Page 1

Van leraren wordt verwacht dat zij zich blijven(d) ontwikkelen. De maatschappij in het algemeen en daarmee ook de wereld van de leerlingen verandert snel. Een leraar moet bij kunnen blijven om aan te sluiten bij de leefwereld van leerlingen. Leraren moeten blijven reflecteren op hun eigen handelen. Dat vereist een ander soort aansturing van en begeleiding dan voorheen. Een leraar moet bekwaam zijn en bekwaam blijven. De wet BIO (wet op de Beroepen in het Onderwijs) gaat hierover. Als directeur of leidinggevende van leraren moet je op de hoogte zijn van de wet BIO. Maar er wordt ook van je verlangd dat je zicht hebt op het functioneren van leraren. Dat je weet wat iemands sterke competenties zijn en welke nog verdiept en verbeterd kunnen worden. Je moet dus zicht krijgen op de vaardigheden van jouw leraren, maar je moet hen ook kunnen begeleiden in hun ontwikkeling. Als directeur heb je natuurlijk vele verantwoordelijkheden. Dit handboek wil je helpen. Het geeft je tips, instrumenten en informatie om het competentieniveau van je leraren te verhogen. We spreken dan van professionalisering in de praktijk.

SCHOOLLEIDERS EN... LERAREN

Goede leraren, goede scholen. Iedere directeur wil dat zijn school als een goede school te boek staat. Om een goede school te zijn, moeten kinderen en ouders kunnen merken dat er goed onderwijs wordt gegeven. En goed onderwijs wordt gegeven door goede leraren.

Krista den Hertog-Heins studeerde pedagogiek en was leraar primair onderwijs. Momenteel is ze coach, trainer en consultant met als specialisatie competentie- en kwaliteitsmanagement. Xander NoĂŤ is coach, trainer en interim-manager in het onderwijs en de gezondheidszorg.

SCHOOLLEIDERS EN... LERAREN Met je team werken aan professionalisering

ISBN 978 90 5788 2722

Krista den Hertog-Heins Xander NoĂŤ

Bestelnummer 1378


Schoolleiders en… leraren Met je team werken aan professionalisering

Auteurs Krista den Hertog-Heins Xander Noë Illustraties Marcel Jurriëns Vormgeving Twin Media BV, Culemborg www.twinmediabv.nl Redactie Marita Nijenhuis Uitgever Jeroen Hoogerwerf Druk Koninklijke Drukkerij Callenbach, Nijkerk ©2009 Kwintessens Uitgevers, Amersfoort www.kwintessens.nl Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Eerste druk, eerste oplage ISBN 978 90 5788 2722 Bestelnummer 1378


Inhoudsopgave

Schoolleiders en… leraren Met je team werken aan professionalisering Algemene inleiding 

Deel A

Professionalisering 

7

11

Inleiding 

13 13

Hoofdstuk A1:  A1:  Levenslang leren  1.1 Opleidingsbeleid  1.2 Leereffect 

15 1 5 15 16

Hoofdstuk A2: Beroepsontwikkeling 

17 17

Hoofdstuk A3:  Levensfasen 

19 19

Hoofdstuk A4:  Leerstijlen 

23 23

Hoofdstuk A5:  Weerstand  5.1 Cultuurverandering  5.2 Strategie bij cultuurverandering 

25 25 26 27

Deel B

Cultuur 

29

Inleiding 

31 31

Hoofdstuk B1:  Gedragen visie  1.1 Visie op teamleren  1.2 Visie op goed onderwijs   1.3 Visie op ondersteunen van professionals  1.4 Visie op externe contacten  

3 33 3 33 34 34 35

3


Hoofdstuk B2:  Kernwaarden  2.1  Hoe kom je tot kernwaarden voor jouw school? 

