de groene pluim

De groene pluim De beweging voor de Global Goals

goed doen met groen

Zo werkt het bedrijfsleven concreet aan de global goals mooie verhalen

ga zelf aan de slag

De overheid faciliteert

inspirerende

om de groene pluim voor

Wethouders aan

bedrijven met hun

je eigen bedrijf te behalen

het woord die meer

groene mvo ervaringen

doen dan praten

uitgave

#01

De Groene Pluim (h)Â erkent de duurzame ondernemer en geeft deze positie.

De Groene Pluim inspireert en

advertentie

stimuleert duurzame (door)ontwikkeling en samenwerking gebaseerd op de Verenigde Naties Sustainable Development Goals.

Met als doel om een tastbare en positieve impact te maken op de duurzame uitdagingen. Samen bouwen we aan een duurzame, inclusieve en toekomstbestendige omgeving met een gezond ondernemersklimaat als resultaat.

powered by VNO - NCW -MKB

Voorwoord

Van Parijs naar Brabant Met het vaststellen van SDG’s (Sustainable Development Goals) hebben de Verenigde Naties in 2015 overeenstemming bereikt over de agenda om in 2030 een meer sociale, rechtvaardige en duurzame wereld te realiseren. Een uniek moment. De klimaatconferentie in Parijs vormde de eerste geslaagde test voor het verwezenlijken van de SDG klimaatdoelen via een mondiaal bindend klimaatakkoord.

Als voorzitter van de Dutch Sustainable Growth Coalition, een initiatief van acht Nederlandse multinationals, richt ik me graag tot u. Deze multinationals zijn ervan overtuigd dat de veranderingen en innovaties op gebieden als energievoorziening, grondstofgebruik en voedselsystemen Nederland een nieuw toekomstperspectief kunnen bieden en willen daarin voorop lopen. Samen met andere ondernemers en beleidsmakers bouwen ze zo aan een groene, circulaire en sociale economie.

/ Uit eigen initiatief meedoen aan een meer sociale, rechtvaardige en duurzame wereld /

Het perspectief van duurzame welvaart en kansen voor iedereen. Wij willen transities in Nederland versnellen en ook internationaal aanjagen door de ontwikkeling van duurzame bedrijfsmodellen. Ondernemers hebben de mogelijkheid duurzaamheid voluit te integreren in hun bedrijfsstrategieën.

Samen met anderen. Onze strategie is shape, share and stimulate.

Het bedrijfsleven kan dus het verschil maken bij deze grote maatschappelijke opgaven, daarom ben ik blij met alle lokale initiatieven die bijdragen aan het bereiken van SDG’s.

Het initiatief “De Groene Pluim” behelst wat mij betreft de regionale doorvertaling van de shape, share and stimulate aanpak, gericht op de ondernemers in uw regio. Ik ondersteun dit initiatief van De Groene Pluim en VNO-NCW dan ook van harte.

Ik geloof in de slagkracht van ondernemingen en bedrijven die werkelijk impact kunnen hebben bij het verwezenlijken van SDG’s. Het zou geweldig zijn wanneer het Nederlandse bedrijfsleven koploper wordt in deze wereldwijde beweging.

Graag doe ik het volgende beroep op u als ondernemer:

• Zet de SDG’s centraal in uw bedrijfsvoering. Dit zal tevens de toekomstbestendigheid en relevantie van uw organisatie bevorderen.

• Zoek de samenwerking met overheden en andere bedrijven en organisaties en ontwikkel coalities in de regio om de SDG’s te verwezenlijken.

• Wees trots op uw bijdrage en maak deze, gezamenlijk met de gerealiseerde impact, ook zichtbaar voor anderen.

• Leer van elkaar, houd elkaar scherp en versterk elkaar.

Samen maakt u echt het verschil.

In dit magazine leest u mooie verhalen over inspirerende voorbeelden van ambitieuze ondernemers. Koplopers zonder dat zij het zelf weten. Lees hun verhalen en laat u inspireren.

Heel veel succes gewenst bij deze duurzame reis.

Jan Peter Balkenende, Voorzitter Dutch Sustainable Growth Coalition

Degroenepluim.nl 3

inhoud

18

Wethouder op de fiets Roosendaal Toine Theunis “Je moet ondernemers helpen”

26 28

Groene Pluim houder Bras Fijnaart “We moeten de macht weer teruggrijpen”

Zo ga je zelf aan de slag pagina 7

Wethouder Breda Paul de Beer “De kopgroep van het bedrijfsleven is een heel peloton geworden“

31

Believers in een andere wereld

Groene PLuim houder Ricoh Europe SCM Groene Pluim geen doel, wel schouderklopje

pagina 20

4 Degroenepluim.nl

Eerste Groene Pluim houder Saver Roosendaal “Klein beginnen” pagina 16

Wethouder Yvonne Kammeijer Bergen op Zoom

“Ik hou ook van concreet”

pagina 22

Groene PLuim houder Gert-Jan Lindhout pagina 24

Werk aan een meer sociaal en duurzame regio en doe mee met de beweging

Degroenepluim.nl 5

De Groene Pluim is een kroon op sociaal en duurzaam ondernemerschap De Groene Pluim is voor bedrijven die serieus werk maken van de GLOBAL Goals en om deze bedrijven stevig te positioneren. Door De Groene Pluim uit te reiken ontstaat er een voorbeeldfunctie voor andere bedrijven om (nog) bewuster te gaan ondernemen en komt er een positieve beweging op gang.

Het initiatief is tot stand gekomen naar aanleiding global doelstellingen, maar ook prachtige familiebedrijven van het Klimaatakkoord van Parijs en het Nationaal en die toekomstbestendigheid in de genen hebben. Deze Provinciaal Energieakkoord. In Parijs laatste groep, de bedrijven die innovatie / door duurzame zijn met name afspraken gemaakt en duurzaamheid als drijfveer hebben, over klimaatverandering. Dit wordt zijn zich niet altijd bewust van de brede parels zichtbaar te beschouwd als het momentum,waarop maatschappelijke visie die zij hebben. maken komt er een het bedrijfsleven de initiatiefrol op Ofwel: ze vinden het ‘de normaalste positieve beweging zich heeft genomen door werk te zaak van de wereld’. Door deze bedrijven maken van duurzaam ondernemen. zichtbaar te maken merken we dat er, een op gang / We staan voor een grote uitdaging positieve beweging op gang is gekomen met de ondernemer in de hoofdrol. Het is daarom dat en dat de verbindingen tussen bedrijven onderling en we de hands-on en eigenlijk de heart-on-mentaliteit overheid op een natuurlijke manier worden gelegd. van de ondernemer willen koesteren, versnellen en vermenigvuldigen.

Groei door netwerk

Bedrijfsleven als groene motor Het bedrijfsleven is de katalysator van verandering, zij is in staat om mondiale doelen te verwezenlijken op lokaal niveau en als rolmodel te fungeren. Kijkend door de Global Goal-bril naar de bedrijven die zijn aangesloten bij VNO-NCW, zie je veel bedrijven die ‘goed doen’ in de maatschappij. Grote internationale ondernemingen met een stevig duurzaam beleid en dito

6 Degroenepluim.nl

Wanneer De Groene Pluim is uitgereikt aan die ondernemer die zich kwalificeert is dit geen eindpunt maar het startpunt. De visie van de betreffende ondernemer naar de toekomst is relevant. Wat zijn de ambities? Welke verbindingen zijn wenselijk? Welke kennis en inspiratie wordt er gezocht?Daar ligt de toegevoegde waarde van De Groene Pluim. Het netwerk maakt het mede mogelijk om bedrijven te laten groeien op het gebied van duurzaam ondernemen door de verbindingen te leggen.

Uw organisatie ook stap voor stap naar de groene pluim?

powered by VNO - NCW -MKB

Wilt u ook aan de slag met de Global Goals of bent u hier al mee bezig?

Het is niet van belang of u al ‘ver’ bent of aan het ontdekken wat deze Global Goals voor uw onderneming kunnen betekenen. Het mooie is dat het start met de wil om er mee aan de slag te gaan.

Stap 1

Meld u aan via www.degroenepluim.nl

Stap 2.

Vul snel en eenvoudig uw activiteiten op de Global Goals in

Stap 3. Bij voldoende score kunt u verder met het selfsassessment Stap 4. Evaluatie van het resultaat door ervaringsdeskundigen Stap 5.

U ontvangt een terugkoppeling van het resultaat

Stap 6. Indien u excelleert op de geselecteerde Global Goals kunt u

voorgedragen worden voor De Groene Pluim

Is er ruimte voor verbetering? We helpen u graag verder!

Samen werken we aan een toekomstbestendige maatschappij

Doet u ook mee?

Ga naar www.degroenepluim.nl

Degroenepluim.nl 7

De zeventien global goals van de Verenigde Naties

ijf een gezond bedr or vo l aa h r ve of er Eén goed is goed eens te kijken aan doet. Maar het

u heel druk aal wat veel? Terwijl Wordt het u ook allem r jaa ng elke maand en elk bent de bedrijfsvoeri pen over ap sch krijgt u golven bood gezond af te sluiten, ze eft moet. Als u al tijd he u heen hoe het beter hang ver te vallen dat de samen te lezen zal het u op emen: eens een rijtje te no zoeken is. Om maar nsenrechten, me veiligheid, energie, transparantie, afval, . Kan er niet eens een belastingontwijking is opgenon alles in samenhang verhaal komen waari men?

van 193 landen De regeringsleiders Dat verhaal bestaat.

