Jaarverslag Noorderzon 2007

Pagina 1 10:06 25-03-2008 jaarverslag NZ 2007

inhoudelijk, activiteiten- en bestuursverslag

NOORDERZON 2007 PERFORMING ARTS FESTIVAL GRONINGEN

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 2

Foto Omslag: Jo Strømgren Kompani – The Hospital (Bergen/Noorwegen) Duurzaam Dit jaarverslag is door het Reprografisch Centrum Groningen (RCG) geprint op Biotop-papier. RCG maakt gebruik van hervulbare toners. Biotoppapier is niet alleen houtvrij, maar is ook zeer milieuvriendelijk vervaardigd.

Het is 100% chloorvrij gebleekt en maakt geen gebruik van optische witmakers of kleurpigmenten. Biotoppapier heeft daarom het FSC-, en het Nordic Swankeurmerk.

SASKIA DE GROOT - RECYCLING CHAIRS (GRONINGEN)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 3

3

INHOUD Bestuursverslag

4

Algemeen 2007

8

Artistiek 2007

12

Visie en Doelstellingen Artistiek verslag Programmalijst

Zakelijk 2007

30

Communicatie & Marketing Personeel & Organisatie Facts & Figures

Colofon & Dank

48

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 4

!!! (CHK, CHK, CHK) (BROOKLYN NEW YORK, USA)

WOORD VOORAF EN VERSLAG 2007 Stichting Noorderzon Groningen legt met dit jaarlijkse verslag zijn verantwoording af over zijn georganiseerde activiteiten. Dit verslag wordt aangeboden aan de subsidiënten, sponsoren en relaties van Stichting Noorderzon.

Stichting Noorderzon Groningen heeft in 2007 van een aantal overheden en publieke fondsen steun mogen ontvangen: Gemeente en Provincie Groningen en het Ministerie OCW; alledrie ondersteunen zij Stichting Noorderzon structureel in het kader van de Cultuurnota’s 2005-2008.

Daarnaast heeft Stichting Noorderzon Groningen steun mogen ontvangen van het Fonds voor Podiumkunsten en Amateurkunst (FAPK) en het Fonds voor Podium Programmering en Marketing (FPPM). Deze beide fondsen zijn inmiddels – samen met het Fonds Scheppende Toonkunst (FST) – samengevoegd tot één groot Fonds: het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten+ (NFPK+). Dit verslag geeft zowel een artistieke als financiële en organisato-rische weergave van de resultaten van afgelopen kalenderjaar.

BESTUURSVERSLAG

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 5

Noorderzon 2007 Algemeen

Noorderzon 2007 Artistiek

2007 was het derde jaar van de Cultuurnotacyclus 2005-2008.

Het voorlaatste jaar van zo’n cyclus staat meestal in het teken van veel lobbywerk, vooruitkijken, ambities formuleren en plannen schrijven, alles met het oog op de nieuwe subsidierondes. En zo’n voorlaatste jaar staat veelal in het teken van jezelf echt goed in de kijker spelen, juist met het oog op deze nieuwe subsidierondes.

Ook in 2007 hebben wij gewerkt met een ‘handvat’ in de programmering, een geografisch geënt thema: Looking Up. Een deel van de programmering hebben we gewijd aan kunst uit het Noorden: van Scandinavië tot Letland. Vanuit de vraagstelling of er eigenlijk wel zoiets is als een Noordelijke cultuur of mentaliteit. De donkere voorstellingen van het Noorse gezelschap Jo Strømgren Kompani en het tragikomische juweel van de Letse regisseur Alvis Hermanis/New Riga Theatre. Maar ook contemporaine dans van het Zweedse Zero Visibility Corp. en een heuse Finse sauna.

En dat is ons inziens beide goed gelukt in 2007.

We kunnen spreken van een zeer geslaagde en verrassende 17e editie van ons Festival. Een forse, verrassende stijging in bezoekersaantallen, wat uiteraard zijn effect op kaartverkoop en horeca niet mist. Daarnaast is ook de media-aandacht weer fors gestegen. Niet alleen in hoeveelheid, maar zeker in kwaliteit. En, voor het eerst een substantiële internationale perscoverage. Te starten met een prachtig artikel in de Belgische krant De Morgen in juli, om te eindigen met een aantal goede artikelen in Duitse kranten.

Uiteraard hebben we beleidsmatig ook niet stilgezeten.

Meteen na afloop van het festival zijn de nieuwe beleidsplannen voor Gemeente Groningen, Provincie Groningen en het NFPK+ geschreven en vastgesteld. Who Do We Think We Are hebben we als titel meegegeven: een beschrijving van het avontuur van het begin van Noorderzon tot waar we nu zijn aangekomen.

Uiteraard is er veel meer te zien geweest in 2007: uit Australië haalden we drie krachtige gezelschappen. Back To Back Theatre – een pionierend gezelschap dat deels wordt gevormd door minder valide acteurs – bracht de ontroerende, internationale festivalhit Small Metal Objects. Het anarchistische Australische circus van ACROBAT laat op 5 avonden voor meer dan 2000 mensen zijn rudimentaire solo’s zien. En Chunky Move verbijstert menigeen met een oogstrelende, digitale dansperformance. Het Italiaanse gezelschap van Michela Lucenti/Baletto Civile verzorgt met de actuele klassieker I Sette a Tebe de openingsvoorstelling op het festivalterrein, de Japanse choreograaf en danser Hiroaki Umeda opent in het Grand Theatre ‘DownTown’ met zijn twee solo’s Duo en Accumulated Layout.

BESTUURSVERSLAG WOORD VOORAF EN VERSLAG 2007

5

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 6

ZERO VISIBILITY CORP. – …IT’S ONLY A REHEARSAL (OSLO, NOORWEGEN)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 7

DownTown Noorderzon is inmiddels met Noorderzon ‘volwassen’ geworden. Onze stadssamenwerking is niet meer weg te denken uit de programmering. Vaste partner Grand Theatre zette zijn deuren weer wagenwijd open gedurende het festival en Noorderzon programmeert in het Grand Theatre, en het Grand Theatre in Noorderzon. Filmtheater Images stelt een speciaal filmprogramma samen rondom Cinema uit het Noorden. En het NNT herneemt met prijswinnaar Laura van Dolron de voorstelling Lieg ik soms?.

Ook het muziekprogramma verdient speciale aandacht.

Op drie gratis toegankelijke podia in het Noorderplantsoen staat gedurende 11 dagen een muziekprogrammering van formaat. Muziekprogrammeurs Peter Sikkema en Joey Ruchtie (Noorderslag en RoTown) verzorgen de internationaal aansprekende programmering op het vijverpodium DOK. In-house programmeur Hielke Wenselaar stelt de programmering samen voor het lokale Dwergstage en Jazzpodium.

Eigenlijk teveel om op te noemen…Noorderzon Festival Groningen is uitgegroeid tot een volwaardig internationaal Festival.

Noorderzon 2007 Financieel De smalle structurele financiële basis van Noorderzon blijft een aandachtspunt. Het bemoeilijkt onze jaarplanning en lange termijn planning ten zeerste. Daarnaast wordt het risicoprofiel van Noorderzon – met 28% structurele subsidie – groter. We willen en kunnen onze eigen incidentele inkomsten niet verder vergroten. Voor de beleidsplannen van 2009-2012 is het vergroten van de financiële basis dan ook een belangrijk agendapunt. Het jaar 2007 sluiten wij positief af, dankzij een bovengemiddelde kaartverkoop- en horecaomzet.

Noorderzon 2007 Bestuur Bestuur en Directie zijn gedurende kalenderjaar 2007 acht maal bij elkaar gekomen. In de vergadering van 11 maart 2008 is dit jaarverslag 2007 en de bijbehorende jaarrekening 2007 vastgesteld.

Namens Bestuur en Directie Stichting Noorderzon Groningen Dhr. Bert van Slochteren, voorzitter.

