Lekcje z polskiego I

Maksi Kozińska, Janusz Kulczycki

LEKCJE Z POLSKIEGO część I

................................................................................

Imię i nazwisko

.......................................

Klasa

..........................

Rok szkolny

................................................................................

Nazwa polskiej szkoły sobotniej

................................................................................

Imię i nazwisko wychowawcy/wychowawczyni

PODRĘCZNIK DO NAUKI JĘZYKA POLSKIEGO I KULTURY POLSKIEJ JAKO ODZIEDZICZONYCH DLA UCZNIÓW I UCZENNIC NA DRUGIM ETAPIE EDUKACYJNYM 10-13 LAT

Lekcje z polskiego Część I Wydanie III

Podręcznik do nauki języka polskiego i kultury polskiej jako odziedziczonych dla uczniów i uczennic na drugim etapie edukacyjnym 10-13 lat zgodny z Podstawą programową dla uczniów polskich uczących się za granicą i dostosowany do brytyjskiego egzaminu z języka polskiego jako obcego na poziomie GCSE. The coursebook is aimed at learning Polish as a heritage language and culture for students at the end of KS2 and the beginning of KS3, consistent with the core curriculum for Polish students studying abroad and adapted to the British exam in Polish as a foreign language at the GCSE level.

Maksi Kozińska Janusz Kulczycki

Podręcznik do nauki języka polskiego i kultury polskiej jako odziedziczonych dla uczniów i uczennic na drugim etapie edukacyjnym 10-13 lat zgodny z Podstawą programową dla uczniów polskich uczących się za granicą (Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2020) i dostosowany do brytyjskiego egzaminu z języka polskiego jako obcego na poziomie GCSE (Podstawa programowa AQA GCSE Polish 8688, 2017).

Wydanie III Wydawca: MakJanEdu: Maksi Kozińska i Janusz Kulczycki, Toruń 2021 ISBN: 978-83-954532-1-2

© Maksi Kozińska, Janusz Kulczycki

Autorzy: Maksi Kozińska, Janusz Kulczycki Korekta: Marzena Boniecka, Marcin Koziński, Magdalena Dziurdzik Projekt okładki: Katarzyna Wójcik Opracowanie graficzne, skład i łamanie: Katarzyna Wójcik

Kontakt: redakcjalekcjezpolskiego@gmail.com Strona internetowa: www.lekcjezpolskiego.co.uk Facebook: fb.com/lekcjezpolskiego

Autorzy podjęli starania mające na celu dotarcie do właścicieli i dysponentów praw autorskich wszystkich zamieszczonych utworów i zdjęć. Autorzy, przytaczając w celach dydaktycznych zdjęcia, utwory lub ich fragmenty, postępują zgodnie z art. 29 ustawy o prawie autorskim.

Od Autorów Poznaliśmy się z Januszem w 2012 roku. Natychmiastowo połączyła nas pasja do edukacji polonijnej oraz zbieżne charaktery. Gdy Janusz zaproponował mi współautorstwo tego podręcznika, nie wahałam się ani chwili. Życzę Wam, Koleżanki i Koledzy, abyście na swojej drodze zawodowej i życiowej spotykali dobrych, otwartych i kochających ludzi – takim człowiekiem jest właśnie Janusz. Dziękuję mu za wciągnięcie mnie do tej szalonej przygody pod tytułem „Lekcje z polskiego”, za ciągłe rozmowy i słowa otuchy w chwilach zwątpienia.

Dziękuję moim przyjaciołom, rodzinie i znajomym, którzy dopingowali całość przedsięwzięcia. Pragnę podziękować mojemu mężowi Marcinowi za nieocenione wsparcie. Mojemu synowi Maksymilianowi, który nauczył mnie cierpliwości i innego spojrzenia na świat. Szczególne podziękowania należą się mojej córce Mai, bo to w niej upatruję początków mojej pasji związanej z nauczaniem języka polskiego jako drugiego, obcego i odziedziczonego.

– Maksi Kozińska Poznaliśmy się z Maksi na studiach podyplomowych „Nauczanie języka i kultury polskiej jako drugich” w Londynie.

To był niezwykły czas wytężonej pracy i nauki. Polubiliśmy się już podczas pierwszych zajęć i mimo że jest między nami 20 lat różnicy, to rozumiemy się bardzo dobrze i wciąż uzupełniamy. Cenię Maksi za rzetelność, ambicję, pracowitość, za Jej dobroć i życzliwość w stosunku do innych ludzi. Maksi dodaje mi skrzydeł – dzięki niej mam poczucie, że warto robić więcej niż się powinno. Chciałbym, żeby nasza przyjaźń przetrwała na zawsze.

Podjęliśmy wyzwanie opracowania 16 zajęć z języka polskiego w 2018 roku z okazji 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Wiedzieliśmy, że wspólnymi siłami możemy napisać tę książkę dla młodego pokolenia Polaków i dla naszych dzieci.

Dziękuję mojej Żonie za cierpliwość i pomoc, a moim Córkom – Oli, Natalce i Hani – życzę, żeby nigdy nie zapomniały, skąd pochodzą.

Szczególne podziękowania składam Pani Ewelinie Kwas – korektorce i nauczycielce języka polskiego w ABC Polskiej Sobotniej Szkole w Poole – za pomoc redakcyjną, merytoryczną, cenne uwagi oraz informacje dotyczące opracowywanych treści podręcznika.