0 aangenomen. eden de Agenda 203 hebben twee jaar gel d, kennisinvel chappelijk midden Bedrijven, het maats tegen die tijd en rheden moeten sam stellingen en de ove itenland. De bu t aald, hier en in he 17 doelen hebben beh aar, alles elb de ledig, maar ook on lijst is niet alleen vol . en bb en om succes te he hang met alles sam wel in het die 17 doelen – ook Na een korte blik op ren dat u daar de SDGs - zult u conclu Engels afgekort tot

8 Degroenepluim.nl

al veel l de juiste n en of uw koers we nog onderdelen misse d kunt rel we t te kijken of u de is. Daarbij hoeft u nie risico’s en uw e, of uw business cas redden, maar liever eeld zijn. ord beo l op deze manier uw due diligence we en. Wist lop na rop p en verkoop hie Ook kunt u uw inkoo iddeld gem en do dit huiswerk goed u dat bedrijven die ?

30% beter renderen Daarom is het eerlijk gezegd niet.

Simpel is dit huiswerk rtijen op touw pa r tere en deskundige handig het met gro , ng igi uw brancheveren te zetten, zoals met huisbankier of uw uw leveranciers, uw ik dagelijks op confem accountant. Hen ko dat zeggen enthousiast renties tegen en zij al één goed verha Agenda 2030 eindelijk bedrijf. d on biedt voor een gez Hugo von Meijenfeldt SDG Coordinator

De Groene Pluim richt zich op vier Global Goals De samenhang en de omvang van alle Global Goals is veelomvattend, zeventien doelen die allemaal even belangrijk zijn vanuit een wereldperspectief, maar die niet voor elke ‘business’ even relevant. Daarom heeft De Groene Pluim een selectie gemaakt van vier Global Goals. Het is een selectie die aansluit bij de aandachtsgebieden van een brede groep ondernemers. Zo wordt De Groene Pluim laagdrempelig en herkenbaar ingezet binnen de regio.

De groene Pluim en VNO-NCW Brabant Zeeland Sinds de oprichting van VNONCW Brabant Zeeland in 1917 behartigt ze de belangen van het bedrijfsleven, organiseert inspirerende ledenbijeenkomsten en staat aan de basis van vele nieuwe initiatieven, zo ook van De Groene Pluim.

De maatschappelijke rol die bedrijven innemen is groot en bestaat uit meer dan alleen economisch- financieel- of bedrijfsbelang.

Maatschappelijke issues worden vaak sneller en efficiënter door bedrijven opgelost, dan door overheden, onderwijs of burgers.

Dat is ook niet vreemd, het is nu eenmaal de eigenschap van de ondernemer om doelgericht te werk gaan en concrete resultaten te boeken. Deze specifieke eigenschap, in combinatie met de maatschappelijke uitdagingen, benoemd in de Global Goals, heeft geleid tot het initiatief De Groene Pluim.

In de overtuiging dat motiveren, stimuleren en ‘doen’ effectief werkt, hebben de portefeuillehouders duurzaamheid van de vier lokale kringen van West-Brabant dit initiatief ontwikkeld.

De groene pluim 9

Fatsoenlijke banen en economische groei Doel 8 van de Global Goals betreft het creëren van fatsoenlijke banen en economische kansen voor iedereen, oftewel arbeidsparticipatie. Dit impliceert ook de verantwoordelijkheid die een werkgever neemt ter bevordering van individuele groei door het aanbieden van opleidings- en trainingsprogramma’s. Ontwikkeling gericht op de toekomstbestendigheid van de organisatie én die van de individuele medewerker.

Tijdens de startbijeenkomst ontvingen deelnemende bedrijven een cheque van € 5000 vanuit het project Jij Blijft Bij.

Jij Blijft Bij is een initiatief van VNO-NCW Brabant Zeeland, CNV en de provincie NoordBrabant. Hiermee komen de sociale partners tegemoet aan de maatschappelijke uitdaging om iedereen, ook de oudere medewerkers, te helpen aan een goede baan.

10 Degroenepluim.nl

We hebben allemaal te maken met een sterk veranderende arbeidsmarkt. Om bij te blijven moet ieder bedrijf meebewegen. Dit vraagt veel van de medewerkers. Hoe blijven ze fit, goed opgeleid en dus duurzaam inzetbaar? 20 West-Brabantse bedrijven gaan aan de slag om werknemers boven de 55 jaar tot de pensioengerechtigde leeftijd arbeidsfit te houden. Tijdens de startbijeenkomst in september van dit jaar ontvingen zij hiervoor een cheque van € 5000 vanuit het project Jij Blijft Bij. Naast de gratis ondersteuning wordt er ook veelgeleerd van elkaar. Dit betekent actief kennis uitwisselen en elkaar helpen. De komende anderhalf jaar komen de deelnemende bedrijven bij elkaar om ervaringen en ideeën uit te wisselen op de verschillende aspecten van duurzame inzetbaarheid. De eerstvolgende bijeenkomst gaat dieper in op medewerkersbetrokkenheid.

Deze groep staat ook open voor bedrijven die niet aan het project meedoen maar wel graag op de hoogte willen blijven over de relevante ontwikkelingen en willen leren van andere bedrijven.

Van harte welkom!

Participerenloont.nl is het actieve ambassadeursnetwerk rondom de parti-

Ook voor zwakkeren mooi werk Het delen van kennis en ervaring met betrekking tot de Participatiewet, door ondernemers en met ondernemers, versterkt niet alleen de participatiegedachte. Het levert ook nieuwe creatieve oplossingen en kansen op en verduurzaamt het totale participatieproces. VNO-NCW ondernemers maken dit mogelijk.

Ik doe mee, op naar de 100.000!

cipatiewet West-Brabant en heeft inmiddels 61 bedrijven die collega-ondernemers helpen bij de uitvoering van de Participatiewet, want ‘participeren kun je leren’ en doe je samen.

Beroemde uitspraak Eric van der Horst: / Werkgevers hebben een beperking tot deze mensen /

Meer informatie?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Annemiek Heinen (06-14640128) Projectleiders participatiewet VNO-NCW.Je kunt ook een email sturen naar Annemiek: heinen@vnoncwbrabantzeeland.nl of Wil: hermens@vnoncwbrabantzeeland.nl

61 bedrijven treden op als best practices. Ga naar www.participerenloont.nl

Degroenepluim.nl 11

duurzame consumptie en productie Global goal 12: Verantwoorde consumptie en productie betreft het verminderen van onze negatieve impact op de planeet door duurzaam te produceren en te consumeren wat we nodig hebben. Het bedrijfsleven heeft een belangrijke taak te vervullen bij de reductie van afval en het hergebruik van materialen. Verduurzaming van de productieprocessen is hiervoor nodig en samenwerking met andere bedrijven kan krachtige oplossingen bieden. Innovatie ter bevordering van het verduurzamen van het productieproces.

De aardappelen van Rodenburg Biopolymers zitten niet in de puree Maar wel in Biologisch afbreekbare thermoplastisch granulaat voor verwerking in traditionele plastic verwerkingstechnieken. Dit granulaat ligt weer aan de basis van bijvoorbeeld de biobased wikkel van de bekende Marsreep en van afbreekbare duurzame bio-kratten om jonge waterplanten te beschermen.

In de Waddenzee en aan de kusten van oceanen worden biologisch afbreekbare BESE elementen gebruikt ter stabiliteit en rust zodat planten, oesters en mosselen zich kunnen hechten aan de ondergrond.

Dat klinkt erg innovatief en dat is het ook. De basis voor al deze producten is gelegd in de ontwikkeling van de biokunststof Solanyl, bedacht door Aaik Rodenburg. Aaik is een voormalig veevoerhandelaar en oprichter van deze Oosterhoutse parel. Het aardappelzetmeel dat als veevoer toegepast werd, daar beschikte het bedrijf in grote hoeveelheden over en Aaik vroeg zich af of hier nog iets anders van gemaakt kon worden. In samenwerking met Wageningen Universiteit is hij erin geslaagd om een granulaat te ontwikkelen dat in bestaande plasticverwerkingsmachines tot een eindproduct wordt verwerkt zoals bakjes, roosters, potten en folies.

En zo is de basis gelegd voor dit bedrijf, “Zonder de realiteit uit het oog te verliezen, want ik ben niet tĂŠgen plastic, maar ik vraag me wel af waarom we voedsel voor een periode van hooguit 10 dagen verpakken in plastic dat 500 jaar meegaat.â€? Aldus Aaik Rodenburg, een toekomstbestendige ondernemer, die out of the box denkt met oog voor de kracht van innovatieve samenwerkingen!

Rodenburg Biopolymers uit Oosterhout bestaat sinds 1945. Sinds 2000 is het bedrijf gespecialiseerd in de ontwikkeling en productie van de grondstof voor biokunststoffen (Solanyl).

Wilt u in gesprek met Aaik Rodenburg?

Ga naar www. biopolymers.nl Info@ biopolymers.nl

12 Degroenepluim.nl

Thermoplastisch granulaat

Dat maken we zelf wel uit!

