Page 1

www.kullhadd.com

inTervisTa mal-

Kandidat ivan grixti

Il-Óadd 29 ta’ Settembru, 2013 Óar©a Nru 1,055

Ara pa©ni 6 u 7

Prezz ›0.80

fjuwil irÓas Bi Prezz sTaBBli

Kull meta jit˙abbru reviΩjonijiet fil-prezzijiet talfjuwil, in-nies kienet donnha drat tistenna bidla g˙all-ag˙ar. U din ma kinitx biss perçezzjoni ta’ xi w˙ud. Huwa fatt li fl-a˙˙ar snin il-prezz talfjuwil kien qed jiΩdied sistematikament. IΩda r-reviΩjoni fil-prezzijiet li t˙abbret ilbiera˙ kienet sorpriΩa poΩittiva. Wara ˙afna Ωmien ilprezzijiet tal-petrol u tad-diΩil se jkunu qed

jor˙su b’6 çenteΩmi u b’2 çenteΩmi rispettivament mix-xahar li ©ej. Mhux hekk biss, iΩda dan il-prezz mhux se jkun qed jinbidel fit-tliet xhur li ©ejjin. Din id-deçiΩjoni, li se to˙loq stabbiltà g˙allkonsumaturi u tg˙inhom jippjanaw a˙jar, t˙abbret ilbiera˙ mill-Ministru g˙all-Ener©ija u lKonservazzjoni tal-Ilma Konrad Mizzi.

Il-Ministru Mizzi qal li fl-a˙˙ar xhur, wara li lGvern esprima x-xewqa li mmorru g˙al stabbilità fil-prezzijiet, l-Enemalta rnexxielha tasal g˙al ftehim ma’ banek lokali u banek internazzjonali biex tiffissa l-prezzijiet tal-petrol u d-diΩil g˙attliet xhur li ©ejjin bi prezz mill-aktar favorevoli. Tkompli f’pa©na 2

‘is-siÌra’ mill-froTTa TingÓaraf Pass Biex TiTnaqqas KullÓadd l-immigrazzjoni illegali Il-gazzetta tinsab infurmata li nfet˙et investigazzjoni interna mill-Bord filMinisteru g˙all-Intern, kif ukoll inkjesta mill-Internal Audit f’Kastilja, fuq Mario Camilleri mag˙ruf b˙ala ‘isSi©ra’. Camilleri huwa ekskunsillier tal-Partit Nazzjonalista f’San Pawl il-Ba˙ar u kien ja˙dem b˙ala ko-ordinatur fÓal Far Tent Village, li jilqa’ fih numru sostanzjali ta’ immigranti. Filpassat Camilleri kemm-il darba deher fil-medja g˙ar-ra©unijiet il-˙Ωiena, fejn fost o˙rajn tkellem b’mod oxxen filpreΩenza tal-©urnalisti. Minn informazzjoni li kisbet din il-gazzetta jidher li l-bord qed jinvestiga allegazzjonijiet li fin-natura tag˙hom huma serji ˙afna. Mitlub jikkonferma li g˙addejja investigazzjoni fuq Mario Camilleri, kelliem g˙allMinisteru g˙all-Intern wie©eb fil-poΩittiv. Il-Ministeru Ωied

jg˙id li kienu se jittie˙du passi dixxiplinarji kontra Camilleri. Din il-gazzetta ma tinsabx f’poΩizzjoni li tiΩvela l-allegazzjonijiet li g˙andha fil-pussess tag˙ha, u dan biex ma tkunx ta’ ostaklu g˙all-inkjesta. Wie˙ed g˙alhekk jistenna bil-

˙erqa l-eΩitu ta’ dawn l-investigazzjonijiet. Intant, din il-gazzetta staqsiet lill-Partit Nazzjonalista jekk Mario Camilleri g˙adux membru tal-PN, iΩda sakemm morna g˙all-istampa l-PN kien g˙adu ma we©ibx.

Wara laqg˙a informali mal-Kap tal-Gvern Somalu, il-Prim Ministru Dr Joseph Muscat, flimkien mad-delegazzjoni Maltija, iltaqg˙u mad-delegazzjoni Somala mmexxija midDeputat Prim Ministru Fawzia Yusuf Adam. Din il-laqg˙a, li saret waqt iΩ-Ωjara tal-Prim Ministru filÌnus Mag˙quda, ©iet organizzata fuq l-insistenza tieg˙u u kellha b˙ala wie˙ed mill-g˙anijiet ewlenin tag˙ha l-bidu tal-kuntatti bejn iΩ-Ωew© pajjiΩi. Dan il-pass kompla jibni fuq l-isforzi li saru matul il-©img˙at li g˙addew millMinistru g˙all-Affarijiet Barranin George Vella. Matul din il-laqg˙a, pajjiΩna g˙amel talba formali g˙allbidu ta’ relazzjonijiet bejn iΩ-Ωew© pajjiΩi, liema talba se ti©i kkonfermata uffiçjalment mill-Gvern Somalu fil©img˙at li ©ejjin. Is-Somalja huwa wie˙ed mill-pajjiΩi prinçipali ta’ tluq g˙all-immigranti illegali li ji©u lejn Malta. Madankollu, Dr Muscat esprima l-fiduçja tieg˙u illi dawn ir-relazzjonijiet kordjali jistg˙u jwasslu g˙al ˙idma konkreta bejn iΩ-Ωew© pajjiΩi sabiex din il-kwistjoni ti©i indirizzata.


02

A˙barijiet

29.09.2013

l-irÓas prezz fl-aÓÓar sentejn Minn pa©na 1 Wara dan il-ftehim il-prezz tal-petrol se jkun 6ç or˙os mix-xahar li g˙adda u 10ç or˙os minn Ottubru tas-sena li g˙addiet. Dan se jkun lor˙os prezz ta’ petrol fi kwaΩi sentejn. Fl-istess waqt, il-prezz tad-d i Ω i l se jkun Ωew© çenteΩmi or˙os mix-

xahar li g˙adda u l-or˙os fla˙˙ar sena. Il-Ministru Mizzi qal li din id-deçiΩjoni mhux biss ser tissarraf fi prezz ir˙as g˙allfamilji u n-negozji, iΩda fi stabbilità fil-prezzijiet u stabbilità g˙ a l l - e k o n o m i j a . B’hekk, g˙al dawn it-tliet xhur li ©ejjin, il-familji u nnegozji mhux se jkollhom

g˙alfejn joqg˙odu jinkwetaw dwar jekk hux se jkunu qed jog˙lew il-prezzijiet talfjuwil. Dan fl-istess waqt li lKorporazzjoni Enemalta se tkun taf kemm se tkun qed tonfoq f’dawn ix-xhur minn qabel. Dan huwa mod kif lEnemalta qed tipprova tnaqqas l-ispejjeΩ g˙all-

familji u n-negozji. Il-Ministru Mizzi temm jg˙id li dan kollu jimxi malpolitika tal-gvern preΩenti li, mhux biss huwa kommess li jibqa’ jwettaq dak li wieg˙ed, iΩda li qed jipprova jag˙mel sforz akbar biex jinstabu soluzzjonijiet o˙ra li j˙allu impatt poΩittiv fuq ilfamilji u n-negozji f’pajjiΩna.

tislima lil sara

it-tfajla li kienet ta’ eÛempju GÓall-sÓabha l-bandisti Sara Farrugia kienet tfajla ta’ ˙mistax-il sena li kellha ˙ajja twila quddiemha. Deskritta minn ˙afna b˙ala tfajla bilg˙aqal u responsabbli, Sarah tilfet ˙ajjitha tra©ikament meta ftit tal-jiem ilu ttajret minn karozza waqt li kienet qed takkumpanja lill-˙uha Ω-Ωg˙ir g˙al-lezzjoni tal-futbol. Sara kienet t˙obb il-muΩika, u fil-fatt kienet iddoqq mal-banda tal-Partit Laburista, kif ukoll malbanda San Mikiel f’ÓaΩ Ûabbar. Il-gazzetta KullÓadd tkellmet ma’ Gail Delia (ritratt), Ωag˙Ωug˙a ta’ 21 sena li kienet iddoqq fil-banda San Mikiel flimkien ma’ Sara. Gail qalet li kienet ilha taf lil Sarah g˙al madwar tliet snin, meta flimkien ˙ar©u jdoqqu malbanda. “Kienet tifla simpatika, dejjem tid˙ak. Nista’ ng˙id ukoll li kienet ta’ eΩempju g˙all-bandisti l-o˙ra, g˙ax rari kienet tfalli servizz.” Tkellimna wkoll ma’ Mario Degabriele, delegat, arkivista u organizzatur fi ˙dan il-banda tal-

Sara Farrugia (bilqeg˙da fin-nofs) flimkien ma’ bandisti o˙ra, fosthom Gail Delia (fuq wara), dakinhar li ˙ar©u jdoqqu g˙allewwel darba Partit Laburista. “Lil Sara kont nafha sew,” jg˙id Mario. “Kif

˙ar©et mal-banda San Mikiel fl2011, missierha Marco mill-ewwel

Grazzi mill-qalb

©abha l-kwartieri biex ting˙aqad ukoll mal-banda tal-PL.” “Niftakar li kont ˙adtha fuq irradju biex tintroduçi ru˙ha b˙ala bandista ©dida,” ikompli jirrakkonta Mario. “Minn dakinhar ma fallietx servizz wie˙ed talbanda. Kienet tifla gustuΩa u kwieta, ma kellna xejn minnha.” Itemm jg˙id li l-a˙˙ar tra©edja li laqtet lil wie˙ed mill-bandisti talPL se˙˙et 13-il sena ilu, meta Joanne Sultana kienet tilfet ˙ajjitha fl-Italja. Il-©enituri ta’ Sara ddeçidew li jag˙tu l-organi ta’ binthom biex bihom jag˙tu ˙ajja lil nies o˙ra. Fil-fatt mill-organi ta’ Sara ibbenefikaw xejn inqas minn erba’ persuni Taljani, li kienu fil-lista ta’ stennija g˙al organu. Dan il-©est nobbli kien sa˙ansitra rrapurtat fil-mezzi tax-xandir Taljani. L-istaff ta’ din il-gazzetta jixtieq jie˙u din l-opportunità biex joffri l-kondoljanzi lill-membri tal-familja Farrugia f’dan il-mument tant diffiçli g˙alihom.

Il-©img˙a li g˙addiet din il-gazzetta ppubblikat listorja tal-familja Abela, li appellaw g˙all-g˙ajnuna biex ikunu jistg˙u jixtru apparat speçjalizzat g˙al binhom Gabriel ta’ sena u nofs li jbati minn kundizzjoni rari u di©enerattiva. Omm Gabriel re©g˙et g˙amlet kuntatt ma’ din il-gazzetta biex tesprimi l-gratitudni tag˙ha g˙arrispons qawwi li rçeviet mill-pubbliku wara li ©iet ippubblikata l-istorja. Marcelle Abela tg˙id li baqg˙et bla kliem quddiem il-©eneroΩità ta’ ˙afna nies, li w˙ud minnhom tawha somma sostanzjali iΩda riedu li jibqg˙u anonimi. Marcelle taqsam ukoll mag˙na d-diffikultà li sabet sabiex tappella g˙all-g˙ajnuna. “Din kienet esperjenza g˙al kollox ©dida g˙alija. Jien drajt li jekk g˙andi bΩonn xi ˙a©a rrid na˙dem g˙aliha jien, u f’˙ajti qatt ma stennejt xejn m’g˙and ˙add. IΩda Gabriel g˙allimni li xi kultant fil-˙ajja trid taççetta l-g˙ajnuna, u ma tistax tibqa’ twebbes rasek u tinsisti li trid tag˙mel kollox wa˙dek,” tg˙id Marcelle. “M’g˙andix dubju li se nil˙qu s-somma mixtieqa,” iΩΩid Marcelle. Ittemm tg˙id li iktar ’il quddiem il-familja Abela se tkun qed tag˙ti rendikont tal-progress li jkun qed jag˙mel Gabriel, anki bl-g˙ajnuna tal-apparat li tant kellu bΩonn.


A˙barijiet

29.09.2013

03

l-ewwel sKola seKondaRJa tal-gveRn bi KlassiJiet co-ed

Kuntenti u QegÓdin Jaddattaw RuÓhom malaJR Din il-©img˙a bdiet ti©i implimentata s-sistema ta’ koedukazzjoni fil-Kulle©© Santa Klara, speçifikament f’dik li kienet mag˙rufa b˙ala l-Iskola Sekondarja tal-Bniet ta’ Pembroke. B˙alissa dan l-esperiment qieg˙ed jinvolvi biss 136 student. Madankollu, matul dawn il˙ames snin se ji©i estiΩ g˙all-klassijiet kollha. LIAM GAUCI ˙a l-kummenti ta’ MARIA CIAPPARA, il-Prinçipal tal-Kulle©© Santa Klara dwar din ir-riforma. Fost l-iskopijiet prinçipali taliskola hemm dik li tipprepara lill-istudenti biex jiffaççjaw mhux biss l-isfidi li jistg˙u jiltaqg˙u mag˙hom fuq il-post tax-xog˙ol, imma anke dawk tal-˙ajja b’mod ©enerali. G˙alhekk, il-Ministeru g˙allEdukazzjoni ˙ass li g˙andha tkun prijorità illi jin˙oloq ambjent skolastiku fejn issubien u l-bniet jidraw ja˙dmu flimkien, kif ise˙˙ b’mod regolari fil-˙ajja ta’ kuljum. Sabiex jintla˙aq dan l-g˙an, il-Gvern fassal pjan g˙allintroduzzjoni tas-sistema Coed fejn is-subien u l-bniet jibdew jattendu l-istess klassijiet anke fuq livell sekondarju: riforma li se tibda ti©i implimentata fl-Iskola Sekondarja ta’ Pembroke. Konsultazzjoni g˙alliema

mal-

Il-Ministru g˙all-Edukazzjoni Evarist Bartolo, f’laqg˙a li kellu mal-g˙alliema u lLearning Support Assistants (LSAs) tal-Iskola Sekondarja tal-Bniet ta’ Pembroke fis-16 ta’ April, sema’ s-su©©erimenti li kellhom u wieg˙ed lappo©© tal-Ministeru tieg˙u. Fost dawn il-prijoritajiet kien hemm dik illi l-klassijiet ma jkunux ta’ aktar minn g˙oxrin student biex it-tfal ikunu jistg˙u jing˙ataw attenzjoni iktar individwali. F’din il-laqg˙a l-g˙alliema talbu wkoll li jkunu indirizzati minn edukaturi li di©à qeg˙din i˙addmu din is-sistema f’pajjiΩna. Din it-talba ntlaqg˙et u saru Ωew© Staff Development Sessions malAmministrazzjoni u l-istaff ta’ Ωew© skejjel fejn qed tit˙addem is-sistema tal-CoEd. Fit-13 ta’ Mejju l-Councillor tal-Kulle©©, Ms Rita Galea, iltaqg˙et ukoll mal-g˙alliema tal-Personal and Social

Development (PSD) fl-Iskola Sekondarja tal-Bniet ta’ Pembroke biex dawn jippreparaw lill-istudenti l-o˙ra tal-Forms 2, 3 u 4 g˙al Settembru meta bdiet il-Coed biex l-istudenti j˙ossuhom milqug˙a fl-iskola. Dakinhar intla˙aq qbil li fil-lezzjonijiet tal-PSD g˙andu jinstab ˙in biex ti©i indirizzata din ittranΩizzjoni u biex jift˙u g˙ajnejhom dwar xi bullies potenzjali sabiex dawn ji©u individwati u jing˙ataw lg˙ajnuna me˙tie©a. Laqg˙at mal-©enituri F’laqg˙a li l-Ministru g˙allEdukazzjoni Evarist Bartolo kellu mal-©enituri fit-18 ta’ April huwa spjega li din irriforma kienet ser issir min˙abba li l-popolazzjoni tal-bniet fl-iskola ta’ Pembroke kienet qieg˙da tonqos drastikament billi kienu qed jersqu lejn kulle©©i o˙ra. Huwa qal ukoll li l-iskejjel sekondarji l-o˙ra talKulle©© Santa Klara, ji©ifieri lIskola Sekondarja tal-Bniet ta’ Pembroke, l-Iskola Sekondarja tas-Subien talGΩira u l-Iskola Sekondarja tas-Subien ta’ Tas-Sliema kienu se ji©u phased out. G˙alhekk, kien ma˙sub illi tibda din it-tranΩizzjoni fuq livell sekondarju, min˙abba li l-istudenti di©à mdorrijin jattendu klassijiet im˙alltin fliskejjel primarji. Hawnhekk ilMinistru rrisponda wkoll lill©enituri rigward xi preokkupazzjonijiet u affarijiet o˙ra li xtaqu risposta dwarhom. F’Ìunju saru ˙ames laqg˙at mill-Counsellor tal-Kulle©© u t-tim tag˙ha g˙all-©enituri fi skejjel differenti li jag˙mlu parti minn dan il-Kulle©© biex il-©enituri ta’ kull lokalità j˙ossuhom komdi u mog˙tija l-importanza me˙tie©a rigward din it-tranΩizzjoni ta’ wliedhom.

Appo©© g˙at-tfal Lejn l-a˙˙ar ta’ Mejju Ms Ciappara flimkien ma’ Ms Galea u t-tim tag˙ha indirizzaw lill-istudenti tal-Year 6 tal-Kulle©© dwar din ir-riforma. Dawn il-laqg˙at kienu segwiti b’eΩerçizzju f’Ìunju fejn l-istesss studenti n©abru fis-swali tal-iskola ta’ Pembroke u dik ta’ San Ìwann, fejn saru diversi attivitajiet biex i˙ossuhom aktar b˙ala tim wie˙ed u jkollhom çans jissoçjalizzaw bejniethom. Hawnhekk l-koordinaturi ta’ dan l-eΩerçizzju ppruvaw jinkludu su©©etti differenti u saret evalwazzjoni ta’ x’sar u raw x’jista’ jsir matul is-sena skolastika ta’ wara biex ittranΩizzjoni tkun façli kemm jista’ jkun. Barra minn hekk, ilCounsellor tal-Kulle©© ikkoordinat il-©bir ta’ informazzjoni dwar l-istudenti tas-sitt sena ming˙and l-g˙alliema, l-LSAs u l-kapijiet tal-iskejjel. Din linformazzjoni n©abret biex lamministrazzjoni tkun aktar ta’ g˙ajnuna g˙all-istudenti li jista’ jkollhom xi bΩonnijiet differenti, kif ukoll biex jaraw kif l-istudenti jistg˙u jkunu dejjem aktar g˙al qalbhom u kuntenti l-iskola. Fl-20 ta’ Settembru, hekk kif l-Iskola Sekondarja ta’ Pembroke kienet waslet biex ter©a’ tifta˙ il-bibien tag˙ha, il-Ministru Bartolo re©a’ indirizza lill-g˙alliema, kif ukoll listudenti li ser ikunu Form 1 matul din is-sena skolastika u l-©enituri tag˙hom. Dan sar wara li l-assistenti kapijiet kellhom iç-çans li jdawru lill©enituri mal-iskola. Investiment ta’ kwaΩi nofs miljun Barra dawn il-preparament akkademiçi, kien hemm ukoll xog˙ol ta’ infrastruttura fejn l-

ROCS TRAVEL LAUNCHES

LONDON FROM ONLY €259 AUTUMN/WINTER 2013/ 2014

ROCS TRAVEL PACKAGES INCLUDE: Return flights to London, 2-3 nights accommodation, Daily Breakfast, All taxes & charges WEEKEND BREAKS FROM… 2 STAR rates from only 3 STAR rates from only 4 STAR rates from only 5 STAR rates from only CHRISTMAS AND NEW YEAR PACKAGES 19th - 22nd Dec 3 nights / 4 days 22nd - 26nd Dec 4 nights / 5 days 27th - 30th Dec 3 nights / 4 days 30th - 02nd Jan 3 nights / 4 days

2 nights € 259 € 279 € 329 € 439

€ 519 € 499 € 449 € 589

3 nights € 299 € 319 € 389 € 559 ESCOURTED NEW YEAR & JANUARY SALES TOUR 27th - 02nd Jan 6 night / 7 days € 629 (Lm270) Accommodation at the 4* Double Tree by Hilton West End & Victoria (West End Property 5 minute walk from Oxford Str and Victoria 2 minute walk from station),

Maria Ciappara

iskola ©iet immodernizzata u ng˙atat dehra isba˙. Sar ukoll xog˙ol sabiex il-librerija u l-gym ji©u attrezzati biex jilqg˙u wkoll lis-subien b˙ala studenti ©odda fl-iskola. Ms Maria Ciappara, ilPrinçipal tal-Kulle©©, esprimiet is-sodisfazzjon tag˙ha lejn l-appo©© li rçeviet minna˙a tal-Gvern. “B˙ala skola ng˙atat facelift kbira. Ìew investiti kwaΩi nofs miljun ewro, u kien hemm diversi nies li taw l-appo©© tag˙hom. Ma stajniex nimxu kieku ma kienx hemm dan lappo©©.” Mistoqsija dwar l-effett li qieg˙da t˙alli din is-sistema, Ms Ciappara qalet li g˙adu kmieni wisq biex wie˙ed jag˙mel konkluΩjonijiet f’dan

ir-rigward. Madankollu, hija qalet li l-istudenti jidhru kuntenti u qeg˙din jaddattaw ru˙hom malajr. Hija qalet ukoll li l-©img˙a d-die˙la l-istudenti jkunu aktar attivi meta jibdew lattivitajiet ta’ nofsinhar, hekk kif ikollhom l-opportunità li jag˙mlu dak li jixtiequ fi klassijiet u kmamar differenti, kif ukoll gym , fiΩ-Ωona sportiva u l-grawnd tal-futbol li g˙andhom fl-iskola. “Óalli ng˙ixuha sena, nag˙mlu analiΩi tag˙ha, naraw x’tg˙allimna minnha u kif nistg˙u nimxu ’l quddiem biex insa˙˙uha. Nixtiequ feedback ming˙and persuni u edukaturi diversi ˙alli b’hekk dejjem nitjiebu f’dak li qed nag˙mlu.”


04

A˙barijiet

29.09.2013

Jirritorna l-Malta international airshow

Ritratti: Joe Camenzuli

Il-Malta International Airshow re©a’ mag˙na fejn din is-sena ser ikun imsebba˙ bil-parteçipazzjoni ta’ ajruplani ©ejjin minn diversi pajjiΩi fosthom ilQatar, il-Ìermanja, l-Ingilterra, il-Polonja, l-Italja, u ovvjament Malta. Nhar il-Ìimg˙a, il-Ministru g˙at-TuriΩmu Karmenu Vella Ωar l-attività fejn wera lapprezzament tieg˙u lejn ilparteçipanti kollha f’din ilwirja spettakolari. Hawnhekk iltaqa’ wkoll mal-piloti tar-Red Arrows li ser jer©g˙u jag˙tu

spettaklu mill-aqwa din issena wara l-assenza tag˙hom fl-2012, meta problemi tekniçi kienu Ωammewhom milli jie˙du sehem. F’din l-okkaΩjoni tkellem ukoll Joe Ciliberti, il-President tas-Soçjetà Maltija talAvjazzjoni, li semma kif din issena se tkun l-ewwel darba li l-organizzaturi tal-Airshow qed ja˙dmu daqshekk millviçin mal-Ministeru g˙atTuriΩmu. Din il-gazzetta ˙adet il-kummenti ta’ Gordon Pace,

wie˙ed mill-organizzaturi ta’ din l-attività. Huwa semma kif anke matul il-jumejn ta’ qabel din l-attività, ji©ifieri l-Óamis u l-Ìimg˙a, di©à bdew jin©abru n-nies fl-in˙awi tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta hekk kif bdew jaslu l-ajruplani li qeg˙din jipparteçipaw f’dan lispettaklu. Pace spjega li matul il-jiem tas-Sibt u l-Óadd se jkun hemm wirjiet statiçi, kif ukoll dawk akrobatiçi. Semma wkoll li fost dawn tal-ewwel se jkun hemm ajruplan tan-

NATO li mhux biss ser joffri lopportunità lin-nies illi jie˙du r-ritratti mill-viçin imma se jkunu jistg˙u wkoll jitilg˙u fih. Huwa ˙e©©e© lin-nies biex jattendu bi ˙©arhom g˙aliex ser ji©i ppreΩentat programm li ser jag˙ti pjaçir lill-familja kollha u ssu©©erixxa lid-delettanti tal-fotografija sabiex ji©bdu r-ritratti tal-wirjiet minn fuq l-airfield stess g˙aliex ser ikun l-a˙jar post biex ikollhom veduta tajba. Fl-a˙˙ar, Pace rringrazzja lill-AirX, lisponsor prinçipali ta’ din l-

attività, tal-appo©© kontinwu tag˙hom. Min iΩur il-wirja statika jista’ jag˙mel dan mill-10.00am sal5.30pm, bl-aççess ikun minn park numru 4 f’Óal Farru©, limiti ta’ Óal Luqa. Il-wirja flajru se tibda g˙all-˙abta tas1.30pm. Il-pubbliku huwa m˙e©©eg biex jag˙mel uΩu mit-trasport pubbliku li se jkun qed jitlaq mill-Belt Valletta dirett lejn lAirshow kull nofs sieg˙a, jew inkella b’mod aktar frekwenti skont id-domanda.


Kollezzjonisti u Dilettanti Maltin

29.09.2013

05

L-ikbar koLLezzjoni taL-FormuLa 1 Marco Gauci g˙andu 34 sena, jg˙ix ilMellie˙a, u ja˙dem f’˙anut tal-familja. Huwa miΩΩewwe© u missier ta’ tifel ta’ 13-il sena. Marco huwa wkoll l-ikbar kollezzjonist talFormula 1 f’pajjiΩna. Dan kien ikkonfermat f’Mejju li g˙adda meta Marco ng˙ata çertifikat ming˙and il-Malta Records g˙all-ikbar kollezzjoni ta’ mudelli tal-Formula 1. Mistoqsi jekk hux minn dejjem kien i˙obb il-Formula 1, Marco jg˙id li n-namra bdiet minn meta kien Ωg˙ir u kien isegwi dan lisport, anke peress li missieru kien ukoll dilettant. IΩda kif beda jikkollezzjona lmudelli tal-isport favorit tieg˙u? Marco jg˙id li l-ewwel mudell tag˙tulu l-mara tieg˙u b˙ala rigal seba’ snin ilu. “Minn dakinhar qatt ma ˙arist lura, u bdejt missjoni ta’ kollezzjoni tal-Formula 1,” jg˙id Marco. Peress li l-mara tieg˙u kienet tag˙tu l-ewwel mudell, staqsejna lil Marco jekk isibx appo©© ming˙andha f’dan id-delizzju tieg˙u, jew jekk forsi jiddispjaçihiex li tatu dak ir-rigal snin ilu! Marco jid˙ak u jg˙idilna li l-mara tieg˙u tappo©©jah ˙afna, anke jekk din il-kollezz-

joni ©ietu tiswa kemxa ©mielha. B’kollox s’issa Marco g˙andu 321 mudell; fejn 36 minnhom huma helmets tad-daqs half-scale, u 80 huma muturi. Il-kumplament huma mudelli ta’ karozzi tad-daqs 1:18 u 1:12. U©ig˙ ta’ ras g˙al Marco huwa l-ispazju. Jg˙id li fid-dar g˙andu vetrina kbira 14-il pied b’7 piedi, li hija mimlija sa ru˙ ommha bil-mudelli. Staqsejnieh x’se jag˙mel la jkompli jkabbar il-kollezzjoni. “Bi˙siebni nag˙mel kamra li tkun biss g˙al din ilkollezzjoni. Ikolli muΩew Ωg˙ir tal-Formula 1 f’dari!” jg˙id Marco. Meta staqsejnieh jekk iltaqax ma’ kollezzjonisti o˙ra tal-Formula 1 f’Malta, Marco qalilna li s’issa jaf biss b’kollezzjonist G˙awdxi. Madanakollu, Marco jg˙id li linteress fil-kollezzjonijiet tal-mudelli talkarozzi huwa kbir f’pajjiΩna, u dan jista’ jg˙idu peress li Marco huwa wkoll l-Uffiçjal g˙ar-Relazzjonijiet Pubbliçi tad-Diecast Scale Model Society f’Malta. “Hawn interess qawwi f’dawn il-kollezzjonijiet, iΩda hawn ˙afna Maltin li ma jurux,” itemm jg˙id Marco.

Marco Gauci (lemin) jirçievi ç-çertifikat tal-ikbar kollezzjoni tal-F1

il-gazzetta kullÓadd se tibda tag˙ti spazju g˙al kollezzjonijiet u xog˙ol bl-idejn ta’ dilettanti maltin u G˙awdxin. nemmnu li hawn ˙afna kollezzjonijiet u talenti mo˙bija li mhumiex qed ji©u apprezzati. jekk g˙andek xi kollezzjoni, jew t˙obb tibni xi ˙a©a, nixtiequ nisimg˙u ming˙andek. ag˙mel kuntatt mag˙na b’email lil ritianne@kullhadd.com, inkella bin-numri telefoniçi 2090 1410/2090 1413.


06

Intervista

29.09.2013

“L-esperjenza tat-tagÓLim tgÓinek tib Ivan Grixti huwa lettur tal-Accountancy fl-Univeristà ta’ Malta, u attwalment qed ja˙dem biex jikseb id-dottorat f’dan is-su©©ett. Grixti huwa wkoll mid˙la tax-xena kultu-rali f’pajjiΩna, peress li huwa involut fil-banda u anke fi gruppi reli©juΩi li jorganizzaw avvenimenti tradizzjonali b˙al dawk tal-Ìimg˙a l-Kbira. Mix-xena finanzjarja u kulturali, Grixti issa se jimxi wkoll g˙ax-xena politika. Fl-elezz-jonijiet tal-Parlament Ewropew Grixti se jkun kandidat mal-Partit Laburista. IVAN GRIXTI tkellem ma’ RITIANNE AGIUS dwar din l-isfida ©dida f’˙ajtu, u r-ra©unijiet li da˙al g˙aliha.

Ivan Grixti flimkien mal-familja tieg˙u

Tfulija maqsuma bejn TasSliema u l-Belt Ivan Grixti twieled TasSliema fi Frar 1967. Attenda liskola primarja ta’ San ÌuΩepp u wara l-iskola sekondarja ta’ San Alwi©i u lLiçeo Vassalli. Wara li ©ab l‘A’ levels da˙al l-Università ta’ Malta fejn iggradwa flAccountancy fl-1991. Sentejn wara kompla l-istudji tieg˙u fl-Università ta’ Lancaster, lIngilterra, fejn ©ab il-Masters fl-Accounting & Finance. Ilu sa mill-2003 ja˙dem b˙ala lettur fl-Università ta’ Malta, u f’Diçembru li ©ej ser jippreΩenta t-teΩi tad-dottorat tieg˙u fl-Università ta’ Southampton. B˙ala accountant Grixti n˙atar fuq bordijiet ekkleΩjastiçi u governattivi, b˙allbord tal-verifika talArçidjoçesi fl-2008, u riçentement ©ie ma˙tur direttur fuq il-bord tal-Awtorità tad-Djar. “Jiena involut ukoll fil-˙ajja

muΩikali, kulturali u reli©juΩa ta’ pajjiΩna. Fil-fatt, sa ftit xhur ilu kont il-President tasSoçjetà MuΩikali King’s Own tal-Belt, fejn g˙amilt ˙ames snin. Jiena wkoll kummissarju tal-Arçikonfraternità talSSMU Sagrament fi ˙dan ilkunvent tal-patrijiet Dumnikani l-Belt,” jg˙id Grixti. Jispjega li l-attività prinçipali ta’ din l-Arçikonfraternità tkun il-purçissjoni ta’ Corpus Domini li ssir fit-toroq ewlenin tal-Belt. Grixti jg˙id li huwa wkoll mid˙la talArçikonfraternità tas-SSMU Kurçifiss fi ˙dan il-kunvent tal-patrijiet minuri, mag˙rufin a˙jar b˙ala Ta’ ÌieΩu. Din ilfratellanza hija responsabbli biex torganizza l-purçissjoni tal-Ìimg˙a l-Kbira, li b˙al dik tal-Corpus issir fit-toroq ewlenin tal-Belt Valletta. “Forsi wie˙ed jistaqsi: imma x’inhi l-konnessjoni tieg˙i mal-Belt meta tqis li twelidt u g˙ext f’Tas-Sliema?” Grixti jis-

pjega li l-©enituri ta’ ommu, Duminku u Carmela Borg née Balzan, kienu joqog˙du fl-a˙˙ar biçça ta’ Triq irRepubblika l-Belt. “In-nannu Duminku kien g˙al bosta snin sagristan tal-knisja ta’ San Duminku. Minn hemm jien u ˙ija Alfred, illum sindku ta’ ÓaΩ-Ûebbu©, ˙adna nnamra g˙at-tiΩjin tal-knejjes u dak kollu li ©©ib mag˙ha festa titulari fil-GΩejjer Maltin. Però, aktar minn hekk, innanna Carmela kienet marida bil-Parkinsons u g˙al sittax-il sena s˙a˙ ommi u ˙uta daru bija sakemm mietet. Tfuliti g˙alhekk hija maqsuma bejn Tas-Sliema u l-Belt.” Impressjonat bil-perseveranza ta’ nanntu Fl-1 ta’ Mejju 1993 Girxti ΩΩewwe© lil Carmen née Debattista minn ÓaΩ-Ûabbar, u g˙al dawn l-a˙˙ar g˙oxrin sena g˙exu fil-qasam residenzjali ta’ dan ir-ra˙al. “IΩ-

Ωwie© tag˙na huwa mbierek bil-virtù ta’ erba’ wlied: Daniel, Thomas, Mireille u Esther,” jg˙id Grixti. Mistoqsi dwar avvenimenti importanti f’˙ajtu, Grixti jg˙id li, bla dubju, it-twelid ta’ kull wie˙ed minn uliedu huwa mument li jibqa’ jiftakar. “Kull wie˙ed minnhom twieled madwar çirkostanzi partikolari fil-˙ajja taΩ-Ωwie© tieg˙i ma’ marti Carmen. Madankollu, il-erbg˙a li huma jfakkruni li kull twelid huwa miraklu u je˙tie© li ng˙oΩΩu l-˙ajja u li nirsistu bla riΩervi li n˙arsuha.” Mal-˙sieb tal-g˙oΩΩa tal˙ajja, Girxti jirrimarka dwar lesperjenza li kellu b’rabta mat-tbatija tal-mard ta’ nanntu Carmela. “Tassew lim˙abba li rajt f’dik iççirkostanza ˙alliet marka kbira f’˙ajti. Esperjenza ta’ perseveranza fit-tbatija. G˙ax, irridu jew ma rridux, minn xi mkien it-tbatija f’˙ajjitna se ti©i Ωgur. U n-nanna, mis-

sodda tat-tbatija, g˙allmet lili u lill-ku©ini li tassew irridu n˙allu f’idejn il-Óallieq meta l-g˙aw© jg˙akkisna,” jis˙aq Grixti Irid opportunitajiet ©odda g˙aΩ-Ωg˙aΩag˙ Grixti jg˙id li mo˙˙u kien ilu jberren g˙al dawn l-a˙˙ar sentejn dwar jekk kellux jikkontesta l-elezzjoni g˙allParlament Ewropew. “Niftakarni naqsam dan il˙sieb tieg˙i mal-Prim Ministru Dr Joseph Muscat, dak iΩ-Ωmien Kap talOppoΩizzjoni. Sa mill-ewwel ta˙ditiet Dr Muscat kien skjett ˙afna u staqsieni x’bi˙siebni nag˙mel jekk inkun elett.” Jispjega li kemm ilu jistudja g˙ad-dottorat fl-Università ta’ Southampton iltaqa’ ma’ Ωew© Ωg˙aΩag˙ Maltin li, grazzi g˙as-s˙ubija ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea, setg˙u jkomplu l-istudji tag˙hom