– Janusz Kulczycki

Drodzy Rodzice, Opiekunowie, Uczniowie i Uczennice! Szanowni Nauczyciele, Szanowne Nauczycielki!

Książka, którą trzymacie Państwo w dłoniach, jest owocem ponad rocznej pracy dwojga nauczycieli, którzy żonglowali czasem między obowiązkami zawodowymi a domowymi. Mamy nadzieję, że nasze zaangażowanie i determinacja w tworzeniu tej publikacji przyniosą wymierny wpływ na edukację dzieci polonijnych w Wielkiej Brytanii.

Dziękujemy naszym cudownym koleżankom ze Stowarzyszenia Polish Language Communication Centre in London – Monice Ozgovercin i Basi Szczotce.

Szczególne podziękowania należą się Profesorowi Władysławowi Miodunce, który zainspirował nas do dzielenia się swoją pasją z innymi nauczycielami.

Dziękujemy!

– Autorzy

TRANSKRYPCJE NAGRAŃ

Wstęp

Drodzy Rodzice, Opiekunowie, Uczniowie i Uczennice! Szanowni Nauczyciele, Szanowne Nauczycielki!

Oddajemy w Wasze ręce trzecie, uzupełnione i rozszerzone wydanie Lekcji z polskiego. Na podstawie naszych obserwacji, a także opinii nauczycieli/nauczycielek i młodych Polaków/Polek uczących się języka polskiego za granicą, którzy podzielili się swoimi spostrzeżeniami, udoskonaliliśmy ten podręcznik. Treści nauczania pozostają bez zmian, ale ich układ na pewno ułatwi Wam proces nauczania i uczenia się. W tym wydaniu dodaliśmy SŁOWNICZEK POLSKO-ANGIELSKI, który pozwoli poznać i wyjaśnić nową leksykę. Zestawiliśmy też najważniejsze informacje (wraz z przykładami) o częściach mowy, które dzięki przyjętej przez nas formie TABELI GRAMATYCZNEJ ułatwią poznanie i utrwalenie zagadnień gramatycznych.

Nauczanie języka polskiego w ciągu ostatnich kilkunastu lat zmieniło swoją formę. Zmieniły się również treści szkolnych podręczników. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej, a co za tym idzie, migracji Polaków i Polek po starym kontynencie, zdecydowanie wzrosło zapotrzebowanie na materiały dydaktyczne służące nauczaniu oraz doskonaleniu języka ojczystego młodych Polaków i Polek wychowujących się, a także dorastających, m.in. na Wyspach Brytyjskich.

Jednym z największych wyzwań dla nauczyciela/nauczycielki jest dostosowanie materiałów oraz treści językowych do potrzeb i umiejętności dzieci i młodzieży posługujących się językiem polskim jako drugim bądź odziedziczonym. Wybór podręcznika uzależniony jest od wieku uczniów/uczennic, ich możliwości i poziomu znajomości języka. Jednak sam wiek w przypadku nauczania języka polskiego jako drugiego, czy odziedziczonego, nie warunkuje poziomu zaawansowania językowego.

Nasz podręcznik skierowany jest do uczniów/uczennic w wieku 10-13 lat. Na tym etapie edukacyjnym to duża rozbieżność, dlatego sugerowane przez nas zadania w każdym rozdziale mogą być łatwe dla ucznia/uczennicy w wieku 10 lat, a trudne w wieku 13 lat. W związku z tym w tej publikacji znajdują się zadania o zróżnicowanym poziomie trudności, tak aby każdy uczeń mógł/ każda uczennica mogła się wykazać i rozwinąć kompetencje językowe.

Często uczniowie/uczennice posługują się pewnymi strukturami językowymi bez znajomości procesów gramatycznych i leksykalnych, które za nimi stoją – nie znają również odpowiedniego metajęzyka, aby opisać te procesy. W pierwszej części podręcznika poruszamy więc te elementy językowe i gramatyczne, które z naszej perspektywy, jako praktyków nauczających wielojęzyczne dzieci, są elementami wymagającymi u nich wsparcia i rozwinięcia.

Proponowane przez nas treści nauczania wynikają z Podstawy programowej dla polskich uczniów uczących się za granicą (Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2020), w której znajdujące się kompetencje językowe i kręgi tematyczne stanowiły punkt wyjścia do naszej pracy. Kolejnym założeniem było powiązanie Podstawy programowej i skorelowanie jej z egzaminami z języka polskiego jako obcego w Wielkiej Brytanii na poziomie General Certificate of Education (GCSE) oferowanymi przez AQA. Dlatego nauczyciele, nauczycielki, korepetytorzy, korepetytorki, uczniowie i uczennice wybierający pracę z tym podręcznikiem umożliwiają sobie lepsze przygotowanie do tego egzaminu. Staraliśmy się również, aby zagadnienia gramatyczne powiązane były z wymaganiami anglojęzycznego systemu edukacji i tutejszego egzaminu szóstoklasisty/szóstoklasistki z zakresu gramatyki.

