Ασπροποτάμου θα δείτε πινακίδα «Λάκκος Μαν’ κάτσα». Συνεχίζοντας θα αφήσετε το όχημά σας και το μονοπάτι θα σας οδηγήσει στους καταρράκτες Μαν’κάτσα.

Tips • Mantamados, except for the Taxiarchis pilgrimage, is also known for its pottery tradition and for the milk and dairy products and the local meat. • At the 30th km from Mytilene to Mantamados, before the PediAspropotamos junction, you will see a sign that says “Lakkos Man’ katsa”. To go further, leave your vehicle and the path will lead you to Man’katsa waterfalls.


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! | Lesvos the island of four seasons! Καλλονή Κεντρικά του νησιού και διασχίζοντας το πευκοδάσος Τσαμλίκι, φτάνετε στην Καλλονή (37 χλμ. από τη Μυτιλήνη), η οποία αποτελεί το δεύτερο εμπορικό κέντρο του νησιού, με τους μόνιμους κατοίκους να υπολογίζονται κοντά στους 2.000. Στο κέντρο του οικισμού αξίζει της προσοχής σας το Διδακτήριο, κτίσμα του 1926 που στεγάζει το δημοτικό σχολείο. Η Σκάλα Καλλονής (5 χλμ.) συγκεντρώνει τουρίστες κατά την καλοκαιρινή περίοδο’ όσο για τις περίφημες σαρδέλες Καλλονής, τις αλιεύουν από τον ομώνυμο κόλπο και τις βρίσκει κανείς από τα τέλη Ιουνίου έως τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Kalloni Centrally on the island and crossing the pinewood Tsamliki, you arrive in Kalloni (37 km from Mytilene), which is the second shopping centre of the island, with the permanent residents estimated close to 2.000. In the centre of the settlement, Didaktirio which was built in 1926 and now houses the elementary school is worth your attention. Skala Kallonis (5 km) is flocked with tourists during the summer season; as for the famous Kalloni sardines, they are fished from the homonymous bay and can be found from late June to midSeptember.

160 |

Tips • Στην Καλλονή ξεχωρίζει ο προστατευόμενος υδροβιότοπος, στον οποίο συχνάζουν φοινικόπτερα, ροζ φλαμίνγκο και άλλα σπάνια πουλιά, προσελκύοντας φυσιολάτρες αλλά και όλους όσοι ασχολούνται με την παρατήρηση πουλιών. • Σε απόσταση 5 χλμ. βρίσκεται η μονή Λειμώνος, στην οποία λειτούργησε ένα από τα πρώτα ατμοκίνητα ελαιοτριβεία του νησιού. Είναι από το 1526, αφιερωμένη στον Αρχάγγελο Μιχαήλ ενώ εκεί υπογράφηκε στις 8/12/1912 η συνθήκη παράδοσης του νησιού από τους Τούρκους. Διαθέτει την πρώτη συλλογή σε φιρμάνια (τουρκικές διαταγές) και την τρίτη σε χειρόγραφα, μετά το Αγ. Όρος και την Πάτμο. Σήμερα ζει ένας μοναχός (T. 22530 22289).

Tips • In Kalloni stands out the protected wetland, where rosa flamingos, pink flamingos and other rare birds frequent, attracting nature lovers and all those involved with bird watching. • At a distance of 5 km you reach Leimonos monastery, in which one of the first steam powered olive-oil presses on the island operated. It dates back to 1526, it was dedicated to Archangel Michael, and it was there that on 08/12/1912 the liberation treaty of the island from the Turks was signed. It holds the first collection of firmania (Turkish decrees) and the third one in manuscripts, after Mount Athos and Patmos. Today a monk lives there (T. +30 22530 22289).


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! Αγία Παρασκευή Χαρακτηρισμένος ως παραδοσιακός οικισμός, η Αγία Παρασκευή (40 χλμ. από Μυτιλήνη) βρίσκεται βόρειο κεντρικά στο νησί, σε κοντινή απόσταση από τον Κόλπο Καλλονής. Οι μόνιμοι κάτοικοι υπολογίζονται γύρω στους 2.500, και μεταξύ άλλων, στο όμορφο χωριό θα δείτε την εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών του 1867, το Εκπαιδευτήριο κτίσμα του 1927 που στεγάζει το δημοτικό σχολείο και το γυμνάσιο. Σε απόσταση περίπου 3 χλμ. είναι το πέτρινο γεφύρι της Κρεμαστής ύψους 8,5 μ. Tips • Στην Αγία Παρασκευή λειτουργεί το μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου, το οποίο παρουσιάζει τη βιομηχανική φάση της ελαιουργίας. Στεγάζεται στο παλιό κοινοτικό ελαιοτριβείο του χωριού ενώ στις μέρες μας ανήκει στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (T. 22530 32300). • Επισκεφτείτε τους αρχαιολογικούς χώρους των Μέσων (T. 22530 31786) και της Κλωπεδής. Ο ναός των Μέσων αποτέλεσε κέντρο παλλεσβιακής λατρείας και επικοινωνίας. Επίσης, στη Νάπη (3 χλμ.) υπάρχει αρχαιολογική και λαογραφική συλλογή (T. 22530 31237). • Οι Αλυκές Αγίας Παρασκευής είναι από τους σημαντικότερους υγρότοπους του νησιού και υπάρχουν και παρατηρητήρια. • Το έθιμο για το οποίο φημίζεται η Αγία Παρασκευή, και αναβιώνει ανά αιώνες, είναι το πανηγύρι του Ταύρου. Κεντρικός πυρήνας είναι η θυσία του στεφανωμένου ζώου στο πευκόφυτο βουνό του Ταύρου. Το πανηγύρι γίνεται 50 ημέρες μετά το Πάσχα, διαρκεί 4 μέρες και συνοδεύεται με ιππικούς αγώνες και γλέντια.

162 |

Πολιχνίτος Νοτιοδυτικά της Μυτιλήνης είναι ο Πολιχνίτος (40 χλμ.), όνομα το οποίο σύμφωνα με την παράδοση προέρχεται από τις λέξεις «πολλά ίχνη», οι πολλοί οικισμοί - πολίχνες που συναντούσαν οι περιηγητές. Ο Πολιχνίτος έχει πετρόκτιστα σπίτια και όμορφα δρομάκια, ένα αναπαλαιωμένο ελαιοτριβείο στην είσοδο του χωριού, καθώς και ιαματικές πηγές -τις Θερμοπηγές- με θερμοκρασίες που φτάνουν τους 44 βαθμούς Κελσίου. Τα ιαματικά λουτρά Πολιχνίτου βρίσκονται 1 χλμ. στο δρόμο προς Βατερά, και εκτός από τις χαλαρωτικές ιδιότητες προσφέρονται για χρόνιες μορφές ρευματοπαθειών. Τα λουτρά θα είναι σε λειτουργία έως το τέλος του έτους, μέχρι νεωτέρας (T. 22520 41229, www.hotsprings.gr). Tips • Η Σκάλα Πολιχνίτου (4 χλμ.) διαθέτει γραφικό λιμανάκι, ταβέρνες και καφενεία ενώ λίγο πιο βόρεια είναι οι Αλυκές, άλλος ένας σημαντικός υγρότοπος του νησιού (σ.σ. ο τρίτος σημαντικός υγρότοπος είναι στην περιοχή Ντίπι - Λάρσος, 9 χλμ. από Μυτιλήνη, στο δρόμο προς Καλλονή). • Δείτε το «γεφύρι του Αλμυροπόταμου», το οποίο χτίστηκε το 1920 και ένωνε με μονοπάτι τα ιαματικά Λουτρά με τα χωριά Βασιλικά και Λισβόρι. Το τρικάμαρο γεφύρι μπροστά από τα κτίσματα των λουτρών, χτισμένο άγνωστο πότε, ένωνε τα Λουτρά με το κεφαλοχώρι του Πολιχνίτου και το χωριό Βρίσα. • Σε απόσταση 2 χλμ. από τον Πολιχνίτο είναι η μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Δαμανδρίου (T. 22520 41319).


Lesvos the island of four seasons! Agia Paraskevi Declared a traditional settlement, Agia Paraskevi (40km from Mytilene) is located north-centrally on the island, in a walking distance from Kalloni Gulf. The permanent residents are estimated around 2.500, and among other beauties in this village, you will see the Church of Pammegistoi Taxiarches of 1867 and the Educational building of 1927 that houses the elementary and secondary school. At a distance of about 3 km there is the 8.5 high stone bridge of Kremasti. Tips • The Museum of Industrial Olive-Oil Production in Lesvos operates in Agia Paraskevi, which presents the industrial phase of olive-oil production. It is housed in the old communal olive-oil press of the village, while nowadays it belongs to the Cultural Foundation of Piraeus Club (T. +30 22530 32300). • Visit the archaeological sites of Mesa (T. +30 22530 31786) and Klopedi. The sanctuary of Mesa constituted the centre of worship and communication on the whole island. Furthermore, in Napi (3 km) there is an archaeological and folklore collection (T. +30 22530 31237). • Agia Paraskevi Salt Pans are among the most important wetlands on the island; there are also observatories. • The custom, for which Agia Paraskevi is famous and which revives over the centuries, is the festival of Taurus. The central core is the sacrifice of the crowned animal on the pine mountain of Taurus. The festival takes place 50 days after Easter, lasts 4 days and is accompanied by equestrian events and celebrations. Polichnitos Southwest of Mytilene lies Polichnitos (40 km), whose name according to tradition derives from the words “many traces”, meaning the many settlements/ townships that the travellers would meet. Polichnitos has stone houses and charming alleys, a restored olive-oil press at the village entrance, as well as hot springs, Thermopiges, with temperatures reaching 44 degrees Celsius. The Polichnitos thermal baths are located 1 km on the way to Vatera, and except for the relaxing qualities, they are ideal for chronic types of rheumatic diseases. The baths will be open by the end of the year, until further notice (T. +30 22520 41229, www.hotsprings.gr). Tips • Skala Polichnitos (4 km) has a picturesque cove, taverns and traditional cafés, while a bit further to the north are the Salt Pans, another important wetland of the island (Ed. Note: the third important wetland is in Ntipi – Larsos region, 9 km from Mytilene, on the way to Kalloni). • See the “bridge of Almyropotamos”, which was built in 1920 and linked the thermal Baths to the villages Vasilika and Lisvori with a path. The three-arched bridge in front of the buildings of the baths, not known when built, linked the Baths to the main village of Polichnitos and the village Vrisa. • Within 2 km from Polichnitos it is the Assumption of Mary Damandriou Monastery (T. +30 22520 41319).