Intervista

29.09.2013

qa’ ÛagÓÛugÓ fiL-Ósieb” Ivan Grixti

hemmhekk b’aktar façilità milli kellu hu fl-1993, meta kien tela’ Lancaster. Jibqa’ lfatt, però, li dawn iΩ-Ωew© Ωg˙aΩag˙ qatt ma rritornaw lura lejn Malta. Hekk huma ekonomiji o˙ra li qed igawdu mill-g˙erf li j˙addnu dawn iΩ-Ωew© Ωg˙aΩag˙ Maltin. “Din l-esperjenza ˙ajritni biex nikkontesta g˙allParlament Ewropew, g˙ax lil hinn mill-kontribut fid-dibattiti li jfasslu l-li©ijiet u d-direttivi fi ˙dan l-Unjoni, irrid inkun ukoll ambaxxatur ta’ pajjiΩi. Hekk nittama li ng˙in lill-Gvern Laburista biex nattiraw investiment ©did lejn xtutna li jkun jista’ joffri opportunitajiet ©odda ta’ xog˙ol mhux biss lil dawn iΩΩg˙aΩag˙, iΩda lil ˙afna o˙rajn b˙alhom. Bis-sa˙˙a t’hekk inkunu wkoll qed ner©g˙u ng˙aqqdu l-familji,” isostni Grixti. Dwar il-fatt li g˙aΩel li jikkontesta ta˙t il-kappa talPartit Laburista, Grixti jg˙id li, apparti l-influss familjari, dejjem ˙ass li kien proprju lPartit Laburista li wera l˙e©©a li jfittex tassew il-©id g˙an-nazzjon. Dejjem dispost li jkun ta’ servizz Grixti jg˙id li kemm il-karriera tat-tag˙lim kif ukoll dik professjonali laqqg˙uh ma’ bosta nies minn kull qasam tal-˙ajja. Jispjega li t-tag˙lim huwa vokazzjoni fejn wie˙ed mhux biss jg˙in lill-istudent jimra˙ fl-istudji tieg˙u, imma li anke jg˙inu jag˙mel dixxerniment fl-a˙jar triq li tista’ toffrilu impjieg wara li jkun spiçça l-istudji. “Fuq kollox huwa ta’ sodisfazzjon kbir meta xi ˙add mill-istudenti tieg˙i, b˙al dawk li semmejt aktar ’il fuq, jiddeçiedi li jkompli jistudja barra minn xtutna.” Jg˙id li s-sitwazzjoni hija listess fil-kuntatt professjonali li g˙andu ma’ w˙ud milloperaturi ekonomiçi ta’ pajjiΩna. Lil hinn mid-dover tieg˙u li jassistihom fil-mili tal-karti tal-VAT u tal-Income Tax, sikwit jitkellem mag˙hom fuq dak li jolqothom fil-˙ajja ta’ kuljum. “FiΩ-Ωew© aspetti jien dejjem dispost li nkun ta’ servizz, servizz li jmur oltre minn dak li fid-dover nag˙mel. Is-sodisfazzjon tieg˙i huwa meta naf li b’xi kelma u b’xi ©est inkun g˙amilt differenza fil-˙ajja tal-individwu.” Jis˙aq li b’din l-istess dispoΩizzjoni jixtieq li issa jkun ta’ servizz g˙annazzjon, u li juΩa l-kapaçitajiet u l-esperjenzi li g˙andu biex jag˙mel il-©id li minnu jkun jista jgawdi l-poplu kollu. L-investiment lejn pajjiΩna u l-immigrazzjoni Dwar it-temi li jixtieq ja˙dem fuqhom fl-eventwalità li ji©i elett, Grixti jg˙id li wa˙da minnhom hija dik li jg˙in biex ji©i attirat aktar investi-

ment lejn pajjiΩna. “Huwa importanti li niftakru li s-sitwazzjoni fi ˙dan l-Unjoni Ewropea g˙adha wa˙da fluwida. Biex pajjiΩna jkompli miexi ’l quddiem huwa neçessarju li nkomplu nirsistu biex nilqg˙u g˙al xi maltemp li g˙ad jista’ jolqotna proprju b’investiment ©did,” jis˙aq Grixti. Jg˙id li hemm temi o˙ra li jolqtu liç-çittadini Maltin, u wa˙da minnhom hi dik talimmigrazzjoni illegali. “Apparti li nkomplu nuru b’çarezza li l-UE trid timpenja ru˙ha iΩjed; in˙oss li rridu nkunu tassew ambaxxaturi ta’ pajjiΩna billi n˙e©©u lillkomunità inter-nazzjonali fuq din il-materja. Je˙tie© li nimmiraw biex il-kontinent Afrikan ma jibqax ji©i sfruttat.” Isostni li minkejja li Malta hija l-içken ekonomija fi ˙dan l-Unjoni Ewropea, din Ωgur li g˙andha kontribut x’tag˙ti; mhux biss fi ˙dan lUE imma anke fi ˙dan fora o˙ra b˙all-Ìnus Mag˙quda. “Hekk kif l-UE qed tikontempla li jkun hemm Unjoni Bankarja, bla dubju l-qafas legali tag˙na li jirregolarizza s-settur bankarju huwa tant b’sa˙htu li minnu nnifsu jag˙ti sens ta’ g˙aqal lil kull ope-ratur. Mhux ta’ b’xejn li operaturi internazzjonali qed

jiddeçiedu li jersqu lejn xtutna. Huwa mument propizju li Malta tipparteçipa bis-s˙i˙ f’dan il-proçess biex l-UE tassigura li ma jkunx hemm ripetizzjoni tal-kriΩi bankarja tal-2008/9,” temm jg˙id Ivan Grixti.

Radam moRmi f’Ta’ muxi inÌieb minn diveRsi posTijieT Il-MEPA waqqfet Ωvilupp illegali li kien qed isir f’Ωona G˙awdxija mag˙rufa b˙ala Ta’ Muxi, fil-Qala, fejn kien qed jintrema wkoll radam b’mod illegali. Sorsi qrib din ilgazzetta qalu li dan ir-radam in©ieb fiΩ-Ωona Ta’ Muxi minn diversi postijiet li kienu ©ew demoliti, u li jinkludu numru ta’ toroq, dik li kienet l-iskola tas-subien tar-Rabat, kif ukoll dak li kien l-Im©arr Hotel. Din il-gazzetta tinsab infurmata li l-Im©arr Hotel kien ©ie demolit mill-kumpannija Said Constructions, li tappartieni lill-qraba tas-Segretarju Ìenerali tal-PN, Chris Said. Sorsi qrib din il-gazzetta li kkampanjaw kontra dan ir-rimi illegali qalu lill-KullÓadd li meta fil-passat kienu jirrappurtaw l-illegalitajiet lill-MEPA, il-kuntratturi kienu jkunu infurmati bir-rapporti mill-ewwel. Victor Hili ta’ 47 sena u Joseph Grima ta’ 45 sena ©ew immultati €10,000 kull wie˙ed wara li nstabu ˙atja mill-Qorti ta’ Ωvilupp u rimi illegali f’Ta’ Muxi. Dawn ©ew ordnati wkoll ine˙˙u r-radam li kienu rmew fuq art privata ta’ diversi familji Qalin. Fl-a˙˙ar xhur kienu diversi l-kaΩijiet simili ta’ rimi f’widien G˙awdxin li twaqqfu. Dawn jinkludu r-rimi fil-Wied tax-X˙ajma n-Nadur, u r-rimi fil-Wied tar-Ramla l-Óamra.

07


08

Skeda

29.09.2013

SKEDA TAL-ÓARIFA PROGRAMMI ÌODDA

MINN GÓADA

AQRALI STORJA

ONE NIGHT STAND

CONQUEST

MASKRA

mit-Tnejn sal-Ìimg˙a fis-19.00

it-Tlieta fl-21.45

l-Erbg˙a fid-20.45

il-Ìimg˙a fid-20.45

Aqarli Storja huwa programm ©did fuq ONE bi produzzjoni ta’ Jackie Mercieca u Anita Seguna, immirat biex jindirizza problema serja f’pajjiΩna. Studji li saru mill-UE u organizzazzjonijiet o˙ra juru li f’pajjiΩna, fl2010, 36.3% tal-istudenti Maltin ma kellhomx ˙iliet baΩiçi fil-qari. Jackie Mercieca ddeçidiet li tag˙mel xi ˙a©a dwar dan in-nuqqas, u Aqrali Storja huwa pro©ett biex jg˙in u j˙ajjar littfal Maltin jaqraw aktar. Problema o˙ra li Aqrali Storja ser jindirizza hija li hawn eluf ta’ tfal Maltin li mhumiex esposti g˙al-lingwa Maltija. Permezz ta’ dan il-programm dawn it-tfal ikollhom l-opportunità jisimg˙u ftit Malti tajjeb kuljum waqt li jie˙du gost jisimg˙u storja. Aqrali Storja – mitTnejn sal-Ìimg˙a bejn is-7.00pm u 7.15pm.

Owen Bonnici jippreΩenta varjazzjoni ©dida mill-format tradizzjonali ta’ chat shows u ji s t i e d n e k b i e x t i n g ˙ a q a d esklussivament mieg˙u fuq ONE. Strutturat u b’tema bbaΩata fuq il- late night talk shows A m e r i k a n i , f ’ k u l l episodju ser jie˙du sehem numru ta’ mistednin sabiex mag˙hom ikollu konverΩazzjoni umoristika individwalment jew f’çerti kaΩijiet jin©iebu b’daharhom mal-˙ajt bil-mistoqsijiet li jag˙mlilhom il-maestro nnifsu! B’din il-formula li Ωgur ser tirriΩulta f’suççess, ting˙ata ˙arsa lejn il-©rajjiet kurrenti fil-kultura popolari. One Night Stand ser jipprovdi aspett rivoluzzjonarju ©did fil-qasam tad-divertiment televiΩiv fix-xena lokali li jwitti t-triq lill-artisti talispettaklu f’dan il-©eneru. ItTlieta fl-9.45pm.

Conquest bi preΩentazzjoni u produzzjoni ta’ Melanie Kelly u Natalie Muschamp ta˙t id-direzzjoni ta’ James Vernon flimkien ma’ ONE huwa reality show b’21 kontestant; kollha jissieltu f’kull episodju biex ma ji©ux eliminati. Avventura, kompetizzjoni, rivalità, ˙biberija u gideb huma l-ingredjenti ta’ dan il-programm. Il-kast ta’ Conquest jikkonsisti fi 18-il Malti, G˙awdxija, u Ωew© barranin. L-Erbg˙a fid-8.45pm.

F’Malta minn dejjem kellna kriminalità u delitti, imma fis-sajf 2012 il-Maltin ma baqg˙ux jo˙or©u billejl wa˙edhom. Hawn qattiel. Óadd ma jaf min jew KIF inhu. Kulma jafu hu li meta ji©i rrappurtat nieqes xi ˙add, il-©isem tal-vittma jinstab tmint jiem wara. Maskra, vja©© ta’ ˙ames protagonisti li huma sfurzati jag˙mlu g˙aΩla bejn il-˙ajja personali tag˙hom u dak li ji©ri madwarhom. Min minnhom se jirnexxilu jeg˙leb lostakli kollha u juri x’lest li jag˙mel g˙al dawk li j˙obb? Il-Ìimg˙a fid8.45pm.

CELEBRATIONS it-Tnejn fis-18.00 Waqt il-programm ©did Celebrations ser niskopru mhux biss kif nistg˙u norganizzaw tie© indimentikabbli, imma anke kif g˙andna n©ibu ru˙na meta nkunu mistednin g˙al xi tie©. Dan minbarra intervisti, informazzjoni, vox-pops, rigali u ˙afna aktar. Bi preΩentazzjoni ta’ Mireille Bonello, il-programm ser jittella’ kollu minn Castello Dei Baroni. Jixxandar kull nhar ta’ Tnejn fis-6.00pm.

FIL-KÇINA MA’ FABRIZIO it-Tnejn u l-Óamis fl-16.30 Fi programm umoristiku, Fabrizio Faniello ser jing˙aqad ma’ kokijiet Maltin kif ukoll dawk barranin sabiex isajru riçetti speçjali. M’hemmx g˙alfejn ng˙idu illi Faniello mhux ser ikun qieg˙ed jag˙ti pariri fuq it-tisjir, però nassugurawkhom illi ser ikun qieg˙ed jo˙loq tbissima fuq fomm kull min ikun qed jarah! Ûommu lappuntament mag˙na g˙at-Tnejn u lÓamis bejn l-4.30 pm u l-5.00 pm.

MINN NAÓA GÓALL-OÓRA it-Tlieta 20.45 Il-programm prinçipali ta’ ©rajjiet kurrenti fuq ONE g˙al din l-iskeda, bi preΩentazzjoni ta’ Manuel Micallef u Simone Cini. Kull nhar ta’ Tlieta fid8.45pm, diskussjoni kurrenti flistudjows b’g˙add ta’ mistiedna, u b’filmati ppreparati g˙ad-diskussjoni.

POPCORN il-Ìimg˙a fl-16.30

Popcorn se jΩomm lit-telespettaturi a©©ornati ma’ dak li jkun g˙addej fiç-çinema. Se jkun ukoll qed jesplora d-dinja affaxxinanti taç-çinematografija filwaqt li ser ikollna intervisti u filmati esklussivi. IppreΩentat minn Ruth Frendo u Mariah Mifsud Bonnici, Popcorn hu mmirat g˙all-familja kollha. Jixxandar nhar ta’ Ìimg˙a fl-4.30pm.

SNAJJA’ MALTIN it-Tlieta u Óamis fit-20.15 Dan il-programm jitratta dwar xog˙ol li jsir f’pajjiΩna, u li forsi ftit nafu l-proçessi twal u ibsin qabel ma l-prodott jasal f’idejn ilkonsumatur. Ser naraw prodotti li jsiru b’teknolo©ija avvanzata u mill-banda l-o˙ra b’arti©©janat tipiku Malti li l-˙addiema Maltin g˙adhom ja˙dmuh b’mod tradizzjonali sabiex b’hekk il-kultura Maltija tibqa’ ˙ajja. Kull nhar ta’ Tlieta u Óamis fit-8.15pm.

LA NIKBER

Dan il-programm g˙andu l-g˙an li jinforma u jeduka lill-pubbliku dwar is-sa˙˙a, kemm dik mentali kif ukoll dik fiΩika. Issir enfasi mhux biss fuq il-kura imma l-iΩjed fuq il-prevenzjoni. F’kull programm, espert mediku jitkellem dwar su©©ett partikolari b˙all-u©ig˙ fid-dahar, proble m i t a l - © i l d a , l - a r t r i t e , i d dimenzja, eçç. Jistg˙u jsiru mistoqsijiet permezz tat-telefown, SMS u Facebook. Il-programm jinkludi wkoll informazzjoni dwar l-aromaterapija b˙ala kura alternattiva, kif g˙andek tiekol tajjeb g˙al sa˙˙tek, u sa˙˙a u sigurtà.

is-Sibt fit-20.30

Saturday Xpress huwa programm ©did fuq ONE li ser jixxandar kull nhar ta’ Sibt filg˙axija bejn it-8.30pm u l-10.00pm bi preΩentazzjoni ta’ Jackie Mercieca u Ivan Grech. Saturday Xpress huwa programm mimli ener©ija, intelli©enti, ˙afif, mg˙a©©el, ta’ divertiment u tad-da˙k. Saturday Xpress, kull nhar ta’ Sibt fit8.30pm, preΩentazzjoni u produzzjoni ta’ Jackie Mercieca u Ivan Grech, produzzjoni eΩekuttiva ta’ Josette Hamilton.

JOE’S KITCHEN

il-Ìimg˙a fil-17.00 il-Óadd fit-20.15 It-tfal, illum aktar minn qabel, sa minn çkunithom ikollhom idea çara ta’ x’jixtiequ jag˙mlu meta jikbru. Óafna minn dawn l-g˙aΩliet huma ta’ min jinkora©©ihom. Kull wie˙ed u wa˙da mit-tfal mag˙Ωula se jkollhom ©urnata speçjali ma’ professjonist filqasam tag˙hom u l-entuΩjaΩmu f’g˙ajnejhom ma jonqosx. Il-programm huwa edukattiv u jixxandar nhar ta’ Ìimg˙a fil-5.00 pm.

KIF INTI? l-Erbg˙a fis-17.40

SATURDAY EXPRESS

Clare Agius ting˙aqad g˙al darb’o˙ra max-chef ammirat u rispettat fl-industrija, Joe Vella! Tlettax-il episodju li se jwasslulkom ikliet l-aktar delizzjuΩi u mitluba, b’metodi li tistg˙u ssegwu u kompluti bid-deΩerta. Mill-kçina industrijali tal-Lukanda Hilton g˙al ©o djarkhom kull nhar ta’ Óadd fit-8.15pm fuq ONE

IT-TFAL il-Óadd fid-20.45

INDHOUSE il-Ìimg˙a fis-18.00

Indhouse hu programm li jinkorpora disinn u dekorazzjoni fiddar kif ukoll il-prattiçità li wie˙ed jirrikjedi biex jg˙ix aktar fil-kumdità. Il-mistiedna f’ Indhouse se jkunu qed jag˙tu pariri professjonali u siewja biex jg˙inuk tikseb l-a˙jar riΩultati biex ikollok dar g˙al qalbek. Dak kollu li g˙andek bΩonn tkun taf fejn tid˙ol tiswija, dekorazzjoni u kreazzjoni ta’ kmamar differenti fid-dar se nkunu qed ng˙inuk mill-bidu tal-pro©ett tieg˙ek sala˙˙ar. Il-Ìimg˙a fis-6.00pm.

BIN 61

it-Tlieta fid-20.45

Bin61 se jkun programm televiΩiv ta’ 40 minuta li g˙andu l-g˙an li jkattar l-apprezzament tal-kultura tal-inbid. Ser jittratta l-aspetti kulturali, agrikoli kif ukoll turistiçi ta’ din ix-xarba unika billi jirrakkonta l-istorja mΩewqa tag˙ha, il-kundizzjonijiet li fihom jitkabbar l-g˙eneb u li jag˙mel minnha xarba unika, kif ukoll il-karattru tag˙ha mmarkat minn dak tan-nies li jag˙mluha madwar id-dinja kollha. Produzzjoni u preΩentazzjoni ta’ Joséf Bonello kull nhar ta’ Tlieta fil-10.45pm.

L-istorja ta’ It-Tfal iddur madwar ilfamilja Galea, familja ta’ negozju li gej min-na˙a ta’ George. It-Tfal hi l-istorja ta’ familja li jg˙addu minn dak kollu li tg˙addi kull familja: g˙ira, im˙abba, mibeg˙da, fer˙, gideb, çelebrazzjonijiet u deçiΩjonijiet, twelid u mwiet; dak kollu li jista’ jg˙aqqad jew ikisser lil dawk li jiffurmawha. It-Tfal hi bbaΩata fuq kunçett ori©inali ta’ ‘26th frame’, b’kitba ta’ Eileen Spiteri, direzzjoni ta’ Ivan De Battista, u munta©© ta’ Anouschka Grech. It-Tfal g˙andha produzzjoni eΩekuttiva ta’ ‘26th frame’.

PEZZAKUSTJONI il-Óadd fil-22.45 Programm partikolari fejn il-punt mhuwiex il-punt. Diskussjoni pjuttost kandida bejn Ωew© erwie˙, ming˙ajr a©enda fissa g˙ajr l-ispirtu tal-mument. Il-˙sibjiet u l-mistoqsijiet li jfi©©u minn mo˙˙ min qed jattakka jew jiddefendi su©©ett, f’sitwazzjoni mhux mhedda minn ˙afna trufijiet kontroartikulari u regoli esa©erati. Ambigwitajiet illi jnisslu tbissima jew wiçç imqarras ta˙t tinda nebbixija u ˙afifa.


Skeda

29.09.2013

PROGRAMMI OÓRA ÌRAJJIET KURRENTI BREAKFAST NEWS

DIVERTIMENT SIEGÓA ÛMIEN

mit-Tnejn sal-Ìimag˙a

fid-09.00

TAGÓRIF IEQAF 20 MINUTA

it-Tnejn u l-Erbg˙a fit-

20.15

mit-Tnejn sal-Ìimg˙a fis-07.00 L-ewwel programm tal-©urnata b’a˙barijiet diretti, a©©ornamenti, diskussjoni u analiΩi. Imexxu l-programm John Busuttil, Julia Farrugia, Janice Bartolo u Charlon Gouder.

TX l-Erbg˙a fid-21.30 Il-programm popolari TX jirritorna kull nhar ta’ Erbg˙a fid-9.30pm. Immexxi minn Miriam Dalli, TX iwassal su©©etti varji li jkunu qed jag˙mlu l-a˙barijiet u jid˙ol fil-fond tal-a˙bar. Il-programm jiΩviluppa f’diskussjoni b’diversi mistoqsijiet bi stil uniku ta’ Miram Dalli.

SPORTS

Mill-a˙˙ar ©urnata ta’ Settembru 2013 Sieg˙a Ûmien ser jer©a’ jibda jixxandar kuljum mit-Tnejn salÌimg˙a mid-9.00am sal-10.30am. Sieg˙a Ûmien hu programm im˙awwar b’˙afna su©©etti interessanti fosthom il-passatemp favorit tat-telespettaturi, fejn ikun hemm tag˙lim dwar il-krafts. Ikun hemm ukoll rokna g˙all-pariri fuq l-g˙amara, rokna ddedikata lil dawk kollha li j˙obbu l-annimali, tifsir tal-˙olm, pariri fuq l-a˙˙ar moda, sa˙˙a, u drittijiet tal-konsumatur. Fost irkejjen ©odda se jkun hemm tal-filugranu, fotografija u pariri fuq it-trobbija tat-tfal.

AROMA MATTINA

mit-Tnejn sal-Ìimag˙a

fil-11.15

Aroma Mattina, g˙at-tieni sena, bi produzzjoni o˙ra ta’ Aceline Entertainment Ltd. Svetlana Muscat u Manuel Xuereb imexxu dan il-programm magaΩin ta’ kuljum. Chefs , speçjalisti, moda, sbu˙ija, edukazzjoni, u kompetizzjoni b’diversi premijiet. Ilprogramm jitwassal f’xandira diretta mill-istudjows ta’ ONE fil-Marsa.

SAL-ÌISTER

AROMA KITCHEN

l-Erbg˙a fil-17.00 Il-programm numru wie˙ed fejn jid˙lu ti©rijiet u riΩultati taΩ-Ωwiemel jer©a’ lura fl-iskeda ta’ ONE. Dan il-programm ikun im˙awwar b’filmati, u˙ud minnhom internazzjonali. Produzzjoni u preΩentazzjoni ta’ Tommy Cunningham.

G˙as-seba’ sena konsekuttiva jitwassal Aroma Kitchen, bi produzzjoni ta’ Aceline Entertainment Ltd, flimkien ma’ Manuel Xuereb, Neil Darmanin u Aaron Degabriele b˙ala chefs residenti. B’madwar sitt ricetti f’kull programm u b’informazzjoni u pariri, anke dwar l-g˙eneb u l-inbid, dan il-programm jibqa’ n-numru wie˙ed f’dan is-settur. IlÓamis mis-5.45pm sas-7.00pm.

ÛONA SPORT

KALAMITA mit-Tnejn sal-Ìimg˙a fis-12.45

is-Sibt fit-20.15

Il-programm mis-12.45pm sal-4.15pm immexxi minn Alfred Zammit, li ftit g˙andu bΩonn introduzzjoni. Programm f’format ta’ magazine show, mit-Tnejn sal-Ìimg˙a. Kuljum ikun hemm mistednin li jitkellmu fuq su©©etti varji. Apparti milledukazzjoni, Kalamita joffri wkoll divertiment b’log˙ob dirett mat-telespetattuti. Kemm il-programm kif ukoll il-preΩentatur dejjem ©ew ivvutati b˙ala l-aqwa programm u preΩentatur fil-˙in tag˙hom.

Il-programm magaΩin sportiv ta’ ONE jirritorna. Sena wara sena, dan il-programm jibqa’ fuq quddiem nett biex ja©©orna u jΩomm lis-segwaçi infurmati b’diversi dixxiplini u g˙aqdiet sportivi. RiΩultati, informazzjoni u avvenimenti dwar kull tip ta’ sport

L-ARGUMENT il-Óadd fis-17.40 Mill-ewwel ©img˙a ta’ Ottubru jirritorna lprogramm popolari L-Argument. Kif ©ara f’edizzjonijiet passati, dan il-programm jiffokka primarjament fuq il-premier league Malti. Il-gowls skorjati, id-diskussjoni fuq il-log˙ba, il-kontroversji u ˙afna aktar. Mistiedna fl-istudjow u bis-sehem tat-telespettaturi b’mod dirett waqt id-diskussjoni ˙ajja li tkun g˙addejja fil-programm.

DRAMM IL-KLIKKA il-Óamis fid-20.45 Lura mis-sajf. Ix-xemx nixxfet kollox. Basktijiet mimlijin ramel, li ©arrejna millbajjiet sbie˙ Maltin. Ramel li, b˙allmemorji u l-esperjenzi li ng˙addu minnhom matul il-vja©© tal-˙ajja, in©orruh mag˙na. Sadanittant, il-klikka: min minnhom issetilja u min qaleb iddinja? G˙al xi w˙ud l-avventuri ma naqsux u f’dan it-tielet sta©un ser naraw x’qed i˙awdu. Il-Klikka hija ta˙lita ta’ karattri moderni, differenti minn xulxin li, b˙al kull persuna soçjali, jg˙addu minn passjoni, im˙abba, nuqqas ta’ simpatija u konsegwenzi ta’ deçiΩjonijiet li ttie˙du b’nuqqas ta’ ˙sieb. IΩda minkejja dan kollu lil din il-klikka n˙obbuha g˙al dik li hi! Il-Óamis fid-8.45pm.

il-Óamis fis-17.40

ARANI ISSA! it-Tnejn fid-20.45 G˙at-tmin sena konsekuttiva, Arani issa!, ippreΩentat minn Dr Joseph Chetcuti, se jer©a’ jkun mag˙na mill-iskeda tal-˙arifa. U din id-darba se jkun hemm ˙afna iktar sorpriΩi g˙al dawk li dejjem kellhom ˙olma li meta ssir realtà tibdel il-˙ajja tal-protagonisti. Din is-sena Arani issa! se jimra˙ ’il bog˙od minn xtutna, mhux biss lejn il-kontinenti tas-soltu, iΩda wkoll lejn pajjiΩi remoti. Arani issa! it-Tnejn fid-8.45pm.

IlSIEN IN-NISA il-Óamis fl-21.45

G˙as-seba’ sena konsekuttiva, jirritorna Ieqaf 20 Minuta bi produzzjoni u preΩentazzjoni ta’ Simone Cini. Sena wara sena s-suççess ta’ dan il-programm iΩomm fuq il-fatt li s-su©©etti mag˙Ωula jkunu informattivi biΩΩejjed u jitwasslu minn fomm nies professjonisti fil-qasam. It-Tnejn u l-Erbg˙a fit-8.15pm.

DAK LI JGÓODD it-Tlieta fis-18.00 Dak li jg˙odd huwa programm ta’ kontenut edukattiv li g˙andu jservi ta’ gwida g˙all-©enituri kollha kif ukoll g˙al kull min jie˙u ˙sieb it-tfal. Claire Agius Ordway hija l-produttriçi u l-preΩentatriçi ta’ dan ilprogramm live. B’pariri prattiçi u professjonali u bilparteçipazzjoni ta’ esperti fl-oqsma tat-tqala, il-˙las u t-trobbija tal-ulied. Dak li Jg˙odd – it-Tlieta fis6.00pm.

LOOKS is-Sibt fis-12.40 G˙al sena o˙ra l-programm bi preΩentazzjoni ta’ Melanie Magri u Jes Sciberras ikompli jeduka nies f’©enerazzjonijiet differenti. Diversi su©©etti dwar iddehra u sbu˙ija. Persuni mid˙la fix-xena tal-moda, ilkura u d-dehra tag˙na jkunu fost il-mistiedna f’dan ilprogramm.

LIVING ROOM is-Sibt fl-16.00 Living room huwa programm li se jixxandar kull nhar ta’ Sibt bejn l-4.00 u il-5.30 ta’ waranofsinhar u se jkun ippreΩentat minn Rennie u Paulanne Vella, li jilqg˙u il-mistiedna fis-salott tag˙hom – li jkollu wkoll pjanista residenti biex jipprovdi muΩika flisfond u kultant ikanta xi kanzunetta wkoll. Dan ilprogramm se jinkludi su©©etti b˙al interior design , sa˙˙a, nutrizzjoni – li tinkludi wkoll tisjir minn bidwi sa mara tad-dar – kif ukoll informazzjoni fuq l-antikità, adozzjoni tal-annimali, u sa˙ansitra patri Fran©iskan li se jie˙u ˙sieb in-na˙a spiritwali.

PINK PANTHER is-Sibt fis-17.40 Pink Panther, fuq ONE g˙all-˙ames sena konsekuttiva. Il-programm li jda˙˙lek fid-dinja tal-annimali u jispjega dak kollu li g˙andu tkun taf dwar il -pet tieg˙ek! Pink Panther jag˙tikom informazzjoni dwar is-sa˙˙a tal- pet tieg˙ek, nutrizzjoni, pariri kif tista’ tg˙ix a˙jar mal- pet tieg˙ek, moda tal-˙wejjeg talannimali u grooming! InΩuru wkoll diversi santwarji, shows tal-klieb, qtates, g˙asafar, fniek u attivitajiet relatati mal-annimali. Jer©a’ jkollna wkoll tag˙rif u informazzjoni dwar tipi ta’ ˙ut, g˙asafar, annimali esotiçi, dog training u informazzjoni dwar li©ijiet li jikkonçernaw l-annimali. Pink Panther kull nhar ta’ Sibt fuq ONE fis-5.40pm.

ON THE ROAD is-Sibt fis-18.15

Is-sajf kien xejn anqas minn eçitanti g˙an-nisa ta’ dan il-programm, u l-˙arifa mhux ser tkun wisq inqas hekk kif il-preparamenti jaççelleraw biex jer©a’ jasal g˙andkom Ilsien in-nisa b’sensiela ta’ programmi friski, umoristiçi jew serji, li dejjem huma reali u onesti, u li ji©bdu lilkom it-telespettaturi kull nhar ta’ Óamis mill-9.45pm; ˙in li issa sar sinonimu ma’ Ilsien in-nisa. G˙aldaqstant kunu lesti biex taraw biex ©ejjin it-tim kollu g˙al dan it-tielet sta©un!

G˙as-seba’ sena On D Road ser jer©a’ jkun mag˙kom fuq ONE. Naraw diversi test drives ta’ karozzi u muturi bil-mod uniku tieg˙u. On D Road i©ibilkom dawk il-vetturi tad-dilattanti lokali, li jvarjaw minn karozzi modifikati, g˙al karozzi Amerikani, dawk klassiçi, kollezzjonisti, restawr u ˙afna aktar! Rokna ©dida g˙all-motor sport Malti b˙al drag racing, go karts, auto cross, motor cross, hill climb, off road u bangers. Din is-sena hemm ukoll features ©odda fuq sewqan u sigurtà fit-toroq. On D Road racing re©a’ tela’ Sqallija fi trakka tal-muturi flimkiem ma’ Maltin o˙ra.

FRESH & FUNKY il-Ìimgha fl-22.00

LOVEBIRDS il-Óadd fis-13.45

Fresh & Funky huwa programm ta’ 45 minuta li jixxandar darba fil-©img˙a u li jiffoka l-iktar fuq lindustrija tal-muΩika. Ta’ kull gimg˙a, inkluzi filprogramm hemm diversi rkejjen b˙al: klassifika talaqwa g˙axar diski, intervista ma’ xi ˙add involut fix-xena tal-muΩika (mhux bilfors kantant/a), video muzikali mill-passat, films u çinema, stejjer interessanti ta’ celebritajiet u kalendarju ta’ avvenimenti. Il-produzzjoni u l-preΩentazzjoni hija f’idejn id-deejays mag˙rufa Clayton J Zammit u Dorian Cassar.

G˙at-tieni sensiela, Love Birds ser jer©a’ jitratta ssu©©ett taΩ-Ωwie©, u ta’ kull ©img˙a ser jaqbad mara u jimxi mag˙ha tul il-proçess ta’ preperazzjoni g˙al dik il-©urnata speçjali. Nibdew billi mmorru mal-mara kkonçernata g˙al ftit trattamenti ta’ rilassament, u minn hemm induru kulma g˙andha bΩonn tag˙mel mara g˙al dik il-©urnata speçjali: minn xaharha, g˙ad-dwiefer, u nispiççaw g˙and il-fotografu. Love Birds ser jer©a’ jkun fuq ONE kull nhar ta’ Hadd bejn is-1.45pm u 2.30pm.

09


10

Kun Af

29.09.2013

KURÛITAJIET MINN HAWN U MINN HEMM

Saviour Mamo

IL-MONUMENT LI JFAKKREK FL-AMERIKA Din hi l-Istatwa tal-Libertà, monument nazzjonali li uffiçjalment tiççelebra l-127 sena minn mindu ©iet inawgurata fit-28 ta’ Ottubru. Il-poplu FrançiΩ kien irregala din l-istatwa kolossali lill-Amerikani b˙ala ©est ta’ ˙biberija fl-okkaΩjoni tar-revoluzzjoni Amerikana. Tul is-snin l-istatwa tal-Libertà dejjem issimbolizzat il-˙elsien u d-demokrazija, kif ukoll il-˙biberija internazzjonali.