Staraliśmy się, aby podręcznik spełniał oczekiwania zarówno dziewcząt, jak i chłopców. Używaliśmy form żeńskich i męskich po równo. W przypadku nazw zawodów kierowaliśmy się stanowiskiem Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN w sprawie żeńskich form zawodów i tytułów z 25 listopada 2019 roku. Zgadzamy się, że w polszczyźnie potrzebna jest większa, możliwie pełna symetria nazw osobowych męskich i żeńskich w zasobie słownictwa (cytat z ww. dokumentu).

Rozpoznaliśmy potrzeby dzieci posługujących się językiem polskim jako językiem odziedziczonym, dlatego techniki pracy są mieszanką metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, drugiego i ojczystego, a wypadkową tych elementów jest bogactwo treści i metod pracy.

6

Z naszych obserwacji wynika, że język angielski nie jest częstym gościem na zajęciach w szkołach sobotnich. Bywa, że pojawia się z konieczności lub przy okazji egzaminów. My tę sytuację postanowiliśmy odczarować. W naszym podręczniku język funkcjonalnie pierwszy i odziedziczony wspomagają się wzajemnie, a elementy tłumaczeniowe budują wrażliwość językową uczniów i uczennic.

Różnorodna tematyka opracowana w naszym podręczniku wynika z dostosowania do współczesnych potrzeb ucznia/ uczennicy i zmieniającego się świata, który go/ją otacza, a jednocześnie łączy elementy przeszłości i przyszłości. Seria Lekcje z polskiego ma na celu przygotowanie ucznia/uczennicy do komunikacji pisemnej na początku XXI wieku, swobodnego wypowiadania się w różnych sytuacjach komunikacyjnych i rozumienia zróżnicowanych materiałów tekstowych.

Powyższe komponenty sprawiły, że pomimo tego, iż podręcznik jest przeznaczony dla dzieci w wieku 10-13 lat, to z powodzeniem wykorzystywany jest jako uzupełnienie planu pracy na poziomie GCSE. Poniżej zamieszczamy kilka sugestii do pracy z podręcznikiem: .

Zajęcia powinny się rozpocząć DYSKUSJĄ KLASOWĄ w ramach rozgrzewki językowej. Taka forma pracy odnosi się do doświadczeń ucznia/uczennicy, postrzegania otaczającego świata i umiejętności słuchania opinii innych osób.

. Zawsze przed wykonaniem ćwiczeń powinno się przeczytać tekst, a następnie podkreślić i wyjaśnić nowe, niezrozumiałe dla ucznia/uczennicy słownictwo. . Do wykonywania poszczególnych zadań w formie pisemnej na pewno niezbędny jest zeszyt. Jednakże zadania typu: dopasuj, połącz czy skreśl mogą być wykonywane bezpośrednio w podręczniku. . Rozdziały czasami się zazębiają, np. Kartka z pamiętnika (Rozdział X) i Zadanie 7. z W drogę (Rozdział XV). Można więc zawsze do czegoś powrócić, utrwalić czy też uzupełnić. . W zależności od poziomu umiejętności językowych, tempa pracy oraz zaangażowania uczniów i uczennic MISJE DO WYKONANIA można zrealizować na różnych etapach lekcji. Uczeń/uczennica (grupa uczniów i uczennic) może wykonać je na zajęciach lub w formie pracy domowej. Niektóre MISJE DO WYKONANIA zachęcają do samodzielnego działania, są również i takie, w których uczeń powinien/ uczennica powinna współpracować z innymi osobami, np. z rodzicem, opiekunem, z koleżanką/kolegą z klasy. . Rodzaje zadań wykonywanych po przeczytaniu czy słuchaniu różnorodnych tekstów nawiązują do sposobu sprawdzenia poszczególnych umiejętności podczas egzaminu GCSE z języka polskiego według nowej podstawy programowej. . Wprowadziliśmy sprawność słuchania ze zrozumieniem oraz słuchania dla przyjemności. Klipy audio nagrane są przez różnych lektorów, którzy są rodzimymi użytkownikami języka polskiego, co umożliwia różnorodną ekspozycję na współczesny język mówiony. . Pomimo sformułowań w pierwszej i drugiej osobie liczby pojedynczej trybu rozkazującego, np. napisz, odpowiedz, większość zadań można wykonać w grupie. W ten sposób pozwoliliśmy nauczycielowi prowadzącemu/ nauczycielce prowadzącej zajęcia na dostosowanie form pracy do potrzeb i możliwości danej klasy.

Nasza propozycja edukacyjna nie wyczerpuje wachlarza ćwiczeń. Właściwie stanowi zapowiedź kolejnych części podręcznika. Z tego względu bylibyśmy wdzięczni za każdą sugestię, uwagę i informację zwrotną, jak również określenie innych obszarów problematycznych, które kolejne części tej publikacji powinny zawierać. Z pewnością posłużą nam one jako drogowskaz przy tworzeniu następnych Lekcji z polskiego. Wiadomości można wysyłać na adres: redakcjalekcjezpolskiego@gmail.com.

Z życzeniami cudownych zajęć edukacyjnych

– Autorzy

7

TRANSKRYPCJE NAGRAŃ

Autentyczne opinie dzieci korzystających z pierwszego wydania podręcznika1.

Poprosiliśmy uczniów i uczennice z dwóch polskich szkół sobotnich w Wielkiej Brytanii o ocenę podręcznika.

