Issuu on Google+

www.kullhadd.com

NILTAQGÓu mA’

DILETTANTI TAL-mEDJuEVu Il-Óadd 16 ta’ Marzu, 2014 Óar©a Nru 1,079

Ara pa©ni 6

Prezz ›0.80

DIRECT ORDERS GÓAL SImON BuSuTTIL

IS-SAJJIEDA mIFRuDIN

B’referenza g˙all-uΩu tal-gass mill- power station ta’ Dellimara, l-G˙aqda Koperattiva tas-Sajd qalet li Ωgur ma tistax tkun kontra pro©ett li minnu se jibbenefika l-poplu Malti kollu. Ikkuntattjat minn din il-gazzetta, il-President ta’ din lg˙aqda, Joe Demicoli, tkellem fuq il-bΩonn tal-breakwater, iΩda fl-istess ˙in sostna li b˙ala sajjieda ma j˙ossx li g˙andhom jopponu g˙al dan il-pro©ett nazzjonali. Din il-poΩizzjoni hija g˙al kollox differenti minn dik talKoperattiva Nazzjonali tas-Sajd, li din il-©img˙a g˙amlet argumenti bla baΩi biex tattakka lill-Gvern fuq il-˙aΩna talgass f’Dellimara. Ara pa©na 3

SALVATI ›22.5 mILJuN

Dokumenti pubbliçi jikkonfermaw li l-Kap tal-Partit Nazzjonalista Simon Busuttil ˙a kuntratti b’direct order mal-Gvern, fost il-kwaΩi nofs miljun ewro li da˙˙let il-kumpanija tal-avukati, li tag˙ha Busuttil kien bi s˙ab. Dawn in-nofs miljun ewro huma biss minn ministeru wie˙ed. Waqt il-programm Xarabank, Simon Busuttil qal li l-kuntratti ta’ konsulenzi li ˙adet ilkumpanija tal-avukati tieg˙u ta˙t Gvern Nazzjonalista kienu kollha b’tender. Il-gazzetta KullÓadd tista’ tiΩvela li l-kumpanija ta’ avukati ta’ Simon Busuttil, Europa Consultancy and Research, ˙adet eluf kbar ta’ ewro f’direct order mill-Ministeru ta’ George Pullicino. Id-direct order kienet iffirmata mis-Segretarju Permanenti tal-Ministeru tar-RiΩorsi u lInfrastruttura.

Il-Gvern se jkun qed jutilizza €22.5 miljun f’fondi Ewropej li ma ©ewx uΩati minn Gvern preçedenti. Dawn il-fondi kienu jintilfu li kieku l-Gvern preΩenti ma ˙ejjiex pro©ett g˙at-tisfija ta’ drena©© li se jag˙mel uΩu a˙jar mill-ilma. Attwalment id-drena©© jitnaddaf mill-˙ama u jintrema l-ba˙ar, iΩda permezz ta’ dan il-pro©ett id-drena©© se jibda jissaffa biex ikun ta’ kwalità a˙jar u jibda ji©i uΩat mill-biedja u l-industriji.

Ara pa©na 2

Ara pa©na 3

GVERN LI QED JISSORPRENDI G˙alkemm l-evalwazzjonijiet tal-a©enzija ta’ kreditu Fitch huma konservattivi, l-evalwazzjoni fuq l-ekonomija Maltija kienet wa˙da poΩittiva. G˙al Malta, Fitch Ωammet il-klassifikazzjoni ta’ ‘A’ bi prospettiva stabbli. Dan wara li f’Settembru tal-2013 Fitch kienet baxxiet ilklassifikazzjoni ta’ Malta minn A+ g˙al A min˙abba d-defiçit ta’ 3.3% fl-2012. Ikkuntattjat minn din il-gazzetta, il-Ministru g˙all-Finanzi Edward Scicluna stqarr li dan il-Gvern issorprenda lil kul˙add g˙all-mod li bih qed jikkontrolla l-ekonomija u n-nefqa biex jil˙aq il-miri ambizzjuΩi li g˙amel huwa stess. Ara pa©na 4