Jin©abru l-fondi L-iskultur Fredric Auguste Bartholdi kien ©ie ikkommissjonat biex jiddisinja statwa u titlesta sal-1876 biex tfakkar lIndipendenza tal-Amerika. Dan kellu jse˙˙ bi ftehim li lAmerikani jibnu l-pedistall talistatwa u l-FrançiΩi jibnu l-istatwa u jpo©©uha f’posta. Il-problema kienet il-©bir ta’ fondi min˙abba l-ispiΩa tremenda biex isir dan ix-xog˙ol kolossali. Fi Franza bdew jin©abru fondi minn lotteriji, fieri u speçi ta’ taxxi, kif ukoll kull forma o˙ra ta’ ©bir. Min-na˙a talAmerika, il-fondi bdew jin©abru minn esibizzjonijiet f’muΩewijiet, irkantijiet u wirjiet teatrali. Sadanittant, ma’ Bartholdi ng˙aqad l-In©inier Alexander Gustave Eiffel, illi kien iddisinja t-Torri Eiffel, biex ja˙dem listruttura tal-˙adid flimkien malpjançi kollha tal-bronΩ. Din listatwa kellha tin˙adem f’biççiet biex tkun tista’ tin©arr fuq basti-

ment u taqsam l-Oçean Atlantiku. Min-na˙a talAmerika l-©bir kien miexi bilmod. Kien Joseph Pulzer li qajjem kuxjenza u ©abar il-fondi me˙tie©a bis-sa˙˙a tal-©urnal The World. Hu kien ikkritika bl-a˙rax lissinjuruni li ma tawx g˙ajnuna, kif ukoll ippublika l-ismijiet talindividwi jew kumpanniji li g˙enu fil-©bir. Meta n©abru biΩΩejjed fondi, ix-xog˙ol fuq ilpedistall inbeda f’Awwissu tal1885 u tlesta f’April tal-1886. Listatwa wkoll tlestiet fi Franza flLulju tal-1884 u twasslet fil-Port ta’ New York f’Ìunju tal-1885 fuq il-vapur navali FrançiΩ ‘Isere’ L-istatwa kienet komposta minn 350 biçça u n©arret f’214-il kaxxa. Kienet damet 11-il xahar merfug˙a fl-im˙aΩen sakemm tlesta l-pedistall. Biex intramat, ix-xog˙ol dam sejjer erba’ xhur. Fit-28 ta’ Ottubru tal-1886, listatwa ©iet inawgurata quddiem eluf ta’ spettaturi, g˙alkemm

g˙axar snin wara ç-çentinarju tal-Indipendenza. Isservi ta’ gwida marittima I-Istatwa tal-Libertà tinsab fuq gΩira Ωg˙ira, mhux abitata, ta’ madwar 27.5 etteru kwadru. Din il-gΩira jisimha Ellis Island jew Liberty Island u qieg˙da filkonfini ta’ Jersey City, New Jersey, imma taqa’ ta˙t il-©urisdizzjoni ta’ New York City. Listatwa tinsab f’nofs il-bit˙a ta’ Fort Wood (fortizza) u hi mdawra bi swar forma ta’ stilla. Din il-fortizza kienet inbniet filgwerra tal-1812. Din l-istatwa, minbarra li hi monument mill-isba˙, isservi wkoll b˙ala fanal tal-port. IlUnited State Lighthouse Board kien ˙a r-responsabbiltà ta’ dan il-fanal sal-1901. Wara l-1901, lope-razzjoni u l-manutenzjoni ©ew f’idejn id-Departiment talGwerra. Fil-15 ta’ Ottubru 1924 l-istatwa ©iet ipproklamata

Monument Nazzjonali. Fl-1933 l-amministrazzjoni tal-istatwa ©iet ittrasferita g˙and inNational Park Service. F’Mejju tal-1982 il-President Ronald Reagan kien ˙atar lil Lee Lacocca,li kien bniedem kbir tan-negozju, biex tin©abar somma flus biex ti©i rrestawrata l-Istatwa tal-Libertà. Is-somma flus kellha titla’ g˙al 87 miljun dollaru Amerikan. In-National Park Service u The Statue of Liberty – Ellis Island Foundation Inc., kienu ng˙aqdu bi s˙ab biex tin©abar din issomma fenomenali. Fl-1984 kien beda x-xog˙ol ta’ restawr li dam sejjer sentejn s˙a˙. Fl-5 ta’ Lulju 1986 re©g˙et ©iet miftu˙a g˙all-viΩitaturi. Din listatwa tant hi popolari li jeΩistu ’l fuq minn 200 replika mifrux-

in mad-dinja kollha, imma fuq skala iΩg˙ar. FiΩjonomija L-istatwa tal-Libertà hija: G˙olja – 93 metri bil-pedistall inkluΩ Statwa – 48 metru Toqol ta’ bronΩ – 27.22 tunnellata (60,000 libbra) Toqol ta’ struttura tal-˙adid 113.4 tunnellata (250,000 libbra) Toqol tal-istatwa kollha – 204 tunnellata (450,000 libbra) Óxuna tal-pjançi tal-bronΩ – 2.4mm (3/32 ta’ pulzier)

L-istatwa waqt il-kostruzzjoni fi Franza fl-1886


Opinjoni

29.09.2013

11

tiVi awards MINN

SALVU

CANALE

B˙al ˙afna Maltin o˙ra, mas7.30am nintasab fuq is-sufan u nsegwi l-a˙barijiet. Lewwel ma nibda b’dak ta’ ONE, imbag˙ad naqleb ftit fuq in-NET u nkompli b’tatTVM. Fl-a˙˙ar nist˙ajjilni infurmat aktar minn ta’ SKY News! ONE News dejjem offra newscasters ˙elwin li ming˙ajr ma trid ikollok issegwi! NET news baqg˙u bis-sistema ta’ Ωew© newscasters (nist˙ajjilhom qeg˙din fil-klassi), u dak ta’ TVM huwa l-aktar wie˙ed segwit iΩda bi ftit newscasters (minn sebat ijiem tista’ tg˙id li erbg˙a minnhom jaqra Keith Demicoli). U˙ud mill-©urnalisti ta’ ONE jidhru li g˙adhom ©odda, speçjalment meta jaqraw isservizz. Ma jafux li teΩisti lkoma u l-fullstop. Li kieku la˙barijiet kienu l-Olimpjadi, dawn il-©urnalisti Ωgur li jirb˙u l-medalja tad-deheb fil-©iri! Mill-banda l-o˙ra, il©urnalisti ta’ NET News g˙adhom ma rrealiz-zawx li f’Marzu saret elezz-joni u qalg˙u tkaxkira tal-beati pawli!

Minn g˙ada ser tibda l-iskeda tal-istazzjonijiet lokali; lakbar tellieqa ser ter©a’ tkun bejn TVM u ONE. Fuq quddiem nett, wara l-a˙barijiet, laktar li se tkun segwita hija d-drama. Wa˙da mill-aktar li laqtitni s’issa ser tkun Maskra li ser tixxandar fuq ONE. Fiha ser jiddomina serial killer – rajt il-promo u dehret eçitanti. Fuq l-istess stazzjon

ser tkompli wkoll Il-Klikka , ng˙id il-verità ftit segwejtha u nammetti li m’iniex that type u one of them! Qatg˙a o˙ra ser tkun b’ Salib it-Toroq fuq TVM u, ˙a ng˙idilkom, sar is-salib tieg˙i dan id-dramm! Tg˙id Joe se jsib paçi jew ser ifaqqas xi tifel jew tifla o˙ra, u Vince se jibqa’ jissaportiha lil martu? Ma jistax jonqos li

n-NET ser ikomplu Déjà Vu; drama miktuba minn Eileen Montesin. Is-sena li g˙addiet ma kellix x’nag˙mel u rajt xi episodju jew tnejn u, emmnuni, inkullani mas-sufan bleçitament (ara çajta din, u suppost trid tid˙aq!) Peppi Azzopardi g˙al sena o˙ra ser jer©a’ jmexxi Xarabank ; g˙andi kurΩità kbira kif ser ikompli jiΩvol©i dan il-programm matul din liskeda. Irridu naraw ukoll x’ser ixandru fl-istess ˙in listazzjonijiet l-o˙ra: ONE u NET, sabiex jikkompetulu. IsSibt filg˙axija TVM ser ikun qieg˙ed jer©a’ juri film. Ng˙id g˙alija jien sibtu tajjeb g˙ax, xejn xejn, noqg˙od narah u jiffrankali milli mmur nikri DVD. Nhar ta’ Óadd minn nofsinhar ’il quddiem ser ner©g˙u naraw Óadd G˙alik!, qwiΩΩ li aktar nist˙ajlu xi festin tat-tfal bil-log˙ob li jivvintaw u bi preΩentatriçi twerΩaq aktar mill-werΩieq sajfi! Il-©img˙a d-die˙la ser inkomplu naraw, u fl-istess waqt niflu, dak kollu li g˙andhom x’joffru l-istazzjonijiet bl-iskedi l-©odda.

FORUM ÛGÓAÛAGÓ LABURISTI

Lura fuq iL-bank taL-iskoLa… Jikteb RYAN ELLUL

Is-sajf g˙adda u mar, il˙arifa re©g˙et lura mag˙na, u r-rutina tal-iskola re©g˙et qieg˙da wara l-bieb. Toroq jer©g˙u jimtlew b’iktar karozzi mis-soltu, u dan ifisser li g˙all-istudenti l-˙in taddivertiment tas-sajf spiçça u re©a’ wasal iΩ-Ωmien li ner©g˙u mmorru lura fuq ilbank tal-iskola. Ner©g˙u nibdew sena skolastika o˙ra, sena o˙ra mimlija daqs bajda bl-istudju u xog˙ol ie˙or relatat mal-iskola. Minn meta nkunu Ωg˙ar u mmorru g˙all-ewwel darba liskola nibdew nibdlu lkaratt-ru tag˙na, aparti wkoll li nibdew nie˙du l-edukazzjoni tag˙na. Iktar ma nikbru aktar insa˙˙u l-livell taledukazz-joni tag˙na. Sfortunatament ˙afna ja˙sbu li l-iskola, speçjalment fil-livell universitarju, hija biss lok ta’ studju f’diversi su©©etti. Dan m’g˙andux ikun g˙ax luniversità, g˙alkemm hi post ta’ tag˙lim, g˙andha tkun

ukoll spazju fejn iΩ-Ωg˙aΩag˙ mhux jiddedikaw ˙in g˙allistudju biss iΩda wkoll jitkellmu u jiddiskutu ma’ Ωg˙aΩag˙ o˙ra sabiex jiffurmaw karattru u ˙sibijiet aktar b’sa˙˙ithom. Ósieb kritiku li jkun ta’ importanza kbira meta ’l quddiem, wara l-gradwazzjoni, ikunu fuq il-post tax-xog˙ol u wkoll f’relazzjonijiet, speçjalment meta ji©u biex jibnu familja. L-università tg˙in ukoll biex ˙afna Ωg˙aΩag˙ ta’ età iΩg˙ar jinvolvu ru˙hom f’g˙aqdiet politiçi; hemm min wkoll jikkontesta g˙all-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali f’diversi r˙ula ta’ Malta u G˙awdex u li fihom jiksbu riΩultat tajjeb ˙afna. Studenti jie˙du sehem ukoll fl-elezzjonijiet g˙allKunsill Studentesk Universitarju, fejn fih jirrappreΩentaw lill-istudenti universitarji. Esperjenzi b˙al dawn jg˙inu liΩ-Ωag˙Ωug˙ jew Ωag˙Ωug˙a jkomplu jibnu lkarattru u l-maturità tag˙hom. L-Università toffri façilitajiet sportivi, b˙al grawnd talfutbol, track tal-atletika, kif wkoll swimming pool u diving pool. Toffri wkoll diversi servizzi li huma ta’ importanza g˙all-istudenti li jattendu fiha Fl-ewwel ©img˙a tas-sena skolastika universitarja ti©i organizzata l-Freshers Week. Matul din il-©img˙a l-g˙aqdiet fl-Università jkollhom spazju biex juru lill-istudenti – speçjalment dawk li jkunu g˙adhom ser jibdew l-avven-

tura tag˙hom fl-Università – x’servizzi joffru, b˙al attivitajiet soçjali. Ikun hemm spazji o˙ra li joffru servizzi bi prezzijiet or˙os g˙all-istuden-

ti. Ma jonqosx l-intervent minna˙a tal-Gvern preΩenti biex ikompli jinvesti fl-edukazzjoni ta’ kull Ωag˙Ωug˙ u

Ωag˙Ωug˙a. Dan huwa lmutur li jag˙ti spazju adegwat lill-istudenti biex ikunu ppreparati g˙al dak li jistg˙u jiltaqg˙u mieg˙u fil-futur.


12

Opinjoni

29.09.2013

Ikel g˙ar-ru˙

minn

Patri Mario Attard

META xARRABLI spALLTI BI dMUGÓU! Kull bidu g˙andu tmiemu. Anke l-avventura pastorali tieg˙i fil-parroçça ta’ San Ìwann, li kaxkret mal-˙dax-il sena, waslet fi tmiemha wkoll! G˙alhekk tistg˙u ta˙sbu b’liema ˙rara kont qieg˙ed nistennieha l-festa parrokkjali ta’ din is-sena! F’jum il-festa ˙assejtni mnikket. Li tg˙id addijo iebsa! Fiha d-dmug˙. G˙alija l-belt çkejkna ta’ San Ìwann hija mimlija tifkiriet. Fil-verità, mill-patrijiet li konna, jekk kien hemm xi ˙add li jaf ÌwanniΩi antiki sewwa, kont jien. G˙ax minn hemm b’ru˙i u b’©ismi! Fil-vini tieg˙i naf x’ji©ifieri tkun minn San Ìwann. Il-qalb tajba u mimlija ˙niena tan-nies tal-Imsiera˙ nafha. Nag˙rafha minn seba’ mili bog˙od. U, ming˙ajr ma noffendi lil ˙add, in-nies li joqog˙du f’San Ìwann mhux kollha jirriflettu l-valuri sbie˙ li kellhom in-nies ta’ qabel. G˙alhekk il-ÌwanniΩi l-antiki jibqg˙u minquxa fil-qieg˙ ta’ qalbi! Mela fil-˙allata ballata ta’

ta˙lit li l-belt çkejkna tag˙na g˙addiet minnha, xorta g˙adek issib it-tfal tat-tfal talantiki li baqg˙u joqog˙du hemm. Xi grazzja, x’fer˙ u x’fejqan in˙oss fil-preΩenza tag˙hom! Huwa mag˙hom i©ibu l-arja friska li kien ikollna fil-wied qabel ma nste˙et bil-bini! Mag˙hom i©ibu dik il-qalb kbira li tid˙ol g˙alik fin-nar u mhux tarmik ’l hemm bil-pulit u qajla tag˙ti kasek! In-nies ta’ San Ìwann l-antiki kienu jfejquk billi jag˙tuk qalbhom u mhux ji©©akbinawk! Mela din is-sena, meta da˙let il-vara ˙elwa talMadonna ta’ Lourdes, tkantat l-antifona, ing˙atat il-barka u mbag˙ad ©ew ˙utna tan-nar. Kemm ˙adt gost narahom jid˙lu l-Knisja kollha nugrufun u ri˙a ta’ kubrit. B˙assoltu qag˙du ˙dejn il-vara. Wara l-applaws li kien jist˙oqqilhom marru jag˙tu lward ˙elu lil Marija. Ma tanix li ma ninΩilx naqra sa ˙dejhom! G˙ax tan-nar, b˙al nies o˙ra tal-g˙aqdiet li jg˙inu fil-parroçça, mhumiex

imxammrin! Saqajhom malart! U meta nΩilt ˙dejhom tg˙idx kemm ˙assejtni fer˙an! G˙aliex huma nies li mag˙hom tibda t˙obb lilek innifsek. Mhux b˙al xi ‘bravi’, li tant kemm ikunu mdejqin bihom infushom, li t˙ossok tobg˙od lilek innifsek filpreΩenza tag˙hom. X’˙asra hux! Wara li tkanta l-innu popolari lill-Madonna ta’ Lourdes, l-Img˙allem tefag˙li f’mo˙˙i ˙sieb brillanti. Fejn taf, li kieku nie˙u ritratt ma’ tannar! G˙alhekk sejja˙t lil David u g˙edtlu: “Dave! Óudli ritratt ma’ tan-nar jekk jog˙©bok?” U David, ta’ ˙abib li hu, ©ie biex jo˙odli r-ritratt mag˙hom. Imma kif kien eΩatt se jag˙fas il-buttuna, xi ˙add irrimarka: “Ejja ng˙idu lill-Kappillan ukoll!” Bix-xieraq hux! Mhux se tie˙u ritratt mal-mer˙la ming˙ajr ir-rag˙aj! Inkella x’mer˙la tkun? U l-Kappillan, li g˙alih ukoll kienet l-a˙˙ar festa qabel ma kien se jiççaqlaq b˙ali, ©ie g˙ar-ritratt. Mela ˙dejja kien hemm ©uvni li meta sar jaf li

s-superjuri bag˙tuni f’kunvent ie˙or tg˙idx kemm beka b˙al tarbija. Biex tg˙axxaqha, mieg˙u bekka lill-o˙rajn! Ja˙asra! Ìabli qalbi daqs naqra! Óaddantu ma’ spallti bir-ri˙a tan-nar u n-nugrufun li kellu fuqu. X’sinçerità kien hemm fih! F’dak il-biki tieg˙u stajt nara qalbu li tassew ˙abbitni.! L-im˙abba ta’ tifel li japp-rezza! Ippreferejtu bil-wisq iktar mill-ftit li kienu libsin pulit u kollha tiΩjin imma qalbhom taΩ-Ωonqor kienet u taΩΩonqor baqg˙et. Dawk baqg˙u ma ˙abbewnix g˙aliex baqg˙u mwa˙˙lin ma’ kburithom. Imma dan qalbu feta˙ha! U x’fejqan ˙are© minnha! G˙ax bekka salt nies! Dan il-©uvni fakkarni finnies l-antiki ta’ San Ìwann. In-nies ta’ qalb kbira. In-nies li mag˙hom taf fejn qieg˙ed g˙aliex ma ji©©akbinawkx! Mela mhux ta’ b’xejn li meta ©arrejt biex nitlaq, il-Mulej bag˙atli membru ie˙or tal-istess familja u li llum m’g˙adux joqg˙od f’San

Ìwann biex jg˙inni n©orr. Baqa’ j˙obbni bin-nies l-antiki ta’ San Ìwann. G˙ax irid ikollok qalb tad-deheb biex terfa’ kaxxi mimlijin kotba ta’ Patri! Imma g˙amilha! G˙ax i˙obb! Kemm g˙oΩΩejtu d-dmug˙ s˙un li xarrabbli spallti taΩΩag˙Ωug˙ ÌwanniΩ! Ma kienx dmug˙ ta’ ©akbin u qassas. Le ˙bieb! Kien dmug˙ lim˙abba, il-˙niena u t-tjubija! Kun imbierek ˙abib!

L-IMMIGRAZZJONI ILLEGALI U L-UE – TWEÌIBA LI ÓALLIETNA FEJN KONNA!

Joseph Cuschieri Kap tad-Delegazzjoni Laburista fil-Parlament Ewropew joseph@josephcuschieri.com

Hu d-dmir tag˙na r-rappreΩentanti tal-poplu filParlament Ewropew li nwasslu f’dik l-og˙la istituzzjoni talUnjoni Ewropea l-we©g˙at u l-preokkupazzjonijiet kollha li jkollhom in-nies dwar Ωviluppi u sitwazzjonijiet li jin˙olqu fil˙ajja ta’ kuljum tag˙hom. Minn dawn, x’aktarx li fost lakbar problemi li qeg˙din ikidduhom, hemm il-kwistjoni tal-immigrazzjoni illegali. Meta ng˙idu hekk, madankollu, irridu nag˙mluha çara li linkwiet tal-Maltin u l-G˙awdxin m’g˙andu assolutament x’jaqsam xejn mal-˙tie©a li dawk l-immigranti li jaslu fuq xtutna jing˙ataw, kif dejjem u g˙adhom jing˙ataw, lg˙ajnuna u l-attenzjoni kollha xierqa, kemm g˙ax il-poplu Malti qatt ma kien nieqes minn sens qawwi ta’ solidarjetà, kif ukoll g˙ax il-gvernijiet li kellna u li g˙andna qatt ma naqsu – jew jg˙addilhom minn rashom li jonqsu – mirresponsabbiltajiet internazzjonali tag˙hom. Malta mhix kuntenta G˙al ˙afna snin issa, fejn tid˙ol il-problema dejjem tikber tal-immigrazzjoni illegali, il-Maltin ˙assew ru˙hom abbandunati u minsija minn çerti elementi fi ˙dan l-Unjoni Ewropea. Kliem sabi˙ kellna kemm trid, kif kellna wkoll, sa ftit xhur ilu, politiçi li ma kinux jafu jg˙idu le bil-g˙an li jie˙du ˙sieb l-interessi nazzjonali tag˙na. Minflok, kellna ˙idmiet ta’ nofs kedda, appo©© imqanΩa˙ minn numru Ωg˙ir ta’ stati membri

tal-Unjoni Ewropea u sa˙ansitra weg˙diet li qatt ma nΩammu. Fi spjegazzjoni li tajt g˙allvot tieg˙i dwar rapport (millMPE Gomes) ippreΩentat f’seduta plenarja riçenti talParlament Ewropew fi Strasburgu, jien kont g˙amiltha çara li vvutajt favur l-ewwel parti tal-emenda 21 ta’ dan ir-rapport – liema emenda kienet titratta l-problema tal-immigrazzjoni irregolari. Dan min˙abba li Malta qed issofri minn din il-problema. Spjegajt kif wara li da˙lu f’Malta g˙add sostanzjali ta’ immigranti fit-3 u fid-9 ta’ Lulju li g˙adda, kont urejt kif il-Kummissarju Ewropew Cecilia Malmstrom kienet esprimiet ‘t˙assib kbir’ g˙addiskors tal-Prim Ministru Malti Joseph Muscat, wara li dan indika l-possibbiltà li dawn il-

persuni jintbag˙tu lura l-Libja ming˙ajr ma jit˙allew jag˙mlu talba formali g˙all-aΩil, u g˙alhekk tlabtha biex tispjega kif l-Unjoni Ewropea kienet sejra tg˙in lil Malta biex tikkumbatti din is-sitwazzjoni diffiçli u kritika. O˙ro© il-g˙a©eb, ilKummissarju kienet wie©bet li mill-2007 ’l hawn, Malta ˙adet l-ammont ta’ €84.96 miljun b˙ala g˙ajnuna. B˙allikieku lproblema tag˙na fir-rigward tal-immigrazzjoni irregolari hija biss ta’ natura ekonomika. Kien g˙alhekk li wrejt millewwel li Malta ma setg˙etx tkun kuntenta b’din ir-risposta, u li l-Maltin u l-G˙awdxin kienu qeg˙din jistennew solidarjetà bil-fatti. Ftehim li jorbot u mhux volontarju Din is-solidarjetà tista’ ting˙ata

biss billi l-Unjoni Ewropea jkollha ftehim li jkun jesi©i qsim ©ust tal-piΩ tal-problema (burden sharing) dwar l-immigrazzjoni u li dan il-ftehim ikun jorbot u mhux jibqa’ wie˙ed volontarju. Naturalment, minn fostna u madwarna kien hemm u se jibqa’ jkun hemm min jipprova jimmiΩinterpreta din ilpoΩizzjoni tag˙na f’isem ilpoplu. Il-verità hi li, kif kont sostnejt ukoll fl-istess sessjoni tal-Parlament Ewropew, Malta se tibqa’ titratta din il-problema bl-aktar mod serju u responsabbli, u b’rispett s˙i˙ g˙all-persuni involuti waqt li jkunu rispettati l-li©ijiet internazzjonali. It-twe©iba ta’ Cecilia Malmstrom mhux biss ma ssodisfatx lill-biçça l-kbira tannies li ta’ kuljum jaraw b’g˙ajnejhom u jmissu b’idejhom il-problema tal-immigrazzjoni irregolari f’pajjiΩna, iΩda proprju ˙allietna fejn konna bqajna! Ji©ifieri mça˙˙da minn solidarjetà vera li tkun imsejsa fuq l-g˙arfien tal-fatt sagrosant li kemm lispazju territorjali limitat tag˙na kif ukoll ir-realtà taddensità esa©erata tal-popolazzjoni tag˙na jag˙mluha impossibbli biex inkunu nistg˙u nibqg˙u nerfg˙u l-piΩ kif erfajnieh sal-lum. L-akbar konsolazzjoni g˙allMaltin u l-G˙awdxin hija lbidla fil-gvern li wettqu ftit tax-xhur ilu u li biha assiguraw li, fejn tid˙ol il-problema tal-immigrazzjoni irregolari, pajjiΩna ma jibqax aktar i˙alli lil min jipprova jg˙addih minn g˙ajn il-labra.


Editorjal

29.09.2013

13

www.kullhadd.com KullÓadd, ÇNL, Triq Mile End IL-Óamrun Editur: 2090 1409 editur@kullhadd.com | Reklami: 2090 1520 sales@kullhadd.com | Accounts: 2090 1518 accounts@kullhadd.com Distribuzzjoni: 2090 1517 | Email ©enerali: editorial@kullhadd.com | Twitter: http://twitter.com/#!/KullHadd

E DITORJAL ÓALLATA BALLATA “ Hija inizjattiva tajba ˙afna dik li ˙a l-Ministeru tasSa˙˙a, li jintroduci s-sistema fejn, fl-istess klassi ta’ tag˙lim, tfajliet u subien ikunu bilqieg˙da ˙dejn xulxin. L-iskola ta’ San Anton fl-Imselliet ilha snin li inroduciet din is-sistema u r-riΩlultat kien wie˙ed poΩittiv. Huwa minnu li problemi dejjem ikun hemm. IΩda li nibqg˙u b’segregazzjoni sesswali fledukazzjoni sekondarja hija xi ˙a©a li ma tag˙milx sens. Fil-fehma tag˙na hija ˙a©a talimg˙oddi u anakronistika. Fl-edukazzjoni postsekondarja, anke flUpper Secondary, dawn il-˙itan jaqg˙u f’daqqa. G˙alhekk, ikun jag˙mel sens li nwaqqg˙uhom meta l-istudent ikun g˙adu izg˙ar. Kultant, fejn g˙andna n˙alltu nibqg˙u nifirdu u, fejn suppost g˙andna nifirdu, in˙allu t-ta˙lit. F’kelma wa˙da: ˙allata ballata. Dan ˙are© dan l-

a˙˙ar mal-a˙bar, li ˙asdet lil kull min g˙andu qalb, li pazjenti f’Monte Carmeli ta’ età qed kienu Ωg˙ira jit˙alltu ma’ pazjenti adulti. Li ma kienx g˙allMUMN, l-unjin tal-infermiera u l-qwiebel, ma konniex inkunu nafu li hemm ukoll suspetti ta’ abbuΩi sesswali fuq pazjenti ta’ età Ωg˙ira. X’jista’ jkun ix-xenarju ta’ dak li qieg˙ed l-isptar f’dan ji©ri simili f’çirkostanzi lanqas nistg˙u nimmma©inawh. Xenarju li ˙afna drabi rajnieh fuq il-liΩar abjad f’films b˙al One Flew Over The Cuckoo’s Nest. Dwar dawn l-allegazzjonijiet hemm inkjesta u din il-gazzetta bl-ebda mod ma trid li tfixkel ixxog˙ol li qieg˙ed isir. IΩda jo˙ro© fatt wie˙ed importanti, li fejn hemm nies li huma vulnerabbli fiΩikament, mentalment, jew xorta o˙ra, is-soçjetà g˙andha l-obbligu li

t˙arishom, iΩda ma jidhirx li dan qed tag˙mlu. Ma g˙andniex insiru nafu b’dawn ix-xorta ta’ abbuΩi b’kumbinazzjoni b˙alma ©ara f’dan il-kaΩ. G˙alhekk din ilgazzetta temmen li lGvern g˙andu ja˙dem fuq sistema permanenti biex jipprevieni kaΩijiet ta’ din ix-xorta. L-ewwel ˙a©a li rridu nag˙mlu huwa li ma g˙andniex inressqu l-polvri lejn innar. G˙andna nag˙mlu mistoqsijiet. çertu Kemm huwa post iΩΩg˙aΩag˙, u speçjalment it-tfal bi problemi mentali, l-Isptar Monte Carmeli? Hawn ˙afna bini abbandunat ta’ Ωmien l-IngliΩi f’postijiet ideali, b˙al dak mitluq fl-Imtarfa, li jista’ jintuΩa g˙al dan l-iskop. Minbarra dan irid ikun hemm spettorat permanenti u vi©ilanti f’dawk il-postijiet, kemm talGvern u anke tal-privat, fejn ikunu qed jinΩammu persuni li huma evidentement vulnerabbli.

Ji©una f’mo˙˙na d-djar tax-xju˙. Persuna vulnerabbli qatt ma t˙ossha komda tifta˙ qalbha quddiem min ikun qieg˙ed jabbuΩa, kemm jekk dan ikun familjari tag˙ha jew persuna li suppost qieg˙da tikkustodiha. Óafna drabi l-politiçi jinsew lil min huwa vulnerabbli, b’mod speçjali jekk dawn ma jkollomx vot jew ma g˙andhomx sa˙˙a biex jivvutaw. IΩda aktar ma nisimg˙u bi stejjer ta’ abbuΩi ta’ tfal, pazjenti fi sptarijiet, u anzjani, aktar jidher li hemm l-ur©enza li ssir xi ˙a©a malajr. Din il-gazzetta taf li lMinisteru g˙as-Servizzi Soçjali qieg˙ed ifassal pjan biex dawn in-nies ikunu m˙arsa. Jalla dan il-pro©ett jirnexxi g˙ax, jekk le, g˙andna ˙allata ballata liema b˙alha. Óallata ballata li ilha, u tkompli, ser effetti t˙alli negattivi fuq issocjetà.

zjoni’. L-istess Partit, li g˙al ˙amsa u g˙oxrin sena imbarka fuq missjoni, wa˙da wara l-o˙ra, sabiex l-entitajiet prattikament kollha tal-Gvern ji©u privatizzati, illum qed ibeΩΩa’ b’dik li sal-biera˙ kienet il-politika tieg˙u. U hawnhekk qed nirreferi mhux g˙al entitajiet b’dejn ta’ 850 miljun ewro b˙all-Enemalta llum; qed nirreferi g˙al azjendi li kienu j˙allu qlig˙ ta’ miljuni ta’ liri Maltin fis-sena, u li llum jappartienu lill-privat fit-totalità tag˙hom.

Ammeta li dan sar min˙abba l-problemi li kien hemm. Ûgur mhux il-kaΩ li dan il-Gvern g˙andu l-problemi ta’ instabbiltà li kellu Gvern Nazzjonalista preçedenti, u li g˙amel xhur, jekk mhux snin, ikaxkar saqajh biex iΩomm is-si©©u tal-poter.

MIn IMIssu? Daniel Micallef President tal-Partit Laburista daniel.micallef@partitlaburista.org

Il-Partit Nazzjonalista imbarka fuq strate©ija çara. Kemm tista’ tag˙mel ©id lilu ma nafx, iΩda lill-pajjiΩ Ωgur li ma tag˙millux. Istituzzjoni wara o˙ra, il-Partit Nazzjonalista qed jag˙mel minn kollox biex jix˙et it-tajn, u jiΩra’ d-dubju. Mhux qed nitkellem g˙al kritika politka indirizzata lejn xi ministru jew segretarju parlamentari, g˙alkemm hawn ukoll qed isiru attakki sistematiçi fuq nies partikolari. Qed nirreferi, pereΩempju, g˙allKorp tal-Pulizija, g˙all-Forzi Armati, u kif ukoll g˙allAvukat Ìenerali. Huwa skandaluΩ il-mod irresponsabbli li bih qed jimxi l-Partit Nazzjonalista fil-konfront ta’ entitajiet li g˙an-dhom igawdu l-fiduçja ta’ kul˙add. Sweeping statements galore , intenzjonati biss biex i˙amm©u. Hemm attakki fuq livelli o˙ra li l-intenzjoni tag˙hom hija biss li jinΩera’ d-dubju u l-konfuΩjoni. Wara li ©ie m˙abbar l-investiment ÇiniΩ

fl-Enemalta, Simon Busutill ipprova jwerwer il-˙addiema tal-istess entità; ˙addiema li ja˙dmu f’entità kruçjali g˙allpajjiΩ, li iΩda t˙alliet g˙al snin twal f’telqa enormi bi problemi finanzjarji jakkumulaw sena wara l-o˙ra. Issa qed naraw lil Busutill idawwar ilkanuni fuq entità o˙ra kruçjali g˙all-ekonomija ta’ pajjiΩna: l-Air Malta. Waqt li suppost kien qed jiddiskuti l-politika tas-settur turistiku g˙al pajjiΩna, Simon Busuttil ˙ass li g˙andu jiΩra’ l-idea li Gvern Laburista ser jipprivatizza l-Air Malta. G˙alkemm l-argument ta’ Busutill ma fih l-ebda baΩi g˙ax, b˙al ˙afna drabi o˙ra, l-g˙an tieg˙u kien biss li jiΩra’ d-dubju u l-instabbiltà huwa fatt ironiku li g˙andek Partit Nazzjonalista flOppoΩizzjoni, li issa qed ta˙arqu qalbu g˙all-Air Malta, u li l-istess Partit li pprivatizza anke dak li ma kellux jipprivatizza, qed jipp-rova jiΩra’ lbiΩa’ mill-kelma ‘privatizzaz-

Ammetta Dil-©img˙a kont qed insegwi lil Dr Chris Said fuq programm tar-radju. Óin minnhom beda jikkritika lillGvern dwar il-perijodu li lParlament inΩamm mag˙luq fix-xhur tas-sajf. Qal li l-Partit Nazzjonalista fil-Gvern ©ie kkritikat ˙afna g˙ax Ωamm ilParlament mag˙luq g˙al Ωmien twil is-sena l-o˙ra.

Azzjoni mhux paroli Ilbiera˙ t˙abbar li l-petrol ming˙ajr çomb ser jor˙os b’sitt çenteΩmi, u d-diΩil b’Ωew© çenteΩmi. Dan ser ikun stabbli g˙al tliet xhur, u b’hekk titnaqqas l-inçertezza minn fuq il-familji u nnegozji. Dan it-tra˙˙is kien possibbli permezz ta’ hedging b˙ala parti minn pro©ett pilota. Dak li qabel konna nisimg˙u li impossibli jsir, illum qed isir, u d-determinazzjoni tal-Gvern fejn jid˙ol il-qasam talener©ija di©à bdiet tag˙ti lfrott. Wie˙ed jawgura g˙al aktar miΩuri simili g˙all-©id tal-poplu Malti u G˙awdxi.


