Page 1


¢È‡ı˘ÓÛË ¤Î‰ÔÛ˘: ∞ÓÙÒÓ˘ ª·ÏÏÈ¿Ú˘ ∂ÈÎÔÓÔÁÚ¿ÊËÛË: ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ μÔ˙È¿Ó˘ ∂È̤ÏÂÈ· ÎÂÈ̤ÓÔ˘: ª·Ú›· ∏ÏÈÔÔ‡ÏÔ˘ ™ÂÏȉÔÔ›ËÛË: M·Ú›· ™·ÓÙÔÚÈÓ·›Ô˘ ¢ÈÔÚıÒÛÂȘ: √˘Ú·Ó›· ª¿Û‰Ô˘ EÍÒÊ˘ÏÏÔ: K˘ÚÈ¿ÎÔ˜ MÂÁ·ÏfiÔ˘ÏÔ˜ ∂ÎÙ‡ˆÛË: XÚˆÌÔÙ‡ μÈ‚ÏÈÔ‰ÂÛ›·: πˆ·ÓÓ›‰Ë˜ Ã. - πˆ·ÓÓ›‰Ë˜ ∫. √.∂.

ISBN 960-239-845-0

© 2005 ∂∫¢√™∂π™ ¶∞π¢∂π∞ / ª∞§§π∞ƒ∏™-¶∞π¢∂π∞ ∞.∂. ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÔ˘˜ - ∂ÚÌÔ‡ 53, 546 23 £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË ∫ÂÓÙÚÈ΋ ‰È¿ıÂÛË: ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË 22, 564 30 ™Ù·˘ÚÔ‡ÔÏË ΔËÏ. 2310640755-6, fax 2310640757 www.malliaris.gr e-mail: info@malliaris.gr


EI™A°ø°IKO ™HMEIøMA ªÂ ·˘Ùfi ÙÔ ‚È‚Ï›Ô ÂÁηÈÓÈ¿˙Ô˘Ì ÙË Ó¤· ÈÛÙÔÚÈ΋ ÛÂÈÚ¿ ‚È‚Ï›ˆÓ ÁÈ· ·È‰È¿. ⁄ÛÙÂÚ· ·fi ÙËÓ ÂÈÙ˘¯Ë̤ÓË ÛÂÈÚ¿ ÙˆÓ ÂΉfiÛÂÒÓ Ì·˜, fiˆ˜ Ë ∂ÏÏËÓÈ΋ ª˘ıÔÏÔÁ›· ÁÈ· ·È‰È¿, Û ¤ÓÙ ÙfiÌÔ˘˜, ÙȘ μÈÔÁڷʛ˜ ¡ÂÔÂÏÏ‹ÓˆÓ ™˘ÁÁڷʤˆÓ, ÙËÓ ÙÚ›ÙÔÌË ÛÂÈÚ¿ ÁÈ· ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ’21, ÙÔ ŒÔ˜ ÙÔ˘ ’40 Î·È ÙÔ ª·Î‰ÔÓÈÎfi ∞ÁÒÓ· Î·È ÔÏÏ¿ ¿ÏÏ· ÈÛÙÔÚÈο ‚È‚Ï›·, ÍÂÎÈÓԇ̠·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÙˆÓ ‚ÈÔÁÚ·ÊÈÒÓ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ÚÔÛˆÈÎÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ¤·ÈÍ·Ó ÚfiÏÔ ÛÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ÈÛÙÔÚ›·. √ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜, ˆ˜ ·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˜ ÙˆÓ Ì·Î‰ÔÓÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ, ‰È¤Ú„ ÛÙËÓ ˘fiıÂÛË ÙÔ˘ ·ÁÒÓ·, ȉȷ›ÙÂÚ· ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜, Ì ÔÏ˘Û‹Ì·ÓÙ˜ ӛΘ. ∂Âȉ‹ ÈÛÙ‡ԢÌ fiÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ˘ ›‰Ô˘˜ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ̤ÓÔ˘Ó ¿ÓÙ· ÛÙȘ ÌӋ̘ Ì·˜ Î·È Ó· ·›ÚÓÔ˘Ó ÙËÓ ·Ó¿ÏÔÁË ı¤ÛË ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÙfiÔ˘ Ì·˜, ·ÔÊ·Û›Û·Ì ӷ ÂΉÒÛÔ˘Ì ÙË ‚ÈÔÁÚ·Ê›· Î·È ÙÔ˘˜ ·ÁÒÓ˜ ÙÔ˘ Ì ÙÚfiÔ Î·Ù·ÓÔËÙfi ÒÛÙ ӷ ‰È·‚¿˙ÂÙ·È ¿ÓÂÙ· ·ÎfiÌË ÎÈ ·fi ·È‰È¿, ÒÛÙ Ӓ ·ÔÙÂϤÛÂÈ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÚÔ˜ Ì›ÌËÛË ÂÊfiÛÔÓ Î·È fiÔÙ ¯ÚÂÈ·ÛÙ› Ó· ˘ÂÚ·ÛÈÛÙÔ‡Ó ÙËÓ ·ÙÚ›‰·. ΔÔ ‚È‚Ï›Ô, ¤Ú· ·fi Ù· ÈÛÙÔÚÈο ÛÙÔȯ›· Ô˘ ·Ú·ı¤ÙÂÈ, ·ÔÙÂÏ› ÎÈ ¤Ó· ÏÔÁÔÙ¯ÓÈÎfi ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÌ· ÙÔ˘ Û˘ÁÁڷʤ·. √ °ÂÒÚÁÈÔ˜ μÔ˙È¿Ó˘, Á¤ÓÓËÌ· ıÚ¤ÌÌ· ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿, ·Û¯ÔÏ‹ıËΠÁÈ· ¯ÚfiÓÈ· Ì ÙË ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿, Î·È Ì·˙› Ì ÙËÓ ÂÈÎÔÓÔÁÚ¿ÊËÛË ÙÔ˘ ∞ı·Ó·Û›Ô˘ μÔ˙È¿ÓË Ì¿˜ ·Ú·‰›‰Ô˘Ó ·˘Ù‹ ÙËÓ ·ÍÈfiÏÔÁË ÂΉÔÙÈ΋ ÂÚÁ·Û›·. ∂˘¯·ÚÈÛÙÒ ÙÔÓ Û˘ÁÁڷʤ· Î·È ÙÔÓ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ÙÔ˘˜ ·˘Ù‹ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Î·È fiÏÔ˘˜ fiÛÔÈ Û˘Ó¤‚·Ï·Ó ÛÙËÓ ¤Î‰ÔÛË ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘. √ ÂΉfiÙ˘ ∞ÓÙÒÓ˘ ª·ÏÏÈ¿Ú˘


¶∂ƒπ∂Ã√ª∂¡∞ ∂ÈÛ·ÁˆÁÈÎfi ÛËÌ›ˆÌ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

ŒÓ·˜ ‹Úˆ·˜ ÁÂÓÓÈ¤Ù·È . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7

√ ‰Ú·ÛÙ‹ÚÈÔ˜ Ó¤Ô˜ ·fi ÙË ¢Ô‚›ÛÙ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 ΔÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Δ· ÚÒÙ· Û‡ÓÓÂÊ· ÛÙȘ Û¯¤ÛÂȘ Ì ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ – ∏ ÌÂÁ¿ÏË ·fiÊ·ÛË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 ∞Ú¯›˙ÂÈ Ô ·ÁÒÓ·˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 √È ÚÒÙ˜ Ì¿¯Â˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÂΉÈÎÔ‡ÓÙ·È ÙÔ˘˜ ™ÂÚÚ·›Ô˘˜ – ∫·Ù·‰›ÎË Û ı¿Ó·ÙÔ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ . . . . . . . . . . 28 √È ÌÂÁ¿Ï˜ Ì¿¯Â˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 ∏ Ì¿¯Ë ÛÙ· μ·ÛÈÏÈο – ∫·ÂÙ¿Ó Ã¿„·˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 ¢‡ÛÎÔϘ ̤Ú˜ ÁÈ· ÙÔÓ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ . . . . . . . . . . . . . . . . 36 ∏ÚˆÈΤ˜ ÛÙÈÁ̤˜ ÛÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 √ ı¿Ó·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜, ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜, πˆ¿ÓÓ˘, ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ – Δ¤ÛÛÂÚ· ·È‰È¿ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿ Û˘Ó¯›˙Ô˘Ó ÙÔÓ ·ÁÒÓ· . . . . . . . . . . 48 ∏ ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 ⁄ÌÓÔ˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

4


ŸÙ·Ó ÌÈÏ¿Ì ÁÈ· ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1821 ηٿ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ, Ô ÓÔ˘˜ Ì·˜ ËÁ·›ÓÂÈ Û ÁÓˆÛÙ¿ ÌÂÁ¿Ï· ÔÓfiÌ·Ù·, Ô˘ ÚˆÙ·ÁˆÓ›ÛÙËÛ·Ó ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ·, fiˆ˜ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, Ô ∫·Ú·˚Ûο΢, Ô ¶··ÊϤÛÛ·˜ Î·È ¿ÏÏÔÈ. ∞Ó¿ÌÂÛ· Û’ ·˘ÙÔ‡˜ ͯˆÚ›˙ÂÈ Î·È ¤Ó·˜ ‹Úˆ·˜ ª·Î‰fiÓ·˜, Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜, Ô˘ ÔÈ ·ÁÒÓ˜ ÙÔ˘ Î·È ÔÈ ı˘Û›Â˜ ÙÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰· ÙÔÓ Î·Ù·Ù¿ÛÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ÚÒÙË ÛÂÈÚ¿ ÙˆÓ ËÚÒˆÓ.

ΔÔ ‚È‚Ï›Ô ·ÊÈÂÚÒÓÂÙ·È ÛÙË ÌÓ‹ÌË Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ Î·È Û’ fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Û˘ÓÙÔ›Ù˜ Ì·˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Ù· ›‰È· ȉ·ÓÈο Î·È ·Í›Â˜ Ì’ ·˘ÙfiÓ. °ÂÒÚÁÈÔ˜ μÔ˙È¿Ó˘ ∞ÓÙÒÓ˘ ª·ÏÏÈ¿Ú˘

5


∂¡∞™ ∏ƒø∞™ °∂¡¡π∂Δ∞π

μ

ÚÈÛÎfiÌ·ÛÙ ÛÙ· 1773. ™’ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ¯ˆÚÈÔ˘‰¿ÎÈ ÙfiÙÂ, ‰‡Ô ÒÚ˜ ·Ó·ÙÔÏÈο ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ, ÁÂÓÓ‹ıËÎÂ Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ Ô˘ ¤ÌÂÏÏ ӷ Û˘Ó‰¤ÛÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ Ì ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ 1821 ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ∏ ¢Ô‚›ÛÙ·, Ô˘ Û‹ÌÂÚ· ¤¯ÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ‹Úˆ·, Â›Ó·È ¯ÙÈṲ̂ÓË ÛÙÔ˘˜ Úfiԉ˜ ÙÔ˘ ªÂÓÔÈΛԢ fiÚÔ˘˜, ªÔ˙ ¡Ù·Á Ë ·ÏÈ¿ ÔÓÔÌ·Û›·, Û ÌÈ· ÚÂÌ·ÙÈ¿ Ô˘ ‹Ù·Ó Î·Ù¿Ê˘ÙË ·fi Ï·Ù¿ÓÈ·, Ì ÔÏϤ˜ ËÁ¤˜ Ô˘ ·Ó¿‚Ï˘˙·Ó Á¿ÚÁ·Ú· ÓÂÚ¿. ∞fi fiÙ ˘‹Ú¯Â ÙÔ ¯ˆÚÈfi ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙Ô˘ÌÂ. ¶¿ÓÙˆ˜ Á‡Úˆ ÛÙ· 1350 ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ˙Ô‡Û·Ó 30 ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ, ÔÈ Ôԛ˜ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·Ó Ì ÙËÓ ÎÙËÓÔÙÚÔÊ›· Î·È ÙË ÛÔÚ¿ ÙÔ˘ ‚·Ì‚·ÎÈÔ‡, Ô˘ ÂÎÙfi˜ ·fi ÙȘ ˘Ê·ÓÙÈΤ˜ ›Ó˜ ÙÔ˘, ·ÚÁfiÙÂÚ· ÙÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó Î·È ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ Ù˘ ˘Ú›Ùȉ·˜, ··Ú·›ÙËÙË ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔϤÌÔ˘˜ Ô˘ ÔÙ¤ ‰ÂÓ ¤ÏÂÈ„·Ó ·fi ÙÔÓ Ï·Ó‹ÙË Ì·˜. ∫˘Ú›·Ú¯Ë ÌÔÚÊ‹ ÛÙË ¢Ô‚›ÛÙ· ηٿ Ù· ̤۷ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ· ‹Ù·Ó Ô ÈÂÚ¤·˜ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜, Ô ·Ù¤Ú·˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿. ∂ËÚ·Ṳ̂ÓÔ˜ ›Ûˆ˜ ·fi Ù· ÎËÚ‡ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ƒ‹Á· ºÂÚ·›Ô˘ ‰ÂÓ ·Ú¤ÏÂÈ οı ÊÔÚ¿ Ô˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Û ÛÙËÓ ÂÎÎÏËÛ›·, Ó· ˘ÂÓı˘Ì›˙ÂÈ ÛÙÔ˘˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ‡˜ fiÙÈ: «£· ‰Â›Ù ̛· Ë̤ڷ Ô˘ ı· ·Ó·Ù›ÏÂÈ ÙÔ ÈÏ·Úfi ʈ˜» Î·È ÂÓÓÔÔ‡Û ÙËÓ ÂÏ¢ıÂÚ›·. ∏ ‚ÚÔÓÙÂÚ‹ ʈӋ ÙÔ˘ ÈÂÚ¤·, Ô ÔÔ›Ô˜ ›¯Â Î·È ÙÔ ·Í›ˆÌ· ÙÔ˘ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘, ÍÂۋΈÓ ٷ Ï‹ıË Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi Ô Ï·fi˜ ÙÔÓ ÔÓfiÌ·˙Â Î·È ¶··ÏÂÔÓÙ·Ú‹ ‹ §ÂÔÓÙ·Ú‹. ªÂ Ù¤ÙÔÈÔÓ ·Ù¤Ú· ‹Ù·Ó ÂfiÌÂÓÔ Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ Ó· ÂËÚ·ÛÙ› ηÈ, ·fi ÌÈÎÚfi ·È‰› ·ÎfiÌ· ¿Ú¯ÈÛ ̤۷ ÙÔ˘ Ó· η›ÂÈ Ë ÊÏfiÁ· Ù˘ ·Á¿˘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰· Î·È ÙÔ˘˜ Û˘Ó·ÓıÚÒÔ˘˜ ÙÔ˘. ™‹ÌÂÚ· ÙÔ ¯ˆÚÈfi, ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜, ¤¯ÂÈ ·ÎfiÌ· οÙÈ ·fi ÙȘ ·ÏȤ˜ Ê˘ÛÈΤ˜ ÔÌÔÚÊȤ˜. √ ÌÂÁ¿ÏÔ˜ ˘ÂڷȈÓfi‚ÈÔ˜ Ï¿Ù·ÓÔ˜ ÛÙÔ Î¤ÓÙÚÔ ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡, Ù· ÛÙÂÓ¿ ‰ÚÔÌ¿ÎÈ· Î·È Ù· fiÌÔÚÊ· Û›ÙÈ· ¯ÙÈṲ̂ӷ ·ÌÊÈı·ÙÚÈο ÛÙȘ Ï·ÁȤ˜ ÙˆÓ ÏfiÊˆÓ ¤¯Ô˘Ó ÌÈ· ͯˆÚÈÛÙ‹ ÔÌÔÚÊÈ¿. √È ¤ÓÙ ÂÎÎÏËۛ˜ ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È fiϘ Û ¿ÚÈÛÙË Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Î·È ·fi ·˘Ù¤˜ ·ÛÊ·ÏÒ˜ ͯˆÚ›˙ÂÈ Ë ÂÎÎÏËÛ›· ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ∞ı·Ó·Û›Ô˘ Ë ÔÔ›· ˘‹Ú¯Â ÚÔ ÙÔ˘ 1700. ∏ ÛËÌÂÚÈÓ‹ ÂÎÎÏËÛ›·, Ì ÙÔ ·ÓÂÎÙ›ÌËÙÔ Û ·Í›· ÛηÏÈÛÙfi Ù¤ÌÏÔ ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË, ÎÙ›ÛÙËΠÙÔ 1805 ÛÙ· ıÂ̤ÏÈ· Ù˘ ·ÏÈ¿˜ Ì ¯Ú‹Ì·Ù· Î·È ÚÔÛˆÈ΋ ÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿. ÕÏϘ ÂÎÎÏËۛ˜ Â›Ó·È ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ Ë ÔÔ›· ¯Ù›ÛÙËΠÙÔ 1862 Î·È Ê¤ÚÂÈ ˆÚ·›Â˜ ÙÔȯÔÁڷʛ˜ ·Á›ˆÓ, ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ °ÂˆÚÁ›Ô˘, Ë ÔÔ›· ˘‹Ú¯Â Á‡Úˆ ÛÙ· 1700 Î·È Í·Ó·¯Ù›ÛÙËΠÙÔ 1929, ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ÃÚÈÛÙÔÊfiÚÔ˘, Ù˘ ∑ˆÔ‰fi¯Ô˘ ¶ËÁ‹˜ Î·È Ù˘ ∞Á›·˜ ΔÚÈ¿‰·˜.

7


H ÛÊÚ·Á›‰· Ù˘ «ºÈÏÔÚfiÔ‰Ô˘ ·‰ÂÏÊfiÙËÙ·˜» Ù˘ ¢Ô‚›ÛÙ·˜.

8


¢Ô‚›ÛÙ· Â›Ó·È ¤Ó· ·fi Ù· ¤ÓÙ ¢·ÚÓ·ÎÔ¯ÒÚÈ· fiˆ˜ ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È. Δ· ¿ÏÏ· Â›Ó·È Ë ¶ÂÓÙ¿ÔÏË, ÙÔ ÕÁÈÔ ¶Ó‡̷, ÙÔ ÃÚ˘Ûfi Î·È ÙÔ ¡¤Ô ™Ô‡ÏÈ. √È Î¿ÙÔÈÎÔÈ ÙˆÓ ¤ÓÙ ¯ˆÚÈÒÓ, Ì ȉȷ›ÙÂÚÔ È‰›ˆÌ· ÛÙËÓ ÔÌÈÏ›·, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÔÏϤ˜ ϤÍÂȘ Ù˘ ·Ú¯·›·˜ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÁÏÒÛÛ·˜ ÚÔÊÂÚfiÌÂÓ˜ ·Ú·Êı·Ṳ́ӷ. °Ó‹ÛÈÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ‰ÂÓ ÂËÚ¿ÛÙËÎ·Ó Ô‡Ù ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÏfiÁˆ Ù˘ ÌÂÁ¿Ï˘ ÛÎÏ·‚È¿˜ Ô˘ ÎÚ¿ÙËÛ ¿Óˆ ·fi 500 ¯ÚfiÓÈ·, 1380-1913, ·ÏÏ¿ Ô‡ÙÂ Î·È ·fi ÙȘ ÁÂÈÙÔÓÈΤ˜ ÛÏ·‚ÈΤ˜ Ê˘Ï¤˜. ∞fi ÙË Û˘¯Ó‹ ¯Ú‹ÛË Ù˘ ‰ˆÚÈ΋˜ Ϥ͢ «¡Ù¿ÚÈ-¢¿ÚÈ» Ô˘ ı· ÂÈ «ÙÒÚ·», Î·È ÙÔ «Ó¿Î·» Ô˘ ı· ÂÈ «Â‰Ò Ó·», ÔÓÔÌ¿ÛÙËÎ·Ó Ù· ¯ˆÚÈ¿ ¢·ÚÓ·ÎÔ¯ÒÚÈ·. ∏ ¿ÏÏË ÂΉԯ‹ Â›Ó·È ·fi ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi «ÓÙÂÚӤλ Ô˘ ı· ÂÈ «·˘Ùfi˜ Ô˘ ‰ÂÓ ÏÔÁ·ÚÈ¿˙ÂÈ Ù· ¤ÍÔ‰·, Ô ·ÏÔ¯¤Ú˘». √È ¿ÓıÚˆÔÈ Ù˘ ¢Ô‚›ÛÙ·˜, ‹Ù·Ó ÊÈÏÔÚfiÔ‰ÔÈ Ù· ÙÂÏÂ˘Ù·›· 200 ¯ÚfiÓÈ· Ì ÊÈÏfiÙˆ¯Â˜ ∞‰ÂÏÊfiÙËÙ˜ Î·È Ì ÌÂÁ¿ÏË ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ΛÓËÛË. ™Ù· 1870 ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Û ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi Û¯ÔÏÂ›Ô Ì ÙËÓ ÔÓÔÌ·Û›· «∂Î·È‰Â˘Ù‹ÚÈ· Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ √ÚıÔ‰fiÍÔ˘ ∫ÔÈÓfiÙËÙÔ˜ ¢Ô‚›ÛÙ˘» Î·È ÙÔ ÔÔ›Ô ÂÚÈÂÏ¿Ì‚·Ó ∞ÚÚÂÓ·ÁˆÁ›Ô, ¶·ÚıÂÓ·ÁˆÁÂ›Ô Î·È ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô. √È Î¿ÙÔÈÎÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡˜ ·ÁÒÓ˜, ·fi ÙÔ 1821 Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· ÛÙ· 1904-1913 ÛÙÔÓ ª·Î‰ÔÓÈÎfi ∞ÁÒÓ· Î·È ÛÙÔ˘˜ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡˜ ·ÁÒÓ˜ ÙˆÓ μ·ÏηÓÈÎÒÓ ÔÏ¤ÌˆÓ Ì ÙËÓ Î·Ù¿Ù·ÍË ÂıÂÏÔÓÙÒÓ. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙÔ˘˜ ·ÁÒÓ˜ ·˘ÙÔ‡˜ ÛÙÔ›¯ÈÛ ÂηÙÔÓÙ¿‰Â˜ ·ÓıÚÒÈÓ· ı‡Ì·Ù·.