BESTUURSVERSLAG WOORD VOORAF EN VERSLAG 2007

7

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 8

ALGEMEEN 2007 WALO & HAKKARAINEN - ODOTUSTILA (HELSINKI, FINLAND)

NOORDERZON 2007 IN VOGELVLUCHT Zoals reeds gezegd: de 17e editie van Noorderzon heeft onszelf enigszins verrast. Sinds 2001 zijn we langzaam, maar gestaag begonnen met het opnieuw vormgeven en ontwerpen van Noorderzon.

Zowel op artistiek vlak, als organisatorisch. Noorderzon wilde zichzelf meer onderscheiden en we wilden een helder(der) artistiek profiel neerzetten. Maar: dat konden en wilden we niet overhaast doen.

Met zachte hand, kleine stappen en veel geduld, hebben we gebouwd aan het profiel van Noorderzon. Intern en extern.

De adviezen en beoordelingen ten behoeve van de cultuurnotaperiode 2005-2008 hebben voor ons bevestigd dat ons harde werken ook niet onopgemerkt is gebleven. De Raad voor Cultuur en de lokale Adviescommissie Cultuur schreven erg positieve adviezen, die goeddeels zijn gevolgd door de overheden.

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 9

Deze periode – 2005-2008 – ervaren wij dan ook als een bouwperiode. Onze ontwerpen voor een spraakmakend internationaal en interdisciplinair festival waren ‘goedgekeurd’ door de belangrijke subsidiënten; nu lag de bal weer bij ons om deze plannen zo goed mogelijk te implementeren. De eerste twee jaren van deze periode zijn – getuige onze artistieke en financiële verslaglegging – succesvol geweest. Met een strategische en weloverwogen aanpak laten we Noorderzon steeds verder artistiek groeien en zich verdiepen.

In 2007 wilden wij – met het oog op je in de kijker spelen lokaal, regionaal en nationaal – ‘knallen’. Binnen onze bestaande krappe financiële basis, is dat lastig.

Daarom hebben we zowel artistiek als organisatorisch in 2007 wat risico genomen.

De festivalprogrammering ontstaat natuurlijk niet ‘zomaar’.

Meestal gaat daar een jaar – zo niet 2 jaar – gedegen voorbereiding aan vooraf. Daarnaast willen en kunnen wij niet in autonomie of isolement bestaan; ook Noorderzon signaleert trends, is politiek bewust, maatschappelijk betrokken en beweegt zich zoveel mogelijk in de artistieke voorhoede. Door de voorbereiding en betrokkenheid, signaleren wij ook artistieke bewegingen en daarmee proberen wij in een gecondenseerde programmavorm een dialoog te laten ontstaan.

Zonder oordeel, we bieden het aan ter overdenking, als observatie bijna. Dit betreft enerzijds een externe observatie, zoals onze geografisch georiënteerde thematiek. In 2005 presenteerden wij nieuw, Brits werk onder de titel Bits of Brits, in 2006 Amerikaans werk met de titel Us and Them en afgelopen jaar presenteerden wij zo’n 8 gezelschappen in het kader van Looking Up. Allen gezelschappen uit het ‘Hoge Noorden’, in de context of er eigenlijk zoiets is als een Noordelijke cultuur, mentaliteit en of deze signatuur dan ook te herkennen is. Een meer interne focus ontstaat vaak gaandeweg het programmeren, zoals bijvoorbeeld in 2006 Dance without Dancers.

Het Noordelijke programma 2007 vond gretig aftrek.

Maar het programma bestond natuurlijk uit méér.

Veel meer. Ontroerende, experimentele en simpelweg erg mooie voorstellingen en hoogtepunten zoals: Back To Back Theatre (Australië), ACROBAT (Australië), New Riga Theatre (Letland), Gob Squad (Duitsland/Engeland), RoToZaZa (Engeland), Michela Lucenti/Baletto Civile (Italië), Hiroaki Umeda (Japan), Matanicola i.s.m. het Grand Theatre (Duitsland) maar ook humoristen als de Amerikaan Mike Daisy en Vlaming Jos Houben. En natuurlijk ook werk van nationale en lokale helden, zoals Laura van Dolron/NNT, Elien van den Hoek (Grand Theatre productie), Different Trains of Station Noord – pupil Robert-Paul Jansen.

ALGEMEEN 2007 NOORDERZON 2007 IN VOGELVLUCHT

9

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 10

CHARLOTTE ENGELKES – MISS VERY WAGNER (STOCKHOLM, ZWEDEN)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 11

De artistieke partnerbanden – DownTown Noorderzon – groeien en verdiepen zich nog steeds. Trouwe en waardevolle partners als het Grand Theatre, Filmtheater Images, Stichting Prime en Zomer Jazz Fiets Tour blijven zich samen met Noorderzon steeds ontwikkelen. De programmering DownTown Noorderzon is inmiddels een zeer essentieel onderdeel van het festival geworden. En, met een bijpassend goede bezettingsgraad.

Noorderzon - Cijfers Aantal dagen festival Ticketverkoop kiosk Noorderzon Terreinbezoekers (gratis toegang) Aantal DownTownpartners

2005 11 23.220 120.000 12

2007 11 25.485 125.000 15

In 2007 is ook de doorbraak naar de internationale pers verwezenlijkt. Niet alleen is de kwantiteit enorm toegenomen – van 253 artikelen in 2006 naar 339 artikelen in 2007 – maar tevens is er wéér een slag in de kwaliteit van de verslaglegging gemaakt. De Vlaamse krant De Morgen die niet alleen over Noorderzon bericht, maar ons tevens tipt en op de derde plaats van beste internationale festivals zet!.

Dat het festival, het feest, nog steeds zo goed hand in hand gaat met het artistieke, culturele element, zien we in de vertaling van de extra bezoekcijfers naar kaartverkoop en horeca.

Al met al een jaar om vol goede moed en met veel plezier aan de plannen en ambities voor 2009-2012 te schrijven!

Bron: Stichting Noorderzon Groningen

ALGEMEEN 2007 NOORDERZON 2007 IN VOGELVLUCHT

11

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 12

ALVIS HERMANIS/NEW RIGA THEATRE – SONJA (RIGA, LETLAND)

VISIE & DOELSTELLINGEN Niet alleen een nieuwe subsidieronde en het schrijven van ‘verse’ beleidsplannen biedt een mogelijkheid om eens ‘stil te staan bij wat je eigenlijk aan het doen bent’. Ook het schrijven van een jaarverslag creëert een goed moment voor reflectie. Vooruitkijken, ambities uitdenken en uitschrijven, verlangens en wensen formuleren is leuk, en dat houdt een organisatie als deze ook dynamisch. Maar af en toe achterom kijken en zien wat je allemaal al gedaan hebt, en hoe mooi of ontroerend of confronterend dat was, is een noodzakelijke basis voor vooruitgang.

ARTISTIEK 2007

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 13

Eind 2003 hebben wij onze beleidsplannen geschreven voor de Cultuurnotaperiode 2005-2008. De doelstellingen formuleerden wij als volgt:

Algemeen: ‘Op een zo laagdrempelige en toegankelijke wijze mogelijk, cutting edge en kwalitatief hoogwaardig(internationaal) interdisciplinair theater aanbieden aan een zo breed en divers mogelijk publiek. Daarmee neemt de programmering van Noorderzon een unieke positie ten opzichte van het bestaande lokale aanbod in, en een belangrijke positie ten opzichte van het nationale aanbod’.

We formuleerden ook een aantal deeldoelstellingen: 1

Een sterke oriëntatie op interdisciplinair en experimenteel theater. Het Noorden heeft een unieke (geografische) positie ten opzichte van de rest van Nederland. Dit levert een aantal belangrijke voordelen op: een gunstige infrastructuur, een gunstige omgeving om in te ontwikkelen en te experimenteren. Daarnaast leent een festivalcontext zich uitermate goed voor het experiment.

2 Noorderzon wil zijn positie als regionaal podium behouden & versterken; Commitment aan de regio.

3 A De rol van ‘aanjager’, ofwel katalysator. Noorderzon vervult een belangrijke rol in de culturele infrastructuur van Groningen en omstreken. Noorderzon is vaak initiator van

gezamenlijke presentaties, unieke samenwerkingsprojecten, speciale co-producties en co-presentaties.