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! | Lesvos the island of four seasons!

Θέρμα Κόλπου Γέρας Τα ιαματικά λουτρά Θέρμα στον Κόλπο Γέρας (7 χλμ. από Μυτιλήνη) λειτουργούν όλο το χρόνο, και η θερμοκρασία τους κυμαίνεται στους 40 βαθμούς Κελσίου. Τα λουτρά λειτουργούν από τις 9 το πρωί ως τις 9 το βράδυ (T. 22510 41503).

Therma of Gera Bay The thermal springs Therma of Gera Bay (7 km from Mytilene) are open throughout the year, and their temperature is around 40 degrees Celsius. The baths are open from 9 am to 9 pm (T. +30 22510 41503).

Παπάδος Στον Παπάδο (20 χλμ.) λειτουργεί το Ελαιοτριβείο - Μουσείο Βρανά, το οποίο από το 1999 έχει περάσει στην ιδιοκτησία της εταιρίας «Αρχιπέλαγος». Είναι χτισμένο το 1887 από το Νικόλαο Βρανά - παππού του Οδυσσέα Ελύτη και αποτελούσε ένα από τα πρώτα ατμοκίνητα εργοστάσια της Λέσβου. Έχει αναστηλωθεί πλήρως και παράλληλα επισκευάστηκε και ξαναλειτούργησε ο ιστορικός μηχανολογικός εξοπλισμός του, δίνοντας στους επισκέπτες μια πιστή εικόνα της παραδοσιακής διαδικασίας παραγωγής του λαδιού. Επίσης, εκτίθενται σπάνιο αρχειακό υλικό, έκθεση ζωγραφικών πινάκων, παλαιά αντικείμενα από τη λειτουργία του ελαιοτριβείου κ.ά. (T. 22510 82007).

Papados In Papados (20 km) you can visit the Vrana Olive Press Museum, which is under the property of “Archipelagos” company since 1999. Built in 1887 by Nikolaos Vranas –grandfather of Odysseas Elytis– it was one of the first steam powered factories of Lesvos. It has been fully restored, while at the same time its historical mechanical equipment was repaired and operated again, giving visitors a true picture of the traditional olive-oil production process. Rare archival material, a paintings’ exhibition, antiques from the operation of the olive-oil press etc. are also exhibited (T. +30 22510 82007).

Άντισσα Πρόκειται για ημιορεινό οικισμό σε υψόμετρο 280 μ., δυτικά της Λέσβου και 76 χλμ. από τη Μυτιλήνη. Πήρε το όνομά της από την Άντισσα, κόρη του βασιλιά Μάκαρα. Πολύ όμορφη είναι η πλατεία του χωριού με τα αιωνόβια πλατάνια, υπάρχει λαογραφικό μουσείο ενώ ξεχωρίζουν και οι δυο εκκλησίες, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου που είναι και ο πολιούχος της Άντισσας, και της Αγίας Παρασκευής. Σε κοντινές αποστάσεις από την Άντισσα είναι η μονή Περιβολής (3 χλμ. πριν το χωριό) η οποία παλιά αποτελούσε παράρτημα της μονής των Ταξιαρχών Κρεοκώπου, καθώς και η μονή Υψηλού (5 χλμ.) χτισμένη στα 600 περίπου μέτρα με πολύ ωραία θέα και σημαντικά εκκλησιαστικά κειμήλια.

Antissa This is a semi-mountainous settlement at an altitude of 280 m, west of Lesvos and 76 km from Mytilene. It took its name from Antissa, daughter of King Macareus. The village’s square is very beautiful with its perennial plane trees; there is also a folklore museum, while the two churches, Agios Ioannis Theologos, who is the patron of Antissa, and Agia Paraskevi, stand out. In short distances from Antissa lies the Perivoli Monastery (3 km before the village) which constituted part of the monastery of Taxiarches Kreokopou in the past, as well as the monastery of Ypsilos (5 km) built at about 600 meters with a wonderful view and significant religious relics.

Tips • Επίνειο της Άντισσας είναι ο Γαββαθάς ενώ σώζονται τα ερείπια της Αρχαίας Άντισσας, μιας αρκετά σημαντικής πόλης του νησιού κατά την αρχαιότητα. • Στη Βατούσα (9 χλμ. από Άντισσα) θα δείτε το αρχοντικό του «Γώγου» που στεγάζει το Πνευματικό Κέντρο του παραδοσιακού χωριού. • Στα Χίδηρα είναι το ψηφιακό μουσείο τέχνης «Γιώργος Ιακωβίδης» (T. 22530 51128) ενώ εκεί υπάρχει και οινοποιείο που παράγει τον φημισμένο Μεθυμναίο οίνο.

Tips • The seaport of Antissa is Gavathas, while the ruins of Ancient Antissa are saved, which was a quite important town of the island in antiquity. • In Vatousa (9 km from Antissa) you will see the mansion of “Gogos” which houses the Cultural Centre of the traditional village. • In Chidira there is the digital museum “Georgios Jakobides” (T. +30 22530 51128) as well as a winery that produces the famous Methymnaeos wine.

164 |


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών!

166 |


Lesvos the island of four seasons!


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! | Lesvos the island of four seasons! TIPS • Ο Μόλυβος (ή αλλιώς Μήθυμνα όπως ονομαζόταν παλιά, ονομασία που οφείλεται σε μια από τις κόρες του Μάκαρα) είναι διατηρητέος οικισμός από το 1956 και Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO από το 1987, χτισμένος αμφιθεατρικά με πέτρινα σπίτια και κεραμιδένιες στέγες και το Κάστρο του να δεσπόζει στην κορυφή του λόφου. • Κοντά στο Μόλυβο και τα θερμά λουτρά Εφταλούς και πιο πέρα η Σκάλα Συκαμιάς (13 χλμ. από το Μόλυβο) με γραφικό λιμανάκι, ταβερνάκια και το εκκλησάκι της Παναγιάς της Γοργόνας με τοιχογραφία όπου εμπνεύστηκε ο Στρατής Μυριβήλης και έγραψε το ομώνυμο διήγημα. Στον παραδοσιακό οικισμό Συκαμνιάς (2 χλμ. από τη Σκάλα) βρίσκεται το σπίτι του λογοτέχνη Στρατή Μυριβήλη και η εκκλησία της Αγ. Φωτεινής, πολιούχος του χωριού. • Σε κοντινή απόσταση η Πέτρα, καλοκαιρινός προορισμός, ξεχωρίζει με το βράχο της στην κορυφή του οποίου βρίσκεται γαντζωμένο το εκκλησάκι της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας. • Το Πλωμάρι (41 χλμ. από Μυτιλήνη), φημίζεται για το ούζο του, και εκεί λειτουργεί το μουσείο ούζου της ποτοποιΐας Βαρβαγιάννη (T. 22520 32741), το μουσείο σαπωνοποιΐας κ.ά. • Στο δυτικό άκρο της Λέσβου, το Σίγρι (92 χλμ. από Μυτιλήνη) με το φυσικό του λιμάνι το οποίο προστατεύεται από το νησάκι Νησιώπη με το θαλάσσιο πάρκο του, προσελκύει πλήθη κόσμου εξαιτίας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους (T. 22530 54434) και του Πάρκου Απολιθωμένου Δάσους. Από το 2004 είναι ενταγμένο στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO. Στην περιοχή υπάρχουν αρκετές πεζοπορικές διαδρομές (www.lesvosmuseum.gr). • Δυτικά της Λέσβου και η Ερεσός (76 χλμ.), πατρίδα της μεγαλύτερης λυρικής ποιήτριας της αρχαιότητας Σαπφώς, αλλά και του πατέρα της βοτανολογίας Θεόφραστου. Σε απόσταση 4 χλμ. από το χωριό είναι η Σκάλα Ερεσού με την παραλία της να εκτείνεται σε μήκος 2 χλμ.

168 |

TIPS • Molyvos (or else Mithymna as it was called in the past, a name that is due to one of the daughters of Macareus) is a preserved settlement since 1956 and a World Heritage Site by UNESCO since 1987, built amphitheatrically with stone houses and tiled roofs and its Castle dominating on the hilltop. • Near Molyvos and the thermal baths of Eftalou and beyond, lies Skala Sykamias (13 km from Molyvos) with a picturesque cove, little taverns and the chapel of Panagia Gorgona with a mural which inspired Stratis Myrivilis to write the homonymous story. In the traditional settlement of Sykamnia (2 km from Skala) you can see the house of the Greek writer Stratis Myrivilis and the church of Agia Fotini, patron saint of the village. • At a close distance, Petra, a summer destination, stands out with its rock, on top of which the chapel of Panagia Glykophilousa is perched. • Plomari (41 km from Mytilene) is famous for its ouzo; Barbayannis Ouzo Museum (T. +30 22520 32 741), the soap museum etc. operate in this village. • On the western end of Lesvos, Sigri (92 km from Mytilene), with its natural harbour which is sheltered by Nisiopi islet with its marine park, attracts many visitors due to the Natural History Museum of the Petrified Forest (T. +30 22530 54434) and the Petrified Forest Park. Since 2004 it is included in the UNESCO Global Geoparks Network. In the area there are several hiking trails (www.lesvosmuseum.gr). • West of Lesvos there is Eresos (76 km), home of the biggest lyric poetess of antiquity, Sappho, and the father of botany, Theophrastus. Within 4 km from the village lies Skala Eresou, with its beach stretching to a length of 2 km.