√ ¢ƒ∞™Δ∏ƒπ√™ ¡∂√™ ∞¶√ Δ∏ ¢√μπ™Δ∞

∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜, fiÙ·Ó ·ÔÊÔ›ÙËÛ ·fi ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Û¯ÔÏÂ›Ô ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ Í·Ó·Á‡ÚÈÛ ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ÙÔ˘, ÛÙÔ ·ÙÚÈÎfi ÙÔ˘ Û›ÙÈ, ÎÔÓÙ¿ ÛÙË ÌÂÁ¿ÏË ·ÙÚÈ·Ú¯È΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘, Ì ٷ ·‰¤ÚÊÈ· ÙÔ˘ ÙÔÓ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ, ÙÔÓ ª¿Ï·Ì·, ÙÔÓ °ÂÒÚÁÈÔ, ÙÔÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ Î·È ÙËÓ ¶·Ó·ÁÈÒÙ·. ∫¿Ùˆ ·fi ÙÔ ‰ÚÔÛÂÚfi Î·È ˘ÎÓfi ʇÏψ̷ ÙˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ Ô Ó·Úfi˜ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¤‚ÏÂ Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Ì·ÙÈ¿ ÙË ˙ˆ‹ Î·È ÌÂÁ·ÏÒÓÔÓÙ·˜ Ë ÌÈÎÚ‹ ÎÔÈÓˆÓ›· ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ ÙÔ‡ Ê·ÈÓfiÙ·Ó ·ÛÊ˘ÎÙÈ΋. ÕÚ¯ÈÛ ÙÔ ÌÈÎÚÂÌfiÚÈÔ, ·ÏÏ¿ Û˘Ó·ÓÙÔ‡Û ÔÏϤ˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜. ™ÎÂÊÙfiÙ·Ó fiÙÈ ¤ÚÂ ӷ ·Ó‚› „ËÏ¿, ÁÈ· Ó· ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁ›˙Ô˘Ó ·ÎfiÌ· Î·È ÔÈ Î˘Ú›·Ú¯ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ. ™’ ·˘Ùfi ÙÔÓ ‚Ô‹ıËÛÂ Î·È Ë Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘ º·›‰Ú·, ÎÔ¤Ï· ·fi Â˘Î·Ù¿ÛÙ·ÙË ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ì ÙËÓ ÔÔ›· ·¤ÎÙËÛ ¤ÓÙÂη ·È‰È¿. √ÎÙÒ ·ÁfiÚÈ· Î·È ÙÚ›· ÎÔÚ›ÙÛÈ·. °‡Úˆ ÛÙ· 1807 ÂÁηٷÛÙ¿ıËΠۯ‰fiÓ ÌfiÓÈÌ· ÛÙȘ ™¤ÚÚ˜, fiÔ˘ ·fiÎÙËÛ Ôχ ÌÂÁ¿ÏË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ‰‡Ó·ÌË. ¶ÔÙ¤ fï˜ ‰ÂÓ ¤¯·Û ÙËÓ Â·Ê‹ ÙÔ˘ Ì ÙÔ ¯ˆÚÈfi ÙÔ˘. ∏ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ‹Ù·Ó Ì›· ·fi ÙȘ ÈÔ Û¿ÓȘ ÌÔÚʤ˜ ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË. ªÔÚ› Ó· ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ŒÏÏËÓ·˜, Ú·ÁÈ¿˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜, ·˘Ùfi˜ fï˜ ¤ÓȈı ÂχıÂÚÔ˜ Î·È Ô ÏfiÁÔ˜ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ۯ‰fiÓ ÓfiÌÔ˜ ÁÈ· fiÏÔ˘˜. ¶¤Ù˘¯Â ·˘Ùfi˜ Ô ŒÏÏËÓ·˜, Ó· ÂÎÙÈÌ¿Ù·È ·’ fiÏÔ˘˜ Î·È Ó· ˘ÔÎÏ›ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ ¤Ú·ÛÌ¿ ÙÔ˘ fi¯È ÌfiÓÔ ÔÈ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ›, ·ÏÏ¿ Î·È ÔÈ ·ÏÏfiıÚËÛÎÔÈ ·ÎfiÌË ΔÔ‡ÚÎÔÈ Î·È ∂‚Ú·›ÔÈ. Ÿˆ˜ ÙÔÓ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÔÈ ÈÛÙÔÚÈÎÔ›, «‹Ù·Ó ̤ÙÚÈÔ˜ ÛÙÔ ·Ó¿ÛÙËÌ· Î·È Â›¯Â ÁÚ‹ÁÔÚÔ ‚¿‰ÈÛÌ·. ™·Ó ȉȷ›ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ‹Ù·Ó Ô Ì·ÎÚ‡˜ Ï·ÈÌfi˜ ÙÔ˘, Ù· Ì·ÎÚÈ¿ ‰¿ÎÙ˘Ï¿ ÙÔ˘, ÙÔ Ê·Ú‰‡ ̤وfi ÙÔ˘, ÙÔ ·ÂÙ›ÛÈÔ ‚ϤÌÌ· ÙÔ˘ Î·È ÎÔÓÙ¿ Û’ ·˘Ù¿ Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Â›Û˘ ÛÙ· ÏfiÁÈ· ÙÔ˘ ÂÈÛÙÈÎfi˜, Ì ¤Ó· ÌÈÎÚfi ¯·ÌfiÁÂÏÔ ¿ÓÙÔÙÂ. ªÈÏÔ‡Û ·ÚÁ¿, ÚÔʤÚÔÓÙ·˜ ÙȘ ϤÍÂȘ ‹ÚÂÌ·. ŒÏÂÁ ϛÁ· ÏfiÁÈ· Î·È ÛÔ‚·Ú¿, ÂÚÈ̤ÓÔÓÙ·˜ ¿ÓÙÔÙ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ó· ÔÌÈÏ‹ÛÔ˘Ó ÚÒÙÔÈ Î·È fiÙ·Ó ÙÔÓ ÂÚˆÙÔ‡Û·Ó, ÙfiÙ ÌfiÓÔ ··ÓÙÔ‡ÛÂ. ™Â Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ ‹ Û˘Ó·Ó·ÛÙÚÔʤ˜ Ï¿‚·ÈÓ ÙÔ ÏfiÁÔ ¿ÓÙ· ÙÂÏÂ˘Ù·›·, ϤÁÔÓÙ·˜ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÔÚı‹ ÁÓÒÌË ÙËÓ ÔÔ›· ‰Â¯fiÙ·Ó ÔÈ ·Ú¢ÚÈÛÎfiÌÂÓÔÈ». ¢ÂÓ ‹Ù·Ó fï˜ ÌfiÓÔ ·˘Ù¿ Ù· ¯·Ú›ÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘. ∂›¯Â Î·È ¿ÏϘ ·ÚÂÙ¤˜. ◊Ù·Ó Ù›ÌÈÔ˜ Ì ‚·ıÈ¿ ıÚËÛ΢ÙÈ΋ ›ÛÙË Î·È Â˘Ï¿‚ÂÈ· ÛÙ· ı›·, fiˆ˜ Ù· ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ ·fi ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘. Œ‰ÂȯÓ ÌÈ· ·¤Ú·ÓÙË Î·ÏÔÛ‡ÓË Î·È Û˘ÌfiÓÈ· ÚÔ˜ fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Û˘Ó·ÓıÚÒÔ˘˜ ÙÔ˘, ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ‚ÔËıÔ‡Û ÛÙȘ ‰‡ÛÎÔϘ ÛÙÈÁ̤˜, fiÙ·Ó ÙÔ˘ ˙ËÙÔ‡Û·Ó ‚Ô‹ıÂÈ·.

10


11


Δ√ ∫√π¡ø¡π∫√ ∂ƒ°√ Δ√À ∂ªª∞¡√À∏§ ¶∞¶∞

ª

 ÙËÓ Â͢Ó¿‰· Î·È ÙȘ ·ÚÂÙ¤˜ ÙÔ˘, ·¤ÎÙËÛ ÌÈ· ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ÂÚÈÔ˘Û›· Ô˘ ˘ÔÏÔÁÈ˙fiÙ·Ó ¿Óˆ ·fi 300 ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ‰›ÛÙËÏ· ¯Ú˘Û¿ Ù¿ÏÈÚ·, ¤Ó· ·Ì‡ıËÙÔ ÔÛfi ÁÈ· ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË. ∂›¯Â ÂÌÔÚÈο ηٷÛÙ‹Ì·Ù· ÛÙËÓ fiÏË ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ Î·È ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË Î·È ›‰Ú˘Û ΔÚ¿Â˙˜ ÛÙË μȤÓÓË Ì ˘ÔηٷÛÙ‹Ì·Ù· ÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË. ŒÌÈÛÙ· ÚfiÛˆ· ÙÔÓ ‚ÔËıÔ‡Û·Ó ÛÙȘ ÂÌÔÚÈΤ˜ ÂÚÁ·Û›Â˜ ÙÔ˘ Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ·, fiÙ·Ó ÌÂÁ¿ÏˆÛ·Ó Î·È ÌÔÚÊÒıËÎ·Ó Ù· ·È‰È¿ ÙÔ˘, ·Ó¤Ï·‚·Ó ÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË ÙˆÓ ΔÚ·Â˙ÒÓ ÛÙË μȤÓÓË. °È· ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ‹Ù·Ó ∂›ÙÚÔÔ˜ ÛÙËÓ ªËÙÚfiÔÏË ÙˆÓ ∞Á›ˆÓ £ÂÔ‰ÒÚˆÓ ÛÙȘ ™¤ÚÚ˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· ¯ÚËÌ¿ÙÈÛÂ Î·È ¢ËÌÔÁ¤ÚÔÓÙ·˜. √ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ·ÛÎÔ‡Û ÙÔ Â¿ÁÁÂÏÌ· ÙÔ˘ ÂÌfiÚÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÙÚ·Â˙›ÙË, ·ÏÏ¿ Ë „˘¯‹ ÙÔ˘ ·Ú¤ÌÂÓ ·ÁÓ‹, Ì ˘„ËÏ¿ ÊÚÔÓ‹Ì·Ù·. ∏ ¿ÓÂÛË Ô˘ ÙÔ˘ ¤‰ÈÓ·Ó Ù· ¯Ú‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, ÙÔÓ ‚Ô‹ıËÛ·Ó ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ó· ÂÍ·ÁÔÚ¿ÛÂÈ Ì ‰ˆÚÔ‰Ô˘ ÙÔ˘˜ ηٷÎÙËÙ¤˜ ÁÈ· Ó· ÛÒÛÂÈ ŒÏÏËÓ˜, ·ÏÏ¿ ·ÎfiÌ· Î·È √ıˆÌ·ÓÔ‡˜, ·fi ÙËÓ ·Á¯fiÓË, Îfi‚ÔÓÙ·˜ ÙÔ Û¯ÔÈÓ› ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÛÙÈÁÌ‹. ÃÚ‹ÛÈÌÔ˜ ÛÙÔ˘˜ Û˘Ì·ÙÚÈÒÙ˜ ÙÔ˘, ‚ÔËıÔ‡Û ÛÙȘ ‰‡ÛÎÔϘ ÛÙÈÁ̤˜, ·‰È¿ÊÔÚÔ ·Ó ‹Ù·Ó ÏÔ‡ÛÈÔÈ ‹ ÊÙˆ¯Ô›. 12


14


ÃÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙȘ ÁÓˆÚÈ̛˜ ÙÔ˘ ÛÙËÓ À„ËÏ‹ ¶‡ÏË, ÙÔ ·Ï¿ÙÈ ÙÔ˘ ™Ô˘ÏÙ¿ÓÔ˘ ÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË, ηÙfiÚıˆÛ ӷ ·Ê·ÈÚÂıÔ‡Ó Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙÔ˘ ΔÔ‡ÚÎÔ˘ ‰ÈηÛÙ‹ ÁÈ· ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ Î·È Ó· ‰ÔıÔ‡Ó ÛÙÔÓ ªËÙÚÔÔÏ›ÙË ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ. ªÂ ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ÌÂÛÔÏ·‚‹ÛÂȘ Â›Û˘, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ÂÓÈÛ¯‡ÛÂȘ, ¯Ù›ÛÙËÎ·Ó ·fi Ù· ıÂ̤ÏÈ· Ӥ˜ ÂÎÎÏËۛ˜, οÙÈ Ô˘ ··ÁÔÚ¢fiÙ·Ó ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË, ÁÈ·Ù› ÂÈÙÚÂfiÙ·Ó ÌfiÓÔÓ Ë Û˘ÓÙ‹ÚËÛË ÙˆÓ ·ÏÈÒÓ ÂÎÎÏËÛÈÒÓ. ŒÙÛÈ ÛÙ· 1805 ÎÙ›ÛÙËΠÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ÙÔ˘ ¢Ô‚›ÛÙ· Ô ÌÂÁ·ÏÔÚÂ‹˜ Ó·fi˜ ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ∞ı·Ó·Û›Ô˘ Î·È ÂΛÓÔ˜ Ù˘ ·Á›·˜ ¶·Ú·Û΢‹˜ ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ÕÁÈÔ ¶Ó‡̷ ™ÂÚÚÒÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÛÒ˙ÔÓÙ·È Ì¤¯ÚÈ Û‹ÌÂÚ· Û ¿ÚÈÛÙË Î·Ù¿ÛÙ·ÛË. ™ÙËÓ fiÏË ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ ÂÓ›Û¯˘Û ÔÈÎÔÓÔÌÈο ÔÏÏ¿ ÎÔÈÓˆÊÂÏ‹ ȉڇ̷ٷ Î·È ÊÈÏfiÙˆ¯Â˜ ·‰ÂÏÊfiÙËÙ˜. ΔÔ 1810 Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ηÙfiÚıˆÛ ӷ ‰ÈÔÚÈÛÙ› ÚÒÙÔ˜ ÙÚ·Â˙›Ù˘ ÙÔ˘ πÛÌ·‹Ï Ì¤Ë ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ Î·È ·¤ÎÙËÛ ÙfiÛÔ ÌÂÁ¿ÏË ÂÈÚÚÔ‹ Û’ ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ÙÔÈÎfi √ıˆÌ·Ófi ¿Ú¯ÔÓÙ·, Ô˘ ‰ÂÓ ÙÔ˘ ·ÚÓÈfiÙ·Ó Ù›ÔÙÂ, ·ÎfiÌ· ÎÈ fiÙ·Ó ·ÚÔ˘ÛÈ·˙fiÙ·Ó ÁÈ· ÙȘ ÈÔ ‰‡ÛÎÔϘ ‰ËÌfiÛȘ ‹ ȉȈÙÈΤ˜ ˘Ôı¤ÛÂȘ.

15


Δ∞ ¶ƒøΔ∞ ™À¡¡∂º∞ ™Δπ™ ™Ã∂™∂π™ ª∂ Δ√À™ Δ√Àƒ∫√À™ ∏ ª∂°∞§∏ ∞¶√º∞™∏

Δ

ÔÓ πÛÌ·‹Ï Ì¤Ë, ‰ÈÔÈÎËÙ‹ ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ, ‰È·‰¤¯ÙËÎÂ Ô ÁÈÔ˜ ÙÔ˘ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê, ¤Ó·˜ ¿ÓıÚˆÔ˜ ÊÈÏÔ¯Ú‹Ì·ÙÔ˜, ¿ÛˆÙÔ˜, Ô˘ ÁÈ· Ó· ÈηÓÔÔÈ‹ÛÂÈ ÙȘ ÔÚ¤ÍÂȘ ÙÔ˘ ‰·Ó›ÛÙËΠ·fi ÙÔÓ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ÂÚ›Ô˘ 40.000 Ì·¯ÌÔ˘ÙȤ‰Â˜, ‹ ¤Ó· ÂηÙÔÌ̇ÚÈÔ ¯Ú˘Û¤˜ ‰Ú·¯Ì¤˜, ÙÂÚ¿ÛÙÈÔ ÔÛfi ÁÈ· ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË, Ô˘ ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· ÙÔ ÍÂÏËÚÒÛÂÈ. ŸÙ·Ó Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ˙‹ÙËÛ ·fi ÙÔÓ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê Ó· ÙÔ˘ ÂÍÔÊÏ‹ÛÂÈ ¤Ó· ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¯Ú¤Ô˘˜, ·˘Ùfi˜ ÙÔ˘ ¤‰ˆÛ ÌfiÓÔ ÙÔ ÌÈÛfi Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÙÔÓ ·›ÏËÛ fiÙÈ ı· ÙÔÓ ÛÎÔÙÒÛÂÈ ·Ó Â¤ÌÂÓ ÁÈ· ÙËÓ ÂÍfiÊÏËÛË ÔÏÔÎÏ‹ÚÔ˘ ÙÔ˘ ¯Ú¤Ô˘˜. √ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ηٿϷ‚ fiÙÈ Ô °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê Ì¤Ë˜ ‹Ù·Ó ÈηÓfi˜ Ó· ÙÔ˘ οÓÂÈ ÌÂÁ¿ÏË ˙ËÌ›·. ŸÙ·Ó Ì¿ÏÈÛÙ· ÏËÚÔÊÔÚ‹ıËΠfiÙÈ Â›¯Â ÛÎÔfi Ó· ÙÔ˘ ο„ÂÈ ÙÔ Û›ÙÈ, ÁÈ· Ó· οÓÂÈ Î·Îfi Î·È ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ˘, ·Ó·ÁοÛÙËΠӷ ʇÁÂÈ ÎÚ˘Ê¿ ÁÈ· ÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË, ÙÔÓ √ÎÙÒ‚ÚÈÔ ÙÔ˘ 1817, ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ªËÙÚÔÔÏ›ÙË ™ÂÚÚÒÓ ÃÚ‡Û·ÓıÔ˘, Ô ÔÔ›Ô˜ ·ÚÁfiÙÂÚ· ¤ÁÈÓ ¶·ÙÚȿگ˘ ÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË. ΔÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ¿ÁÓˆÛÙÔ ÛÙÔ˘˜ ÂÌÔÚÈÎÔ‡˜ ·ÎÏÔ˘˜ Ù˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏ˘. ŒÓ· ¿ÙÔÌÔ Ì ٤ÙÔÈ· Ê‹ÌË Î·È ÙfiÛÔ ÌÂÁ¿ÏË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ¿ÓÂÛË ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‰˘Ó·Ùfi Ó· ÍÂʇÁÂÈ ·fi ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜, Ô˘ ÚÔÂÙÔÈÌ·˙fiÙ·Ó ÁÈ· ÂͤÁÂÚÛË Î·Ù¿ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ, ÛÙÚ·ÙÔÏÔÁÒÓÙ·˜ fi¯È ÌfiÓÔÓ Î·ÏÔ‡˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡˜ Î·È Î·ÂÙ·Ó·›Ô˘˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÏÔ‡ÛÈÔ˘˜ ÂÌfiÚÔ˘˜ Ô˘ ı· ‚ÔËıÔ‡Û·Ó Ì ÙȘ ÔÈÎÔÓƠ̂˜ ÙÔ˘˜. √È ºÈÏÈÎÔ› ›‰·Ó fiÛÔ Ì›ÛÔ˜ ¤ÙÚÂÊ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ Î·È ‰È·›ÛÙˆÛ·Ó fiÙÈ ÛÙÔ ÚfiÛˆÔ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ‚Ú‹Î·Ó ¤Ó· ηÏfi ·ÁˆÓÈÛÙ‹ Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÔÈÎÔÓÔÌÈο Ù· Û¯¤‰È¿ ÙÔ˘˜. √ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ‹Ú ÙË ÌÂÁ¿ÏË ·fiÊ·ÛË. ª˘‹ıËΠÛÙË ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· Î·È ÔÚΛÛÙËΠ̠fiϘ ÙÔ˘ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ó· ·ÊÔÛȈı› ÛÙÔÓ πÂÚfi ∞ÁÒÓ·.

16


◊Ù·Ó Ë 21Ë ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 1819, Ô˘ Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜, Û ËÏÈΛ· 47 ¯ÚfiÓˆÓ, ÔÚΛÛÙËΠ̤ÏÔ˜ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ Î·È ·Ì¤Ûˆ˜ ·Ó¤Ï·‚ ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ·Ú¯ÈÙ·Ì›·, ÁÈ· Ï›ÁÔ Î·ÈÚfi ÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË, Ì ÛÎÔfi Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÈ ¯Ú‹Ì·Ù· ÁÈ· ÙÔÓ ∞ÁÒÓ·. ∏ ̇ËÛ‹ ÙÔ˘ ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È Ì ٷ ÂÍ‹˜ ÛÙÔȯ›·: «∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜, ™¤ÚÚ·Ï˘ ÃÚfiÓˆÓ 47. ¢È· ∫ˆÓ/ÓÔ˘ ¶··‰¿ÙÔ˘. 1819 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 21. ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏȘ. Δˆ ∞Á›ˆ ™ÂÚÚÒÓ ÃÚ˘Û¿Óıˆ ÂȘ ™¤ÚÚ·˜. °ÚfiÛÈ· 1000». √ ¶·¿˜ ˘fiÛ¯ÂÙ·È Ó· ηٷı¤ÛÂÈ Û·Ó ÚÔηٷ‚ÔÏ‹ ÛÙÔ Ù·ÌÂ›Ô ÁÚfiÛÈ· 1000 «ˆ˜ ÚÔÔÊÂÈÏÔ˘Ì¤ÓË Û˘Ó‰ÚÔÌ‹Ó ‚ÔËıËÙÈ΋Ó, ÁÈ· ÙËÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁË̤ÓË ™¯ÔÏ‹ ÙÔ˘ ¶·ÓÂÏÏËÓ›Ô˘» Î·È Û ÂÈÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ ÛÙÔÓ ÃÚ‡Û·ÓıÔ ™ÂÚÚÒÓ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ ı· Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ Î·È ¿ÏÏ· «ÙÔ Î·Ù¿ ‰‡Ó·ÌÈÓ fiÏËÓ ÚÔ˜ ‚ÂÏÙ›ˆÛÈÓ ·˘Ù‹˜» ‰ËÏ·‰‹ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜. ™ÙËÓ ∫ˆÓ/ÔÏË Ô ¶·¿˜ Û˘ÓÂÚÁ¿ÛÙËΠ̠¿ÏÏÔ˘˜ ºÈÏÈÎÔ‡˜, ÙÔ˘˜ ∫. ∫Ô˘Ì¿ÚË Î·È °. ™Ù·Ì·Ù¿, ÚÔ¯ÒÚËÛ·Ó ÛÙË Ì‡ËÛË Î·È ¿ÏÏˆÓ ÌÂÏÒÓ Î·È Û‡Ìʈӷ Ì ÙȘ ˘ԉ›ÍÂȘ ÙÔ˘ ∞ϤͷӉÚÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË ÔÚÁ¿ÓˆÛ·Ó «Î¿Û·», Ù·ÌÂ›Ô ÁÈ· Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ·ÁÒÓ·. ∏ ÛΤ„Ë fï˜ ÙÔ˘ ¶·¿ ‹Ù·Ó Î·È ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘ Ô˘ ÙËÓ ¿ÊËÛ ÛÙȘ ™¤ÚÚ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Û˘Ì·ÙÚÈÒÙ˜ ÙÔ˘ Î·È Û ̛· Û˘ÁÎÈÓËÙÈ΋ ÂÈÛÙÔÏ‹ ÁÂÌ¿ÙË ·ÙÚȈÙÈÛÌfi Î·È ·Á¿Ë ÁÈ· ÙÔ Û˘Ó¿ÓıÚˆÔ Î·È Ì›ÛÔ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÁÚ¿ÊÂÈ ÚÔ˜ ÙÔÓ Â›ÛÎÔÔ ™ÂÚÚÒÓ ÃÚ‡Û·ÓıÔ: «∏ Ê˘Á‹ ÌÔ˘ (·fi ™¤ÚÚ˜) ...ÂÚÔͤÓËÛ ÌÂÁ¿ÏË Ï‡Ë ÂȘ ÙÔ˘˜ Û˘ÌÔϛٷ˜ ÌÔ˘, ηıfiÙÈ ˘ÛÙÂÚ‹ıËÛ·Ó ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›·Ó ÌÔ˘ Î·È Ô ·ÈÛ¯ÚÔÎÂÚ‰‹˜ ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜ ÙÒÚ· ı¤ÏÂÈ Â‡ÚÂÈ ÙÔÓ Î·ÈÚfiÓ Ó· ÙÔ˘˜ Ù˘Ú·ÓÓ› Î·È Ó· ÙÔ˘˜ Á˘ÌÓÒÓÂÈ, ÂÂȉ‹ ÌfiÓË Ë ÓÔ˘ıÂÛ›· Î·È Ë ÛΤ„Ș ÌÔ˘ ÂÌfi‰È˙ ٷ˜ Û΢ˆÚ›·˜ Î·È ÂÓ‰Ú‡̷ٿ ÙÔ˘. ∞ÏÏ¿ Ì’ fiÏÔÓ fiÙÈ ‰ÂÓ ÙÔÓ Î·Ù¤ÙÚÂÍ· ÂȘ Ù·˜ ηٷ¯Ú‹ÛÂȘ ÙÔ˘... ˆ˜ ·ÁÓÒÌˆÓ Î·ÎÔÔÈfi˜ ¤‚·Ï ÎÚ˘Ê›ˆ˜ Î·È ÌÔ˘ ¤Î·˘Û·Ó ÙËÓ ÔÈΛ·Ó ÌÔ˘, Î·È ÂÔ̤ӈ˜ ηÈÚÔÊ˘Ï·ÎÙ› Ó· ‰ÔÏÔÊÔÓ‹ÛÂÈ Ù· Ù¤ÎÓ· ÌÔ˘...». ∏ ÂÈÛÙÔÏ‹ ÔÌÈÏ› ·fi ÌfiÓË Ù˘ ÙË ı¤ÛË Î·È ÙËÓ ÂÈÚÚÔ‹ Ô˘ ›¯Â Ô ¶·¿˜ ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ. ∏ Ê‹ÌË ÙÔ˘ ¶·¿ Û·Ó ÂÌfiÚÔ˘ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙ‹ ÛÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜. ªÂ Ù· ̤۷ Ù· ÔÔ›· ‰È¤ıÂÙÂ Ô ¶·¿˜, ηÙfiÚıˆÛ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ·ÓıÚÒˆÓ Ù˘ À„ËÏ‹˜ ¶‡Ï˘, ÙÔ˘ ·Ï·ÙÈÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˘ Ó· ÂÈÛÚ¿ÍÂÈ Î·È ÙÔ ˘fiÏÔÈÔ ¯Ú¤Ô˜ ÙÔ˘ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê Ì¤Ë ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ ÔÛfi 18


20.000 Ì·¯ÌÔ˘ÙȤ‰ˆÓ, ‰ËÏ·‰‹ 500.000 ·ÚÁ˘Ú¤˜ ‰Ú·¯Ì¤˜, ÙȘ Ôԛ˜ ¤‚·Ï ÛÙËÓ «Î¿Û·» Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ Î·È ·ÁfiÚ·Û fiÏ· Î·È ÔÏÂÌÔÊfi‰È· ·fi ÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË Ô˘ ı· ÌÂÙ¤ÊÂÚ ϛÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋. √ ∞ϤͷӉÚÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘, Ô˘ ·Ó¤Ï·‚ ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÁÈ· ÙÔÓ ÍÂÛËΈÌfi ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, Û ÌÈ· ÂÈÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ ÁÚ¿ÊÂÈ ÛÙÔÓ ¶·¿. «ºÈÏÔÁÂÓ¤Ûٷ٠∫‡ÚÈ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿. ¶ÏËÚÔÊÔÚËı›˜ ·Ú¿ ÔÏÏÒÓ, fiÛÔÓ Ë Â˘·›ÛıËÙÔ˜ „˘¯‹ Û·˜ ηٷÊϤÁÂÙ·È ·fi ÙÔÓ ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÙÚ›‰· ¤ÚˆÙ·...» Î·È Û˘Ó¯›˙ÂÈ Ë ÂÈÛÙÔÏ‹ fiÙÈ Ô ¶·¿˜ ‰Â ı· ‰Â›ÍÂÈ ·‰È·ÊÔÚ›· ÙÒÚ· Ô˘ fiÏÔÈ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ·ÁˆÓ›˙ÔÓÙ·È ÁÈ· ÙÔ Î·Ïfi Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜ Î·È ÙÔÓ Û˘Ì‚Ô˘Ï‡ÂÈ Ó· Û˘ÌÂÚÈÏËÊı› ÎÈ ·˘Ùfi˜ ÛÙÔ˘˜ ™ˆÙ‹Ú˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ∫·È ·Ó Ú¿ÍÂÈ ¤ÙÛÈ, ÙfiÙ «ÛÙÂÊ¿ÓÔ˘˜ ·ÂÈı·Ï›˜ ı¤ÏÂÈ ÂÙÔÈÌ¿ÛÂÈ Ë ·ÙÚ›˜ ‰È· ÙËÓ ·ÍÈÔÛ¤‚·ÛÙÔÓ ÎÂÊ·Ï‹Ó Û·˜» Î·È ·fi οو ·ÎÔÏÔ˘ı› Ë ˘ÔÁÚ·Ê‹, Ô Ê›ÏÔ˜ Î·È ·‰ÂÏÊfi˜. ∞§∂•∞¡¢ƒ√™ Àæ∏§∞¡Δ∏™ πÛÌ·‹Ï ªÔωԂϷ¯›·˜, 8 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ 1820 ⁄ÛÙÂÚ· ·fi Ï›ÁÔ˘˜ Ì‹Ó˜, ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ˜ 1821, ¿Ú¯È˙Â Ô ·ÁÒÓ·˜ ÛÙË ªÔωԂϷ¯›·. √ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ‹Ú ÙËÓ ÂÓÙÔÏ‹ Ó· ¿ÂÈ ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›· ÁÈ· Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÈ ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË. ¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ Ì ٷ ¯Ú‹Ì·Ù· Ù· ÔÔ›· ›¯Â Ì·˙› ÙÔ˘, Î·È ‹Ù·Ó ÔÏÏ¿ ·˘Ù¿, ¿Ú¯ÈÛ ӷ ·ÁÔÚ¿˙ÂÈ ÎÚ˘Ê¿ fiÏ· Î·È ¿ÏÏ· ÔÏÂÌÈο ÂÊfi‰È· ÂÓÒ ·Ú¿ÏÏËÏ· ÊÚfiÓÙÈ˙ ӷ ¤ÚıÂÈ Û Â·Ê‹ Ì ÙÔ˘˜ ™ÂÚÚ·›Ô˘˜ Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ ª·Î‰fiÓ˜ ÁÈ· Ó· ÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ· fiÏÂÌÔ. ¢ÂÓ ˘‹Ú¯Â ÏfiÁÔ˜ Ó· ηı˘ÛÙÂÚÔ‡Ó. ªÂ ÙËÓ ·fiÊ·Û‹ ÙÔ˘ ·˘Ù‹, Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ¤‚·˙ ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘, ÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘ Î·È ÙË ÌÂÁ¿ÏË ÂÚÈÔ˘Û›· ÙÔ˘ ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ·.