Odpowiedzi dzieci sprawiły nam dużo radości i wywołały uśmiech na naszych twarzach. Pragniemy nadmienić, Drodzy Uczniowie i Drogie Uczennice, że większość Waszych uwag uwzględniliśmy w tym wydaniu książki. Dziękujemy za Waszą szczerość i otwartość!

Autorzy Lekcji z polskiego Joseph – 10 lat Ta książka ma barwne strony i zdjęcia, ładnie wyjaśnia polecenia i dość ładnie wszystko tłumaczy. Ma też krzyżówki i edukacyjne (nadal fajne) zadania. To mi się podoba. Lubię pytania i krzyżówki – trzeba mieć zabawę i naukę, to ważne. Wyrzuciłbym odpowiedzi i dał je tylko nauczycielce.

Wiktoria – 10 lat Ja najbardziej lubię tytuł tej książki, bo aż mnie przyciąga do jej otwarcia. Ja lubię też w nim ilustracje i ciekawe historie.

Marek – 13 lat Podoba mi się w podręczniku, że jest kolorowy i że jest trochę połączony z Anglią. W podręczniku zostawiłbym patriotyczne strony, ponieważ uczą i wzmacniają naszą wiedzę z polskiego.

Julia – 10 lat Ja najbardziej lubię tekst „Polki i Polacy nauki”. Ja lubię ten tekst, bo jest bardzo interesujący i dowiedziałam się dużo o tych naukowcach. Ja bym zostawiła [w podręczniku] Misje [do wykonania], bo każda z nich to dla mnie wyzwanie i pokazuje jak dobrze mogę się uczyć. Nie lubię w podręczniku tylu słów w tekstach, bo niektórzy tak jak ja mają problemy z czytaniem, ale w sumie, może tak zostać jak jest, bo nikomu nie będzie przeszkadzało, że o ciut więcej trzeba przeczytać.

Patrick – 10 lat Ja lubię [w podręczniku] historie, które można czytać. Podoba mi się, że książka nie jest tylko o legendach, ale są jeszcze inne ciekawe rzeczy, na przykład o technologii. Zmieniłbym teksty na krótsze, ale te ciekawe zostawiłbym, bo są łatwe do zrozumienia.

Maja – 10 lat Podoba mi się, że [podręcznik] jest po polsku i po angielsku. Też, że papier jest śliski.

Pascal – 10 lat [Podręcznik] wszystko ładnie tłumaczy, bo w ćwiczeniach mamy zdania po angielsku i [są one] przetłumaczone na język polski. Lubię to, że [podręcznik] zawiera bardzo dużo historii Polski. Ćwiczenia są wspaniałe! Zmieniłbym papier, bo strony są za śliskie.

Jasmina – 10 lat Podobają mi się wszystkie zdjęcia i kolory. Podoba mi się też to, że [tekst] jest napisany po polsku i po angielsku. Zmieniłabym śliskie strony na normalne.

Autorzy pozwolili sobie na korektę ortograficzną, interpunkcyjną i gramatyczną. Składnia, dobór słów oraz przekaz pozostały w formie niezmienionej.

1

8

Opinia Podręcznik Lekcje z polskiego Maksi Kozińskiej i Janusza Kulczyckiego zawiera 16 jednostek lekcyjnych starannie zaplanowanych pod względem tematycznym. Do niektórych tematów powraca się w kilku lekcjach, co pozwala oglądać podobny temat z różnych punktów widzenia (np. polska szkoła; najbliższa rodzina i rodzina w Polsce; technika, media i Internet). Bardzo pomysłowa jest lekcja Polskie korzenie brytyjskiego sukcesu, integrująca dwa światy, w których żyje polska młodzież w Wielkiej Brytanii: polski język i kulturę z realiami pracy i robienia kariery po angielsku w społeczeństwie brytyjskim. Ta lekcja pokazuje, jak umiejętnie Autorzy wykorzystują przykładowe opinie zwykłych ludzi w dyskusji na jakiś temat.

Oczywiście Autorzy nie zapominają o nauce polskiego słownictwa i gramatyki, które są ćwiczone w każdej lekcji. Wszystkie wprowadzone wcześniej słowa i struktury gramatyczne wykorzystuje się potem w komunikacji po polsku – ustnej (np. wyrażanie opinii pozytywnej lub negatywnej, dyskusja) albo pisemnej (np. pisanie pamiętnika i blogu).

Dla mnie jako specjalisty zajmującego się językiem polskim w świecie jest to jeden z wielu nowych podręczników do nauczania naszego języka w szkołach polskich i polonijnych za granicą. Równocześnie jednak ten podręcznik jest dla mnie zupełnie wyjątkowy, gdyż napisali go moi byli studenci, którzy w latach 2012-2014 odbyli w Londynie studia w zakresie nauczania języka i kultury polskiej jako drugich, zorganizowane wspólnie przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO) i Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Czytając ich pracę, widzę, jak dużo się od nas nauczyli, ale czuję też, ile serca wkładają w nauczanie języka i kultury polskiej, jak bardzo angażują się w to nauczanie. Cieszę się, że zechcieli go napisać, gdyż ten podręcznik stanowi wyraz nowej mentalności polskiej w Wielkiej Brytanii na początku XXI wieku. Pięknym jej wyrazem jest stwierdzenie Janusza Kulczyckiego: Warto robić więcej niż się powinno. Autorzy i ich podręcznik stanowią najlepszy dowód prawdziwości tego stwierdzenia.