14

Ittri

29.09.2013

riSPOSta Sur Editur, Nirreferi g˙all-artiklu li deher fil-gazzetta tieg˙ek ta’ nhar il-Óadd 22 ta’ Settembru, 2013. L-ewwel nett nixtieq nirringazzja lis-Sur R.F. talli tana deskrizzjoni tal-pro©ett ERDF 212 mirbu˙ mil-Kunsill Lokali ta’ Marsaskala. Tajjeb li s-Sur R.F. ikun jaf ukoll li x-xog˙lijiet kollha marbuta ma’ dan ilpro©ett ilhom minn Frar 2013 li ©ew imwettqa, fosthom xog˙ol infrastrutturali malpromenade ta’ Triq il-Qaliet, railing ©did, dwal ornamentali, bankijiet, reçipjenti tal-iskart ©odda kif ukoll ir-railing maddawra tat-Torri San Tumas. Il-Kunsill irnexxielu jo˙ro© is-sej˙iet g˙all-offerti u jwettaq ix-xog˙ol mitlub fiΩ-Ωmien stipulat. Is-Sur R.F. jinsab infurmat dwar il-pro©ett iΩda ma na˙sibx li Ωar ˙afna lil-

lokal ta’ Marsaskala matul ixxhur tas-sajf u dan min˙abba l-bosta attivitajiet li l-Kunsill Lokali g˙amel fejn il-mira ta’ 700 turist kwaΩi di©à ntla˙qet g˙al din is-sena. Saru bosta attivitajiet b˙al Gastronomic Night, Jum Marsaskala, Arti fil-Bera˙, Open Day fil-Batterija ta’ Rihama, Lejla Agrarja. Dawn kollha ng˙ataw promozzjoni kbira fil-©urnali, konferenzi stampa, press releases, eçç. Issa jonqos li ssir l-a˙˙ar attività propju mad-dawra ta’ Torri San Tumas u fit-torri stess g˙al din is-sena. Din se ssir nhar is-Sibt 19 ta’ Ottubru, 2013 mis-6.30pm ’il quddiem u nhar u il-Óadd filg˙odu mid-9.30am. Se jkun hemm bosta esibizzjonijiet u ikel fejn il-post se jitrasforma ru˙u f’post medjevali. IΩda dan mhux biΩΩejjed peress li b’kol-

laborazzjoni mal-G˙aqda Bajja San Tumas se tinfetah ukoll ilBatterija ta’ Rihama u qed ti©i organizzata eskursjoni g˙al postijiet storiçi. Is-Sur R.F. g˙andu jkun jaf li ç-çint li qed jaqa’ fil-foss mhuwiex ir-responsabbiltà talKunsill, filwaqt li l-˙axix li qed jikber se jinqata’ dalwaqt, però Ωgur li wie˙ed ma jistax jikkonkludi li Ω-Ωona tinsab fi stat ta’ telqa u abbandun. Nistieden lis-Sur R.F. biex jattendi g˙all-attività Iljieli Skalin biex jesperjenza almenu l-a˙˙ar attività tassena 2013 u jaqsam mag˙na storja ta’ suççess imwettqa mill-Kunsill Lokali ta’ Marsaskala. JOSEF GRECH, SEGRETARJU EÛEKUTTIV, KUNSILL LOKALI TA’ MARSASKALA

kElB iwErwEr lil kulÓaDD Fi Triq is-Swejda f’Marsaskala jinΩamm kelb tar-razza Alsatian wara rixtellu tal-˙adid (mhux marbut) fi drive in, li jdejjaq u jwerwer lil kull minn jg˙addi minn fuq il-bankina. Jekk bniedem ma jkunx jaf bih, malajr jarma jinba˙ u jekk ma’ twarrabx fil pront, jista ja˙taflek wiççek g˙ax, meta jog˙la, wiççu jo˙ro© ’il barra mir-rixtellu. Mhux l-ewwel darba li twerwru xi tfal min˙abba dan il-kelb. Anke fis-satra tal-lejl ©ieli ja˙sdek g˙ax jibda jinba˙ u jqajjem lil kul˙add. G˙amilt rapport lill-Kunsill Lokali u qalli

biex nirrapporta l-g˙assa tal-lokal. Meta g˙amilt rapport l-g˙assa permezz ta’ telefonata, il-pulizija on duty q a l l i b i e x i m m u r personali l-g˙assa u n˙arrek lis-sid tal-kelb. Jien ˙assejt li m’hemmx bΩonn in˙arrku, g˙ax jekk hemm xi li©i li l-kelb qieg˙ed idejjaq il-©irien, il-©ustizzja g˙anda tintervieni ming˙ajr ma dda˙˙al lil ˙add. Jekk issid irid l-g˙assa mal-villa g˙andu jΩomm dan il-kelb marbut ’il ©ewwa mir-rixtellu. IMWERWER, BL-EMAIL

ma nBiDluX mill-1984 ’l Hawn Sur Editur, Ftit taΩ-Ωmien ilu smajna fl-a˙barijiet li l-Kap ta’ lOppoΩizzjoni qieg˙ed i˙e©©e© sabiex ˙addiema li huma membri fil-General Workers Union jo˙or©u sabiex jissieb˙u fil-Union Óaddiema Mag˙qudin. Xejn ma ˙adt bi kbir din l-a˙bar wara li ©iet f’idejja din il-korrispondenza tal-1984, hawn mehmuΩa, mimlija ˙dura kontra gvern li dakinhar nies b˙al dawn kien probabbli ng˙atalhom xi plot biex jibnu d-dar tag˙hom. Din l-g˙aqda li kien jipprietka Eddie Fenech Adami dak iΩ-Ωmien u qal li kien se j©ib l-g˙aqda fil-pajjiΩ! Kien se j©ib l-g˙aqda bil-firda li ˙oloq huwa stess. Niskanta kif f’daqqa wa˙da minn wara l-elezzjoni li g˙addiet nesa kollox, anke kif beda jfalli l-pajjiΩ

ftit ftit wara 1-1987! F’din il-korrispondenza nsibu wkoll li l-Gvern ta’ dak iΩ-Ωmien kien krudil mal-˙addiema. Mela x’kien il-Gvern ta’ qabel Marzu 2013? Il-kuntratturi faqqsu bil-mijiet. In©enji tal-Gvern fil-garaxx biex jo˙or©u t-tenders. Kuntratturi li ma jifhmu f’xejn i˙addmu nies b’paga u kundizzjonijiet miΩeri u “jekk ma jog˙©bokx itlaq, g˙ax insibu minflokok”. Din l-arma li kienu juΩaw il-kuntratturi. Óasra li l-˙addiem g˙adu ma g˙arafx liema partit verament jixtieq il-©id lill-˙addiem g˙ax kieku qatt ma jarawh hemm fuq! ÓABIB TAGÓNA, Ó’ATTARD

il-kiEku tal-finanZjamEnti

EjjEw nimmaturaw! Sur Editur,

Sur Editur, Mela fl-intervista li Saviour Balzan (SB) g˙amel lil Simon Busuttil (SB) fl-okkaΩjoni talFesti tal-Indipendenza, Simon ried jag˙ti x’jifhem li l-fatt li lPartit spiçça rrokka fil-finanzjamenti tieg˙u jista’ jfisser li la t˙amme© u lanqas sar sinjurun. Dan kollu jag˙ti lil wie˙ed x’ja˙seb…u ja˙seb ˙aΩin. Kif qal Simon, il-Partit Nazzjonalista g˙amel kwaΩi 25 sena fil-gvern, u dan ma jawgura xejn tajjeb g˙all-istess Partit. Kul˙add jaf li meta minn fuq persuna jg˙addu s-snin, listess persuna tibda tinqata’ g˙aliha u ssir egoista. L-istess kif ©ralhom ˙afna mill-persuna©©i g˙oljin fil-Partit Nazzjonalista. Nikkonferma li l-Partit Nazzjonalista ma sarx sinjurun f’25 sena, iΩda ˙add ma jista’ jmeri li ma kienx hemm min mid-deputati li seta’ sar sinjur. U kif? Kemm kien hemm min xtara artijiet? Kemm kien hemm li minn f’appartament mar joqg˙od f’villa? Kemm kien hemm min ‘bag˙bas’ fix-xiri u affarijiet o˙ra governattivi? Kif g˙amlu

l-flejjes? Il-poplu mhux beççun. Jaf li g˙al numru ta’ snin ilministri u s-segretarji parlamentari ‘˙atfu’ €500 fil©img˙a mas-salarju tag˙hom? Hawn xi ˙add li jiftakar kemm la˙˙qu dawn il-flus me˙udin minn fuq dahar ilpubbliku Malti u G˙awdxi? U g˙alkemm mhix ˙a©a sewwa, kieku dawn il-flus, flok ma marru fi bwiet l-‘allat’ miç˙udin mill-poplu fl-a˙˙ar elezzjoni, marru fil-kaxxa talPartit, kien jispiçça mfarrak kif tfarrak? IΩda l-ministri tant kienu egoisti, li baqg˙u ja˙tfu g˙alihom, g˙ax indunaw li se jkunu diskreditati. Issa jippretendu li flok ma j˙allsu lura lflus li ˙adu, jew almenu jg˙adduhom lill-Partit, jitolbu lill-poplu jer©a’ jag˙mel tajjeb g˙all-finanzjament tal-partit fallut tag˙hom. IΩda min hu lmazzun? U possibbli kien hemm tant nies ta’ skola fil-Partit Nazzjonalista, li lanqas indunaw li kienu sejrin ˙aΩin? Riedu bilfors jaslu fi stat li jkeççu lill-˙addiema? L-istess Simon Busuttil u Mario Demarco skantaw kif ix-xog˙ol ˙a diksata. Qalu li m’g˙adux g˙addej bl-istess

ritmu li kien g˙addej fi Ωmienhom. Tiftakruhom isemmu l-20,000 impjieg? Mhux bilfors? Jekk kienu huma l-ewwel nies li keççew lil ˙afna mill-˙addiema li kellhom fil-partit tag˙hom g˙ax irriduçewh bla sold? Qaxxruh, ©abuh fix-xejn. U ©ieg˙lu lillpovri ˙addiema jiftakru li lPN minn dejjem kellu l-g˙ajta ta’ ‘Pappa Nerik’! Kien partit li kien dara juΩa flus il-poplu g˙alih. Tant, li wara 25 sena fil-gvern, appena sab ru˙u fl-oppoΩizzjoni, ma organizza ebda festin grandjuΩ fil-Barrakka g˙allfesti tal-Indipendenza. Dan minkejja li Ωgur li l-finanzi talPartit kienu di©à kkollassaw. U g˙alhekk in˙alli lill-poplu jistaqsi kif, g˙aliex u minn min kienu ji©u ffinanzjati l-istess festini. Ûgur li wara dan kollu hemm bosta ra©unijiet. Nispera li l-Partit Nazzjonalista ˙a tag˙lima, diksata, umiljazzjoni u perswaΩ li jridu jg˙addu ferm u ferm aktar snin biex forsi lPartit Nazzjonalista jer©a’ jie˙u n-nifs ©did li dejjem kien jifta˙ar bih. EKS-NAZZJONALIST, IL-ÓAMRUN

It-tfal li waqt il-log˙ob ikunu qed jitilfu, dejjem jippruvaw i˙assru llog˙ba. U b’dispjaçir ng˙id li wie˙ed mit-tfal li spiss qed naqra l-istejjer tieg˙u hu Simon Busuttil. Hu minnu li appena n˙atar Kap tal-Partit Nazzjonalista sab partit imfarrak, ikkalpestat, nieqes mill-flus u lest biex imur kontra l˙addiema li dejjem imbuttawh u kienu ta’ forçina g˙al dawk li minn fuqu ppretendew li kienu salvaturi. IΩda g˙ax sab wiççu mal-˙ajt, mill-ewwel beda jag˙ti biΩ-Ωew©, b˙al Ωiemel imnaffar. Óadha qatta bla ˙abel kontra Lawrence Gonzi, li ˙alla partit jisfuma. Gonzi jwa˙˙al fil-ministri, u nibqg˙u neΩlin fl-arblu tarrazza b˙all-Van©elu ta’ ftit ©img˙at ilu, biex sirna nafu kif tnissel il-Mulej! Issa, b’minoranza ta’ voti li qatt ma kellu l-Partit Nazzjonalista flannali tal-istorja, Simon qed jippretendi li kulma jwettaq ilGvern b’ma©©oranza ta’ 36,000 vot, javΩa lilu bil-quddiem! G˙alija, din mhix serjetà, l-aktar meta kellna eks-Prim Ministru dejjem itambar li jekk jinbidel ilGvern u jitla’ l-Partit Laburista se jda˙˙alna fil-˙ajt. U kemm kellu akkolti jg˙idu listess kliem? IΩda ftit kienu dawk li qalulna bit-tebg˙a kerha li kellhom i˙allu fil-finanzi ta’ pajjiΩna. Anzi, flok ma qalulna bid-dejn –

u biex ja˙bu din il-kelma – qalulna li biex il-kontijiet tad-dawl jibqg˙u baxxi (g˙alkemm g˙ollewhom fuq li g˙ollewhom), lEnemalta kienet waslet f’dejn ta’ €800 miljun. Issa li l-Prim Ministru Joseph Muscat wettaq ftehim kolossali maç-Çina, fejn id-dejn se jonqos drastikament, bir-riperkussjonijiet favorevoli li j©ib mieg˙u, Simon Busuttil qed imur kontrih. X’ried? Li nibqg˙u nkabbru ddejn g˙ad-dannu tal-familji Maltin, jew xtaq li l-Gvern joqg˙od b’idejh fuq Ωaqqu, i˙alli d-dejn jin©ema’, biex imbag˙ad l-istess Simon jo˙ro© jg˙id li ttbassira twettqet…u d˙alna fil˙ajt? Jidher u jin˙ass li pajjiΩna je˙tie© mexxejja li j˙arsu lejn futur ta’ ©id f’dak kollu li jitwettaq b’risq il-poplu Malti. Niftakru li lejn tmiem l-amministrazzjoni Nazzjonalista kellna diversi programmi u kampanji, inkluΩi dawk permezz tat-televiΩjoni tal-Istat, biex jin©abru flejjes g˙al din u dik l-g˙aqda, g˙al dak u dak il-pajjiΩ, eçç. U dejjem ng˙idu kemm il-poplu Malti g˙andu qalb kbira. Issa kien imiss lilna li fl-a˙˙ar insibu lil xi ˙add li jid˙ol g˙alina. La sibna…m’g˙andniex g˙aliex ingorru, iΩda nirringrazzjaw lissema. CHARLES B. SPITERI, BIRKIRKARA


Ittri

29.09.2013

MID-DJARJU TAL-PRIM MINISTRU

Il-PM u martu jiltaqg˙u mal-President Amerikan Barack Obama

Il-PM jindirizza l-Assemblea Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda

Waqt laqg˙a mal-PM, il-Qatar Shaikh Tamim bin Hamad Al Thani jesprimi interess fil-potenzjal Malti

Il-PM jiltaqa' mal-President TuneΩin Mohamed Moncef Marzouki

Ritratti: DOI

PROSIT GÓAX HEKK Sur Editur, F’din in-nota nixtieq ng˙id prosit lit-tim tal-produzzjoni tar- rally tas-sartira G˙ax Hekk. Kienet produzzjoni millisba˙. Prosit lil Chrysander Agius tal-kitba u d-direzzjoni. Prosit ukoll lill-atturi kollha li ˙adhu sehem, lillbravi Joe Demicoli, Mary Rose Mallia, Daniel Chircop, Domnic Aquilina, Ian Fenech, Tiziana Calleja u Andy Catania. Nittamaw li tibqa’ ssir kull sena, u grazzi. JOSEF CALLEJA, IL-MARSA

15


16

Ta’ Barra

29.09.2013

M’GÓandhiex Çans TiÇÇelebra Minn liaM GauCi

Kif kien mistenni minn ˙afna, Angela Merkel ©iet ikkonfermata b˙ala l-Kançillier tal-Ìermanja g˙al darb’o˙ra wara li rnexxielha tiggwida lil pajjiΩha b’kapaçità waqt snin ta’ kriΩi ekonomika internazzjonali. Madankollu, issa di©à tfaççat l-ewwel sfida fit-tielet le©iΩlatura tag˙ha fit-tmexxija tal-pajjiΩ hekk kif b’41.7% tal-voti se jkollha bilfors tfittex l-alleati fil-partiti l-o˙ra jekk trid li jkollha ma©©oranza fil-Bundestag, il-Parlament ÌermaniΩ.

Il-kandidat ewlieni g˙al dan il-gvern ta’ koalizzjoni huwa lavversarju prinçipali tal-grupp Konservattiv (CDU/CSU) immexxi minnha, ji©ifieri lPartit Soçjal-Demokratiku (SPD) immexxi minn Peer Steinbrueck. Din il-possibbiltà tidher inevitabbli hekk kif lalleat prinçipali tas-CDU/CSU, il-Freie Demokratische Partei, il-Partit Liberali ÌermaniΩ, naqqas daqstant mill-appo©© li sa˙ansitra lanqas irnexxielu jirba˙ si©©u wie˙ed filParlament. BΩonn ta’ kompromess Fortunatament, fil-Ìermanja hemm tradizzjoni ta’ kooperazzjoni politika ferm iktar b’sa˙˙itha minn dik ta’ ˙afna pajjiΩi Ewropej. G˙alhekk, iççans li dawn iΩ-Ωew© partiti

jirnexxilhom jil˙qu ftehim huwa g˙oli ferm minkejja lfatt li s’issa hemm nuqqas ta’ qbil dwar numru ta’ kwistjonijiet importanti. Fil-verità, kif ©ew l-affarijiet, jidher ukoll çar li anke g˙allSPD m’hemmx g˙aΩla o˙ra ˙lief din il-koalizzjoni. Dan g˙aliex, ironikament, minkejja l-fatt li fit-teorija l-partiti taxXellug g˙andhom biΩΩejjed si©©ijiet biex jiffurmaw gvern bejniethom, il-politika tal-SPD tixbah ˙afna iktar lil dik talgrupp Konservattiv milli dik tal-Óodor jew tal-Komunisti. Il-kompromess li se jintla˙aq bejn dawn iΩ-Ωew© partiti ser jaffettwa l-politika Ewropea g˙as-snin li ©ejjin. Fil-fatt, wie˙ed mill-punti ta’ differenza prinçipali matul l-a˙˙ar le©iΩlatura kienet l-g˙ajnuna li g˙andha ting˙ata lil pajjiΩi

b˙all-Greçja, li qeg˙din jirçievu biljuni kbar ta’ ewro biex jevitaw il-kollass ekonomiku. Politika Ewropea Dwar din il-kwistjoni, isSoçjalisti kkritikaw il-fatt li lflus li ng˙ataw lil dawn ilpajjiΩi qeg˙din biss jg˙inu lillbanek u ftit li xejn jaslu g˙and iç-çittadini. Min˙abba f’hekk, xi bnadi mill-medja internazz-jonali qeg˙din jispekulaw li Steinbrueck ser jitlob li l-partit tieg˙u jing˙ata lMinisteru g˙all-Finanzi biex ikollhom iktar kontroll talistrate©ija ekonomika talGvern. Jekk dan ise˙˙, huwa mistenni li s-Soçjalisti jimplimentaw dak li di©à qieg˙ed jissejja˙ b˙ala t-tieni Marshall Plan g˙all-Ewropa, b’referen-

za g˙all-pakkett vast ta’ g˙ajnuna ekonomika li kienet ing˙atat lill-kontinent tag˙na mill-Istati Uniti tal-Amerika biex tin©abar mill-˙erba li ˙alliet it-Tieni Gwerra Dinjija. Ironikament, din il-koalizzjoni taf tpo©©i lil Merkel f’poΩizzjoni aktar b’sa˙˙itha milli kieku ©abet ma©©oranza assoluta we˙idha, speçjalment fejn tid˙ol il-politika Ewropea tag˙ha. Normalment, ma©©oranza Ωg˙ira tag˙ti sa˙˙a kbira lill-backbenchers fi ˙dan il-Gvern, li tkun tista’ tinfluwenza d-deçiΩjonijiet li tie˙u l-amministrazzjoni minkejja l-fatt li tirrappreΩenta perçentwal Ωg˙ir mill-poplu. Din il-possibbiltà hija theddida reali b˙alissa g˙al Merkel hekk kif ir-riçessjoni li esperjenzat l-Ewropa ˙olqot xettiçiΩmu kbir lejn l-Unjoni

Ewropea fi ˙dan il-Lemin ÌermaniΩ. Min-na˙a l-o˙ra, is-Soçjalisti huma determinati li l-Ìermanja mhux biss tibqa’ attiva fi ˙dan l-Unjoni Ewropea, imma li din tala˙˙ar ting˙ata aktar riΩorsi li g˙andha bΩonn biex tkun effettiva fil-mixja tag˙ha lejn g˙aqda dejjem ikbar bejn ilPajjiΩi Membri. Il-qbil bejn is-CDU/CSU u lSPD mistenni li jintla˙aq fi Ωmien qasir g˙aliex la Merkel u lanqas Steinbrueck ma jridu li jkun hemm perijodu twil ta’ instabbiltà li jista’ jag˙mel ˙sara lill-ekonomija ÌermaniΩa. Madankollu, l-ikbar sfida se ti©i wara li jsir dan ilqbil hekk kif il-Ìermanja tipp-rova tesporta din l-istabbiltà politika u ekonomika lejn il-PajjiΩi Membri l-o˙ra tal-Unjoni Ewropea.

jonijiet jidhru li ˙allew l-effett mixtieq. Dan ˙are© çar mir-reazzjoni tal-President tal-Amerika Barack Obama li wera l-apprezzament tieg˙u g˙ad-direzzjoni politika li ˙adet l-Iran. L-istess g˙amel ilPresident ta’ Franza Francois Hollande li ˙a b’idejn Rouhani waqt is- summit tal-Ìnus Mag˙quda, ©est kordjali li kien ilu ma jidher bejn ir-rappreΩen-

tanti taΩ-Ωew© pajjiΩi. G˙adu kmieni biex ikun hemm spettattivi g˙oljin dwar il-possibbiltà li tinbena relazzjoni ta’ ˙biberija bejn l-Iran u l-komunità internazzjonali. Madankollu, iç-çans ta’ soluzzjoni diplomatika wara snin twal ta’ tensjoni hija tentazzjoni kbira wisq g˙allpajjiΩi tal-Punent biex ti©i injoranta, anke jekk tkun l-a˙˙ar fost serje ta’ trattattivi falluti.

Offensiva bil-faxxinu

Il-President tal-Iran Hassan Rouhani qal li pajjiΩu m’g˙andu l-ebda intenzjoni li juΩa’ t-teknolo©ija nukleari li qieg˙ed jiΩviluppa g˙al skopijiet militari. Dan sa˙qu waqt diskors li g˙amel waqt il-laqg˙a annwali tal-Assemblea Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda li saret it-Tlieta li g˙adda. Dan it-tip ta’ diskors mhux ©did min-na˙a tal-Iran. Madankollu, din id-darba hemm iktar ottimiΩmu mis-soltu li dak li qieg˙ed jing˙ad g˙andu baΩi ta’ sustanza warajh. Dan g˙aliex Rouhani ta x’jifhem li huwa lest illi jifta˙ il-bibien ta’ pajjiΩu g˙all-ispetturi internazzjonali

sabiex jaraw b’g˙ajnejhom stess li l-impjanti nukleari nbnew bi skopijiet paçifiçi. Il-mossa diplomatika ta’ Rouhani kienet mistennija hekk kif iktar kmieni din is-sena ng˙ata mandat elettorali millpoplu Iranjan bis-sa˙˙a talweg˙da li g˙amel illi jkun moderat fil-mod kif jinnegozja ma’ pajjiΩi o˙ra, speçjalment dawk tal-Punent. Dan kien riΩultat tal-fatt illi lmiΩuri ibsin tal-predeçessuri tieg˙u, speçjalment dawk ta’ Mahmoud Ahmadinejad wasslu g˙al sanzjonijiet internazzjonali li ©abu l-ekonomija tal-Iran fuq g˙arkupptejha. Min˙abba din id-

daqqa ta’ ˙arta, bosta Iranjani ˙assew li kien wasal iΩ-Ωmien li jkollhom Gvern illi jkollu r-rieda u l-kapaçità li jikkonvinçi lillkomunità internazzjonali milliskopijiet paçifiçi tal-programm nukleari ta’ pajjiΩhom. Rouhani, g˙ad-differenza ta’ Ahmadinejad, li l-arma prinçipali tieg˙u kienet it-theddid, qieg˙ed jikkonduçi dik li l-medja internazzjonali ddeskriviet b˙ala “The Charm Offensive”, jew offensiva bil-faxxinu. B’din listrate©ija Rouhani qieg˙ed jipprova jibni imma©ni moderata tieg˙u nniffsu billi jwassal messa©©i poΩittivi u ta’ rikonçiljazzjoni li mill-ewwel indikazz-


Ta’ Barra

29.09.2013

17

DeÇIÛjonI effettIvA?

Din il-©img˙a l-Qorti E©izzjana ˙adet azzjonijiet kontra l-Fratellanza Musulmana: partit li ilu mwaqqaf 85 sena u li sawwar lill-eks-President Mohammed Morsi. Kemm se tkun effettiva din id-deçiΩjoni, u x’se jkunu r-riperkussjonijiet tag˙ha? RITIANNE AGIUS tirrapporta.

L-armata: mhux kolp ta’ stat Mohammed Morsi tne˙˙a millpoter mill-armata E©izzjana f’Lulju li g˙adda. Minkejja li Morsi kien elett b’mod demokratiku f’elezzjonijiet li ©ew sorveljati minn spetturi barranin, l-armata baqg˙et tinsisti li t-tne˙˙ija ta’ Morsi ma kinitx kolp ta’ stat. Morsi deher li kien figura çentrali, fejn minkejja li ©ie elett ta˙t il-kappa ta’ partit IΩlamiku, il-politika tieg˙u kienet wa˙da moderata. Morsi tkellem favur il-libertà g˙al reli©jonijiet o˙ra u status indaqs g˙all-Insara Koptiçi.

G˙alhekk, Morsi, minbarra li appella g˙all-Musulmani, lInsara u l-moderati fl-E©ittu, kellu wkoll l-appo©© talPunent. IΩda deçiΩjonijiet li ˙a meta ©ie elett malajr po©©ewh f’dawl ikrah, anke mal-komunità internazzjonali. Fost o˙rajn, Morsi ta lilu nnifsu poteri og˙la mill©udikatura. G˙alkemm Morsi kien sostna li dawn iddeçiΩjonijiet kienu neçessarji biex jipprote©i lill-poplu millistruttura tal-eksdittatur Mubarak, dawn xorta wasslu g˙al protesti kbar li l-armata uΩat g˙all-vanta©© tag˙ha biex ittajjar lil Morsi.

Mhux se joqtlu l-Fratellanza Analisti qed isostnu li ddeçiΩjoni tal-Qorti E©izzjana li tiddikjara l-operat talFratellanza Musulmana illegali u li tiffriΩalha l-assi mhux se twassal g˙all-qerda ta’ dan ilmoviment, iΩda sempliçiment tibdlu f’wie˙ed klandestin. Il-Fratellanza Musulmana ilha mwaqqfa sa mill-1928 u g˙al snin twal operat kontra lli©i. G˙alhekk din Ωgur mhix sitwazzjoni li ma tafx kif se tiffaççja. G˙all-kuntrarju, innuqqas ta’ vuçi tista’ twassal g˙al vjolenza minn dawk li qed ibatu mill-problemi soçjali

u ekonomiçi. Dawk li s’issa kienu dimostranti paçifiçi jistg˙u jinbidlu f’militanti IΩlamiçi. Iktar minn hekk, iddeçiΩjoni tal-Qorti mhux se trendi membri individwali talFratellanza iktar suxxettibbli g˙all-arrest, g˙ax dan kien di©à qed ise˙˙. B’din iddeçiΩjoni d-daqqa ta’ ˙arta g˙all-Fratellanza hija dik finanzjarja. Ir-rabtiet ta’ dan ilgrupp jid˙lu fin-negozji, istituzzjonijiet u anke servizzi soçjali, u g˙alhekk g˙adu mhux çar x’se jkunu l-konsegwenzi ta’ din id-deçiΩjoni. Ra©© ta’ tama g˙al ˙afna

PUntI eWLenIn tA’ BARRA Il-tmiem ta’ era Il-Blackberry Ltd, li sa ftit snin ilu kienet l-akbar kumpannija li timmanifattura t-telefowns çellulari, ser ti©i akkwistata mill-konsorzju ggwidat minn Fairfax Financial. Il-prezz li t˙allas, madwar €3.5 biljun, kompla juri b’mod çar kif din il-kumpannija tilfet il-valur tag˙ha matul dawn l-a˙˙ar snin wara li kienet la˙qet il-valur ta’ €70 biljun fl-2008 meta kienet tiddomina s-suq emer©enti tal-ismartphones. Ix-xenarju nbidel wara dan iΩ-Ωmien tad-deheb hekk kif l-Apple u s-Samsung, flimkien ma’ kumpanniji o˙rajn ˙ar©u l-ewwel smartphones tag˙hom u fuq medda ta’ sitt snin ˙adu kontroll tas-suq. Blackberry Ltd batiet biex to˙ro© bi prodotti kompetittivi biΩΩejjed biex t˙ajjar lix-xerrejja jakkwistawhom u waslu fi stat fejn il-klijenti tag˙hom stess bdew jabbandunawhom. Illum din il-kumpannija qieg˙da f’qag˙da finanzjarja ˙aΩina ˙afna fejn tilfet biljuni kbar matul dawn is-snin, sitwazzjoni li ©ieg˙let lid-diri©enti tag˙ha jkeççu eluf ta’ ˙addiema. G˙adu mhux çar x’ser ikun il-pjan tal-Fairfax biex i©ibu l-kumpannija lura fuq saqajha, madankollu huwa çert li t-triq ser tkun g˙at-telg˙a hekk kif il-kompetituri tag˙hom stabilixxew ru˙hom b’mod deçiΩ fis-suq talmanifattura tat-telefowns çellulari.

˙ames militanti. Min˙abba l-fatt li fl-attakk inqerdu partijiet mill-kumpless kummerçjali, mhuwiex ji©i eskluΩ li jinstabu vittmi o˙ra ta˙t it-ti©rif. Minkejja l-fatt li l-Gvern Kenjan esprima s-sodisfazzjon tieg˙u li l-attakk intemm f’reb˙a g˙all-Forzi Armati, ilkomunità internazzjonali tinsab im˙assba hekk kif sar mag˙ruf illi l-militanti u l-armi ori©inaw minn madwar id-dinja kollha. Dan il-livell ta’ organizzazzjoni wassal lil numru ta’ pajjiΩi biex iΩidu l-monitora©© fuq Al-Shabaab u gruppi simili hekk kif instabu kollegamenti ma’ attakki terroristiçi f’partijiet o˙ra tad-dinja, inkluΩa l-Ewropa

minn LIAM GAUCI Madankollu, fi stqarrija inizjali, l-awtoritajiet Russi qalu li l-attivisti kienu qeg˙din jippruvaw jie˙du kontroll talpjattaforma u g˙alhekk kienu ser ji©u mressqin il-Qorti bl-akkuΩa ta’ piraterija. Fir-Russja din l-akkuΩa tista’ twassal g˙al sentenza ta’ ˙mistax-il sena ˙abs kif ukoll multa ta’ ’l fuq minn €10,000. Kif wie˙ed jistenna, dan l-arrest g˙amel ˙afna ˙oss filmedja internazzjonali. Hawnhekk il-President Russu Vladimir Putin ra okkaΩjoni tajba biex ikompli jimbotta l-imma©ni moderata li qed jipprova jibni u tkellem b’mod iktar konçiljatorju dwar dan l-inçident. F’intervista televiΩiva li saritlu wara l-arrest tal-attivisti, huwa qal li ma jikkunsidrax lil dawn in-nies b˙ala pirati, madankollu jridu jirrispondu g˙al-li©ijiet internazzjonali li kisru. Huwa mistenni li l-awtoritajiet Russi jie˙du nota tal-opinjoni ta’ Putin u jtaffu kemxejn lakkuΩi tag˙hom meta l-kaΩ jasal sal-qrati. Terremot qawwi fil-Pakistan

Jintemm l-assedju f’Nairobi Din il-©img˙a ntemm l-assedju mdemmi li se˙˙ f’kumpless kummerçjali f’Nairobi, il-Kenja. S’issa g˙adu mhux çar l-iskop ta’ din l-okkupazzjoni armata, li kienet organizzata mill-grupp militanti IΩlamiku Somalu AlShabaab. L-uniku fatt çert huwa li l-grupp militanti ma kellu l-ebda intenzjoni li jie˙u osta©©i g˙aliex, millewwel mumenti ta’ dan l-attakk, l-aggressuri bdew jisparaw bl-addoçç fuq kull min raw quddiemhom. Mill-ewwel rapporti li ˙ar©u jidher li l-attakk ˙alla madwar sittin persuna çivili mejta filwaqt li nqatlu wkoll sitt suldati Kenjani. Min-na˙a tag˙hom, it-terroristi tilfu

huwa l-fatt li din id-deçiΩjoni mhux bilfors se tkun dik finali, g˙aliex hemm il-possibbiltà li ti©i revokata minn qorti og˙la. IΩda jekk minflok revokata din tkun ikkonfermata, il-prospetti g˙all-E©ittu jkunu skora©©anti g˙all-a˙˙ar. Rahab al-Mahdi, Professur tax-Xjenza Politika flUniversità Amerikana fil-Kajr qalet hekk: “B˙alissa qed in˙arsu lejn il-possibbiltà li jirnexxu l-forzi revoluzzjonarji, inkella l-IΩlamisti radikali. Innies g˙andhom bΩonn ta’ alternattiva, inkella din il-firxa ta’ Ωg˙aΩag˙ frustrati jduru lejn ir-radikaliΩmu.”

Messa©© ambjentalista jda˙˙alhom f’basla Tletin attivist tal-grupp ambjentali Greenpeace jinsabu fil-kustodja tal-Gvern Russu wara li ppruvaw jitilg˙u fuq pjattaforma tat-t˙affir g˙aΩ-Ωejt tal-Gazprom viçin il-port ta’ Murmansk. Skont il-Greenpeace din il-mossa saret biex titqajjem kuxjenza dwar il-˙sara li dan it-tip ta’ t˙affir qieg˙ed jag˙mel fiΩ-Ωona Artika.

Terremot li rre©istra 7.7 fuq l-iskala Richter laqat il-provinçja ta’ Balochistan fil-Lbiç tal-Pakistan. Min˙abba nnumru kbir ta’ nies li jg˙ixu fir-re©jun u l-˙sara li ˙alla tterremot, g˙adu mhux çert x’inhu n-numru tal-vittmi ta’ dan id-diΩastru. Madankollu, huwa stmat li barra l-mijiet ta’ mejtin li nstabu s’issa, hemm ukoll eluf kbar o˙rajn li g˙adhom ma nstabux ta˙t it-ti©rif li ˙alla warajh it-terremot. S’issa jidher li ©ew affettwati madwar 300,000 persuna minn dan id-diΩastru, li kellhom bilfors i˙allu djarhom biex ja˙arbu l-˙erba li sabu ma’ wiççhom. Il-medja internazzjonali rrappurtat ukoll fenomenu stramb fejn jidher li b’riΩultat tas-sa˙˙a kbira tat-terremot, tfaççat ©Ωira Ωg˙ira li telg˙et f’wiçç il-ba˙ar madwar 600 metru ’l bog˙od mill-kosta tal-belt Pakistana ta’ Gwadar. Matul il-jiem li ©ejjin ser ikomplu l-isforzi ta’ salvata©© imma huwa mistenni li jkunu kkumplikati min˙abba li n-nuqqas ta’ infrastruttura affidabbi fir-re©jun g˙amlitha diffiçli biex ti©i kkoordinata l-g˙ajnuna li qieg˙da ting˙ata lill-vittmi.


18

Mill-Misra˙

29.09.2013

L-EWWEL TAS-SENA FUQ ID-DANUBJU F’BUDAPEST MA’ HAMILTON TRAVEL Dawk kollha li jixtiequ jiççelebraw il-bidu tas-sena 2014 fuq cruise fix-xmara Danubju f’Budapest g˙andhom l-opportunità jag˙mlu dan billi jΩuru Budapest bejn id-29 ta’ Diçembru u t-2 ta’ Jannar ma’ Hamilton Travel. Dan huwa mod uniku kif tiççelebra l-bidu tas-sena ©dida fuq cruise speçjali li jitlaq fit-8pm ta’ lejlet l-Ewwel tas-Sena u jsalpa madwar l-attrazzjonijiet ewlenin ta’ Budapest waqt li l-klijenti jkunu servuti l-ikla tal-Ewwel tasSena bi spettaklu fuq l-istess vapur li jdum sejjer sas-sig˙at bikrin tal-Ewwel tas-Sena. Dawk abbord dan il-vapur ikunu jistg˙u jsegwu l-log˙ob tan-nar li jilqa’ s-sena ©dida fil-kapitali UngeriΩa. It- tour g˙al Budapest jitlaq minn Malta l-Óadd 29 ta’ Diçembru fis-7am fuq titjira diretta mal-Air Malta, b’titjira lura diretta minn Budapest il-Óamis 2 ta’ Jannar fit-8.05pm. “Il-klijenti tag˙na g˙andhom ˙amest ijiem s˙a˙ f’Budapest minn fejn se nΩuru l-isba˙ attrazzjonijiet ta’ Budapest u lUngerija u anke mmorru ©urnata Vjenna. Dan huwa wie˙ed millaktar tours imfittxijin u sena wara l-o˙ra jkollna kummenti millaktar posittivi minn dawk li

Ix-Xmara Danubju f’Budapest mod eççezzjonali kif tibda l-Ewwel tas-Sena ma’ Hamilton Travel, l-esperti ta’ Budapest ilhom ji©u mag˙na Budapest biex niççelebraw is-sena l-©dida,” qal kelliem g˙al Hamilton Travel. Il-programm jinkludi Ωjara lillattrazzjonijiet ewlenin fuq iΩΩew© na˙at tad-Danubju ta’ Budapest; Ωjara f’Eger mag˙ruf g˙all-arkitettura Barokka u luniku minaret Ottoman fl-

Ewropa çentrali; ikla tradizzjonali bi Ωfin tipiku UngeriΩ; Ωjara mad-dawra tad-Danubju biex inΩuru Visegrad, Esztergom u Szentendre; Ωjara f’Kecskemet u l-Puszta fejn naraw spettaklu miç-Cikos, l-aqwa rikkieba taΩΩwiemel fl-Ewropa; u ©urnata fi Vjenna fejn inΩuru Schonnbrunn

u ç-çentru storiku ta’ Vjenna, fosthom il-kappella tal-Kavallieri ta’ Malta fejn hemm monument iddedikat lill-Granmastru La Vallette. Il-klijenti jΩuru wkoll isSuq tal-Milied ta’ Budapest li jarma f’Vaci Utca, esperjenza mill-isba˙ g˙al dawn iΩ-Ωminijiet tas-sena.

Il-prezz jibda minn €484 u l-klijenti se jkunu akkomodati fillukanda erba’ stilel Mercure Budapest Buda. Dawk kollha interessati f’dan it- tour g˙andhom içemplu 2124 1292 jew iΩuru s-sit elettroniku www.hamiltontravel.com.mt g˙al aktar informazzjoni.