Λέσβος το νησί των τεσσάρων εποχών! | Lesvos the island of four seasons! INFO • Κατά την περιήγησή σας στη Λέσβο θα συναντήσετε πολλά γραφικά καφενεία, που το κάθε ένα απ' αυτά έχει να διηγηθεί και μιαν ιστορία! Καθίστε σε κάποιο, παραγγείλετε ένα ουζάκι (σ.σ. στο ούζο δεν βάζουν πάγο αλλά παγωμένο νερό) με μεζέ, πιάστε κουβέντα και με τους ντόπιους.

• Γαστρονομικός παράδεισος η Λέσβος, με εξαιρετικό ελαιόλαδο (11 εκατ. ελαιόδεντρα είναι αυτά!), παστές σαρδέλες Καλλονής, τυροκομικά (φέτα, μυζήθρα, κασέρι, γραβιέρα, λαδοτύρι κ.ά.), τοπικό οίνο, ελιές, κολοκυθοανθούς, μέλι, γλυκά κουταλιού, και φυσικά ούζο!

• Το αεροδρόμιο της Μυτιλήνης, «Οδυσσέας Ελύτης», απέχει 8 χλμ., νότια της πόλης (T. 22510 38700).

Τις ευχαριστίες μου στον Θρασύβουλο Καλογρίδη, πρόεδρο του Επιμελητηριακού Ομίλου Ανάπτυξης Ελληνικών Νησιών (ΕΟΑΕΝ), στον Παναγιώτη Μιχ. Κουτσκουδή, γραμματέα του Αναγνωστηρίου Αγιάσου, καθώς και όλους όσοι βοήθησαν με τις πολύτιμες πληροφορίες τους.

INFO • During your tour in Lesvos you will find many scenic cafés, each one of which has a story to tell! Grab a seat, order a glass of ouzo (in ouzo they do not put ice but cold water) with a meze and chat with the locals.

• Lesvos is a gastronomic paradise, with excellent olive oil (there are 11 million olive trees after all!), salted sardines of Kalloni, cheese products (feta cheese, myzithra, yellow cheese, graviera, oil cheese etc.), local wine, olives, courgette flowers, honey, spoon sweets, and of course ouzo!

• The airport of Mytilene, “Odysseas Elytis”, is situated 8 km south of the town (T. +30 22510 38700).

My thanks to Thrasyvoulos Kalogridis, president of the Greek Islands Chamber Development Group (EOAEN), Panagiotis Mich. Koutskoudis, secretary of Agiasos Anagnostirio, and all those who helped with their valuable information.

170 |


Αναμνήσεις. Τι δε θα ξεχάσουμε από το φετινό καλοκαίρι στη Σάμο

Αναμνήσεις. Τι δε θα ξεχάσουμε από το φετινό καλοκαίρι στη Σάμο Το νησί της Σάμου είναι πραγματικά μια αποκάλυψη για όσους το επισκέπτονται πρώτη φορά. Εμείς το εξερευνήσαμε απ’ άκρη σ’ άκρη και σας παραθέτουμε τα καλύτερά του, αυτές τις αναμνήσεις που θα μας έρχονται στο μυαλό όταν το καλοκαίρι φύγει και ο χειμώνας πράξει ό,τι καλύτερο μπορεί για να μας κάνει να ξεχάσουμε τις διακοπές...

Memories. What you won’t forget this summer in Samos The island of Samos is truly a revelation for those who visit it for the first time. We explored it from end to end and here are its best features, those memories that come to mind when the summer is gone and the winter does its best to make us forget the holidays...

172 |


Memories. What you won’t forget this summer in Samos Ανατολικά του Αιγαίου, η Σάμος έχει φτιάξει κάπου κοντά στην Ικαρία, τους Φούρνους και την Πάτμο τη δική της γωνίτσα. Φημίζεται για τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μουσεία, τα αξιοθέατά της και τις παραλίες με τα καθαρά γαλαζοπράσινα νερά. Εμείς επιλέξαμε αυτά που μας εντυπωσίασαν το φετινό καλοκαίρι στο νησί και σας τα παρουσιάζουμε, ώστε να ξέρετε τι σας περιμένει, αν σχεδιάζετε μελλοντικά ένα ταξίδι. Το μεγάλο μέγεθός της Όσοι θέλουν στις διακοπές τους να χαλαρώσουν και να μη διανύσουν αποστάσεις με το αυτοκίνητο, η Σάμος είναι ό,τι πρέπει. Αυτό σημαίνει ότι έχετε πράγματα να δείτε και μπορείτε εύκολα να «πετάγεστε» από το ένα σημείο του νησιού στο άλλο. Την πρωτεύουσά της Το Βαθύ είναι η σημερινή πρωτεύουσα της Σάμου όπου αναπτύχθηκε αμφιθεατρικά και πάνω στο θαλάσσιο άξονα επικοινωνίας των λιμανιών της Μεσογείου. Η πλατεία του Βαθιού είναι πάντα υπέροχη! Η καινούργια παραλία, τα μαγαζιά που την περικλείουν ασφυκτικά και η θέα της θάλασσας που αντανακλά τον απογευματινό ήλιο, την κάνουν παραμυθένια κυρίως τις απογευματινές ώρες.

East of the Aegean, Samos is built somewhere near Ikaria, Fourni and Patmos, in its own little corner. It’s famous for the archeological sites, museums, sights and beaches with clear blue waters. We chose what impressed us this summer on the island and present it to you, so you know what awaits you if you are planning a future trip. Its large size For those who want their vacation to be relaxing and not to spend a lot of time driving, Samos is what you need. This means that there are things for you to see and you can easily "hop" from one point of the island to another. Its capital Vathi is the current capital of Samos, developed amphitheatrically on the maritime communications axis of Mediterranean ports. The square of Vathi is always great! The new beach, the shops that surround it and the view of the sea reflecting the afternoon sun, make it fabulous especially in the afternoon... The secret lies in the enjoyment of coffee in classic coffee shops (cafeterias) until the sunset!

Το μυστικό της βρίσκεται στην απόλαυση του καφέ σε ένα από τα κλασικά καφενεία (καφετέριες) μέχρι τη δύση του ήλιου! Προσπαθήστε να παρατηρήσετε τα πρόσωπα που χαίρονται τη βόλτα τους στα πεζοδρόμια ,στοχαστείτε και ταξιδέψτε το μυαλό σας μαζί τους… Στην κορυφή της πόλης, δεσπόζει το Άνω Βαθύ ��ο οποίο διατηρεί αναλλοίωτα στοιχεία της τοπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός. Το βράδυ φωτίζεται και χαρίζει ακόμη πιο μυστηριακή ατμόσφαιρα στο Βαθύ. Τις ευκαιρίες για εκδρομές Όσοι δεν αρκούνται στις μικρές αποστάσεις και θέλουν να φύγουν παραέξω, μπορούν να κάνουν εκδρομές στη Σαμιοπούλα, την Ικαρία, τους Φούρνους ,το Μαράθι, τους Λειψούς, τη Λέρο, τους Αρκιούς. Εναλλακτικά μπορούν να κάνουν το γύρο του νησιού με σκάφος και να ανακαλύψουν τις αμέτρητες παραλίες του. Αν είστε μεγάλη παρέα μπορείτε να νοικιάσετε και το δικό σας ιδιωτικό σκάφος που θα σας πάει σε όποια από αυτά θέλετε, για όση ώρα θέλετε, με το ανάλογο αντίτιμο φυσικά. Σας συστήνουμε να μη χάσετε σε καμία περίπτωση τη βόλτα στη Σαμιοπούλα που απέχει λίγη ώρα με καϊκι από το Πυθαγόρειο ή τον Όρμο Μαραθοκάμπου. Εκεί θα βρείτε παραλίες με τα νερά τους να μοιάζουν με πισίνα. Θα χρειαστείτε νερό ,σκιά και φαγητό.

Try to notice the people who enjoy a stroll on the sidewalks, meditate and let your mind travel with them... Ano Vathi is the upper part of the town, which keeps intact elements of local traditional architecture and has been declared a traditional settlement. At night, the lights give an even more mysterious atmosphere around Vathi. Opportunities for excursions Those not satisfied with small distances and want to look around, can take short trips to Samiopoula, Ikaria, Fourni, Marathi, Lipsi, Leros, Arki. Alternatively, they can go round the island by boat and discover the countless beaches. If your group is large enough, you can rent your own private boat that will take you to any of them, as long as you want, with the appropriate fee of course. We recommend not to miss under any circumstances the ride in Samiopoula, located a short boat ride from the Pythagorean or Ormos of Marathokampos.  There you will find beaches with pool –like waters. You will need water, a beach umbrella and food with you.