We weten allemaal dat een fitte medewerker die fijn werk heeft ook een gelukkige medewerker is en daardoor ook productiever. Bij het Chemisch concern SABIC in Bergen op Zoom is er veel aandacht voor de “duurzame inzetbaarheid” van medewerkers.

Onze pensioengrens is omhooggegaan en dat is een uitdaging binnen deze volcontinue organisatie.

Hoe maak je het binnen dit gegeven mogelijk om zoveel mogelijk medewerkers comfortabel de pensioengerechtigde leeftijd te laten bereiken? Traditioneel denken we in de zogenaamde ‘ontziemaatregelen’, het plakken van een pleister afhankelijk van de situatie. De ambities van SABIC gaan verder en hebben ertoe geleid dat er in nauwe samenwerking met belanghebbenden zoals sociale partners, de ondernemingsraad, human resource, plantvertegenwoordigers en management een nieuw concept is ontwikkeld: ‘Zelfroosteren in de Chemie’. Gebaseerd op afspraken en spelregels, is het mogelijk gemaakt om werknemers zelf hun rooster te laten bepalen, noem het ‘het nieuwe werken’

binnen een volcontinue productieomgeving. Een knappe invulling! Dit komt tegemoet aan de jonge procesoperator die veel wil werken op de minder gangbare uren. Fysiek is dit geen enkel probleem en de centen zijn welkom binnen het jonge gezin, maar ook aan de / winnaar responsable medewerker op leeftijd die bij prijs van de vnci / voorkeur tijdens de daguren werkt om bijvoorbeeld meer tijd aan hobby’s en kleinkinderen te besteden. Dit project is in 2016 gekozen tot winnaar van de Responsable Care prijs van de VNCI (de branchevereniging van de chemische industrie in Nederland), en heeft geleid tot veel belangstelling, binnen en buiten de industrie.

Iedereen wil toch een alleskunner?

care

Pim de Jager is enthousiast. De vestigingsmanager Kunstijsbaan Breda, zwembad Wolfslaar en Racketcentrum Breda is duidelijk blij met zijn twee mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt: alleskunners die overal inzetbaar zijn. “Soms sta ik echt te kijken van wat ze doen. Zo verzorgen zij punctueel de legionellacontroles, houden alles netjes bij, kennen een groot aantal klanten en kunnen nieuwe medewerkers zoals ik (lacht) heel goed wegwijs maken op de locaties.” Pim kent Jeroen en Marco dan ook als betrouwbare medewerkers. “Het mooie is dat ze zo’n plezier hebben in het werk dat ze nauwelijks ziek zijn. Het is voor het hele team dan fijn dat er ervaren medewerkers zijn die de badgasten op een positieve manier en klantgericht met van alles helpen”. Pim wil graag de mensen de ruimte geven: “We proberen het voor iedereen zo goed mogelijk te doen. Met vakanties, in de planning en in de werkzaamheden.

En dan maakt het niet zoveel uit of je een afstand hebt tot de arbeidsmarkt of niet. Je bent allemaal mens.”

Degroenepluim.nl 13

Klimaatverandering aanpakken Global Goal 13: Klimaatactie! gaat over het omgaan met de gevolgen van de opwarming van de aarde. Het is van essentieel belang dat we onze vaardigheden inzetten om te strijden tegen klimaatverandering door zo min mogelijk energie te gebruiken: besparen en een transitie maken door zoveel mogelijk duurzame energie te gebruiken.

Jur de Graaf en Robert van Wezel (directeur)

Wij doen het zelf wel 100% Groene stroom bij De Graaf Logistics Sinds 2009 staan er op Industrieterrein Weststad in Oosterhout zes

Drie windmolens staan op het terrein van Martens, twee op terrein van Ikea en nummer zes bij De Graaf Logistics. De stroom van de windmolen op het DGL terrein wordt in eerste instantie door DGL zelf gebruikt. De overige stroom wordt automatisch via een transformator geleverd aan het openbare elektriciteitsnet t.b.v. Oosterhout en omgeving. Als de windmolen niet werkt betrekt DGL de stroom normaal via het elektriciteitsnetwerk.

kunnen voor-

De Graaf Logistics is overtuigd van het belang van duurzaam ondernemen en investeert daarom continu in langetermijnoplossingen. De gehele bedrijfsvoering is erop gericht om zoveel mogelijk zendingen met een hoog niveau van kwaliteit en service tegen een zo laag mogelijke Co2-uitstoot te vervoeren.

Voorbeelden van maatregelen voor Co2-reductie bij DGL zijn: • intensief samenwerken met collega transportondernemingen; • vernieuwen van het wagenpark met als doel besparing van brandstof; • aanbieden van transportoplossingen aan (potentiële) klanten van andere modaliteiten, waaronder die via de eigen spoorterminal; • adviseren van klanten over optimaliseren van de bestaande goederenstromen; • volledige groene stroomvoorziening door de windmolen op het eigen terrein.

zien.

Doe mee met de beweging en meld u aan via info@degroenepluim.nl

windmolens. Elk met een capaciteit van 2,5 Megawatt die samen 1.500 huishoudens van stroom

14 Degroenepluim.nl

Partnerschappen voor de doelen Partnerschap voor de doelen. Global Goal 17 betreft actieve kennisdeling en samenwerking, het gaat ook over onverwachte duurzame verbindingen om de Global Goals te realiseren. Niemand kan dit alleen en het huidige tijdperk vraag meer dan ooit om ‘ketengericht denken en opereren’. Dit geldt voor bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden.

Driedubbele Winst “Kinderen vandaag opleiden voor beroepen die er morgen niet meer zijn, daar zitten ondernemers niet op te wachten!” Aan het woord is Patrick van der Pijl, directeur van het VMBO Steenspil in Halsteren.

Wie volgt?

“Een magazijn is voor velen een groot vierkant gebouw opgetrokken uit golfplaten maar welke mooie en vooral kansrijke beroepen in deze magazijnen worden uitgeoefend, dat is minder bekend.”

“Het behalen van leerdoelen is onze corebusiness, daar zijn we goed in, maar die doelen zijn niet meer dan piketpaaltjes. Wij willen deze leerdoelen actueel en dynamisch invullen. De ‘medewerker van de toekomst’ kan ik alleen afleveren in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, die weten aan welke kwaliteiten en vaardigheden leerlingen moeten voldoen. Daarom werken wij samen met die bedrijven concreet aan de inhoud van de lessen. Schouder aan schouder, zo dicht mogelijk op de inhoud van de opleiding gaan we aan de slag. Met Ricoh-DHL heeft Steenspil stappen gezet en na een jaar samenwerken hebben we beiden geconstateerd dat er sprake van een succes is. De next step is om nog intensiever met elkaar aan de slag te gaan. Het senior managenent van zowel DHL als Ricoh staan als een huis achter deze samenwerking: Win 1. Kans op juiste beroepskeuze vergroten, goed voor het kind Win 2. Een goed opgeleide toekomstige werknemer, goed voor het bedrijf Win 3. Meer jongeren kiezen een weg die bij ze past, minder uitval, goed voor de maatschappij

Degroenepluim.nl 15

groene pluim houder saver roosendaal “Je kunt ook beginnen met kleine dingen”

Job Beekhuijzen

Bij nader inzien verwacht je ook niet anders. Saver Roosendaal, het regionaal afvalinzamelings- en reinigingsbedrijf, is immers in aard en in afkomst aan haar stand verplicht om op het gebied van energiebesparing, afvalreductie, procesverduurzaming en open en transparante communicatie haar beste beentje voor te zetten. tekst: Govert Lagrouw

Tekst Govert Lagrouw

Deze NV is opgericht door de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal en Woensdrecht.

Een overheidsonderneming , daar mag je iets van verwachten qua maatschappelijke betrokkenheid.

Hoe verfrissend is het dan om dit bedrijf eens met een bezoek te vereren. Je wordt er aangenaam getroffen. Geraakt, dat ook. Met luide letters staat de tekst ‘wij wekken onze eigen stroom op’ op de muur geschreven, her en der staat een elektrische auto aan de paal, en daar komt een huisvuilvrachtauto met het Lean and Green label erop door de poort gereden. Eenmaal binnen is alles groen en slim. MVO-manager Job Beekhuijzen ontvangt met koffie en wijst tijdens het traplopen en passant op een fraai gemeubileerd milieudressoir met grappige afvalemmers

16 Degroenepluim.nl

voor het afvalvrij kantoor. Want al die ijverige medewerkers produceren geen restafval meer , maar grondstoffen.. Ook voor Saver was destijds de overhandiging van De Groene Pluim (uit handen van Jort Kelder) een complete verrassing. “Het voelt als een stukje erkenning voor datgene waar we hard aan werken. Ook door onze stakeholders werd de Groene Pluim heel positief ontvangen.”