3 B Noorderzon wil naast het reguliere theaterpubliek, nieuwe publieksgroepen aan zich binden; ook door het versterken van samenwerkingsverbanden. Daarnaast wordt er - zeker gezien de geografische positie - geïnvesteerd in de Duitse markt. En met speciale programma- en communicatieonderdelen, in een jong en divers publiek.

3 C Noorderzon wil de samenwerking met diverse culturele instellingen versterken en de gezamenlijke presentaties voortzetten en - waar van toepassing - uitbreiden. Wij noemen dit: DownTown. Een festival is per definitie een collectieve onderneming: een samenwerkingsverband en het zoeken naar dwarsverbanden zijn dan ook prioriteiten voor Noorderzon. Daarnaast heeft Noorderzon niet de volwaardige structuur om zelf te produceren. (Het ontwikkelen van) een productiefunctie is dan ook geen doelstelling. Het versterken en verdiepen van partnerschappen wel. Om unieke projecten te realiseren, wordt samengewerkt met instellingen met een toegewijde productiefunctie, zoals het Grand Theatre.

Aanvragen Noorderzon 2005-2008: Focus op Interdisciplinair Theater (Rijksaanvraag, 2003)

ARTISTIEK 2007 VISIE & DOELSTELLINGEN

13

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 14

CATHERINE WHEELS THEATRE COMPANY – MARTHA (MUSSELBURGH, SCHOTLAND)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:06

Pagina 15

Reflectie En nu, waar zijn we nu, anno 2007/2008? En waar willen we naar toe?

De doelstellingen geformuleerd voor 2005-2008 zijn nog even actueel als toen we ze schreven. De algemene doelstelling is de kern van het Noorderzon Performing Arts Festival en de leidraad bij onze programmering. Onze positie in het culturele netwerk en infrastructuur is erkend en gewaardeerd. We bekleden inmiddels een unieke positie en complementeren lokaal, regionaal en nationaal het bestaande aanbod.

Noorderzon anno 2007/2008 is dat international performing arts festival waar we naartoe aan het groeien waren. Voor ons gevoel zijn we echter nog lang niet klaar – voorzover een festival ooit ‘klaar’ is! De toekomst bestaat voor ons uit het willen voortgaan op deze ingeslagen weg en doorontwikkelen van het festival.

Noorderzon is stevig verankerd in de culturele gemeenschap van Groningen waarin voorzichtige samenwerkingsverbanden inmiddels zijn uitgegroeid tot hechte artistieke partnerschappen. Het culturele klimaat in Groningen is gunstig, met stevige artistieke partnerinstellingen zoals het Grand Theatre, NNT, Galili Dance/NND, Prime. En de samenwerking in deze infrastructuur werkt als een keten.

Al deze instellingen, samen met Noorderzon, vormen de Groningse culturele basisinfrastructuur, met een bovenregionale uitstraling en impact.

De focus op interdisciplinair en experimenteel theater is geen zoektocht meer: de constante kwaliteit van onze programmering onderstreept dit. Wat eens begon als een ‘gespierde’ missie, is nu uitgegroeid tot onze onderscheidende identiteit in het festivallandschap. De programmering bestaat voor een slordige 70% uit internationaal werk. In deze internationale context wordt ook – soms in nauwe samenwerking met partners – een slordige 30% werk met wortels in het Noorden geprogrammeerd.

Onze aanpak lijkt te hebben gewerkt: het succes is ongekend.

Een stabiele overall bezettingsgraad rond de 85%-90%. De sterke groei in publieksaantallen is dus niet alleen voor het sociale ‘feestje’: de programmering vindt gretige en niet aflatende aftrek. En getuige onze publieksonderzoeken in 2004 en in 2006, is onze publiekssamenstelling ook erg jong: meer dan 75% is onder de 40 jaar. Noorderzon is geworden tot een merknaam: de vertrouwensband met ons publiek is daar een goed voorbeeld van. Onder de paraplu van Noorderzon begeeft ons publiek zich namelijk evenzo graag naar een voorstelling in het Noorderplantsoen, als naar het Grand Theatre of een obscuur schuurtje op een dijkje buiten de stad.

ARTISTIEK 2007 VISIE & DOELSTELLINGEN

15

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 16

CLUB FISK – FORESTILLINGER (ÅRHUS, DENEMARKEN)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 17

Noorderzon - Publieksonderzoeken Onderzoek Bij gemiddeld 380 respondenten 2004 Leeftijd 12 jaar - 30 jaar 48% 31 jaar - 45 jaar 31% 46 jaar - 65 jaar 21% Dagelijks leven Student / Scholier 26% Werkend 63% Anders (huisman/-vrouw, VUT,werkzoekend) 11% Woonplaats Stad Groningen 70% Provincie Groningen 14% Provincie Drenthe 2% Provincie Friesland 2% Overige Provincies 9% Internationaal 3% Noorderzon Bezocht nooit eerder 11% een/twee keer eerder 0% twee/drie keer eerder 22% drie/vier keer eerder 0% vierde/vijfde keer eerder 21% vijf keer of vaker bezocht 36% * verschillende onderzoeksvariabelen

Onderzoek 2006 38% 38% 24% 17% 75% 8% 68% 12% 8% 4% 7% 2%

Waardering Kwaliteit programma op een schaal van 1 tot 10 Waardering varieteit programma op een schaal van 1 tot 10 Waardering Prijs/Kwaliteit op een schaal van 1 tot 10

8

8

8

8

7

7

Alles afgerond op hele getallen. Gebruikte onderzoeken: H.Hibma, Het Geheel is meer dan de som der delen, afstudeerstage Noorderzon, Hanzehogeschool, Communicatie, 2004 en: W. van der Schuur, Innovation & the succes of a summerfestival – Noorderzon does it differently, masterthesis Noorderzon, Rijks Universiteit Groningen, Bedrijfskunde, 2006

13% 15% 0% 20% 0% 52%

ARTISTIEK 2007 VISIE & DOELSTELLINGEN

17

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 18

GERRY ARLING & MONDRIAAN KWARTET – HET BOLLYWOODMYSTERIE (GRONINGEN/AMSTERDAM)

ARTISTIEK 2007 ARTISTIEK VERSLAG Het programma van Noorderzon is teveel om aan iedere performer, ieder gezelschap, iedere film of band, in een jaarverslag de aandacht te schenken die ze verdienen. In dit jaarverslag hebben we in beeld getracht zoveel mogelijk een impressie van Noorderzon 2007 te geven, in woord besteden we aandacht aan een aantal opvallende initiatieven, accenten of projecten.

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 19

Looking Up Sinds 2005 werken we met een geografisch georiënteerde focus in onze programmering. Dit doen wij om een (actuele) stand van zaken of dwarsdoorsnede van een bepaalde cultuur te kunnen geven. Daarnaast biedt het ons publiek - in het uitgebreide programma – een handvat, een focus. In 2005 presenteerden wij met ondersteuning van the British Council, nieuw Brits werk, onder de noemer Bits of Brits. In 2006 werden wij ondersteunt door het FAPK en Emmaplein Foundation, voor presenteren van dat andere gezicht van Amerika: Us and Them.

Afgelopen jaar zochten wij naar mogelijke overeenkomsten tussen Noordelijke culturen, met als titel: Looking Up. Wederom ontvingen wij steun van het FAPK en eenmalig van het Nordisk Kultur Fund uit Kopenhagen, Denemarken. Met deze steun konden wij een imposante presentatie samenstellen: Uit Riga, Letland - New Riga Theatre/ Alvis Hermanis, Sonja.

Uit Stockholm, Zweden - Charlotte Engelkes, Miss Very Wagner Uit Oslo, Noorwegen - Zero Visibility Corp., …it’s only a rehearsal Uit Bergen, Noorwegen - Jo Strømgren Kompani, The Hospital Uit Århus, Denemarken – Club Fisk, Forestillinger

Uit Helsinki, Finland – Walo & Hakkarainen, Odotustila Uit Tallinn, Estland – United Dancers of Zuga, Zuga’s Children Show En de laatste 4 dagen van Noorderzon is er zelfs een heuse – houtgestookte! – Finse sauna neergestreken op het festivalterrein. Ook uit Helsinki, Finland – Höyry-Klubi, Höyri-Klubi Saunahappening.