20


H ÂÈÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ ∞ϤͷӉÚÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË ÚÔ˜ ÙÔÓ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿, fiÔ˘ ÂÍ·›ÚÂÈ ÙÔÓ ·ÙÚȈÙÈÛÌfi ÙÔ˘ ™ÂÚÚ·›Ô˘ ·ÁˆÓÈÛÙ‹.

21


∞ƒÃπ∑∂π √ ∞°ø¡∞™

∂ÌÌ. ¶·¿˜, ˘·ÎÔ‡ÔÓÙ·˜ ÛÙȘ ÂÓÙÔϤ˜ ÙÔ˘ ∞ϤͷӉÚÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË, ·ÁÔÚ¿˙ÂÈ fiÏ· ·Í›·˜ 500.000 ·ÚÁ˘ÚÒÓ ‰Ú·¯ÌÒÓ Î·È ÛÙȘ 23 ª·ÚÙ›Ô˘ ÙÔ˘ 1821 ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙËÓ Ë̤ڷ Ô˘ ¤Ì·ÈÓÂ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ÛÙËÓ ∫·Ï·Ì¿Ù·, Ô ¶·¿˜ ·Ô‚È‚¿˙ÂÙ·È ÛÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜ Ì ÏÔ›Ô ÙÔ˘ ºÈÏÈÎÔ‡ ·fi ÙË §‹ÌÓÔ Ã·Ù˙Ë‚ÈÛ‚›˙Ë, ÁÂÌ¿ÙÔ fiÏ·, Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ ™ÂÚÚ·›Ô˘˜ ¤ÌÈÛÙÔ˘˜ Û˘Á¯ˆÚÈ·ÓÔ‡˜ ÙÔ˘, ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘ Ô˘ ÙÔÓ Â›¯Â ÁÈ· ÁÚ·ÌÌ·Ù¤·, ÙÔÓ ˘·ÛÈÛÙ‹ ÙÔ˘ ÷Ù˙Ë¤ÙÚÔ˘ Î·È ÙÔ ÁÈÔ ÙÔ˘ πˆ¿ÓÓË. ΔÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜ ıˆÚÔ‡ÓÙ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ºÈÏÈÎÔ‡˜ ÙÔ Î·Ù·ÏÏËÏfiÙÂÚÔ ÔÚÌËÙ‹ÚÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂͤÁÂÚÛË Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜, ÙfiÛÔ ÁÈ·Ù› ‹Ù·Ó ÌÈ· Ê˘ÛÈ΋ Ô¯˘Ú‹ ÂÚÈÔ¯‹, fiÛÔ Î·È ÛÙÔ fiÙÈ Â›¯Â ·ÚÎÂÙÔ‡˜ ÌÔÓ·¯Ô‡˜ Ô˘ ›¯·Ó ˘ÔʤÚÂÈ ·fi ÙÔÓ ΔÔ‡ÚÎÔ ‰ÈÔÈÎËÙ‹ Î·È ‰ÈfiÙÈ ·ÚÎÂÙÔ› ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ‹Ù·Ó Ì˘Ë̤ÓÔÈ ÛÙË ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›·. ™ÙË ÌÔÓ‹ ∂ÛÊÈÁ̤ÓÔ˘ ¤ÁÈÓ ÌÂÁ¿ÏË ˘Ô‰Ô¯‹ ÛÙÔÓ ¶·¿ Î·È Â˘ÏfiÁËÛ·Ó ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘. ÕÚ¯ÈÛ ÌÂ Ì˘ÛÙÈÎfiÙËÙ· Ë ÛÙÚ·ÙÔÏfiÁËÛË ÙˆÓ ÌÔÓ·¯ÒÓ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ʤÚÔ˘Ó fiÏ· ÁÈ· Ó· ÔÏÂÌ‹ÛÔ˘Ó. ¶ÔÏÏÔ› ·fi ÙÔ˘˜ ÚÔ˚Ûٷ̤ÓÔ˘˜ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÌÔÓÒÓ Û˘ÌÊÒÓËÛ·Ó ÁÈ· ÙÔÓ «˘¤Ú ‚ˆÌÒÓ Î·È ÂÛÙÈÒÓ» ·ÁÒÓ·. ∫¿ÔÈÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ηٿ ÙÔÓ ∞Ú›ÏÈÔ Ì‹Ó·, ηٿ ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË ÙˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ Ù˘ ÁÂÓ¤ÙÂÈÚ¿˜ ÙÔ˘, Ô ¶·¿˜ ¤ÊÙ·Û ÎÚ˘Ê¿ ÛÙËÓ fiÏË ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ Î·È Û˘Ó·ÓÙ‹ıËΠ̠ÚfiÛˆ· Ù˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÙÔ˘ ÁÈ· Ó· ÚÔÂÙÔÈÌ¿ÛÂÈ ÙÔÓ ÍÂÛËΈÌfi ÙˆÓ ™ÂÚÚ·›ˆÓ. ¶¤Ú·Û ·fi Ù· ¢·ÚÓ·ÎÔ¯ÒÚÈ· Î·È ÙÔ ¯ˆÚÈfi ÙÔ˘ Î·È ÙÔÓ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ÂÚ› Ù· 150 ¿ÙÔÌ·, Ù· ÔÔ›· ̤ۈ ∑›¯Ó˘ ¤Êı·Û·Ó ÛÙË ÌÔÓ‹ Ù˘ ∂ÈÎÔÛÈÊÔ›ÓÈÛÛ·˜ ÛÙÔ ¶·ÁÁ·›Ô fiÔ˘ Ô ¶·¿˜ ›¯Â ‰Èο ÙÔ˘ ÎÙ‹Ì·Ù·, Û›ÙÈ Ì ÙÚÂȘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜, ÔÓÙ¿‰Â˜ ÂÈψ̤ÓÔ˘˜ Î·È ÂΛ ÔÚΛÛÙËÎ·Ó ÛÙËÓ ¶·Ó·Á›· ÁÈ· ÙÔÓ ∞ÁÒÓ· Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¤Êı·Û·Ó ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋. √È ∞ÁÈÔÚ›Ù˜ Û˘ÌÊÒÓËÛ·Ó Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó Ì fi,ÙÈ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Î·È ¤ÛÙÂÏÓ·Ó ‰È¿ÊÔÚ· ›‰Ë, ÙÚfiÊÈÌ· Î·È ¯Ú‹Ì·Ù·. ¶·›ÚÓÔ˘Ó ‰Â ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ı¿ÚÚÔ˜ fiÙ·Ó Ì·ı·›ÓÔ˘Ó fiÙÈ Ô ∞ϤͷӉÚÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘, ˘·ÛÈÛÙ‹˜ ÙÔ˘ ÙÛ¿ÚÔ˘ Ù˘ ƒˆÛ›·˜, ›¯Â ÌÂÈ Û·Ó ·Ú¯ËÁfi˜ Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· fiÙÈ ÔÏÂÌÔ‡Û ÙȘ Ë̤Ú˜ ÂΛӘ ÛÙË ªÔωԂϷ¯›· Ù˘ ƒÔ˘Ì·Ó›·˜ ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜, Ì ÛÎÔfi Ó· ηÙ‚› ÓÔÙÈfiÙÂÚ· ÁÈ· Ó· ÂÓˆı› Ì ÙÔ˘˜ ¤ÏÏËÓ˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ∫·È ·›ÚÓÔ˘Ó ·ÎfiÌË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ı¿ÚÚÔ˜, fiÙ·Ó Ì·ı·›ÓÔ˘Ó ÙȘ ÚÒÙ˜ ÂÈÙ˘¯›Â˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÛÙË ÓfiÙÈ· ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÙË ‚‡ıÈÛË ‰‡Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎÒÓ ÏÔ›ˆÓ ÛÙÔÓ £ÂÚÌ·˚Îfi ÎfiÏÔ ·fi ‰‡Ô æ·ÚÈ·Ó¿ ÏÔ›· Ô˘ ÂÚ¯fiÙ·Ó Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÍÂÛËΈÌfi ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜. 23


√𠶃øΔ∂™ ª∞Ã∂™

°ÈÔ˘ÛÔ‡Ê Ì¤Ë˜, ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ¤¯ÔÓÙ·˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙȘ ÚÔÂÙÔÈ̷ۛ˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È ÁÈ· Ó· ÛÙ·Ì·Ù‹ÛÂÈ Î¿ı ÔÏÂÌÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ· ·˘ÙÒÓ, οÏÂÛ ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙÔ‡Ó ŒÏÏËÓ˜ ÚÔÂÛÙÔ› ÁÈ· Ó· ÙÔ˘˜ ÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ÔÌ‹ÚÔ˘˜. ŸÙ·Ó fï˜ ÏËÚÔÊÔÚ‹ıËΠÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿ ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ ¤ÛÙÂÈÏ ÛÙËÓ πÂÚÈÛÛfi Î·È ÛÙÔÓ Õıˆ ÌÂÁ¿Ï˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Î·È ¿Ú¯ÈÛ ӷ ηٷȤ˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ ÒÛÙ ÔÏÏÔ› ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ·Ó·ÁοÛÙËÎ·Ó Ó· ηٷʇÁÔ˘Ó ÛÙ· ‚Ô˘Ó¿. √ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ‰È·Ù¿˙ÂÈ ‰‡Ô ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘, ÙÔÓ ΔÛÂÚ›Ì·ÛË Î·È Î¿ÔÈÔÓ Ã·Û¿Ó Ì ¯›ÏÈÔ˘˜ ÛÙÚ·ÙÈÒÙ˜ Ó· ηÙ¢ı˘ÓıÔ‡Ó ·fi ÙËÓ πÂÚÈÛÛfi ÛÙÔÓ ¶ÔχÁ˘ÚÔ ÁÈ· Ó· ·ÊÔÏ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜. ∏ ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ÊÚÔ˘Ú¿ ÁÈ· Ó· ÙÚÔÌÔÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÛÎfiÙˆÛ ÙÔÓ ÚfiÎÚÈÙÔ ∫‡ÚÎÔ ¶··ÁˆÚÁ¿ÎË Î·È ÙfiÙ ÔÈ ¶ÔÏ˘Á˘ÚÈÓÔ› ÍÂÛËÎÒıËÎ·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ, η٤Ϸ‚·Ó ÙÔ ‰ÈÔÈÎËÙ‹ÚÈÔ, ÛÎfiÙˆÛ·Ó ÙÔÓ ΔÔ‡ÚÎÔ ‰ÈÔÈÎËÙ‹ Î·È 14 ¿Ó‰Ú˜ Î·È ÎÈÓ‹ıËÎ·Ó Ó·


Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÔ˘Ó Ù· ÙÔ˘ÚÎÈο ÛÒÌ·Ù· Ô˘ ¤ÛÙÂÈÏÂ Ô °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê. ™Â Ì¿¯Â˜ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ·ÔÎÚÔ‡ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ Î·È Ó· ÙÔ˘˜ ÙÚ¤„Ô˘Ó ÛÂ Ê˘Á‹. ΔËÓ ›‰È· ̤ڷ, 17 ª·˝Ô˘ 1821, Ô ¶·¿˜ fiÙ·Ó Ì·ı·›ÓÂÈ Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙÔ˘ ¶ÔÏ˘Á‡ÚÔ˘ ·Ó·Áο˙ÂÙ·È ϤÔÓ Â›ÛËÌ· Ó· ÎËÚ‡ÍÂÈ ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË. ŒÁÈÓ ·ÓËÁ˘ÚÈ΋ ‰ÔÍÔÏÔÁ›· ÛÙȘ ∫·Ú˘¤˜ Î·È ·Ó·ÎËÚ‡¯ıËÎÂ Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ Â›ÛËÌ· «∞Ú¯ËÁfi˜ Î·È ÀÂÚ·ÛÈÛÙ‹˜ Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜». ŸÙ·Ó ¤Ì·ıÂ Ô °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜, ÛÎfiÙˆÛ fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÎÚ·ÙÔ‡ÌÂÓÔ˘˜ fiÌËÚÔ˘˜ ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ÙÔÓ ÌËÙÚÔÔÏ›ÙË ∫›ÙÚÔ˘˜ πˆÛ‹Ê Î·È ÔÏÏÔ‡˜ ¿ÏÏÔ˘˜. √È ÂÓ¤ÚÁÂȘ ·˘Ù¤˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ·ÓÙ› Ó· ÊÔ‚›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜, ‰˘Ó¿ÌˆÛ·Ó ÈÔ Ôχ ÙË ı¤ÏËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÂÏ¢ıÂÚ›·. √ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ‚ϤÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ Ù˘ πÂÚÈÛÛÔ‡ Î·È ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ¯ˆÚÈÒÓ Ó· ηٷȤ˙ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜, ¤Êı·Û ÂΛ Ì ·ÚÎÂÙ¿ ÌÂÁ¿ÏË ‰‡Ó·ÌË Î·È Î·Ù·Ó›ÎËÛ ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜. ™Â ÂÈÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ Ô Â›ÛÎÔÔ˜ πÂÚÈÛÛÔ‡ πÁÓ¿ÙÈÔ˜ ÁÚ¿ÊÂÈ: «∂˘ÚÈÛÎfiÌÂÓÔÈ ÂȘ ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔÓ fiÔ˘ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ Â›¯ÔÓ Ó· Ì·˜ Îfi„Ô˘Ó... ÎÈÓ‰˘Ó‡ÔÓÙ˜ ËÏ‹ıËÌÂÓ ÌÂÙ¿ ıÂfiÓ ·Ú¿ ÙÔ˘ ¢ÁÂÓÂÛÙ¿ÙÔ˘ Î·È ÔÚıÔ‰ÔÍÔÙ¿ÙÔ˘ ·Ú¯ÈÛÙÚ·Ù‹ÁÔ˘ Î.Î. ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ÚÔÊı¿Û·ÓÙÔ˜ Ì ٷ ÛÙÚ·Ù‡̷ٿ ÙÔ˘ Â΢ڛ¢Û ÙÔÓ ÙfiÔ Ì·˜ Î·È ·Ê¿ÓÈÛ ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ¯ˆÚ›˜ Ó· ‚Ï·Êı› ηӤӷ˜...». √È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ‰ÈÔÈÎËÙ¤˜ ÙˆÓ ÌÔÓ·ÛÙËÚÈÒÓ ÙÔ˘ Õıˆ ‚ÔËıÔ‡Ó ÙÔÓ ·Ú¯ËÁfi ¶·¿ Î·È Û˘ÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·È ÛÙÔ Ï¢Úfi ÙÔ˘. ™Â ÌÈ· ¿ÏÏË ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È: «... ∂ÍÂÛÙÚ¿Ù¢Û ÏÔÈfiÓ ÙfiÙÂ Ô ÂÎÏ·ÌÚfiÙ·ÙÔ˜ ÂΛÓÔ˜ ÕÚ¯ˆÓ ª·ÓˆÏ¿Î˘ ÌÂÙ¿ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ ÙÔ˘, Â˙Ô‡˜ Î·È Î·‚·Ï·Ú·›Ô˘˜ Î·È Ì ÊÏ¿ÌÔ˘Ú· Î·È ‹Ù·Ó Ì ÙËÓ Û˘Óԉ›· ·˘ÙÒÓ Ô ¿ÁÈÔ˜ ª·ÚˆÓ›·˜ ∫ˆÓÛÙ¿ÓÙÈÔ˜, Ô £ÂfiÊÈÏÔ˜ μ·ÙÔ‰›Ô˘, Ô ∏Û·˝·˜ ÃÈÏ·Ó‰·Ú›Ô˘, Ô °ÚËÁfiÚÈÔ˜ ∫Ô˘ÙÏÔ˘ÌÔ˘Û›Ô˘, Ô ¡·ı·Ó·‹Ï Ù˘ ªÂÁ›ÛÙ˘ §·‡Ú·˜, Ô ∂˘ı‡ÌÈÔ˜ Ù˘ ÌÔÓ‹˜ ∂ÛÊÈÁ̤ÓÔ˘, ÂÈÛÙ‹ıÈÔ˜ Ê›ÏÔ˜ ÙÔ˘ ¿Ú¯ÔÓÙ· ª·ÓˆÏ¿ÎË, Ô °Â‰ÂÒÓ •ÂÓÔʈÓÙÈÓfi˜ Î·È ÔÏÏÔ› ¿ÏÏÔÈ...». ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÎÏËÚÈÎÔ‡˜ ÂÈÛÎfiÔ˘˜ Î·È ÌÔÓ·¯Ô‡˜ ›¯Â Ô ¶·¿˜ Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ ÈηÓÔ‡˜ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˜, ·fi Ù· ‰È¿ÊÔÚ· Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ӷ ̤ÚË Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜. ∞fi ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· ›¯Â ÙÔ˘˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜: °È·ÓÓÈfi ÷Ù˙˯ÚÈÛÙÔ‰Ô‡ÏÔ˘, ÙÔÓ ∞Ó·ÁÓÒÛÙË °ÂˆÚÁ›Ô˘, ÙÔÓ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ πˆ¿ÓÓÔ˘, ÙÔÓ ª·ÓÒÏË πˆ¿ÓÓÔ˘, ÙÔÓ °ÂÒÚÁÈÔ ∫·ÌÔ‡ÚË Î·È ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË °ÂˆÚÁ›Ô˘. ∞fi ÙËÓ √Ú̇ÏÈ·, ÙË ¡È΋ÙË Î·È Ù· ª·ÓÙÂÌÔ¯ÒÚÈ· ›¯Â ÙÔÓ ¢Ô˘ÌÈÒÙË Î·È ÙÔÓ ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ Ã˘Ì¢Ùfi Î·È ÎÔÓÙ¿ Û fiÏÔ˘˜ ·˘ÙÔ‡˜ ¤Ó·Ó ¿ÍÈÔ Î·ÂÙ¿ÓÈÔ, ÙÔÓ Î·ÂÙ¿Ó Ã¿„·. ŸÏÔÈ ÔÈ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˜ ÙÔ˘ ÙȘ ÎÚ›ÛÈ̘ ÛÙÈÁ̤˜ ÙÔÓ ‚Ô‹ıËÛ·Ó fiÛÔ ÌÔÚÔ‡Û·Ó ·Ú¿ ÙȘ ‰‡ÛÎÔϘ Û˘Óı‹Î˜ οو ·fi ÙȘ Ôԛ˜ ÁÈÓfiÙ·Ó Ô fiÏÂÌÔ˜. 25


√ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ fiϘ ÙȘ ¢ı‡Ó˜ Ù˘ ÂͤÁÂÚÛ˘, Íԉ‡ÔÓÙ·˜ ‰Èο ÙÔ˘ ¯Ú‹Ì·Ù· ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙË Û˘Ó¯‹ ·ÁÔÚ¿ fiÏˆÓ Î·È ÙËÓ ÙÚÔÊÔ‰ÔÛ›· ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ, fiÛÔ Î·È ÙË Û˘ÓÙ‹ÚËÛË ÙˆÓ ÏËÚˆÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ æ·ÚÈ·ÓÒÓ ÏÔ›ˆÓ Ô˘ ÂÚÈÔÏÔ‡Û·Ó Ù· ·Ú¿ÏÈ· Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜. ∫˘Ú›ˆ˜ fï˜ ›¯Â ÙËÓ Â˘ı‡ÓË ÙÔ˘ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜, ¤¯ÔÓÙ·˜ Â·Ê‹ Ì fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜ Î·È ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·˜ οı ÛÙÈÁÌ‹ ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ¯ıÚÔ‡, ¤ÙÔÈÌÔ˜ Ó· Â¤Ì‚ÂÈ ·Ó ¯ÚÂÈ·˙fiÙ·Ó. ™Ù¤ÏÓÂÈ ÂÈÛÙÔϤ˜ ÁÈ· Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi ÙˆÓ ÚÔÛ·ıÂÈÒÓ ÙÔ˘ ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ÚÔÛˆÚÈÓ‹ ∫˘‚¤ÚÓËÛË ÙÔ˘ ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ À„ËÏ¿ÓÙË, fiÛÔ Î·È ÛÙÔ˘˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜ ÙÔ˘ √χÌÔ˘, ª›ÓÔ, §È¿ÎÔ Î·È ¢È·Ì·ÓÙ‹, Î·È ÛÙÔ˘˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜ Ù˘ ¶ÈÂÚ›·˜, ÁÈ· Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓÔ ÍÂÛËΈÌfi. ∂›Ó·È ·Ï‹ıÂÈ· fiÙÈ Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎfi˜. ªÔÚ› Ó· ‹Ù·Ó Ôχ ηÏfi˜ ¤ÌÔÚÔ˜ Î·È ¤Í˘ÓÔ˜ ¿ÓıÚˆÔ˜, ·ÏÏ¿ ÛÙ· ÛÙÚ·ÙȈÙÈο ı¤Ì·Ù· ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ¿ÏÏÔ˘ ›‰Ô˘˜ ›ڷ. ¶ÚÔÙÔ‡ ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÁÈ· ÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ ÚÔÔÚÈ˙fiÙ·Ó Û‡Ìʈӷ Ì ٷ Û¯¤‰È· ÙÔ˘ ∞ϤͷӉÚÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË, Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ Û·Ó ·Ú¯ËÁfi˜ ÛÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ·ÏÏ¿ Û·Ó ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎfi Û˘ÓÂÚÁ¿ÙË ı· ›¯Â ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË º·ÚÌ¿ÎË, Ô ÔÔ›Ô˜ fï˜ ‰ÂÓ ÚfiÏ·‚ ӷ ¤ÏıÂÈ ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›·, ·ÊÔ‡ È¿ÛÙËΠ·È¯Ì¿ÏˆÙÔ˜ ÛÙȘ Ì¿¯Â˜ Ù˘ ªÔωԂϷ¯›·˜ ÔÏÂÌÒÓÙ·˜ Ì ÙÔÓ ∞ϤͷӉÚÔ À„ËÏ¿ÓÙË ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·ÔÎÂÊ·Ï›ÛÙËΠÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË. ŒÙÛÈ fiÙ·Ó Í¤Û·ÛÂ Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›· Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ‚Ú¤ıËΠÌfiÓÔ˜ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ Î·È ÙȘ ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ¢ı‡Ó˜ ÙˆÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛˆÓ.