Prof. dr hab. Władysław T. Miodunka

Kraków, 8 sierpnia 2019 r.

9

TRANSKRYPCJE NAGRAŃ

10

Spis treści

TRANSKRYPCJE NAGRAŃ

Od Autorów ........................................................................................................................................................................................

5

Wstęp ....................................................................................................................................................................................................

6

Autentyczne opinie dzieci o podręczniku ...............................................................................................................................

8

Prof. dr hab. Władysław T. Miodunka – opinia o podręczniku ..........................................................................................

9

Układ treści ........................................................................................................................................................................................ 12 Tablica gramatyczna ........................................................................................................................................................................ 15

Rozdział I W SZKOLNEJ ŁAWIE ................................................................................................................................................... 16 Rozdział II POLSKA SZKOŁA ZAWSZE BLISKO .................................................................................................................... 20 Rozdział III A PO SZKOLE DO KINA ............................................................................................................................................ 26 Rozdział IV PATRIOTYCZNIE PRZEZ CAŁY ROK ................................................................................................................... 30 Rozdział V POLSKIE KORZENIE BRYTYJSKIEGO SUKCESU ............................................................................................ 34 Rozdział VI GDY DOROSNĘ, CHCIAŁABYM/CHCIAŁBYM ZOSTAĆ… ......................................................................... 40 Rozdział VII NIE DAJ SIĘ ZAPLĄTAĆ (W) SIECI! .................................................................................................................... 45 Rozdział VIII NOWINKI TECHNOLOGICZNE .............................................................................................................................. 52 Rozdział IX W ŚWIECIE POLSKICH LEKTUR ............................................................................................................................. 56 Rozdział X KARTKA Z PAMIĘTNIKA ......................................................................................................................................... 62 Rozdział XI DZISIAJ RANO NIESPODZIANIE ZAPUKAŁA DO MYCH DRZWI – WIOSNA .................................... 67 Rozdział XII W ZDROWYM CIELE ZDROWY DUCH ............................................................................................................. 72 Rozdział XIII OKAŻ KULTURĘ, CHROŃ NATURĘ .................................................................................................................. 78 Rozdział XIV MAJÓWKA ................................................................................................................................................................ 83 Rozdział XV W DROGĘ .................................................................................................................................................................... 88 Rozdział XVI TU I TAM, TAM I TU ................................................................................................................................................ 92

Słowniczek .......................................................................................................................................................................................... 98 Transkrypcje nagrań ........................................................................................................................................................................ 104 Klucz odpowiedzi ............................................................................................................................................................................. 106 Wykaz zdjęć ........................................................................................................................................................................................ 113 Miejsce na moje notatki ................................................................................................................................................................. 115

11

ROZDZIAŁ

TEMAT

KRĄG TEMATYCZNY

LEKSYKA

GRAMATYKA

KOMUNIKACJA

Ja i moi bliscy Życie codzienne

· dane osobowe · zainteresowania, hobby, przyjaciele, koledzy, znajomi · moja klasa i szkoła

· strony czasownika: czynna i bierna, transformacje zdań · przypomnienie funkcji podmiotu, orzeczenia i dopełnienia

· wypełnianie ankiety · wypełnianie i tworzenie umowy · przekonywanie do własnej opinii · kształtowanie recepcji audytywnej · tłumaczenia

POLSKA SZKOŁA Ja i moi bliscy ZAWSZE BLISKO Życie codzienne

· przyjaciele, koledzy, znajomi · moja klasa i szkoła · polonica w miejscu zamieszkania

· synonimy i antonimy · żarty i dowcipy w języku polskim (budowa zdań) · czas teraźniejszy i przyszły

· opinie o polskiej sobotniej szkole i nauce języka polskiego · tworzenie wypowiedzi w czasie przyszłym · system edukacji w Anglii i Polsce · udzielanie informacji związanych z lokalizacją

A PO SZKOLE DO KINA

Ja i moi bliscy Życie codzienne

· zainteresowania, hobby · rozrywki

· przypadki · odmiana zaimka ta przez przypadki · odmiana rzeczownika książka przez przypadki

· wyrażanie opinii · mówienie o sobie · wyrażanie preferencji na temat sposobów spędzania wolnego czasu · tłumaczenia

PATRIOTYCZNIE PRZEZ CAŁY ROK

Ja i moi bliscy Wiedza o Polsce

· uczucia i emocje · święta · polonica w miejscu zamieszkania · legendy · epitety

· odmiana przez przypadki rzeczownika Polska · pisownia dużą i małą literą

· wypowiedzi na tematy związane z polskością · zasady zachowania i postawy patriotyczne · tłumaczenia

POLSKIE KORZENIE BRYTYJSKIEGO SUKCESU

Wiedza o Polsce

· polonica w miejscu zamieszkania · słownictwo związane z wyrażaniem własnego zdania

· I koniugacja · wyrażanie opinii

· wyrażanie opinii · rozróżnianie opinii od faktów

GDY DOROSNĘ, CHCIAŁABYM/ CHCIAŁBYM ZOSTAĆ…

Ja i moi bliscy Życie codzienne

· zainteresowania i hobby, zawody i umiejętności · usługi

· czas przyszły czasowników: chcieć, musieć, woleć, móc, umieć · koniugacje w pierwszej i trzeciej osobie liczby pojedynczej · alfabet polski · pisownia wyrazów dużą literą (święta, dni) · tryb przypuszczający

· wypowiedzi związane ze spędzaniem czasu wolnego · mówienie o zainteresowaniach, umiejętność zadawania pytań o nie · wyrażanie preferencji zawodowych · opisywanie zawodów

NIE DAJ SIĘ ZAPLĄTAĆ (W) SIECI!