DownTown-partner Filmtheater Images stelde een ‘Noordelijke’ filmweek samen, de Amerikaanse videocurator Eric Fredericksen stelde voor ons, in locatie De Kist op het terrein, een programma samen waarvoor hij Looking Up vanuit een V.S.-perspectief bekeek.

Internationaal Wij menen dat cultuur niet aan landsgrenzen gebonden is.

Daardoor is ons programma grotendeels international georiënteerd. Mark (Yeoman – artistiek directeur) heeft inmiddels een zeer stevig internationaal netwerk opgebouwd. En reeds daags na afloop van het festival, begint de internationale ‘zoektocht’ naar nieuwe, unieke voorstellingen. Let wel: wij doen dit niet vanuit de overtuiging dat ‘alles wat van ver komt, per se leuk of leuker is’. Wij doen dit omdat wij met ons programma-aanbod complementair willen zijn aan het lokale en zelfs het nationale aanbod. Wij noemen hier een aantal zeer bijzondere internationale voorstellingen en projecten van 2007:

ARTISTIEK 2007 ARTISTIEK VERSLAG

19

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 20

ICTUS ENSEMBLE– WAITS/WEILL (BRUSSEL, BELGIË)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 21

Uit Geelong, Australië - Back to Back Theatre, Small Metal Objects Uit Udine, Italië – Michela Lucenti / Balletto Civile, I Sette a Tebe Uit Tokio, Japan – Hiroaki Umeda, Duo en Accumulated Layout Uit Londen, Engeland – Rotozaza, Etiquette Uit Berlijn/Nottingham, Duitsland/Engeland – Gob Squad, Gob Squad’s Kitchen (you’ve never had it so good) Uit Albury/Melbourne, Australië – ACROBAT, smallerpoorer-cheaper En ook uit Melbourne, Australië – Chunky Move, GLOW Uit Brussel, België – Ictus, Waits/Weill

Muziek Het muziekprogramma van Noorderzon is al een aantal jaren in ontwikkeling. We wilden het muziekprogramma in de pas laten lopen met het theatrale programma. Voor het verstevigen van deze programmering zijn we een vruchtbare samenwerking aangegaan met Peter Sikkema van Stichting Noorderslag/Eurosonic en programmeur van de Oosterpoort en Joey Ruchtie, programmeur van RoTown. In 2007 is voor een eerste ‘inhaalslag’ een ondersteund budget bij Stichting Norma aangevraagd. Met dit budget hebben wij een de lokale programmering van Jazz- en Dwergstage kunnen waarborgen.

Op het terrein zijn 3 gratis muziekpodia: Het DOK (internationaal), Jazzstage (veelal lokale jazz-helden) en Dwergstage

(veelal lokale singer-songwriters). In totaal waren er 34 bands te zien.

Daarnaast hebben we 2 bijzondere concerten in de intieme Spiegeltent gerealiseerd: het sferische Amerikaans LOW en de stuwende blues van Chatham County Line. De toegangsprijzen hebben we laag weten te houden: voor slechts 10 euro kon men bij deze unieke concerten zijn.

Speciaal voor Noorderzon gemaakt Omdat Noorderzon geen producerende structuur heeft, wordt voor bijzondere projecten of co-presentaties de samenwerking met een DownTown-partner gezocht. Ieder jaar wordt er een (relatief fors) aantal projecten speciaal voor Noorderzon gemaakt. In 2007 hebben wij daartoe hulp mogen ontvangen van het JB Scholten Fonds.

Wij noemen een aantal in samenwerking gemaakte projecten: Met ondersteuning van Stichting Prime en Stichting Zomer Jazz Fiets Tour (de proloog): Ictus, Waits / Weill Met Stichting Prime en het Grand Theatre: Gerry Arling & Het Mondriaan Kwartet, Het Bollywoodmysterie (na Noorderzon ook op TFl Amsterdam Fringe te zien geweest) Met Stichting GAVA, RHC Groninger Archieven, Studio Frank & Lisa: GAVA & Studio Frank & Lisa, Format GAVA

ARTISTIEK 2007 ARTISTIEK VERSLAG

21

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 22

DE RUIMTEWACHT/HAPPY SHIP – DE RUIMTEWACHT (GRONINGEN)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 23

DownTown Noorderzon In 2003 is St. Noorderzon gestart met het DownTownproject.

Met een aantal artistieke partners – waaronder het Grand Theatre, Filmtheater Images, het Noord Nederlands Toneel en Galili Dance is in 2003 een pilot-editie DownTown gestart.

Gezien het enthousiasme, het (artistieke) succes en de positieve respons van alle deelnemers is er gezamenlijk besloten om DownTown voort te zetten. Dit leverde een succesvolle reeks op, met een groeiend aantal partners en groeiende bekendheid van de deelnemende podia.

Het doel is door gezamenlijk te programmeren en te marketen, alle partners baat hebben. Een versterking van het artistieke profiel van de deelnemende podia. Een versterking van het artistieke profiel van Noorderzon. En een versterking van de aanwezigheid van Noorderzon in de binnenstad. En zeker een versterking van de culturele infrastructuur van Groningen. In 2007 participeerde zo’n 15 partners (met of zonder podium) met programmering in Noorderzon. We noemen een aantal van de ‘kernleden’ van DownTown:

Grand Theatre: vlakke vloer theater en productiehuis en werkplaats. Noorderzon programmeert in het Grand, het Grand programmeert in Noorderzon. En per jaar worden eventuele bijzondere projecten of producties gecreëerd.

Stichting Prime: stichting voor nieuwe contemporaine muziek. Met Prime en ZJFT wordt altijd de proloog van het ZJFT gevierd op Noorderzon, met een bijzonder concert.

En eventuele andere unieke projecten.

Stichting Zomer Jazz Fiets Tour: stichting voor internationale jazz (zo’n 25 concerten op locaties in het reitdieplandschap, te bezoeken met de fiets). Met Prime en ZJFT wordt altijd de proloog van het ZJFT gevierd op Noorderzon, met een bijzonder concert. En eventuele andere unieke projecten.

Stichting CBK Groningen: het centrum beeldende kunst Groningen realiseert altijd een project voor Noorderzon, gemaakt door een door hun geselecteerde, jonge kunstenaar.

Filmtheater Images: het art-house cinema van Groningen.

Images stelt ieder jaar voor Noorderzon een speciale filmweek samen.

Het NNT: het Noord Nederlands toneel is een producerend en reizend theatergezelschap. Per jaar wordt gezamenlijk gekeken naar de mogelijkheden van projecten.

ARTISTIEK 2007 ARTISTIEK VERSLAG

23

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 24

ACROBAT – SMALLER-CHEAPER-POORER (ALBURY/MELBOURNE, AUSTRALIË)

PROGRAMMALIJST NOORDERZON IN 2007

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 25

Circus 1 2

Acrobat - smaller – poorer – cheaper (Albury/Melbourne) Walo & Hakkarainen - Odotustila (Finland)

21 22 23

Dans 3 4 5 6 7 8

Chunky Move – Glow (Melbourne) Club Fisk – Forestillinger (Århus) Hiroaki Umeda – Duo & Accumulated Layout (Tokio) Matanicola – Ladies First (Berlijn) Random Collision – Leaving Behavior (Groningen) zero visibility corp. – …it’s only a rehearsal (Oslo)

Theater 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Alvis Hermanis/New Riga Theatre – Sonja (Riga) Aniek Boon & Hendrik Aerts Cie. - Jamais Vu (Amsterdam) Back to Back Theatre – Small Metal Objects (Geelong) Charlotte Engelkes – Miss Very Wagner (Stockholm) Different Trains – Abel (Groningen) Elien van den Hoek & Laura van Dolron – In een land hier (Amsterdam) Fatale Meisjes – Verhalen van de voorbank (Rotterdam) Gob Squad – Gob Squad’s Kitchen (Berlijn/Nottingham) Jos Houben – De lachende mens (Brussel) Jo Strømgren Kompani – The Hospital (Bergen/Noorwegen) Michela Lucenti/Balleto Civile – I Sette a Tebe (Udine) Mike Daisey – Monopoly! (New York)