Het goede verhaal Opvallend is dat het bedrijf niet alleen veel doet aan de groene gedachte maar dat ook heel actief uitdraagt.“ Onze afdeling communicatie houdt zich bezig met het vertellen van ons duurzaamheids­ verhaal. Hiervoor worden verschillende middelen ingezet, zoals het jaarverslag, de onderbouwing

/ Het voelt als een stukje erkenning voor datgene waar we hard aan werken /

van de ISO26000 zelfverklaring, de website, organiseren van rondleidingen op het terrein. Ook hebben wij voor de inwoners een gepersonaliseerde afvalwijzer, een afvalwijzer App en nog veel meer. We bedenken ook zelf campagnes. Neem de kreet “Wij werken veilig of wij werken niet.‘ Er wordt ook veel werk gemaakt van het creëren van bewustzijn bij inwoners van de verschillende participerende gemeenten. Zelfs op basisscholen probeert Saver kinderen al te leren om ‘grondstoffen’ (er wordt niet meer van ‘afval’ gesproken) te scheiden. Het vakgebied waarin de organisatie opereert is dan ook wezenlijk veranderd. Dat geldt op alle niveaus.

“De vuilnisman is nu meer een operator van de inzamelingswagen.” Verdient Beekhuijzen thuis ook een Groene Pluim? “Nou, we doen wel ons best.

Het afval wordt goed gescheiden, we letten ernstig op laag energieverbruik maar we hebben nog geen elektrische auto. Dat komt nog wel.”

Wil je als ondernemer zelf aan de slag met duurzaamheid?

Bel dan onze groene pluim houder

Klein beginnen Bij Saver dendert Beekhuijzen gewoon door en verkent hij graag nieuwe mogelijkheden. ”Het is nog in een pril stadium, maar op dit moment verkennen wij de mogelijkheid om onze vrachtwagens op waterstof te laten rijden. Maar er moet wel een passende businesscase aanhangen.”

Slotvraag: jullie zijn een semi-overheidsinstantie en hebben een voorbeeldfunctie te vervullen, waarom zou een profitorganisatie zich inspannen voor het milieu? Beekhuijzen; ”Omdat je anders op de middellange termijn de rekening krijgt gepresenteerd. Grondstoffen raken op, energie ook, dus je moet wat. Je kunt beginnen met hele kleine dingetjes. Hoe vaak kom ik nog niet bij bedrijven met lichtschakelaars op de muur, terwijl een aanwezigheidsdetectie maar een kleine ingreep vergt zodat je lampen nooit onnodig blijven branden.”

Saver Stepvelden 8, Roosendaal, T. 0165-597773 en vraag naar Job Beekhuijzen www.saver.nl

Degroenepluim.nl 17

Maakt de overheid alleen beleid of komt ze ook in actie?

Roosendaals wethouder Toine Theunis

je moet ondernemers helpen tekst: Govert Lagrouw

Met die gedachte in het achterhoofd begon ik een gesprek met de Roosendaalse wethouder Toine Theunis van de Roosendaalse Lijst partij. Zoals wel vaker bleek mijn vooroordeel niet te stoelen op feiten. Roosendaal loopt voorop en maakt juist wel meters. Gedragen door een koers die door burgers en bedrijven zelf is uitgestippeld. Hun zogenaamde duurzaamheidsagenda is vastgesteld naar aanleiding van vier openbare bijeenkomsten waar alle inwoners hun zegje konden doen. Geen top-downbeleid vanuit de raad maar participatie avant la lettre. “Wij willen duurzaamheid concreet maken.” Theunis, met in zijn portefeuille duurzaamheid, ruimtelijke ordening en wonen, staat in deze turbulente gemeente bekend als ‘de wethouder op de fiets’. Een koosnaam die hem past. Zijn no-nonsensestijl helpt hem bij het leggen van contacten met ondernemers. “Je moet hun taal spreken. Niet erom heen draaien maar duidelijk maken wat je van ze nodig hebt. Met de vuist op tafel durven slaan, en een potje durven knokken.

Daar kunnen ze goed tegen is mijn ervaring.

Het fijne van ondernemers is, ze delen uit maar kunnen ook incasseren.”

Faciliteren motiveren financieren “Wij als overheid kunnen ondernemers wel degelijk heel goed helpen. Ondernemers zijn koning in hun corebusiness maar als ze buiten die cocon komen wordt het moeilijk. Je moet ze helpen. In het centrum van Roosendaal hebben wij bestaande appartementen helemaal laten renoveren (complex ‘de Douanier’) maar ik heb

18 Degroenepluim.nl

/ Wij als overheid kunnen ondernemers wel degelijk heel goed helpen /

met de ontwikkelaar, Peter Schiphorst van Corresta, toen afgesproken dat er geen gasaansluiting meer komt. Als tegenprestatie hebben wij een gratis adviseur aangeboden om hem te assisteren bij die techniek en zijn we financieel garant gaan staan. Je moet het gemeentehuis uit en naar die ondernemer toe.

Dat wordt gewaardeerd. Zo staat hoog op onze agenda om op het industrieterrein de platte daken van onze logistieke reuzen te benutten met zonnepanelen. (Primark en CarPack). Daar kun je meters maken, voor hunzelf maar ook om Roosendaal van zonne-energie te voorzien.

Je praat dan over werkelijk duizenden panelen.

Prachtig en goed als burgers individueel hun dak vol leggen, maar dit zet veel meer zoden aan de dijk. De overheid kan daarbij helpen. Hup op je fiets en ernaar toe. Dat is ook een kwestie van doorzetten en volhouden. Vaak is de eigenaar van het pand iemand ander dan de directeur van het bedrijf. Dat maakt het lastiger. Zo’n belegger heeft minder binding. Maar door met hem in gesprek te gaan en te helpen kun je overtuigen. Kijk, ik begrijp goed zijn belang: zonnepanelen vergen een fikse investering en het duurt lang voor dat geld eruit komt. Daarom stellen wij onze kennis gratis ter beschikking. Samen kom je verder.” Een proactieve wethouder, dat kan dus ook. Bij hem thuis kan er qua duurzaamheid nog wel een tandje

Toine faciliteert de Groene Pluim Ga naar www.degroenepluim.nl en volg de beweging op de voet

bij, al heeft Theunis daar zo zijn geheel eigen verklaring voor: ”Ik heb, nog, geen zonnepanelen, fiets veel en natuurlijk scheiden wij keurig ons afval. Nee, privé heb ik alles niet tot in de puntjes in orde maar daardoor sta ik juist dicht bij de belevingswereld van de gemiddelde burger.”

Centralistisch “Nederland bungelt bijna onderaan het lijstje in Europa qua duurzamheid en in Nederland is Brabant het slechtste kindje van de klas. Hoe komt dat? “Landen om ons heen doen het veel beter. Duitsland en Scandinavië voorop, maar onderschat ook de Belgen niet. Het water dat hier in uit Vlaanderen in de beekjes stroomt is de laatste jaren opmerkelijk veel schoner. Nederland is een polderland, Wij hebben een traditie vanuit de oude Republiek om alles heel decentraal te organiseren. Landen als Frankrijk zijn veel centralistischer en soms is dat beter. Je hebt een centrale overheid nodig die voorop loopt.

Keuzes maakt en met wetten gedragsverandering afdwingt. Je kunt niet alles aan de markt en het lokale gezag overlaten.”

Goed voorbeeld doet goed volgen Hoog op de duurzaamheidsagenda van de gemeente Roosendaal Samen met bedrijfsleven: • Zwaar inzetten op zonnepanelen op platte daken van grote logistieke bedrijven, waar ’meters gemaakt worden’. (Car Pack en Primark ) • Ter beschikking stelling van gratis adviseurs en eventuele financiering bij klimaatneutrale gebouwen.

• Afvalscheiding. (restafval reduceren) Klimaatadaptatie: Opvangen van overtollig regenwater, Energietransitie: 3000 Toekomstige nieuwbouwwoningen geen gasaansluitingen meer. Besparen en zelf opwekken van energie • Voorloper in de ecologische verbindingszone • Wel inbreiden en renoveren, niet meer bouwen aan de randen • Geen nieuwbouw stadskantoor maar renovatie en vol met zonnepanelen: verbouwde stadskantoor wordt toppunt qua duurzaamheid.

Degroenepluim.nl 19

groene pluim houder Ricoh Europe SCM

Groene Pluim geen doel, wel schouderklopje Een voorbeeldig bedrijf, woorden die Ricoh Europe SCM

Eugene Kersjes

vice president Eugene Kersjes zelf niet snel in de mond zal nemen. Toch is dit wel waar je aan denkt als je dit bedrijf bezoekt. Maatschappelijk verantwoord ondernemen zit in het DNA van de organisatie. tekst: Govert Lagrouw

Zo is het bedrijf actief met het in dienst nemen van mensen met een beperking tot de arbeidsmarkt, gelauwerd door de VNO-NCW met een Groene Pluim en vorig jaar uitgeroepen tot ‘Veiligste Magazijn van Nederland’. Een charitatieve instelling? ”Nee bepaald niet” aldus Kersjes. “Wij moeten absoluut op de kosten letten. En ook bij ons draait het uiteindelijk om winst, maar niet ten koste van alles.”

Tekst Govert Lagrouw

We spreken Kersjes samen met zijn collega Nicolette Kraay in het fraai vormgegeven hoofdkantoor van Ricoh’s European Distribution Centre in Bergen op Zoom: Ruim 52.000 m2 logistieke perfectie voor de distributie van copiers, printers en tonercartridges in Europa, Midden-Oosten en Afrika. Kersjes schenkt zelf koffie en steekt transparant van wal.

20 Degroenepluim.nl

“De Groene Pluim is een heel mooi schouderklopje zonder dat we gewerkt hebben naar erkenning als doel.” De uitreiking van de Groene Pluim verraste.