Technika, media

· Internet

· przyimki · tryb rozkazujący w drugiej osobie liczby pojedynczej

· pisanie wiadomości e-mail · kształtowanie recepcji audytywnej · tłumaczenia · wypowiadanie własnego zdania

· polecenia, nakazy i zakazy · tryb rozkazujący w drugiej osobie liczby pojedynczej.

· opisywanie obrazka · posługiwanie się wyrażeniami zawierającymi rzeczownik postęp · pisanie instrukcji · tłumaczenia

W SZKOLNEJ ŁAWIE

I

Wiedza o Polsce

II

III

IV

V

VI

VII

· odkrycia i wynalazki, urządzenia techniczne, urządzenia techniczne, Internet · wybitni Polacy Internet) i wybitne Polki nauki

Technika, media NOWINKI TECHNOLOGICZNE (odkrycia i wynalazki,

VIII

12

ROZDZIAŁ

TEMAT

KRĄG TEMATYCZNY

KOMUNIKACJA

Ja i moi bliscy Język nauki

· wygląd zewnętrzny, cechy charakteru · zainteresowania, hobby · uczucia, emocje, marzenia, świat wyobraźni · podstawowe terminy z zakresu wiedzy o literaturze · przysłowia

· przyimki w różnych przypadkach · koniugacja w trzeciej osobie liczby pojedynczej · rodzaje, odmiana i stopniowanie przymiotnika · zwroty bliskoznaczne

· relacjonowanie wydarzeń · opis człowieka i różnych postaci · opisywanie sytuacji · pisanie planu · charakterystyka postaci · tłumaczenia

KARTKA Z PAMIĘTNIKA

Ja i moi bliscy Życie codzienne

· uczucia, emocje, marzenia, świat wyobraźni · rodzina i relacje rodzinne, przyjaciele, koledzy, znajomi · kalendarz, codzienne czynności i obowiązki, rozrywki

· koniugacja w pierwszej osobie liczby pojedynczej · czasownik – czasy, liczby i odmiana · aliteracje

· opisywanie ludzi, miejsc, sytuacji · wyrażanie opinii · pisanie pamiętnika i blogu · tłumaczenia

DZISIAJ RANO NIESPODZIANIE ZAPUKAŁA DO MYCH DRZWI – WIOSNA

Środowisko naturalne

· zmiany zachodzące w przyrodzie · nazewnictwo przyrodnicze · pory roku, przyroda

· odmiana przymiotników przez przypadki, liczby i rodzaje · stopniowanie przymiotników

· wyrażanie opinii

W ZDROWYM CIELE ZDROWY DUCH

Ja i moi bliscy Zdrowie i sport

· zainteresowania i hobby · zawody i umiejętności · dyscypliny i wydarzenia sportowe · sprzęt i obiekty sportowe

· skróty wyrazowe w języku polskim i angielskim · zdania wykrzyknikowe · rzeczowniki osobowe i nieosobowe, konkretne i abstrakcyjne

· rozmowa o ulubionych dyscyplinach sportowych · opisywanie miejsc i obiektów · relacjonowanie wydarzeń sportowych · sposoby kibicowania

OKAŻ KULTURĘ, CHROŃ NATURĘ

Środowisko naturalne

· ochrona środowiska

· koniugacja w pierwszej osobie liczby pojedynczej

· wyrażanie opinii · posługiwanie się terminologią z zakresu literatury · pisanie zaproszeń

MAJÓWKA

Życie codzienne

· kalendarz

· czas przyszły · konwencje zapisu dużych i małych liter · określanie czasu wydarzeń

· pisanie pozdrowień · wyrażanie i określanie czasu · kształtowanie recepcji audytywnej · wyrażanie opinii

W DROGĘ

Dom i otoczenie Życie codzienne Podróże i turystyka

· najbliższa okolica · plan dnia · codzienne obowiązki · moja szkoła · środki transportu

· liczebniki zbiorowe · okoliczniki czasu, miejsca, sposobu, przyczyny · czasowniki ruchu · zdania oznajmujące, wykrzyknikowe i pytające

· czytanie ankiet · rutyna dnia codziennego · pytanie o drogę · opisywanie miejsc, położenia i sytuacji · kształtowanie recepcji audytywnej

TU I TAM, TAM I TU

Podróże i turystyka Środowisko naturalne

· wakacje, wypoczynek, znane miejsca i obiekty · pogoda i pory roku, zwierzęta

· pisownia rzeczowników własnych · wykrzykniki · czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym

· wyrażanie opinii · opisywanie miejsc turystycznych · relacje z podróży · wypowiedzi o wakacjach

X

XII

XIII

GRAMATYKA

W ŚWIECIE POLSKICH LEKTUR

IX

XI

LEKSYKA

XIV

XV

XVI

13

Wielka Brytania / The United Kingdom Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland W skład Wielkiej Brytanii zalicza się Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia.