NNT/Laura van Dolron – Lieg ik soms? (Groningen) Robert-Paul Jansen – Decomposition Symphony (Groningen) Theaterwerkplaats Prins van Groningen– De Safari (Groningen)

Film/Video 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41

Verrassingsfilm Adams Aebler (Adam’s Apples) – Anders Thomas Jensen (Kopenhagen) A Main Nues & Solo – Thierry Knauf (Brussel) Belle de Jour – Luis Buñuel (Spanje) Belle Toujours – Manoel de Oliviera (Oporto) Börn (Children) – Ragnar Bragason (Reykjavik) Bunny Chow – Know Thyself – John Barker (Johannesburg) Die Fälscher – Stefan Ruyzowitsky (Wenen) Eric Fredericksen – Looking Up from US (Seattle) Färval Falkenberg – Jesper Ganslandt Foreldrar (Parents) – Ragnar Bragason (Reykjavik) Format GAVA – GAVA & Studio Frank & Lisa (Groningen) La Sconoscuita – Guiseppe Tornatore (Rome) Manufactured Landscapes – Jennifer Baichwal (Toronto) Reprise – Joachim Trier (Oslo) Summer Palace (Yihe Yuan) – Lou Ye (Shanghai) When the Road Bends – Jasmine Dellal (New York) Wolfsbergen – Nanouk Leopold (Rotterdam)

ARTISTIEK 2007 PROGRAMMALIJST NOORDERZON IN 2007

25

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 26

CHUNKY MOVE – GLOW (MELBOURNE, AUSTRALIË)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 27

Muziek (betaald) 42 43 44 45 46

Chatham County Line - concert (Raleigh/North Carolina) Gerry Arling & Mondriaan Kwartet – Het Bollywoodmysterie (Groningen/Amsterdam) Ictus – Waits/Weill (Brussel) Low – concert (Duluth/Minnesota) Meindert Talma & the Negroes – Nu geloof ik wat er in de bijbel staat (Groningen)

Muziek (gratis toegankelijk) 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58

!!! (Chk, Chk, Chk) (Brooklyn/New York) C-Mon & Kypski (Utrecht) Chromeo (Montreal) Herman Dune (Berlijn/New York/Parijs) Hayseed Dixie (Appalachia) Internationals (Antwerpen) Little Cow (Boedapest) Quit Your Dayjob (Malmö) Stijn (Antwerpen) Voxtrot (Austin/Texas) Motion Poet Project (Groningen) Los Bomberos (Groningen)

59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80

Rave Cats (Groningen) Klein (Groningen) Skania (Groningen) Name One (Groningen) Jean Parlette (Leeuwarden) Hello Hello (Groningen) Vozes Pra Você (Groningen) The Stumbleweeds (Groningen) Drikusman (Amsterdam) The Stumbleweeds (Groningen) Lou & Friends (Groningen Jazzfanfare (Groningen) New Groningen Jazzquartet (Groningen) The Full Moon Swingband (Groningen) The Adderley Story (Groningen) Five Brothers (Groningen) Tweed & Sneakers (Groningen) Mr. Genius (Groningen/Berlijn) Slack (Groningen) Re-Bop Unit (Groningen) Clarinet Marmelade (Groningen) Provinciale Brassband (Groningen)

ARTISTIEK 2007 PROGRAMMALIJST NOORDERZON IN 2007

27

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 28

HÖYRY-KLUBI – HÖYRY-KLUBI SAUNAHAPPENING (HELSINKI, FINLAND)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 29

Jonge Gasten 81

82 83 84 85 86 87

Activiteiten Jonge Gasten – Looking Up XL: Sterrenkijken, Wensenkabinet, Lancering van Wensen!, Sterallures – Be Your Own Button (Groningen) Catherine Wheels Theatre Company – Martha (Musselburgh/Schotland) De Ruimtewacht/Happy Ship – De Ruimtewacht (Groningen) Gwendoline Robin – Vuurwerkatelier (Brussel) Theater Rob Heiligers – ZAALVOLVERHAAL (Groningen) United Dancers of ZUGA – Zuga’s Children Show (Tallinn) VeraZienema – Films voor Jonge Gasten

Leliesingel / Op Straat (grotendeels gratis) 88 89 90 91 92 93

Cocoloco (London) De Noorderlingen – Tango (Groningen) Den Hollander, Kiers, Peppelenbos & Sandman – Inburgeringscursus (Groningen) Dichtclub, Wil Schmal & Obed Brinkman – Taaltonen!

(Groningen Different Trains – De Getemde Wolk (Groningen) Ellen & David – Look At Me (Den Haag)

94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106

Happy Ship – De Behandelkamer (Groningen) Jelien – Urbanen Vleugels (Groningen) Lisa & Patricia – Huis van Waren (Groningen) Marc Müller & Platform GRAS – The Society Club (Groningen) Adrian Schvarzstein - The Green Man (Barcelona) Olaf Mooij – De Hersenauto (Rotterdam) Pluk de nacht – Pluk on tour Eric Fredericksen – The Beam Me Up (Groningen/Seattle) Saskia de Groot – Recycling Chairs (Groningen) Stichting Diepte – View-o-rama (Amsterdam) Substitution/Flauwe Cult – Roze Bril (Groningen) Van Leersum en Aerts – Hotel Bukowski Weerwaar – De kunst van hergebruik (Groningen)

Divers 107 108 109 110

Arno van der Heyden – Arno’s Apéritief (Groningen) Höyry-Klubi – Höyry-Klubi Saunahappening (Helsinki) De Pudding – Nachtclub Noorderzon (Groningen) NoorderZondag (Groningen)

ARTISTIEK 2007 PROGRAMMALIJST NOORDERZON IN 2007

29

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 30

DIFFERENT TRAINS – ABEL (GRONINGEN)

COMMUNICATIE & MARKETING IN 2007 Een afdeling in ontwikkeling De communicatie- en marketingafdeling van Noorderzon is in 2007 begonnen aan een nieuw hoofdstuk. De afdeling is uitgebreid met een assistent (Mark Hospers) die het hoofd communicatie (Pernille Claessen) bijstaat en ook heeft vervangen tijdens haar zwangerschapsverlof vanaf juli. Hospers is ook zakelijk assistent van Femke Eerland, waardoor een start is gemaakt met het overbruggen van de kloof die bestond tussen de communicatie op stichtingsniveau en de communicatie op festivalniveau. Oftewel de logische kloof tussen de vaste kern van de organisatie en de mensen die er vanaf een bepaald moment instappen.

ZAKELIJK 2007

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 31

Noorderzon werkte tot 2007 enkel met projectmedewerkers specifiek voor het festival. In 2007 is de aanzet gegeven tot de algehele integratie van de marketingafdeling binnen de dagelijks gang van zaken. Eind 2007 heeft een eerste brainstorm plaatsgevonden over de richting die de marketing en communicatie van Noorderzon op zal gaan, als basis voor de nieuwe cultuurnotaperiode 2009-2012. In 2008 vervolgen wij deze weg en zal een nieuw marketingplan 2009-2012 worden vastgesteld.

De media De lokale, regionale, nationale en dit jaar voor het eerst ook de internationale media weten het festival goed te vinden. De Vlaamse krant De Morgen tipte Noorderzon als een van de beste zomerfestivals van Europa en De Volkskrant noemde Noorderzon het meest interessante zomerfestival van Nederland. De knipselmap die wij samenstelden is met 339 artikelen dikker dan ooit en de aandacht is van een goede kwaliteit.