“Ik was nergens van op de hoogte, de accreditatiecommissie van de VNO-NCW is geruisloos te werk gegaan.“ Ondanks dat het bedrijf zegt geen medailles na te streven op het gebied van duurzaamheid of MVO, erkent hij dat de bijkomende publiciteit wel bijdraagt tot de bedrijfstrots van haar medewerkers.

“Onze mensen lezen dat in de krant en hebben zoiets van: “Hé, daar werk ik.” Het is altijd fijn om bij een winning team te horen.”

Het bedrijf maakt veel werk van haar maatschappelijke betrokkenheid. Niet uit modieuze overwegingen. “Maatschappelijke betrokkenheid moet geen

Uit het juryrapport kunstje worden. Als het de doelstelling wordt om vijftien mensen aan te nemen met een beperking tot de arbeidsmarkt en verder worden ze nauwelijks begeleid dan werkt het niet. Je moet echt collega’s hebben die voor hen een extra stapje willen zetten om ze volledig op te nemen en te laten integreren.”

Energiebesparing/energietransitie Ricoh is een van de initiatiefnemers van het Bossche Energie Convenant (BEC), waarbij bedrijven vrijwillig instemmen jaarlijks gezamenlijk minimaal 10% energie te besparen en/of duurzaam op te wekken. Daarnaast voldoet de nieuwbouw en verbouwing van het logistieke distributiecentrum in Bergen op Zoom aan de hoogste eisen, waaronder:

“Wij zijn ook geen bedrijf dat er trots op zou zijn belasting te ontwijken. Wij betalen gewoon hier in Nederland. Dat is ook een stukje maatschappelijke verantwoordelijkheid! Als er brand uitbreekt wil je toch ook dat de brandweer uitrukt? Of dat er goede wegen in Nederland zijn? Dan is het ook fair dat je daaraan meebetaalt. Hij meent wat hij zegt. Kersjes ogen vertellen het verhaal. Zijn duurzame drive is geen pose.

Is Kersjes thuis ook een beetje een groene ridder? “Ja, maar niet extreem hoor. Natuurlijk scheiden wij ons afval en letten we op energiebesparing. Mijn volgende auto zal misschien een elektrische worden maar momenteel is de beperkte actieradius van die auto’s voor mij nog een belemmering.”

• Bamboe kozijnen (welke nog niet eerder op deze schaal en functionaliteit eerder zijn toegepast).

• Ledverlichting daar waar mogelijk.

• Daglichtschakeling op kantoor.

• Zelfsturende zonwering als onderdeel van klimaatregeling.

• Videoconferencingtools in vergaderruimten om reizen te beperken.

• Camerasystemen voor controle op afstand in plaats van on-site • Stimuleren van gebruik elektrische auto's door plaatsing diverse laadpalen.

Afvalreductie/hergebruik van materialen In het kader van afvalreductie en hergebruik van materialen zit de winst niet alleen in de producten zelf – introductie van Greenline producten (remanufactured machines), maar ook in het faciliteren van zaken, waarbij het uitgangspunt van Ricoh ‘zero waste’ is. Ook het scheidingspercentage van 92% is ver boven de industrienorm.

Verduurzamen productieproces

Bij Ricoh is sustainability niet opeens opgekomen. “Wij bestaan al 80 jaar. Onze oprichter in Japan had het vanaf het begin al over The Spirit of Three Loves: Love your work, love your neighbour en love your country. Toen onze nieuwe Japanse CEO laatst in Londen was, sprak hij in zijn speech als eerste over duurzaamheid. Als eerste, pas daarna over omzet en winst.”

Maar als bedrijf heb je toch allereerst winst nodig? “Nee, in de Japanse filosofie is dat anders. Daar is het idee, dat die winst maar van korte duur is als je die voorwaarden scheppende zaken niet goed op orde hebt.

Alleen als dat wel het geval is zul je ook op de langere termijn winst kunnen blijven behalen.”

Leren van ricoh’s ervaring met duurzaamheid en MVO?

Naast de activiteiten die Ricoh onderneemt om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te betrekken bij het productieproces – Ricoh was genomineerd voor de participatieprijs in het kader van de Participatiewet – zijn ze op tal van andere punten actief en lopen ze voor de troepen uit. Denk hierbij onder meer aan integratie van productieprocessen in de supply chain (extra transport van en naar Europese fabrieken voorkomen), gebruik van dubbeldektrailers en het inzetten van treinen in plaats van vrachtwagens en vliegtuigen.

Open en transparant communiceren De manier waarop Ricoh haar rol in de regio West-Brabant oppakt, geeft de intrinsieke motivatie weer vanuit de organisatie, waarbij de lokale gemeenschap als goede buur wordt ervaren. In het kader van transparantie en het enthousiasmeren neemt Ricoh, over duurzaam wonen en leven, de lead met o.a. Wonderful Work.

Neem contact op met Nicolette Kraay CSR & Sustainability Advisor, Mob:+31(0)6 38679455 Nicolette.kraay@ricoh-europe.com Ricoh Europe SCM Blankenweg 24, Bergen op Zoom, 0164-280808

Degroenepluim.nl 21

Wethouder duurzaamheid Yvonne Kammeijer van Bergen op Zoom

Ik hou zelf ook van concreet hoor Ze verzet zich tegen het beeld dat de overheid vooral procesmatig en niet concreet bezig zou zijn met duurzaamheid en arbeidsparticipatie. Trots vertelt de duurzaamheidswethouder van Bergen op Zoom Yvonne Kammeijer over behaalde resultaten.

Ze legt uit dat haar gemeente niet alles kan. Maar met een beperkt budget weet ze toch zaken te bewerkstelligen. We spreken in haar geordende werkkamer. Aan de muur gezellige kindertekeningen en twee forse, moderne schilderijen. Onverwacht fel: ”Kijk mijn collega Paul de Beer in Breda heeft vijftien fte’s op milieu en duurzaamheid en ik iets meer dan anderhalf, daar ben ik wel een beetje jaloers op.” We blijven een beetje heen en weren over de mate waarin je als lokale overheid je nek uit kunt steken, maar Kammeijer geeft zich niet gauw

22 Degroenepluim.nl

tekst: Govert Lagrouw

gewonnen. “Met ons speciale Energie innovatiefonds hebben we veel lokale initiatieven op de kaart gezet en een SDE subsidieaanvraag ingediend om voor negen gemeentelijke accommodaties zonnepanelen te realiseren. Wij zijn dus zeker concreet bezig, maar moeten roeien met de riemen die we hebben. Zo hebben we pas ook een pilot gedaan naar ondergrondse laadpalen voor elektrische auto’s en zitten we aan tafel met ondernemers van het bedrijventerrein Lage Meren Meilust om daar met provinciale subsidie een verduurzaamd bedrijventerrein te

bewerkstelligen. De bedrijven hebben inmiddels een zogenaamde milieubarometer ontvangen waarmee ze inzicht krijgen in eigen gebruik van energie.”

Natuurpodium en Green Chemistry Campus “De gemeente Bergen op Zoom ziet duurzaamheid als facetbeleid.. Elke beleidsafdeling heeft zich duurzame ontwikkeling eigen gemaakt of werkt daaraan.

Daarom werken we in Bergen op Zoom aan duurzame ontwikkeling door initiatieven aan te moedigen, door bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties met elkaar in verbinding te brengen en aan te moedigen, door zelf het goede voorbeelden te geven.” Kammeijer ziet binnen het bestaande kader vooral heil in stimuleren, informeren en communiceren. Natuurpodium Brabantse Wal is daarvan een lichtend voorbeeld. Op een voormalige terrein van de jeugdherberg werd met vereende krachten een educatief bezoekerscentrum gebouwd. Hier wordt duurzaamheid vertaald naar alledaagse vragen en situaties. Het Natuurpodium biedt een podium, waarop kennis, beelden, ideeën en meningen over de Brabantse Wal worden gedeeld, en waarop de dialoog over de toekomst van de Brabantse Wal plaatsvindt. Jaarlijks bezoeken inmiddels 8.000 schoolkinderen gedurende het schooljaar het Natuurpodium voor workshops, exposities en expedities.

Stichting Natuurpodium heeft de ANBI- status. (www.natuurpodium.nl)

/ Ik zie vooral heil in stimuleren, informeren en communiceren/

Mooi voorbeeld van samenwerking met het bedrijfsleven is de zogenaamde Green Chemistry Campus, op het terrein van Sabic. Een initiatief van de provincie Noord-Brabant, de gemeente Bergen op Zoom en N.V. REWIN West Brabant, een business accelerator voor biobased innovaties op het snijvlak van agro en chemie. De biobased economy waarin hernieuwbare grondstoffen fossiele grondstoffen vervangen, is steeds zichtbaarder. De Green Chemistry Campus vergroot de slagingskans van biobased ondernemers en draagt zo bij aan de totstandkoming van een biobased economy.