KAP ÌDID GÓAL ONE RADIO U AKKADEMJA GÓAX-XANDARA FL-ISTAZZJONIJIET ONE

L-istazzjonijiet ONE g˙adhom kemm ˙abbru ti©did fittmexxija ta’ ONE Radio u inizjattiva o˙ra bil-g˙an li t˙arre© u ttejjeb il-kwalità tax-xandir u fl-istess waqt toffri opportunità ©dida g˙al dawk li jridu jibdew karriera awdjo-viΩiva. Clint Bajada in˙atar uffiçjalment b˙ala l-kap il-©did ta’ ONE Radio wara li g˙al dawn l-a˙˙ar 22 sena dan l-istazzjon kien ta˙t it-tmexxija ta’ Ray Azzopardi li ser ikompli bil˙idma pubblika tieg˙u barra minn pajjiΩna. Il-Óatra ta’ Clint Bajada hija tifsira ta’ kontinwità, lealtà u kapaçità fittmexxija tal-istazzjon ONE Radio. Clint Bajada beda u baqa’ g˙addej bil-karriera b˙ala xandar fuq l-istazzjoni-jiet ONE sa minn età Ωg˙ira, biex illum stabbilixxa ru˙u sew b˙ala wie˙ed mix-xandara ewlenin f’pajjiΩna. L-esperjenza u l-kontinwità ta’ Clint Bajada ser tkun qed tiggarantixxi li l-istazzjon tar-radju ONE jibqa’ laktar stazz-jon tar-radju popolari f’pajjiΩna, u fl-istess waqt

ji©©edded fiΩ-Ωmien li ©ej. ONE Academy of Broadcasting and Arts hija inizjattiva ©dida u l-ewwel taxxorta tag˙ha mill-istazz-jonijiet lokali f’pajjiΩna. Din l-inizjattiva ser tkun immexxija minn Mark Doneo li ilu ja˙dem flistazzjonijiet ONE u fil-qasam tad-drama g˙al snin twal. Din l-akkademja ser tkun qed tilqa’ fiha Ωg˙aΩag˙ ta’ talent u o˙rajn li tinteressahom il-medja u li g˙andhom interess li jibdew il-karriera tag˙hom f’oqsma differenti talmedja b˙al editjar, grafika, produzzjoni, preΩentazzjoni u reçtar. Dawk interessanti li jissie˙bu f’din l-akkademja, g˙andhom jibag˙tu d-dettalji tag˙hom lil oneacademy@one.com.mt Dawn l-inizjattivi u o˙rajn li g˙adhom kemm t˙abbru miçChairman EΩekuttiv ta’ ONE, Jason Micallef, huma parti millviΩjoni tal-istazzjonijiet ONE biex ikomplu jikbru u jil˙qu llivell ta’ eççellenza u fl-istess waqt jilqg˙u l-isfidi li qed jistennewna.


K AROZZI

32

Sena ta’ Hyundai f’Malta Ma’ Meridian enterpriSeS

Meridian enterpriSeS Minn tal-ewwel li bdiet tiMporta l-Hyundai fl-ewropa

Meridian Enterprises dan l-a˙˙ar kienet imfa˙˙ra talli rrappreΩentat b’suççess lid-ditta Hyundai f’Malta g˙al dawn l-a˙˙ar 32 sena. Din hija wa˙da mill-itwal kollaborazzjonijiet ta’ rappreΩentanza g˙ad-ditta Hyundai fl-Ewropa wara l-Bel©ju li ilu jimporta vetturi Hyundai g˙al madwar 35 sena. L-anniversarju tfakkar dan l-a˙˙ar minn Hyundai Motor Europe waqt çerimonja ©ewwa l-binja ta’ Hyundai fi Frankfurt. Waqt din l-attività, B.K. Rhim, President ta’ Hyundai Motor Europe, ippreΩenta lil Francesca Mamo, Managing Director ta’ Meridian Enterprises, bi plakka kommemorattiva li proprju tfakkar din il-kollaborazzjoni li bdiet fl-1981. Il-plakka – B˙ala turija ta’ gratitudni g˙al 32 sena ta’ s˙ubija b’suççess – tinkludi l-firma personali ta’ Tak Uk Im, Viçi President EΩekuttiv & COO u Kap tadDiviΩjoni tal-Operat Internazzjonali ta’ Hyundai. “Din hija kisba li tag˙tina ˙afna sodisfazzjon b˙ala Meridian Enterprises, l-importaturi u distributuri ta’ karozzi Hyundai f’Malta. Kienet mixja mill-iΩjed interessanti li laqqg˙etna ma’ firxa wiesg˙a ta’ klijenti leali. U l-lealtà hija xi ˙a©a li napprezzaw ˙afna fil-klijenti tag˙na g˙aliex mhix biss li tkun sid ta’ karozza Hyundai iΩda wkoll li temmen fl-ideali li Hyundai tirrappreΩenta llum, fosthom il-kwalità, is-sigurtà, ilkumdità u d-disinn tal-og˙la livell,” qalet Francesca Mamo mal-wasla tag˙ha lura f’Malta. “Hyundai, fil-fatt, g˙amlet passi ta’ ©gant minn dak iΩ-Ωmien ’l hawn. G˙alkemm ing˙aqadt mal-kumpannija fl-1996, g˙adni niftakar l-ewwel mudelli Hyundai li kienu waslu Malta, fosthom il-Hyundai Stellar u lHyundai Pony. Imbag˙ad kien hemm il-Hyundai Accent u Sonata li wasslet g˙al Ωieda kbira fil-popolarità tad-ditta f’Malta.” Illum, Hyundai g˙andha g˙aΩla s˙i˙a ta’ mudelli fosthom l-i10, i20, i30, ix20, l-i40 u l-ix35. “Dawn huma mudelli li jappellaw g˙al kull sewwieq, huma x’inhuma l-gosti tieg˙u, l-istil li qed ifittex jew l-esperjenza ta’ sewqan li jrid. Ikun xi jkun il-mudell li jag˙Ωel, is-sewwieq se jgawdi l-istess esperjenza: tal-og˙la kwalità. U dan huwa rifless fil˙afna unuri u rikonoxximenti li d-ditta ilha tikseb madwar l-Ewropa kollha u lil hinn,” qalet Francesca Mamo. “L-esperjenza tieg˙i urietni kemm Hyundai hija tassew ditta dinamika. Dawn l-a˙˙ar snin, b’mod speçjali, kienu kruçjali ˙afna g˙all-kumpannija u fid-

dawl tas-swieq internazzjonali, Hyundai xorta rnexxielha til˙aq il-miri fil-produzzjoni u l-bejg˙. Meta magazines ewlenin dwar il-karozzi, b˙alma huma AutoBild fil-Ìermanja, jippremjaw lil Hyundai blog˙la unuri g˙al sentejn fuq xulxin, dan bilfors li jfisser xi ˙a©a. Meta Hyundai tikseb l-og˙la post minn fost id-ditti Ewropej fl-ist˙arri© ta’ JD Power dwar Customer Retention Study, ifisser li Hyundai miexja verament fid-direzzjoni t-tajba.” Dan is-suççess ©ej ukoll mill-pakkett ta’ garanziji attraenti u kompetittivi li ji©u bih il-karozzi Hyundai – mag˙ruf b˙ala l-5 Year Triple Year Warranty. Hyundai tant g˙andha kunfidenza fil-kwalità talkarozzi tag˙ha li l-Five Year Triple Care toffri garanzija ta’ ˙ames snin fully transferable u ming˙ajr ebda limitu fuq il-mileage, ˙ames snin ta’ assistenza fit-triq u ˙ames snin ta’ health checks kif ukoll garanzija ta’ bejn g˙axra u tnax-il sena fuq l-anti-perforation. Sabiex tfakkar dawn it-32 sena ta’ kollaborazzjoni b’suççess ma’ Hyundai, Meridian Enterprises qed tniedi sett ta’ prezzijiet mill-aqwa fuq il-mudelli tag˙ha

sabiex t˙ajjar sewwieqa ©odda jing˙aqdu mal-familja Hyundai u jibdew igawdu l-esperjenza Hyundai. “Hyundai Motor Europe tissapportja l-iskemi lokali ta’ scrapping u trid tag˙ti opportunità o˙ra lill-Maltin li jibdlu l-karozza tag˙hom li g˙andha iΩjed minn g˙axar snin u jixtru karozza Hyundai ©dida li toffri laktar teknolo©ija riçenti, l-a˙jar sigurtà u rispett lejn lam-bjent flimkien mas-ser˙an il-mo˙˙ tal-garanzija 5 year triple care,” Ωiedet tg˙id is-Sinjorina Mamo. Dawn l-offerti ©odda qed ikunu offruti fuq il-mudelli i-range. Il-mudell kumpatt u eco-friendly Hyundai i10 issa qed jinbieg˙ g˙all-prezz ta’ €8,600 biss, ilHyundai i20 issa tra˙˙set g˙al €11,000, il-mudell dinamiku u sportiv i30 qed jinbieg˙ bil-prezz ta’ €14,800 filwaqt li l-Hyundai ix35, meqjusa b˙ala wa˙da mill-isba˙ SUVs li hawn, qed tinbieg˙ g˙allprezz ta’ €25,800. “Qed in˙ajru lin-nies biex jinvestu f’karozzi tal-og˙la kwalità u bi prezzijiet ferm aççessibbli u qed nistidnuhom iΩuru x-showroom ta’ Hyundai fi Triq il-Wied biex jarawhom,” temmet tg˙id is-Sinjorina Mamo.

Francesca Mamo, Managing Director ta’ Meridian Enterprises flimkien ma’ B. K. Rhim, President ta’ Hyundai Motor Europe fi Frankfurt


20

Karozzi

29.09.2013

Austin Princess VAnden PlAs r Kitba ta’ PHILIP SCHEMBRI

Matul din il-©img˙a ˙ar©et a˙bar mill-aktar interessanti g˙al dawk kollha dilettanti talkarozzi klassiçi, meta l-karozza uΩatha minn Ωew© Prim Ministri: Ìor© Borg Olivier u Dom Mintoff, ser ti©i rrestawrata wara snin twal wieqfa fil-garaxx tal-pulizija. Mal-kisba tal-Indipendenza lura fl-1964, il-Prim Ministru Borg Olivier kien ing˙ata karozza uffiçjali sabiex jinstaq fiha, din kienet Austin Princess Vanden Plas R. G˙al dak iΩΩmien kienet wa˙da mill-aqwa u mill-aktar sofistikati mimlija lussu u kumdità. Wara l-elezzjoni tal-1971 biddlet is-sid meta nbidel il-gvern u nbidel ukoll il-Prim Ministru, iΩda minkejja dan il-Prim Ministru Mintoff xorta kien Ωamm din il-karozza. G˙al kull tip ta’ tiswija Mintoff kien i˙alli f’idejn ilpulizija. Minn mindu din kienet ing˙atat lil Borg Olivier qatt ma kellha pjançi normali iΩda kellha pjançi suwed bl-arma ta’ Malta ta’ dak iΩ-Ωmien. Permezz ta’ dan l-artiklu ser nag˙tu ˙arsa bijografika talAustin Princess Vanden Plas R. Din il-karozza kienet ti©i mib-

nija minn Austin u l-BMC, lewwel mudell ˙are© fl-1947 iΩda din partikolari kienet ˙ar©et fl-1964 u damet fil-produzzjoni sal-1968. Interessanti li din kellha magna Rolls Royce g˙all-kuntrarju ta’ o˙rajn li kellhom magni BMC. Il-magna kienet b’sitt çilindri u kellha kapaçità ta’ 3909 (cc) u b’175bhp. Il-kompetitur ta’ din il-karozza kienet il-Jaguar Mark 10 u r-Rolls Royce Silver Cloud, iΩda l-vanta©© tag˙ha kien il-prezz g˙ax kienet tiswa 50% anqas mill-Jaguar. Matul dawn l-erba’ snin tal-produzzjoni kienu ©ew manifatturati madwar 6781 vettura. L-Austin Princess Vanden Plas R kienet toffri kumdità kbira bis- seats tal-©ilda, dashboard tal-injam, tapiti ˙oxnin, u lussu ie˙or li ma kontx issibu f’karozzi o˙rajn. Interessanti wkoll li din kellha tip ta’ ˙©ie©a li titla’ u tinΩel u tag˙laq il-passi©ieri ta’ quddiem minn dawk ta’ wara. Din il-karozza ©iet irregalata lil Heritage Malta mill-Kummisarju tal-Pulizija Peter Paul Zammit sabiex ti©i rrestawrata u titgawda f’muΩew.

L-istat li tinsab fih illum il-karozza uΩata mill-eks-Prim Ministri Dom Mintoff u Ìor© Borg Olivier


Karozzi

29.09.2013

21

citRoen DS4 So chic Road test minn PhiliP SchembRi

Ftit tax-xhur ilu, fi Franza, id-ditta tal-karozzi Peugeot ˙abbret li g˙alqet in-negozjati mas-Citroen u la˙qu ftehim fejn Peugeot xtraw lis-Citroen. G˙al dawn in-negozjati ©ew affettwati wkoll il-gΩejjer Maltin meta Michael Attard Ltd saru l-importaturi uffiçjali tas-Citreon, bix-showroom tag˙hom f’Ó’Attard. G˙al dan ix-xahar iddeçidejt li nipprova wa˙da mill-a˙˙ar mudelli ta’ din id-ditta FrançiΩa. Il-mudell mag˙Ωul huwa dak tadDS4. Id-DS kienu jo˙orgu fil-passat u l-mudell ewlieni kien wie˙ed mill-aqwa ta’ kull Ωmien. MaΩ-Ωmien dawn inbiddlu iΩda ftit tas-snin ilu re©a’ n˙are© id-DS3; illum dawn Ωdiedu g˙ad-DS4 u DS5. Id-DS4 li kelli g˙ad-dispoΩizzjoni tieg˙i kien ta’ lewn abjad metalliku li meta t˙ares lejh sew tinduna li huwa perla. Minkejja li hija karozza b’˙ames bibien g˙andha stil ta’ coupe; fil-fatt, il-pum sabiex tifta˙ il-bibien ta’ wara jinsab fil-pilastru. Id-DS4 g˙andha tliet verΩjonijiet li huma Chic, So Chic u Sport Chic. Dak li kien jistennieni kien is-So Chic. Id-disinn tieg˙u ma tistax tmaqdru, anzi fil-fehma tieg˙i tif˙ir biss nag˙tih, id-daqs tieg˙u huwa perfett, dan g˙aliex mhux

karozza kbira u goffa iΩda lanqas hija Ωg˙ira. Minn ©ewwa tog˙©ob lil kull dilettant, armatha b’˙afna kumditajiet, dashboard mill-aktar sofistikat li apparti li huwa analogue huwa wkoll di©itali li jixg˙el kulur blu. Fiç-çentru d-display tibda minn fuq permezz ta’ LCD li jimmarkalek il-funzjonijiet li tixtieq tkun taf waqt is-sewqan. Ir-radju bis-CD u l-MP3 reader, l-arja kkundizzjonata li tista’ tuΩa kemm g˙as-sewwieq kif ukoll g˙all-passi©ier ta’ quddiem. Ir-rikba hija eççellenti, spazjuΩa u komda. Kritika Ωg˙ira hija l-mera tan-nofs, li meta t˙ares minnha aktar jidhru lheadrests tas-seats milli tara l-karozzi ta’ wara, iΩda g˙al dan in-nuqqas Ωg˙ir (jekk tista’ ssejja˙lu hekk) il-mirja tal-©nub huma kbar ˙afna u li minnhom g˙andek vista tajba ˙afna. Il-magna li kellha din id-DS4 kienet il-VTi 120, b’kapaçità ta’ 1598 (cc) u bhp ta’ 120. Peress li lclutch tag˙ha jaqta’ xi ftit ’il fuq, il-˙ru© jin˙ass kemxejn batut iΩda ftit wara mal-ewwel ti©bed tajjeb. Id-DS4 hija karozza ta’ dilettant; g˙alija, u fil-fehma tieg˙i, m’g˙andha x’taqsam xejn mas-C3 u C4. L-aççessorji jag˙tuha laqta ta’ karozza sportiva. Minn ©ewwa mΩewqa

YEARS

bil-chrome fid-dashboard u gear lever u seats sportivi, steering ©ej fil-kwadru fil-parti ta’ isfel li fih il-funzjonijiet tas-sound u l-cruise control, pedali tal-chrome u partijiet ta’ chrome fil-bibien u fit-tapezzerija tal-bibien. Jekk wie˙ed jixtri l-karozza tieg˙u skont l-ispazju li joffri l-luggage boot, g˙al dan il-g˙an id-DS4 hija perfetta. Issigurtà hija essenzjali fil-karozzi tal-lum il-©urnata u kulma jmur u jg˙addi Ω-Ωmien se jkunu prijorità. Fil-fatt, din id-DS4 hija armata sew, imdawra sew bl-airbags, issistema tal-brakes bl-ABS b’disk brakes quddiem u wara, traction control u roti kbar ta’ 18-il pulzier. Jekk waqt is-sewqan tixtieq tkun aktar komdu, is-seats ta’ quddiem joffru wkoll massage! Hemm varjazzjoni ta’ magni, minn petrol VTi 120, THP160 u THP200, kollha 1598 cc, iΩda bi BHP differenti. Filwaqt li d-diΩil huma HDi 115 b’sitt gears, e-HDi 115 it-tnejn 1560 cc, HDi 135 u HDi 160 it-tnejn b’sitt gears u 1997cc. Ix-showroom il-©dida tas-Citroen tinsab fi Triq l-Imdina Ó’Attard u wie˙ed jista’ jçempel 2144 2005. Hemm tistg˙u taraw l-g˙aΩla s˙i˙a ta’ Citroen li tibda millmudelli Ωg˙ar sal-vannijiet kummerçjali.

www.peugeot.com.mt

WARRANTY

LIMITED EDITION 208 BLANCHE

€13,600 CO2 99g Road Licence €100

5-Door, Alloy Wheels 5-Door, Wheels,, F Fog og Lamps Lamps,, SMEG Touch Touch Scr Screen, een, R Rear ear P Parking arking Aid, Electric Side Mirr Mirrors, ors, R Remote emote ccentral entral locking, Bluet Bluetooth, ooth, WIP Sound Tuner Tuner MP3-USB player, player, Air C Conditioning onditioning & much mor more. e. Terms T erms & cconditions onditions apply.

P PEUGEOT EUGEOT 208 208 BLANCHE BL ANCHE Join P Peugeot eugeot Malta on F Facebook: acebook: www www.facebook.com/peugeotmalta .facebook .com/peugeotmalta

Michael Att Attard ard Lt Ltd. d. – National R Road, oad, Blat Blata a ll-Bajda -Bajda – T: 2248 3140 – M: 79 406 607 – E: sales@michaelatt sales@michaelattard.com ard.com


22

Karozzi

29.09.2013

Showroom Ìdida gÓal debono CommerCialS

Mr Michael Debono Debono Commercials, li hija parti minn Debono Group of Companies, ftit tal-©ranet ilu fet˙et showroom ©dida u servizz ta’ wara l-bejg˙, din qieg˙da biswit ix- showroom moderna tat-Toyota f’ÓaΩÛebbu©. Il-ftu˙ kien wie˙ed speçjali g˙all-klijenti u sar fixshowroom. L-g˙an ta’ Debono Commercials hu li jipprovdu vannijiet kummerçjali u apparat industrijali; dawn issa ser ikunu f’post wie˙ed. Ta’ min isemmi wkoll li Debono Commercials ˙asbu wkoll g˙al garaxx kbir li jista’ jintuΩa g˙al tiswijiet u manutenzjoni. Huma ˙asbu wkoll sabiex il-klijent jinqeda minnufih billi g˙amlu vann kbir b˙ala mobile service centre sabiex ji©i fuq il-post u jsewwi l˙sarat hemm. Id-Direttur Michael Debono ppreΩenta tim ©did li huma Godwin Darmanin fuq is-sales u Daniel Vella fuq lafter sales – it-tnejn li huma m˙arr©in sew fix-xog˙ol tag˙hom. Toyota Tajjeb li jkollok post tajjeb sabiex tiffunzjona iΩda li toffri prodott tajjeb lill-klijenti huwa aktar essenzjali. Fost id-ditti li

din qieg˙da toffri nsibu t-Toyota li jikkonsistu fil-Hilux, Dyna, u lProace li se jkun f’pajjiΩna fil©ranet li ©ejjin. Toyota g˙andhom ukoll il-material handling li jikkonsisti f’ forklifts ta’ livell g˙oli. Hino Trucks Ditta o˙ra hija l-Hino Trucks. Dawn huma trakkijiet u vannijiet ta’ çerta sa˙˙a u huma n-numru wie˙ed fil-Ìappun – joffru g˙aΩla ta’ vannijiet Ωg˙ar, kbar u mini buses . Dawn jo˙or©u b’˙ames snin garanzija u jinbieg˙u bi prezzijiet vanta©©juΩi. Goupil u Fiorentini S.p.a Goupil huma vetturi kummerçjali li ja˙dmu bl-elettriku. Dawn jimmanifatturaw vetturi li jintuΩaw biex inaddfu t-toroq, trasport fl-ir˙ula u g˙allmanutenzzjoni tat-toroq. L-aktar popolari huma l-Goupil G3 u lGoupil G5. Fiorentini S.p.a hija ditta li timmanifattura makkinarju industrijali li huma famuΩi laktar g˙ad-disinn innovattiv, itteknolo©ija u l-prattiçità fl-uΩu. Debono Commercials jinsabu fi Triq l-Imdina, ÓaΩ-Ûebbu©, fix-showroom rinnovata biswit ix-showroom il-©dida tat-Toyota.


Personalità

29.09.2013

23

Temmen li persuna Tikber bil-kriTika ramOna pOrTelli

tintervista lil Daphne saiD

www.ramonaportelli.com ramonaportelli@hotmail.com

Huwa fatt veru li f’Malta hawn ˙afna talenti, u huwa verissimu wkoll li hawn ˙afna dilettanti tad-drama lokali, kif hawn ˙afna Maltin li huma atturi. Hawn min hu stabbilit u o˙rajn li g˙adhom qed jil˙qu. Dan l-a˙˙ar ˙sibt li nintervista personalità li saret familjari ma’ min isegwi d-drama lokali. Qed nirreferi g˙al Daphne Said, li hija attriçi li ˙admet f’diversi drama lokali – kemm fuq itteleviΩjoni u anke fit-teatru. Iltqajt mag˙ha f’kafeterija l-Belt Valletta u mag˙ha ddiskutejt dwar il-karriera tag˙ha u fuq dak kollu li tapprezza u t˙obb tag˙mel f’˙ajjitha. Daphne g˙andha 35 sena, toqg˙od il-Mosta u hija wkoll g˙alliema tad-drama, fejn tie˙u ˙sieb is-sessjoni tad-drama fl-istess skola li tg˙allem fiha. T˙obb ˙afna s-safar u t-tisjir. B˙ala karattru sostniet mieg˙i li hija persuna mist˙ija, però sakemm taddatta g˙as-sitwazzjoni li tkun fiha. Aktar minn hekk, hija persuna versatili, flessibli, avventuruΩa, u kultant sensittiva. speçifikatli li t-tindif ta’ wara ma jkunx f’idejha. Mistoqsija jekk ˙admitx xi drama jew sensiliet barra minn xtutna, Daphne kkonfermatli li s’issa g˙adha qatt ma g˙amlet dan, ˙lief meta darba ©iet produzzjoni barranija jiffilmjaw Malta u hi kienet ˙adet sehem meta ©ibdu xi xeni f’G˙awdex. “Kont ˙dimt xena wa˙da, imma kienet esperjenza tajba ˙afna, fejn anke g˙al xena wa˙da kelli niffirma kuntratt.”

B d i et t i b n i l -e s p e r j en z i tag˙ha bil-mod Daphne ilha involuta fiddrama minn mindu kellha sittax-il sena. “Qabel din l-età ˙ajti kienet studju biss. Barra minn hekk dak iΩ-Ωmien ma tantx kont issib opportunitajiet fid-drama daqskemm huwa possibbli llum, anke ttag˙lim kien aktar rari u skars. Illum it-tag˙lim sar fih aktar bibien miftu˙a. Minn meta kelli sittax-il sena bdejt nirreçta mal-parroçça, nie˙u sehem f’animazzjonijiet, ˙adt xi korsijiet barra minn xtutna u bil-mod il-mod bdejt nibni l-esperjenzi tieg˙i,” bdiet tg˙idli. Mistoqsija x’sodisfazzjon tie˙u mid-drama, Daphne sostniet mieg˙i li l-fatt li tara l-istudenti tag˙ha jiΩviluppaw u jinbidlu billi jsiru aktar kunfidenti u ddixxiplinati, dan jg˙inha ssa˙˙a˙ il-linja tag˙ha. “Anke l-kummenti tan-nies huma sodisfazzjon kbir g˙alija. Qabel kont nemmen fit-teatru biss, iΩda malli missejt mal-televiΩjoni bdejt nirçievi aktar rispons. Li ji©ri huwa li meta kont nirreçta fit-teatru kienu qed jarawni n-nies li jattendu t-teatru biss. Min-na˙a l-o˙ra t-televiΩjoni jsegwuh aktar nies. Bit-televiΩjoni g˙andek çertu kontinwità,” fissritli Daphne. Matul l-intervista skoprejt li Daphne t˙obb is-sajf b˙ali. B’hekk staqsejtha kif t˙ares lejn dawk il-persuni li jippreferu x-xitwa. “Sempliçiment ma nistax nifhimhom. Jiena persuna li n˙obb no˙ro©. Fix-xitwa nara ˙afna Ωvanta©©i b˙al ˙afna ˙wejje©, bit-temp dejjem imdendlel u ˙afna affarijiet simili o˙ra.” Ma ng˙ixx ming˙ajr ˙bieb u ming˙ajr ©ell Daphne hija persuna li qaltli li ma tg˙ixx ming˙ajr il-˙bieb u lanqas ming˙ajr ©ell g˙al xag˙arha. Fi kliemha l-˙bieb jag˙mlu l-˙ajja g˙anja bissapport tag˙hom u anke dda˙k ta’ bejniethom. “G˙andi grupp ta’ ˙bieb li ma tantx

Tg˙allmet taççetta kull kritika f’˙ajjitha

joqog˙du lura biex jg˙idu kelma, imma napprezza lonestà tag˙hom,” tbissmet tg˙idli, filwaqt li qaltli li mag˙hom tag˙mel ˙afna affarijiet u dejjem jinbtu ideat ©odda. Min-na˙a l-o˙ra, rigward il©ell, Daphne qaltli li alla˙ares tinqabad ming˙ajr ©ell. “Xag˙ri ming˙ajru jkun tal-biΩa’. Meta nkun ser insiefer, l-ewwel li nippakkja huwa l-©ell fil-fatt. Domt ukoll sa ma sibt wie˙ed adattat g˙al xag˙ri, però issa ninsab kuntenta b’li qed nuΩa,” kompliet tispeçifika Daphne. Fuq l-istess su©©ett, staqsejtha kif tirrea©ixxi li kieku jkollha tkun fuq gΩira u ma jkollhiex ©ell. “Kieku Ωgur ma n˙allihx imniΩΩel: norbtu jew inqaxxru jekk inkun nista’,” we©bitni bi tbissima. Qabel ma mort niltaqa’ ma’ Daphne g˙al din l-intervista, kont naf li fil-˙ajja privata tag˙ha hija persuna kemxejn riservata. Fil-fatt, rajt ftit kuntrast meta qaltli li ma

tg˙addix ming˙ajr ˙bieb u flistess waqt hija persuna riservata. B’hekk ˙allejt f’idejha sabiex telabora aktar dwar dan il-fatt. “Proprjament aktar jiena t-tip ta’ persuna li ndum biex nag˙mel ˙bieb. M’iniex it-tip li ser naqbad malewwel ma’ persuna. Però, ladarba nkun qbilt ma’ persuna, inkompli, imma lproçess sakemm naqbad ikun wie˙ed twil,” elaboratli Daphne. Tkellimt mag˙ha wkoll rigward ir-reazzjoni tal-istudenti tag˙ha meta jarawha tirreçta fuq it-televiΩjoni. “Ilma©©oranza tal-istudenti tieg˙i huma barranin, u g˙alhekk ma tantx isegwuni. Aktar ikolli kummenti ming˙and il-kollegi tieg˙i. Fil-fatt, huma aktar persuni matura li jikkumentawli, anke xi nies li jarawni fit-triq,” sostniet mieg˙i. Ridt inkun naf xi jbeΩΩa’ lil Daphne, u fil-pront infurmatni li tibΩa’ ˙afna li twe©©a’ fiΩikament u li ma tkunx tista’ tg˙ix komda. Xi ˙a©a o˙ra li

tbeΩΩag˙ha hija li titlef lil xi ˙add g˙al qalbha, jew li ji©ri xi ˙a©a negattiva fuq inneputijiet tant g˙eΩieΩ tag˙ha. Rigward id-drama, Daphne sostniet mieg˙i li g˙alkemm mhux l-ewwel darba li jkollha ˙inijiet twal tipprattika xena wara o˙ra, ikun ta’ sodisfazzjon g˙aliha li fl-a˙˙ar mill-a˙˙ar tkun qed tag˙mel xi ˙a©a li tant t˙obb u fuq kollox mhux g˙all-˙las g˙ax, kif qaltli hi stess, f’Malta m’hemmx ˙lasijiet biΩΩejjed g˙all-atturi b˙alha. G˙alkemm Daphne ta˙dem b˙ala g˙alliema u tinsab kuntenta, sostniet mieg˙i li, kieku kellha tieqaf minn din il-linja, tixtieq li tifta˙ ristorant u r-rwol tag˙ha jkun ta’ kok. Fil-fatt spjegatli li hija persuna li t˙obb issajjar. “Ma nimma©inanix li naqdi lin-nies, imma posti fil-kçina jkun wie˙ed adattat. Meta jkolli xi familjari mistednin g˙all-ikel dejjem in˙obb nie˙u r-rwol tat-tisjir jiena,” sostniet Daphne, g˙alkemm

Nitkellem ma’ Daphne fuq lopinjoni tag˙ha dwar it -tattoos , u fil-fatt infurmatni li jog˙©buha u li tixtieq li g˙andha l-kura©© g˙alihom. “Però, l-aptit li jkolli g˙al wa˙da malajr jg˙addi,” tbissmet tg˙idli. B˙ala attriçi, staqsejtha jekk hemmx xi su©©erimenti sabiex persuna tkun jew issir attriçi tajba. Fil-fatt qaltli li persuna ma tridx tkun tiddejjaq tesperimenta u lanqas ma trid toqg˙od lura mit-tag˙lim. Trid tkun lesta li taççetta lkritika. Jien b’hekk tg˙allimt. Fil-fatt, Tony Bezzina kien likbar kritiku tieg˙i. Illum napprezza dan kollu, g˙ax naf li persuna tikber bil-kritika, u ma tikbirx bil-prosit biss,” sa˙qet Daphne. Meta tlabtha l-opinjoni tag˙ha fuq bajja g˙an-nudisti f’Malta, Daphne qaltli li jdejquha r-restrizzjonijiet. B’hekk taqbel li g˙andu jkun hawn imqar bajja wa˙da u tkun lg˙aΩla ta’ dak li jkun jekk imurx hemm jew le, u ovvjament wie˙ed ikun jaf fejn sejjer u x’se jsib ukoll. Fl-a˙˙ar nett Daphne xtaqet twassal messa©© lill-qarrejja tal-gazzetta KullÓadd , fejn qalet li xtaqet li l-poplu Malti jimxi ’l quddiem. “Je˙tie© li kul˙add jifhem u jaççetta li kull individwu huwa differenti minn ie˙or, iΩda li minna˙a l-o˙ra nistg˙u ng˙ixu flimkien bid-differenzi kollha ta’ bejnietna,” temmet tg˙idli Daphne.


24

KurΩitajiet

29.09.2013

kalejdoskopju

Mi©bura minn Charles B. Spiteri

arti ta’ rquqija fiS-SuShi tiÓux qatgÓa! Bi snin ta’ ta˙ri© me˙tie© biex issir itamae – kok tradizzjonali ÌappuniΩ – mhix ˙a©a taliskantament li l-ikel ikun arti fil-Ìappun. IΩda koka kreattiva rnexxielha tmur aktar lil hinn, meta litteralment ˙olqot arti©janat bis-sushi. Tama-chan, jew kif hi mag˙rufa b˙ala l-illustratriçi Takayo Chiyta – tifforma r-ross u l-˙axix tal-ba˙ar f’varjetà ta’ disinji, minn cartoons ta’ qtates u fjuri Ωg˙ar daqs gidma, g˙al kopji ta’ ritratti famuΩi b˙allGirl With A Pearl Earring ta’ Vermeer u The Scream ta’ Edvard Munch. Il-koka minn Tokjo tuΩa lkuluri tal-ikel, soy sauce u l-

green wasabi biex tag˙ti lkulur lir-ross, ˙alli tag˙mel ilkreazzjonijiet ‘makizushi’ jew sushi rrumblat. Skont it-tradizzjoni, il-˙axix tal-ba˙ar, ir-ross u l-ingredjenti l-o˙ra – b˙al ˙ut nej, ©in©er u ˙axix – jinfirxu fuq tapit talmejda, mag˙mul mill-bambù, ji©u rrumblati u mqattg˙in fi tmien partijiet. IΩda Tamachan, qabel ma tqattag˙hom, tag˙ti l-kulur g˙ad-disinn li tkun tixtieq. Dan ikun il-waqt li tant tistenna biex tara li ddisinji tal- makizushi tag˙ha jo˙or©ulha tajbin g˙ax, sa ma taqsam ir-romblu, ma tkunx taf eΩatt kif se jo˙or©ilha xxog˙ol.

MibjugÓa l-karozza ta’ MuSSolini Karozza li kienet iddisinjata minn Mussolini biex teg˙leb lil dik mag˙mula fil-Ìermanja Nazista, g˙adha sal-lum ittella’ 165 mil fis-sieg˙a fuq it- top speed. Mussolini kien riedha ta’ lewn a˙mar dag˙mi, f’forma ta’ bullet , kif fil-fatt saret. Issa wara dawn is-snin kollha nbieg˙et fi rkant g˙al kwaΩi seba’ miljun ewro – it-tieni l-aktar karozza fiddinja li titqies b˙ala laktar g˙olja. Mhi ekonomika xejn, iΩda din l-Alfa Romeo 8C35, li kienet t˙alli lil kull karozza o˙ra warajha b˙al dell, in˙admet fl1935. Sentejn qabel, fl-1933, Adolf Hitler kien ˙are© mill-fondi statali biex iffinanzja l-karozzi tat-tip Mercedes Benz u l-Audi, li tqiesu b˙ala mudelli li ma setg˙u jkollhom lebda sfida. IΩda ftit wara, u g˙allGrand Prix Taljana, Mussolini kkummissjona lill-Alfa biex tinawgura l8C-35, li qalbet kollox ta’ ta˙t fuq. Wara tellieqa wa˙da, ir-

rivali tal-Alfa bdew jirtog˙du wara l-isteering tag˙hom. Is-sewwieqa talAlfa kienu jg˙addu mill˙ames post g˙all-ewwel wie˙ed f’˙in ta’ Ωew© minuti. Wara 80 sena, din ilkarozza ta’ Mussolini, li g˙adha kif inbieg˙et, g˙adha f’kundizzjoni b˙al ©dida. G˙al 40 sena t˙alliet f’garaxx f’Buckinghamshire. Minkejja r-restawr li sarilha, g˙ad g˙andha l-fatturi ori©inali kollha, inkluΩ il- gear u l-mirja. Kienet inxtrat mill-industrijalist sinjur Dennis Poore, li seta’ jsuqha kull fejn ried, tant li anke ˙a sehem biha f’kompetizzjonijiet. IΩda fl-1955, da˙˙alha fir-remissa taddar tieg˙u f’Taplow, fejn baqg˙et mhix mimsusa sa ma miet fl-1987. Minn dak iΩ-Ωmien sarilha r-restawr, iΩda g˙adha ttella’ l-˙effa ori©inali tag˙ha fis-sewqan. Issa nxtrat waqt irkant li sar fl-14 ta’ Settembru minn Goodwood Revival Sale qrib Chichester, g˙allprezz ta’ €7,077,524.