Noorderzon - Pers 2001-2007 Dagbladen Nationaal Dagbladen Regionaal Dagbladen Internationaal Week- en Maandbladen Nationaal Week- en Maandbladen Regionaal Overig regionaal en Nationaal Internetpers*# Totalen

2005 21 127 0 18 33 40 0 239

2006 36 125 0 29 22 41 0 253

2007 32 197 9 13 21 32 35 339

* Geen gegevens 2001-2006, # Podia als Hyves, YouTube zijn buiten beschouwing gelaten

Differentiatie Noorderzon droeg in 2007 voor het eerste de subtitel: Performing Arts Festival Groningen. Binnen dit kader zijn vele verschillende disciplines te ontwaarden, die door een wat thematische clustering allemaal op een andere manier gemarket kunnen worden. De communicatie-uitingen worden dan ook meer divers. Van aparte flyers en A0-affiches voor het filmprogramma en Format GAVA tot het muziekprogramma op bierviltjes. Ook in het benaderen van de pers wordt steeds meer actief geĂŤnt op verschillende niches of subgroepen binnen het publiek. Daarbij is de thematische invulling van het programma (in 2007 de blik op het noorden met Looking Up) ook een belangrijke factor. Een weg die wij in 2008 voort zullen zetten.

ZAKELIJK 2007 COMMUNICATIE & MARKETING IN 2007

31

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 32

MICHELA LUCENTI&BALLETTO CIVILE - I SETTE A TEBE (UDINE, ITALIË)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 33

Een onderdeel van de differentiatie in middelen is bijvoorbeeld ook het bereiken van het publiek in de provincie Groningen middels de Ommelandse Reis. Een door Noorderzon en RTV Noord ontwikkeld concept waarbij ’local heroes’ Arno van der Heyden en Henk Scholte voorafgaand aan Noorderzon een soort promotiereis door de Ommelanden maakten. En aan de andere kant wordt ook het internationale publiek beter bediend door een toenemende meertaligheid van onze uitingen.

Zichtbaarheid De zichtbaarheid van Noorderzon in de stad is groot. Overal hangen affiches, ons magazine (met een oplage van 50.000) is overal te verkrijgen, er hangt een aantal banieren op DownTownlocaties - onder meer op het Grand Theatre - en op het station een groot informatiebord. In de komende jaren zal wel meer gedacht worden over manieren om de diverse DownTown-locaties nog beter zichtbaar te maken. Citydressing is momenteel nog minimaal, maar aan het intensiveren van dergelijke marketingmiddelen hangen flinke prijskaartjes.

Wat betreft de informatievoorziening op het terrein was 2007 een doorbraakjaar. Vanwege slechts een paar kleine aanpassingen in de communicatiemiddelen en een investering in banieren met naamsaanduidingen van alle belangrijke punten in het plantsoen, en een onderverdeling van het terrein in de gebieden Noord en Zuid is er op het gebied van routing heel veel gebeurd en verduidelijkt.

Het centrale festivalplein rond de kaartverkoop-kiosk krijgt dankzij inspanningen van het productie- en publiciteitsteam steeds meer allure en de merchandise-stand aldaar versterkte dit geheel nog meer. De merchandise behaalde in 2007 een absolute recordwinst vanwege de prettige sfeer rond dit plein en de hippe vormgeving van de artikelen.

Kaartverkoop In andere jaren was Noorderzon voor sommigen op een positieve en voor anderen op een negatieve manier berucht om de (gezellige) lange rijen tijdens de eerste dagen van de kaartverkoop. In 2007 was dat echter anders. Door een nieuw reserveringssysteem waren voorafgaand aan het festival al heel veel kaarten gereserveerd, waardoor de noodzaak om in een rij te gaan staan niet meer zo groot was. Dankzij deze methode en het openhouden van de reserveringstelefoon tijdens het festival zijn vrijwel alle voorstellingen geleidelijk aan volgelopen.

Waar in andere jaren het zwaartepunt in de kaartverkoop lag op een aantal grote publiekstrekkers, was het in 2007 door het nieuwe systeem veel beter verdeeld. De komende jaren zal de service op dit gebied nog verder worden verbeterd door nog meer vanuit de afnemer te denken.

ZAKELIJK 2007 COMMUNICATIE & MARKETING IN 2007

33

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 34

BACK TO BACK THEATRE - SMALL METAL OBJECTS (GEELONG, AUSTRALIË)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 35

Website

Toekomst

Wat deze grote efficiëntieslag op het gebied van kaartverkoop en reserveringen onder meer mogelijk maakte was een geheel vernieuwde website (Nederland en Engels), waarop makkelijk genavigeerd kan worden. Waar eerder het magazine het belangrijkste informatiemiddel was, is de website nu minstens net zo belangrijk. Ook vanwege de grotere aandacht buiten de regio. Uiteraard is ook de website geheel tweetalig, om ook de internationale bezoekers en geïnteresseerden tegemoet te komen.

Noorderzon werkt toe naar een nieuwe cultuurnotaperiode 2009-2012. In de rijks- en gemeentelijke aanvraag is op het gebied van financiën hoger ingezet op het gebied en budget van communicatie en marketing. Bij een groot, internationaal opererend festival hoort een passende communicatieve slagkracht. De middelen ontbreken momenteel om bijvoorbeeld A0-campagnes te doen in de grote steden. Momenteel halen we het onderste uit de kan, maar op den duur is de kan leeg.

Noorderzon-website 2005, 2007 Jaar 2007, Kwartaal 1 Jaar 2007, Kwartaal 2 Jaar 2007, Kwartaal 3 Jaar 2007, Kwartaal 4 Totaal 2007 Ter vergelijking: Jaar 2005 Totalen

Unieke bezoekers 2.143 5.054 60.254 2.988 70.439 29.226

Pageviews 9.197 26.063 805.433 15.763 856.456 184.382

Bron: website-statistieken Noorderzon onder beheer bij Nedstatpro.nl sinds 2003

ZAKELIJK 2007 COMMUNICATIE & MARKETING IN 2007

35

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 36

ROBERT-PAUL JANSEN – DECOMPOSITION SYMPHONY (GRONINGEN) I.S.M. STATION NOORD/GRAND THEATRE

PERSONEEL & ORGANISATIE IN 2007 Stoelendans Ons hoofd horeca – Arnout Dieleman – zet zijn talenten in 2007 niet alleen in bij de horeca, maar ook als productieassistent.

Tevens geeft huidig productieleider Henk Bothof te kennen toe te zijn aan een nieuwe uitdaging. We spreken af met Arnout en Henk, dat Arnout vanaf 2008 de algemene productieleiding op zich neemt en Henk de artistieke productieleiding. Zo versterken we het team, geven we de artistieke groei van het Festival de begeleiding die het verdient en trainen we de relatief jonge productieassistent Arnout.

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 37

Na 14 (!) jaar de technische leiding van Noorderzon op zich te hebben genomen, wil Robert Vonkeman vanaf 2007 wel eens een keer op vakantie in augustus. In Patrick Binee – die ook al jaren rondloopt op Noorderzon – vinden wij geen tweede Robert Vonkeman, maar wel een erg goede opvolger.

Ook ons hoofd ‘stroom’ sinds vele, vele jaren – Joshua Lagerwerf – wil wel een keer een voorstelling bezoeken, in plaats van deze te voorzien van stroom. Uiteraard konden wij ook geen tweede Joshua vinden, maar in Nico Wijnberg vinden wij een erg goede opvolger.

Wij danken Joshua en Robert voor hun jarenlange loyale en zeer plezierige inzet voor Noorderzon.

Stages en Stagiaires Traditiegetrouw stromen de stageaanvragen binnen bij Noorderzon vanaf februari. Op onze website hebben wij daarom ook een aparte sectie voor deze ‘aanstormende talenten’: we specificeren op onze site uit welk hout wij denken dat men gesneden moet zijn en geven handreikingen voor het opstellen van de stageaanvraag brief.