Yvonne is enthousiast over de nieuwe beweging en faciliteert De Groene Pluim

Goed voorbeeld doet goed volgen Lokale energie coöperatie Energiek Brabantse Wal

diverse expertsessies over duurzaamheid. De sessies moet

Bouwen aan een zelfstandige coöperatie zonder winstoogmerk

geïnteresseerden bewust maken en inspireren hoe om te gaan

om duurzame energie voor iedereen in Steenbergen en Bergen

met klimaatverandering. Een eerste thema is bijvoorbeeld

op Zoom mogelijk te maken. Dit doet de gemeente samen

‘Water in de tuin’.

met de leden (particulieren, bedrijven, verenigingen etc.) door slimme acties op te zetten en samen te werken met de

Goede voorbeeld

ondernemers in Steenbergen en Bergen op Zoom om de lokale

Verduurzaming eigen stadskantoor als goede voorbeeld.

bedrijvigheid te stimuleren en aan te sluiten bij bestaande

Biobased koffiebekers, afvalloos stadskantoor en elektrische

ontwikkelingen.

deelauto voor medewerkers. Verder kopen we uiteraard groene energie in.

Energieambassadeurs De Energieambassadeur geeft advies op maat aan

Al pratend ontdekken we dat Bergen op Zoom toch meer

huizenbezitters. Deze ambassadeur helpt mensen de juiste

doet dan schrijver dezes aanvankelijk dacht, en dat mag een

beslissingen te nemen op het gebied van energetische

compliment heten. Kammeijer heeft grote verwachtingen

maatregelen aan de eigen woning.

van het individu. Niet alleen faciliteren en financieren maar burgers en bedrijven moeten duurzaamheid vooral in hun DNA

Expertsessies

krijgen om er zelf mee aan de slag te gaan. Daarmee streven we

Een groene generatie vraagt om duurzame educatie.

niet naar een duurzame ‘gemeente’ maar naar een duurzame

Experts delen kennis op het Natuurpodium. Samen met

‘gemeenschap’.

het Natuurpodium organiseert gemeente Bergen op Zoom

Degroenepluim.nl 23

Groene pluim houder Lindhout schilder- en vastgoedonderhoud

Van huis uit gedreven De parkeerplaats maakt al veel duidelijk. Een speciale oplaadpaal voor bezoekers symboliseert het oog voor mens en milieu. “Verduurzaming is bijna je plicht.”

tekst: Govert Lagrouw

Aan het woord is Gert-Jan Lindhout van het 125-jaar oude familiebedrijf. “Je geeft de aarde ook door aan volgende generaties. En als we zo doorgaan hebben we straks drie planeten nodig. We putten alles uit,” aldus Lindhout met zijn 56 jaar alweer de vierde generatie. Spreek je hem, dan spreek je over verantwoord ondernemen. Een vat vol kennis over groene en circulaire economie. Volgt lezingen en leest alles wat los en vast zit. “We zijn in Nederland meester in bedenken, maar voeren nog te weinig uit.” Over uitvoeren gesproken: “Ik ben mij bewust van het feit dat wij tot een vervuilende bedrijfstak behoren maar ik probeer het wel te compenseren. De leidende gedachte is om vooruit te lopen op nieuwe vragen uit de markt. Zo gingen wij als een van de eerste bedrijven over op watergedragen verfproducten en nieuwe generaties alkydverven. Woningcorporaties zijn een belangrijke doelgroep en stellen deze eisen vaak in hun uitvraag.” Niet alleen zakelijke motieven spelen bij hem een rol. Het zit dieper. “We letten op de menselijke kant van het ondernemen zoals Arbotechnische ontwikkelingen (stofvrij schuren), andere klimtechnieken en het scheiden van afval.

Maatschappelijke thema’s omarmen wij ook. Je bent niet alleen op deze wereld.”

We blijven doorgaan “Eigenlijk ben ik eerst thuis begonnen. Na de aanschaf van een hybride auto en het streng scheiden van afval en papier volgden de zonnepanelen. We hebben al mooie resultaten geboekt als je weet dat we vier jaar geleden nog 14.000 kw verbruikten en nu nog maar 2000 kw. Op het bedrijf kon ik niet achterblijven. We gingen van 40 naar 60 naar nu 100 zonnepanelen, vervingen alle lampen door led en het oude dubbelglas met een *U-waarde van 3 vervingen we door dubbelglas met en U-waarde van 1,0. En we blijven doorgaan. Het wagenpark zou ik graag elek-

24 Degroenepluim.nl

trisch hebben, maar de beperkte actieradius houdt ons tegen.” Lindhout is zo’n ondernemer die graag voorop loopt. Niet om op te vallen maar om goed te doen. Noem het company DNA. Jezelf dienstbaar opstellen. “Ik heb dat van mijn vader en die weer van zijn vader. Investeer in continuïteit. Wij zijn al jaren geleden overgestapt naar prestatiecontracten zodat onze opdrachtgevers eraan gewend zijn om ons voor vijftien tot twintig jaar vast te leggen voor het onderhoud van hun vastgoed. Die lange termijn zoeken wij ook intern.

In de wintermaanden investeren wij veel tijd en geld aan het scholen van onze medewerkers. Dit gebeurt op allerlei gebied. De vaste programma’s zoals VCA, bedrijfshulpverlening, hoogwerkercursussen, steigeropbouw en niet te vergeten de hele systematiek op het gebied van resultaatgericht schilderen. Dit vraagt een bijzondere aanpak en dit doen wij met het voltallige personeel. Wij hebben ook Wajongers in dienst en statushouders (PSO2). Voor elkaar zorgen. Dat zit er diep in. Over veiligheid hoef ik het helemaal niet te hebben. Daar moet alles voor wijken. Stofafzuiging, steigers met leuningen. Daar maken we allemaal middelen voor vrij.“ Middelen die hard nodig zijn volgens Gert-Jan.

Hele opgave “Want in 2024 moeten alle kantoren naar minimaal label-C. Dat vergt 1 tot 2 miljard euro, in 2030 moeten we naar Label-A met onze woningen en in 2050, let op, moeten alle woningen energieneutraal zijn. Dat wordt een hele grote opgave.“ Lindhout voelt er zich medeverantwoordelijk voor. Een steuntje in de rug, een pluim, kan hij daar best bij gebruiken. “De Groene Pluim heeft ons heel veel voldoening gegeven. Als iemand anders, objectief, op papier zet dat je goed bezig bent stimuleert dat echt!”

Gert-Jan Lindhout

Uit het juryrapport Educatie gericht op toekomstige ontwikkelingen • Lindhout biedt vaste contracten voor goed opgeleide schilders

• De bedrijfsauto’s zijn allemaal voorzien van de Euro VIplus normering. Zodra elektrisch rijden qua actieradius tot de mogelijkheden behoren zullen deze worden

• Lindhout biedt een gestructureerd opleidings- en

geïntroduceerd.

trainingsprogramma.

• Lindhout heeft veel aandacht voor het aantrekken en opleiden van jonge mensen, met directe lijnen met het Vakcentrum en ROC’s.

Actieve communicatie en kennisdeling • Lindhout participeert actief in het duurzaamheid project van Bedrijvenpark Lage Meren-Meilust. De kennis over

• Het aantrekken van een Wajongere en een statushouder, alsmede recentelijk een 55-plus medewerkerAfvalreductie en hergebruik van materialen

zonne-energie wordt hierbij ter beschikking gesteld.

• Binnen de organisatie persoonlijke contacten aangaan met de medewerkers en via de werkoverleg structuren (tool box-meetings, opleidingen en trainingen en diverse

Door duurzame en resultaatgerichte onderhoudsconcepten

overlegvormen).

• Werken met milieu- en arbo vriendelijke verven (water gedragen verven en high-solid verf).

• Duurzaamheid wordt geborgd en aantoonbaar

• Schuurmachines met afzuiging/filters toegepast.

gemaakt door middel van werken volgens diverse

• Testen van nieuwe verven en/of verftechnieken om te

kwaliteitstandaarden zoals ISO 9001, VCA**, VGO keur,

zien of deze milieuvriendelijker en gezonder kunnen

Lamikon, BRL 5026 en FSC keurmerk.

werken.

• Afvalstoffen worden gescheiden ingezameld en afgevoerd. Om emissies naar water te voorkomen, worden

• Momenteel wordt gewerkt aan certificering volgens de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO).

watergedragen kwasten niet afgespoeld en, indien deze niet meer bruikbaar zijn, gescheiden afgevoerd!

Energiebesparing en energietransitie • Energiebesparende maatregelen aan de gebouwen en verlichting • Zelf opwekken van duurzame energie op te wekken met behulp van zonnepanelen..

Benieuwd of lindhout als groene pluimer jou iets kan leren?

Bel hem eens op!

Lindhout, schilder - vastgoedonderhoud G.J.B Lindhout, 06 533 62 726 Gertjan@lindhout.nl www.lindhout.nl

Degroenepluim.nl 25

groene pluim houder Bras Fijnaart Groenvoorziening& cultuurtechniek

Van global naar local We moeten de macht weer teruggrijpen Het mooie aan een gesprek met Goof Rijndorp, directeur van Bras Fijnaart, is dat door zijn enthousiasme een interview alle kanten opvliegt. Goof volgt volstrekt zijn eigen lijn, net als op de zaak. Maar de rode draad van zijn verhaal is altijd groen. tekst: Govert Lagrouw Op de foto rechts Goof Rijndorp

“Ik ben ervan overtuigd dat je als bedrijf de boot mist als je van duurzaamheid en sociale betrokkenheid geen belangrijk punt maakt.” We spreken elkaar in een lommerrijke setting van zijn kantoorboerderij. Bouwjaar 1792, rondom in de akkerlanden en het grasland. “De hertjes lopen hier tot aan de voordeur.”