Lokali

02 16.03.2014

Ritratt: JOE CAMENZULI

RIGAl TAl-ISTRINA l-UNJINS JAPPROVAW GÓAll-KUMPANIJA TA’ BUSUTTIl MIÛURI TAl-GVERN

Id-dokument li qed nippubblikaw fl-ewwel pa©na juri, per eΩempju, kif il-Kumpanija Europa, li fiha huwa s˙ab Simon Busuttil, ˙adet Kuntratt b’direct order ta’ €52,000 f’Jannar 2009, li kien imqassam f’numru ta’ pagamenti. Wie˙ed jista’ jsemmi wkoll tliet kuntratti partikolari li ng˙ataw

fl-a˙˙ar jumejn tas-sena 2012, fejn il-Kumpanija Europa ng˙atat kuntratti li jla˙˙qu €34,000. Wie˙ed g˙andu jfakkar kif fl-istess Ωmien li ng˙ataw dawn il-Kuntratti, Simon Busuttil kien di©à la˙aq Viçi-Kap talPartit Nazzjonalista, u ag˙ar minn hekk, il-Gvern Nazzjonalista kien sfiduçjat fil-

Parlament u g˙alhekk ma kellux aktar il-fiduçja biex imexxi lillpajjiΩna. Il-Gvern Nazzjonalista sa˙ansitra ta konsulenza lill-kumpanija ta’ Busuttil g˙all-ftu˙ ta’ wine bar. Tajjeb li wie˙ed jiftakar kif f’Xarabank, nhar il-Ìimg˙a li g˙adda, apparti li Simon Busuttil qal li dawn il-kuntratti dejjem ˙adhom b’tender, li issa Ωvelajna li mhux il-kaΩ, il-Kap tal-OppoΩizzjoni tkellem ukoll dwar kif dawn il-kuntratti ng˙ataw lilu min˙abba lkomptenzi tieg˙u. Wie˙ed g˙alhekk jistaqsi x’inhuma l-komptenzi tal-Kap tal-OppoΩizzjoni f’dak li g˙andu x’jaqsam ma’ ftu˙ ta’ Winebar u lil hinn minn hekk anke l-kompetenzi tieg˙u fit-trobbija talmajjali, hekk kif kien hemm kuntratti li ng˙ataw lilu fuq dawn is-su©©etti partikolari.

Fl-2013 – 397 QABDA TA’ DROGA U 600 ARRESTATI Is-sena li g˙addiet, meta mqabbla mal-˙ames snin ta’ qabel, kienet l-aktar sena li se˙˙et qabda ta’ droga. Kien hemm qabda ta’ 397 u kienu arrestati sitt mitt persuna. Fost id-droga li nqabdet is-sena li g˙addiet kien hemm 30,347 pillola Ecstasy, 3.6kg Kokaina, 1.3kg Eroina u 9.7kg ˙axixa talKannabis u 535.33 gramma raΩa tal-Kannabis Matul l-2012 nqabdu 1.43kg Kokaina, 16kg raΩa tal-Kannabis, 3kg ˙axixa tal-Kannabis, 1080 pillola Ecstasy, 1.33kg tal-Eroina Mill-a˙˙ar sitt snin, is-sena 2008 kienet l-aktar sena li fiha ©ew arrestati persuni - 628 persuna f’qabda ta’ 302 kaΩ differenti. Bejn l-2008 u l-2013 saru 1,887 qabda tad-droga u kienu arrestati 3,683 persuna.

Fl-2009 kienu arrestati 626 persua b’relazzjoni ma’ 268 qabda, fl-2010 kienu arrestati 507 persuni b’relazzjoni ma’ 257 qabda u fl2011 kienu arrestati 480 persuna b’relazzjoni ma’ 268 qabda ta’ droga. Matul l-a˙˙ar snin kien hemm Ωdieda sostanzjali ta’ qabda ta’ droga, imsj˙a b˙ala Khat. Filwaqt li fl-2008 kien hemm qabda ta’ 20kg Khat, is-sena li g˙addiet kien hemm qabda ta’ 158kg. Dan it-tag˙rif kien imressaq fi twe©iba parlamentari tal-Ministru tal-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali Manuel Mallia wara mistoqsija li saritlu mill-Membru Parlamentari Claudio Grech. Minn informazzjoni li ˙ar©et miçÇentru Ewropew g˙allMonitora©© tad-Drogi jirriΩulta li