Stolica: Londyn Anglia – Londyn; Szkocja – Edynburg; Walia – Cardiff; Irlandia Północna – Belfast Liczba ludności: 66 796 800 Powierzchnia: 244 820 km² Waluta: funt szterling Hymn: God Save the Queen (Boże chroń Królową)

LONDYN

Polska / Poland Rzeczpospolita Polska The Republic of Poland Polska znajduje się w Europie Środkowej i sąsiaduje z siedmioma krajami: Niemcami na zachodzie, Słowacją i Czechami na południu, Rosją i Litwą na północnym-wschodzie, Białorusią i Ukrainą na wschodzie. Na północy granica państwa przebiega wzdłuż wybrzeża Morza Bałtyckiego.

Granice Polski wynoszą razem 3511 km.

Stolica: Warszawa Liczba ludności: 38 265 000 Powierzchnia: 312 696 km² Waluta: złoty Hymn: Mazurek Dąbrowskiego

14

WARSZAWA

RZECZOWNIK (ang. noun) – nazywa osoby, uczucia, zwierzęta, rośliny, przedmioty, zjawiska i pojęcia. Odpowiada na pytania: KTO? KOGO? KOMU? KIM? O KIM? CO? CZEGO? CZEMU? CZYM? O CZYM? Rzeczownik odmienia się przez liczby (pojedyncza i mnoga) i przypadki (jest ich siedem). Ma też trzy rodzaje (męski, żeński i nijaki).

CZASOWNIK (ang. verb) – określa czynności i stany. Odpowiada na pytania CO ROBI? (Ola czyta.); W JAKIM JEST STANIE? (Ona choruje.); CO SIĘ DZIEJE? (Planety krążą.). Czasownik ma liczby (pojedyncza i mnoga) i odmienia się przez osoby (Ja czytam.; My uczymy się.). Czasownik ma trzy czasy: przeszły (byłem), teraźniejszy (jestem), przyszły (będę). Odmienia się również przez tryby, strony i rodzaje. Czasownik stanowi centrum zdania i zwykle wymaga uzupełnień w postaci podmiotu, dopełnień (bliższego i dalszego) oraz okoliczników.

PRZYMIOTNIK (ang. adjective) – wskazuje na cechy osób i rzeczy.

Odpowiada na pytania JAKI? JAKA? JAKIE? (duży, wysoka, świeże); KTÓRY? KTÓRA? KTÓRE? (atlantycki); CZYJ? CZYJA? CZYJE? (ojcowski, wasza).

Przymiotnik odmienia się przez liczby, rodzaje i przypadki, ale także stopniuje się (ciekawa – ciekawsza – najciekawsza).

TRANSKRYPCJE NAGRAŃ PRZYSŁÓWEK (ang. adverb) – wskazuje na sposób, miejsce i czas. Odpowiada na pytania JAK? (szybko, dokładnie, dobrze); GDZIE? (blisko, tam, z dołu); KIEDY? (rano, całymi latami).

Przysłówek, który pochodzi od przymiotnika może być stopniowany (dobrze – lepiej – najlepiej).

PRZYIMEK (ang. preposition) – to wyraz, który występuje z innym wyrazem i zmienia jego końcówkę. Popularne przyimki to np.: bez (Marceliny), blisko (sklepu), do (domu), między (uczniami), na (stole), naprzeciw, obok (szafki), od (czasu), po (lekcji), przed (domem), przez (góry), przy (szkole), w (klasie), z (chłopcem), za (miastem). Przyimek wymaga określonej formy przypadka.

ODMIENNE

CZĘŚCI MOWY NIEODMIENNE

LICZEBNIK (ang. numeral) – wskazuje na liczbę osób i przedmiotów. Określa kolejność i zawsze związany jest z liczeniem. Pytania liczebnika to: ILE? (pięć, dwie, tysiąc); KTÓRY? KTÓRA? KTÓRE? KTÓRZY? (pierwszy, trzecia); JAKI? JAKA? JAKIE? (potrójny, podwójna).

ZAIMEK (ang. pronoun) – jego główną funkcją jest unikanie powtórzeń w tekstach. Dzieli się ze względu na zastępowaną część mowy, np.: rzeczowny (kto, co, ja, ty, oni, nic, nikt, wszyscy), przymiotny (jaki, taki, mój, wasz, ich, ten, swój), liczebny (ile, tyle, wszystko, kilka, kilkanaście), przysłowny (jak, tak, gdzie, tam, nigdzie, zawsze) i na pełnioną funkcję, np.: nieokreślony (ktoś, coś, jakiś, czyjkolwiek), wskazujący (ten, tamta), przeczący (żaden, nikt, nigdzie), osobowy (ja, ty, on/ona/ono, my, wy, oni/one), dzierżawczy (mój, twój, jego/jej, nasz, wasz, ich). Zaimek odmienia się przez liczby i przypadki.

SPÓJNIK (ang. conjunction) – jest to wyraz nieodmienny i niesamodzielny (jak przyimek), ale nie wpływa na końcówkę następnego wyrazu.