Het is al eind oktober maar de thermometer tikt nog moeiteloos 22 graden aan. Global warming heeft zo zijn voordelen. “Vroeger was ons seizoen korter.

Tegenwoordig moet je bijvoorbeeld met kerst nog maaien. Goed voor ons, want zo kunnen wij nieuwe mensen een langer contract in het vooruitzicht bieden.” Geen tijdelijke uitzendkrachten maar gelijk

26 Degroenepluim.nl

een jaarond werk. Win win. Ook Bras Fijnaart ziet de VNO-NCW erkenning met de Groene Pluim als een blijk van waardering, een schouderklopje van een objectieve buitenstaander. “Doet me goed.” Zijn motivatie is intrinsiek en zakelijk. “Ik ben eens op een managementcursus geweest en daar bleek op een hersenscan dat mijn sociale brein net zo groot (of klein) is ontwikkeld als mijn logische (zeg maar zakelijke) brein.” Rijndorp startte toen met duurzaam denken en nadat een gemeente hem eens een klus gaf die hij won vanwege de goede prestaties op de CO2-prestatieladder is hij er meer over na gaan denken.

Hoogste niveau

Uit het juryrapport

CO2-Prestatieladder Inmiddels is zijn complete bedrijfsvoering doordrenkt met duurzaam handelen. Niet voor niets is Bras Fijnaart aangeland bij nivo 5 op de CO2-prestatieladder wat zoveel wil zeggen dat je eigen bedrijf bijna aan het optimum zit maar dat ook leveranciers en klanten (dus de hele keten) hierin meegaan. Een wereldje op zich dus en dat is precies wat Goof nastreeft. Want naast zijn aanzienlijke inspanningen voor het eigen bedrijf is hij ook actief in omgeving. Van global naar local is zijn motto. ‘We moeten de macht weer teruggrijpen. Waarom moeten die windmolens geëxploiteerd worden door één of andere energiereus uit Duitsland?

Dat kunnen we zelf ook. En weet je wat? Dan hebben we ook de macht om onder die molens olifantengras te laten groeien. Wij maaien het wel. Daar kun je tafels en banken van maken, voer voor diervoeder en ga zo maar door. Joh, we veranderen de hele wereld!” Hij is een groot voorstander van coöperaties, lokale samenwerkingsverbanden waarin overheid, burgers en bedrijven concreet samenwerken. Zo is Goof één van de initiators van Energiek Moerdijk en heeft hij samen in opdracht van de gemeente Moerdijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt uit de kaartenbakken gehaald. “Mannen met een sticker op hun voorhoofd waarvan gezegd werd dat ze niet te plaatsen waren.

Wij zijn met ze aan de slag gegaan. Maar je moet zo’n kaartenbak wel lezen. Als er iemand inzit die als hobby tuinieren heeft denk ik ‘kom maar’. Terwijl een ambtenaar denkt: hij heeft geen hoveniersdiploma op zijn cv. Nou en? Je moet wel met zo’n man aan de slag gaan. Ik heb een medewerker die nu de hele week op een chemische plant werkt in het onderhoud. Je mag daar niet harder rijden dan 30 kilometer per uur, moet per se in de gordels zitten en zo nog honderd regeltjes, maar die man voelt zich daar juist veilig bij.

Hij zal nooit harder rijden dan die 30 kilometer. Nooit.

Inmiddels loopt hij wel op zaterdag door het dorp met een Brastrui. Zo van: “Ik hoor erbij.” Echt, ik kan me geen loyalere medewerker wensen.” Op de vraag of Goof thuis ook een Groene Pluim verdient antwoordt hij vastberaden:” Geen pluim, maar ik doe veel. Afval scheiden wil ik niet eens meer noemen zo normaal vind ik dat. Mijn auto is volledig elektrisch, op het dak liggen zonnepanelen en ik heb ook overal groene daken van gemaakt zodat het regenwater opgevangen wordt en langzaam wordt doorgelaten naar de sloten.”

Net zo groen als bras Fijnaart worden?

• Bras Fijnaart richt zich proactief op de doelgroep mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Om deze mensen ‘warm’ te maken zoekt men deze dicht bij de bron, onder andere via werkpleinen en voortgezet speciaal onderwijs. Van de 56 medewerkers heeft Bras Fijnaart 6 medewerkers (10%) in dienst met een “achterstand tot de arbeidsmarkt”. Binnen het bedrijf is een leven lang leren de normaalste zaak van de wereld. Bras biedt structureel stageplaatsen voor leerlingen met de Beroeps Begeleidende Leerweg.

• Bras Fijnaart werkt veel met natuurlijke grondstoffen. Deze worden zodanig toegepast dat deze voor een lange periode ingezet of zoveel mogelijk worden hergebruikt. In de toekomst wil het bedrijf alle reststromen herbruikbaar maken door een goede scheiding aan de bron • Bij het zusterbedrijf PestTec wordt het inzetten van pesticiden bij ongediertebestrijding zoveel mogelijk beperkt door een gecertificeerde aanpak. Hierbij wordt in eerste instantie gifvrij lokaas ingezet naast een goede signalering van de aanwezigheid van ongedierte.

• Bras Fijnaart heeft zich in korte tijd weten te certificeren voor het hoogste niveau van de CO2-prestatieladder. Omdat 90% van de CO2-uitstoot veroorzaakt wordt door het brandstofgebruik, focust het bedrijf zich op het verminderen van vervoersstromen.

Dit gebeurt onder andere door inzet van vochtsensoren voor het bepalen van de maaifrequentie en door een regelmatige terugkoppeling van de prestaties met de medewerkers. Diverse voertuigen rijden op groen gas en ook hebben elektrische auto’s haar intrede gedaan bij Bras Fijnaart.

• Aan de hand van een grondige ketenanalyse is vastgesteld dat bij de verwerking van groenafval gestuurd kan worden op de CO2-uitstoot. Dit is een speerpunt om te verbeteren op het gebied van CO2. Dit is vertaald naar concrete doelstellingen op dit gebied. Door inzet van 124 zonnepanelen (sinds 2016) wordt een gedeelte (ca. 30.000 kWh/jaar) van het energieverbruik duurzaam opgewekt.

• Bras Fijnaart draagt de duurzame werkwijze uit door deelname of lidmaatschappen, zowel regionaal als landelijk. Voorbeelden hiervan zijn: BZW (studieclub duurzaamheid), Energiek Moerdijk (opwekking duurzame energie), Heempartner (verbeteren biodiversiteit) en cao-commissie van branchevereniging VHG. Op de Nationale Grasdag presenteert Bras Fijnaart de innovatieve ontwikkelingen zoals inzet elektromotoren en toepassing elektronica en ICT om de maaifrequentie te optimaliseren (verminderen vervoersbewegingen).

Bel 0168 - 462856 en vraag naar Goof Rijndorp Bras Fijnaart Oude Heijningsedijk 30 4794 RE Heijningen www.brasfijnnaart.nl

Degroenepluim.nl 27

Wethouder duurzaamheid Paul de Beer van Breda

De kopgroep in het bedrijfsleven is een heel peloton geworden Duurzaamheid vergt anders denken.

Om-denken. Voor een interview met de wethouder duurzaamheid van Breda, Paul de Beer, is ook wel wat anders denken vereist.

tekst: Govert Lagrouw

28 Degroenepluim.nl

Deze altijd bezige bestuurder kon alleen tussen de aardappelen en de soep in zijn automobiel gesproken worden. Interessant is zijn uitspraak dat er voor duurzaamheid niet alleen idealisten nodig zijn. “Met alleen inzet van de tien procent idealisten in de stad, redden we het niet.”

Ondernemers zijn tegenwoordig toch ook idealisten? Waarom loopt het vertegenwoordigend bedrijfsleven zo voor op de overheid?

De Beer: ”De overheid en de ondernemers is te generiek. Ik ken ondernemers die zich koploper mogen noemen maar je hebt ook een hele groep achtervolgers.

Wat je wel ziet is dat die club van koplopers in het bedrijfsleven momenteel uitgroeit tot een heel peloton. De landelijke

overheid bleef inderdaad achter, maar ik verwacht veel van het regeerakkoord. Lokaal hoop ik op een verschuiving. Het zou beter zijn als er meer bovenregionaal gestuurd gaat worden. Dan kun je strategisch meer meters maken en weten ondernemers beter waar ze aan toe zijn. Nu is het per gemeente nog te verschillend.“ Je verwacht veel van het kabinet, maar van niets naar iets is al gauw een hele vooruitgang? Als je bovendien het probleem onder de grond stopt (CO2-opslag) ben je gauw klaar?

“Nee dat vind ik flauw. Sommige politici, die nu langs de zijlijn staan, maar wel de kans kregen om mee te doen, roepen dat nu maar dat vind ik te makkelijk.

/ Ik verwacht veel van het regeerakkoord /

Voor het eerst in de geschiedenis komen we met een klimaatminister en wordt er gestreefd naar een omslag. Dat is nieuw. Winst.”

Je collega in Bergen op Zoom, wethouder Yvonne Kammeijer is jaloers.

Jij hebt 10 fte’s op duurzaamheid en zij maar anderhalve fte zegt ze.