Hi tis˙aq li fl-arti tag˙ha m’hemmx çans li tirran©a, speçjalment l-espressjonijiet tal-uçu˙. L-ewwel qatg˙a tarromblu jkun dejjem mument speçjali g˙al Tama-chan. Tant da˙let fil-˙idma tag˙ha, li sa ˙olqot sit elettroniku blisem ‘Sushi smile of Tamachan’. Fiha tiddeskrivi l-missjoni tag˙ha biex tinkora©©ixxi l-edukazzjoni u l-gost fl-ikel permezz ta’ dan l-ikel ÌappuniΩ. Ìeneralment, il-koki ÌappuniΩi tas-sushi jie˙du ta˙ri© ta’ 20 sena – g˙alkemm hemm korsijiet iqsar g˙al dawk li ja˙dmu f’ristoranti esklussivi barra l-Ìappun.

Skultura Miz-zkuk u l-weraq

Óafna residenti barranin ikunu kuntenti jekk b˙alissa jaqtg˙u l-˙axix li jikbrilhom fil-©nien, jew mad-dawra tad-dar tag˙hom. Issib ukoll lil min, bil-paçenzja kollha, jifforma nanu mill-˙axix li jkollu. IΩda newrologu ma g˙amilx b˙alhom u ma qabilx mal-idea li jne˙˙i l-˙axix kollu. Tant li qatta’ 20 sena s˙a˙ jiskultura g˙amliet fantastiçi mill-˙axix ‘˙aΩin’ li jikbirlu. Wa˙da minn dawn l-iskulturi taz-zkuk u weraq tifforma r-ras ta’ katavru. U issa, li riesaq Halloween, dak li jkun ma jridx jibΩa! In-newrologu hu Jeremy Gibb, li joqg˙od f’Welwyn Garden City, li din is-sena skolpa r-ras li semmejna u par idejn ©ganteski, telg˙in jiggranfaw lejn is-saqaf tad-dar, f’tul ta’ 15-il pied.

Ir-ras li g˙amel tinsab fuq quddiem tad-dar tieg˙u, biex min iΩuru, flok ma jing˙ata mer˙ba mill-fjuri, isib lilha tilqg˙u. Ir-residenti tat-triq spiss jieqfu jammiraw id-disinji fil-©enb tad-dar, li tiswa 800,000, b’figuri o˙ra li wettaq ta’ serje ta’ annimali id f’id. Is-seng˙a ta’ dawn id-disinji, tissejja˙ topiary u taf nienet sew matul is-seklu tmintax. Huma l-wa˙diet li g˙adhom jag˙rfuha u j˙addmuha. L-istess arti bdiet tit˙addem millE©izzjani, fis-sena 4,000 Qabel Kristu, meta bdew jiΩbru b’mod pulit l-arbuxelli u jag˙mluhom forma ta’ kaxxi. Imbag˙ad ir-Rumani introduçew id-disinn fl-Ewropa wara li l-istess disinji ta’ kaxxi bdew isiru fid-djar kbar matul ir-renju tal-Imperatur Awgustu fis-sena 100 Qabel Kristu.

Sebaq l-apparat gÓat-tqabbiÛ tal-gÓajnejn Missier li tant irnexxielu jqabbeΩ g˙ajnejh ’il barra, li qajjem sensazzjoni fuq ilYouTube, ma rnexxilux jitniΩΩel fir-rekords – g˙ax il©urati ma kellhomx apparat adegwat biex ikejlu kemm qabbiΩhom. John Doyle, ta’ 30 sena, imlaqqam ‘Mr Zoom’, malajr kiseb popolarità, meta sentejn ilu beda jqieg˙ed il-filmati tieg˙u fuq l-internet. Vidjow minnhom, mibg˙ut lil Daft Punk’s Get Lucky, kiseb 500,000 telespettatur fi ftit jiem u permezz tal-vidjow

beda jkun mistieden biex juri t-talent tieg˙u fuq it-televiΩjoni Amerikan u ÌappuniΩ. IΩda nhar it-Tnejn, 16 ta’ Settembru, hu ©ie miç˙ud ittitlu g˙ar-rekord tieg˙u, g˙ax il-©urati li marru jΩuruh f’Vincent Hotel f’Southport ma kellhomx tag˙mir kbir biΩΩejjed biex ikejlu kemm qabbeΩ g˙ajnejh ’il barra. Huma setg˙u jkejlu sa 12-il millimetru, iΩda John irnexxielu jqabbiΩhom aktar minn hekk. Min˙abba dan, kienu m©eg˙lin jiç˙dulu ttitlu.

Xi nies preΩenti qalu li g˙ajnejn John ˙ar©u 14-il millimetru. IΩda minkejja kulma ©ara, u g˙alkemm ommu Jane u martu Becci garrew g˙al dan il-fatt, hu qal li bi˙siebu jkompli g˙addej bil-wirjiet tieg˙u. Ûied li ma ˙ax gost li ma ki-sibx it-titlu dinji, iΩda jinsab fiduçjuΩ li jekk fi ftit ©img˙at isir l-apparat me˙tie© g˙all-kalkulazzjoni, lest jer©a’ jipp-rova. Hu fiduçjuΩ li din id-darba jikseb ir-rekord dinji, ladarba jaf li qabeΩ sew ilqies tal-apparat eΩistenti.


Kultura

29.09.2013

MELA AQTA’ DIN…

25

MILL-ARKIVJI TA’ CHARLES CLEWS

1. 2. 3.

Kompli dan il-qawl Malti: “Min tag˙mlu ba˙ar…” F’liema pajjiΩ inΩammu l-Olimpjadi fl-2004? Wara li miet Gamal Abdel Nassar, min la˙aq il-mexxej talE©ittu? 4. Dan kien waqqa’ l-gvern ta’ koalizzjoni Bor© Olivier-Boffa. Min kien? 5. Ag˙ti l-maqlub ta’: a) bieΩel, b) xerrej u ç) qarrej. 6. Ag˙ti kelma o˙ra g˙all-˙oss li jag˙mlu dawn li ©ejjin: a) il-qalb, b) l-arlo©©, ç) il-murtali. 7. X’kien l-isem ori©inali ta’ Martin Sheen (attur)? 8. In-nawfra©ju ta’ San Pawl kien fis-sena 60, 70 jew 80 sena Wara Kristu? 9. Lil min kien i˙obb Hamlet (Amleto) fid-dramm Shakespearjan? 10. Madagaskar hija l-aktar viçin tal-Amerika jew tal-Afrika? Ara t-twe©ibiet f’qieg˙ il-pa©na

POSTIJIET TA’ INTERESS F’GÓAWDEX KTIEB ÌDID TA’ CLIFFORD VELLA F’dawn l-a˙˙ar erba’ snin tista’ tg˙id li Clifford Vella ppubblika ktieb kull sena. Mhux b’inqas din is-sena hekk kif f’Mejju li g˙adda huwa ppubblika r-raba’ pubblikazzjoni tieg˙u bl-isem Places of Interest in Gozo. Minkejja li Clifford huwa minn Malta, parti kbira millkitbiet tieg˙u dejjem kienu kkonçernati fuq G˙awdex. Mhux b’inqas din id-darba, b’dan il-ktieb kollu kkonçer-

nat fuq G˙awdex. B˙ala introduzzjoni, l-awtur jag˙ti stampa ˙afifa fuq G˙awdex, minn xiex g˙adda tul iΩ-Ωmien u minn xiex jg˙addu ta’ kuljum xi ˙addiema G˙awdxin biex jaqilg˙u l-˙obΩa ta’ kuljum. F’dan il-ktieb wie˙ed g˙andu jsib dettall fuq kull ra˙al. Jissemma kif kull ra˙al sar Parroçça, tradizzjonijiet u informazzjoni dettaljata ta’ postijiet storiçi, muΩewijiet u

postijiet ta’ sbu˙ija naturali li wie˙ed g˙andu jsib f’kull ra˙al ©ewwa G˙awdex. Jissemmew postijiet li forsi mhux kul˙add sema’ bihom, b˙al ng˙idu a˙na l-G˙ajn ta’ San Rafflu f’Kerçem, il-mit˙na li kienet saret ta˙t l-art filMunxar, in-Niçça talAnnunzjata fl-G˙asri, u diversi o˙rajn. Ma jonqosx li jissemma diversi ikel tradizzjonali, kif ukoll attivitajiet li G˙awdex

huwa mag˙ruf g˙alihom, b˙al ng˙idu a˙na l-Karnival tanNadur. Dan il-ktieb huwa kompost minn 120 pa©na bil-kulur. Minkejja dan hemm xi ftit ritratti antiki, li w˙ud minnhom imorru lura anke sa mitt sena, u li Ωgur jo˙olqu çerta nostal©ija meta wie˙ed jarahom. Huwa ktieb li Ωgur jolqot kull ©enerazzjoni, u jista’ jkun utli wkoll g˙al dawk l-istudenti li qeg˙din

jag˙mlu xi riçerka dwar G˙awdex waqt l-istudji tag˙hom. Ktieb li jista’ jing˙ata b˙ala rigal lill-qraba tag˙na l-emigranti jew ˙bieb barranin. Kull min huwa interessat li jakkwista kopja ffirmata millawtur jista’ jçempel 9947 7906 jew jibg˙at email lil c2vella@go.net.mt jew inkella minn diversi ˙wienet tal-kotba mxerrdin f’Malta u G˙awdex.

Marçell ma jissilitx kontra ddestin, ibnu ser jispiçça dalwaqt f’˙alq il-mewt. Imma kemm hi ˙afifa g˙al Marçell li ji©©ieled kontra dak li hemm miktub g˙alih u kontra l-©ibdiet strambi, x’aktarx ta’ natura sesswali, li ibnu stess g˙andu g˙alih? Francis Ebejer jo˙loq tensjoni kbira f’dan itthriller dramatiku li Theatrencore g˙aΩel li jittella’

biex jiççelebra l-g˙oxrin sena mill-mewt ta’ Ebejer. Ta˙t iddirezzjoni ta’ Tyrone Grima u bil-parteçipazzjoni ta’ Mariella Aquilina, Sean Briffa u Nadine Genovese, Bwani huwa xog˙ol teatrali li j˙allik b’nifsek maqtug˙, u bil-biΩa’ ta’ dak li jista’ jse˙˙. Il-biljetti jistg˙u jinkisbu mill-Kavallier ta’ San Ìakbu, il-Belt. (Tel: 2122 3216; http://www.sjcav.org)

BWANI TA’ FRANCIS EBEJER

Ritratti: PATRICK GENOVESE

ST JAMES CAVALIER 11,12,13 TA’ OTTUBRU

G˙andu missier ikun lest li jisfida d-destin u jitlef il-fer˙ tieg˙u biex ikun jista’ jsalva l˙ajja ta’ ibnu stess? G˙oxrin

sena ilu Marçell (Stefan Farrugia) jikteb rumanz tra©iku bl-isem ta’ Bwani . G˙oxrin sena wara, ibnu Victor (Jacob

Piccinino) ming˙ajr ma jaf, qed jg˙addi mill-istess ©rajjiet li g˙adda minnhom Bwani firrumanz ta’ missieru, u jekk

TWEÌIBIET: 1. ikun g˙adira; 2. fil-Greçja; 3. Anwar Sadat; 4. Johnn Cole; 5. a) g˙aΩΩien, b) bejjieg˙, ç) awtur; 6. a) t˙abbat, b) ittektek, ç) ifaqqa’; 7. Ramon Estevez 8. 60(sittin); 9. Ophelia; 10. l-Afrika


26

Çinema

29.09.2013

MIÇ-ÇINEMA

jikteb CARMELO BONNICI

WHITE HOUSE DOWN

FURJUÛ

IL-‘WHITE HOUSE’ TERÌA’ TKUN ASSEDJATA Atturi Ewlenin: ChanningTatum, Jamie Foxx, Maggie Gyllenhaal, Jason Clarke, Richard Jenkins, Joey King, James Woods. Direttur: Roland Emmerich. Óin: 131 min. Distributur: COLUMBIA/SONY. Ma˙ru© mill-KRS. Çert. 12A ll-‘White House’, id-dar talPresident Amerikan li tinsab f’Washington DC, hija l-aktar post im˙ares fid-dinja, b’sigurtà stretta madwaru kollu. Minkejja dan, skont l-esi©enzi ta’ Hollywood, dan il-lokal ©ie assedjat darbtejn fi Ωmien ftit xhur. F’ Olympus Has Fallen kienu çorma terroristi mill-Korea ta’ Fuq li da˙lu hemm u qabdu lill-President Amerikan b˙ala rahan. Fix-xog˙ol ©did, White House Down, insibu li grupp paramilitari Amerikan, armat sa snienu u li ma qabilx mal-ftehim talPresident g˙all-paçi fil-Lvant Nofsani, jokkupa l-konfini kollha tal-White House. Dawn iΩ-Ωew© films huma kwaΩi simili fl-andament rispettiv tag˙hom: suldat/pulizija wa˙dani jkun kapaçi jieqaf lill-marmalja biex isalva lill-President fiΩ-Ωew© okkaΩjonijiet, fejn qabel l-assedju din il-persuna tkun jew irruftata l-impieg li tixtieq ta’ sigurtà malPresident jew tispiçça milli tkun il-favorita ta’ dan il-kap, u fla˙˙ar mill-a˙˙ar to˙ro© bl-unuri kollha. Waqt li dawn iΩ-Ωew© xog˙lijiet jiffukaw ˙afna fuq azzjoni kwaΩi inkredibbli u kontinwa, White House Down hu aktar elaborat, jidher li g˙andu ba©it

g˙oli, u b’Roland Emmerich bittmun l-istorja tie˙u xejra epika b’diversi set-pieces tassew affaxxinanti. John Cale (Tatum), pulizija talCapitol, jixtieq ˙afna li jing˙aqad mas-Servizz Sigriet Amerikan biex jipprote©i lil James Sawyer (Foxx), il-President. Meta jmur fil-White House g˙all-intervista jie˙u mieg˙u lil bintu Emily (King), ta’ tnax-il sena, li trid iΩΩur dan il-post. Min˙abba xi difett min- na˙a tieg˙u fil-passat, Cale ma jing˙atalux dan ixxog˙ol u, waqt li jkun qed ifittex lil Emily, grupp merçenarji li ma jaqblux mad-deçiΩjonijiet talPresident jassaltaw dan il-post u joqtlu ˙afna gwardji u nies. Bintu tista˙ba u anke tie˙u diversi ritratti ta’ dawn il-kriminali. Cale, li jkun fuq barra, jer©a’ jmur lura b’diffikultà kbira biex isibha, je˙les lilha u lillPresident u anke jsalva lil pajjiΩu. L-intriççi li se jg˙addu minnhom hu u bintu, u anke lPresident, se juri kemm Cale kien tassew adattat g˙al dan ixxog˙ol. L-andament ta’ White House Down jiΩvol©i b’mod splussiv ming˙ajr kumplikazzjonijiet, bilg˙an ewlieni li l-patrijottiΩmu jirba˙ bl-akbar qawwa fuq kollox.


Çinema

29.09.2013

We’Re The MILLeRS

27

PASSABBLI

FAMILJA STRAMBA B’TAGÓBIJA MARIJUANA Atturi Ewlenin: Jennifer Aniston, Jason Sudeikis, Emma Roberts, Will Poulter, Ed Helms, Kathryn Hahn, Nick Offerman. Direttur: Dawson Marshall Thurber. Óin: 110 min. Distributur: NEW LINE CINEMA/WARNER BROS. Ma˙ru© mill-KRS. Çert. 15

ll-kummiedji Amerikani mmirati l-aktar g˙aΩ-Ωg˙aΩag˙ komplew jie˙du xejra spinta bi kliem vulgari u anke referenzi g˙all-affarijiet sesswali, skont l-istil mibdi minn Judd Apatow. We’re The Millers jiffittja ˙afna lil dan it-tip ta’ kummiedja, road-movie ta’ familja apparentament rispettabbli, mi©burin flimkien g˙ax hemm gwadann personali ta’ flus meta dawn i©orru filkowç/karavan tag˙hom kunsinna kbira ta’ marijuana (˙axixa). Naturalment, din il-farsa hi mΩewqa b’xi vjolenza mhux daqshekk qawwija u inçidenti o˙ra, aktarx umoristiçi, matul il-vja©© twil li jag˙mlu u li hu l-qofol ta’ din il-produzzjoni. David Clark (Sudeikis), negozjant Ωg˙ir tal-˙axixa, jinsteraq minn flusu u millmarijuana li kellu fil-pussess tieg˙u. Min˙abba f’hekk issa hu midjun bil-kbir ma’ Brad Gurlinger (Helms), limg˙allem tieg˙u, baruni kbir tad-droga. Brad jisforza lil David biex i©iblu tag˙bija kbira ta’ ˙axixa mill-Messiku u b’hekk i˙allas dejnu. Biex forsi jkun jista’ jg˙addi middwana, David jimpjega lil Rose (Aniston), Ωeffiena li tne˙˙i l-˙wejje©, b˙ala martu; lil Casey (Roberts), tfajla ma˙ruba mid-dar; u lil Kenny (Poulter), teenager ver©ni, ©ar tieg˙u, li t-tnejn jippoΩaw b˙ala t-tfal tieg˙u. Din ilfamilja stramba jie˙du l-isem ta’ ‘The Millers’. Il-vja©© lura bil-karavan mimli ˙axixa jie˙u parti sostanzjali tal-istorja. Matulu jiltaqg˙u ma’ pulizija korrott li jrid flus jew laqg˙a sesswali; ma’ familja o˙ra, Don u Edie Fitzgerald (Offerman u Hahn) u binthom Melissa (Molly Quinn), li tinkaram wara Kenny, u li jilag˙bu parti kbira fil-˙ajja ta’ The Millers; kif ukoll ma’ baruni ie˙or tad-drogi u l-palladin tieg˙u li jridu l-˙axixa g˙alihom akkost ta’ kollox. Irrelazzjoni interna ta’ din ilfamilja falza tkun wa˙da ta’ argumenti s˙an, nuqqas ta’ fiduçja u ftehim bejniethom, iΩda jilag˙buha ta’ nies rispettabbli quddiem il-barranin. Fuq kollox, dan il-vja©© jista’ jservi, fl-a˙˙ar milla˙˙ar, biex dawn jitg˙allmu minn xulxin u anke jsiru familja unita. Jason Sudeikis jinqala’ sewwa fil-parti ta’ wie˙ed ba˙bu˙ li dejjem jipprova jsewwi d-differenzi li jinqalg˙u, anke meta jaf li se jmur minn ta˙t. Jidher li dan l-a˙˙ar Jennifer Aniston saret taççetta partijiet xi ftit skabruΩi. Minkejja l-ftit azzjoni li fih, We’re The Millers jikkonçentra aktar fuq sitwazzjonijiet umoristiçi li xi w˙ud minnhom dejjem jispiççaw f’farsa klassika.

Kompetizzjoni Empire Cinema

L-AQWA GÓAXAR FILMS bejn it-18 ta’ Settembru u t-22 ta’ Settembru

Mistoqsija g˙al din il-©img˙a: Semmi attur/attriçi mill-film We’re The Millers Ibg˙at it-twe©iba tieg˙ek lil: Kompetizzjoni Films, KullÓadd, ÇNL, Triq Mile End, il-Óamrun. Ir-rebbie˙ jirba˙ Ωew© biljetti ming˙and l-Empire Cinema ta’ Bu©ibba. Rebbie˙a tal-©img˙a li g˙addiet: ANT CASSAR, 85A, Triq Sant’Anna, Wied il-G˙ajn.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Percy Jackson: Sea Of Monsters 2 Guns Grown Ups 2 One Direction: This Is Us The Smurfs 2 World War z Epic Now You See Me Man Of Steel Elysium


28

TeleviΩjoni

29.09.2013

CSI MIAMI, it-Tnejn fis-19.20 fuq Italia 1 Tlett i˙bieb: Dennis, Rob u Andy, imorru g˙al vaganza f’Miami u jippartecipaw f’kaçça turistika. Wie˙ed minnhom, Dennis, ji©i attakkat minn ors. Waqt li l-investigaturi kienu qeg˙din isegwu l-˙oss tas-suffara li kellhom fuqhom it-tliet ir©iel, it-tim ta’ Horatio jiltaqa’ ma’ Ωew© vittmi o˙ra. Ûeffiena, Tess, kienet fil-kamra tat-tliet ir©iel g˙al lap dance privata, minflok mara o˙ra bl-isem ta’ Anna, u bouncer tal-post fejn kienet ta˙dem, Rocco. Calleigh tiskopri li Andy qatel lill-istripper wara li stupraha u Dennis qatel lill-bodyguard tag˙ha. Wara dan l-att Rob u Andy ˙elsu mill-˙abib tag˙hom g˙aliex kien iddispjaçih u kien ser jag˙ti ru˙u f’idejn il-pulizjia. L-ors ˙a ˙sieb li je˙lishom mill-provi ta’ dan l-att…

07.15 08.30 08.45 09.05 09.35 11.00 12.30 12.40 13.45 14.45 17.30 17.40 19.30 20.15 23.30

G˙aΩliet (r) ONE NEWS Telebejg˙ Sheriff’s Grill (r) Il-Komiçi (r) Maratona b’Risq Dar ONE NEWS Maratona b’Risq Dar Teleshopping Maratona b’Risq Dar ONE NEWS Maratona b’Risq Dar ONE NEWS Maratona b’Risq Dar ONE NEWS

07.00 07.05 08.00 08.20 09.00 09.05 09.50 09.55 10.30 12.20 13.00 14.00 16.30 16.35 18.50 20.00 20.35 20.40 21.10 23.20

07.00 07.35 07.58 08.25 08.50 10.45

00.00 14.00 14.05 15.00 15.05 18.00 18.10 19.45 20.30 21.30 21.35 22.00 23.00

Sfida 51 Net News Sfida 51 Net News Sfida 51 Net News Sfida 51 Net News Sfida 51 Net News Skeda Net Television Premier Net News

07.00 09.00 09.15 09.45 10.30 12.00 12.10 14.00 14.05 15.05 16.00 16.05 16.55 17.40 18.00 18.10 19.15 20.00 20.40 21.30 22.50

L-G˙odwa t-Tajba Madwarna Mill-Im˙aΩen tal-Festi Is-Sajf ma’ Salv (r) Malta u Lil Hinn Minnha A˙barijiet X Factor A˙barijiet Teleshopping Merlin A˙barijiet Merlin Sinbad Madwarna A˙barijiet Mixage Atlantis A˙barijiet Is-Sajf Ma’ Salv Film: Atonement A˙barijiet

Tg1 14° Distretto Tg1 Quark Atlante Tg1 Dreams Roadcosta Azzurra Tg1 L.I.S. Paese Che Vai: A Sua Immagine Linea Verde Telegiornale Domenica In: L'arena Tg1 Domenica In L'eredità Telegiornale Tg Sport Affari Tuoi Un Caso Di Coscienza Speciale Tg 1

06.30 09.10 09.35 10.10 10.50 11.30 13.00 13.30 13.40 13.45 15.40 17.05 17.10 18.10 19.35 20.30 21.00 22.40

Real School New Art Attack Inside The World Voyager.A A Come Avventura Mezzogiorno In Famiglia Tg2 Tg2 Motori Meteo 2 Quelli Che Aspettano Quelli Che Il Calcio E Tg2 L.I.S. Stadio Sprint 90° Minuto Squadra Speciale Cobra 11 Tg2 Ncis La Domenica Sportiva

08.15 09.45 12.00 12.25 12.55 13.25 14.00 14.15 14.30 15.00 15.05 17.25 19.00 19.30 20.00 20.10 22.45 22.55 23.00

Ercole Contro Roma TGR Tg3 Telecamere Salute Prima Della Prima Passepartout Tg Regione Tg3 In 1/2 Ora Tg3 L.I.S. Ciclismo Un Vero Amore Per Leah Tg3 Tg Regione Blob Che Tempo Che Fa Tg3 Tg Regione Sostiene Bollani

15.00 15.50 18.00 18.30 19.00 19.15 21.25

Super Partes Hannah Montana Iv Hannah Montana Iv Tutto In Famiglia V Beethoven Campionato Mondiale Motociclismo 2013 Studio Aperto Campionato Mondiale Motociclismo 2013 Sport Mediaset Xxl Campionato Mondiale Motociclismo 2013 Fuori Giri Piccolo Grande Amore Mike & Molly Studio Aperto Così Fan Tutte 2 10.000 A.C. Adam Kadmon

07.59 Tg5 Mattina 08.49 Tgcom 09.10 Elisa Di Rivombrosa. Parte Seconda 11.15 Non Annunciato 11.30 Le Storie Di `Melaverde' 12.01 Melaverde 13.00 Tg5 E Meteo5 13.40 L'arca Di Noè 14.00 Domenica Live 18.50 Avanti Un Altro! 20.00 Tg5 E Meteo5 20.40 Paperissima Sprint 21.30 Io Canto

08.15 09.20 10.00 11.00 11.30 12.00 13.00 14.00 14.35 14.42 15.22 16.00 18.55 19.31 19.35

07.55 09.45 11.40 13.30 14.40 16.30 18.10 20.00 20.30 23.00

Omnibus I Tre Moschettieri Cuore D’Africa Tg La7 Film: Il Sentiero Della Violenza The District Film: La Libreria Del Mistero Tg La7 Grey’s Anatomy Saving Hope

08.30 09.00 09.25 09.50 10.15 11.10

Offbeat America My Yard Goes Disney Selling New York Million Dollar Rooms The White Room Challenge State of Style: 2013 Spring/Summer Collection Masters of Luxury Platinum Weddings Eating Art Extreme Homes Offbeat America Million Dollar Rooms Selling New York Suggs’ Italian Job My Yard Goes Disney State of Style: 2013 Spring/Summer Collection Million Dollar Rooms World’s Most Extreme Homes Extreme Homes Chef Abroad

06.00 07.40 09.20 11.00 11.50

08.10 Mythbusters: Duct Tape Island 09.05 Through the Wormhole with Morgan Freeman: What Are We Really Made of? 09.55 How the Universe Works 10.50 Ultimate Warfare 11.40 Ultimate Warfare: Chosin: One Way Out 12.35 Auction Kings: ‘65 Mustang; Vintage Lunch Boxes 13.05 Auction Kings: Civil War Treasures; 19 C. Camera 13.30 Baggage Battles 14.25 Auction Hunters: Knuckle Dust 14.55 Auction Hunters: Rodeo Ton 15.20 Dual Survival: Eating Dust 16.15 Born Survivor: Bear Grylls: Louisiana 17.10 Born Survivor: Bear Grylls: New Zealand South Island 18.05 Fast N’ Loud 19.00 How It’s Made

08.00 08.15 08.30 09.15 09.45 10.15 11.00 12.30

Nazareth Nazareth Nazareth Nazareth Nazareth

ONE NIGHT STAND, it-Tlieta fl-21.45 fuq One It-Tlieta, l-ewwel ta’ Ottubru fl-21.45 huwa l-ewwel appuntament ma’ Owen Bonnici g˙al One Night Stand, chat show b’differenza, fejn flappartament tieg˙u Owen ser jistieden mistiedna femminili biss. Flimkien ser jitkellmu dwar su©©etti varji, però mhux ser jitkellmu biss! MuΩika, moda, memorji u kurΩitajiet ma jonqsux. L-ewwel tliet one night stands ser ikunu Elinor Barbara, ekspreΩentatriçi radjofonika u mudella; Doreen Galea, kantanta tal-muΩika Jazz; u Rachel Vella, imprenditriçi u preΩentatriçi ta’ Tista’ Tkun Int. CONQUEST, l-Erbg˙a fit-20.30 fuq One

Conquest, bi preΩentazzjoni u produzzjoni ta’ Melanie Kelly u Natalie Muschamp, ta˙t id-direzzjoni ta’ James Vernon huwa reality show b’21 kontestant, kollha jissieltu f’kull episodju biex ma ji©ux eliminati. Avventura, kompetizzjoni, rivalità, ˙biberija u gideb huma l-ingredjenti ta’ dan il-programm li ser isa˙˙ar lill-Maltin kollha. Il-kast ta’ Conquest jikkonsisti fi 18-il Malti, G˙awdxija u Ωew© barranin. Millewwel ©urnata ser ikollhom sfida u l-grupp li jirba˙ ikollu l-immunità u b’hekk jikkonfermaw il-post tag˙hom fid-dar tal-˙olm ta’ Conquest. Kuljum ser ikollhom ukoll dik li ser insej˙u ‘mini challenge’ u millewwel programm ser jibdew il-klikek, il-˙biberiji, il-gideb u t-tattiçi ta’ bejniethom. Min jaf kemm ser ji©u eliminati fl-ewwel programm? IL-KLIKKA, Il-Óamis fit-20.35 fuq One Lura mis-sajf. Ix-xemx nixxfet kollox. Il-basktijiet mimlijin ramel li ©arrejna mill-bajjiet sbie˙ Maltin. Ramel b˙all-memorji u l-esperjenzi li n©orru mag˙na kull jum li jg˙addi fil-vja©© tal-˙ajja. U ‘il-Klikka’ sadanittant: min minnhom issetilja u min qaleb id-dinja? G˙al xi w˙ud minnhom l-avventuri ma jonqsux, u f’dan it-tielet sta©un ta’ IlKlikka ser naraw x’qed i˙awdu.

12.00 12.15 13.10 14.00

11.35 12.00 12.25 12.55 13.45 14.10 1435 15.00 15.25 15.50 16.15 16.40 17.05 18.00

06.00 06.25 07.15 08.10 09.05 09.30 10.00 10.55 11.50 16.25 17.20 18.15 19.10 20.05 21.00 22.20 22.50 23.45

Meerkat Manor Cats 101 Most Extreme Austin Stevens: Most Dangerous Going Ape Dick ’N’ Dom Go Wild Most Extreme Investigation Earth With Jeff Corwin My Cat from Hell America’s Cutest Pets Call of the Wildman Austin Stevens Adventures Gator Boys Shark Attack File North America Amazon Abyss Untamed and Uncut Gator Boys

Vita Da Strega Viaggio A... Santa Messa Pianeta Mare Tg4 Pianeta Mare Slow Tour Tg4 Telegiornale Meteo Donnavventura Ieri E Oggi In TV Speciale I Berretti Verdi Tg4 Telegiornale Meteo Il Comandante Florent Il Rapimento 21.30 Tempesta D'amore 22.55 I Bellissimi Di Rete 4 23.00 Il Pianista

13.05 13.55 14.40 15.25 16.25 17.15 18.30 19.20 20.10 21.00 21.50 22.40 23.30

13.30 14.15 15.00 17.30 18.30 20.00 20.30 21.00 22.20 23.10

Jenny Morris Cooks Morocco Extra Virgin Symon’s Suppers Charly’s Cake Angels Barefoot Contessa: Back to Basics The Big Cheese Siba’s Table Amazing Wedding Cakes Charly’s Cake Angels Iron Chef America Diners, Drive-Ins and Dives Food Wars Tastiest Places to Chowdown Chopped Charly’s Cake Angels Amazing Wedding Cakes Diners, Drive-Ins and Dives Food Wars

Nina and the Neurons The Roly Mo Show Robin Hood Last of the Summer Wine My Family The Weakest Link Small Island Monty Halls’ Great Hebridean Escape The Weakest Link Robin Hood Doctors Monty Halls’ Great Hebridean Escape Small Island Last of the Summer Wine My Family Gracie! Waking the Dead Bedlam


30

Log˙ob

29.09.2013

SOLUZZJONI TAL-ÌIMGÓA L-OÓRA

MIMDUDIN: 1 Bankett, 5 Sgassa, 8 Spellut, 14 Patri, 15 Tawwal, 17 Eremit, 19 Trakk, 20 Boss, 21 Opra, 23 Brodu 25 Stola, 28 Nida, 29 u 30 Ìandra, 31 Tubu, 33 Pantellerija, 39 Vavi, 41 Bla, 42 Sit, 43 u 45 Kurunelli, 46 u 47 Monasteru, 50 Tajn, 53 u 54 Msaren, 56 Tonda, 58 Terrur, 60 Temtim, 62 Aptit, 64 Redus, 67 Londra, 69 Martri, 70 Sapun, 72 u 73 Óajjat, 75 Tonn, 77 Mans, 79 Soldi, 80 Darab, 82 Ambu, 84 Isa, 85 Art, 87 Ilma, 88 Bumbardament, 93 Sink, 94 u 95 Bnadar, 96 Dabu, 98 Korra, 100 Illum, 101 Ìbir, 105 Foss, 108 Drapp, 109 Xellug, 110 Tadama, 111 Ostja, 112 Skartat, 113 Ìnejna, 114 Qassata.