26


27


√π Δ√Àƒ∫√π ∂∫¢π∫√À¡Δ∞π Δ√À™ ™∂ƒƒ∞π√À™ ∫∞Δ∞¢π∫∏ ™∂ £∞¡∞Δ√ Δ∏™ √π∫√°∂¡∂π∞™ Δ√À ∂ªª∞¡√À∏§ ¶∞¶∞

Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓÔ˜ ÍÂÛËΈÌfi˜ Î·È ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ ‰ÂÓ Â›¯Â ηÏfi Ù¤ÏÔ˜. ∞fi ÙÔÓ ∞Ú›ÏÈÔ Ì‹Ó· ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ Â›¯·Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ fiÙÈ Ô ™ÂÚÚ·›Ô˜ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ Â›Ó·È Ô ·Ú¯ËÁfi˜ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ Î·È ÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ· ÂͤÁÂÚÛË. √ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û ÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙˆÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Î·È ¤‚ÏÂ ÙÔÓ ÁÂÓÈÎfi ÍÂÛËΈÌfi ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ. ¢È¤Ù·Í ÙÔÓ ª·˚Ú¿Ì ·Û¿ Ô˘ ÚÔÔÚÈ˙fiÙ·Ó ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ, Ó· ÛÙ·Ì·Ù‹ÛÂÈ ÁÈ· ·ÚÎÂÙfi

28


‰È¿ÛÙËÌ· ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›· Î·È Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔÓ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê Ì¤Ë ‰ÈÔÈÎËÙ‹ ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÁÈ· ÂÎÊÔ‚ÈÛÌfi Î·È ÁÈ· ÂΉ›ÎËÛË ·Ú¯›˙Ô˘Ó ÙÚÔÌÂÚÔ‡˜ ‰ÈˆÁÌÔ‡˜ ÌÂ Ê˘Ï·Î›ÛÂȘ Î·È ··Á¯ÔÓÈÛÌÔ‡˜ ÙfiÛÔ ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË fiÛÔ Î˘Ú›ˆ˜ ·Ú¯¤˜ ª·˝Ô˘ ÙÔ˘ 1821 ÛÙËÓ fiÏË Î·È ÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ. √ ı¿Ó·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ¶·ÙÚÈ¿Ú¯Ë Î·È ÔÈ ‰ÈˆÁÌÔ› ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ¤Î·Ó·Ó ‰ÈÛÙ·ÎÙÈÎÔ‡˜ ÙÔÓ ÌËÙÚÔÔÏ›ÙË ÃÚ‡Û·ÓıÔ Î·È ÙÔÓ ºÈÏÈÎfi ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ ∫·ÛÔÌÔ‡ÏË, ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ ÈÛÙÔÚÈÎÔ‡ ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· ¡. ∫·ÛÔÌÔ‡ÏË, Ó· ÍÂÛËÎÒÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ™ÂÚÚ·›Ô˘˜ Î·È ÂÚ›ÌÂÓ·Ó Î¿ÔÈ· ÂÓ›Û¯˘ÛË ÌË ¤¯ÔÓÙ·˜ ηٿÏÏËÏÔ˘˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜ ÁÈ· Ó· ·Ú¯›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ·ÁÒÓ·. ™ÙȘ 8 ª·˝Ô˘, Ë̤ڷ ∫˘Úȷ΋, Î·È ÂÓÒ ÛÙËÓ fiÏË ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ ˘‹Ú¯Â Ï·˚΋ ·ÁÔÚ¿, ÙÔ ÏÂÁfiÌÂÓÔ ·˙¿ÚÈ, Í·ÊÓÈο ·ÎÔ‡ÛÙËΠÌÈ· ʈӋ ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ «ÎÈÏ›Ù˙» (Û·ı›) Î·È ·ÊÔ‡ ‹‰ËÛ·Ó ·fi Ù· ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· Î·È ·fi fiÔ˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Ô Î·ı¤Ó·˜, ¤È·Û·Ó fiÛÔ˘˜ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ ·ÁÔÚ¿ ¯ˆÚÈÎÔ‡˜ Î·È ÌË Î·È ÙÔ˘˜ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙ· ¯¿ÓÈ·, ¿ÏÏÔÈ ‰Â ΔÔ‡ÚÎÔÈ fiÚÌËÛ·Ó Û ÔÚÈṲ̂ӷ Û›ÙÈ·, ‡ÔÙ· ηٿ ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘˜, ‹ Û Û›ÙÈ· ÏÔ˘Û›ˆÓ. ¶ÔÏÈfiÚÎËÛ·Ó ÙË ªËÙÚfiÔÏË Î·È ˙‹ÙËÛ·Ó ·fi ÙÔÓ ÌËÙÚÔÔÏ›ÙË ÂÓÙfi˜ Ì›·˜ ÒÚ·˜ fiÏÔÈ ÔÈ «ƒˆÌÈÔ›» Ó· ·Ú·‰ÒÛÔ˘Ó Ù· ¿ÚÌ·Ù·. ΔÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ fï˜ Ì›ÛÔ˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ÛÙÚ¿ÊËΠηٿ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿. ∫·ÙfiÈÓ ‰È·Ù·Á‹˜ ÙˆÓ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˘ Û˘ÏÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Î·È Ê˘Ï·Î›˙ÂÙ·È Ë Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘ ‹Úˆ·, º·›‰Ú·, Î·È fiÏ· Ù· ·Ó‹ÏÈη ·È‰È¿ Ù˘, ÂÙ¿ ÙÔÓ ·ÚÈıÌfi, ÂÎÙfi˜ ·fi Ù· Ù¤ÛÛÂÚ· Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ¤Ó· Ì ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ Î·È Ù· ¿ÏÏ· ÙÚ›· ·ÎfiÌ· ÛÙË μȤÓÓË. ™Â Ï›Á˜ Ë̤Ú˜ ‰Èο˙ÔÓÙ·È Û ı¿Ó·ÙÔ Ì ·ÔÎÂÊ·ÏÈÛÌfi fiÏ· Ù· ̤ÏË Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿˜ ÙÔ˘ Î·È ‰Ë̇ÂÙ·È Ë ÂÚÈÔ˘Û›· ÙÔ˘. ΔÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ ‹Úˆ· ÏÂËÏ·ÙÂ›Ù·È Î·È ˘ÚÔÏ›ٷÈ. ∏ ˙ˆ‹ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿ ÎÈÓ‰‡Ó¢ ·fi ÛÙÈÁÌ‹ Û ÛÙÈÁÌ‹ ·Ó ÂÎÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó Ë ‰ÈηÛÙÈ΋ ·fiÊ·ÛË. ΔËÓ ÎÚ›ÛÈÌË ÂΛÓË ÛÙÈÁÌ‹, ÌÂÛÔÏ·‚› Ô ÌËÙÚÔÔÏ›Ù˘, ÂÍ·ÁÔÚ¿˙ÂÈ ÙËÓ ÔÈÓ‹ Ì ÎÔÛÌ‹Ì·Ù· Ù˘ º·›‰Ú·˜ Î·È Î·ÙÔÚıÒÓÂÈ Ó· ÌÂÙ·ÙÚ¤„ÂÈ ÙËÓ ÔÈÓ‹ Û ÈÛfi‚È·. ŒÙÛÈ Ë º·›‰Ú· Ì ٷ ·È‰È¿ Ô‰ËÁÔ‡ÓÙ·È ÛÙȘ Ê˘Ï·Î¤˜ fiÔ˘ Û˘Ó¯›ÛÙËÎ·Ó Ù· ‚·Û·ÓÈÛÙ‹ÚÈ· ˆ˜ Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 1826 ÔfiÙ ·ÔÊ˘Ï·Î›ÛÙËÎ·Ó Ê˘ÛÈο ¿ÏÈ Ì ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙÔ˘ ÌËÙÚÔÔÏ›ÙË Î·È Ì ÙÔ ·˙ËÌ›ˆÙÔ Û ¯Ú‹Ì· Î·È ¯Ú˘Û·ÊÈο. ◊Ù·Ó ÌÈ· Ô‰˘ÓËÚ‹ ‰ÔÎÈÌ·Û›· ÁÈ· ÙÔÓ ∂ÌÌ. ¶·¿, Ô˘ ¤‰ÂÈÍ fï˜ ÌÂÁ¿ÏÔ ı¿ÚÚÔ˜ Î·È ¯ˆÚ›˜ Ó· ‰ÈÛÙ¿ÛÂÈ ı˘Û›·Û ٷ ¿ÓÙ·, ÏÔ‡ÙË, ·ÔÏ·‡ÛÂȘ, ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·, fiÏ· ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰·. 29


√π ª∂°∞§∂™ ª∞Ã∂™

K

·È ÂÓÒ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ ·ÔÎÚÔ‡Ô˘Ó Ì ÂÈÙ˘¯›· Ù· ÚÒÙ· ÙÔ˘ÚÎÈο ÙÌ‹Ì·Ù· Ô˘ ›¯·Ó ¤ÚıÂÈ ·fi ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË Î·È ÔÚÁ·ÓÒÓÔÓÙ·È ÁÈ· Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÓÙÈÛÙ·ıÔ‡Ó Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ, Ô ª·˚Ú¿Ì ·Û¿˜ ÍÂΛÓËÛ ·fi ÙË £Ú¿ÎË Ì 3.000 ÈÈÎfi Î·È 30.000 ÛÙÚ·Ùfi Ì ÛÎÔfi Ó· ‚·‰›ÛÂÈ ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ ·ÊÔ‡ ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ÂÚ¿ÛÂÈ ·fi ÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ ÁÈ· Ó· ÙÈ̈ڋÛÂÈ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ÍÂÛËÎÒıËÎ·Ó ÁÈ· ÂÏ¢ıÂÚ›·. ∞Ú¯¤˜ πÔ˘Ó›Ô˘ Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ¯ÒÚÈÛ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ Û ‰‡Ô ̤ÚË. ΔÔ ¤Ó· ̤ÚÔ˜ Ì ·Ú¯ËÁfi ÙÔÓ ›‰ÈÔ Î·È Ì ÙÔ˘˜ ÌÔÓ·¯Ô‡˜ Î·È ÎÔÛÌÈÎÔ‡˜ ı· ‚¿‰È˙ ÚÔ˜ ÙÔ ‚fiÚÂÈÔ ÙÌ‹Ì· Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜ Î·È ÛÙÔ ¿ÏÏÔ ÙÌ‹Ì· ˘‡ı˘ÓÔ˜ ‹Ù·Ó Ô ·Ó‰Ú›Ԙ ÔÏ·Ú¯ËÁfi˜ ·fi ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· ηÂÙ¿Ó Ã¿„·˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Â›¯·Ó Û˘ÓÂÚÁ·ÛÙ› Î·È ÔÈ Î·ÂÙ·Ó·›ÔÈ ¢Ô˘ÌÈÒÙ˘, μ·ÛÈÏÈÎfi˜, ∞Ó·ÛÙ¿Û˘ Î·È ¿ÏÏÔÈ. ªÂ ÙË ‰È΋ ÙÔ˘ Ê¿Ï·ÁÁ· Ô ¶·¿˜ ·Ú¯¤˜ πÔ˘Ó›Ô˘ η٤Ϸ‚ ÙËÓ πÂÚÈÛÛfi,

30


Î·È ·ÊÔ‡ ·Ó¿ÁηÛ ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÛÂ Ê˘Á‹ ÂÍÔ˘‰ÂÙÂÚÒÓÔÓÙ·˜ οı ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ÎÈÓ‹ıËΠ·fi ÙËÓ ƒÂÓÙ›Ó· ÚÔ˜ ÙËÓ ¡. ∞ÔÏψӛ·. Δ· ª·ÓÙÂÌÔ¯ÒÚÈ· Î·È ÔÏÏ¿ ¯ˆÚÈ¿ Ù˘ ‚fiÚÂÈ·˜ ÷ÏÎȉÈ΋˜ ÂÓÒıËÎ·Ó Ì ÙÔÓ ¶·¿ Î·È ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ¤ÓÙÚÔÌÔÈ ¤Ê¢Á·Ó Ì ÙȘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȤ˜ ÙÔ˘˜ Û ÈÔ ·ÛÊ·Ï‹ ̤ÚË. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÌÂÚÈ¿ Ë Ê¿Ï·ÁÁ· ÙÔ˘ ηÂÙ¿Ó Ã¿„· ÎÈÓ‹ıËΠ·fi ÙËÓ ∞ÚÓ·›· ÚÔ˜ ÙË °·Ï¿ÙÈÛÙ· Î·È Ù· μ·ÛÈÏÈο ‰È·Ï‡ÔÓÙ·˜ ÙȘ ÙÔ˘ÚÎÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Î·È ¤Êı·Û ̤¯ÚÈ ÙÔ ™¤‰Â˜ Ï›Á· ¯ÈÏÈfiÌÂÙÚ· ¤Íˆ ·fi ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË. ™ÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ·˘Ùfi η٤Êı·ÛÂ Î·È Ô ÛÙÚ·Ùfi˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ Ì ÙÔÓ ª·˚Ú¿Ì Î·È ¤Ì·ÈÓ ÛÙ· ÛÙÂÓ¿ Ù˘ ƒÂÓÙ›Ó·˜. ∂Λ ÙÔÓ ÂÚ›ÌÂÓ·Ó ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Î·È ¿Ú¯ÈÛ ÌÈ· ÊÔÓÈ΋ Ì¿¯Ë. ™ÙȘ ÚÒÙ˜ ÒÚ˜ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÂÚ¯fiÙ·Ó Û Â·Ê‹ Ì ٷÎÙÈÎfi ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi, ¤‰ÂÈÍ·Ó ÙfiÏÌË, ı¿ÚÚÔ˜ Î·È ·ÓÙ·¤‰ˆÛ·Ó ÛÙ· ›Û· ÙËÓ ÙÔ˘ÚÎÈ΋ Â›ıÂÛË Ì ÔÏÏ¿ ı‡Ì·Ù· Î·È ·fi ÙȘ ‰‡Ô Ï¢ڤ˜. √È ÔÏÂÌÈÛÙ¤˜ ÙÔ˘ ¶·¿ fï˜ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· Ï˘Á›˙Ô˘Ó ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔ ÈÈÎfi Î·È ÛÙÔÓ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ ÛÙÚ·Ùfi Î·È ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ÔÈÛıÔ¯ˆÚÔ‡Ó ÚÔ˜ Ù· ‰·ÛˆÌ¤Ó· ‚Ô˘Ó¿ Î·È ·fi ÂΛ ÚÔ˜ ÙÔÓ


¶ÔχÁ˘ÚÔ Î·È ÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜ ÁÈ· ·Ó·Û‡ÓÙ·ÍË ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ. √ ª·˚Ú¿Ì ·Û¿˜ ÌË ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·˜ ϤÔÓ Û¯Â‰fiÓ Î·Ì›· ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË Î·Ù¤ÛÙÚ„ ٷ ª·ÓÙÂÌÔ¯ÒÚÈ· Ì ÏÂËϷۛ˜ Î·È ˘ÚÔÏ‹ÛÂȘ Î·È Î·ÎÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ¿Ì·¯Ô ÏËı˘ÛÌfi. √ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ÛÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ·˘Ùfi ‰ÂÓ ¤·„ ӷ ÛÙ¤ÏÓÂÈ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÛÙȘ ™¤ÙÛ˜, ÛÙËÓ ⁄‰Ú· Î·È ÛÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË Î·È Ó· ˙ËÙ¿ fiÏ· Î·È Ì·ÚÔ‡ÙÈ. √È Î·ÂÙ·Ó·›ÔÈ ÙÔ˘ ÙÔÓ ÂȉÔÔÈÔ‡Ó fiÙÈ ¤Êı·Û·Ó ˆ˜ ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË Î·È ÎÙ˘Ô‡Ó ÙÔÓ Â¯ıÚfi. «ÀÂÚ·ÛÈÛÙ¿ Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜ ·ÚÈ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ÷›ÚÂ. ... ÔÏ›ÛıËÌÂÓ ÚÔ ËÌÂÚÒÓ Î·È ËÌ¤Ú·Ó ·Ú’ ËÌ¤Ú·Ó ÎÙ˘ÒÌÂÓ Î·Ù¿ ÙÔ˘ Ù˘Ú¿ÓÓÔ˘». ∫·È Û˘Ó¯›˙Ô˘Ó ÛÙÔ ÁÚ¿ÌÌ· ϤÁÔÓÙ·˜ fiÙÈ ¤Ó· ÙÌ‹Ì· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Û˘Ó·ÓÙ‹ıËΠ̠¿Óˆ ·fi ‰È·ÎfiÛÈÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ Ó›ÎËÛ·Ó. ∫·È ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó Â›Û˘ fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó Êı¿ÛÂÈ Û ·fiÛÙ·ÛË ÙÚÈÒÓ ˆÚÒÓ ·fi ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË. √ ¶·¿˜ ÁÚ¿ÊÂÈ ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ ™ÂÙÛÈÒÙ˜: «ÃÂÈÚ› ıÂÔ‡ ÔÏÏÔ‡˜ ¯ıÚÔ‡˜ ηÙÂÙÚÔÒÛ·ÌÂÓ Ì¤¯ÚÈ ÙÔ‡‰Â...» Î·È Û˘Ó¯›˙ÂÈ fiÙÈ Î·Ù¤Î·˘Û ÔÏÏ¿ ÙÔ˘ÚÎÈο ¯ˆÚÈ¿. À¿Ú¯ÂÈ, ¤ÁÚ·Ê ·ÎÚ¿ÙËÙË ÔÚÌ‹ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ Î·È ·Ó Î·È Êı¿Û·Ì ̤¯ÚÈ Ù· Ù›¯Ë Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ‰˘ÛÙ˘¯Ò˜ ˘¿Ú¯ÂÈ ¤ÏÏÂÈ„Ë Ì·ÚÔ‡Ù˘... ∫·È ˘ÔÁÚ¿ÊÂÈ fiˆ˜ Û fiϘ ÙÔ˘ ÙȘ ÂÈÛÙÔϤ˜ «√ ∞Ú¯ËÁfi˜ Î·È ÀÂÚ·ÛÈÛÙ‹˜ Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜» ¶·ÚfiÌÔÈÔ ÁÚ¿ÌÌ· ÛÙ¤ÏÓÂÈ Î·È ÛÙÔ §¿˙·ÚÔ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÙÔ˘˜ Û˘Ó¤‰Â οÔÈ· ÊÈÏÈ΋ Û¯¤ÛË Î·È ÙÔ˘ ˙ËÙÔ‡Û ‚Ô‹ıÂÈ· Û ÏÔ›· ÁÈ· Ó· ¤ÏıÔ˘Ó ÚÔ˜ ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË. «...∏ ÌÂٷ͇ Ì·˜ ‰È·Ûˆ˙fiÌÂÓË ÊÈÏÈ΋ Û¯¤ÛȘ ÙÂ Î·È ·Á¿Ë, Ì·˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· Û·˜ ·ÚÂÓԯϋۈÌÂÓ...» ¤ÁÚ·„Â Ô ¶·¿˜ ÚÔ˜ ÙÔÓ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË. √ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ˙ËÙÔ‡Û ‚Ô‹ıÂÈ·, ·ÏÏ¿ ·˘Ù‹ ‰ÂÓ ¤ÊÙ·Ó ÔÙ¤ ·Ó Î·È Û fiÏ· Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù¿ ÙÔ˘ ¤ÁÚ·Ê fiÙÈ ÁÈ· Ù· ÔÏÂÌÔÊfi‰È· «...ı¤ÏÂÙ Ͽ‚Ë ÙËÓ ÙÈÌ‹Ó ·˘ÙÒÓ». ∫·È ÛÙȘ ‰‡ÛÎÔϘ ·˘Ù¤˜ ÛÙÈÁ̤˜ ¤ÌÂÈÓÂ Ô ·Ú¯ËÁfi˜ ÌfiÓÔ˜ Î·È ·‚Ô‹ıËÙÔ˜ Ì ·fiÏÂÌÔ˘˜ ÔÏÂÌÈÛÙ¤˜ Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ¯ˆÚ›˜ fiÏ·. Δ· fiÏ· Ô˘ ›¯Â ʤÚÂÈ ·fi ÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË, Ì·ÚÔ‡ÙÈ, Ì·¯·›ÚÈ·, ¯·Ù˙¿Ú˜ Î·È Û¿ı˜, ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ·ÚÎÂÙ¿ ÁÈ· ¤Ó· Ù¤ÙÔÈÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÁÒÓ· Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· fiÙ·Ó Â›¯Â ·¤Ó·ÓÙ› ÙÔ˘ ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi. °È’ ·˘Ùfi ˙ËÙÔ‡Û ·ÂÁÓˆṲ̂ӷ ‚Ô‹ıÂÈ· Î·È fiÏ· ·fi ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË Î·È ÙÔ˘˜ ÓËÛÈÒÙ˜, ·ÏÏ¿ ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË, ·Ú¯¤˜ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘, Ë ÙfiÙ ÚÔÛˆÚÈÓ‹ ΢‚¤ÚÓËÛË Â›¯Â Ù· ‰Èο Ù˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ì ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÛÙË ƒÔ‡ÌÂÏË Î·È ÙÔ ªÔÚÈ¿ Î·È ·ÓÙ› ÁÈ· fiÏ· ¤ÛÙÂÏÓ·Ó ÌfiÓÔ Â˘¯¤˜ ÁÈ· ÂÈÙ˘¯›· ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· Î·È Û˘ÓÈÛÙÔ‡Û·Ó ˘ÔÌÔÓ‹ Î·È ·Ó‰Ú›·... 32


∏ ª∞Ã∏ ™Δ∞ μ∞™π§π∫∞ – ∫∞¶∂Δ∞¡ Ã∞æ∞™

ηÂÙ¿Ó Ã¿„·˜ ™Ù¿ÌÔ˜ ηٷÁfiÙ·Ó ·fi ÙÔ ¯ˆÚÈfi ¶·˙·Ú¿ÎÈ Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜. ∏ Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ηٷÁˆÁ‹ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ·fi ÙÔ ¯ˆÚÈfi ∫‡„·, ·fi ÙÔ ÔÔ›Ô ‹Ú ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘, ∫¿„·˜, Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· ·fi ÙÔ˘˜ ·ÁÒÓ˜ Ô˘ ¤Î·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠÿ„·˜, ÁÈ·Ù› ηٿ οÔÈÔ ÙÚfiÔ ¤¯·ÊÙÂ, ¤ÙÚˆÁÂ Î·È Î·Ù¤ÛÙÚÂÊ Ì ÙÔÓ ËÚˆÈÛÌfi ÙÔ˘ ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜. ∫¿ÙÈ ·ÚfiÌÔÈÔ ‰ËÏ·‰‹ Ì ÙÔÓ ¡ÈÎËÙ·Ú¿ Ô˘ ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠΔÔ˘ÚÎÔÊ¿ÁÔ˜. √ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ÂÎÙ›ÌËÛ ٷ ·ÙÚȈÙÈο ÙÔ˘ ·ÈÛı‹Ì·Ù· Î·È ÙË ÛˆÌ·ÙÈ΋ ÙÔ˘ ‰‡Ó·ÌË Î·È ÙÔ˘ ·Ó¤ıÂÛ ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· Ù˘ ÓfiÙÈ·˜ Ê¿Ï·ÁÁ·˜ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ, ÂÓÒ Ô ›‰ÈÔ˜ ‰È·Ù‹ÚËÛ ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÙÔ˘ ‚fiÚÂÈÔ˘ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜. ∏ ÌÂÁ¿ÏË ·Ó‰Ú›· ÙÔ˘ ηÂÙ¿Ó Ã¿„· Î·È Ë ÂÚÈÊÚfiÓËÛ‹ ÙÔ˘ ÚÔ˜ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ¤Î·Ó·Ó ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ ıÚ˘ÏÈÎfi, Ú¿ÁÌ· Ô˘ Ê·›ÓÂÙ·È Î·È ·fi ¤Ó· ÌÈÎÚfi ‰ËÌÔÙÈÎfi ¿ÛÌ· Ô˘ ϤÁÂÈ: Δ’ ¤¯ÂȘ ηË̤Ó Îfiڷη Î·È ÛÎÔ‡˙ÂȘ Î·È ÊˆÓ¿˙ÂȘ; ªËÓ Â‰È„¿˜ ÁÈ· ·›Ì·Ù·, ÌËÓ Â‰È„¿˜ ÁÈ· ϤÛÈ·; ¶¤Ú·Û ·fi ÙÔÓ ¶›Ó·Î· Î·È ÙËÓ ∞¿Óˆ ÃÒÚ· ∫·È Û‡Ú ÛÙÔ ¶·Ï·ÈfiηÛÙÚÔ. ∂Λ ’Ó·È Ù· Ù· ·›Ì·Ù·, ÂΛ ’Ó·È Ù· Ù· ϤÛÈ· ΔÔ˘ ÿ„· Ù· ·È‰È¿, ÂÛÊ¿Í·Ó ÙËÓ ΔÔ˘ÚÎÈ¿. ∞Ú¯¤˜ πÔ˘Ó›Ô˘ 1821 Ô Î·ÂÙ¿Ó Ã¿„·˜ Ì ‰‡Ó·ÌË ‰È·ÎÔÛ›ˆÓ ÂÚ›Ô˘ ·ÏÈηÚÈÒÓ Í¯‡ıËΠÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ÷ÏÎȉÈ΋ Î·È ·Ó¿ÁηÛ ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ Ó· ÂÁηٷÏ›Ô˘Ó Ù· Û›ÙÈ· ÙÔ˘˜ Î·È Ó· ÙÚ¤ÔÓÙ·È ÛÂ Ê˘Á‹ ÚÔ˜ ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ÁÈ· Ó· ÛˆıÔ‡Ó. ∂›Ó·È ÙfiÙ Ô˘ ¤Êı·Û·Ó Ù· ÂÏÏËÓÈο ÙÌ‹Ì·Ù· ̤¯ÚÈ Ù· μ·ÛÈÏÈο Î·È ÙÔ ™¤‰Â˜ Î·È ·fi Ì·ÎÚÈ¿ Ê·ÈÓfiÙ·Ó Ù· Ù›¯Ë Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢. √ ª·˚Ú¿Ì ·Û¿˜, fiˆ˜ ›‰·ÌÂ, ·ÊÔ‡ ÂÍÔ˘‰ÂÙ¤ÚˆÛ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÛÙË ƒÂÓÙ›Ó· Î·È ÛÙËÓ ∞ÔÏψӛ·, ÚÔ¯ÒÚËÛ ηٷÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ Ù· ¯ˆÚÈ¿ Î·È ¤Êı·Û ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ‰Âη‹ÌÂÚÔ ÙÔ˘ πÔ˘Ó›Ô˘ ÛÙ· μ·ÛÈÏÈο. √È Î¿ÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ ÙˆÓ μ·ÛÈÏÈÎÒÓ fiÙ·Ó ¤Ì·ı·Ó fiÙÈ Î·Ù¤Êı·Û·Ó ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÚÔÛ¿ıËÛ·Ó Ó· ·ÔÌ·ÎÚ˘ÓıÔ‡Ó ·fi Ù· ¯ˆÚÈ¿ ÙÔ˘˜ ÚÔ˜ Ù· ‚Ô˘Ó¿ Î·È ÛÙÔ ªÔÓ·ÛÙ‹ÚÈ Ù˘ ·Á›·˜ ∞Ó·ÛÙ·Û›·˜. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ fï˜, Ì ÙÔ ÔÏ˘¿ÚÈıÌÔ ÈÈÎfi ÙÔ˘˜, ÙÔ˘˜ ÚfiÏ·‚·Ó. ™ÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÂΛÓË ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Î·È Ô Î·ÂÙ¿Ó Ã¿„·˜ Ì ٷ ·ÏÈοÚÈ· ÙÔ˘. ∞Ó Î·È ‹Ù·Ó ·Û‡ÁÎÚÈÙ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ, ‰È·ÎfiÛÈÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ·¤Ó·ÓÙÈ Û ¿Óˆ ·fi 30.000 ÛÙÚ·Ùfi, Ô Ã¿„·˜ ‰ÂÓ ‰›ÛÙ·Û ӷ ‰ÒÛÂÈ ÙË Ì¿¯Ë. 33