174 |


Αναμνήσεις. Τι δε θα ξεχάσουμε από το φετινό καλοκαίρι στη Σάμο Τις εξωτικές παραλίες της Η Ψιλή Άμμος στα νότια της Σάμου, μπορεί να απαιτεί μία ώρα δρόμο από το Βαθύ, αλλά αποζημιώνει με τα κρυστάλλινα νερά και την άμμο της και δεν θεωρείται άδικα η ομορφότερη του νησιού. Μπορείτε να κατευθυνθείτε προς άλλες εξίσου όμορφες παραλίες, όπως στο Λιμνιώνα με τα παγωμένα του νερά, στα Καλαδάκια, με τη μικρή σπηλιά στο αριστερό της άκρο, στον πανέμορφο Μπάλο και πολλές άλλες. Στις βορειοανατολικές ακτές εντυπωσιάζουν οι πιο ψαγμένες Αγία Παρασκευή, Γαλάζιο και Λειβαδάκι. Κλασικές και διαχρονικές, το Μικρό και Μεγάλο Σεϊτάνι. Το ηλιοβασίλεμα στον Προφήτη Ηλία Αφιερώστε λίγο χρόνο να ανεβείτε στο εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία στο βουνό Θειός για να απολαύσετε το ηλιοβασίλεμα, την άπλετη θέα της πρωτεύουσας από την πλευρά του κόλπου, αλλά και τη θέα από τη μεριά της περιοχής Νησί. Θα διακρίνετε καθαρά την Τουρκία και την πόλη Κουσάντασι.

Exotic beaches Psili Ammos in the south of Samos may require one hour's drive from Vathi, but compensates with its crystal waters and sand and, not unjustly, it is considered the most beautiful beach of the island. You can navigate to other equally beautiful beaches, such as Limnionas, with its frozen waters, Kaladakia, the small cave on the left edge, the gorgeous Balos and many others. On the northeastern coast, you’ll find the exquisite Agia Paraskevi, Galazio and Livadaki. Also the classic and timeless Mikro and Megalo Seitani. The sunset at Prophet Elias Take some time to climb to the chapel of Prophet Elias, on the sulfur mountain to enjoy the sunset, the panoramic view of the capital from the side of the bay, and the view from the side of the island region. You will clearly see Turkey and Kusadasi town.


Αναμνήσεις. Τι δε θα ξεχάσουμε από το φετινό καλοκαίρι στη Σάμο

Τα μοναστήρια Σε ένα νησί με θρησκευτικό χαρακτήρα, μια βόλτα προς την Ζωοδόχου Πηγή, αλλά και την Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού επιβάλλεται, ακόμη κι αν το θέμα της θρησκείας είναι μπερδεμένο μέσα σας. Εκεί θα ζήσετε μια διαφορετική αγαλλίαση και ηρεμία και θα ακούσετε ιστορίες για την Παναγιά. Θα εντυπωσιαστείτε από την ιδιαίτερη Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Παλαιού Καρλοβάσου, την Παναγιά Βροντιανή και την Παναγιά Σπηλιανή. Στην Παναγία Μακρινή θα νιώσετε να πλησιάζετε τον ουρανό, αφού είναι χτισμένη στις πλαγιές του Κερκετέα. Η εκκλησία είναι προστατευμένη μέσα σε σπηλιά και απαστράπτει κατάλευκη όπως είναι. Η θέα από την υπερυψωμένη αυλή της είναι θεϊκή έτσι ώστε κανείς ταπεινός φωτογραφικός φακός δε μπορεί να αποτυπώσει! Ακόμη και η ματιά δυσκολεύεται να συλλάβει και να χωρέσει ό,τι συμβαίνει εκεί. Τα πανηγύρια της Αμέτρητα είναι τα πανηγύρια στη Σάμο με παραδοσιακές Σαμιώτικες βραδιές. Στης 20 Ιουλίου η εκκλησία τιμά τη μνήμη του Προφήτη Ηλία και πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στο Βαθύ, στους Μύλους και στον Καρβούνη. Στις 27 Ιουλίου εκδηλώσεις θα βρείτε στο Κοκκάρι για το πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα. Στις 6 Αυγούστου στο Πυθαγόρειο και τον Δεκαπενταύγουστο σε όλο σχεδόν το νησί θα παραβρεθείτε σε μεγαλόπρεπες γιορτές. Οι γιορτές κρασιού στο Βαθύ, στον Πλάτανο, στον Όρμο Μαραθόκαμπου και αλλού μονοπωλούν τον Αύγουστο και έχει καθιερωθεί με επιτυχία γιορτή τηγανίτας στους Μυτιληνιούς.

176 |

Monasteries On an island with a religious character, a ride to the Zoodochos Pigi, and the Monastery of the Holy Cross is a sine qua non, even though the issue of religion is confusing to you. There, you will experience a different joy and serenity and you will hear stories about the Virgin Mary. You will be impressed by the great Monastery of St. John Theologian in Old Karlovasi, Panagia Vrontiani and Panagia Spiliani. In Panagia Makrini you will feel as if you’re approaching heaven, since it is built on the slopes of Kerketea. The church is sheltered in a cave and shines bright white. The view from the elevated courtyard is divine, so a humble camera lens cannot capture it! Even your eyes will have difficulty in encapturing what is happening there. The festivals The festivals in Samos are countless, with their traditional Samian nights. On July 20, the church commemorates Prophet Elias and the crowds gather in Vathi, Mylous and Karvouni. On July 27, you’ll find events taking place in Kokkari for the feast of St. Panteleimon. On August 6 in Pythagorean the Assumption is celebrated, as well as in almost all the island with grand celebrations. The wine festivals in Vathi, Platanos, Marathokambos Bay and elsewhere monopolize August and have successfully established a pancake feast in Mytilene.


Αναμνήσεις - Σάμος | Memories - Samos Τα φαγητά της Η διατροφή στη Σάμο βασίζεται στα ντόπια προϊόντα του νησιού, στα θαλασσινά της παράκτιας αλιείας, στα καλλιεργημένα απ’ τους ίδιους τους Σαμιώτες όσπρια και λαχανικά, στο κυνήγι, που έφερνε στα σπιτικά τα «αγριομερνά» των δασωμένων βουνών, και στα οικόσιτα ζώα και πουλερικά. Η παράδοση στη σαμιώτικη μαγειρική ξεκινά απ’ το πανάρχαιο τρίκαρπο σιτάρι-λάδι-κρασί. Βασική τροφή ήταν και είναι το σταρένιο ψωμί κι όλα τα συνακόλουθα παρασκευάσματα του αλεσμένου σιταριού (τραχανάς, χυλός, πίτες, ζυμαρικά). Κατιμέρια ή τηγανίτες. Ένα απλό και νόστιμο πιάτο που μπορούμε να το δούμε τόσο στην αλμυρή όσο και στη γλυκιά του εκδοχή. Σερβίρεται με τριμμένο τυρί μα και με μέλι, πετιμέζι και ξηρούς καρπούς. Συνοδεύει τέλεια το τσίπουρο ή το ούζο. «Πτάκια» : έτσι λένε στα Κουμέικα της Σάμου τα τηγανιτά πιτάκια, πιταράκια, μπουρεκάκια με γλυκιά κολοκύθα, αυγά, και τυρί φέτα. Πλάτη κατσικίσια γεμιστή: Παραδοσιακό φαγητό που το τρώμε την ημέρα του Πάσχα ή σε γιορτινές μέρες.

178 |

The food The cuisine of Samos is based on local products of the island, saltwater inshore fishing, the legumes and vegetables cultivated there, the hunting, which brought home the "agriomerna” (wild animals) from the wooded mountains, and in domesticated animals and poultry . The tradition of Samian cooking starts from the ancient “trikarpo” - wheat-oil-wine. Wheat bread and all subsequent preparations of ground wheat were always on the table (frumenty, porridge, pies, pasta). "Katimeria" or pancakes. A simple and tasty dish that can be seen both in salty and sweet version. Served with grated cheese but also with honey, molasses and nuts. It goes perfectly with raki or ouzo. "Ptakia": this is how they call the fried pies say in Koumeika Samos, patties with sweet pumpkin, eggs, and cheese slices. Stuffed goat back: Traditional food eaten on Easter Sunday or festive days.


Αναμνήσεις. Τι δε θα ξεχάσουμε από το φετινό καλοκαίρι στη Σάμο Είναι λίγο μπελαλίδικο φαγάκι γι αυτό το ετοιμάζουμε συνήθως από βραδύς, αλλά αξίζει τον κόπο. Η φάβα, τα ρεβίθια και τα μαυρομάτικα φασόλια σιγομαγειρεύονται σε πήλινο τσουκάλι. Η αφράτη φάβα των Μύλων, με τα μυρωδάτα δυνατά κρεμμύδια της Βελανιδιάς των Κουμέικων, είναι έδεσμα ξεχωριστό που θα το βρείτε σε όλες τις ταβέρνες του νησιού. Τα χόρτα τα βρίσκουμε ανάμεικτα μέσα σε πίτες ή τσιγαριστά ή νερόβραστα με λάδι και λεμόνι ή ακόμα ανακατεμένα με αυγά ομελέτα. Απ’ τα τσιγαριστά σαμιώτικα χόρτα ιδιαίτερο άρωμα και γεύση έχουν τα σπαθαρόγκια ή πιρουνάκια, οι παπαρούνες ή μυρώνια, οι καυκαλήθρες, οι φτέρες, η βοϊδόγλωσσα. Γευτείτε οπωσδήποτε γιουβέτσι σαμιώτικο, τραγανούς χταποδοκεφτέδες, καλοφτιαγμένους μυρωδάτους λαχανοντολμάδες και μουσακά. Το σταφύλι, ο μούστος, το κρασί και το τσίπουρο είναι ένας κύκλος ξεχωριστός στη διατροφική ποικιλία των Σαμιωτών. Η γενναιοδωρία του αμπελιού έχει πλουτίσει με ιδιαίτερες συνταγές παρασκευασμάτων τη σαμιώτικη μαγειρική. Σύμφωνα με το μύθο οι Αμαζόνες περιφρόνησαν τον Διόνυσο και για να γλιτώσουν από το θυμό του, αναζήτησαν καταφύγιο στη Σάμο. Όταν, λοιπόν ο Ολύμπιος θεός του κρασιού θέλησε να τις εξοντώσει, ζήτησε τη βοήθεια των Σαμίων. Όντως τις συνέτριψε και για να ευχαριστήσει τους Σάμιους τους χάρισε το περίφημο κλήμα που βγάζει το μοσχοβολιστό κρασί και τους δίδαξε την καλλιέργεια της αμπέλου. Έτσι εξηγούνται όλα! Και το καλό κρασί ταιριάζει με καλό φαγητό. www.isamos.gr