282 Irba˙ €25 fi flus

94

WEQFIN:

Mimdudin 1 Mbattan sew, mg˙aqqad, mag˙mul iebes (7) 5 Óier©a minn fuq in-nar, lesta biex tittiekel (6) 8 Qajjem paniku biex ta twissija (7) 14 ..... ˙axix (5) 15 Dan ma jsirx bix-xa˙am iΩda bil-flus minn ta˙t (6) 17 Tabil˙aqq, bis-sod, kollu minnu (6) 19 Post li fih t˙ossok mistrie˙ mentalment (5) 20 Óa l-.... u spara (4) 21 Aktar minn bir wie˙ed (4) 23 Kalkolu tar-rispett? (5) 25 u 28 Ikel mimli sustanzi (5) 29 u 30 Wie˙ed mill-bdabad (6) 31 Quddiem inhar ji©i 12.00pm (4) 33 Il-qawl ... .... ..... trid lil g˙ajrek (3,4,5) 39 Il-.... tag˙na u nirkbu wara (4) 41 u 42 Aktar minn musrana wa˙da (6) 43 Bniedem boçni, qawwi u smin (4) 45 u 46 Fihom tmur t˙allas u tiekol (10) 47 L-.... il-Óali tal-parabbola (4) 50 Bih ma jkollniex gwerer (4) 53 u 54 Ûift ma˙lul (6) 56 Óabtu ma’ xulxin f’salib it-..... (5) 58 F’Ruma ssib kemm trid b˙alha din iç-çittadina (6) 60 Din mimlija si©ar u annimali selva©©i wkoll (6) 62 Ta’ Malta suppost li hija sabi˙a (5) 64 Karattru fil-folklor tag˙na, mo˙˙u ˙afif u fidil (5) 67 Iddispra, wasal fl-......, fl-eççessiv (6) 69 Kultant t˙ossu fuq l-istonku (6) 70 Aktar ma wie˙ed ikollu, ..... irid (5) 72 u 73 Dan g˙andu s-seng˙a tal-bini (6) 75 Isir g˙and il-konfessur (4)

77 Din il-mara tax-xi˙ (4) 79 Xi wie˙ed qΩieΩ, sfaççat u kiesa˙ (5) 80 u 82 L-istess b˙al intermixin (9) 84 u 85 Xorb, spirti, alko˙ol (6) 87 .... ta’ kummerç ˙ieles (4) 88 Il-qawl .... .. ...... ma jigdimx (4,2,6) 93 Is-Slaten .... tal-Epifanija (4) 94 u 95 Lil Sansun qatg˙etlu xag˙ru (6) 96 Dendil ta’ ˙wejje© biex jinxfu (4) 98 Lanqas il-..... ma rrid inkun mieg˙u! (5) 100 ..... safejn ti©i tinda˙alli! (5) 101 Kontra d˙ul (4) 105 Il-˙rejjef ta’ Wenzu u .... (4) 108 Im˙abba a la Taljana (5) 109 Aktar minn ˙ares wie˙ed (6) 110 Hawn min jistennieha taqa’ f’˙alqu (6) 111 Kien l-ewwel dittatur Bolxevista (5) 112 Ma tmurx tg˙um ming˙ajru (7) 113 Toqg˙odx ti©i b’˙afna ...... mal-lewΩa (6) 114 Wie˙ed mill-assoluti (7) Weqfin 2 3 6 9 10 11 12 13 16 18 22 24 27 32 (6)

Tg˙id xejn quddiemu g˙ax dak ..... (5) u 4 Ix-xag˙ar ta’ ˙dejn 2 wieqfa (8) u 7 Il-parabbola tas-.......... it-tajjeb (10) Jag˙mlu r-ru©©ata mill-.... morr (4) Qatt te˙odha ma’ min hu .... minnek (4) Il-Konti ta’ ..... Cristo (5) Allura din il-mara taΩ-Ωarbun? (7) Caravaggio kien wie˙ed minnhom, millkbar nett (7) Dawn nixfin qoxqox (5) L-istess b˙al sensiela (5) Mitfug˙ g˙all-iskart (5) u 26 Dawn ji©ru aktar mill-karozzi (6) Strada ..... saret Triq l-Ifran (5) G˙affe© kemm fela˙, jew g˙amel ftira

33 35 36 37 38 44 48 49 51

u 34 Laqam mog˙ti lix-Xitan (7) Din il-©og li tg˙aqqad il-wirk tas-sieq (6) Kemm hu tajjeb mag˙sur! (6) Din hija d-drapp doblu tal-qlug˙ (4) u 40 Dawn in-nies ˙aqqhom il-˙abs (9) Dan kien ibejjet fis-s˙ana tas-sodod (4) Allura dan ir-ra©el tal-banka? (4) Wie˙ed mill-istrumenti (8) Hemm fuq issib l-Isptar Monte Carmeli, f’Wied Inçita (8) 52 Dawn ifissru qirda s˙i˙a (6) 55 Aktar minn valur wie˙ed (6) 57 Qatt m’g˙andek tg˙id kelma b’.... (4) 59 Mod ta’ kif xi ˙add i©ib ru˙u (4) 61 Kontra tlug˙ (4) 63 Dan xejn mhu sod, mer˙i u mla˙la˙ (4) 65 Kontra raqqaq (6) 66 G˙ajjat tal-klieb (4) 68 Óajtu mne˙˙ija (6) 69 Parir u parir u parir (6) 70 .... kif dejjaqtni! (4) 71 Din biex taqla’ l-imsiemer (6) 74 Óasad: ˙sad; fadal: .... (4) 76 Kontra bbies (4) 78 u 79 Kalendarju (8) 81 Wa˙da mill-erwie˙ (3) 82 Dar kbira ta’ xe˙ta g˙anja (5) 83 Milbus ©did (7) 86 Kif tarani, .......! (7) 89 Il-prinçep ..... tat-tron (5) 90 u 91 Óannen lil xi tarbija (6) 92 Tih lil min je˙tie©u (5) 97 Xbieha ta’ alla falz (5) 99 Óares sew lejja (5) 100 Il-..... Karl Chircop (5) 102 Dan ta˙t kmand tar-re jew ir-re©ina (5) 103 u 104 Din tixrobha fil-log˙ob tan-nar? (8) 106 u 107 Il-poeta Karmenu ........ tasSi©©iewi (8)

2 Attur, 3 u 4 Kwintett, 6 Galbu, 7 Stess, 9 u 10 Patalott, 11 Umani, 12 Apposta, 13 Akkanit, 16 Warda, 18 Mulej, 22 Babbu, 24 u 26 Duttur, 27 Dritt, 32 Bukkun, 33 u 34 Panell, 35 Editur, 36 Emmnut, 37 Innu, 38 Ass, 40 Avukat, 44 Rima, 48 Etna, 49 Battalja, 51 Armonija, 52 Stupru, 55 Attent, 57 Dudu, 59 Radd, 61 Morr, 63 Pika, 65 Dammem, 66 S˙un, 68 Antika, 69 Mandra, 70 u 71 Stampaturi, 74 Dlam, 76 Erre, 78 Sinna, 79 u 81 Sabbat, 82 Atlas, 83 Mimduda, 86 Skurjaw, 89 Ukoll, 90 u 91 Barmil, 92 NtuΩa, 97 Bjank, 99 u 100 Afganistan, 102 Batut, 103 u 104 Sparixxa, 106 u 107 Paradoss.

KUPUN TISLIBA Ibg˙at it-tisliba tieg˙ek lil: Tisliba KullÓadd, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun.

Isem

Indirizz

Tel No: Rebbie˙ ta’ €25: TONY BONELLO, 202/6, Triq it-Torri, Tas-Sliema


Log˙ob

29.09.2013

31

TISLIBA BIN-NUMRI Po©©i n-numri f’posthom Bi 3 numri 059 092 313 349 436 470 474 494 536 547 578 594 674 704 884 993

B’4 numri 0038 0613 1252 1341 1419 1967 2411 2443 2468 2588 2980 3010 3081 3086 3187 4673 4988 5674 5846 6080 6113 6344 6390 6508 6639 7771 7783 7881 8700 8879 9028 9177

9436 9438 9668 9690 9960 999

B’5 numri

B’6 numri

01397 08090 11675 12169 16586 23128 24573 30976 37765 40970 44116 50878 51026 64044 68456 77407 84609 87693 91581 92008 93807 98413

385973 772029 802074 847495

Bi 8 numri 12337504 15148814 21997329 36420409

SUDOKU SPONSORJATA MINN WELLA

Irba˙ Shampoo u Conditioner Wella Aqta’ dan il-log˙ob u ibag˙tu lilna KOMPETIZZJONI WELLA KullÓadd, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun.

Isem: .......................................................................................... Indirizz......................................................................................... .....................................................................................................

Rebbie˙a: BERNADETTE AGIUS, 12 Chaber, Triq ir-RuΩell, Ó’Attard, ATD1503

Kompetizzjoni Centro Casalinga Ìemma’ s-sitt kupuni u ibg˙athom f’daqqa lil: KullÓadd, Kompetizzjoni Centro Casalinga, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun.

Isem.......................................................................................................................................

5

Indirizz................................................................................................................................... ................................................................................................................................................ ID Card................................................ Tel. .......................................................................


32

AvviΩi

29.09.2013

PROPRJETÀ QAWRA: Appartament ˙dejn ilknisja tal-Qawra. Kbir ˙afna. Fih entratura, salott bil-gallarija, kçina, shower, kamra tal-banju, Ωew© kmamar tas-sodda u o˙ra kbira bil-gallarija. Çempel lis-sid fuq 7905 0999

Çemplu 7993 8270 TANAYA’S Dev Ltd: G˙aΩla kbira ta’ appartamenti f’kull Ωona ta’ Malta. Jinbieg˙u ming˙ajr depoΩitu u n˙allsulek il-kuntratt. Offerta speçjali. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 9992 4999. Ming˙ajr a©enti jekk jog˙©bok.

ÓAL TARXIEN: Blokka kbira ta’ 120 pied tul, li tikkonsisti f’garaxxijiet semi-basement, maisonette, Ωew© appartamenti u penthouse. Bil-komun u l-lift lesti minn kollox. Ta’ min wie˙ed jarahom g˙ax mibnija kbar. Çempel sabiex tikseb aktar dettalji fuq 9982 6927.

SAN PAWL IL-BAÓAR: Appartament f’xifer il-ba˙ar. Bejn il-Veccia u l-Baracudas ASC. Veduti mill-isba˙ tal-bajja taxXemxija u l-GΩejjer ta’ San Pawl. It-tielet sular bil-lift. 3 kmamar tas-sodda, eçç. Çempel lil Ian fuq 7945 2887

ÓAÛ-ÛEBBUÌ: Terraced house kantuniera. Kbira u spazjuΩa, fiha salott, intrata, TV room , kamra tal-ikel, kçina, Ωew© kmamar tal-banju u erba’ kmamar tas-sodda, terazzin kbir. Bejt blarja kollha. Ìnien quddiem kbir bid-drive-in, bir u garaxx ta’ 3 karozzi. Prezz negozjabbli.

VALLETTA: Óanut li jinsab f’14, Old Theatre Street. Jikkonsisti f’kamra ta’ 23 metru kwadru, store Ωg˙ir u toilet. Il-permess hu Class 4 u jista’ jitla’ g˙al klassi differenti. Ming˙ajr çens u lest minn kollox g˙all-investiment. Prezz tajjeb ˙afna ta’ €75,000. Çempel lis-sid fuq 7909 4499

PROPRJETÀ GÓALL-KIRI

AFFARIJIET GÓALL-BEJGÓ

XAGÓJRA: Garaxx livell mat-triq, joqog˙du 3 karozzi, €2.60 kuljum. Çemplu fuq 7947 3621

Ûew© inkwatri kbar taç-ÇiniΩi. Twal tliet piedi u wisg˙in pied. Prezz tat-tnejn 60€. Çemplu fuq 9900 0453, 2169 7066 jew 9926 3632.

ÓAÛ-ÛEBBUÌ: Garaxx u QORMI: Óanut jew uffiçju. Scaffolder twil sa 3 sulari bittavluni b’kollox, çimi tal-pont b’kundizzjoni tajba. Jigger ©did fjamant. Roti racer u mountain bikes. Mixer tad-dawl f’kundizzjoni tajba. Çemplu g˙al aktar informazzjoni fuq 9946 7500, 2746 4394 KAROZZI GÓALL-BEJGÓ Mercedes E Class, magna 270 diΩil tas-sena 2004. Semi automatic, 4 bibien, fiha 70,000 mil, impurtata mill-Ingilterra. Full extras. Mercedes Benz Saloon tal-1987. IΩ-Ωew© karozzi huma f’kundizzjoni tajba u miΩmuma fil-garaxx. Çempel g˙al aktar informazzjoni fuq 9961 5083 jew 2746 1496

Inbig˙u kull tip ta’ arlo©©i. Selezzjoni kbira ta’ arlo©©i tal-idejn Casio u Citizen, kemm di©itali, jew ana logs, varjetà kbira ta’ alarm clo cks , kemm Citizen, Seiko ‘Dugena’ tal-marka Pierre Cardin. Varjetà sabi˙a ta’ cuckoos li ja˙dmu kemm bil-˙abel u bil-batterija, bi prezzijiet tajbin. Nag˙mlu wkoll tiswijiet ta’ arlo©©i tal-idejn u kif ukoll tal-˙ajt u grandfather clocks. Nag˙mlu wkoll testing bil-pressure test machine, sistema ta’ testing g˙al kull tip ta’ arlo©©i biex jintuΩaw g˙all-ilma (vacuum test u pressurised test) waqt li qieg˙ed tistenna g˙alih. Tiswija bil-garanzija – 110 Triq il-Kungress Ewkaristiku, il-Mosta. Çempel fuq 2141 7235 jew 9982 5389. Salotti ta’ kull stil bi prezzijiet moderati, tpartit aççettat. Ikollna wkoll salotti second hand . Çempel 2137 4823 jew inkella 9982 4139. Sander, kalibratur, Ωew© piedi wisa’, kundizzjoni mill-aqwa. Çineg grit 60 u 120 biex imorru mag˙ha. Çempel ghal aktar informazzjoni fuq 7961 7945.

Wallunit ta’ 12-il pied fi tliet biççiet ta’ 4 piedi l-wa˙da, talkewba. Tajba b˙ala librerija. Çempel sabiex tikseb aktar informazzjoni fuq 2148 6683.

g˙al aktar informazzjoni fuq 2144 6839 jew 9947 4505. Fax: 2147 0295. Email: alex@agrautoparts.com PARTS TAL-KAROZZI Toyota, Honda, Daihatsu, Fun Cargo, Toyota Corsa, Glanza, Starlet, Integra, Civic, Terios, Tercell, Pajero JR, Pajero 2-8, Micra 2001, Polo 1994, Discovery 3 2005, Opel Corsa 2002, Freelander u ˙afna parts o˙ra. Triangle Truck tyres ©odda. Irrikorri g˙and Salvu Cassar, G˙awdex. Çempel g˙al aktar informazzjoni fuq 2155 6674, 9947 5746 jew 9928 8699 TAGÓLIM Korsijiet f’livell Ordinarju f’diversi su©©etti b˙allMatematika, IngliΩ, Malti, FrançiΩ, FiΩika u o˙rajn. Noffru wkoll korsijiet talECDL. Prezz €35 kull module. Noffru wkoll korsijiet baΩiçi fil-kompjuter, €50. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 2166 2241 jew 7766 2241 jew Ωur issit elettroniku www.tudorinstitute.com PRIVAT IngliΩ, Taljan, FrançiΩ fl-Olevel, A-level, Intermediate u Conversation. TELT Mont bd g˙all-beginers. Mr. C. Dowling (Qual. Tech.) Çempel fuq 9928 3974 u 2133 5032. Dati huma: 15, 22, 29 ta’ Settembru u 5 ta’ Ottubru. TAGÓLIM TAS-SEWQAN

Washing machine twin tab tadditta Binateh, uΩata tliet darbiet biss. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 2165 1274 jew 7965 0396. Pjanu fuq il-˙adid, g˙andu bΩonn tuning, €500. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 2763 4001 jew 9811 3588 AGR AUTO JAPANESE PARTS GÓALL-KAROZZI Inbig˙u kull tip ta’ parts ta’ karozzi ÌappuniΩi u Koreani, fosthom Kia, Toyota, Isuzu, Daewoo, Mitsubishi, Honda, Subaru. Huma wkoll importaturi ta’ Ωjut u air filters, shock absorbers, brake pads, clutches, eçç. Parts ©enwini. Çempel

Tewmi Group g˙al lezzjonijiet tal-karozzi kemm manual u kif ikoll automatic. Cab service u karozzi g˙all-kiri bi prezzijiet ra©onevoli. Ûur is-sit www.tewmi.com jew çempel fuq 9942 2422 SERVIZZI WP Ltd toffri bejg˙ lill-kuntratturi u suppliers ta’ waterproofing membrane u liquid membrane bi prezzijiet ir˙as ˙afna u prodott tajjeb. Toffri wkoll xog˙ol ta’ membrane g˙al fuq il-bjut. Çemplu fuq 9944 5527 jew 7981 2784. Email : williamm@go.net.mt


AvviΩi

29.09.2013

DAR GÓALL-ANZJANI Villa Robinich – dar g˙all-anzjani b’atmosfera familjari fil-Fgura. Noffru kull g˙ajnuna lill-anzjani u dak kollu li jkollhom bΩonn b’dedikazzjoni kbira minn carers professjonali. Ikel jissajjar millkçina tag˙na stess u skont ilbΩonn ta’ kull individwu. Çempel sabiex ting˙ata aktar informazz-joni fuq 2166 6142 jew 7966 6142 jew ibg˙at email lil robinich@go.net.mt

INVESTIGAZZJONI PRIVATA Ûwi©ijiet, g˙erusija u relazzjonijiet o˙ra. DNA testijiet forensiçi, tfal ma˙tufa minn Malta, kaΩijiet çivili, kaΩijiet o˙ra fil-qorti. Problemi ta’ kumpanniji jew negozju. Nag˙tu xhieda filQorti. Na˙dmu f’Malta u kif ukoll barra. Çempel 7959 0000 jew www.privateinvestigationmalta.com MUSIC LINK

GÓEJBIEN TA’ DGÓAJSA Dg˙ajsa Albatross 565 host g˙ebet nhar id-9 ta’ Settembru minn Marsaskala. Min g˙andu xi informazzjoni huwa mitlub jikuntattjani bin-numru 9986 1443 DIVERTIMENT Nigret Night Club & Restaurant, 11 Labour Ave, ir-Rabat. Nipprovdu g˙al kull tip ta’ funzjoni b˙al coffee mornings, high teas, lunches, dinner dances, hens u bachelors parties . Divertiment live kull nhar ta’ Ìimg˙a ma’ Freddie Portelli u DJ Nando. Is-Sibt line dancing, country music u kull tip ta’ muΩika mis-snin sittin ma’ DJ Frans Grech. Tista’ tag˙Ωel minn à la carte menu , pasta, pizza, grills u light snacks. Biex tirriserva post çempel 2145 4858, 2145 4908 jew 7945 4908.

Issibilna kull tip ta’ strumenti muΩikali, fosthom drums kemm akustiçi u elettriçi, cymbals, percussion, pjanijiet di©itali, baby grand pianos, sound mixers u sound cards. Apparat ta’ DJ, sound systems, kitarri klassiçi u akustiçi, bass guitars , strumenti tar-ram, wood winds, vjolini, spare parts u aççessorji o˙ra. G˙andna ssib wkoll kotba tal-muΩika tat-tag˙lim. Mur Music Link, 262, Triq Fleur-deLys , B’Kara. Çempel 2148 2796.

XOGÓOL TA’ ALUMINIUM G˙al kull xog˙ol ta’ aluminium shutters, g˙ad-djar jew garaxxijiet. Nag˙mlu bibien g˙all-˙wienet, aperturi, roller shutters, g˙attwieqi u bibien, roller u ceiling systems. Issibilna bibien li jifil˙u n-nar, aluminium b’thermal insulation biex tnaqqas is-s˙ana fis-sajf u l-kes˙a fix-xitwa, u ma jag˙mlux condensation. Stimi b’xejn. Horvin Ltd, A42 Industrial Estate, il-Marsa. Çempel 2122 6320, 2122 7196 jew 9989 1800. Email: horvin@waldonet.net.mt jew www.horvin.eu XOGÓOL TA’ ALTERAZZJONIJIET G˙al kull xog˙ol ta’ alterazzjonijiet fuq bini ©did u antik, ftu˙ ta’ bibien, bdil ta’ soqfa, kisi u tibjid u bdil tat-travi tal-˙adid. Çempel lil Pawlu bin-numru 9917 1817.

Biex tikseb aktar informazzjoni çempel lil Jason bin-numru 2143 2352 jew 9947 7167 XOGÓOL TA’ TISWIJIET Nag˙mlu xog˙ol ta’ tiswijiet ta’ flushings u fuq viti tal-ilma. Fillokal ta’ Óal Luqa. G˙al aktar informazzjoni çempel 7927 3732. XOGÓOL TA’ KISI, MADUM U ALUMINIUM G˙al kull tip ta’ xog˙ol ta’ kisi bil-©ibs, frakass u graffiato fuq ilfil, tibjid, tik˙il, ftu˙ ta’ bibien u twieqi, gypsum boards, suffetti, partitions, coving u bulkheads. Xog˙ol fuq aluminium b˙al twieqi, bibien, po©©amani u nets. Nag˙mel ukoll tqeg˙id ta’ madum tal-art u tal-˙ajt kif ukoll kmamar tal-banju. G˙al stima b’xejn çempel 7996 0934 jew 7735 4586

XOGÓOL TAL-ÌEBEL Varjetà ta’ ˙wat, ˙oroΩ, kanali talilma, çangatura qadima jew ©dida, kantun qadim, lavur ta’ kull tip.

DARREN WATER PROOFING G˙al kull tip ta’ xog˙ol fuq façça-

33

ta, bjut, appo©©i, gallarijiet eçç. Membrane jew liquid membrane. Mela pprote©i l-proprjetà tieg˙ek mill-ilma tax-xita u çempel issa g˙al stima b’xejn bin-numru 7905 8883 jew id˙ol fuq is-sit www.darrendoitall.com

WATERPROOFING U MEMBRANE Il-bejt tieg˙ek jag˙mel l-ilma? G˙andek problema ta’ moffa? Kenda Ltd issolvilek il-problema. Nispeçjalizzaw fuq xog˙ol ta’ waterproofing u membrane b’10 snin garanzija. Xog˙ol professjonali bl-aqwa materjal ISO pool . G˙al stima bla obbligu çemplu 7972 9967 jew Ωur is-sit www.kendawaterproofing.com ÛFIN Korsijiet tal-ballroom dancing u line sequence dancing. G˙axar lezzjonijiet ta’ 90 minuta kull wa˙da. Prezz ta’ €25. Jibdew minn Ottubru. Çempel lil Joe u Melita bin-numru 7961 8862 jew 2761 8862

TBATTIL TA’ FOSOS G˙al tbattil ta’ fosos u bjar, tindif u spezzjonijiet ta’ pajpijiet tad-drena©© permezz ta’ çertu kameras, tindif ta’ kanali taxxita u kif ukoll tbattil u tindif ta’ grease traps, çempel g˙al aktar informazzjoni fuq 2165 1029, 9942 1954 jew inkella 9949 9714.

DAR GÓALL-ANZJANI

WATERPROOF MEMBRANE Medina Home for The Elderly, 106 Labour Ave, ir-Rabat. Dar g˙all-anzjani mg˙ammra bil-kumditajiet kollha. Staff ikkwalifikat. Nurses u care workers 24 sieg˙a. Prez zi jiet ra©onevoli li jibdew minn €23 kull persuna. Naççettaw respite u bed ridden. Çempel dawn in-numri: 2145 4908, 2145 4858 jew 7945 4908.

WP Ltd ta’ Triq ix-Xitwa, Qormi, jispeçjalizzaw fuq xog˙ol ta’ waterproof membrane, damp proofing u rubberised paint. 25 sena esperjenza. Stimi b’xejn u prezz moderat. Çempel 2148 8972, 2143 8326, 9944 5527 jew 9949 3840, jew id˙ol fis-sit elettroniku: www.wpMalta.com

KISI, TIBJID U TIKÓIL XOGÓOL TA’ ALUMINIUM Jason Gatt g˙al kull xog˙ol ta’ tibjid u tik˙il, kisi normali, fuq ilfil, fuq xog˙ol antik u bil-pont, kisi bil-©ibs u graffiato. Kiri ta’ cherry picker (tower ladder). Çempel 9945 4235 jew 2180 5811.

Vin Aluminium. Nag˙mlu bibien, twieqi, insect screens, eçç. Nag˙mlu wkoll xog˙ol ta’ tiswijiet. Sabiex tikseb aktar informazzjoni çempel 2189 8999 jew 9946 5666.

Kupun AvviΩi Klassifikati IKTEB L-AVVIÛ F’DAN L-ISPAZJU

Offerta 1: ©img˙a wa˙da

– €3.50

Offerta 2: 5 ©img˙at

– €14

Offerta 3: 13-il ©img˙a

– €30

Offerta 4: 26 ©img˙a

– €56

Offerta 5: 52 ©img˙a

– €93

ÓLAS B’CHEQUE JEW CASH LIL: Sound Vision Print Ltd,

ISEM, KUNJOM u INDIRIZZ

KullÓadd, AvviΩi Klassifikati, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun. ÓMR 1717


34

Almanakk

29.09.2013

Ritratt mill-antik IT-TEMP GÓAL-LUM

It-Tnejn

It-Tlieta

L-Erbg˙a

TWISSIJIET: Xejn L-OGÓLA TEMPERATURA: 32 °c L-INQAS TEMPERATURA: 22 °c UV INDEX: 6 TEMP: Ftit imsa˙˙ab b'waqtiet xemxin u jiΩdied is-s˙ab g˙oli

HI

28°C

26°C

25°C

LO

21°C

20°C

20°C

VIÛIBBILTÀ: Tajba

Il-Óamis

Il-Ìimg˙a

Is-Sibt

RIÓ: Moderat min-Nofsinhar ix-Xlokk kultant ikun moderat g˙al ftit qawwi, li jdur minNofsinhar il-Lbiç BAÓAR: Óafif g˙al moderat li jsir moderat IMBATT: Baxx min-Nofsinhar ix-Xlokk lokalment ftit li xejn g˙all-ewwel

HI

25°C

25°C

25°C

LO

20°C

20°C

21°C

Il-Bini tal-Vctoria Gate fil-Belt Valletta

TEMPERATURA TAL-BAÓAR: 25°c

SpiΩeriji li jift˙u llum il-Óadd Premju Rebbie˙: G˙ax Hekk

Chemimart Ltd., Freedom Square, Il-Belt Valletta Chemimart International Pharmacy, 650, Triq il-Kbira San ÌuΩepp, il-Óamrun Evans Pharmacy, 96/98, Triq San Bastjan, Óal Qormi Mackie's Pharmacy, Triq L. Casolani, Ta' Paris, Birkirkara Pharmaland Dispensers, 5, Tagliaferro Mansions, Triq il-Prin ipessa Margerita, Ta' Xbiex Penny Lane Pharmacy, Triq is-Sejjie˙, Swieqi Wales Pharmacy, 183, Triq Manwel Dimech, Tas-Sliema St. Catherine Pharmacy, Triq id-Dielja k/m Triq Santa Katerina, Ó'Attard Sta. Margherita Pharmacy, Vjal il-Qalbiena Mostin, Santa Margherita Estate, il-Mosta Euro Chemist, Triq il-Kurazza, il-Qawra Sta. Lucia Pharmacy, 1, Misra˙ Dorell, Santa Lucia White Cross Pharmacy, Shop A, Block 1, Fuq San Pawl, Bormla St. Anne Pharmacy, Triq il-Qaliet, Marsaskala Pompei Pharmacy, Xatt is-Sajjieda, Marsaxlokk Qrendi Pharmacy, 6, Triq il-Kbira, il-Qrendi Tal-Grazzja Pharmacy, Triq Fran©isk Farrugia, ÓaΩ-Ûebbu© Imtarfa Pharmacy, 207 St. David Road, l-Imtarfa

Il-biljett rebbie˙ ta’ Laptop Toshiba li ttella’ fl-a˙˙ar serata ta’ G˙ax Hekk huwa 049 YELLOW SERIAL XYWZ. Min g˙andu dan il-biljett huwa mitlub sabiex jippreΩentah fir-reception taç-Çentru Nazzjonali Laburista, il-Óamrun. Car Wash G˙al darba o˙ra Ω-Ωg˙aΩag˙ tal-Gi.Fra. Kapuççini qed jie˙du l-inizjattiva li jtellg˙u attività, din id-darba b’risq Qalb it-Tfal (https://www.facebook.com/SoundsOfInnocence). Fid-29 ta’ Settembru ©ewwa l-grawnds tal-Kapuççini se jkun hemm Car Wash u Hairdressing Marathon bejn it-8.00 am u l4.00 pm. In˙e©©ukom tattendu g˙al din l-attività u t˙ajjru lil ˙addiehor jattendi u jg˙in ukoll! Min jixtieq jag˙ti donazzjoni diretta lill-Qalb it-Tfal jista’ jag˙mel dan fil-kont: 40021697203. Mela nistennewkom illum il-Óadd 29 ta’ Settembru. Jum it-Talkies

G˙awdex Batu Pharmacy, 38, Triq il-Palma, Victoria G˙awdex Nadur Pharmacy, Pjazza it-28 t'April 1688, in-Nadur G˙awdex

Lottu

80 05 78 17 33 63 87 13

Super 5

31

13

29

23

07

Din il-Ìimg˙a mill-Istorja

Biex tfakkar is-86 anniversarju mill-wiri tal-ewwel film mitkellem The Jazz Singer li kien intwera fis-6 ta’ Ottubru 1927, fi New York, il-Ferg˙a Maltija tas-Soçjetà Internazzjonali Al Jolson bejn l-1 u t-13 ta’ Ottubru 2013 ser ittella’ wirja dwar dan il-film. Is-Soçjetà Internazzjonali Al Jolson tqis is-6 ta’ Ottubru b˙ala 'Jum it-Talkies.' Il-wirja ser tittella’ fl-intrata tal-Kumpless taç-Çinema u Çentru tal-Ówienet li jinsab fi Triq ÓaΩ-Ûabbar, il-Fgura. L-wirja tinkludi diversi ritratti u tag˙rif interessanti u tkun miftu˙a l-©urnata kollha. Id-d˙ul hu bla ˙las. Serata Al Jolson "Biex jitfakkar il-kantant le©©endarju Al Jolson, is-Soçjetà Internazzjonali Al Jolson se ttella' serata dwar dan il-kantant nhar il-Óadd 20 ta' Ottubru 2013 fis-sala tal-Pro Katidral Anglikan ta' San Pawl li tinsab fi Triq it-Teatru lAntik, il-belt Valletta. Matul is-serata jkunu murija fuq liΩar kbir taç-çinema dokumentarji u materjal viziv iehor interessanti dwar ilkantant ministrell Al Jolson. L-Attività tibda' fil-4. 45pm fejn kul˙add hu mistieden u d-d˙ul hu bla ˙las." G˙al aktar tag˙rif dwar dawn l-attivitajiet çempel 99880489 jew ibg˙at e-mail: vinwilljolsonmalta@gmail.com The Indian Film Festival

01.10.1969 - Jitwieled l-attur Zach Galifianakis mag˙ruf g˙al parti ta’ Alan fil-film The Hangover

03.10.1932 – L-Iraq jikseb l-Indipendenza mir-Renju Unit

01.10.2008 – Ji©i varat ir-Red Touch Fone 02.10.1869 – Twieled Mahatma Gandhi; mexxej spiritwali u politiku fil-©lieda g˙all-Indipendenza tal-Indja

Din is-sena timmarka il-100 sena ta’ Bollywood. Dan ilfestival huwa mtellg˙a mill-Garden of Knowledge Malta u ser ikun parti mill-attivitajiet li ser jittellg˙u minn nhar lErbg˙a 2 ta’ Ottubru sal-Óadd 6 ta’ Ottubru 2013. Entratura ta’ €3. G˙al aktar informazzjoni u booking id˙lu fis-sit http://gardenofknowledgemalta.wordpress.com/.


Sports

29.09.2013

35

Karozzi

fabio Spatafora jirrappreÛenta lil Malta f’Monza Ilbiera˙ u llum, is-sewwieq Fabio Spatafora qed jikteb pa©na ©dida fl-istorja tattlielaq tal-karozzi g˙al Malta meta qed jie˙u sehem fittlielaq Elite bix-Chevrolet SS ( sport sedan ) fl-awtodromo ta’ Monza fis-Serje Ewropea tan-NASCAR Whelen. F’dawn l-a˙˙ar snin, Fabio kien residenti hawn Malta g˙al xi Ωmien, u g˙alhekk huwa kiseb il-liçenzja tattlielaq ming˙and ilFederazzjoni Maltija tatTlielaq tal-Karozzi (MMF), bir-riΩultat li Malta tidher b˙ala l-pajjiΩ ta’ Fabio fillista tas-sewwieqa ta’ Monza. It-tlielaq NASCAR (National Association for Stock Car Auto Racing) – karozzi talistess g˙amla b˙alma jixtru n-nies g˙all-uΩu ta’ kuljum – huma l-aktar tlielaq popolari fl-Istati Uniti tal-Amerika, b’madwar 75 miljun dilettant. Issa din il-kategorija ta’ tlielaq qed issir popolari ˙afna fl-Ewropa wkoll. Tlielaq b˙al dawn jistg˙u jsiru Malta meta jkollna çirkwit imdaqqas. Is-Serje Ewropea NASCAR Whelen jarawha madwar 50 miljun dar f’40 pajjiΩ middinja kollha permezz tat-TV. Kumpanniji interessati jistg˙u jirreklamaw ilprodotti jew is-servizzi tag˙hom permez tal-karozza Chevrolet li qed isuq Fabio. Fabio Spatafora ng˙aΩel mit-tim FrançiΩ Scorpus Racing g˙at-tellieqa ta’ Monza g˙aliex huwa jaf sewwa din il-korsa. Fabio qed isuq ix-Chevrolet SS darbtejn fil-klassi elite – isSibt u l-Óadd fil-10.45 ta’ filg˙odu – kull darba g˙al 30 minuta. L-istess karozza tinstaq mis-sewwieq Indjan Sailesh Bolisetti fil-klassi miftu˙a (open). B’kollox qed jie˙du sehem 50 sewwieq fiΩ-Ωew© klassijiet: 25 fil-kategorija elite u 25 fil-kategorija miftu˙a. Filklassi elite hemm sewwieqa minn sitt pajjiΩi Ewropej, minbarra Malta, ji©ifieri minn Franza, l-Italja, ilLussemburgu, Spanja, lIΩvezja u l-IΩvizzera. Fil-klassi miftu˙a hemm sewwieqa minn tmien pajjiΩi differenti: l-Awstralja, ilBel©ju, il-BraΩil, Franza, lIndja, l-Italja, il-Filippini u lIΩvizzera. L-aktar sewwieq mag˙ruf fil-klassi elite huwa bla dubju ta’ xejn issewwieq Max Papis li tellaq fil-Formula Wie˙ed, f’Le Mans u fil-kampjonat flAmerika. Il-karozza Chevrolet SS b’magna V8 ta’ 400 Ωiemel se tikkompeti ma’ 16-il karozza Chevrolet SS b˙alha jew Camaro, 5 Ford Mustang, 2 Toyota Camry u Dodge Challenger.

It-tlielaq ta’ din is-sena saru fiç-çirkwiti t a ’ N o g a r o u Dijon fi Franza, u fi Brands Hatch l-Ingilterra. Wara ttlielaq semifinali ta’ Monza jkun imiss it-tlielaq finali fuq il-korsa ta’ Le Mans fi Franza fit-12 u t-13 ta’ Ottubru. Malta qatt ma kienet rappreΩentatata f’dan il-livell ta’ tlielaq ta l - k a r o z z i , u g˙alhekk id-dilettanti Maltin Ωgur li qed isegwu u jawguraw lil Fabio li jikseb riΩultat sabi˙ g˙all-bandiera Maltija.