◊ÍÂÚ ÙÈ ÙÔÓ ÂÚ›ÌÂÓÂ, ·ÏÏ¿ ÚÔÛ·ıÔ‡Û ӷ ηı˘ÛÙÂÚ‹ÛÂÈ fiÛÔ ÌÔÚÔ‡Û ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ‰ÒÛÂÈ Î·ÈÚfi ÛÙ· Á˘Ó·ÈÎfi·È‰· Ó· ·ÔÌ·ÎÚ˘ÓıÔ‡Ó ÚÔ˜ Ù· ‚Ô˘Ó¿ Î·È ÙËÓ ·Á›· ∞Ó·ÛÙ·Û›· ¤ˆ˜ fiÙÔ˘ ‚Ú·‰È¿ÛÂÈ Î·È Ó‡¯Ù· Ó· ÍÂʇÁÔ˘Ó ÚÔ˜ ÓfiÙÔ ÁÈ· ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· ‹ ÙË ı¿Ï·ÛÛ·. ΔÂÏÈο Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ¤Î·Ì„ ÙËÓ ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ô˘ ·Ó·Áο˙ÔÓÙ·È Û ÌÈÎÚ‹ ˘Ô¯ÒÚËÛË, ÁÈ· ·Ó·Û‡ÓÙ·ÍË ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ. √È Ì¿¯Â˜ Û˘Ó¯›˙ÔÓÙ·È ÊÔÓÈΤ˜ ˆ˜ ·ÚÁ¿ ÙÔ ‚Ú¿‰˘, Î·È ·fi ÙȘ ‰‡Ô Ï¢ڤ˜. √È ŒÏÏËÓ˜ Ì ٷ Û·ıÈ¿ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ‰›ÓÔ˘Ó Ù· ¿ÓÙ· ÁÈ· ÙÔÓ ·ÁÒÓ·. Δ· ·ÏÈοÚÈ· ÙÔ˘ ÿ„· ¤ÊÙÔ˘Ó ÛÙË Ì¿¯Ë ÙÔ ¤Ó· ÌÂÙ¿ ÙÔ ¿ÏÏÔ. √ ›‰ÈÔ˜ Ô Ã¿„·˜ Ì¿¯ÂÙ·È ÚÒÙÔ˜ ÛÙË Ì¿¯Ë, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÛΤÊÙÂÙ·È Ó· ˘Ô¯ˆÚ‹ÛÂÈ. ΔÂÏÈο ÚÔÙ›ÌËÛ ӷ ÛÎÔÙˆı› ·Ú¿ Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙË Ì¿¯Ë ÁÈ· Ó· Ûˆı›. ŒÂÛ ÓÂÎÚfi˜ Ì ÙÔ Û·ı› ÛÙÔ ¯¤ÚÈ Ì·˙› Ì ¿ÏÏ· 62 ·ÏÈοÚÈ·. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ, ·ÊÔ‡ ¤ı·„·Ó ÙËÓ ¿ÏÏË Ì¤Ú· ¿Óˆ ·fi ÂÓÙ·ÎfiÛÈÔ˘˜ ÓÂÎÚÔ‡˜, ¤Î·„·Ó ÙË ÌÔÓ‹ Ù˘ ·Á›·˜ ∞Ó·ÛÙ·Û›·˜ ÛÎÔÙÒÓÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ËÁÔ‡ÌÂÓÔ Î·È ÙÔ˘˜ ÌÔÓ·¯Ô‡˜ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¤Î·„·Ó Ù· Û›ÙÈ· ÙˆÓ μ·ÛÈÏÈÎÒÓ Î·È Ù˘ °·Ï¿ÙÈÛÙ·˜. Δ· Á˘Ó·ÈÎfi·È‰· Ô˘ ›¯·Ó Ì·˙¢Ù› ÛÙËÓ ·Á›· ∞Ó·ÛÙ·Û›·, ‚ϤÔÓÙ·˜ fiÙÈ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÏËÛÈ¿˙Ô˘Ó Î·›ÁÔÓÙ·˜ Ù· ¿ÓÙ·, Ó‡¯Ù·, ¤Ê˘Á·Ó ·fi ÙÔ ÌÔÓ·ÛÙ‹ÚÈ Î·È ·Ó¿ÌÂÛ· ·fi ÙȘ ÔÚÂÈÓ¤˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· Êı¿ÛÔ˘Ó Û ·Ú·ÏȷΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ Î·È ·fi ÂΛ Î·Ù¤Ê˘Á·Ó Ì ÏÔ›· ÛÙË ™ÎfiÂÏÔ, ÙË ™ÎÈ¿ıÔ Î·È ÙËÓ ∞Ù·Ï¿ÓÙË. ⁄ÛÙÂÚ· ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ηٷÛÙÚÔʤ˜, Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÂÏ›‰· ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ ‹Ù·Ó Ë ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·, Ô˘ ¤ÁÈÓÂ Ô ÚÔÌ·¯ÒÓ·˜ Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ ÁÈ· Ó· Á›ÓÂÈ ‡ÛÙÂÚ· ·fi ¤Ó· ÂÍ¿ÌËÓÔ ÂÚ›Ô˘ ÙÔ ÔÏÔη‡ÙˆÌ· Ì ‰Âο‰Â˜ Î·È ÂηÙÔÓÙ¿‰Â˜ ı‡Ì·Ù· Ô˘ ¤‰ˆÛ·Ó ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÛÙÔÓ ˘¤Ú ¿ÓÙˆÓ ·ÁÒÓ·.

34


¢À™∫√§∂™ ª∂ƒ∂™ °π∞ Δ√¡ ∂ªª∞¡√À∏§ ¶∞¶∞

ÏÔ ÙÔ Î·ÏÔη›ÚÈ ˆ˜ ÙÔÓ √ÎÙÒ‚ÚÈÔ Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ÚÔÛ·ı› Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÈ ÙÔ ÛÙÚ¿ÙÂ˘Ì¿ ÙÔ˘ ÁÈ· Ó· ÌÔÚ› Ó· ·Ì˘Óı› ÛÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜, Ô˘ Â›Ó·È Ì›· ı¤ÛË Ô¯˘Ú‹ ·fi ÙË Ê‡ÛË, Ì ÙÔ˘˜ ·fiÎÚËÌÓÔ˘˜ ‚Ú¿¯Ô˘˜ Î·È ÙÔ ‰‡Û‚·ÙÔ ÙÔ˘ ‰¿ÊÔ˘˜ Ô˘ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙȘ Ô¯˘ÚˆÌ·ÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ ÙˆÓ ªÔÓÒÓ Ì ÙÔ˘˜ ‡ÚÁÔ˘˜ Î·È Ù· „ËÏ¿ Ù›¯Ë ¤Î·Ì·Ó ÙÔÓ Õıˆ ¤Ó· Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi ÊÚÔ‡ÚÈÔ. ºÚÔ‡ÚÈÔ fï˜ ¯ˆÚ›˜ ¤ÌÂÈÚÔ ÛÙÚ·Ùfi ÁÈ· Ó· ÙÔ ˘ÂÚ·Û›ÛÂÈ Î·È ÚÔ ·ÓÙfi˜ ¯ˆÚ›˜ ˘ÚÔÌ·¯Èο. √ ¶·¿˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Û ·ÂÁÓˆṲ̂ӷ Ó· ÙÔ˘ ÛÙ›ÏÔ˘Ó ÛÙ¤ÏÓÔÓÙ·˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ ÙÔ˘ ÛÙ· ÓËÛÈ¿ Î·È Á‡ÚÈ˙·Ó ¿Ú·¯ÙÔÈ ‹ Ì Ôχ ÏÈÁÔÛÙ¤˜ ÔÛfiÙËÙ˜. ∞ÊÔ‡ Ù·ÎÙÔÔ›ËÛ οˆ˜ Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· ÛÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜, Ô ¶·¿˜ ¿ÊËÛ ˆ˜ ·ÓÙÈÚfiÛˆfi ÙÔ˘ ÙÔÓ ÈÛÙfi ÙÔ˘ Ê›ÏÔ ¡ÈÎËÊfiÚÔ π‚ËÚ›ÙË Ì ÙËÓ ÂÓÙÔÏ‹ Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙËÓ Ô¯‡ÚˆÛË ÙˆÓ ÌÔÓÒÓ Î·È Ó· χÓÂÈ ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ˘‹Ú¯·Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ·ÊÔ‡ ı· ÙÔ˘˜ ˘ÂÓı‡ÌÈ˙ ÙȘ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ·. √ ¶·¿˜ ·Ó·¯ÒÚËÛ ÁÈ· ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· ÙËÓ ÔÔ›· ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ÙËÓ Ô¯˘ÚÒÛÂÈ ·fi ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÈÛıÌÔ‡ ·fi fiÔ˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÂÚ¿ÛÂÈ ÈÈÎfi Î·È Â˙ÈÎfi, ÂÓÒ ·fi ÙË ı¿Ï·ÛÛ· ›¯Â ÙȘ ÂÏ›‰Â˜ fiÙÈ ı· ›¯Â ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÙˆÓ ÏÔ›ˆÓ Ô˘ ı· ÂÚÈÔÏÔ‡Û·Ó Û fiÏÔ ÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· Ô˘ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ı· ‹Ù·Ó ·ÂÈÏËÙÈÎÔ› Ì ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi ÙËÓ ¶ÔÙ›‰·È· ÏÂ˘Ú¿. ŒÛÙËÛ ÙÔ ÛÙÚ·ÙËÁÂ›Ô ÙÔ˘ ÛÙÔ ‚˘˙·ÓÙÈÓfi ‡ÚÁÔ ÛÙË ÛËÌÂÚÈÓ‹ ¡. ºÒηȷ Î·È ÚÔÛ·ıÔ‡Û ӷ Û˘ÓÙÔÓ›ÛÂÈ ÙÔÓ ·ÁÒÓ·. √È ÂÓÈÛ¯‡ÛÂȘ ·fi ÙÔÓ ŸÏ˘ÌÔ, Ô˘ ÂÚ›ÌÂÓÂ Ô ·Ú¯ËÁfi˜, ηı˘ÛÙÂÚÔ‡Û·Ó. Δ· ˘ÚÔÌ·¯Èο Î·È Ù· ÙÚfiÊÈÌ· Ô˘ ÂÚ›ÌÂÓ ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜ Ô˘ ÔÏÂÌÔ‡Û·Ó Î¿ı ̤ڷ Ì ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê fiÛÔ Î·È ÁÈ· ÙÔ˘˜ ΢ÓËÁË̤ÓÔ˘˜ ·fi ¿ÏÏ· ̤ÚË Ôϛ٘ ‰ÂÓ ¤Êı·Ó·Ó ÔÙ¤ ‹ ¤Êı·Ó·Ó Û Ôχ ÌÈÎÚ¤˜ ÔÛfiÙËÙ˜. √ ¶·¿˜ ÛÙ¤ÏÓÂÈ ÌÈ· ÂÈÛÙÔÏ‹ Û ·˘ÛÙËÚfi ÙfiÓÔ ÛÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË Î·È Î¿ˆ˜ ·Á·Ó·ÎÙÈṲ̂ÓÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·‰È·ÊÔÚ›· Ù˘ ÚÔÛˆÚÈÓ‹˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ·Ó¿Ï˘Û Ì ÈÎÚ›· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ Î·È ·›ÚÓÂÈ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛË ·fi ÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË: «...°Ú¿ÊÂȘ fiÙÈ ¤Ó·˜ Î·È ÌfiÓÔ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÚÎÂÙfi Ó· ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ Î·È ÁÈ· Ù· ‰Èο ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ Ó· ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ Ó· ÚÔÌËı‡ÂÈ Î·È Ù· ͤӷ fiÏ· ÂÍ È‰›ˆÓ. ∞ÏÏ¿ ÙÔ Á¤ÓÔ˜ ı· ·Ô‰ÒÛÂÈ ÛÙÔÓ Î·ı¤Ó· fiÛ· Íԉ‡ÂÈ, ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰›Î·ÈÔ ÂÓÒ Ô ·ÁÒÓ·˜ Â›Ó·È ÁÈ· fiÏÔ˘˜ Î·È fiÏÔÈ ı· ·ÔÏ·‡ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÏ¢ıÂÚ›·, ¤Ó·˜ Î·È ÌfiÓÔ˜ Ó· ‚¿˙ÂÈ ¯Ú‹Ì·Ù· ÁÈ· ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜. ¡· ·ÁˆÓ›˙ÂÛ·È Î·È Ó· 36


37


‚Ú›ÛÎÂȘ ÙÚfiÔ˘˜ Ó· ‚Ú›ÛÎÂȘ ¯Ú‹Ì·Ù·. Œ¯ÂȘ Î·È ÂÌ¿˜ ‚ÔËıÔ‡˜ Î·È ı· Û ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ì fiÛÔ ÌÔÚÔ‡ÌÂ...». ¶·Ú¿ ÙȘ ηϤ˜ ÚÔı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË, ÂÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÔÈ ·ÂÛÙ·Ï̤ÓÔÈ ·fi ÙÔÓ ¶·¿, Á‡ÚÈÛ·Ó Û¯Â‰fiÓ ¿Ú·ÎÙÔÈ ·ÊÔ‡ ¤ÊÂÚ·Ó ÌfiÓÔ 400 Ôο‰Â˜ Ì·ÚÔ‡ÙÈ, 400 Ôο‰Â˜ ÌÔχ‚È Î·È 4.000 ÙÔ˘ÊÂÚÎfi‚ÂÚÁ˜, ÔÛfiÙËÙ˜ Ô˘ ‹Ù·Ó Ôχ ÌÈÎÚfiÙÂÚ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ Ô˘ ˙ËÙÔ‡Û·Ó. ΔÔ ™Â٤̂ÚÈÔ Ì‹Ó· Ô À„ËÏ¿ÓÙ˘, ·ÓÙ› ÁÈ· ‚Ô‹ıÂÈ·, ÙÔ˘ ÛÙ¤ÏÓÂÈ ¤Ó· ¤ÁÁÚ·ÊÔ Ô˘ ÙÔÓ ‰ÈÔÚ›˙ÂÈ ·Ú¯ËÁfi Î·È ‰ÈÔÈÎËÙ‹ ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ŸÚÔ˘˜ Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜ Î·È Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ÛÙÔ ÔÔ›Ô ‰ÈηÈÔÏÔÁÂ›Ù·È ÁÈ·Ù› ‰ÂÓ ÌfiÚÂÛ ӷ ÛÙ›ÏÂÈ ‚Ô‹ıÂÈ·.


«ºÈÏÔÁÂÓ¤Ûٷ٠·ÚÈ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ... ¯·›Úˆ ‚ϤˆÓ Ù· Ï·ÌÚ¿ ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ÛÙ·ıÂÚ¿˜ Î·È ÂÈÏÈÎÚÈÓÔ‡˜ ÊÈÏÔÁÂÓ›·˜ ÛÔ˘. ¢È· Ó· ÂÎÙÂÏ›˜ ‰Â ÂÓÙÔÓfiÙÂÚÔÓ ÙÔ˘˜ ˘¤Ú Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ Î·È ·ÛÊ·Ï›·˜ ÔÚıÔ‡˜ ÛÎÔÔ‡˜ ÛÔ˘, Û ηٷÛÙ·›Óˆ ‰È’ ÂÓÛÊÚ·Á›ÛÙÔ˘ ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÏËÚÂÍÔ‡ÛÈÔÓ ·Ú¯ËÁfiÓ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙ‹Ó ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ŸÚÔ˘˜ Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜ Î·È Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢... §˘Ô‡Ì·È fiÙÈ ...Ë ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û· ·Ù·Í›· ÙËÓ ÔÔ›· ‰ÂÓ Ë‰˘Ó‹ıËÓ Ó· ηٷ·‡Ûˆ Â›Ó·È Ë ·ÈÙ›· ‰È· ÙËÓ ÔÔ›·Ó ‰ÂÓ Â‚Ô‹ıËÛ· ηӤӷ ·fi Ù· ¤Íˆ ̤ÚË...» √ ¶·ÙÚÈÒÙ˘ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘ ΔÚÈÔÏÈÙ˙¿ 11 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1821 ¶ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ fï˜ ·ÓËÛ˘¯Â› ÙÔÓ ¶·¿ Ë ·Ì˘ÓÙÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË ÛÙËÓ ¶ÔÙ›‰·È· Ô˘ ÔÈ ÌÂÓ ΔÔ‡ÚÎÔÈ Ì¤Ú· Ì ÙË Ì¤Ú· ÏËÛÈ¿˙Ô˘Ó ÙÔ ·˘Ï¿ÎÈ, ÔÈ ‰Â ŒÏÏËÓ˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó Ù· ̤۷ Ó· ·Ì˘ÓıÔ‡Ó Ô‡Ù Û ¤Ì„˘¯Ô Ô‡Ù Û ¿„˘¯Ô ˘ÏÈÎfi.

39


∫·È ÂÓÒ Ì¤¯ÚÈ ÙfiÙÂ, ̤۷ ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘, ›¯Â Û·Ó ‚ÔËıÔ‡˜ Î·È ·ÚÎÂÙÔ‡˜ ÂÌÂÈÚÔfiÏÂÌÔ˘˜ ·fi ÙÔÓ ŸÏ˘ÌÔ Ì ÔÏ·Ú¯ËÁÔ‡˜ ÙÔÓ §È¿ÎÔ Î·È ÙÔÓ ª›ÓÔ, ·˘ÙÔ› ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÙÔ ÛÙÚ·ÙfiÂ‰Ô Î·È ¤Ê˘Á·Ó. ¶ÚÔÛ·ı› Ô ¶·¿˜ Ó· Û˘ÓÂÓÓÔËı› Ó· ÍÂÛËΈıÔ‡Ó Î·È ÔÈ √χÌÈÔÈ, ·˘Ùfi fï˜ ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ ÁÈ·Ù› Ô ·ÂÛÙ·Ï̤ÓÔ˜ ·fi ÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË ∫·ÛÔÌÔ‡Ï˘, ·Ó¤ÊÂÚ ÛÙÔÓ ¶·¿ fiÙÈ ‹Ù·Ó ·ÚÔÂÙԛ̷ÛÙÔÈ. §›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· ÔÈ √χÌÈÔÈ ·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó Ó· Â·Ó·ÛٷًÛÔ˘Ó ·ÏÏ¿ ˙ËÙÔ‡Ó ÙÚfiÊÈÌ· Î·È ÔÏÂÌÔÊfi‰È· ·fi Ù· ·Ó‡·ÚÎÙ· ÛÙÔ ÛÙÚ·ÙfiÂ‰Ô ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿. ªÂÙ¿ ÙËÓ ·Ô¯ÒÚËÛË ÙˆÓ √Ï˘Ì›ˆÓ ·fi ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· ·Ô̤ÓÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ ˘ÂÚ¿ÛÈÛË ·˘Ù‹˜ ÌfiÓÔÓ 430 Â·Ó·Ûٿ٘. ∞ÏÏ¿ Î·È Ù· ÏÔ›· Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÂΛ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÙȘ ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜ Î·È ¤ÌÂÈÓÂ Ë ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú· ·ÚÔÛٿ٢ÙË. √ ¶·¿˜ ‚ϤÔÓÙ·˜ fiÙÈ ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· Û˘ÁÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ÙÔÓ ÔÏ˘¿ÚÈıÌÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi ‹Ú ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙÔ ÛÙÂÓfi Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜ ÁÈ· Ó· ÌË ı˘ÛÈ¿ÛÂÈ ¯ˆÚ›˜ fiÊÂÏÔ˜ ÙfiÛ˜ „˘¯¤˜, ·ÏÏ¿ ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜ ÙÔÓ ¤ÂÈÛ·Ó Ó· Ì›ÓÂÈ ÁÈ· Ï›Á˜ ̤Ú˜ ÂÏ›˙ÔÓÙ·˜ Û οÔÈ· ‚Ô‹ıÂÈ· Ô˘ ÂÚ›ÌÂÓ ·fi Ù· æ·Ú¿. ¶ÂÚ›ÌÂÓ οÔÈ· ÂÓ›Û¯˘ÛË ÁÈ· Ó· Â·Ó·Ï¿‚ÂÈ Î¿ÔÈ· Ó˘¯ÙÂÚÈÓ‹ ·fi‚·ÛË fiˆ˜ ¤Î·Ó ÌÚÔÛÙ¿ ·fi Ï›Á˜ ̤Ú˜ ÛÙÔÓ ÕÁÈÔ ª¿Ì·, Ô˘ ÊÙ¿ÓÔÓÙ·˜ ›Ûˆ ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ·ÈÊÓȉ›·Û·Ó Î·È Û ̛· ÊÔÓÈ΋ Ì¿¯Ë ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÛÎfiÙˆÛ·Ó ¿Óˆ ·fi 300 ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ·›ÚÓÔÓÙ·˜ ÔÏÏ¿ Ï¿Ê˘Ú· Î·È È‰›ˆ˜ ˘ÚÔÌ·¯Èο Ô˘ Ù· ›¯·Ó Ôχ ·Ó¿ÁÎË Î·È ·Ó¿ÌÂÛ¿ ÙÔ˘˜ Î·È ÂÊÙ¿ ÛËÌ·›Â˜. ¶·Ú¿ ÙȘ Ï›Á˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ô˘ ›¯·Ó ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ηÙfiÚıˆÓ·Ó Ó· ·ÔÎÚÔ‡Ô˘Ó ÙȘ ÂÈı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ ∞¯Ì¤Ù Ì¤Ë ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ‡ ÙÔ˘ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê, Ô˘ ›¯Â ¿Óˆ ·fi 8.000 ÛÙÚ·Ùfi. ∂Âȉ‹ fï˜ ˆ˜ ÙÔ ™Â٤̂ÚÈÔ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ‰ÂÓ ÌfiÚÂÛ·Ó Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·, ¿ÏÏ·Í·Ó Ù· Û¯¤‰È¿ ÙÔ˘˜. ™Ù¤ÏÓÔ˘Ó ÁÈ· ÂÓ›Û¯˘ÛË ÙÔÓ ÂÌÂÈÚÔfiÏÂÌÔ ∂ÌÔ‡ §Ô˘ÌÔ‡Ù Ì 3.500 ÈÈÎfi, 14.000 Â˙ÈÎfi Î·È Ì ÔÏÏ¿ ηÓfiÓÈ·. ∏ ηٿÛÙ·ÛË ‹Ù·Ó ÎÚ›ÛÈÌË Î·È ¯ˆÚ›˜ ‚Ô‹ıÂÈ· ·fi ¤Íˆ ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· ¤¯Ô˘Ó οÔȘ ÂÏ›‰Â˜ ÂÈÙ˘¯›·˜ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜.