Malta huwa fost l-ewwel erbg˙a pajjiΩi li l-iktar li g˙andhom pri©unieri li ©ew issentenzjati fuq reati marbuta mad-droga bejn l2003 u l-2010, meta mqabbel mat-total ta' pri©unieri fil-˙abs. Mill-informazzjoni li ˙ar©et fuq statistika mi©bura mill-Eurostat hemm indikat ukoll li fl-2009, Malta kien l-iktar pajjiΩ li kellu pri©unieri b’sentenza ta’ qorti. Mill-istess informazzjoni ˙are© li pajjiΩna huwa fil-quççata tal-lista ta’ pajjiΩi fl-Unjoni Ewropea li laktar li jintefqu flus fuq iddelinkwenti tad-droga. Bejn issnin 2000 u 2010, Malta kien il˙ames pajjiΩ mis-27 stat membru li l-iktar li nefaq flus fuq iddelinkwenti tad-droga. Pajjizi li nefqu iktar minna kienu l-Italja, lIΩvezja, l-Ingilterra u l-Olanda.

Il-General Workers Union u lUnion Óaddiema Mag˙qudin esprimew sodisfazzjon g˙alla˙bar li g˙al sentejn il-gvern mhux se jkun qieghed jag˙ti kuntratti lil Ωew© kumpaniji li nstabu ˙atja li ˙admu bil-prekarjat. F’kummenti li ta lil ONE News is-Segretarju tal-GWU Tony Zarb qal li l-GWU tinsab ferm kuntenta li fl-a˙˙ar il-gvern se jag˙mel blacklisted Ωew© kumpaniji, u li

fl-a˙˙ar g˙andna gvern li qed ji©©ieled il-prekarjat. Din id-deçiΩjoni g˙andha wkoll l-appo©© tal-UÓM. IsSegretarju Ìenerali tal-UÓM Josef Vella qal li l-unjin ilha titkellem dwar il-prekarjat, u huwa tajjeb li kumpanija li abbuΩat mill-˙addiema ti©i blacklisted . Fa˙˙ar ukoll iddeçiΩjoni tal-Gvern li jie˙u parir tal-UÓM dwar il-koperattivi soçjali.

FIl-PERIKlU TAl-MEWT WARA lI WAQA’ l-BAÓAR Ra©el UngeriΩ ta’ 29 sena lbiera˙ spiçça fil-periklu talmewt wara li waqa’ l-ba˙ar bil-karozza. L-inçident se˙˙ fix-xatt ta’ Ta’ Xbiex, meta r-ra©el kien qed isuq vettura griΩa tat-tip Opel A s t r a m i n - n a ˙ a t a r Rampa ta’ Ta’ Xbiex fid-direzzjoni lejn ix-Xatt, u g˙al xi ra©uni spiçça fil-ba˙ar. Il-pulizija kienet infurmata

bl-inçident fl-4.00 am. Jidher li l-Opel Astra kellha impatt ma’ karozza o˙ra tat-tip Honda, li ntlem˙et milquta fil-viçin. Ir-ra©el ittella’ mill-ba˙ar mill-membri tal-Protezzjoni Çivili u ttie˙ed fl-isptar Mater Dei, fejn ©ie ççertifikat li jinsab fil-periklu li jitlef ˙ajtu. List˙arri© fuq dan il-kaΩ g˙adu g˙addej.