3 37 7 38

Hoofdstuk B3:  Leiderschapsstijlen  3.1  Situationeel leidinggeven  3.2  Stijl van leidinggeven  3.3  Begeleidingsbehoefte  3.4  Situationeel begeleiden 

3 39 9 39 39 40 40

Deel C

Professionalisering in de praktijk 

45

Inleiding 

47 47

Hoofdstuk C1:  Werken met het bekwaamheidsdossier  1.1  Gesprekscyclus  1.1.1  Doelstellingen  1.1.2  Mogelijke cycli  1.1.3  Keuze voor gesprekscyclus  1.2  Competentiemeting  1.3  Doelstellingengesprek  1.4  Functioneringsgesprekken  1.5  Beoordelingsgesprekken  1.6  Planningsgesprek  1.7  Voortgangsgesprek  1.8  Evaluatiegesprek  1.9  Uitgangspunten voeren van gesprekken  1.10  Procedure 

49 4 9 49 49 49 50 51 51 51 52 53 53 53 54 54

Hoofdstuk C2: C2: Organiseren van teamleren  2.1  Stand van zaken teamleren  2.2  Teamvorming  2.2.1  Voorwaarden voor teamleren  2.3  Gedeelde verantwoordelijkheid  2.4  Kennisdeling  2.5  Organisatie van teamleren  2.6  Professionaliseringsplan voor het team 

55 5 5 55 56 58 59 60 61 61

Hoofdstuk C3: Begeleiden van professionals  3.1  Hoe krijg je zicht op competenties?  3.1.1  Competentiemeting   3.1.2  STAR-methodiek  3.1.3  360 Graden feedback  3.1.4  Observaties  3.2  Hoe help je competenties verbeteren?  3.2.1  Intrapersoonlijk  3.2.2  Interpersoonlijk  3.2.3  Pedagogisch, vakinhoudelijk, didactisch en organisatorisch 

65 6 5 65 65 65 65 66 66 66 67 69

4


Nawoord 

70 70

Bijlagen 1. Competentiemeting leraar basisonderwijs  2. Voorbeeld van een format voor een Bekwaamheidsdossier  3. Gespreksformulieren  a. Format Persoonlijk Ontwikkelings Plan I (verslag planningsgesprek)  b. Format Persoonlijk Ontwikkelings Plan II (verslag planningsgesprek)  c. Format gespreksformulier voortgangsgesprek  d. Format gespreksformulier evaluatiegesprek  e. Format gespreksformulier functioneringsgesprek  f. Format gespreksformulier beoordelingsgesprek  4. Formulier Aandachtspunten voor collegiale klassenconsultatie en Observatieformulier collegiale klassenconsultatie  5. Verslagformulier collegiale klassenconsultatie  6. Voorbeeld werkwijze intervisie  7. Feedbackregels 

97 99 100 102

Literatuur 

103

71 80 82 83 85 88 89 90 92

5


6


Algemene inleiding

Goede leraren, goede scholen. Iedere directeur wil dat zijn school als een goede school te boek staat. Om een goede school te zijn, moeten kinderen en ouders kunnen merken dat er goed onderwijs wordt gegeven. En goed onderwijs wordt gegeven door goede leraren. De tijd dat je vroeger je diploma kon halen en daarmee zonder verdere scholing tot je pensioen voor de klas kon staan, is echt voorbij. Van leraren wordt verwacht dat zij zich blijven(d) ontwikkelen. De maatschappij in het algemeen en daarmee ook de wereld van de leerlingen verandert snel. Een leraar moet bij kunnen blijven om aan te sluiten bij de leefwereld van leerlingen. Leraren moeten blijven reflecteren op hun eigen handelen. Dat vereist een ander soort aansturing van en begeleiding dan voorheen. Een leraar moet bekwaam zijn en bekwaam blijven. De wet BIO (wet op de Beroepen in het Onderwijs) gaat hierover. Als directeur of leidinggevende van leraren moet je op de hoogte zijn van de wet BIO. Maar er wordt ook van je verlangd dat je zicht hebt op het functioneren van leraren. Dat je weet wat iemands sterke competenties zijn en welke nog verdiept en verbeterd kunnen worden. Je moet dus zicht krijgen op de vaardigheden van jouw leraren, maar je moet hen ook kunnen begeleiden in hun ontwikkeling. Als directeur heb je natuurlijk vele verantwoordelijkheden. Dit handboek wil je helpen. Het geeft je tips, instrumenten en informatie om het competentieniveau van leraren te verhogen. We spreken dan van professionalisering in de praktijk.