40


∏ƒøπ∫∂™ ™Δπ°ª∂™ ™Δ∏¡ ∫∞™™∞¡¢ƒ∞

Δ

Ș ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ ÙÔ˘ √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ηٷϿ‚·ÈÓ fiÙÈ Ë ı¤ÛË ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ‰‡ÛÎÔÏË. ¶ÚÔ¤ÙÚÂ ÙÔÓ ¿Ì·¯Ô ÏËı˘ÛÌfi Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙË ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ Î·È Ì οı ̤ÛÔ Ó· ·ÔÌ·ÎÚ˘Óı› ÁÈ· Ù· ÏËÛȤÛÙÂÚ· ÓËÛÈ¿, §‹ÌÓÔ, ™Î‡ÚÔ, ™ÎfiÂÏÔ ‹ ÁÈ· Ù· ·Ú¿ÏÈ· Ù˘ ¶ÈÂÚ›·˜. ¶¿Óˆ ·fi 200 ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ, ÚfiÛÊ˘Á˜ Î·È ·˘ÙÔ› ·fi ¿ÏÏ· ̤ÚË Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜ Ô˘ ›¯·Ó ¤ÏıÂÈ ÁÈ· Ó· ·ÔʇÁÔ˘Ó ÙȘ ıËÚȈ‰›Â˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ, ·Ó·Áο˙ÔÓÙ·È Ó· ·Ê‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· ¿ÏÏË ÌÈ· ÊÔÚ¿ ÙË ÁË Ô˘ ÙÔ˘˜ ÊÈÏÔÍÂÓÔ‡Û ÚÔÛˆÚÈÓ¿ Î·È Ó· ¿Ó Û ¿ÏÏ· ͤӷ, ¿ÁÓˆÛÙ· ̤ÚË. ™ÙȘ 17 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÂȯÂÈÚÔ‡Ó Ì›· ·fi‚·ÛË 600 ÂÚ›Ô˘ ·Ó‰ÚÒÓ, ΢ڛˆ˜ ÈÈÎÔ‡, ÛÙÔ ÏÂÁfiÌÂÓÔ «∞˘Ï¿ÎÈ», ·ÏÏ¿ ·ÔÎÚÔ‡ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ÔÏÈÁ¿ÚÈıÌÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜. ∏ Ù¿ÊÚÔ˜ ηχÊıËΠ·fi ÙÒÌ·Ù· ·Ó‰ÚÒÓ Î·È ·ÏfiÁˆÓ ÙÔ˘ ¯ıÚÔ‡. ªÂÙ¿ ÙËÓ ÚÒÙË ·˘Ù‹ ·ÔÙ˘¯›· ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ·Ú·Ù¿ÛÛÔ˘Ó ÔÏfiÎÏËÚË ÙË ‰‡Ó·Ì‹ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÁÂÓÈ΋ ¤ÊÔ‰Ô. °›ÓÔÓÙ·È Û˘Ó¯›˜ ÂÈı¤ÛÂȘ, ·ÏÏ¿ fiϘ ·ÔÎÚÔ‡ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ˘ÂÚ·ÛÈÛÙ¤˜ Ô˘ ηٷϷ‚·›ÓÔ˘Ó fiÙÈ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ¿ÏÏË ÂÈÏÔÁ‹. ŒÚÂ ӷ ·ÔÎÚÔ‡ÛÔ˘Ó ÙÔÓ Â¯ıÚfi ‹ Ó· Âı¿ÓÔ˘Ó. ªÂÙ¿ ÙȘ ·ÔÙ˘¯›Â˜ ·˘Ù¤˜ Ô §Ô˘ÌÔ‡Ù ‰ÂÓ ·Ôı·ÚÚ‡ÓÂÙ·È. ∫·Ï› ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ·Ú·‰ÒÛÔ˘Ó Ù· fiÏ· Î·È ÙÔ˘˜ ˘fiÛ¯ÂÙ·È ÁÂÓÈ΋ ·ÌÓËÛÙ›· ÙfiÛÔ ÛÙÔÓ ¿Ì·¯Ô ÏËı˘ÛÌfi fiÛÔ Î·È ÛÙÔ˘˜ ÔÏÂÌÈÛÙ¤˜. √È ŒÏÏËÓ˜ Ô˘ ¤Ú·Û·Ó ÙfiÛ˜ ·ÁˆÓ›Â˜ Î·È ¤Î·Ì·Ó ÙfiÛ˜ ı˘Û›Â˜, ‰ÂÓ ·¿ÓÙËÛ·Ó ÛÙȘ „‡ÙÈΘ ˘ÔÛ¯¤ÛÂȘ ÙÔ˘ §Ô˘ÌÔ‡Ù. Δ· ÌÂÛ¿Ó˘¯Ù· Ù˘ 30‹˜ √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ ¿Ú¯ÈÛ ÌÈ· ÙÚÔÌÂÚ‹ Â›ıÂÛË Ì ÙÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÈÈÎfi Ó· ÂÈÙ›ıÂÙ·È Ì Ôχ Ì·Ó›· Û fiÏÔ ÙÔ Ì¤ÙˆÔ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. √È ŒÏÏËÓ˜ ÔÏÂÌÔ‡Ó ÁÈ· ÔÏϤ˜ ÒÚ˜ Ì ËÚˆÈÛÌfi Î·È ·˘ÙÔı˘Û›·. √ §Ô˘ÌÔ‡Ù, ‚ϤÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ˘ÂÚ·ÛÈÛÙÒÓ, ηٷϷ̂¿ÓÂÙ·È ·fi Êfi‚Ô Ì‹ˆ˜ ·ÔÙ‡¯ÂÈ, ·Ú¿ ÙËÓ ÔÏÏ·Ï¿ÛÈ· ‰‡Ó·Ì‹ ÙÔ˘. ™·Ó ·ÏÈfi˜ ÔÏÂÌÈÛÙ‹˜ ÛΤÊÙËΠ¤Ó· ÔÏÂÌÈÎfi Ù¤¯Ó·ÛÌ·. ƒ›¯ÓÂÈ ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂÒÓ ÙÔ˘ ÛÙÔ ¤Ó· ¿ÎÚÔ Î·È ÂÙÔÈÌ¿˙ÂÙ·È ‰‹ıÂÓ ÁÈ· Â›ıÂÛË. √È ŒÏÏËÓ˜ ·ÔÛ‡ÚÔ˘Ó Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂÒÓ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Ô˘ ·ÂÈÏÔ‡ÓÙ·Ó. ΔfiÙ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ‚Ú‹Î·Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÁÂÊ˘ÚÒÛÔ˘Ó ¤Ó· ̤ÚÔ˜ Ù˘ Ù¿ÊÚÔ˘ Î·È Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ó ÛÙË ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ. ÕÚ¯ÈÛ ¿Ù·ÎÙË ˘Ô¯ÒÚËÛË ÚÔ˜ ÙÔ ÎÔÓÙÈÓfi ‰¿ÛÔ˜ fiÔ˘ ÚÔÛˆÚÈÓ¿ ·Ì‡ÓÔÓÙ·È ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÁÈ· Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÛÙÔÓ ¿Ì·¯Ô ÏËı˘ÛÌfi, ÓÔÙÈfiÙÂÚ·, Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·. ªÂ οı ̤ÛÔ, „·ÚÔοÈη Î·È ‚¿ÚΘ, ηÙ¢ı‡ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜ Î·È ÛÙ· ÓËÛÈ¿. 41


∞fi ÙÔ˘˜ Ì·¯ËÙ¤˜ ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ¤ÂÛ·Ó ÛÙÔ ‰›Ô Ù˘ Ì¿¯Ë˜. Δ· ÙÚ›· ٤ٷÚÙ· Ù˘ ‰‡Ó·Ì˘ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ¤ÂÛ·Ó ÛÙË Ì¿¯Ë Î·È ÂÚ› ÙÔ˘˜ 150-200 ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ‰È·Ê‡ÁÔ˘Ó. ΔÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ¤Ê˘ÁÂ Ô ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ Ô˘ Ì ÙËÓ ·ÎÔÏÔ˘ı›· ÙÔ˘ Î·È Ï›ÁÔ˘˜ ÔÏÂÌÈÛÙ¤˜, ¤Êı·Û ÛÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜, ‚˘ıÈṲ̂ÓÔ˜ Û ÛΤ„ÂȘ ÁÈ· ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ Ì¿¯Ë˜, ÙÔ ¯·Ï·ÛÌfi, ÙȘ ÏÂËϷۛ˜, ÙȘ ˘ÚÔÏ‹ÛÂȘ Î·È ÙȘ ·È¯Ì·ÏˆÛ›Â˜ ÔÏÏÒÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ. ™ÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜ ÔÈ ·ÓÈÎÔ‚ÏË̤ÓÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ ÌÂÙ·‰›‰Ô˘Ó ÙËÓ ·ÁˆÓ›· ÙÔ˘˜ ÛÙÔ˘˜ ·ÁÈÔÚ›Ù˜ ÌÔÓ·¯Ô‡˜. ªÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜ ˘fi΢„Â Î·È Ë ™ÈıˆÓ›·, Ë ÌÂÛ·›· ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ˜ Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜ Î·È ÔÏfiÎÏËÚË Ë Ã·ÏÎȉÈ΋ ÛÙ¤Ó·˙ ¿ÏÈ Î¿Ùˆ ·fi ÙȘ ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ÔÚ‰¤˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ. ŒÌÂÈÓ ÂχıÂÚÔ ÚÔ˜ ÙÔ ·ÚfiÓ ÌfiÓÔ ÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜ Ô˘ ›¯Â ÌÂÙ·‚ÏËı› Û ÎÚËÛʇÁÂÙÔ ÙÔ˘ ¿Ì·¯Ô˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Î·È ÙˆÓ Ï›ÁˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ. √È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ÌÔÓ·¯Ô› ‚ϤÔ˘Ó ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ Ó· ÌÔ˘Ó ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÛÙË ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ ÙÔ˘ ŸÚÔ˘˜ Î·È Ó· ηٷÛÙÚ¤„Ô˘Ó Ù· ÌÔÓ·ÛÙ‹ÚÈ·, Ô˘ ‹Ù·Ó ÁÂÌ¿Ù· ·fi ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È ÎÂÈÌ‹ÏÈ· ÌÂÁ¿Ï˘ ·Í›·˜. √ ¡ÈÎËÊfiÚÔ˜ π‚ËÚ›Ù˘ ·‰˘Ó·Ù› Ó· ÂÈ‚ÏËı› ÛÙÔ˘˜ ∞ÁÈÔÚ›Ù˜. √ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ Êı¿ÓÔÓÙ·˜ ÛÙË ÌÔÓ‹ ∂ÛÊÈÁ̤ÓÔ˘, ·’ fiÔ˘ ÍÂΛÓËÛ ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÏËÚÔÊÔÚ‹ıËΠÁÈ· ÙËÓ Ù·ÎÙÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË Î·È ‹Ú ÌÈ· ÈÛÙÔÚÈ΋ ·fiÊ·ÛË, ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙÔÓ ›‰ÈÔ fiÛÔ Î·È ÁÈ· Ù· ÌÔÓ·ÛÙ‹ÚÈ· ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ŸÚÔ˘˜. ™Î¤ÊıËΠfiÙÈ ¯ˆÚ›˜ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ô˘ ÂÚ›ÌÂÓÂ Î·È Ô˘ ÔÙ¤ ‰ÂÓ ¤Êı·Û ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ˘ÂÚ·ÛÈÛÙ› ÙËÓ Ô¯˘Ú‹ Ú¿ÁÌ·ÙÈ ı¤ÛË ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ŸÚÔ˘˜ Ì ÙÔ˘˜

42


ÔÏÈÁ¿ÚÈıÌÔ˘˜ ÈÛÙÔ‡˜ ÙÔ˘ ÔÏÂÌÈÛÙ¤˜ Ô˘ Î·È ·˘ÙÔ› ‹Ù·Ó ηٷÔÓË̤ÓÔÈ ·fi ÙȘ Û˘Ó¯›˜ Ì¿¯Â˜ Î·È Î·ÎÔ˘¯›Â˜. ª·ı·›ÓÂÈ Ì¿ÏÈÛÙ· fiÙÈ ÂÓÒ Ô ›‰ÈÔ˜ ÔÏÂÌÔ‡ÛÂ Î·È ¤‰ÈÓ ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ Ì¿¯Â˜ ÛÙËÓ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·, ÔÚÈṲ̂ÓÔÈ ‰ÈÔÈÎËÙ¤˜ ÙˆÓ ÌÔÓÒÓ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· οÓÔ˘Ó ‰È·Ú·Á·ÌÙ‡ÛÂȘ Ì ·ÂÛÙ·Ï̤ÓÔ˘˜ ÙÔ˘ §Ô˘ÌÔ‡Ù ÁÈ· ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË ÙÔ˘


∞Á›Ô˘ ŸÚÔ˘˜, Û˘Ì‚È‚·˙fiÌÂÓÔÈ Ì ÙȘ ‰ÂÏ·ÛÙÈΤ˜ ÚÔÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ΔÔ‡ÚÎÔ˘ ÛÙÚ·ÙËÁÔ‡, ·ÚΛ Ó· ÏËÚÒÛÔ˘Ó ˘¤ÚÔÁη ¯ÚËÌ·ÙÈο ÔÛ¿, ÁÈ· Ù· ¤ÍÔ‰· ÙˆÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ. √ ΔÔ‡ÚÎÔ˜ ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜ ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ŸÚÔ˘˜ ÷ÛÂ΋ ÷ϋÏ, Ô˘ ‹Ù·Ó Ì ÂÚÈÔÚÈÛÌfi ÎÏÂÈṲ̂ÓÔ˜ ÛÂ Ê˘Ï·Î‹ ÙˆÓ ∫·Ú˘ÒÓ, ·Ê¤ıËΠÂχıÂÚÔ˜ Î·È ¿Ú¯ÈÛ ̿ÏÈÛÙ· Ó· ‚Á¿˙ÂÈ ‰È·Ù·Á¤˜ Ó· Û˘ÏÏ¿‚Ô˘Ó ÙÔÓ ∂ÌÌ. ¶·¿ ÔÈ ÌÔÓ·¯Ô› Î·È Ó· ÙÔÓ ·Ú·‰ÒÛÔ˘Ó Û’ ·˘ÙfiÓ. ∞˘Ùfi ‚¤‚·È· ‰ÂÓ ÙfiÏÌËÛ·Ó Ó· ÙÔ Ú¿ÍÔ˘Ó ÔÈ ÌÔÓ·¯Ô›, ·Ú¿ ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ. ⁄ÛÙÂÚ· ·fi ÙËÓ Î·Î‹ ÙÚÔ‹ ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ Î·È ÂÂȉ‹ ÛΤÊÙËÎÂ Ô ¶·¿˜ fiÙÈ ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙË Ë Û˘Ó¤¯ÈÛË ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· ÛÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜, ÊÔ‚Ô‡ÌÂÓÔ˜ Ì¿ÏÈÛÙ· fiÙÈ ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÓ¤ÚÁÂȤ˜ ÙÔ˘ ›Ûˆ˜ Ó· Û˘ÓÙÂÏÔ‡Û·Ó ÛÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙˆÓ ÈÂÚÒÓ ÌÔÓÒÓ Î·È Èı·ÓfiÓ Ó· Ô‰ËÁÔ‡Û·Ó Î·È Û ·‰ÂÏÊÔÎÙfiÓÔ ·ÎfiÌ· fiÏÂÌÔ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÌÔÓ·¯ÒÓ, ¯ˆÚ›˜ η̛· ˆÊ¤ÏÂÈ·, ‹Ú ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙÔ ÕÁÈÔ ŸÚÔ˜. ¶·›ÚÓÔÓÙ·˜ Ì·˙› ÙÔ˘ Î·È ÙÔ˘˜ Ï›ÁÔ˘˜ ÈÛÙÔ‡˜ Ê›ÏÔ˘˜ ÙÔ˘ ÌÔÓ·¯Ô‡˜ Î·È ÎÔÛÌÈÎÔ‡˜ Ì·˙› Ì ÙÔ ÁÈÔ ÙÔ˘ °È·ÓÓ¿ÎË, ÂÈ‚È‚¿˙ÂÙ·È Û ÏÔ›Ô ÙÔ˘ ηÂÙ¿Ó μÈÛ‚›˙Ë, Û’ ·˘Ùfi Ô˘ ÚÔ ÂÓÓÈ¿ ÌËÓÒÓ ÙÔÓ Â›¯Â ʤÚÂÈ ÛÙÔ ›‰ÈÔ Ì¤ÚÔ˜ ÁÂÌ¿ÙÔ˜ ÂÏ›‰Â˜, Î·È ·Ó·¯ÒÚËÛ ÁÈ· ÙË ÓfiÙÈ· ∂ÏÏ¿‰· ÁÈ· Ó· Û˘Ó¯›ÛÂÈ ÙÔÓ ·ÁÒÓ· Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ ÁÓˆÛÙÔ‡˜ ÙÔ˘, À„ËÏ¿ÓÙË, ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ Ê›ÏÔ˘˜ ÙÔ˘.

44


√ £∞¡∞Δ√™ Δ√À ∂ªª∞¡√À∏§ ¶∞¶∞

ÙÔ ‰‡ÛÎÔÏÔ ‰ÚfiÌÔ ÁÈ· ÙË ÓfiÙÈ· ∂ÏÏ¿‰·, ÁÈ· ÙËÓ ⁄‰Ú·, Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ¤ÊÂÚÓ ÛÙË ÛΤ„Ë ÙÔ˘ fiÏÔ ÙÔ ÛÎËÓÈÎfi ÙÔ˘ ÔχÌËÓÔ˘ ·ÁÒÓ·. Δ· ÔÚ¿Ì·Ù¿ ÙÔ˘ Î·È Ô ÚÒÙÔ˜ ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌfi˜ ÙÔ˘, fiˆ˜ Î·È ÔÈ ˘ÔÛ¯¤ÛÂȘ ÁÈ· ÎÔÈÓfi ·ÁÒÓ· Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ì ¿ÏÏ· ‰È·ÌÂÚ›ÛÌ·Ù· Ù˘ ¯ÒÚ·˜ Î·È Ë ÔÏÂÌÈ΋ ‚Ô‹ıÂÈ· Û ¤Ì„˘¯Ô ˘ÏÈÎfi Î·È ÔÏÂÌÔÊfi‰È·, ‰ÂÓ Â›¯·Ó ·›ÛÈ· ¤Î‚·ÛË. ™ÎÂÊÙfiÙ·Ó ›Ûˆ˜ Î·È ÙË ‰È¿ıÂÛË Ù˘ ÙÂÚ¿ÛÙÈ·˜ ÂÚÈÔ˘Û›·˜ ÙÔ˘ ÁÈ· ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘, ÙȘ ÊÔÓÈΤ˜ Ì¿¯Â˜ Î·È Î·Ù·ÛÙÚÔʤ˜ Î·È ÙËÓ ·ÔÙ˘¯›· Ù˘ ‰ڷ›ˆÛ˘ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∞ÛÊ·ÏÒ˜ ÛÎÂÊÙfiÙ·Ó Î·È ÙȘ ‰‡ÛÎÔϘ ÛÙÈÁ̤˜ Ô˘ ÂÚÓÔ‡Û·Ó Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ¿ÙÔÌ· Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿˜ ÙÔ˘ ÎÏÂÈṲ̂ӷ ÛÙȘ Ê˘Ï·Î¤˜ ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ Î·È Ë ÌfiÓË ·ÚËÁÔÚÈ¿ Ô˘ ÙÔ˘ ı¤ÚÌ·ÈÓ οˆ˜ ÙËÓ „˘¯‹ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Ë ˘fiÛ¯ÂÛË ÙÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË, fiÙÈ ı· ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· È¿ÛÔ˘Ó Î¿ÔÈÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ÚfiÛˆÔ Û·Ó fiÌËÚÔ ÁÈ· Ó· ÙÔ ·ÓÙ·ÏÏ¿ÍÔ˘Ó Ì ÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘ Î·È Ô˘


Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· Û·Ó Ù¤ÙÔÈÔ ÚfiÛˆÔ Â›¯·Ó ÛÎÔfi Ó· È¿ÛÔ˘Ó ÙÔÓ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ™¤ÚÚ·ÛÏË Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó fiÙ ÛÙËÓ ¶¿ÙÚ· Î·È fiÙ ÛÙË ¢˘ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ¿ÏÏÔ˜ ·fi ÙÔ ÁÓˆÛÙfi °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ. √È ÙfiÛ˜ ı˘Û›Â˜ ¯ˆÚ›˜ ÙÔ ÂÈı˘ÌËÙfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ·Ó·ÛÙ·ÙÒÓÔ˘Ó ÙËÓ „˘¯‹ ÙÔ˘. ∞Ê‹ÓÂÈ ÙË ÁË ÙˆÓ ·Ù¤ÚˆÓ ÙÔ˘ ¯ˆÚ›˜ Ó· ÌÔÚ¤ÛÂÈ Ó· ÙËÓ ˘ÂÚ·Û›ÛÂÈ. √È Î·ÎÔ˘¯›Â˜, ÔÈ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ÂÈÎfiÓ˜ ·fi ÙȘ Ì¿¯Â˜, ÔÈ ÚÔ‰Ôۛ˜ ÌÂÚÈÎÒÓ Ê›ÏˆÓ ÙÔ˘ Ô˘ ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÛÙÈÁÌ‹ ÏÈÔ„‡¯ËÛ·Ó Î·È ÙÔÓ ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙÔ˘ ·ÁÒÓ·, ÂÍ·Ûı¤ÓËÛ·Ó ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘ Î·È ›ÎÚ·Ó·Ó ÙËÓ „˘¯‹ ÙÔ˘. ΔÒÚ· Ô˘ ÔÚ¢fiÙ·Ó ÚÔ˜ ÙËÓ ⁄‰Ú· ‚ϤÔÓÙ·˜ Ó· ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÙ·È ·fi Ù· ¿ÁÈ· ¯ÒÌ·Ù· Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜ Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜ ÙÔ˘, ÓÈÒıÂÈ ÛÈÁ¿ ÛÈÁ¿ Ó· ÙÔ˘ Îfi‚ÂÙ·È ÙÔ Ó‹Ì· Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘. ¶Ï¿È ÙÔ˘ Ô ÁÈÔ˜ ÙÔ˘ πˆ¿ÓÓ˘ ÙÔ˘ ·Ú·ÛÙ¤ÎÂÙ·È ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ÛÙÈÁ̤˜ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÌÔÚ¤ÛÂÈ Ó· ÙÔÓ ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ô‡Ù ·˘Ùfi˜, ·ÏÏ¿ Ô‡ÙÂ Î·È ÔÈ ÚÔÛ¢¯¤˜ ÙˆÓ Û˘ÌÔÏÂÌÈÛÙÒÓ ÙÔ˘ ÌÔÓ·¯ÒÓ ËÁÔ˘Ì¤ÓˆÓ. ÕÊËÛ ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÙÔ˘ ÓÔ‹ ÛÙËÓ ·ÁηÏÈ¿ ÙÔ˘ ÁÈÔ˘ ÙÔ˘. ∫ˉ‡ÙËΠÌÂÁ·ÏÔÚÂÒ˜ ÛÙËÓ ⁄‰Ú·, ÛÙÔ Ó·fi Ù˘ À··ÓÙ‹˜, Ï¿È ÛÙÔ˘˜ Ù¿ÊÔ˘˜ ÙˆÓ Â›ÛËÌˆÓ À‰Ú·›ˆÓ, Ì ÙÈ̤˜ ·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˘. ™ÙËÓ ÂÈه̂ȷ Ͽη Â›Ó·È ÁÚ·Ì̤ÓÔ (Û ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ·fi ·Ú¯·›Ô ΛÌÂÓÔ): «ÀÈfi˜ ÈÂÚ¤ˆ˜ Ô ÁÂÓÓ·›Ô˜ Ô‡ÙÔ˜ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ÂÁη٤ÏÂÈ„Â ÙËÓ ÁÂÓ¤ÙÂÈÚ¿Ó ÙÔ˘ ™¤ÚÚ·˜ ÔÏÂÌÒÓ Î·Ù¿ ÙˆÓ Ù˘Ú¿ÓÓˆÓ, ›Ó· ÛÒÛÂÈ ÙËÓ ¤Ó‰ÔÍÔÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ÌÂÁ¿ÏËÓ ‰fiÍ·Ó. ∞ÏÏ¿ ÂÎÙÂÏÒÓ ÙÔ Î·ı‹ÎÔÓ ÙÔ˘ ·¤ı·ÓÂÓ ·ÚÔÛ‰Ô΋و˜. ΔÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘ ÂÎÚ¿ÙËÛÂÓ Ë ⁄‰Ú·, ÙËÓ ‰Â „˘¯‹Ó ÙÔ˘ Ô Ô˘Ú·Ófi˜ 1821 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 5» §›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· Ô ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘ ‰›ÓÂÈ ÌÈ· ‚‚·›ˆÛË ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ˘ ‹Úˆ· Ô˘ ¤ÁÚ·ÊÂ: «√ ÊÈÏÔÁÂÓ¤ÛÙ·ÙÔ˜ ª·ÓˆÏ¿Î˘ ¶·¿˜, ÛÙÚ·ÙÔÏÔÁ‹Û·˜ ˘¤Ú Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ ÙÔ˘ °¤ÓÔ˘˜, ÂÔϤÌÂÈ ÁÂÓÓ·›ˆ˜ ÙÔ˘˜ Ù˘Ú¿ÓÓÔ˘˜ ÂȘ Ù· ̤ÚË Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ Î·È Ù˘ ∫·ÛÛ¿Ó‰Ú·˜, ‰ÈÔ Î·È ·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˜ ÙˆÓ ÌÂÚÒÓ ÙÔ‡ÙˆÓ Â„ËÊ›ÛıË ·Ú’ ËÌÒÓ. ∂Âȉ‹ ‰Â η΋ Ù‡¯Ë ·¤ı·ÓÂÓ ÂÍ ·ÔÏËÍ›·˜, ÂȘ ·fi‰ÂÈÍÈÓ ÙˆÓ ˘¤Ú ÙÔ˘ °¤ÓÔ˘˜ ·ÁÒÓˆÓ Î·È Â˘ÂÚÁÂÛÈÒÓ ÙÔ˘, ‰fiıË ÂȘ ÙÔ˘˜ ˘ÈÔ‡˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ ·ÚfiÓ Ë̤ÙÂÚÔÓ ÂÓ˘fiÁÚ·ÊÔÓ Î·È ÂÓÛÊÚ¿ÁÈÛÙÔÓ Ì·ÚÙ˘ÚÈÎfiÓ.» ∂Ó ∫ÔÚ›Óıˆ ÙË 5 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 1821 ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘. ∞˘Ùfi ‹Ù·Ó ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ‹Úˆ· Ô˘ ı· ˙ÂÈ ·ÈÒÓÈ· ÛÙȘ „˘¯¤˜ ÙˆÓ ª·Î‰fiÓˆÓ Î·È fiÏˆÓ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Û·Ó Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ¤‰ˆÛ ٷ ¿ÓÙ· ÁÈ· ÙË Ï¢ÙÂÚÈ¿ ÙÔ˘ °¤ÓÔ˘˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÂÚÈ̤ÓÂÈ Î·Ó¤Ó· ·ÓÙ¿ÏÏ·ÁÌ·, Û·Ó ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ 46


·ÁÓfiÙÂÚÔ˘˜ ‹ÚˆÂ˜ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ô˘ ‰›Î·È· ÁÚ¿ÊÙËΠÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ Ì ¯Ú˘Û¿ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È ·Ó¤‚ËΠÛÙÔ ¿ÓıÂÔ ÙˆÓ ËÚÒˆÓ. ∏ ·ÙÚ›‰· Ì·˜, ˘ÂÚ‹Ê·ÓË ÁÈ· ÙË ı˘Û›· ÙÔ˘ ™ÂÚÚ·›Ô˘ ·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˘ ÙˆÓ Ì·Î‰ÔÓÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ ÙÔ˘ 1821, ÙÔÓ ·Ó·Î‹Ú˘Í ÙÔ 1843 ÛÙÔ ‚Ô˘ÏÂ˘Ù‹ÚÈÔ Ù˘ ÂχıÂÚ˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ˆ˜ ¤Ó·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È ÙÔÓ Î·Ù¿Ù·Í ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ‹ÚˆÂ˜ Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜.