Lokali

16.03.2014 03

“ÛGur m’aÓniex kontra proÌett “GÓarafna li d-drenaÌÌ li se jGawdi minnu l-poplu kollu” huwa riÛors importanti” Joe Demicoli President tal-G˙aqda Koperattiva tas-Sajd

Ritratt: JULIA FARRUGIA

KITBA TA’ RITIANNE AGIUS

William Wait Chairman EΩekuttiv tal-Korporazzjoni tal-Ilma

Mistoqsi jekk jaqbilx mal-poΩizzjoni li ˙adet il-Koperattiva Nazzjonali tas-Sajd kontra lpro©ett tal- power station ta’ Dellimara bl-impjant g˙all-˙aΩna tal-gass, il-President tal-G˙aqda Koperattiva tas-Sajd Joe Demicoli wie©eb li b˙ala sajjieda ma j˙ossx li g˙andhom jopponu pro©ett li minnu se jgawdi l-poplu kollu. Meta kien mistoqsi fuq il-façilità tal-˙aΩna tal-gass u l-vapur li jittrasportah, Demicoli qal li kull o©©ett li jitpo©©a qrib il-port dejjem se jaffettwa xi ftit jew wisq lis-sajjieda, imma dan ma jfissirx li se jopponu g˙al pro©ett ta’ importanza nazzjonali. “A˙na nappellaw biss li jsir ilbreakwater fil-Port ta’ Marsaxlokk,” qal Demicoli. Huwa spjega li l-vapur li j©orr ilgass jista’ possibbilment iΩid iççaqliq tal-ba˙ar fil-port, u g˙alhekk il- breakwater ikun jista’ jilqa’ g˙al dan iç-çaqliq. “Però, jiena naf li l-Gvern huwa kommess li dan il-breakwater isir,” temm jg˙id il-President talG˙aqda. Il-Ministeru g˙all-Ener©ija jikkonferma li saru l-istudji kollha Nhar il-Ìimg˙a l-President talKoperattiva Nazzjonali tas-Sajd attakka lill-Gvern g˙ax qal li ma kinitx qed issir konsultazzjoni mas-sajjieda, u li l-pjanijiet g˙all˙aΩna tal-gass ma kinux ©ew

studjati. L-istqarrija tal-Koperattiva Nazzjonali tas-Sajd kellha reazzjoni immedjata mill-Ministeru g˙all-Ener©ija u lKonservazzjoni tal-Ilma, li sostna li l-Gvern kien qed jag˙mel listudji kollha neçessarji, u li kien qed jimxi mad-direttivi talUnjoni Ewropea u r-regoli u lli©jiet kollha lokali. Il-Ministeru spjega mill-©did kif Transport Malta g˙amlet eΩerçizzji ta’ simulazzjoni li juru blaktar mod çar li l-floating storage unit tal-gass mhu se jkun ta’ ebda ostaklu g˙all-vapuri l-kbar li jid˙lu fil-Port Óieles, a˙seb u ara g˙all-vapuri tas-sajjieda. Aktar minn hekk, il- force of nature ©iet ukoll ikkunsidrata mill-esperti, u saru anke wave motion studies biex ikun aççertat l-effett tal-maltemp f’din iΩΩona. “Il-Ministeru ma jistax jifhem lanqas kif qed jing˙ad li l-Port ta’ Marsaxlokk mhuwiex sigur, meta f’dan il-port g˙addejja attività kontinwa, inkluΩ ukoll id-d˙ul ta’ vapuri bi fjuwil talavjazzjoni fuq id- dolphin ta’ Óas-Saptan sor©uta f’nofs il-port. Din l-attività ilha g˙addejja g˙al aktar minn ˙amsin sena,” sostna l-Ministeru tal-Ener©ija. Is-Segretarjat g˙all-Biedja u sSajd jikkonferma li s-sajjieda qed ji©u kkonsultati B’reazzjoni g˙all-istqarrija tal-