It's a little troublesome because it takes a while to prepare, but it is worth it. Split peas, chickpeas and black-eyed beans are cooked in a clay pot. The fluffy fava of Myloi, with strong fragrant onions from Velanidia or Koumeika is a separate dish that will find in every tavern. The greens are mixed into pies or sautéed with milk and water, with oil and lemon or even mixed with scrambled eggs. From all the Samian sautéed greens, spatharogkia or pirounakia, poppies or myronia, the kafkalithres, the ferns, the voidoglossa have a specific aroma and flavor. You should definitely taste the pasta of Samos, the crisp octopus, the well-made fragrant cabbage leaves and the moussaka. Grapes, grape must, wine and raki are a chapter of their own in the food variety of Samos. The generosity of the vine has enriched the Samian cooking. According to the legend, the Amazons despised Dionysus and, in order to escape his anger, sought refuge in Samos. So when the Olympian god of wine wanted to kill them, he sought the help of Samos. Indeed the island crushed them and, in order to thank the Samians, he gave them the famous vine that gives the musky wine and taught them the cultivation of the vine. That explains everything! And good wine goes well with good food. www.isamos.gr

180 |


182 |


Αναρριχητικός τουρισμός στην Κάλυμνο

Αναρριχητικός τουρισμός στην Κάλυμνο Αναμφισβήτητα η Κάλυμνος είναι καταγεγραμμένη στο υποσυνείδητο των περισσοτέρων σαν το νησί των σφουγγαράδων, ένα από τα πιο γνωστά κέντρα σπογγαλιείας στον κόσμο.

Climbing tourism in Kalymnos Undoubtedly Kalymnos is recorded in the subconscious of most as the island of sponge divers, one of the most famous sponge diving centers in the world.

184 |


Climbing tourism in Kalymnos


Αναρριχητικός τουρισμός στην Κάλυμνο Μάλλον όμως και χωρίς βέβαια να αποποιείται το παραπάνω γνώρισμα, που την συντροφεψε άλλωστε και όλα τα προηγούμενα χρόνια, η Κάλυμνος αργά μα σταθερά εξελίσσεται ως ενας δημοφιλέστατος προορισμός αναρρίχησης, ένας δυναμικότατος προορισμός με πολλά ιδιόμορφα χαρακτηριστικά που τον συγκεκριμενοποιούν και σαν «μοναδικό» προορισμό για τους λάτρεις της αναρρίχησης. "Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τα διεθνή site της αναρρίχησης , η Κάλυμνος θεωρείται ο Νο1 προορισμός στον κόσμο για αναρρίχηση. Αν πάτε στην Ιαπωνία και δείτε έναν αναρριχητή και του πείτε ότι είστε Έλληνας, το μόνο πράγμα που θα ξέρει είναι η Κάλυμνος. Και ή θα έχει έρθει ήδη ή θα έχει σκοπό να έρθει. Αυτή τη στιγμή η Κάλυμνος είναι κάτι σαν τη Μέκκα της αναρρίχησης"έλεγε σε μια συνέντευξη του ενας εκ των πλέον έμπειρων αναρριχητών ο Άρης Θεοδωρόπουλος στο news247.gr.

Βut rather also without of course excluding the above feature, that accompanied it all previous years, Kalymnos slowly, but steadily evolves as a very popular climbing destination, a dynamic destination with many peculiar features that particularize it as a "unique" destination for lovers of climbing. "Currently, according to the international site of climbing, Kalymnos is considered the No. 1 destination in the world for climbing. If you go to Japan and see a climber and tell him that you are Greek, the only thing he will know is Kalymnos. And either he/she has already come or will plan to come. Currently Kalymnos is something like the Mecca of climbing", said in an interview one of the most experienced climbers Aris Theodoropoulos in news247.gr.

186 |


Climbing tourism in Kalymnos Και μπορεί στην Ελλάδα η αναρρίχηση να μην είναι ένα πολύ δημοφιλές άθλημα, κάποιοι ακόμα να το θεωρούν ένα ακριβό χομπυ, ωστόσο στο εξωτερικό και όχι μόνο στην Ευρώπη, είναι ιδιαίτερα δημοφιλής. Η αναρρίχηση στην Κάλυμνο ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ‘90, με την επίσκεψη μιας ομαδας φημισμένων Ιταλών αναρριχητών οι οποίοι έκαναν τις διακοπές τους στο νησί. Και μάλλον η αφετηρία υπήρξε απρόβλεπτη και περιπετειώδης. Γιατι ναι μεν το έμπειρο μάτι τους κατέγραψε τις εκ προιμίου σημαντικές δυνατότητες που υπήρχαν για την ανάπτυξη της αναρρίχησης στους εντυπωσιακούς βράχους του νησιού και έτσι αποφάσισαν να επιστρέψουν το συντομότερο δυνατό για να ανοίξουν και να χαράξουν διαδρομές, η διάνοιξη των πρώτων διαδρομών όμως ήταν μάλλον όπως προαναφέρθηκε απρόβλεπτη, καθώς οι Καλύμνιοι, πίστεψαν ότι οι άνθρωποι αυτοί είχαν ως σκοπό να κλέψουν τα πετρώματα και τους σταλακτίτες της Καλύμνου και έτσι τους συνέλαβαν.

And maybe in Greece climbing is not a very popular sport, some still consider it an expensive hobby, but abroad, not only in Europe, is particularly popular. Climbing in Kalymnos began in the late 90s, with the visit of a group of famous Italian climbers who made their vacation on the island. And probably the starting point was unpredictable and adventurous, because although their experienced eye took note of the apriori important choices for the development of climbing on the impressive rocks of the island, so, they decided to return as soon as possible to open and draw trails, the opening of the first tracks though was rather unexpected as mentioned above, as people of Kalymnos, believed that these people were intended to steal rocks and stalactites of Kalymnos so they arrested them.


Αναρριχητικός τουρισμός στην Κάλυμνο | Climbing tourism in Kalymnos Όπως και να έχει κάθε αρχή και δύσκολη, μα σήμερα το νησί αριθμεί περίπου 2.500 διαδρομές, οι περισσότερες εκ των οποίων στο δυτικόβορειοδυτικό τμήμα της Καλύμνου, που προσφέρονται για έντονες συγκινήσεις και πρωτόγνωρες εμπειρίες τόσο για τους αρχάριους όσο και για τους μυημένους θιασώτες της αναρρίχησης. Εντύπωση, πέρα από την επιβλητική ομορφιά του τοπίου, προκαλούν και οι ονομασίες των τομέων που βρίσκονται, όπως Belgian Chocolates, E.T., Hotel California, Je T’Aime, Jurassic Park και Local Freezer, προδίδοντας ίσως την παγκοσμιοποιημένη ανθρωπογεωγραφία των ονοματοθετών. Προσφέροντας αναρριχητική περίοδο που μπορεί να διαρκέσει σημαντικό χρονικό διάστημα, η Κάλυμνος, ζωσμένη θαρρείς με μερικούς από τους πιο επιβλητικούς βραχώδεις όγκους που υπάρχουν στον κόσμο, (το σπήλαιο Grande Grotta είναι ένας απ αυτούς για τους οποίους αξίζει ιδιαίτερη αναφορά, είναι εξαιρετικά επιβλητικό και σχηματίζει ένα τεράστιο ασβεστολιθικό αμφιθέατρο), η Κάλυμνος λοιπόν, παρέχει πλούσια συλλογή από σχηματισμούς βράχων που μπορούν να ανταποκριθούν στις ιδιαιτερότητες ενός πολύ απαιτητικού αθλήματος όπως είναι η αναρρίχηση. Πριν από περίπου 10 χρόνια διοργανώθηκε για πρώτη φορά στο νησί και ένα φεστιβάλ αναρρίχησης, το Kalymnos Rock Climbing Festival. Το φεστιβάλ αυτό σταδιακά εδραιώνεται στην παγκόσμια ατζέντα της αναρρίχησης, και κάθε χρονιά προσελκύει όλο και περισσότερους επισκέπτες αναρριχητές από όλο τον κόσμο. Πρόσφατα το εξειδικευμένο περιοδικό Climbing με τίτλο «Η Κάλυμνος «βασίλισσα» της αναρρίχησης» κάνει αφιέρωμα στην Κάλυμνο, στο διάσημο «νησί των σφουγγαράδων», που αποτελεί σύμφωνα με το δημοφιλές περιοδικό τον κορυφαίο σήμερα προορισμό στον κόσμο για αναρρίχηση.

188 |

Anyway, every beginning is difficult, but today the island has about 2,500 trails, most of them in the west-north-west section of Kalymnos, which are offered for thrills and new experiences for both beginners and the loyal devotees of climbing. Impression, beyond the imposing beauty of the landscape, cause also the names of the fields, like Belgian Chocolates, E.T., Hotel California, Je T'Aime, Jurassic Park and Local Freezer, perhaps betraying the globalized human geography of the people who give the names. By offering a climbing period that can last a significant period of time, Kalymnos, belted as if with some of the most imposing rocky blocks that exist in the world, the Cave Grande Grotta, is one of those for whom it is worth special mention, is extremely impressive and forms a huge limestone amphitheater, Kalymnos therefore, provides a rich collection of rock formations that can respond to the vagaries of a very demanding sport such as climbing. About 10 years before a climbing festival was organized for the first time on the island, Kalymnos Rock Climbing Festival. This festival gradually establishes itself on the global agenda of climbing, and each year attracts more and more visitors-climbers from around the world. Recently the specialized magazine Climbing entitled "Kalymnos" queen of "climbing" makes tribute to Kalymnos, the famous "island of the sponge divers", which is leading destination in the world today for climbing according to the popular magazine. The American photographer and climbing athlete Julie Ellison traveled the world to photograph the best places for climbing in the world. This time she visited Kalymnos and published her travelogue of the magazine.