∂Èه̂ȷ Ͽη, Ë ÔÔ›· ÌÂÙ·ÊÂÚı›۷ ·fi ÙËÓ ⁄‰Ú·, ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Û‹ÌÂÚ· ÛÙÔ ªÔ˘ÛÂ›Ô ÙˆÓ ™ÂÚÚÒÓ.

μ‚·›ˆÛË ÙÔ˘ ÁÂÓÈÎÔ‡ ·Ú¯ËÁÔ‡ Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó·ÛÙ¿Ûˆ˜ 1821 ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ À„ËÏ¿ÓÙÔ˘, ÂÚ› ÙˆÓ ÚÔÛÊÂÚıÂÈÛÒÓ ˘ËÚÂÛÈÒÓ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿ ÂȘ ÙÔÓ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎfiÓ ·ÁÒÓ·.

47


∞¡∞™Δ∞™π√™, ∞£∞¡∞™π√™, πø∞¡¡∏™, ¡π∫√§∞√™ Δ∂™™∂ƒ∞ ¶∞π¢π∞ Δ√À ∂ªª. ¶∞¶∞ ™À¡∂Ãπ∑√À¡ Δ√¡ ∞°ø¡∞

ÙËÓ ·Ú¯‹ ·Ó·Ê¤Ú·Ì fiÙÈ Ô ∂ÌÌ. ¶·¿˜ ›¯Â 11 ·È‰È¿, 8 ·ÁfiÚÈ· Î·È 3 ÎÔÚ›ÙÛÈ·. ∞fi Ù· ·ÁfiÚÈ· ÙÔ˘ Ù· 4, Ô ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜, Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜, Ô πˆ¿ÓÓ˘ Î·È Ô ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ‹Ù·Ó ÙÔÓ Î·ÈÚfi Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÂÓ‹ÏÈη Î·È ‚ÔËıÔ‡Û·Ó ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘˜ ÛÙȘ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÛÙË μȤÓÓË, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË Î·È ™¤ÚÚ˜. ŸÙ·Ó ÎËÚ‡¯ıËÎÂ Ë Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ Î·È Ô ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÛÙË μȤÓÓË, ÔÈ ‰Â ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ Î·È πˆ¿ÓÓ˘ ÛÙȘ ™¤ÚÚ˜ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ ÁÈ· ÙȘ ÚÔÂÙÔÈ̷ۛ˜ ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· Ô˘ ı· ¿Ú¯È˙ Û ϛÁÔ. ŸÏ· Ù· ·È‰È¿ ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘˜ Ù· ÓÂ˘Ì·ÙÈο Î·È Ù· „˘¯Èο ¯·Ú›ÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜. ªÂ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ·Ê‹ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘˜ Î·È ÙÚ¤¯Ô˘Ó Ó· ·ÁˆÓÈÛÙÔ‡Ó ÎÈ ·˘Ù¿ Ì ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÁÒÓ·.

∞¡∞™Δ∞™π√™ ∂ªª. ¶∞¶∞™ √ ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ›¯Â ÛÔ˘‰¿ÛÂÈ ÛÙËÓ ∞˘ÛÙÚ›· Î·È °ÂÚÌ·Ó›· Î·È ÌÂÙ¤ÊÚ·Û ÔÏÏ¿ ¤ÚÁ· ·Ú¯·›ˆÓ ÛÙË ÁÂÚÌ·ÓÈ΋ ÁÏÒÛÛ·. ∂›¯Â ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË ÛÙË μȤÓÓË Ì ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ‚È‚ÏÈÔÎÙËÙÔÚfiÛËÌÔ Ì ÂȉÈ΋ ÛÊÚ·Á›‰· Ô˘ ¤ÁÚ·ÊÂ: «∂Î Ù˘ ‚È‚ÏÈÔı‹Î˘ ∞Ó·ÛÙ·Û›Ô˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿, ÂÎ ™ÂÚÚÒÓ Ù˘ ª·Î‰ÔÓ›·˜». ªÂ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· ÛÙË ªÔωԂϷ¯›· ·fi ÙÔÓ ∞ϤͷӉÚÔ À„ËÏ¿ÓÙË Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ·ÔÊ·Û›˙ÂÈ Ó· ·Ê‹ÛÂÈ ÙȘ ÂÌÔÚÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Î·È Ì·˙› Ì ¿ÏÏÔ˘˜ 12 ŒÏÏËÓ˜ Î·È ÙÔ ÏÔÁÈÛÙ‹ ÙÔ˘ Ó· ·ÁˆÓÈÛÙÔ‡Ó Ì ÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË ÁÈ· ÙËÓ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜. ™Ù¤ÏÓÂÈ ÌÈ· ÂÈÛÙÔÏ‹ ÚÔ˜ ÙÔÓ ·‰ÂÏÊfi ÙÔ˘ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÛÙȘ ™¤ÚÚ˜ Î·È ÙÔ˘ ÁÚ¿ÊÂÈ ÁÈ· ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ô˘ ‹ÚÂ. ª¤Û· ·fi ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ÂÈÛÙÔÏ‹˜ Ê·›ÓÂÙ·È Ë ‰‡Ó·ÌË ÙÔ˘ ÏfiÁÔ˘ ÂÓfi˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ÏÔÁÔÙ¤¯ÓË. ŒÁÚ·ÊÂ: «∞Á·Ë̤Ó ÌÔ˘ ·‰ÂÏʤ! ™Ô˘ ¤ÁÚ·„· ÚÔ ËÌÂÚÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ·fiÊ·Û‹ ÌÔ˘ Ó· ·Ó·¯ˆÚ‹Ûˆ... ∂›Ó·È ¤Ó·˜ Ì‹Ó·˜ ÙÒÚ·, Ô˘ ‰ÂÓ Â›¯· ËÛ˘¯›· Ô‡Ù ÛÙÈÁÌ‹. ∂›¯· ÛÙÚ¤„ÂÈ fiÏË ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÌÔ˘ ÛÙËÓ ÙˆÚÈÓ‹ ηٿÛÙ·ÛË Î·È ‹ıÂÏ· Ó· ‚Úˆ ¤Ó· ̤ÛÔ ÁÈ· Ó· ÈηÓÔÔÈ‹Ûˆ ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÌÔ˘ Î·È ÁÂÓÈο ÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÌÔ˘. ∞ÏÏ¿ fiÏÔÓ ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ Î·ÈÚfi ÛÙ¿ıËΠ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· ÚÔÙÈÌ‹Ûˆ ÙËÓ Ì·Ù·ÈfiÙËÙ· Î·È Ó· ·Ú·ÌÂÚ›Ûˆ ÙÔ ¤Ó‰ÔÍÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ÙÔ˘ ·ÈÒÓ·. ªÈ· Á˘Ó·ÈΛ· ÌÔÚÊ‹ ÛÙÂÎfiÙ·Ó ¿ÓÙ· ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙ· Ì¿ÙÈ· ÌÔ˘ ıÏÈÌ̤ÓË, 48


ÏËÁˆÌ¤ÓË, ‚·ÚÈ¿ ·Ï˘ÛÔ‰Â̤ÓË. ¶¿ÓÙ· Ì ÎÔ›Ù·˙ Ì ‚ϤÌÌ· ·ÙÂÓ¤˜ ¯ˆÚ›˜ Ó· ÌÔ˘ ÌÈÏ›. ∞ÏÏ¿ Ù¤ÏÔ˜, ÚÈÓ ·fi Ï›Á˜ ̤Ú˜ ÌÔ˘ › ı˘ÌˆÌ¤Ó·: –¶·È‰› ÌÔ˘, ¿„ È· Ó· Â›Ó·È Û΢ıÚˆfi˜! ¶¿„ ӷ Â›Û·È ÌfiÓÔ Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ∂ÌÌ. ¶·¿˜, Ô ÁÈÔ˜ ÙÔ˘ ηÏÔ‡ ÛÔ˘ ·Ù¤Ú·! ∂›Û·È ¤Ó·˜ ª·Î‰fiÓ·˜ Î·È ÙÔ Î·ı‹ÎÔÓ Û ηÏ›. ∞›Û¯Ô˜ Î·È ·ÓÂÍ›ÙËÏË ÓÙÚÔ‹ Ó· Â›Ó·È ÁÈ· Û¤Ó·, Â¿Ó Ì›ÓÂȘ ·‰È¿ÊÔÚÔ˜ Û’ ·˘Ù‹Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›·. ∂ÌÚfi˜ ÏÔÈfiÓ ·Á·Ë̤ÓÔ ÌÔ˘ ·È‰›! ¢Â›Í ˆ˜ Â›Û·È ¤Ó·˜ ª·Î‰fiÓ·˜! °›ÓÔ˘ ¤Ó·˜ ∞ÚÈÛÙfi‰ËÌÔ˜ Î·È Î¿Ùˆ ·’ ·˘Ùfi ÙÔ fiÓÔÌ· ÔϤ̷ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰·. ªË ÊÔ‚¿Û·È ÙÈ ı· Ô˘Ó ÔÈ Û˘ÁÁÂÓ›˜ ÛÔ˘. ∏ ÌËÙ¤Ú· ÛÔ˘, Ô ·Ù¤Ú·˜ ÛÔ˘, fiÏ· Ù· ·‰¤ÚÊÈ· ÛÔ˘ ·ÓÙ› Ó· Û ÌÔÈÚÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó, ·Ó ¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰·, ı· ÌÈÌËıÔ‡Ó ÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙÔ˘ •ÂÓÔÊÒÓÙ·, ÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ù˘ Û·ÚÙÈ¿ÙÈÛÛ·˜ ÌËÙ¤Ú·˜ Î·È ·Ó ÁÈ· ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹ ÎÏ¿„Ô˘Ó Î·È ÂÓı‹ÛÔ˘Ó, ¿ÓÙ· ı· ÙÔ˘˜ ·ÚËÁÔÚ› Ë ·ÍÈÔı·‡Ì·ÛÙË ·fiÊ·Û‹ ÛÔ˘, ÂÊfiÛÔÓ ÂÛ‡ ¯ˆÚ›˜ ηÌÈ¿ ¿ÏÏË ·ÈÙ›·, ·Ú¿ ̤۷ ·fi ÙËÓ ·Á¿Ë, ÙË ÊÈÏ›· Î·È Î¿ı ËÛ˘¯›· Ô˘ Û ÂÚÈ‚¿ÏÏÔ˘Ó, ÍÂÎÈÓ¿˜ ÂÓ ÙÔ‡ÙÔȘ ÚÔ˜ ÙÔÓ ˘¤ÚÔ¯Ô ÛÎÔfi... ŸÚÌ· Â¿Óˆ ÛÙÔÓ Â¯ıÚfi Û·Ó ¤Ó·˜ ª·Î‰fiÓ·˜, ÊÎÈ¿Í ·ÚÁ˘Ú¤˜ ·Û›‰Â˜, Í·Ó·˙ˆÓÙ¿Ó„ ÙËÓ ·‹ÙÙËÙË Ê¿Ï·ÁÁ·. ΔÈ ÙÔ fiÊÂÏÔ˜ Ó· ηÏÔ˙›˜ ÛÙ· ͤӷ Î·È Ó· ÛÙÂÚÂ›Û·È ÁÈ· ¿ÓÙ· ÙËÓ ¶·ÙÚ›‰· ÛÔ˘; ... ªÔ˘ Â›Ó·È ·‰‡Ó·ÙÔ È· £·Ó·Û¿ÎË ÌÔ˘ Ó· ÌËÓ ˘·ÎÔ‡Ûˆ ÛÙË ÊˆÓ‹ Ù˘. ΔÔ ·ÔÊ¿ÛÈÛ·... ™‡‰ˆ ÚÔ˜ Ù· ¤Ó‰ÔÍ· ‰›· ÙˆÓ Ì·¯ÒÓ ÙÔ˘ ª·Ú·ıÒÓ· Î·È ÙˆÓ £ÂÚÌÔ˘ÏÒÓ! ∂Λ Ì ÂÚÈ̤ÓÂÈ ÙÔ ÛÙÂÊ¿ÓÈ ÂÓfi˜ ηÏÔ‡ ÛÙÚ·ÙÈÒÙË ‹ ·ÎfiÌ· Î·È Ô ı¿Ó·ÙÔ˜. ∞ÏÏ¿ ÁÈ· ̤ӷ Â›Ó·È ÙÔ ›‰ÈÔ. √ ı¿Ó·ÙÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰· Â›Ó·È ÙÔ ÁÏ˘Î‡ÙÂÚÔ ¯¿ÚÈÛÌ·. ∞˜ Á›ÓÂÈ fi,ÙÈ ÌÔ˘ ÎÏÒıÂÈ Ë ÌÔ›Ú· ÌÔ˘. ∞Ó Âı¿Óˆ ÌË Ï˘¿Û·È ·‰ÂÚʤ ÌÔ˘. °È· ÙËÓ ·ÙÚ›‰· Âı·›Óˆ ¢¯·Ú›ÛÙˆ˜... Œ¯Â ÁÂÈ·, ·Á·Ë̤Ó ÌÔ˘! ¡· Â›Û·È ¯·ÚÔ‡ÌÂÓÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·fiÊ·Û‹ ÌÔ˘ Î·È Â˘¯‹ÛÔ˘ ÌÈ· ηϋ ¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ıÂ˚ÎÔ‡ ÛÎÔÔ‡ ÌÔ˘.» √ ·‰ÂÏÊfi˜ ÛÔ˘ ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ 줂·È· ·˘Ù‹ Ë ÂÈÛÙÔÏ‹ ‰ÂÓ ¿ÚıËΠÔÙ¤ ·fi ÙÔÓ ·‰ÂÚÊfi ÙÔ˘, ÁÈ·Ù› ηٷۯ¤ıËΠ·fi ÙȘ ·˘ÛÙÚȷΤ˜ ·Ú¯¤˜ Î·È Û‹ÌÂÚ· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi ∞Ú¯Â›Ô Ù˘ μȤÓÓ˘. √ ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ¤Ï·‚ ̤ÚÔ˜ ÛÙȘ Ì¿¯Â˜ ÛÙË ªÔωԂϷ¯›· Ì ÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· ÚÔÛ¿ıËÛ ̤ۈ ΔÂÚÁ¤ÛÙ˘ Ó· η٤‚ÂÈ ÛÙËÓ Â·Ó·ÛÙË̤ÓË ∂ÏÏ¿‰·. ¶È¿ÛÙËΠ·fi ÙÔ˘˜ ∞˘ÛÙÚÈ·ÎÔ‡˜ Î·È ¤ÌÂÈÓ ÁÈ· οÔÈÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ÛÙË Ê˘Ï·Î‹. ΔÔ 1824 ÙÔÓ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ì ÛÙËÓ ⁄‰Ú· Ì ·ÚÎÂÙ¿ ¯Ú‹Ì·Ù·. ¢È¿ÊÔÚÔÈ ÊÈϤÏÏËÓ˜ ÙÔÓ ÚÔÙÚ¤Ô˘Ó Ó· ÂΉÒÛÂÈ Ì›· ÂÊËÌÂÚ›‰· Î·È Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÁÈ· ÙË ‰Ë49


ÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÔÏÈÙÈÛÙÈÎÒÓ È‰Ú˘Ì¿ÙˆÓ. ΔÔ 1825 ÙÔÓ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ì ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ Ô˘ ÙÔ Ì·ÚÙ˘ÚÔ‡Ó ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÈÛÙÔϤ˜ Ê›ÏˆÓ ÙÔ˘, Î·È Ô˘ ¤Ó·˜ ÙÔ˘ ¤ÁÚ·ÊÂ: «º›Ï ¶·¿, ‰ÂÓ ‹ÏÈ˙· Â‰Ò Ó’ ·Ó·Ù·Ìˆıԇ̠ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ ÙÔ Ï·ÌÚfiÓ, fiÔ˘ Î·È ÔÏÂÌÔ‡ÌÂÓ...» √ ÊÈϤÏÏËÓ·˜ ª¿ÁÈÂÚ ÙÔ˘ ¤ÁÚ·„ ¤Ó· ÛËÌ›ˆÌ· Ô˘ ‹Ù·Ó ‡ÌÓÔ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ËÚˆÈÎÔ‡˜ ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘. ∫·Ù¿ ÙËÓ ¤ÍÔ‰Ô ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘ Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ¶·¿˜ ‰È·ÛÒıËÎÂ. ∞ÚÁfiÙÂÚ· ¤ÁÈÓ ¤·Ú¯Ô˜ ÛÙËÓ ¶¿ÙÚ· Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ‰ÈηÛÙÈÎfi˜, fiˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È ·fi οÔÈÔ ÏËÚÂÍÔ‡ÛÈÔ Ô˘ ‰È·‚¿˙Ô˘ÌÂ: «∂ÌÊ·ÓÈÛı›˜ Ô ÁÓˆÛÙfi˜ ÌÔ˘ ·ÚÈÔ˜ ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ∂ÌÌ. ¶·¿˜, ‰ÈηÛÙ‹˜ ·Ú¿ Ùˆ ÂÓÙ·‡ı· ¶ÚˆÙÔ‰ÈΛˆ...». ¶·ÓÙÚ‡ÙËΠοÔÈ· ·ÓË„È¿ ÙÔ˘ °ÚËÁÔÚ›Ô˘ ÙÔ˘ ∂ã ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ¿ÊËÛ ·ÔÁfiÓÔ˘˜. Δ· ¿ÏÏ· ÙÚ›· ·È‰È¿ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿ Ô˘ ¤Ï·‚·Ó ̤ÚÔ˜ ÛÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË Â›¯·Ó ‰Èο ÙÔ˘˜ ̷ΉÔÓÈο ÙÌ‹Ì·Ù· Û·Ó Î·ÂÙ·Ó·›ÔÈ Î·È Âӈ̤ÓÔÈ Ì ¿ÏÏÔ˘˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜ Î·È ÁÓˆÛÙ¿ ÔÓfiÌ·Ù· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÚfiÛÊÂÚ·Ó ÙËÓ ›‰È· ÙÔ˘˜ ÙË ˙ˆ‹ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰· ·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘˜.

∞£∞¡∞™π√™ ∂ªª. ¶∞¶∞™ √ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ ÛÙ· 1824 Ì ÙÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜ ÙÔ˘ Î·È Ì ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Â·Ó·Ûٿ٘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙËÓ ⁄‰Ú· ÁÈ· Ó· ÙËÓ ÚÔÛٷ٤„Ô˘Ó ·fi ÙÔÓ πÌÚ·‹Ì Ô˘ ·ÂÈÏÔ‡Û ӷ ηٷϿ‚ÂÈ ÙËÓ «ªÈÎÚ‹ ∞ÁÁÏ›·» fiˆ˜ ·ÔηÏÔ‡Û ÙËÓ ⁄‰Ú·. √È À‰Ú·›ÔÈ ÁÈ· Ó· ÌÔÚ¤ÛÔ˘Ó Ó· ÚÔÛٷ٤„Ô˘Ó ÙÔ ÓËÛ› ÙÔ˘˜ ·fi ÙÔÓ Âӈ̤ÓÔ ÙÔ˘ÚÎÔ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi Î·È Ù˘ÓËÛÈ·Îfi ÛÙfiÏÔ Â›¯·Ó ˙ËÙ‹ÛÂÈ ·fi ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË Ó· ÌÂÙ·ÊÂÚıÔ‡Ó 3.000 ¿Ó‰Ú˜. ∞Ó¿ÌÂÛ¿ ÙÔ˘˜ ‹Ù·Ó ÂÚ› ÙÔ˘˜ 1.000 ª·Î‰fiÓ˜ Ì ÙÔ˘˜ ∫·Ú·Ù¿ÛÔ, °¿ÙÛÔ Î·È ∞ı·Ó¿ÛÈÔ ∂ÌÌ. ¶·¿. √ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙfi˜ Û·Ó «∫·ÂÙ¿Ó ∞ı·Ó·Û¿Î˘ ∂ÌÌ. ¶·¿» Î·È ÛÙË ‰‡Ó·Ì‹ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó 2 ˘ÔηÂÙ·Ó·›ÔÈ. √ μ·Û›ÏÂÈÔ˜ ∞ıËÓ·›Ô˜ Î·È Ô ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ∂ÌÌ. ¶·¿˜ Ô ·‰ÂÚÊfi˜ ÙÔ˘, Ô˘ ÁÂÓÓË̤ÓÔ˜ ÙÔ 1805 ÙËÓ ÂÔ¯‹ ·˘Ù‹ ‹Ù·Ó Á‡Úˆ ÛÙ· 19 ¯ÚÔÓÒÓ. √ ∞ıËÓ·›Ô˜ ›¯Â 7 ÔÌ·‰¿Ú¯Â˜ Ì 8-9 ¿Ó‰Ú˜ Ô Î·ı¤Ó·˜ Î·È Ô ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ¶·¿˜ ›¯Â 4 ÔÌ·‰¿Ú¯Â˜ Ì 9 ¿Ó‰Ú˜ Ô Î·ı¤Ó·˜. ¢ËÏ·‰‹ Û˘ÓÔÏÈο οو ·fi ÙȘ ‰È·Ù·Á¤˜ ÙÔ˘ ∞ı·Ó·Û›Ô˘ ¶·¿ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÂÚ›Ô˘ 100 ¿Ó‰Ú˜. √ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ ηٿ ÙË Ê¿ÛË ÙˆÓ ÂÌÊ˘Ï›ˆÓ Ù·Ú·¯ÒÓ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈ-

50


ÎÒÓ Î·È ÔÏÈÙÈÎÒÓ ‹Á Ì ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ∑·˝ÌË, §fiÓÙÔ˘ Î·È ÙÔÓ ¡Ô¤Ì‚ÚÈÔ ÙÔ˘ 1824 Î·Ù¤Ê˘Á ÛÙÔ ∞ÈÙˆÏÈÎfi, ‰ÈˆÁ̤ÓÔ˜ ·fi ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË Î·È ˙‹ÙËÛ ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ ÔÏ·Ú¯ËÁÒÓ Ù˘ ¢˘ÙÈ΋˜ ™ÙÂÚ¿˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. ª·˙› ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Î·È ÔÈ ∞ÛËÌ¿Î˘ ∑·˝Ì˘, ¡ÈÎËÙ·Ú¿˜, §fiÓÙÔ˜ Î·È ¿ÏÏÔÈ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ›. ∞ÚÁfiÙÂÚ·, fiÙ·Ó Û˘ÌÊÈÏÈÒıËÎ·Ó Î¿ˆ˜ ÔÈ ‰È¿ÊÔÚ˜ ·Ú·Ù¿ÍÂȘ, ÙÔÓ ™Â٤̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1826, ·ÎÔÏÔ˘ı› ÙÔÓ ∫ˆÏ¤ÙÙË ÁÈ· Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÂÈ ÙÔÓ ∫·Ú·˚ÛοÎË Ô˘ Ì¿¯ÔÓÙ·Ó ÛÙË ™ÙÂÚ¿ ∂ÏÏ¿‰· ÁÈ· Ó· ÂÌÔ‰›ÛÂÈ ÙË ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ ÔÏÂÌÔÊÔ‰›ˆÓ ÚÔ˜ ÙËÓ ∞ÙÙÈ΋ fiÔ˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Ô ∫ÈÔ˘Ù·¯‹˜ ÔÏÈÔÚÎÒÓÙ·˜ ÙËÓ ∞ÎÚfiÔÏË. ™ÙȘ 5 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ ·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ÛÙ·Ì·Ù‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Î¿ıÔ‰Ô ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ÌÂË ÁÈ· ÙËÓ ∞ı‹Ó·. √ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ Ì ÙÔ˘˜ °¿ÙÛÔ Î·È ∫·Ú·Ù¿ÛÔ Î¿ÓÔ˘Ó ÌÈ· ·Ô‚·ÙÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ· ÛÙÔ ª·ÏÈ·Îfi ÎfiÏÔ Î·Ù¿ ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·Ê¿ÌÂË, ·ÏÏ¿ ·¤Ù˘¯·Ó ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ‰È·ÊˆÓ›·˜ ÌÂٷ͇ °¿ÙÛÔ˘ Î·È ∫·Ú·Ù¿ÛÔ˘, ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ù˘ Â¤Ì‚·Û˘. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ Ì 500 È›˜ Î·È Â˙ÈÎfi ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ÂÌÔ‰›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ÂÙ‡¯Ô˘Ó ÙÔ Û¯¤‰Èfi ÙÔ˘˜ Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÛÙË Ì¿¯Ë ·˘Ù‹ Ô˘ ‹Ù·Ó Î·È ÔχÓÂÎÚË È¿ÛÙËΠ·È¯Ì¿ÏˆÙÔ˜ Ô ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ ¶·¿˜.