Spójnik współrzędny może być np.: łączny (i, oraz), rozłączny (lub, albo), wyłączający (ani), przeciwstawny (a, ale, jednak, przecież), wynikowy (więc, dlatego). Spójnik podrzędny może być np.: czasu (gdy), przyczyny (ponieważ), celu (żeby), warunku (jeśli, jeżeli).

WYKRZYKNIK (ang. exclamation) – wyraża uczucia i wolę (A! Ach! Au! Cha, cha! Cześć! Hmm! Hura! Na pomoc! Ojej! O rety! Stop! Ratunku!

Uff!). Wykrzyknik służy również do naśladowania dźwięków ludzkich, zwierzęcych i różnych przedmiotów (Bęc! Bzz! Ćwir, ćwir! Hau, hau! Kap, kap! Kukuryku! Stuk-puk! Tik-tak! Trach!).

PARTYKUŁA (ang. particle) – to wyraz, który zmienia lub wzmacnia znaczenie innego wyrazu (Chciałbym; Czy pomożesz?; Nie znam jej.; Niech to zrobi!; Tylko tyle?). Popularne partykuły to: by, czy, może, nie, no, niech, -że.

15

Rozdział I

W SZKOLNEJ ŁAWIE

ROZDZIAŁ I

W SZKOLNEJ ŁAWIE

P

ierwsze dni w szkolnej ławce, w nowej klasie z nowym nauczycielem lub nową nauczycielką mogą stanowić wyzwanie, ale łatwo jest zaradzić trudnemu powrotowi do szkoły!

Musimy się poznać i działać wspólnie!

Zadanie 1. Wypełnij poniższy kwestionariusz osobowy (questionnaire) i podziel się informacjami o sobie z kolegą/koleżanką z ławki. Czy jesteście do siebie podobni? Czy bardzo się różnicie?

Poproście swojego nauczyciela/ swoją nauczycielkę o zaprezentowanie swoich odpowiedzi.

KWESTIONARIUSZ PRZYJĘCIA DO NASZEJ KLASY Imię i nazwisko: ........................................................................................................................ Klasa: ...............................................

Najbardziej lubię, gdy mówi się do mnie .................................................................................................................................

Imię i nazwisko mojego nauczyciela/ mojej nauczycielki ....................................................................................................

Najbardziej lubię szkołę za ........................................................................., bo ..............................................................................

Najbardziej nie lubię w szkole .........................................................................., ponieważ ........................................................

Moją supermocą jest .........................................................................................................................................................................

Chcę nauczyć się ...................................................................................................................................................................................

Jestem dobry/dobra w .........................................................................................................................................................................

§ Piszemy regulamin i umowę dotyczącą zasad pracy w klasie!

Regulamin to zbiór przepisów i rozporządzeń obowiązujących na przykład pracowników jakiejś organizacji lub instytucji, członków organizacji, uczniów i nauczycieli.

Umowa to pisemne lub ustne porozumienie stron; dokument, w którym określone są ich prawa i obowiązki.

Definicje na podstawie: www.sjp.pwn.pl

16

Rozdział I

W SZKOLNEJ ŁAWIE

Zadanie 1a. Przygotuj umowę dotyczącą zasad panujących w twojej klasie.

Umowa dotycząca zasad panujących w klasie *niepotrzebne skreślić

Zawarta w dniu ........................... roku w ........................... pomiędzy: 1. ..................................................................................................................................... (uczniem/uczennicą)* a 2. ........................................................................................................................ (nauczycielem/nauczycielką)* Prawa ucznia/uczennicy*

Obowiązki ucznia/ uczennicy*

Prawa nauczyciela/ nauczycielki*

Niniejszym oświadczam, że zapoznałem/zapoznałam* i zobowiązuję się jej przestrzegać.

się

.......................................................... podpis ucznia/uczennicy*

z

Obowiązki nauczyciela/ nauczycielki*

treścią

powyższej

umowy

................................................................. podpis nauczyciela/nauczycielki*

Zadanie 2. Odpowiedz na poniższe pytania.

1. Co przedstawia zdjęcie znajdujące się po lewej stronie?

2. Jaka atmosfera panuje na zdjęciu?

3. Kogo widzisz na pierwszym, a kogo na drugim planie fotografii?

4. Jak myślisz, o czym będzie nagranie audio?

Zadanie 2a. Wysłuchaj fragmentu nagrania rozmowy Maćka ze swoją wychowawczynią, a następnie zadecyduj, które ze stwierdzeń są prawdziwe (P), które fałszywe (F), a jakich kwestii nagranie nie porusza (?).

0. Historia nie wchodzi Maćkowi do głowy.

F .........

1. Największe trudności w szkole sprawiają chłopcu trzy przedmioty szkolne.

.........

2. Każdą książkę historyczną Maciek czyta od początku do końca.

..........

3. Maciek w szóstej klasie stworzył zeszyt, w którym opracował wszystkie zagadnienia historyczne od początku do końca.

..........

4. Maciek lubi język angielski i chciałby zostać nauczycielem tego przedmiotu.

..........

5. Pani Anderson wierzy, że Maciek napisze dobrze egzamin w szóstej klasie.

..........

6. Maciek nie zna znaczenia wszystkich słów, które czyta.

..........

7. Pani Ewa pomaga uczniom, gdy napotykają oni trudności w nauce.

..........

17