Wat wordt er met de wet BIO geregeld? De kern van de beroepen wordt in bekwaamheden – sets van competenties – beschreven. Er zijn drie sets van competenties: • voor leraren primair onderwijs, • voor leraren voortgezet en beroepsonderwijs en • voor leraren voorbereidend beroepsonderwijs. Deze uitgave richt zich op de competenties voor leraren in het primair onderwijs. De wet laat ruimte voor aanvullende competenties of vaardigheden. Je kunt dus aanvullende eisen stellen bij een benoeming. Bijvoorbeeld, omdat je wilt dat leraren kennis hebben van Montessori-, Vrije School- of Jenaplanonderwijs. Wat houden de competenties en bekwaamheidseisen voor leraren in? Er zijn vier beroepsrollen voor leraren te onderscheiden: • de interpersoonlijke rol; • de pedagogische rol; • de vakinhoudelijke & didactische rol; • de organisatorische rol.

Wat is het doel van de wet BIO? De wet BIO gaat over de kwaliteit van leraren. De wet bevordert dat de leraar tijdens zijn loopbaan aan een aantal minimumkwaliteitseisen blijft voldoen. Hij moet daarvoor gelegenheid krijgen van de school. De gewenste kwaliteit staat beschreven in een aantal bekwaamheidseisen. Deze vormen als het ware een basispakket aan bekwaamheden voor leraren, onder andere voor leraren in het primair onderwijs.

7


Van leraren wordt verwacht dat zij zich blijven(d) ontwikkelen. De maatschappij in het algemeen en daarmee ook de wereld van de leerlingen verandert snel. Een leraar moet bij kunnen blijven om aan te sluiten bij de leefwereld van leerlingen. Leraren moeten blijven reflecteren op hun eigen handelen. Dat vereist een ander soort aansturing van en begeleiding dan voorheen. Een leraar moet bekwaam zijn en bekwaam blijven. De wet BIO (wet op de Beroepen in het Onderwijs) gaat hierover. Als directeur of leidinggevende van leraren moet je op de hoogte zijn van de wet BIO. Maar er wordt ook van je verlangd dat je zicht hebt op het functioneren van leraren. Dat je weet wat iemands sterke competenties zijn en welke nog verdiept en verbeterd kunnen worden. Je moet dus zicht krijgen op de vaardigheden van jouw leraren, maar je moet hen ook kunnen begeleiden in hun ontwikkeling. Als directeur heb je natuurlijk vele verantwoordelijkheden. Dit handboek wil je helpen. Het geeft je tips, instrumenten en informatie om het competentieniveau van je leraren te verhogen. We spreken dan van professionalisering in de praktijk.

SCHOOLLEIDERS EN... LERAREN

Goede leraren, goede scholen. Iedere directeur wil dat zijn school als een goede school te boek staat. Om een goede school te zijn, moeten kinderen en ouders kunnen merken dat er goed onderwijs wordt gegeven. En goed onderwijs wordt gegeven door goede leraren.

Krista den Hertog-Heins studeerde pedagogiek en was leraar primair onderwijs. Momenteel is ze coach, trainer en consultant met als specialisatie competentie- en kwaliteitsmanagement. Xander NoĂŤ is coach, trainer en interim-manager in het onderwijs en de gezondheidszorg.

SCHOOLLEIDERS EN... LERAREN Met je team werken aan professionalisering

ISBN 978 90 5788 2722

Krista den Hertog-Heins Xander NoĂŤ

Bestelnummer 1378


Schoolleiders en leraren (1378)  

Een leraar moet bekwaam zijn en blijven. In het kader van de wet BIO moet je als directeur of leidinggevende van leraren op de hoogte zijn v...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you