Noorderzon voert op twee manieren een hospitalitybeleid: enerzijds verkopen wij actief arrangementen en ontvangsten, anderzijds ontvangen wij ieder jaar meer en meer professionals. Deze ‘klus’ is teveel voor de vrijwilligers in de horeca en voor de organisatie zelf tijdens het festival. In 2007 hebben wij

daarom een stagiaire van de HBO - bachelor opleiding Event Management (EuroCollege Hogeschool Rotterdam) aangenomen: Judith Post. Judith heeft ons in de voorbereiding vanaf juni geholpen en tijdens het festival. In totaal omvatte haar stage zo’n 2 maanden fulltime werk (en leren!) en heeft ze deze met goed gevolg afgelegd. Naast deze opdracht, heeft ze ook samen met de andere stagiair – Jaap de Vries – de organisatie van de traditionele Culturele uitmarkt van Noorderzon (NoorderZondag) op zich genomen.

Naast Judith hebben wij nog een stagiair aangenomen in 2007: Jaap de Vries van de HBO - opleiding Commerciële Economie (Hanzehogeschool, Groningen). Jaap heeft bij ons een derdejaars stage gelopen, van april tot en met augustus. Jaap’s stageopdrachten bevonden zich allen op het raakvlak tussen publiciteit en productie: Jaap heeft het opzetten en uitvoeren van Noorderzon’s merchandising op zich genomen, heeft meegeschreven aan het magazine en de website, heeft communicatie met diverse artiesten verzorgd en samen met Judith de organisatie van de NoorderZondag op zich genomen. Ook Jaap heeft zijn stage met goed gevolg afgelegd. Als ‘extra’ kroon op zijn werk, was er de beloning dat de opbrengst uit merchandiseverkoop in 2007 verdrievoudigd is!

ZAKELIJK 2007 PERSONEEL & ORGANISATIE IN 2007

37

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 38

UNITED DANCERS OF ZUGA – ZUGA’S CHILDREN SHOW (TALLINN, ESTLAND)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 39

Bestuursvergaderingen kalenderjaar 2007 Het bestuur van Stichting Noorderzon heeft in kalenderjaar 2007 acht bijeenkomsten gehad. Bestuur en Directie werken met een jaarkalender, waar de bijeenkomsten zoveel mogelijk zijn afgestemd op Bestuurlijke beslissingsmomenten, zoals het vaststellen van de jaarbegroting.

In 2007 is de frequentie van vergaderen hoger dan normaliter, omdat er een aantal strategische vergaderingen rondom de beleidsplannen 2009-2012 zijn ingelast. In 2007 kwam Bestuur op de volgende data bij elkaar: 16 januari, 13 maart, 24 april, 22 mei, 10 juli, (13 augustus), 2 oktober, 8 december. De eerste dag van de kaartverkoop op het festivalterrein (in 2007 op maandag 13 augustus) komt Bestuur en Directie traditiegetrouw bij elkaar voor een evaluatie van de start van het festival en om eventuele urgente zake die tijdens het festival zich voor kunnen doen, te bespreken.

Bestuur en Directie werken zoveel mogelijk volgens de door de Stichting Kunst & Zaken in 2003 geformuleerde Code Cultural Governance: handreikingen voor goed bestuur in de culturele sector. De 23 aanbevelingen die uit deze code voortvloeien zijn naast de huidige werkwijze gelegd en waar nodig en mogelijk, is de huidige werkwijze aangepast.

Het Bestuur van Stichting Noorderzon wordt benoemd voor een termijn van 4 jaar. De man - vrouw verdeling is 50%-50%.

In de vergadering van 8 december 2007 is Jan Hendrik Janssen benoemd voor zijn tweede termijn als bestuurslid.

Bestuur 2007: Dhr. Bert van Slochteren – v.z. (voormalig directeur woningcorporatie IN, Groningen, geboren 1943) Aftreedschema: 2009 Dhr. Jan Hendrik Janssen (eigen bedrijf interim-management en advies Flex 4, geboren 1950) Aftreedschema: 2007, herkozen voor 4 jaar: 2011 Mevr. Lineke Kortekaas (directeur Luxor Live, Arnhem, geboren 1962) Aftreedschema: 2008 Mevr. Baukje Jensma (senior accountant KPMG, geboren 1969) Aftreedschema: 2010

Directie Eind 2007 is in de Bestuursvergadering van 8 december besloten om de functies artistiek en algemeen directeur te scheiden.

Mark Yeoman is vanaf 2001 artistiek en algemeen directeur geweest. Door de groei van Noorderzon van de afgelopen jaren, leek het Bestuur en Directie beter deze beide gebieden de aandacht te geven die ze verdienen. Femke Eerland is daartoe vanaf 1 januari 2008 benoemd tot algemeen directeur en Mark Yeoman tot artistiek directeur.

ZAKELIJK 2007 PERSONEEL & ORGANISATIE IN 2007

39

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 40

ROTOZAZA - ETIQUETTE (LONDON, ENGELAND)

FACTS & FIGURES NOORDERZON 2007 Een festival kent een hoog risicoprofiel; de meeste inkomsten moeten vaak tijdens het evenement zelf worden verdiend. Daarnaast zijn festivals vaak noodgedwongen experts geworden in het genereren van eigen inkomsten, vanwege een te smalle financiĂŤle basis.

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 41

Dit is niet anders bij Noorderzon. In 2007 hebben we – zoals reeds gezegd – meer risico genomen. Dit, uiteraard met het oog op onszelf ‘in de kijker’ spelen voor de nieuwe subsidierondes 2009-2012. De structurele subsidies van de drie ondersteunende overheden samen, besloegen in 2007 slechts 27,1% van de totale inkomsten.

Inkomsten Noorderzon 2007 8%

11% 5%

14%

12%

50%

Ministerie OCW Provincie Groningen Gemeente Groningen Publiek Bedrijfsleven Incidentele Fondsen en bijdragen

Bron: Jaarrekening 2007 Stichting Noorderzon Groningen Publiek: kaartverkoop, merchandise, uitmarkt, horeca Bedrijfsleven: sponsoring, advertenties, arrangementen, pacht Incidentele Fondsen en Bijdragen: FAPK, FPPM, Nordisk, Norma, J.B. Scholten Fonds, overig.

De basisorganisatie van Noorderzon is klein, en het festival groeit door regels en wetgeving, door ambitie en door het succes. In 2007 is een zakelijk assistent in opleiding – Mark Hospers – toegevoegd aan het team. Mark heeft Femke ondersteund en maakt de vertaalslag van financiën en communicatie, naar marketing.

Ook is het programmeringsbudget voor extra profilering in 2007, verruimd. Uiteraard is het productiebudget daardoor meegestegen.

Het marketingbudget hebben we – om het programma in 2007 extra onder de aandacht te brengen – vergroot.

Eigen inkomsten & Succes Wij spraken in onze inleiding al van het verrassende succes van deze editie van Noorderzon. Dit openbare succes gevoelen wij echter soms een beetje als een straf. Want succes wordt door velen vaak maar op één manier vertaald: meer inkomsten. Er wordt snel vergeten dat succes ook veel extra kosten, noden, behoeften en verwachtingen met zich meebrengt.

Natuurlijk zijn wij blij met de gestage groei van bezoekersaantallen en ticketverkoop. En ook met een navenant gestegen horecaomzet. Maar meer bezoekers betekenen ook meer faciliteiten en personeel: van Wc’s tot verzekeringen, van meer festivalpersoneel tot meer terreinmeubilair.

Wij vinden dat wij de afgelopen jaren ons op alle fronten van het verwerven van eigen inkomsten voldoende hebben bewezen. En een festivalbegroting is nu eenmaal een collectief

ZAKELIJK 2007 FACTS & FIGURES NOORDERZON 2007

41

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 42

GOB SQUAD – GOB SQUAD’S KITCHEN (BERLIJN, DUITSLAND/NOTTINGHAM, ENGELAND)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 43

budget: alles is met elkaar verweven. Bezuinigen op programmering en productiekosten betekenen immers een grotere derving van kaartverkoop-, horeca-, sponsoring- en advertentieinkomsten. En deze inkomsten hebben wij met een dergelijke smalle financiële basis, zo hard nodig.