Αναρριχητικός τουρισμός στην Κάλυμνο | Climbing tourism in Kalymnos

Η Αμερικανίδα φωτογράφος και αθλήτρια αναρρίχησης Julie Ellison ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο ώστε να φωτογραφίσει τα καλύτερα μέρη για αναρρίχηση στον κόσμο. Αυτή τη φορά επισκέφθηκε την Κάλυμνο και δημοσίευσε το οδοιπορικό της στο περιοδικό. Κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα μεταφέρουν ίσως ένα μέρος της εικόνας που πραγματικά είναι εντυπωσιακή. ...Ήταν η τέλεια απόδραση. Δώδεκα ημέρες σε ονειρικά σπήλαια από ασβεστόλιθο, ένδοξη κουζίνα, καθώς και μια ηλιόλουστη ακτογραμμή, η αγία τριάδα δηλαδή του ταξιδιού για τους ορειβάτες με ανέμενε στο ελληνικό νησί της Καλύμνου. Πρέπει να είμαι ο πιο τυχερός άνθρωπος στον πλανήτη. Πατώντας πάνω στην πίστα του αεροδρομίου Καλύμνου μετά την αναχώρησή μου από το Ντένβερ 30 ώρες πριν, ένιωσα τη Μεσόγειο να μου δίνει μια ζεστή και ελαφρώς ιδρωμένη αγκαλιά. Η Κάλυμνος είναι το απόλυτο σημείο διακοπών για τους ορειβάτες, και το εννοώ όταν μιλάω για διακοπές. Ατελείωτες παραλίες, φρέσκο ψωμί με ελαιόλαδο, ασβεστόλιθοι... Ενας παράδεισος για τολμηρούς λοιπόν η Κάλυμνος, ένας παράδεισος στα ασημογάλαζα νερά του Αιγαίου. Ενας βράχος άνυδρος και άγονος που κάποια ανείπωτη τύχη ή Θεική εύνοια, ποιος ξέρει, τα έφερε έτσι ώστε τούτος ο βράχος από κατάρα για τους ντόπιους να μετατραπεί σε ευλογία σήμερα για το νησί. Kalymnos.guide.gr/Discovergreese/news247.gr

190 |

Some characteristically excerpts perhaps carry a part of the image that is really impressive. ...It was the perfect getaway. Twelve days in dreamy caves of limestone, glorious kitchen and a sunny coastline, the holy trinity of trip for climbers was expecting me in the Greek island of Kalymnos. I must be the luckiest human on the planet. Clicking on the track of Kalymnos airport after my departure from Denver 30 hours ago, I felt the Mediterranean giving me a warm and slightly sweaty embrace. This island is the ultimate vacation spot for climbers, and I mean it when I talk about holidays. Endless beaches, fresh bread with olive oil, limestone... So, Kalymnos a paradise for adventurous, a paradise in blueish-silver waters. A dry and barren rock which some unspeakable fate or divine favor, who knows, brought things like this that this rock from curse for the locals to turn into a blessing today to the island. Kalymnos.guide.gr/Discovergreese/news247.gr


The betterfly list

The betterfly list Στη παραλιακή της πόλης της Σάμου βρίσκεται το joy coffee and food στο οποίο μπορείτε να απολαυσετε από καφέ, φρεσκοστημενους χυμούς και smoothies, μέχρι λαχταριστά burger, δροσερές σαλάτες και εκλεκτά πιάτα. Joy all day food and coffee.

Joy

Stylish your day... stylish your taste... feel Joy....

Θεμιστοκλή Σοφούλη 37, Σάμος Τ. 2273 089770

In the coastal road of the city of Samos you’ll find the joy coffee and food, where you can enjoy your coffee, freshly squeezed juices and smoothies to delicious burger, salads and gourmet dishes. Joy all day food and coffee 37 Themistocles Sofouli str., Samos Τ. +30 2273 089770

Σαλάτα «Ρούσσικη» με Κατσικάκι Μαστέλο®

Salad “Russiki” with “Mastelo® baby goat

Συνταγή του Μ. Κοντού, εστιατόριο «Ρούσσικο» στη Χίο. Υλικά για τέσσερα άτομα: • ένα μικρό λάχανο • 4 φύλλα μαρουλιού • 2 μέτρια καρότα • 250 γρ. Κατσικάκι Μαστέλο® • 2 κουτ. σούπας μαϊντανό • 6 λιαστές ντομάτες • 6 καρύδια ολόκληρα Για τη σάλτσα: • δύο κουτ. σούπας μαγιονέζα • δύο κουτ. σούπας ελαιόλαδο • μία κουτ. σούπας χυμό λεμονιού • αλάτι και φρεσκοτριμμένο πιπέρι • μία φέτα ανανά κονσέρβας και τρεις κουτ. σούπας από το σιρόπι του (η γλυκιά γεύση του ανανά ταιριάζει με όλα τα υλικά και δίνει ξεχωριστή γεύση σε αυτή τη σαλάτα). Εκτέλεση: Ψιλοκόψτε το λάχανο, το μαρούλι και το μαϊντανό και ξύστε το καρότο σε χοντρό τρίφτη. Τοποθετήστε σε σαλατιέρα τα λαχανικά και γαρνίρετε με τις λιαστές ντομάτες, τα καρύδια και το Κατσικάκι Μαστέλο® που το έχετε κόψει σε κορδέλες. Για τη σάλτσα ανακατέψετε όλα τα υλικά στο μπλέντερ. Προσθέστε τη σάλτσα στη σαλάτα και σερβίρετε με φρυγανισμένο ψωμί ή παξιμαδάκια.

Recipe of M. Kontou restaurant “Russiko” in Chios. Ingredients for 4 people: • one small cabbage • 4 leaves of lettuce • 2 medium carrots • 250 gr of “Mastelo® baby goat” • 2 tablespoons of parsley • 6 dried tomatoes • 3 whole walnuts For the dressing: • two tablespoons of mayonnaise • two tablespoons of olive oil • one tablespoon of lemon juice •sault and fresh pepper • one piece of canned pineapple and three tablespoons of its syrup (the sweet taste of pineapple matches with all ingredients and gives special taste in this salad). How to make it: Chop the cabbage, the lettuce and the parsley and grate the carrot on a coarse grater. Put in the bowl the cabbage and embellish with the dry tomatoes, the walnuts and the “Mastelo® baby goat”, that you have chopped in the shape of a ribbon. For the dressing mix all the ingredients into blender. Add the dressing in the salad and serve with toasted bread.

192 |


The betterfly list

Πολυκλινική Αργυρούδη "Ελευθώ" Multiclinic Argyroudi “Eleftho” Η πολυκλινική Αργυρούδη «Ελευθώ» είναι μια εξαιρετικά λειτουργική δομή, πρότυπο για τα δεδομένα της Χίου αλλά και της Ελλάδας. Η κλινική μας περιλαμβάνει Γυναικολογικό, Μαιευτικό, Χειρουργικό, Ορθοπεδικό, Ακτινοδιαγνωστικό και Μικροβιολογικό τμήμα. Εκτελούνται επίσης επεμβάσεις ουρολογικές, αγγειοχειρουργικής και πλαστικής χειρουργικής, καθώς και βρογχοσκοπήσεις. Διενεργούνται αμνιοπαρακεντήσεις και λήψεις τροφοβλάστης, υπερηχογράφημα πρώτου και δευτέρου επιπέδου, Dopplers και αυχενικές διαφάνειες. Το άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό μας βρίσκεται στη διάθεση κάθε ασθενούς για την καλύτερη εξυπηρέτησή του 24 ώρες το 24ωρο. Όλα τα παραπάνω προσφέρονται σε πολύ καλές τιμές, προσαρμοσμένες στις παρούσες οικονομικές συνθήκες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους παρέχονται πακέτα προσφορών.

The Multi clinic Argyroudi “Eleftho” is a significantly functional structure, an exemplar for the standards in Chios as well as in Greece. Our clinic includes Obstetrics – Gynecology Department, Maternity Department, Surgery Department, Orthopedics Department, Radiodiagnostic Department and Microbiology Department. Also, urological, vascular surgery and plastic surgery operations are carried out here, as well as bronchoscopies. Amniocentesis Tests and Chorionic Villus Sampling, first and second level ultrasounds, Dopplers and Nuchal translucency are also carried out. Our excellently trained personnel are at the disposal of every patient, 24 hours a day, for their best care. All the above are provided in great cost, adjusted to the current financial conditions. Offer packages are provided during the whole year.

Γ. Βερίτη 49, Βαρβάσι, Χίος, Τ. 22710 29777 info@eleftho.gr, eleftho.gr

49 G. Veriti str., Varvasi, Chios, T. +30 22710 29777 info@eleftho.gr, eleftho.gr

Xίος Η απόλυτη εμπειρία ομορφιάς "Μod's hair"

Chios The ultimate beauty experience "Μod's hair"

Το κομμωτήριο Μod's hair βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και πρέπει οπωσδήποτε να το επισκεφθείτε, αν ψάχνετε για το χώρο που θα σας φτιάξει τα μαλλιά και τη διάθεση! Η ομάδα των κομμωτών Μod's hair στη Χίο θα σας προτείνει τα καλύτερα προϊόντα, θα σας ξεναγήσει στο color bar που διαθέτει ο χώρος αλλά και στο διαδίκτυο μέσω των tablet που είναι διαθέσιμα για τους πελάτες. Κυρίως όμως, θα σας ομορφύνει με τις καταπληκτικές ικανότητες που διαθέτει στο χρώμα, στις ανταύγειες, στο κούρεμα και στη μοναδική βραζιλιάνικη θεραπεία κερατίνης.