“Dat klopt. Wij zijn in Breda al heel vroeg begonnen. 2008. Dat heeft ons voorop doen lopen. Het nadeel is dat je dan een beetje in je eigen bubble terechtkomt.

Je loopt dan het risico dat je minder schakelt met ondernemers en het onderwijs. Die zie je de laatste jaren bijschakelen.

Bergen op Zoom kwam misschien wat later en kleiner op gang maar is wel gelijk aan tafel gegaan. Meer verbinder, terwijl wij meer initiator zijn. We stimuleren elektrisch vervoer door het faciliteren van laadpalen.

We hebben sinds kort als eerste gemeente een volledig elektrische vuilniswagen, die voorbereid is op waterstof. Samen met leverancier en specialisten uit het bedrijfsleven hebben we een bestaande wagen compleet omgebouwd. Hiermee steken

we als gemeente onze nek uit in de verwachting dat anderen zullen volgen. Ook proberen we ondernemers daarmee te stimuleren om een waterstofstation te realiseren. Dan kun je meters gaan maken.” De Beer zijn grote doel is om heel Breda in 2044 klimaatneutraal te krijgen. Hoe zit het dan met de uitvoering, implementatie in ambtelijk jargon? Nadere bestudering van het huidige duurzaamheidsbeleid van Breda bracht een paar opvallende actiepunten aan het licht: • Breda investeert de komende jaren 21 miljoen euro in de verduurzaming van de eigen gebouwen om ze zoveel mogelijk energieneutraal te maken.

Breda geeft dus zelf het goede voorbeeld, ook voor andere organisaties en bedrijven.

• Met een Europees project stimuleert Breda bedrijventerreinen in Breda om met advies en ondersteuning, gezamenlijk op te trekken in de verduurzaming.

• Breda helpt ondernemers bij de landelijke subsidieaanvraag voor duurzame maatregelen als zonnepanelen.

Meer weten? Ga naar www.degroenepluim.nl

• Breda doet mee aan de green deal weg- en waterbouw en de betonketen: zoveel mogelijk hergebruik van materialen in de weg- en waterbouw in de stad.

Paul de Beer heeft deelgenomen aan de Klimaattop in Parijs en samen met waterschap Brabantse Delta daar een presentatie gegeven over hoe steden van de omvang van Breda omgaan met de gevolgen van de klimaatverandering. De wethouder plaatst dus zijn Breda in een groter perspectief. Zo zit de Beer ook in de landelijke commissie voor de uitvoering van het Deltaplan Klimaatadaptatie. Een en al duurzaamheid dus. In Breda en ver daarbuiten. Dat brengt ons bij de vraag.

Eh, nu we elkaar spreken. Je zit toch zeker wel in een elektrische auto?

“Ik heb bewust een leasecontractje voor maar twee jaar afgesloten in de hoop dat ik daarna wel een stekkerauto kan gaan rijden.”

Paul is ook believer en steunt de groene pluim

Degroenepluim.nl 29

Practice what you preach

Dit magazine werd niet zomaar gedrukt maar op Cyclus

De productie van Cycluspapier is gebaseerd op een verregaande recycling, wat leidt tot een zo laag mogelijke impact op het milieu en dat een groene en duurzame groei ondersteunt. Cyclus Antalis is officieel partner van Klimaatconferentie Parijs 2015 (COP21) Producent Antalis is officieel partner geworden van de 21ste VN-Klimaatconferentie (COP21/CMP11) in Parijs en leverde tijdens deze belangrijke internationale gebeurtenis al het papier voor geprinte documenten, zoals brieven, posters, hand-outs en andere documentatie. In overeenstemming met het thema van de conferentie en de milieu-inspanningen van Antalis, wordt gekozen voor papiersoorten met de hoogste score volgens het Green Star System, namelijk 5 sterren. Dat betekent dat het gaat om papier dat recycled is en het EU Ecolabel heeft. Cyclus Offset is een 100% Recycled ongestreken papier alsmede 100% FSC* Recycled.

Dit zijn tips: Aan de slag met de Global Goals SDG’s als bedrijfsvoeringskompas Stap 1. Breng de eigen visie, missie en strategie in lijn met de SDG’s Blijf dichtbij jezelf en de kern van je operatie, want daarmee creëer je de meeste impact. Je hebt expertise op dat gebied. De stakeholders snappen dat.

Stap 2. Vergroot de impact door op te schalen Het gaat om het vergroten van de positieve en het verminderen van de negatieve impact.

Stap 3. Maak de impact transparant van wat er gebeurt en laat duidelijk zien wat je bijdraagt.

En de belangrijkste stap; Aanmelden bij www.degroenepluim.nl

colofon

Dit magazine is een uitgave in het kader van de duurzaamheidstop West-Brabant Oplage: 2500 stuks Verspreiding: Controlled circulation

30 Degroenepluim.nl

Ontwerp: Lagrouw Communicatie, Werkendam

Fotografie: Wilma Helder en Lagrouw Communicatie

Drukwerk: Drukkerij Vorsselmans

Redactie: Nicolette Kraay en Esmee Boesveld

Eindredactie: Kees Klijn

Distributie: Jan Bekkers DM Idee

Interviews: Govert Lagrouw

Productiebegeleiding: Nicolette Kraay (Ricoh Europe Supply Chain)

Believers in een andere wereld De Groene Pluim behelst een actieve beweging en een ambitie die wordt gerealiseerd door mensen die als vanzelfsprekend handelen in lijn van hun idealen, en zich hier actief voor inzetten. Met de inzet en betrokkenheid van de volgende ‘believers’ is deze beweging op gang gekomen.

Groene Pluim houders • • • •

Wil van Leijsen Goof Rijndorp Eugene Kersjes Gert-Jan Lindhout

Saver Bras Fijnaart Ricoh Europe Supply Chain Lindhout Schilder - Vastgoedonderhoud

Doet u ook mee?

Meld u aan op www.degroenepluim.nl

Portefeuillehouders Duurzaamheid VNO-NCW • • • • •

Patty van Broekhoven René Kerstens Geert Weijers Aaik Rodenburg Peter van den Eijnden

Rabobank Drechtsteden CNC Grondstoffen Rodenburg Biopolymers SABIC

Meedenkers, ondersteuners criticasters inspirators vanuit VNO-NCW • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Jan Willem Dingen Bas Dane Arjan van Haperen Ruud Hoondert Geert Timmer Dennis Janssen Peter de Koning Henk Krols Jeroen van Glabbeek Nick van Gils Govert Lagrouw Annemiek Heinen Wil Hermens Jack Vos Eppy Boschma Annemarie van Oorschot Vivian Schoormans Ingrid van den Anker Jeroen de Lange Esmee Boesveld Nicolette Kraay

Hezelaer Energy Dane Bedrijfsvastgoed Unica Turfschip Etten-Leur Breda Lighting BV MannaertsAppels Advocaten DRV Accountants & Adviseurs AXXIA Duurzaam Ondernemen CM Groep Breda You Are Digital Lagrouw Communicatie VNO-NCW Brabant - Zeeland Participeren Loont Luyten Adviesgroep BV VNO-NCW VNO-NCW VNO-NCW Brabant - Zeeland VNO-NCW Brabant - Zeeland VNO-NCW Brabant - Zeeland Student NHTV, performatory Ricoh Europe Supply Chain

Overheden en derden • • • • • • • •

Jan Peter Balkenende Yvonne Kammeijer Toine Theunis Paul de Beer Maresa Oosterman Hugo von Meijenfeldt Maria van der Harst Carl Samuels

Dutch Sustainable Growth Coalition Wethouder Gemeente Bergen op Zoom Wethouder Gemeente Roosendaal Wethouder Gemeente Breda Directeur SDG Nederland SDG Coördinator Nederland VNG International Gemeente Bergen op Zoom

De Groene Pluim is een initiatief vanuit VNO-NCW gebruik makend van de volgende publicaties: 1 Brief van de Minister van 30 september 2016 nummer 26485 over MVO 2 Eerste Nederlandse SDG rapportage Mei 2017 3 Rapport “Zo kan het ook” Governance monitor duurzame gemeenten 2016 van het ministerie van Infra en Milieu, Tilburg 15 januari 2017

Degroenepluim.nl 31

Ondernemers opgelet! u telt mee U bent de beste partner van verandering voor duurzaam ondernemen.

Alleen... bijna niemand weet dat. Wij laten als ondernemers zien wat we presteren. Zodat overheid, onderwijs en burgers door ons geïnspireerd worden. Ga naar de website en doe mee!

laat de tellers lopen en verdien die pluim

4

4

4

4

BEDRIJVEN MAKEN

BEDRIJVEN ZETTEN ZICH

BEDRIJVEN PAKKEN

BEDRIJVEN STrEVEN

ZICH HARD VOOR

IN VOOR DUURZAME

KLIMAATVERANDERING

NAAR PARTNERSCHAP-

FATSOENLIJKE BANEN EN

CONSUMPTIE EN

AAN

PEN VOOR DE DOELEN

ECONOMISCHE GROEI

PRODUCTIE

Ga naar WWW.DEGROENEPLUIM.NL en tel mee

De Groene Pluim Reitseplein 1 / Postbus 90154 5000 LG Tilburg

www.Degroenepluim.nl powered by VNO - NCW -MKB

info@degroenepluim.nl