Ix-Chevrolet SS tat-tim FrançiΩ Scorpus Racing li qed isuq Fabio, u li hawn tidher quddiem grupp ta’ karozzi fi Brands Hatch (ritratt tas-Serje Ewropea NASCAR Whelen)


36

Sports

29.09.2013

tazza tad-dinja 2022

il-FiFa F’taÓditiet sigrieti ma’ Fox Fuq il-bdil taÛ-Ûmien tat-tazza tad-dinja Fil-qatar Il-FIFA qed ikollha ta˙ditiet sigrieti li jistg˙u jfissru li se titlef miljuni ta’ liri mix-xandir jekk iddati tat-Tazza tad-Dinja tal-2022 iççaqlaqhom mis-sajf g˙ax-xitwa – b˙alma b˙alissa jidher li se ji©ri. Il-laqg˙at, li ma ng˙atawx pubbliçità, qed isiru ma’ diversi networks tal-medja b’mod partikolari ma’ dawk Amerikani, fosthom ilFox li di©à kienu ng˙ataw id-drittijiet tax-xandir tal-partiti. Ovvjament il-FIFA, skont ilmedja IngliΩa, qieg˙da tipprova tevita mhux li ma tit˙allasx g˙axxandiriet, imma aktar biex tevita li jkollha tiffaççja azzjonijiet legali kontriha. L-o©©ezzjonijiet ta’ Fox huma li jekk it-Tazza tad-Dinja tintlag˙ab fix-xitwa tikklaxxja mal-log˙ob NFL. Fox qed isostnu li huma xtraw id-drittijiet tatTazza tad-Dinja bil-˙sieb li dawn jintlag˙bu fis-sajf b˙alma ilhom jintlag˙bu sa mill-1930. • F’g˙ajdut persistenti qed jing˙ad li jekk il-log˙ob isir fixxitwa fil-Qatar, Fox xorta ΩΩomm id-drittijiet, imma t˙allas inqas. Madankollu, dan ma kienx ikkonfermat minn Fox, li qalu li g˙alissa m’g˙andhomx kummenti x’jag˙mlu. Networks o˙ra,

minbarra dawk Ewropej, jinkludu dawk mill-BraΩil, il-Kanada, lAwstralja u l-Karibew. • Kemm eΩattament jista’ jkun it-tnaqqis tal-flus li jit˙allsu lill-FIFA jiddependi meta eΩattament issir it-Tazza tadDinja. Il-FIFA g˙adha ma tridtx

Futbol Fil-libja

Fl-aÓÓar beda l-Futbol Fil-libja – kowÇ nazzjonali Ìdid

L-Ispanjol Javier Clemente, il-kowç il-©did tat-tim nazzjonali Libjan

Nhar il-©img˙a fil-Libja kien hemm l-ewwel Ωew© partiti mill-kampjonat, wara aktar minn sentejn u nofs b’dan ilkampjonat wieqaf min˙abba s-sitwazzjoni fil-pajjiΩ. Intlag˙bu Ωew© partiti, wa˙da f’BengaΩi u o˙ra fi Tripli, biex b’hekk ix-xewqa tad-dilettanti tal-futbol Libjani saret realtà. Il-kumplament tal-ewwel rawnd ikompli matul tmiem il-©img˙a sat-Tnejn meta jkunu lag˙bu l-14-il tim taΩΩew© gruppi. Fil-grawnd internazzjonali ta’ Tripli Nasr g˙elbu lil Tersanah 2-0, filwaqt li filgrawnd ta’ Bernina Bengazi, Al-Najmah g˙elbu lil AlWehda 3-1, u kif semmejna drabi o˙ra fi grawnds bla partitarji min˙abba d-deçiΩjoni tal-Federazzjoni li g˙al ra©unijiet ta’ sigurtà l-kampjonat kollu se jintlag˙ab fi grawnds mag˙luqa g˙allpubbliku. B˙alma d-dilettanti tal-futbol

jafu, il-Libja sfat eliminata mit-turnament ta’ eliminazzjoni g˙all-finali tat-Tazza tadDinja tal-BraΩil 2014, u issa ddiri©enti Libjani tal-futbol di©à bdew ja˙sbu fil-futur. Huma ˙atru kowç ©did g˙an-nazzjonal – lill-Ispanjol Javier Clemente. Clemente li, hekk kif wasal fi Tripli, in˙ar©et l-a˙bar tal˙atra tieg˙u mill-President talFederazzjoni tal-Futbol Libjan, Anwar Altashani, g˙andu jiffirma l-kuntratt fil-bidu ta’ Ottubru. L-Ispanjol ta’ 63 sena g˙andu l-ewwel xog˙ol tieg˙u li jipprepara lit-tim nazzjonali Libjan g˙at-Tazza tan-Nazzjonijiet Afrikani li g˙andha ssir fil-Libja fl-2017. Javier Clemente li huwa mag˙ruf b˙ala ‘Barakaldo’ (ta’ xag˙ru isfar) huwa l-aktar kowç ta’ esperjenza li qatt kellu f’idejh it-tim nazzonali Libjan. Din se tkun ir-raba’ darba tieg˙u li mexxa timijiet nazzjonali. Kien il-kowç nazzjonali Spanjol g˙al 31 partita – bejn l-1992 u l-1998, dak tas-Serbja bejn l-2006 u l2007, u tal-Kamerun bejn l2010 u l-2011. B˙ala kowç ta’ klabbs Clemente qatta’ ˙afna millkarriera tieg˙u ma’ Atletico Bilbao u Espanol, g˙alkemm mexxa diversi klabbs o˙ra b˙al Atletico Madrid, Betis, Tenerife, Murcia, Valladolid, u g˙al perijodu qasir ˙afna ssena l-o˙ra kien ma’ Sporting Gijon fi Spanja, imbag˙ad fi Franza mexxa wkoll lil Marseille.

teskludi l-possibbiltà li l-log˙ob isir f’April – Mejju u mhux fixxitwa. Fil-fatt, l-affarijiet jidher li se ji©ru b’dan il-mod. Il-©img˙a d-die˙la jiltaqa’ l-Kumitat EΩekuttiv tal-FIFA li jiddeçiedi biss li fil-prinçipju l-FIFA taqbel li t-Tazza tad-Dinja ma tintlag˙abx

fis-sajf. Imbag˙ad fit-tmien xhur li jmiss issir konsultazzjoni wiesg˙a ma kull min hu interessat biex jippruvaw jaqblu fuq data g˙atTazza tad-Dinja U˙ud mill-pajjiΩi li tilfu l-©lieda mal-Qatar biex jorganizzaw huma t-Tazza tad-Dinja tal-2022

qed jippretendu kumpens g˙allispejjeΩ li g˙amlu peress li qed jg˙idu li huma applikaw g˙ax kienu ja˙sbu li l-log˙ob se jsir fissajf. Fost dawn hemm l-Awstralja li kitbet lil Blatter u talbet ˙las ta’ 25 miljun lira sterlina. Madanakollu, il-FIFA di©à g˙amlitha çara li hi m’g˙andha lebda intenzjoni li t˙allas xi kumpens ta’ din il-kwalità. Donnu li din it-Tazza tad-Dinja tal-2022, meta fadal aktar minn disa’ snin, qed tkun imdawra b’wisq kontroversji kbar. Minbarra dan tal-posponiment mis-sajf g˙ax-xitwa issa qamet kwistjoni ta˙raq o˙ra. Nhar ilÓamis saret akkuΩa serja kontra lQatar li kien hemm xi mwiet u wkoll abbuΩi minn ˙addiema li qed ja˙dmu fuq il-preparazzjonijiet g˙al din it-Tazza tad-Dinja. G˙alkemm il-Qatar di©à nnega dan kollu, jekk il-pajjiΩ ma jurix provi li dan mhux minnu, jista’ jkun hemm talba li dan l-avveniment kbir tal-futbol ma jsirx f’dan il-pajjiΩ. B˙alissa g˙addejjin diversi appelli lill-FIFA biex tinvestiga x’qed ji©ri sew u anke ssemmew bojkotts minn pajjiΩi kbar tal-futbol jekk dan ma jsirx.


Sports

29.09.2013

37

IL-BUNDESLIGA

BAYERN MUNICH ISSIELTU MHUX FTIT KONTRA WOLFSBURG RIÛULTATI Bayer L v Hannover 96 Bayern M v Wolfsburg Borussia D v Freiburg Hertha B v Mainz 05 Hoffenheim v Schalke 04 E Frankfurt v HSV

215332-

0 0 0 1 3 2

FIXTURES g˙al-lum Werder B v Nurnberg Braunschweig v Stuttgart

15.30 17.30

KLASSIFIKA BUNDESLIGA Wara li fl-ewwel taqsima tal-partita bejn Bayern Munich u Wolfsburg, ma ©ie skurjat l-ebda gowl, l-unika gowl tal-partita wasal minn Thomas Muller. Din ir-reb˙a kienet importanti g˙al Bayern sabiex ikomplu jΩommu mal-pass ma’ Borussia Dortmund li qed jiddominaw il-klassifika tal-fubol domestiku ÌermaniΩ bil-vanta©© tad-differenza tal-gowls. Fl-a˙˙ar kwarta log˙ob, Bayern komplew jippressaw u Mario Mandzukic kien viçin li jag˙milhom tnejn iΩda Naldo qala’ l-ballun minn fuq il-linja biex ta lil Wolfsburg tama ©dida. Però ddifiΩa ta’ Bayern kienet kompatta biΩΩejjed biex irnexxielhom jirb˙u s-sitt minn seba’ partiti ta’dan il-kampjonat s’issa.

Borussia D Bayern Munich Bayer L Hannover 96 Hertha Berlin Borussia M Augsburg Hoffenheim Wolfsburg Werder Bremen Mainz 05 Eintracht F Schalke 04 VfB Stuttgart Hamburger SV Nurnberg Freiburg Braunschweig

L 7 7 7 7 7 7 7 7 7 6 7 7 7 6 7 6 7 6

R 6 6 6 4 3 3 3 2 3 3 3 2 2 2 1 0 0 0

D 1 1 0 0 2 1 1 3 0 0 0 2 2 1 2 4 3 1

T 0 0 1 3 2 3 3 2 4 3 4 3 3 3 4 2 4 5

F 21 14 17 10 13 17 8 18 9 5 10 10 10 11 12 6 8 3

K 5 2 7 10 8 13 11 18 9 8 15 12 16 9 19 9 17 14

P 19 19 18 12 11 10 10 9 9 9 9 8 8 7 5 4 3 1

Muller b’gowl importanti fit-tieni taqsima

Doppjetta ta’ Marc Reus, o˙ra ta’ Lewandowski u gowl ie˙or ta’ Blaszczykowski ta’ reb˙a u tliet punti komdi g˙al Borussia Dortmund fis7 ©urnata tal-ista©un wara li g˙elbu lil Freiburg f’darhom . Fl-ewwel taqsima Freiburg spiççaw jilag˙bu b’g˙axar plejers wara li Fallou dabbar karta ˙amra. Fl-ewwel partita tal-kowç il©did ta’ Bert van Marwijk,

fejn deher li se jkun hemm reb˙a fl-ewwel debut tieg˙u, kollox sfaxxa fix-xejn wara li Hamburg kisbu l-gowl taddraw fl-a˙˙ar mumenti talpartita. Frankfurt marru fil-vanta©© wara li fl-ewwel nofsieg˙a log˙ob Flum po©©a lit-tim tieg˙u fil-vanta©©. Fit-tmiem l-ewwel taqsima Lasogga da˙˙al lit-tim tieg˙u g˙allmistrie˙ f’partita. Mal-bidu

tat-tieni taqsima, Marco Russ po©©a lil Frankfurt fuq quddiem. Wara li kollox kien jidher li Frankfurt kienu se jispiççaw bi tliet punti, Marcel Jansen ça˙˙adhom minn dan. Bayern Leverkusen, f’darhom g˙elbu lil Hannover bl-iskor ta’ tnejn b’xejn. IΩΩew© gowls waslu fl-ewwel taqsima permezz ta’ Simon Rofles u Sidney Sam.

Bert van Marwijk jikseb l-ewwel punt mat-tim ta’ Frankfurt

SERIE A

MOTO GP

FI SPANJA: MARQUEZ JIBDA MILL-EWWEL POÛIZZJONI

WIRJA POÛITTIVA GÓAL NAPOLI

Ilbiera˙ Marc Marquez g˙eleb lil Jorge Lorenzo biex illum se jkun qed jibda mill-ewwel poΩizzjoni fil-Grand Prix ta’ Aragon. G˙al Marquez, li qed jiddomina l-ewwel post talklassifika tas-sewwieqa talmuturi, din se tkun is-7 darba li se jkun qed jibda mill-ewwel poΩizzjoni f’dan l-ista©un, u t-3 wa˙da konsekuttiva. PreΩentament Marquez qed igawdi vanta©© ta’ 34 punt. L-Ispanjol ta’ 20 sena kiseb rekord f’Spanja b’˙in ta’ minuta u 47.804. Lorenzo se jkun qed jibda fit-tieni poΩizzjoni u Dani Pedrosa se jkun qed jibda fit-tielet poΩizzjoni. Fl-a˙˙ar ˙inijiet, Valentino Rossi tilef it-tieni poΩizzjoni u se jkollu jikkuntenta bir-raba’. Dan

Napoli, barra minn darhom g˙elbu lil Genoa bl-iskor ta’ 2-0. IΩ-Ωew© gowls waslu minn doppjetta ta’ Pandev fl-ewwel taqsima. L-attakkant minn Maçedonja feta˙ l-iskor fl-14-il miunta log˙ob wara li sfutta Ωball ta’ Juraj Kucka. G˙axar minuti wara, Pandec g˙amilhom tnejn wara li rçieva ballun tajjeb ming˙and Lorenzo Insigne. F’din il-partita Rafa Benitez iddeçieda li jibda lil Higuain, Mark Hamisk u l - ca p t a i n C a n n a v a r o fuq il-bank tas-sostituti. G˙al Genoa, din kienet ir-raba’ telfa minn partiti ta’ dan l-ista©un. Dan ilbidu diΩastruΩ ifakkarna fl-ista©un ta’ 30 sena ilu meta kellhom bidu simili.

ifisser li l-poΩizzjonijiet li se jkunu qed jibdew minna l-ewwel erba’ sewwieqa, tirrifletti l-ordni ta’ kif jinsabif il-klassifika. IlBrittaniku Cal Crutchlow u Bradley Smith spiççaw fis-7 u t-9 poΩizzjoni rispettivament.

Klassifika tas-sewwieqa talmuturi: Marc Marquez - 253 punt Jorge Lorenzo - 219 punt Dani Pedrosa - 219 punt Valentino Rossi - 169 punt Cal Crutchlow -146 punt

RIÛULTATI Genoa v Napoli Milan v Sampdoria

0-2 Tard

FIXTURES g˙al-lum Torino v Juventus Atalanta v Udinese Cagliari v Inter Catania v Chievo Verona v Livorno Sassuolo v Lazio Roma v Bologna

12.30 15.00 15.00 15.00 15.00 15.00 20.45

KLASSIFIKA SERIE A SSC Napoli Roma Inter Juventus Fiorentina Lazio Livorno Torino Udinese Hellas Verona AC Milan Cagliari Parma ChievoVerona Genoa Bologna Atalanta Sampdoria Catania Sassuolo

L 6 5 5 5 5 5 5 5 5 5 6 5 5 5 6 5 5 6 5 5

R 5 5 4 4 3 3 2 2 2 2 1 1 1 1 1 0 1 0 0 0

D 1 0 1 1 1 0 2 2 1 1 3 3 2 1 1 3 0 3 1 1

T 0 0 0 0 1 2 1 1 2 2 2 1 2 3 4 2 4 3 4 4

F 14 12 15 10 11 9 7 8 7 7 10 7 6 5 5 7 6 4 2 2

K 4 1 2 4 6 8 4 7 6 8 10 8 9 10 10 11 10 10 10 16

P 16 15 13 13 10 9 8 8 7 7 6 6 5 4 4 3 3 3 1 1


38

Sports

29.09.2013

PREMIER INGLIÛ

CITY U UNITED JIBQGÓU B’IDHOM F’IDHOM RIÛULTATI Tottenham v Chelsea Aston Villa V Man City Fulham v Cardiff C Hull City v West Ham U Man Utd v West Brom Southampton v Crystal P Swansea v Arsenal

1 3 1 1 1 2 1

-

1 2 2 0 2 0 2

FIXTURES g˙al-lum Stoke C v Norwich C 14.30 Sunderland v Liverpool 17.00

KLASSIFIKA Aston Villa jdawwru telfa f’reb˙a Is-sostitut Saido Berahino jag˙ti lil West Brom reb˙a sorprendenti kontra iç- champions Manchester United. Aston Villa, min-na˙a tag˙hom dawru telfa f’reb˙a f’darhom biex g˙elbu lil Manchester City. Chelsea kienu miΩmuma fi draw g˙and Tottenham wara li spiççaw jilag˙bu b’g˙axar plejers g˙ax tkeçça Fernando Torres. Southampton ing˙aqdu maΩ-Ωew© timijiet l-o˙ra ta’ Londra fl-ewwel 4 poΩizzjonijiet tal-klassifika wara li g˙elbu lil Crystal Palace. Hull City Ωammew sod sala˙˙ar wara li f’darhom g˙elbu lil West Ham u kisbu t-tliet punti importanti. Min-na˙a tieg˙u Jordan Mutch skurja fla˙˙ar ˙inijiet tal-partita biex ta reb˙a lil Cardiff g˙and Fulham. David Moyes sofra l-ewwel telfa kompetittiva f’Old Trafford b˙ala kowç ta’ Manchester United wara li tilfu bl-iskor ta’ 21. Fl-ewwel taqsima, Anderson ra l-ballun jistampa ru˙u mallasta però 9 minuti wara, Morgan Amalfitano qabbeΩ ilballun minn fuq David De Gea biex po©©a lil West Brom filvanta©©. Ftit tal-˙in wara, United ©abu l-gowl tad-draw permezz ta’ Wayne Rooney minn freekick. Kmieni matul il-partita, West Brom kellhom ibiddlu lill-plejer ta’ nofs il-grawnd Scott Sinclair min˙abba li we©©a’. Minfloku da˙al Berahino. Il-plejer tat-tim nazzjonali IngliΩ ta’ ta˙t il-21 sena, b’xutt b’sa˙˙tu, ˙abbar ilplejer ma’ Ferdinand u tefa’ fixxibka biex ta lit-tim tieg˙u lewwel reb˙a f’Old Trafford sa’ mill-1978. Aston Villa dawru telfa f’reb˙a

biex g˙elbu lil Manchester City bl-iskor ta’ 3-2 f’Villa Park. Fl-ewwel taqsima, Yaya Toure ra d-daqqa ta’ ras tieg˙u mtajra minn fuq il-linja. Minkejja dan, ma kienx imça˙˙ad milli jifta˙ liskor. Karim El Ahmadi, fil-51 minuta kiseb il-gowl tad-draw, imma Edin Dzeko re©a’ po©©a lil City fil-vanta©© ˙ames minuti wara. Villa, min-na˙a tag˙hom, g˙amlu rimonta tajba. Villa kisbu l-gowl tad-draw permezz ta’ Leandro Bacuna wara gowl sabi˙ li wasal minn free kick. Ûew© minuti wara, id-dfiΩa ta’ City kienet diΩorganzizzata wara li Andreas Weimann irçieva tajjeb ming˙and Libor Kozak u qabbeΩ il-ballun fuq Joe Hart biex assigura tliet punti g˙al Villa. Arsenal Ωammew posthom filquççata tal-klassifika wara li g˙elbu lil Swansea bl-iskor ta’ 21. IΩ-Ωew© gowls g˙al Arsenal waslu minn Serge Gnabry u Aaron Ramsey. Ben Davies nissel ftit tama fi s˙abu però lGunners Ωammew il-forma li bdew biha u ˙adu t-tliet punti. Chelsea kellhom jissieltu biex jiksbu punt fil-konfront li kellhom ma’ Tottenham. John Terry, minn daqqa ta’ ras, kiseb kontra il-gowl tad- draw Tottenham f’White Hart Lane. F’din il-partita spikkat it-tkeççija ta’ Fernando Torres. Óafna qiesu din id-deçiΩjoni b˙ala wa˙da kontroversjali. Tottenham iddominaw l-ewwel taqsima u marru fil-vanta©© fid-19-il minuta log˙ob permezz ta’ Gyfli Sigurdsson. Però fil-65 minuta log˙ob Terry, b’daqqa ta’ ras b’sa˙˙itha po©©a liΩ-Ωew© timijiet indaqs. Wara l-partita tal-biera˙,

DeluΩjoni fuq wiçç ir-Red Devils Southampton telg˙u mal-ewwel erbg˙a fil-klassifika wara li g˙elbu lil Crystal Palace bl-iskor ta’ 2-0. Palace ˙assew li kellhom jing˙ataw penalty wara nofsieg˙a log˙ob wara li Maroune Chamakh waqa’ fil-gowler Artur Boruc. Fit-tieni taqsima, wara biss Ωew© minuti log˙ob Dani Osvaldo qabeΩ Ωew© difensuri biex skurja l-ewwel gowl tieg˙u g˙al Southampton. Ftit tal-˙in wara, Rickie Lambert g˙amilhom tnejn minn free kick. Hull g˙elbu lil West Ham bliskor ta’ 1-0 f’KC Stadium. L-

unika gowl tal-partita wasal wara 12-il minuta log˙ob, wara li Robbie Brady ma falliex minn ˙dax-il metru. Cardiff po©©ew iΩjed pressjoni fuq il-kowç ta’ Fulham Martin Jol wara li reb˙ulhom bl-iskor ta’ 2-1 f’Craven Cottage. Steven Caulker po©©a lil Cardiff filvanta©© wara 12-il minuta log˙ob però l-plejers ta’ Jol tilfu dan il-vanta©© ftit minuti qabel lewwel sena. Però Jordan Mutch ta daqqa ta’ stallett lil Fulham wara li fl-a˙˙ar minuti kruçjali tal-partita skurja l-gowl deçiΩiv.

L Arsenal 6 Tottenham Hotspur Chelsea 6 Southampton 6 Manchester City 6 Liverpool 5 Hull City 6 Everton 5 Aston Villa 6 West Brom 6 Cardiff City 6 Manchester Utd 6 Swansea City 6 Stoke City 5 Newcastle U 5 West Ham U 6 Norwich City 5 Fulham 6 Crystal Palace 6 Sunderland 5

R 5 6 3 3 3 3 3 2 3 2 2 2 2 2 2 1 1 1 1 0

D 0 4 2 2 1 1 1 3 0 2 2 1 1 1 1 2 1 1 0 1

T 1 1 1 1 2 1 2 0 3 2 2 3 3 2 2 3 3 4 5 4

F 13 1 7 5 14 5 6 6 9 6 6 8 8 4 5 4 3 4 4 3

K 7 6 3 2 7 3 7 4 8 5 7 8 9 5 8 5 6 9 10 11

P 15 13 11 11 10 10 10 9 9 8 8 7 7 7 7 5 4 4 3 1

Sol Campbell, li lag˙ab 73 partita mat-tim nazzjonali IngliΩ, sostna mal-medja IngliΩa li r-razziΩmu f’pajjiΩu jista’ jaffettwalu l-karriera tieg˙u fl-era tal-ikkowçjar. Dan wassal lil Campbell biex jg˙id li x’aktarx se jkun qed i˙alli pajjiΩu g˙aliex jemmen li “l-im©ieba u l-attitudni lejn kowçis suwed hija inkwetanti”. Campbell, ta’ 39 sena, temm il-karriera tieg˙u fil-fubol f’Mejju tal-2012. Minkejja li lesta l-istudji tieg˙u fl-ikkowçjar, sostna li ma tantx jidher li g˙andu futur jipprometti fl-Ingilterra g˙aliex ma tantx jing˙ataw opportunitajiet lill-kowçis suwed fil-log˙ba IngliΩa. Campbell, f’kummenti li ta lil The Guardian, ta wie˙ed x’jifhem li hemm xi differenzi bejnu u bejn l-Assoççjazzjoni tal-Futbol. Dawn id-differenzi jmorru lura g˙all-2006 meta kellu diversi problemi personali u ©ew ippubblikati.


Sports

29.09.2013

39

fuTBOl MAlTI

MOSTA jIRBÓu d-deRBy TAT-TRAMuNTANA NAXXAR 2 - 4 MOSTA Ûew© gowls fi spazju ta’ minuta, wara kwaΩi nofs sieg˙a log˙ob, fet˙u t-triq biex Mosta jirb˙u d-derby tat-tramuntana kontra n-Naxxar Lions. Ûew© timijiet li mhux meqjusa b˙ala fost l-a˙jar fil-Premier iΩda li kellhom ftu˙ tajjeb ferm dan lista©un. Din kienet l-ewwel darba li dawn iΩ-Ωew© timijiet iltaqg˙u fil-Premier u ˙afna kienu qed jistennew, kif fil-fatt ©ara, li dawn ikollhom partita eçitanti kontra xulxin, partita denja ta’ derby. Minkejja pressjoni Naxxarija fil-bidu tal-partita, iΩda li minnha ma pproduçewx gowls, kienu Mosta fir-reazzjoni tag˙hom li skurjaw, mhux darba imma darbtejn. Fit-28 minuta korner ta’ Silva Faria u xutt ta’ Duriska li lgowler Azzopardi laqa’ imma ma Ωammx biex mir-ribawnd MANOLITO MICALLEF millqrib feta˙ l-iskor. Minuta wara fid-29 minuta kontrattakk Mosti fejn BOJAN KALJEVIC ˙arab bil-ballun u fil-©irja xxuttja biex ma ta ebda çans lillgowler Azzopardi jsalva. Liskor sa tmiem l-ewwel taqsi-

ma baqa’ ma nbidilx. Jidher li l-kowç tal-Lions, Winston Muscat, g˙amel xog˙olu sew fid-dressing room peress li Naxxar, li wie˙ed kien qed jistenna li jkunu skora©©iti mill-iΩvanta©© li kellhom, f’˙ames minuti kisbu Ω-

Ωew© gowls li kellhom bΩonn biex ©abu d- draw . Óames minuti wara li bdiet it-tieni taqsima Naxxar skurjaw darbtejn. L-ewwel darba fil-50 minuta, freekick mil-lemin ta’ Doffo u daqqa ta’ ras ta’ THIAGO LOPEZ DE SOUZA

tnaqqas l-iskor g˙al 2-1. Óames minuti wara fil-55 minuta Naxxar i©ibu d- draw. Pass ta’ Zongo lejn DARREN FALZON li mill-qrib ma jfallix li jsib ix-xibka tal-gowler Mosti, Borg. Mosta jer©g˙u jie˙du l-

vanta©© fit-68 minuta b’gowl mill-isba˙. Xutt angolat minn barra l-kaxxa ta’ RYAN GRECH bil-gowler Azzopardi meg˙lub g˙al kollox. Fl-a˙˙ar minuta tal-˙in regolamentari Mosta ssi©illaw irreb˙a b’gowl ta’ RICARDO SILVA FARIA wara li rçieva kross ming˙and Kaljevic. NAXXAR L: Azzopardi, Del Negro (Bonnici 82), Falzon, Decesare (Bellia 46), Lopez, Ribeiro, Rocha da Silva, Doffo, Evaldo, Cutajar, Zongo. KOWĊ: Winston Muscat MOSTA: Borg, Micallef (Cini 87), Grech, K Farrugia, T Farrugia, Duriska, Fernandes (Ekani Jonas 57), Kaljevic, Grech, Silva Faria, De Jesus (Brincat 71). KOWĊ: Danilo Doncic SKURJAW: Manolito Micallef (M) 28 min, Bojan Kaljevic (M) 29 min, Thiago Lopez de Souza (N) 50 min, Darren Falzon (N) 55 min, Ryan Grech (M) 68 min, Ricardo Silva Faria (M) 90 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Bojan Kaljevic Mosta REFEREE: Marco Borg

VITTORIOSA jÓAllu lIR-RABAT BlA ReBÓA Wara li l-©img˙a l-o˙ra Vittoriosa Stars irre©istraw lewwel reb˙a tag˙hom fil-Premier kontra Qormi, lbiera˙ l-Istars re©g˙u reb˙u, din id-darba kontra Rabat Ajax, bl-iskor ta’ 1-0, biex ˙allew lir-Rabtin fla˙˙ar post tal-klassifika u l-uniku tim li g˙adu ma reba˙ l-ebda partita fil-Premier dan l-ista©un. L-uniku gowl tal-partita li ta t-tliet punti lill-Ìirbin wasal mill-a˙jar skorer tag˙hom OSCAR GUERRERO wara biss disa’ minuti log˙ob. Kienet azzjoni ta’ Pereira li g˙adda tajjeb minn mal-linja, kkrossja filbaxx lejn Guerrero li b’xutt fil-baxx minn Ωew© passi bog˙od u b’lasta vojta ma kellux diffikultà jiskorja. Dwar din il-partita kull ma hemm x’wie˙ed jg˙id huwa li Vittoriosa setg˙u, kieku ˙adu l-opportunitajiet li ©ewhom fl-ewwel taqsima, g˙alqu l-log˙ba u serr˙u rashom, madanakollu huma ppersistew li ma jikkonkludux tajjeb, apparti li kien hemm drabi li lgowler Rabti Velimirovic fixkilhom. Fit-tieni taqsima imbag˙ad, u b’mod speçjali lejn tmiem il-partita, kienu l-Ajax li kien ˙aqqhom jiskurjaw u kieku g˙amlu dan ma kienu jisirqu xejn. Madanakollu l-partita baqg˙et ma kelliex aktar gowls biex il-Birgu setg˙u jirre©istraw it-tieni reb˙a tag˙hom infila fil-Premier.

VITTORIOSA S: Vella, Buttigieg (Brincat 77), Pereira, Dos Santos, Camilleri, S Arab, Teruel, Martin (Barbara 62), Aguiar (A Spiteri 56), Alvarado, C Spiteri. KOWĊ: Oliver Spiteri RABAT A: Velimirovic, Gauci, Smeir, Falzon, Carapic, Carrillo, Azzopardi, Pelaez, Bajada (Micallef 59), Tonna (Avila Perez 46), Borg. KOWĊ : Steve d’Amato SKURJAW: Oscar Guerrero (V) 9 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Marcelo Pereira Vittoriosa Stars. REFEREE: Kevin Azzopardi NOTA: Aktar tard intlag˙bu Ωew© partiti o˙ra, Qormi kontra l-Hibs, u Tarxien R kontra Balzan Y. Sakemm morna g˙all-istampa Hibs bdew millbidunett tal-partita jiskurjaw, wara minuta log˙ob skorja Edison Luis dos Santos biex Clayton Failla Ωied ie˙or wara erba’ minuti log˙ob u l-istess Dos Santos skorja darb’o˙ra fis-27 minuta, biex sa tmiem l-ewwel taqsima ma kien hemm ebda reazzjoni ta’ Qormi u l-iskor baqa’ 3-0. Fil-partita l-o˙ra Tarxien Rainbows sa tmiem l-ewwel taqsima kienu minn fuq b’gowl skurjat minn penalty fid-39 minuta minn Ranaille Calheira Seara.

ÛWIeMel

PROgRAMM SÓIÓ TA’ TIÌRIjIeT fIl-MARSA lluM

Il-PReMIeR leAgue MAlTI * KLASSIFIKA U L-AQWA SKORERS SAL-LOGÓBA TAL-19.00

l-AQWA SKOReRS

KlASSIfIKA

Plejer L Hibernians 5 Mosta 6 Valletta 5 Sliema Wanderers 5 Birkirkara 5 Naxxar Lions 6 Vittoriosa Stars 6 Balzan 5 Tarxien Rainbows 5 Qormi 5 Floriana 5 Rabat Ajax 6

R 5 4 4 3 3 2 2 1 1 1 2 0

D 0 0 0 2 1 1 1 1 1 0 1 0

T F K +/0 14 5 +9 2 14 8 +6 1 9 4 +5 0 11 4 +7 1 8 5 +3 3 8 10 -2 3 7 11 -4 3 6 8 -2 3 8 14 -6 4 7 10 -3 2 8 7 +1 6 2 16 -14

Pti 15 12 12 11 10 7 7 4 4 3 1 0

Stanley Ohawuchi Edison Luis dos Santos Oscar Guerrero Ronaille Calhera Seara Cristian M Fernandes Jorge Santos Silva Igor Coronado Bojan Kaljevic

Tim

Gowls

Sliema W Hibs Vittoriosa S TarxienR Mosta Tarxien R Floriana Mosta

lOgÓOB gÓAll-luM Grawnd Nazzjonali Floriana v Sliema Wanderers Valletta v Birkirkara

17.00 19.00

7 5 5 4 3 3 3 3

Illum fil-Marsa jkollna s-36 Laqg˙a tal-ista©un bi programm ta’ disa’ ti©rijiet li jibda fis-13.30. It-ti©rijiet kollha jkunu fuq distanza ta’ 2140 metru. Tlieta minn dawn ikunu l- heats tal-Kampjonat tal-Cassar Fuels Autumn. Il-programm kollu huwa dan: Ti©rija 1 tibda fis-13.30 fil-klassi Copper. Ti©rija 2 tibda fis-13.50 fil-klassi Bronze. Ti©rija 3 tibda 14.15 fil-klassi Silver. Ti©rija 4 tibda fit-14.40 fil-klassi Premier u tg˙odd g˙al Kampjonat tal-Cassar Fuels Autumn – heat 1. Ti©rija 5 tibda fit-15.05 fil-klassi Silver. Ti©rija 6 tibda fit-15.30 fil-Klassi Premier u tg˙odd g˙al Kampjonat tal-Cassar Fuels Autumn – heat 2. Ti©rija 7 tibda fl-15.55 fil-Klassi Silver. Ti©rija 8 tibda fl-16.20 fil-Klassi Premier u tg˙odd g˙al Kampjonat tal-Cassar Fuels Autumn – heat 3. Ti©rija 9 tibda fil-16.45 fil-Klassi Bronze.

Ritratii: STEPHEN GATT

VITTORIOSA 1 - 0 RABAT


40

A˙barijiet

29.09.2013

iL-FamiLy Park se jinFetaÓ minn nhar it-tLieta

“L-gÓeLuq taL-FamiLy Park qatt ma kien Fuq L-aÌenda tagÓna” Ilbiera˙ il-Ministru Leo Brincat ˙abbar li l-park tal-amilja ta’ Marsaskala se jinfeta˙ mill©did g˙all-pubbliku minn nhar it-Tlieta l-1 ta’ Ottubru. Ikkuntattjat mill-gazzetta KullÓadd , il-Ministru Brincat sostna li l-g˙eluq ta’ dan ilpark qatt ma kien fuq la©enda tal-Gvern, iΩda kien ing˙alaq biss b˙ala prekawzjoni wara rakkomandazzjoni minn tim tekniku u indipendenti. Mistoqsi minn din il-gazzetta dwar il-fatt li l-Partit Nazzjonalista kien ipprova jag˙ti l-impressjoni li l-park kien ing˙alaq b’vendikazzjoni politika, il-Ministru Brincat wie©eb li min jafu sew jaf li, g˙alkemm g˙andu nuqqasijiet b˙al ˙addie˙or, Ωgur li mhuwiex persuna vendikattiva. “L-g˙eluq tal-Family Park qatt ma kien fuq l-a©enda tag˙na. Kieku g˙alaqnieh malli tlajna fil-Gvern.” Jis˙aq li minkejja r-rapport inkwetanti tal-Management Efficiency Unit dwar in-nuqqasijiet filbini u t˙addim tal-Park, ilMinisteru qatt ma ˙ass li din kienet ra©uni suffiçjenti biex jing˙alaq il-Park. “Il-Park ing˙alaq temporanjament biss g˙al ra©unijiet ta’

ser˙an il-mo˙˙ g˙an-nies wara rakkomandazzjoni speçifika li kellna biex nag˙mlu dan minn tim tekniku indipendenti ta’ esperti appuntati mill-Gvern.” Il-Ministru jg˙id li dan sar b’mod speçjali min˙abba nnuqqas ta’ monitora©© tal-arja f’ real time fuq medda ta’ Ωmien. “Nemmen li meta l-PN ipprova jag˙ti l-impressjoni li g˙alaqna l-Park ta’ Marsaskala

b’pika politika, g˙amel dan b˙ala parti minn tattika u strate©ija politika intiΩa biex jaljena lin-nies, kif wkoll biex inessi l-fatti,” isostni l-Ministru. Fost dwan il-fatti jsemmi li kemm il-PN u l-eks-Ministru responsabbli g˙all-Family Park fl-ebda waqt ma qatt ikkummentaw jew taw ir-reazzjoni uffiçjali u s˙i˙a tag˙hom g˙an-nuqqasijiet kbar u varji tal-Park, li ©ew elenkati fir-

rapport indipendenti li ppublika l-Gvern preΩenti. Il-Ministru Brincat jg˙id ukoll li g˙alkemm il-Kap talOppoΩizzjoni rrepeta l-kritika tieg˙u dwar l-gheluq tal-Park, fl-ebda waqt ma ˙ass ru˙u komdu li jipprova jiddefendi l˙idma tal-eks-Ministru li g˙adu sal-lum fil-Partit tieg˙u. “Kemm fl-g˙eluq tal-Park u lftu˙ tieg˙u wara li ©ew indirizzati l-˙ti©ijiet baΩiçi tas-

sa˙˙a u s-sigurtà, kif ukoll bilmod kif appo©©jajna bil-fatti u bil-fondi l-Park tal-Majjistral f’dawn l-a˙˙ar ©img˙at, urejna b’mod konkret li dak li huwa tajjeb ma mmissuhx, u dak li sar ˙aΩin nirran©awh u ntejbuh,” itemm jg˙id il-Ministru Brincat. Iktar kmieni l-Ministru Leo Brincat spjega li qed ji©u indirizzati nuqqasijiet li kien hemm fil-Park marbutin ma’ sa˙˙a u sigurtà. Ìew indirizzati b’mod s˙i˙ Ωoni fejn jilag˙bu t-tfal akkumpanjati mill-©enituri, skont standards mitluba mill-in©iniera. Il-Ministru Ωied jg˙id li g˙allewwel darba minn kemm ilu miftu˙ il-park tal-familja dan il-Gvern waqqaf Family Park Management Unit li ser ikun responsabbli g˙at-tmexxija talPark, kif ukoll biex jitfassal pjan g˙all-immani©©jar u pjan g˙all-manutenzjoni tal-Park kif kien mixtieq u me˙tie© li jsir. Il-Ministru Leo Brincat serra˙ ras in-nies li issa ser ikunu jistg˙u jΩuru l-Park wara li, permezz ta’ monitora©© tal-arja real time fit-tul, li sar g˙allewwel darba minn kemm ilu miftu˙ il-Park, ©ie aççertat li lemissjonijiet mill-impjant kienu ta˙t il-limiti tal-livelli stabbiliti mill-Unjoni Ewropea.

Kullhadd 29 09 2013  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you