Koperattiva Nazzjonali tasSajd, is-Segretarjat Parlamentari g˙all-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali qal li, kontra ta’ dak li kien isir ta˙t il-Gvern preçedenti, fejn kienu jg˙addu x-xhur jew snin biex il-Koperattiva tiltaqa’ mal-Ministru, ta˙t dan il-Gvern saru numru ta’ laqg˙at b’mod regolari. “Is-Segretarjat jinstab mistg˙a©eb b’dawn id-dikjarazzjonijiet tas-Sur Bugeja wara li lbiera˙ stess ikkonferma laqg˙a mal-istess Segretarjat,” qal is-Segretarjat nhar il-Ìimg˙a. “Dan barra laqg˙at ta’ mill-inqas darba fix-xahar mal-og˙la uffiçjali fuq il-bord tas-sajd fejn irrappreΩentanti tas-sajjieda kellhom kull opportunità li jqajmu kwistjonijiet relatati mas-settur.” Is-Segretarjat Ωied jg˙id li g˙all-ewwel darba sSegretarjat laqqa’ Ω-Ωew© koperattivi fuq mejda wa˙da fejn intla˙aq ftehim fuq lista©un tat-tonn. Il-Gvern kien kommess ukoll biex jag˙ti l-g˙ajnuniet lis-sajjieda g˙all-ista©un mag˙luq kif imwieg˙ed filmanifest elettorali. JirriΩulta li, g˙all-kuntrarju ta’ dak li qal is-Sur Bugeja, kull sid ta’ dg˙ajsa tal-pixxispad li kkwalifika fl-iskema ng˙ata medja ta’ €1,100 fix-xahar u mhux €200.

Weg˙da o˙ra li bdiet titwettaq proprju f’g˙eluq l-ewwel sena tal-Gvern hija dik li tirrigwarda lkonservazzjoni tal-ilma. Nhar itTnejn il-Ministru Konrad Mizzi nieda l-proçess ta’ konsultazzjoni li se jwassal g˙all-˙olqien ta’ Pjan Nazzjonali g˙all-Immani©jar tal-Ilma. Il-Ministru Mizzi qal li l-Gvern hu kommess li jer©a’ jpo©©i l˙aΩna tal-ilma tax-xita fuq nett tal-a©enda nazzjonali u g˙aldaqstant se jkun qed ja˙dem mall-Ministeru g˙all-Infrastruttura biex ikun Ωgurat li kull pro©ett infrastrutturali ji©i ddisinjat b’tali mod li jiΩgura l-˙aΩna tal-ilma tax-xita. Fuq is-settur agrikolu, ilMinistru Mizzi sostna li l-Gvern se jag˙ti sostenn lill-bdiewa biex jag˙mlu l-a˙jar uΩu mill-ilma, filwaqt li tenna l-weg˙da tal-Gvern li ma jimponi ebda tariffi fuq issettur agrikolu fejn jid˙ol l-uΩu tal-ilma. Il-Ministru spjega li qed isiru diversi inizjattivi biex titjieb leffiçjenza fl-uΩu tal-ilma, fejn inizjattiva ewlenija hija dik taliΩvilupp tal- polishing plants . Dwar din l-inizjattiva tkellimna ma’ WILLIAM WAIT, Chairman EΩekuttiv tal-Korporazzjoni talIlma (WSC), li qed tie˙u ˙sieb lhekk imsej˙a Sewage Treatment Plants.

Il-Korporazzjoni mhix biss fornitur tal-ilma, iΩda tie˙u ˙sieb ukoll it-trattament tad-drena©©. Fil-preΩent id-drena©© qed ji©i trattat f’erba’ impjanti: f’Ta’ Barkat fix-Xg˙ajra, Sant’Antnin f’Wied il-G˙ajn, f’Ras il-ÓobΩ f’G˙awdex, u fl-in˙awi mag˙rufa bhala Taç-Çumnija fil-limiti talMellie˙a. Matul il-proçess ta’ trattament ta’ drena©©, jitne˙˙a minnu l-˙ama, jew dak li huwa sludge . mag˙ruf b˙ala Imbag˙ad, l-ilma jintefa’ filba˙ar. IΩda issa pajjiΩna jrid jag˙mel pass ie˙or biex l-ilma estratt mid-drena©© jibda jintuΩa a˙jar, g˙ax il-Korporazzjoni g˙asServizzi tal-Ilma g˙arfet li ddrena©© hu riΩorsa importanti. IlKorporazzjoni sabet li miljuni ta’ ewro mill-Unjoni Ewropea kienu g˙adhom mhux allokati ta˙t amministrazzjoni preçedenti. “Il-Korporazzjoni g˙as-Servizzi tal-Ilma g˙amlet proposta li ©iet aççettata u li biha lKorporazzjoni se tibbenefika minn €22.5 miljun. Ilma taddrena©© se jibda jissaffa u ji©i rfinut f’livelli ta’ eççellenza biex ikun jista’ jintuΩa mill-industrija u mill-biedja,” sostna William Wait. G˙al dan il-g˙an se jsir investiment kbir fl-impjanti kollha tattisfija tad-drena©©. Mistoqsi meta huwa ppjanat li tibda topera din is-sistema, Wait spjega li di©à saru l-applikazzjonijiet necessarji mal-MEPA, u l-Korporazzjoni qed tistenna lpermessi me˙tiega. Huwa ma˙sub li l-impjanti bis-sistema l-©dida jkunu qed joperaw sa sentejn o˙ra.