Mod’s hair salon is located at the heart of the city, a hot spot you should definitely visit if you are looking for a place to make up your hair and your mood. Mod’s hair team in Chios will impress you with their skills in coloring, highlighting, haircut and styling while you will be surfing on the Internet using the tablets provided. Don't hesitate to try the best hair products in the market, their special color bar as well as the unique brazilian keratin therapy.

Χίος, Ελ. Βενιζέλου 79, Τ. 22710 22041, fb: Mod's Hair-Chios

79 El. Venizelou str., T. +30 22710 22041, fb: Mod's Hair-Chios

194 |


196 |


The betterfly list

ENKA Moisiadis Contract Design takes us to Egypt

Η ENKA Moisiadis Contract Design μας ταξιδεύει στην Αίγυπτο Για πάνω από 65 χρόνια, η ΕΝΚΑ Moisiadis Contract Design, χειρίζεται και δίνει την ομορφιά του ξύλου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η σταθερή ποιότητα των προϊόντων, όλα τα χρόνια, στηρίζεται τόσο στην αναπτυγμένη τεχνογνωσία και χρήση υπερσύγχρονων μηχανημάτων υψηλής ακρίβειας κατασκευής, όσο και στο μοναδικό σχεδιασμό και τη μεγάλη συλλογή σε έπιπλα με την επιλογή των καλύτερων, σε ποιότητα υλικών. Η συνεχής ανάπτυξη σε επίπεδο σχεδιασμού και τεχνολογίας, τοποθετεί την εταιρία σε θέση όπου εξασφαλίζει μεγάλη δυνατότητα παραγωγής χειροποίητων επίπλων με προσαρμοσμένο σχεδιασμό στους πελάτες της, ικανή να καλύψει ακόμα και τις πιο σύνθετες απαιτήσεις. Το υπερπολυτελές Jaz Aquaviva Resort 5*, στο Madinat Makadi της Αιγύπτου, έχει επιλέξει την ENKA Moisiadis για την επίπλωση των χώρων εστίασης. Το κομψό παραθαλάσσιο θέρετρο, διαθέτει δωμάτια υψηλών προσδοκιών με μοναδική θέα στην Ερυθρά θάλασσα, όπως επίσης και ένα εύρος επιλογών για τη ψυχαγωγία των επισκεπτών κατά τη διαμονή τους. Η εξεζητημένη αισθητική του χώρου, σε συνδυασμό με την χειροποίητη ξύλινη επίπλωση από την ENKA Moisiadis και τις υψηλών προτύπων υπηρεσίες, οδηγούν στο να δημιουργήσουν μια αξέχαστη εμπειρία σε έναν από τους πιο εξωτικούς προορισμούς. www.enka.gr

Hondos Center Χρώματα & Αρώματα Paints & Fragrances

Τα γυναικεία φθινοπωρινά αρώματα μας εκπλήσσουν ευχάριστα με την έντονη αισθησιακή μυρωδιά τους. Hondos Center! Του κόσμου τα καλλυντικά στις καλύτερες τιμές! The women autumnal fragrances surprise us pleasantly with their intense sensual scent. Hondos Center! The world cosmetics at the best price! www.hondoscenter.gr

For over 60 years, ENKA Moisiadis Contract Design, skillfully handles and brings the beauty of wood with the best way possible. The standard product quality, all over the years, is based as much to the developed expertise and use of ultramodern machinery characterized by high precision manufacturing, as to the unique designs and variety in furniture with the selection of best quality materials. The continuous development in matter of design and technology, positions the company in a place where it ensures a high production capacity of handmade and tailored design furniture for customers, able to cover even the most complex and demanding requirements. The luxurious Jaz Aquaviva Resort located in Madinat Makadi in Egypt has selected ENKA Moisiadis to furnish its HO.RE.CA. spaces. The elegant seaside resort offers rooms of high expectations with a unique view to the Red Sea, as also a wide selection of entertainment activities for visitors during their stay. The sophisticated interior design in combination with the handmade wooden furnishing from ENKA Moisiadis and the high standards services, lead to an unforgettable experience in one of the most exotic destinations. www.enka.gr


The betterfly list

"Φροντίζω"

Γεροντολογικό Κέντρο, Διαβίωση - Αποθεραπεία για την τρίτη ηλικία Πρόκειται για ένα εξειδικευμένο ιατρικό κέντρο μόνιμης διαμονής για ηλικιωμένους. Παρέχει υπηρεσίες πολυτελούς ξενοδοχείου, με full service catering 3 γευμάτων ημερησίως, laundry και καθαριότητα. Κυρίως όμως, αφορά ένα χώρο μέσα στον οποίο τα άτομα της τρίτης ηλικίας κουράρονται από κορυφαίους ιατρούς και παρακολουθούνται όλο το 24ωρο από έμπειρους νοσηλευτές. Την ομάδα πλαισιώνουν ακόμη, ψυχολόγοι, διατροφολόγοι, γεροντολόγοι, φυσικοθεραπευτές και ειδικοί φροντιστές. Χάρη στην σύμπραξη όλων, ο ηλικιωμένος φιλοξενούμενος στο «ΦΡΟΝΤΙΖΩ» απολαμβάνει παρέα με συνομήλικους, μια αξιοπρεπή καθημερινότητα, νιώθει ασφαλής, ενώ σημειώνεται βελτίωση στην κατάσταση της υγείας του. Απευθύνεται σε υγιή αυτοεξυπηρετούμενα άτομα, περιπτώσεις άνοιας & Alzheimer καθώς και σε ηλικιωμένους με κινητικά προβλήματα. Η διαμονή μπορεί να είναι ολιγοήμερη, μηνιαία, ή μόνιμη. Για περισσότερες πληροφορίες και για να προγραμματίστε τη ξενάγησή σας καλέστε: Τ. 2310 383853, Θεσσαλονίκη, Θέρμη, 800 μέτρα μετά το ξενοδοχείο HYATT, 4 χιλιόμετρα από το Αεροδρόμιο Μακεδονία, 45 χιλιόμετρα από τη Χαλκιδική www.frontizw.gr

"Frontizo"

Geriatric center - Nursing home - Rehabilitation facilities for the elderly

This is a specialised nursing home with medical cover for the elderly. It offers deluxe hotel services, with 3 meal-per-day catering services as well as laundry and cleaning facilities. Its main advantage, however, is the medical treatment that the elderly receive by top quality doctors and medical professionals on a 24-hour basis. Furthermore, specialised psychologists, gerontologists, nutrition specialists, physiotherapists and carers are offering the best possible service. Thus, FRONTIZO residents enjoy optimal day-to-day experience and safety together with people from similar age groups, while they further rehabilitate and improve their health. Typical Frontizo residents include self-caring healthy elderly, people suffering from dementia or Alzheimer's as well as elderly with poor mobility. The length of stay at Frontizo ranges from days to months or even permanent. For more information and to schedule your tour in the center please call: +30 2310 383853, Thessaloniki Thermi, 800 meters after the HYATT hotel, 4 km from the Macedonia Airport, 45 km from Halkidiki www.frontizw.gr

Lidra Hotel is located in an enchanting location in the Prefecture of Pella, next to the Thermal Springs of Pozar and nearby the skiing center Kaimaktsalan, two of the most favorite destinations for nature lovers, mountain climbers, skiers and many others. It offers relaxation and a pleasant stay every season of the year. 26, Kyprou str., Aridaia, Τ. +30 2384022900, www.lidrahotel.gr

Lidra Hotel Βρίσκετε σε μια μαγευτική περιοχή του Ν. Πέλλας, δίπλα στα Ιαματικά Λουτρά Πόζαρ, κοντά στο χιονοδρομικό κέντρο Καϊμακτσαλάν, αγαπημένοι προορισμοί φυσιολατρών ορειβατών σκιέρ και όχι μονό, προσφέροντας ξεκούραση, χαλάρωση και ευχάριστη διαμονή όλες τις εποχές του χρόνου. Κύπρου 26, Αριδαία, Τ. 2384022900, www.lidrahotel.gr

198 |


The betterfly list

Σπήλαιο Αλιστράτης Σερρών

Alistrati Cave in Serres

Το Σπήλαιο Αλιστράτης Σερρών θεωρείται ως ένα από τα μεγαλύτερα και ομορφότερα Σπήλαια όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης με συνολικό μήκος διαδρομών που αγγίζουν τα 3 χλμ και είναι προσβασιμοι και για άτομα με ειδικές ανάγκες(ΑΜΕΑ) οι οποιοι πραγματοποιούν περιηγηση στο 1 χλμ από αυτά. Απέχει 6 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της κωμόπολης της Αλιστράτης Σερρών, στη θέση "Πετρωτό" και είναι προσβάσιμο τόσο από την Δράμα (25 χλμ) και την Καβάλα (55χλμ), όσο και από τη Θεσσαλονίκη (135 χλμ μέσω Σερρών ή Ασπροβάλτας). Στο Σπήλαιο Αλιστράτης ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει: • Τεράστιους σταλακτίτες και σταλαγμίτες σε διάφορους χρωματισμούς. • Τους σπάνιους εκκεντρίτες. Οι εκκεντρίτες ή ελικτίτες είναι σπάνιοι σχηματισμοί που δημιουργούνται «αψηφώντας» τους νόμους της βαρύτητας και ακολουθώντας ακανόνιστες πορείες. Κύριο χαρακτηριστικό του εν λόγω σπηλαίου που το κάνει και μοναδικό στον ελληνικό χώρο - η πολύ μεγάλη ποικιλία εκκεντριτών. • Ασπίδες ή Παλέτες • Μαργαριτάρια σπηλαίων. Επίσης χαρακτηρίζεται από τους μοναδικούς μικροσκοπικούς οργανισμούς (3 χιλστ.) που απαντώνται εντός του, όπως η Alistratia Beroni, ένα μοναδικό είδος ισόποδου. Σε απόσταση αναπνοής από την τεχνική είσοδο του σπηλαίου, βρίσκεται το φαράγγι του ποταμού Αγγίτη με μηκος 8 χλμ. To Σπήλαιο είναι ανοικτό όλο τον χρόνο.