ΔÔ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ Ì‹Ó· Ô ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ Ô‰ËÁÂ›Ù·È ‰Â̤ÓÔ˜ ÛÙËÓ ∞ÎÚfiÔÏË Ô˘ ‹Ù·Ó ÛÙËÓ Î·ÙÔ¯‹ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ. √ ∫ÈÔ˘Ù·¯‹˜ ÙÔÓ ‰È¤Ù·Í ӷ ÂÈ ÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ʇÁÔ˘Ó Ì ·ÓÙ¿ÏÏ·ÁÌ· Ó· οÓÔ˘Ó fiÔÈ· Û˘Ìʈӛ· ı¤ÏÔ˘Ó Ì ÙÔÓ ∫ÈÔ˘Ù·¯‹. ∫·È Ô‰‹ÁËÛ ÙÔÓ ∞ı·Ó¿ÛÈÔ ÂΛ ‰ÈfiÙÈ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙfi˜ ÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· Û·Ó Î·ÂÙ¿ÓÈÔ˜ Ô˘ ‹Ù·Ó ‹ıÂÏ Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·˘Ùfi Ó· οÓÂÈ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ÊÔ‚ËıÔ‡Ó Î·È Ó· ·ÔÁÔËÙ¢ıÔ‡Ó. ∫¿ÔÈÔ˜ ·ÁˆÓÈÛÙ‹˜ ¤ÁÚ·„ ÙfiÙÂ... «... ·fi ‰Â ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÂÌ‚‹Î·Ó (ÛÙËÓ ∞ÎÚfiÔÏË) 3 °Î¤Îˉ˜, ¤Ó·˜ ΔÛ¿Ì˘ Î·È ÂÓ Ùˆ ÌÂٷ͇ ›¯ÔÓ Î·È ÙÔÓ ∞ı·Ó¿ÛÈÔÓ ∂ÌÌ. ¶·¿, ™ÂÚÚ·›ÔÓ... ΔÔÓ ÎÚ·ÙÔ‡Û·Ó ‰Â ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ ‰¤ÛÌÈÔÓ ·fi Ù·˜ ¯Â›Ú·˜ Ì ÙËÓ ϤÔÓ ·ıÏ›·Ó ηٿÛÙ·ÛÈÓ Ù˘ ÂÓ‰˘Ì·Û›·˜...». §¤ÁÂÙ·È fiÙÈ ÂÓÒ Ô ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ ¤ÏÂÁ ·˘Ù¿ Ô˘ ÙÔ˘ ˘·ÁfiÚ¢·Ó ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ, Ì ‰È¿ÊÔÚ· ÓÔ‹Ì·Ù· ¤‰ÈÓ ÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó fiÙÈ ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·‰Ôı› Ë ∞ÎÚfiÔÏË. ΔÈ ¤ÁÈÓ ·fi ÙfiÙÂ Ô ∞ı·Ó¿ÛÈÔ˜ ÁÈ· ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· ‹Ù·Ó ¿ÁÓˆÛÙÔ. ∞ÚÁfiÙÂÚ·, ÛÙ· 1865, Ô ·‰ÂÏÊfi˜ ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ Û ÂÈÛÙÔÏ‹ ÚÔ˜ ÙËÓ ∫˘‚¤ÚÓËÛË ÁÚ¿ÊÂÈ fiÙÈ ·ÔÎÂÊ·Ï›ÛÙËΠÛÙË Ã·ÏΛ‰·.

πø∞¡¡∏™ ∂ªª. ¶∞¶∞™ √ ¿ÏÏÔ˜ ÁÈÔ˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿, Ô πˆ¿ÓÓ˘, Ô˘ ›¯Â Û˘ÓÔ‰¤„ÂÈ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙË Ã·ÏÎȉÈ΋ ̤¯ÚÈ ÙË Ê˘Á‹ ÙÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ ÂχıÂÚË Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ÓË ∂ÏÏ¿‰·, ‹Ú ÎÈ ·˘Ùfi˜ ̤ÚÔ˜ Û ÔÏϤ˜ Ì¿¯Â˜ Î·È ‹Ú ÙÔ fiÓÔÌ· ηÂÙ¿ÓÈÔ˘ Î·È Î·ÏÔ‡ ·ÏÈηÚÈÔ‡. ∫·Ù·Ù¿¯ıËΠÛÙ· ̷ΉÔÓÈο ÛÒÌ·Ù· Î·È ¤Ï·‚ ̤ÚÔ˜ Û ÔÏϤ˜ Ì¿¯Â˜, ¤¯ÔÓÙ·˜ Î·È ·˘Ùfi˜ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÙÌ‹Ì· ·Ó‰ÚÒÓ. ŸÙ·Ó ÛÙ· 1825 ÎÈÓ‰‡ÓÂ˘Â Ë ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ∞ÈÁ‡ÙÈÔ˘˜ ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì Î·È ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ÛÙÔ ˙ÂÓ›ı Ù˘ «Ê·ÁˆÌ¿Ú·˜» ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ ÔÈÔ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ Ù· ÚˆÙ›· Î·È ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË, Ô ÁÂÓÓ·›Ô˜ πˆ¿ÓÓ˘ ¶·¿˜, Û·Ó ¿ÏÏÔ˜ ª¿ÚÎÔ˜ ªfiÙÛ·Ú˘, ‹Ú ٷ ·ÏÈοÚÈ· ÙÔ˘, 50 ÙÔÓ ·ÚÈıÌfi, ÂÓÒıËΠ̠ٷ ·ÏÈοÚÈ· ÙÔ˘ ¶··ÊϤÛÛ· Î·È ‹Ú·Ó ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ó· ÔÏÂÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ Ù·ÎÙÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·˜ ·ÛÊ·ÏÒ˜ ·fi ÚÈÓ ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ Ì¿¯Ë˜. ∫·È ¤ÂÛ·Ó ÛÙÔ ª·ÓÈ¿ÎÈ fiÏÔÈ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜, fiˆ˜ ÁÚ¿ÊÂÈ Ô ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ∫·ÛÔÌÔ‡Ï˘: «∂›¯ÂÓ Ì·˙› ÙÔ˘ Ô ¶··ÊϤÛÛ·˜ ¤ˆ˜ 250 ŒÏÏËÓ˜. ª·˙› ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Î·È Ô ·È‰ÈfiıÂÓ Ê›ÏÔ˜ ÌÔ˘, Ó¤Ô˜ ÁÂÓÓ·›Ô˜, ˘Èfi˜ ·ÙÚfi˜ ÁÂÓÓ·›Ô˘, °È·ÓÓ¿Î˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿». ∫·È Û ¿ÏÏÔ ÛËÌÂ›Ô ÁÚ¿ÊÂÈ: «∫·È ¿ÏÏÔ ‰˘ÛÙ‡¯ËÌ·. ∂¯¿ıË ·˘ÙÔ‡ Î·È Ô ˘Èfi˜ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿».

52


¡π∫√§∞√™ ∂ªª. ¶∞¶∞™ √ ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ∂ÌÌ. ¶·¿˜, Ô ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ˜ ·fi Ù· ·È‰È¿ ÙÔ˘ ∂ÌÌ. ¶·¿ Ô˘ ‹Ú·Ó ̤ÚÔ˜ ÛÙȘ Ì¿¯Â˜, ¿ÊËÛ ÎÈ ·˘Ùfi˜ ÙË μȤÓÓË fiÔ˘ ÛÔ‡‰·˙Â, ·ÏÏ¿ Î·È ‚ÔËıÔ‡Û ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ Î·È Ù· ·‰¤ÚÊÈ· ÛÙȘ ÂÌÔÚÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÚÈÓ ÙÔ 1821 Î·È ·ÎÔÏÔ‡ıËÛÂ Î·È ·˘Ùfi˜ ÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ Î·È ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚˆÓ ·‰ÂÚÊÒÓ ÙÔ˘. ΔÔÓ ÚÒÙÔ Î·ÈÚfi Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔÓ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ì ÛÙË °Ú·ÌÌ·Ù›· Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÙÔ˘ ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ À„ËÏ¿ÓÙË. ∂ÎÙÈÌÒÓÙ·˜ Ô À„ËÏ¿ÓÙ˘ ÙË ÌfiÚʈۋ ÙÔ˘ Î·È ÙËÓ Î·Ù·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘, ÁÈÔ˜ ¤Ó‰ÔÍÔ˘ ·Ù¤Ú·, ÙÔÓ Â›¯Â ÛÙËÓ ˘ËÚÂÛ›· ÙÔ˘. ¢ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û fï˜ Ó· οıÂÙ·È ÛÙËÓ Î·Ú¤ÎÏ· Î·È Ù· ¿ÏÏ· ·‰¤ÚÊÈ· ÙÔ˘ Ó· ÔÏÂÌÔ‡Ó. ∞fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ·ÎfiÌ· Ù˘ ΋ڢ͢ Ù˘ Â·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙË ªÔωԂϷ¯›· ‹ıÂÏ ӷ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÂÈ ÙÔÓ ·‰ÂÏÊfi ÙÔ˘ ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ, ·ÏÏ¿ ÙÔÓ ·¤ÙÚÂ-

53


„Â, Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ϤÁÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘ fiÙÈ Â›Ó·È ÌÈÎÚfi˜ Î·È Ó· Û˘Ó¯›ÛÂÈ Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ ÙȘ ˘ËÚÂۛ˜ ÙÔ˘ ÛÙȘ ÔÈÎÔÁÂÓÂȷΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ. ΔÒÚ· fï˜ Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÛÙËÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ÓË ∂ÏÏ¿‰·, ¤Ê˘Á ·fi ÙË ÁÚ·ÌÌ·Ù›· Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ Î·È ‹Á Ì ٷ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈο ÛÒÌ·Ù· ÁÈ· Ó· ÂΉÈÎËı› ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘. ΔÔÓ Â›‰·ÌÂ Û·Ó ˘ÔηÂÙ¿ÓÈÔ ÙÔ 1824, οو ·fi ÙȘ ‰È·Ù·Á¤˜ ÙÔ˘ ·‰ÂÚÊÔ‡ ÙÔ˘ ∞ı·Ó·Û›Ô˘, Ì ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÛÒÌ· ·Ó‰ÚÒÓ, Á‡Úˆ ÛÙÔ˘˜ 50 ¿Ó‰Ú˜. ™Ù· 1826 ˘ËÚ¤ÙËÛ οو ·fi ÙȘ ‰È·Ù·Á¤˜ ÙÔ˘ ∞Ú¯ÈÛÙÚ·Ù‹ÁÔ˘ Ù˘ ƒÔ‡ÌÂÏ˘ ∫·Ú·˚ÛοÎË. ∫·È ı· Ú¤ÂÈ Ó· ¤Ï·‚ ̤ÚÔ˜ Û ÔÏϤ˜ Ì¿¯Â˜ Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· Ó· ¤‰ÂÈÍ ·Ó‰Ú›· Î·È ·ÏÈηÚÈ¿. ™ÙȘ Ì¿¯Â˜ ÛÙË ¢fiÌ‚ÚÂÓ·, ∞Ú¿¯Ô‚·, ∫ÂÚ·ÙÛ›ÓÈ, ¢›ÛÙÔÌÔ, ÷˚‰¿ÚÈ Î·È ∫·Ì·ÙÂÚfi ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ηÏÔ‡˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜. ŒÂÛ ηٿ ÙË Ì¿¯Ë ÛÙÔ ∫·Ì·ÙÂÚfi Ù˘ ∞ÙÙÈ΋˜ (1826). ∏ ·ÙÚ›‰· ÙÈÌÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ∫·Ú·˚ÛοÎË ¤ÛÙËÛ ÙÔ ÌÓËÌÂ›Ô ÙÔ˘ ÛÙÔ º¿ÏËÚÔ Î·È ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ›ÎÔÛÈ ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ ηÂÙ·Ó·›Ô˘˜ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Î·È ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿, ˆ˜ «ËÚˆÈÎÒ˜ ÂÛÒÓ» ÛÙ· ‰›· ÙˆÓ Ì·¯ÒÓ.

54


∏ ™∏ª∞™π∞ Δ√À ∞°ø¡∞

∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿˜ ˘‹ÚÍ ÌÈ· ·fi ÙȘ ·ÁÓfiÙÂÚ˜ Î·È ˆÚ·ÈfiÙÂÚ˜ ÌÔÚʤ˜ ÙÔ˘ ·ÁÒÓ·. ΔÔ ÌÂÁ·ÏÂ›Ô Ù˘ „˘¯‹˜ ÙÔ˘ ÙÔÓ Ô‰‹ÁËÛ ӷ οÓÂÈ ÌÈ· ˘ÂÚ¿ÓıÚˆË ÚÔÛ¿ıÂÈ·, ı˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ÂÚÈÔ˘Û›· ÙÔ˘, ÙËÓ ÔÏ˘ÌÂÏ‹ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÙÚ›‰·. ªÂ ÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ¿ ÙÔ˘ ‰›‰·Í ÙȘ ·ÚÂÙ¤˜ Ù˘ ·Ó‰Ú›·˜, Ù˘ ı˘Û›·˜ Î·È Ù˘ ·˘ÙÔı˘Û›·˜ ÙËÚÒÓÙ·˜ ̤¯ÚÈ Ù¤ÏÔ˘˜ ÙÔÓ fiÚÎÔ Ô˘ ¤‰ˆÛ ÛÙË ºÈÏÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›·. ∫Ú¿ÙËÛ ÁÈ· ¿Óˆ ·fi ÂÙ¿ Ì‹Ó˜ ˙ˆÓÙ·Ó‹ ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›· Î·È ·Ó¿ÁηÛ ·ÚÎÂÙ¤˜ ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÙÔ˘ÚÎÈÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ (8.000 ÙÔ˘ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê, 3.000 ÈÈÎfi Î·È 30.000 Â˙ÈÎfi ÙÔ˘ ª·˚Ú¿Ì ·Û¿ Î·È ¿Óˆ ·fi 14.000 ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ §Ô˘ÌÔ‡Ù) Ó· ·Ú·Ì›ÓÔ˘Ó ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›· Î·È ‰fiıËÎÂ Ë Â˘Î·ÈÚ›· ÛÙȘ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ÓfiÙÔ˘ Ó· ‰ڷÈÒÛÔ˘Ó ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË, ¯ˆÚ›˜ Ôχ ÌÂÁ¿ÏË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ›ÂÛË. ∞fi ÂıÓÔÏÔÁÈ΋˜ ·fi„ˆ˜, Ë ª·Î‰ÔÓ›· ¤‰ˆÛ ÙÔ ·ÚfiÓ Ù˘ ÛÙÔÓ ÂÙ·ÂÙ‹ fiÏÂÌÔ Î·Ù¿ ÙˆÓ Ù˘Ú¿ÓÓˆÓ. ∏ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙË ª·Î‰ÔÓ›· ¤ÊÂÚ ·Ó·ÛٿوÛË ÛÙÔ ™Ô˘ÏÙ¿ÓÔ Î·È ¤‰ˆÛ ı¿ÚÚÔ˜ Ó· ÍÂÛËΈıÔ‡Ó Î·È Ù· ÌË Â·Ó·ÛÙ·ÙË̤ӷ ‰È·ÌÂÚ›ÛÌ·Ù· Ù˘ ¯ÒÚ·˜. √È ‚·Ó‰·ÏÈÛÌÔ› Î·È ÔÈ ·ÁÚÈfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ Û ‚¿ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¿Ì·¯Ô˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Ù˘ ÷ÏÎȉÈ΋˜, ™ÂÚÚÒÓ, £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, μ¤ÚÔÈ·˜ Î·È ¡¿Ô˘Û·˜ ‰˘Û·Ú¤ÛÙËÛ·Ó ÙËÓ ÎÔÈÓ‹ ÁÓÒÌË ÙˆÓ ∂˘Úˆ·›ˆÓ ηÈ, ·Ú¿ ÙȘ ·ÓÙÈÚÚ‹ÛÂȘ ÔÚÈṲ̂ӈÓ, ÙÂÏÈο ‚Ô‹ıËÛ·Ó ÛÙËÓ ˘ÔÁÚ·Ê‹ Ù˘ Û˘Óı‹Î˘ Ù˘ 6˘ πÔ˘Ï›Ô˘ ÙÔ˘ 1827. ªÂ ÙËÓ ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ϤÔÓ ÙˆÓ Í¤ÓˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ ÛÙÔ ¡·‚·Ú›ÓÔ ‰fiıËΠ¤Ó· Ù¤ÏÔ˜ ÛÙ· ‰ÂÈÓÔ·ı‹Ì·Ù· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù˘ ÓfiÙÈ·˜ ∂ÏÏ¿‰·˜, ÁÈ·Ù› ¤Ó· Ôχ ÌÂÁ¿ÏÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡ (£ÂÛÛ·Ï›·, ◊ÂÈÚÔ˜, ª·Î‰ÔÓ›·, £Ú¿ÎË, ÓËÛÈ¿) ¤ÌÂÈÓ ÛÎÏ·‚ˆÌ¤ÓÔ ÁÈ· ÔÏÏ¿ ·ÎfiÌ· ¯ÚfiÓÈ· ˆ˜ ÙÔ 1912 Î·È 1919 Î·È ¯ÚÂÈ¿ÛÙËÎ·Ó Î·È ¿ÏÏÔÈ ·ÁÒÓ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÏ˘fiıËÙË ÂÏ¢ıÂÚ›·.

55


Àª¡√™ Δ√À ∂ªª∞¡√À∏§ ¶∞¶∞ ª·Î‰fiÓ˜ ÂÁÂÚı›Ù ӷ ÚÔ‚¿Ï’ Ë Ï¢ıÂÚÈ¿, fiÏÔÈ ÛÙ’ ¿ÚÌ·Ù· ˙ˆÛÙ›Ù ‚¿ÏÙ ÛÙËÓ ÙÔ˘ÚÎÈ¿ ʈÙÈ¿.

∂›Ó·È ÁfiÓÔÈ Ù’ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ª¤Ï˜ ÛÙ·˘Ú·ËÙÔ›, Â›Ó·È ÔÈ ›‰ÈÔÈ Ô˘ ÙÔÓ ‹Á·Ó ÛÙËÓ ∞Û›· ÓÈÎËÙ‹.

™ÙË ÊˆÓ‹ ÙÔ˘ ·Ú¯ËÁÔ‡ Ù˘ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ Ù˘ ÛÎÏ·‚È¿˜ ÙȘ ·Ï˘Û›‰Â˜ Ë ª·Î‰ÔÓ›· Û·.

¶Ô˘ ÁÈ· ۇ̂ÔÏfi ÙÔ˘˜ ¤¯Ô˘Ó ÙÔ ‹ Ù·Ó ‹ Â› Ù·˜ Ô˘ ÔıÔ‡Ó Ó· ˙‹ÛÂÈ ¿ÓÙ· ÂÏ¢ı¤Ú· Ë ∂ÏÏ¿˜.

∫·È ‚ÚÔÓÙ¿ÂÈ ÙÔ Î·ÚÈÔÊ›ÏÈ Ï¿Ì’ ·ÛÙÚ¿ÊÙÂÈ ÙÔ Û·ı›. ¶ÔÈÔ˜ ¯ıÚfi˜ ı’ ·ÔÙÔÏÌ‹ÛÂÈ ÛÙÔÓ ¶·¿ Ó’ ·ÓÙÈÛÙ·ı›;

ΔÚ¤ÌÔ˘Ó ÛÙÔÓ ·ÓٛϷÏfi ÙÔ˘˜ ÚÔ·ÈÒÓÈÔÈ Â¯ıÚÔ› Î·È ÁÂÌ›˙Ô˘Ó Ù¿ÊÔ˘˜ οÌÔ˘˜ ÙˆÓ ·›ÛÙˆÓ ÔÈ Â¯ıÚÔ›.

∏ ¢Ô‚›ÛÙ·, ÙÔ ¶·ÁÁ·›Ô ™¤ÚÚ·È Î·È Ã·ÏÎȉÈ΋, Ì ÙÔÓ ÚÒÙÔ ÙˆÓ ÁÂÓÓ·›ˆÓ ÔÏÂÌÔ‡Ó Â‰Ò ÎÈ ÂΛ.

™ÙÂÊ·ÓÒÓÂÈ ÙÔÓ ·ÁÒÓ· Ë £Â¿ ÂÏ¢ıÂÚÈ¿ Î·È Ë ÌÓ‹ÌË ÙˆÓ ËÚÒˆÓ ı¤ÏÂÈ ˙ÂÈ ·ÓÙÔÙÂÈÓ¿.

ΔÚÂÌÔÛ‚‹ÓÂÈ ÙÔ ÊÂÁÁ¿ÚÈ ÎÈ Ô ÛÙ·˘Úfi˜ ·Ó·ı·ÚÚ› ÙËÓ ÙÈÌ‹ ÛÙÔ ·ÏÈοÚÈ Ù˘ ¢Ô‚›ÛÙ·˜ ÙÔ ·È‰›.

∫È ·’ Ù˘ ⁄‰Ú·˜ ÂΛ ÙÔÓ Ù¿ÊÔ ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿ ˆ˜ ÙÔ ıÚfiÓÔ ÙÔ˘ À„›ÛÙÔ˘ ÌÈ· ıÂÚÌ‹ ¢¯‹ ÂÙ¿:

√ ¯ıÚfi˜ ·ÔÙÚ·‚È¤Ù·È ÙÚÔÌ·Á̤ÓÔ˜ ÎÈ ÂÚˆÙ¿: ¶ÔÈÔ˜ ·˘Ùfi˜ Ô˘ ‰ÂÓ ÎÚ·ÙÈ¤Ù·È Ô˘ Ì·˜ ÛÊ¿˙ÂÈ Ì·˜ ·Ù¿;

«ª¿Ó· ÌÔ˘ ª·Î‰ÔÓ›· ˙‹Û ¿ÓÙ· Â˘Ù˘¯‹˜ Î·È ·ÈÒÓÈ· ‰ÔÍ·Ṳ̂ÓË ‰¿ÊÓ˜ ӛ΢ Ó· ÊÔÚ›˜».

∫È ·ÔÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÔÈ Ú¿¯Â˜ Ù· Ï·Áο‰È· Ù· ‚Ô˘Ó¿: ∂›Ó·È ª·Î‰ÔÓÔÌ¿¯ÔÈ, ÙÔ˘ ∂ÌÌ·ÓÔ˘‹Ï ¶·¿.

56


Εμμανουήλ Παπάς Emmanouil Papas  

Όταν μιλάμε για την επανάσταση του 1821 κατά των Τούρκων, ο νους μας πηγαίνει σε γνωστά μεγάλα ονόματα που πρωταγωνίστησαν στον Αγώνα, όπως...

Εμμανουήλ Παπάς Emmanouil Papas  

Όταν μιλάμε για την επανάσταση του 1821 κατά των Τούρκων, ο νους μας πηγαίνει σε γνωστά μεγάλα ονόματα που πρωταγωνίστησαν στον Αγώνα, όπως...

Advertisement