Sa sentejn o˙ra huwa ppjanat li tkun qed ta˙dem sistema ©dida ta’ polishing Iç-Chairman EΩekuttiv William Wait spjegalna li l-Korporazzjoni tal-Ilma die˙la fi Ωmien eçitanti.

A Perfect Perfect D Day ay iin nS icily Sicily

Taormina T aormina S Super uper

Easter Easter iin nC efalu T our Cefalu Tour

Papal Canonistation Papal Canonistation T our Tour

22 Ma March rch full d day ay tour tour

FOR F OR IINDIVIDUAL NDIVIDUAL T TRAVELLERS RAVELLERS

18-21 April April inc of HB and T Transfers. ransfers.

26-29 A April pril

02 0 2A April pril till 29th A April pril

ffrom rom

€139 € 139

ffrom rom

€169 € 169

ffrom rom

€249 € 249

ffrom rom

€349 € 349

E aster iin nD isneyland Easter Disneyland P aris G roup T our Paris Group Tour

O ne D irection One Direction C oncert Tour Tour Concert

E urovision T our Eurovision Tour

E aster in in Easter D ubai Tour Tour Dubai

17-24 17-24 April April

07-09 07-09 June

07-12 07-12 May May 04-11 May May & 04-11

16-23 A April pril

ffrom rom

€389 € 389

ffrom rom

€399 € 399

ffrom rom

€559 € 559

JoinUs J Jo oinUs

#

ffrom rom

€619 € 619

Call us on 2 2015 015 1515 or email ttravel@rocsgrp.com ravel@rocsgrp.com w ww.rocsholidays.com www.rocsholidays.com

Rates a Rates are re per person and include rreturn eturn flights, a accommodation, ccommodation, daily b breakfast, reakfast, ta taxes xes and cha charges rges + e experienced xperienced ROCS T Travel ravel T Tour our manager ffor or ttours ours li listed sted ab above. ove. Pri Prices ces m may ay v vary ary without noti notice. ce. Airline fuel su surcharge rcharge ffor or Dubai not included above For list conditions www.rocsgrp.com/travel/terms in ab ove rrates. ates. F or a full li st of the ROCS Travel Travel tterms erms and c onditions please visit w ww.rocsgrp.com/travel/terms E&OE


Lokali

04 16.03.2014

“It-tkabbIr ekonomIku ta’ malta mIstennI lI jIbqa’ jIÛboq dak tal-pajjIÛI l-oÓra kollha” Mistoqsi dwar il-fatt li f’Settembru 2013 l-a©enzija Fitch kienet baxxiet il-klassifikazzjoni ta’ Malta, il-Ministru g˙allFinanzi Edward Scicluna spjega li l-mod kif l-a©enziji tal-klassifikazzjoni ja˙dmu hu li jeΩaminaw numru ta’ indikaturi ekonomiçi u finanzjarji ewlenin ta’ pajjiΩ biex b’hekk ipo©©uh fl-istess keffa ta’ pajjiΩi simili. Fil-kaΩ ta’ Malta, Fitch ipo©©una fil-kategorija msej˙a ‘A’ medjana. “Qabel l-elezzjoni, Fitch kienet l-unika a©enzija li ma tatniex downgrade . Dan fil-fatt g˙amluh ftit xhur wara li tlajna fil-Gvern meta s-sitwazzjoni u lindikaturi kienu g˙adhom qed jirrapurtaw dak li ©ara fl-2012,” qal il-Ministru. “Speçjalment dak li po©©iena fil-proçedura ta’ defiçit eççessiv g˙ax konna