Alistrati Cave in Serres is considered as one of the largest and most beautiful Caves not only in Greece but Europe as well, with a total length of routes close to 3 km, also accessible to people with disabilities (PWD) who have a tour in 1st km. It is located 6km southwest of the town of Alistrati in Serres, at “Petroto” location and it is accessible from both Drama (25km) and Kavala (55km), as well as from Thessaloniki (135km via Serres or Asprovalta). In Alistrati Cave the visitor can admire: • Huge stalactites and stalagmites in various colors. • The rare eccentrites. The eccentrites or helictites are rare formations created by “defying” the laws of gravity and following irregular paths. The main feature of this cave - which makes it unique in Greece - is the great variety of eccentrites. • Shields or Pallets • Cave pearls It is also characterised by the unique microscopic organisms (3mm) found therein, such as Alistratia Beroni, a unique type of isopods. Within reach from the technical entrance of the cave, there is the canyon of the river Angitis with a length of 8km. The Cave is open throughout the year.

Τ. 2324082045, www.alistraticave.gr, info@alistraticave.gr, www.facebook.com/cavealistrati

T. +30 2324082045, www.alistraticave.gr, info@alistraticave.gr, www.facebook.com/cavealistrati

Ροδόσταμο

Rodostamo

Η ταβέρνα “Ροδόσταμο” είναι κατ' αρχήν ένας χώρος που νιώθεις όμορφα. Η σάλα φροντισμένη στην εντέλεια, αποπνέει άρωμα ανατολής, τα ζεστά χρώματα στα τραπέζια και τις κουρτίνες, οι γκραβούρες στους τοίχους από τον Βόσπορο και την Πόλη ξυπνάνε τις αισθήσεις, προδιαθέτουν να γευτείς τη ζωή και να αποζητήσεις την απόλαυση μέσα από τη συντροφικότητα και την καλή παρέα. Νιώθεις όμορφα! Ανοίγεις τον κατάλογο και τότε μερικά από αυτά που αισθάνεσαι μέσα σου σαν κρυφές επιθυμίες σάμπως να παίρνουν το όνομα τους: Πιλάφι του Σουλτάνου, Γιουβέτσι του Πασά, Οσμάν Κεμπάπ, Πάτλικαν Εσμεζί, Πλιγούρι με καρύδια του Πόντου, Σμυρναίικοι κεφτέδες με κους κους, αλλά και Γιουβέτσι της Άννας. Θες να τα δοκιμάσεις όλα.

‘Rodostamo’ tavern is mainly a place where you feel nice. The hall is perfectly decorated bringing to mind the Orient. The warm colors on the tables and the curtains, the engravings on the walls from Bosporus and Istanbul rouse the senses, make you want to taste life and seek for pleasure through a good company. You feel good! You open the menu and then some of the things that you feel inside, like a secret desire, take their name. Sultan’s pilaf, Pasha’s roast meat with pasta, Osman Kebab, Patlikan Ezmesi, hulled grain with nuts from Pontos, Meat balls from Smyrna with couscous but also Roast meat with pasta by Anna. You want to taste them all.

Αιγαίου & Αγίας Βαρβάρας 13 Δράμα, Τ. 25210 33889

13, Aigaiou & Agias Varvaras str., Drama, T. +30 25210 33889

200 |


The betterfly list

Παραδοσιακό Εστιατόριο Ελιά Στα στενά σοκάκια της Παλιάς Πόλης της Κω, σε ένα κτίριο που χτίστηκε το 1890 στον αριθμό 27 της οδού Απελλού, δυο νέοι άνθρωποι αναβιώνουν και δημιουργούν, με οδηγό το μεράκι και με τη βοήθεια επίλεκτων παραδοσιακών συνταγών απ' όλη την Ελλάδα, μέσα σε ένα χώρο φτιαγμένο με ξύλο και πέτρα: την ΕΛΙΑ. Ένας ιδανικός προορισμός για την απόλαυση του ελληνικού τρόπου εστίασης, με περίφημους μεζέδες, από ποικιλία ελληνικών τυριών μέχρι παστουρμά, γαρδούμπα και φρυγαδέλια, από τσιγαρίδες μέχρι σπετσοφάι, από καβουρδιστό κρέας μέχρι φρέσκο ψάρι ημέρας. Ακολουθεί ούζο απ' όλη την επικράτεια, κρασί, τσίπουρο, βαρελίσια μπύρα, ρακόμελο, αποστάγματα και σπιτικά λικέρ. Παραδοσιακή εμφάνιση, με έπιπλα μιας άλλης εποχής που μεταδίδουν την ιστορική προσωπικότητα του χώρου. Τόπος συνάντησης για όλες τις ηλικίες και για όλα τα γούστα. Από νωρίς το μεσημέρι έως αργά το βράδυ, στην «Ελιά» δίνουν το ραντεβού τους όλοι όσοι αποζητούν φαγητό ή κρασί καλής ποιότητας. Απελλού 27, Κως, Τ: 22420 22133, www.elia-kos.gr

Elia Traditional Restaurant At the small narrow streets of the Old Town of Kos, in Apellou 27 street, in a building constructed at 1890, two young people regenerated and created, guided by the companionship and assisted by the selected traditional recepies taken from all over Greece, tighten with wood and stone. ELIA. A place ideal for enjoying a special Greek way of dining. The famous "meze". From Greek various cheeses to "pastourma". "gardoumpa" and "frygadelia", "tsigarides" to "spetsofai", "kavoyrdisto" meat to fresh fish of the day. Together follows "ouzo" from all over Greece, wine, "tsipouro", draft beer, "rakomelo", boiler extracts and house made liquers. Traditional look through antique furnitures that transmit the personality of the historic place. A hangout for all ages and tastes. From early in the noon till late in the night "Elia" is a meeting point for all the people looking for fine food or wine. Apellou 27, Kos, T: 22420 22133, www.elia-kos.gr

Προϊόντα γης Βοΐου

Voion Land Products

Η Δυτική Μακεδονία, με επίκεντρο το οροπέδιο του Βοΐου, έχει μακρά παράδοση στην καλλιέργεια των οσπρίων. Η εμπειρία των παραγωγών, οι εξαιρετικές ελληνικές ποικιλίες, η καλλιέργεια σε υψόμετρο πάνω από 600m, οι ψυχροί χειμώνες και η ήπια, μακρά άνοιξη, η τεχνογνωσία των γεωτεχνικών της "ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΗΣ ΒΟΪΟΥ Α.Β.Ε.Ε.", συνδυάζονται για να δώσουν προϊόντα μοναδικής γεύσης, πλούσια σε πρωτεΐνες και μέταλλα, με μικρό χρόνο βρασμού, ιδιαίτερα αρώματα και εξαιρετική γεύση.

Western Macedonia, focusing on the plateau of Voio, has a long tradition in the cultivation of pulses. The producers' experience, the exceptional Greek varieties, the cultivation at an altitude of more than 600m, the cold winters and mild, long spring, the know-how of the VOION LAND PRODUCTS, Industrial and Commercial S.A. geotechnicians, are combined to give products of a unique flavor, rich in proteins and minerals with a short cooking time, special aromas and excellent taste.

Π.Ε.Ο., Κοζάνης Ιωαννίνων, Τσοτύλι, Τ. 24680 31701 info@voion.gr, www.voion.gr

Old National Road Kozani - Ioannina, Τsotili, Τ. +30 24680 31701 info@voion.gr, www.voion.gr

202 |


204 |


206 |


It’s time to treat yourself

The WOW! factor

An international award-winning fashion brand that stirs emotions due to the uniqueness of its quality, variety, versatility, craftmanship and design. An extravaganza of luxury and absolute perfection! Феерия Роскоши и Абсолютного Совершенства! Stay Connected YouTube: www.youtube.com/user/MegaIFL | Facebook: http://www.facebook.com/ImperiaFurs VK: http://vk.com/imperiafurs | Twitter: https://twitter.com/imperiafurs | Odnoklassniki: http://www.odnoklassniki.ru/imperiafurs Instagram: https://www.instagram.com/imperia_furs | Pinterest: http://www.pinterest.com/imperiafurs

208 |

Paralia Katerinis 2, Vas. Pavlou str. • 60100 • Greece • Tel: +30 23510 64113 • Cell: +30 6949 642 827 Corfu 38-42 Ethnikis Antistaseos str. • 49100 e-mail: info@imperia-furs.com • www. imperia-furs.com


Ανακαλύψτε Discover τη Βέροια: Veria: Το σταυροδρόμι του πολιτισμού και των θρησκειών

The land of culture and religion

...ένα ταξίδι στο Μακεδονικό, Ρωμαϊκό και Βυζαντινό πολιτισμό

...a journey to Macedonian, Roman and Byzantine culture

Δήμος Βέροιας, Τμήμα Τουρισμού, Μητροπόλεως 46, 59132 | Municipality of Veria, Department of Tourism, 46 Mitripoleos st., 59132 T:+30 23313 50523, +30 23313 50608 www.discoververia.gr | Fb: Discover Veria | #discoververia | tourism@veria.gr | tourismveria@gmail.com



Betterfly