Toegankelijkheid, Horeca en Publiek De publieksaantallen, kaartverkoop en onze horeca zijn onze grote openbare successen. De kaartverkoop is verweven met het programmerings- en productiebudget. Het aantal beschikbare kaarten willen wij niet drastisch laten stijgen: het aantal speellocaties op het terrein is maximaal. De participerende podia van het ‘tweede’ festival – DownTown – wisselen qua samenstelling en aantal per jaar. DownTown wordt nu echter gedreven door de energie, enthousiasme en inzet van alle betrokken partijen.

Daarnaast is het voor Noorderzon van uiterst belang dat wij onze laagdrempeligheid kunnen waarborgen. Noorderzon is dat toegankelijke festival, waar de professionele bezoeker naast de onervaren bezoeker bestaat. Een belangrijk instrument voor deze toegankelijkheid is ons vriendelijke prijzenbeleid. En dat willen wij zo houden.

Het publiek verwacht - terecht! - ieder jaar weer te worden verrast door Noorderzon. Niet alleen door de programmering, maar ook door (de inrichting en aankleding van) het terrein. De afgelopen jaren hebben wij hier – waar mogelijk – in geïnves-

teerd. Het terrein ziet er ieder jaar weer fris uit. En, het publiek moet natuurlijk op een zo ideaal mogelijke manier kunnen genieten van een voorstelling. En daar hoort volgens ons horeca bij.

De ‘natte’ horeca is sinds jaar en dag in onze eigen handen – en in de handen van een slordige 250 vrijwilligers!. De ‘droge’ horeca – ofwel alle eettentjes – verpachten wij aan (lokale) uitbaters en restaurants. De droge horeca hebben wij in 2006 en 2007 volledig herzien. Het beleid voor de eettentjes is dat het net zo divers, uniek en kwalitatief goed moet zijn als ons festival.

De natte horeca hoort ook bij de beleving van de bezoeker.

Deze horeca is ook herzien: iedere bar heeft zijn eigen profiel en een passend uniek assortiment. Dat betekent bijvoorbeeld dat er op het wat rustigere, zuidelijke gedeelte van het terrein meer wijnen en speciaalbiertjes zijn opgenomen in het assortiment dan op het drukkere, noordelijk gedeelte. Vanaf 2008 willen wij tevens een begin maken met een meer biologische en faire horeca – duurzame en fair trade producten.

De horeca willen en kunnen wij niet verder laten groeien.

Noorderzon is in de eerste plaats een festival en horeca is een aspect van de beleving van een voorstelling. Wel blijven wij inzetten op het feit dat het horecaconcept moet aansluiten bij het artistieke concept.

De cijfers over 2007 geven de indruk dat het nemen van (extra) risico zichzelf heeft terugbetaald; we eindigen met een plus.

ZAKELIJK 2007 FACTS & FIGURES NOORDERZON 2007

43

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 44

PROVISION & ERIC FREDERICKSEN - THE BEAM ME UP (GRONINGEN/SEATTLE)

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:07

Pagina 45

Noorderzon bevindt zich echter in een financieel verre van wenselijke situatie voor het voeren van een strategie. Door een verrassende explosieve toename van bezoekers, hebben we het jaar positief kunnen afsluiten. Maar met een dermate hoge afhankelijkheid van (incidentele) eigen inkomsten (73%!), wordt ons risicoprofiel ieder jaar groter. Inmiddels zitten wij aan het plafond van het genereren van eigen inkomsten. Door deze situatie wordt de organisatie extra belast, kunnen beslissingen pas zeer dicht op het festival genomen worden en is er alleen sprake van een financiële planning voor de korte termijn, en niet voor de lange termijn.

Daarom zetten wij niet alleen in 2009-2012 in op een steviger financiële basis, maar hopen wij in 2008 al daarop te kunnen voorsorteren.

FACTS & FIGURES NOORDERZON 2007 Duur (in dagen) 11 Aantal Gezelschappen/Groepen 61 Aantal Muziekbands (GRATIS) 36 Aantal gezelschappen/ op straat (GRATIS) 21 Aantal Films i.s.m Filmtheater Images 16 Gezamenlijk aantal voorstellingen/showmomenten 388 Aantal Finse Sauna’s 1 Aantal DownTown-partners 16 Aantal nationaliteiten performers 19 Aantal tickets verkocht via Kiosk 25.485 Aantal tickets verkocht derden/op locaties 4.845 Aantal terreinbezoekers over 11 dagen ca.

125000 Aantal vrijwilligers ca. 350 Aantal artikelen geschreven pers 339 Aantal ‘hits’ website juli & augustus 796.844 Waarvan unieke bezoekers 58.396 Aantal regendruppels > 1.000 Bron: Stichting Noorderzon Groningen

ZAKELIJK 2007 FACTS & FIGURES NOORDERZON 2007

45

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:08

Pagina 46

MANUFACTURED LANDSCAPES – JENNIFER BAICHWAL (TORONTO, CANADA) I.S.M FILMTHEATER IMAGES

COLOFON EN DANK

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:08

Pagina 47

Dit was het jaarverslag 2007 van Stichting Noorderzon Groningen. Dit jaarverslag is ook te vinden – evenals beleidsplannen en overige publicaties van Noorderzon – op het wereldwijde web: www.noorderzon.nl.

Bij het opstellen van dit jaarverslag waren de volgende personen betrokken: Bestuur Stichting Noorderzon Groningen Dhr. Bert van Slochteren (v.z.)

Mevr. Lineke Kortekaas Dhr. Jan Hendrik Jansen Mevr. Baukje Jensma Organisatie Stichting Noorderzon Groningen Tekst: Femke Eerland, Mark Hospers Huisstijl Noorderzon: LS Ontwerpers BNO, Dirk E. de Jong Vormgeving van dit jaarverslag: Dirk E. de Jong Fotografie in dit jaarverslag: Pierre Borasci (Grenoble), pierre.borasci@wanadoo.fr.

Deze en meer van foto's van Pierre Borasci en Karel Zwaneveld zijn te vinden op onze site.

Pierre Borasci heeft ook een eigen site: http://spectacles.photos.free.fr/festivals/ Jaarrekening: Buro Bothof/Saskia Bothof - van Kol en Femke Eerland

Contactgegevens Stichting Noorderzon Groningen Correspondentie: Postbus 1736, 9701 BS Groningen Bezoek: Akerkhof 12, 9711 JB Groningen Telefoon: +31 (0) 50 314 02 78 Faxapparaat: +31 (0) 50 850 80 22 E-mail: info@noorderzon.nl Dank!

Aan alle vrijwilligers die Noorderzon mede mogelijk maken Aan ons enthousiaste en trouwe publiek Aan de Vrienden en de Business Friends Aan onze sponsoren: Inbev/Dommelsch, Essent, Rabobank, NDC Mediagroep/Dagblad van het Noorden, Hooghoudt B.V., Duvel, LS Ontwerpers BNO, Spadel, Tik Tak/Segafredo Zanetti Nederland B.V., Pro Vision, Lichtpunt, Rentamp, 2Rent Aan de subsidiënten en fondsen: Ministerie OCW, Gemeente Groningen, Provincie Groningen, NFPK+ (v.h. FAPK en FPPM), Stichting J.B. Scholtenfonds, Stichting Norma Fonds, Foundation Norden Nordisk Kultur Fund Partners: Grand Theatre, Zomer Jazz Fiets Tour, Centrum Beeldende Kunst Groningen, Stichting Prime, Filmtheater Images, Stichting GAVA, Studio Frank&Lisa, Noord Nederlands Toneel, Platform GRAS, Theaterwerkplaats Prins van Groningen, Prinsentheater, Noorderslag/Eurosonic, Stichting Folk, De Pudding, Stichting Jazz Groningen, Noorder Muziek Centrum.

47

jaarverslag NZ 2007

25-03-2008

10:08

Pagina 48

STICHTING NOORDERZON GRONINGEN POSTBUS 1736 9701 BS GRONINGEN TEL. 050 314 02 78 FAX. 050 850 80 22 INFO@NOORDERZON.NL WWW.NOORDERZON.NL

NOORDERZON 2008 PERFORMING ARTS FESTIVAL GRONINGEN 21 T/M 31 AUGUSTUS