qbiΩna t-3% tal-Prodott Domestiku Gross. Ag˙ar min hekk, it-tbassir g˙all-futur kienu jarawh negattiv.” Nhar il-Ìimg˙a dan ©ie rivedut b’mod li t-tbassir tjieb g˙al ‘stabbli’. Il-Ministru jis˙aq li la©enzija avΩat li s-sehem talkumpanija ÇiniΩa fl-Enemalta kienet inkludiethom biss fir-rapport wara li saret il-laqg˙a taleΩaminaturi iktar kmien din il©img˙a, u allura l-ftehim ma kienx inkluΩ fl-evalwazzjoni tala©enzija. It-tifsira ta’ dan ir-rapport qieg˙ed g˙all-investituri barranin li qed isellfu, jew bi˙siebhom isellfu, flus lill-Gvern jew xi korporazzjoni tal-Gvern, u jag˙ti ©udizzju tal-andament ©enerali tal-ekonomija ta’ pajjiΩna. “Na˙seb l-iktar riklam lil pajjiΩna qed jing˙ata f’sentenza ewlenija; dik li tg˙id li t-tkabbir ekonomiku ta’ Malta hu mistenni li jibqa’ jiΩboq dak tal-pajjiΩi l-o˙ra kollha membri taΩ-Ûona Ewro g˙al din is-sena u s-sena d-die˙la,” sostna l-Ministru. Qal li sinjifikattiv ukoll huwa l-fatt li, b˙all-Kummissjoni u la©enzija Standard and Poors, Fitch qed ta˙seb li Malta se jirnexxilha til˙aq defiçit fl-2013 ta˙t il-livell ta’ 3%. Dan kuntrarju g˙al li kienu kollha ja˙sbu qabel, ji©ifieri li Malta mhux ser jirnexxilha tag˙mel dan. “Fil-qosor, dan il-Gvern issorprenda lil kul˙add g˙all-mod kif qed jikkontrolla l-ekonomija u n-nefqa biex jil˙aq il-miri ambizzjuzi li g˙amel huwa stess,” qal il-Ministru. “B˙ala Maltin, nafu wkoll li filwaqt li dan il-Gvern Ωamm mal-miri u anke eççedihom, dan ma sarx a skapitu ta’ ˙afna miΩuri li ©ew imwieg˙da qabel l-elezzjoni.” L-OppoΩizzjoni iΩolata Il-Ministru Scicluna fakkar kif Simon Busuttil kien beΩΩa’ lillpoplu Malti u G˙awdxi billi stqarr bil-miktub (fit-Times of Malta tat-3 t’Ottubru 2012) li jekk il-Partit Laburista jkollu jitla’ fil-Gvern u jipprova jΩomm il-weg˙diet tieg˙u, ser ikollu jmur jittallab ghand l-Unjoni Ewropea g˙al bail out b˙alma g˙amlet il-Greçja. Dawn ilweg˙diet g˙al Dr Busuttil kienu jirreferu g˙all-qtug˙ tat-tariffi tad-dawl, u l-Grant relatata malVAT fuq re©istrazzjoni talkarozzi. “Il-poplu llum jaf li mhux biss il-Gvern Ωamm ma’ dawn ilmiΩuri mwieg˙da, imma Ωied mag˙hom iç-childcare centres b’xejn u ’l fuq minn mitt miΩura o˙ra li t˙abbru fil-ba©it g˙al din is-sena, filwaqt li kompla bilqtug˙ tat-taxxa; miΩura li wieg˙du huma b˙ala gvern Nazzjonalista u li qatt ma wettquha,” sa˙aq il-Ministru. Dawn ir-rapporti mhux biss qed ixejnu kull biΩa’ li qed ti©i vvintata llum mill-OppoΩizzjoni dwar kemm sejra ˙aΩin l-ekonmija, qal il-Ministru, iΩda jikkonfermaw li l-Gvern qed imexxi lpajjiΩ fid-direzzjoni t-tajba. “Ûgur li issa dawn ˙add mhu ser jemminhom, g˙aliex qed jing˙aqdu r-rapporti tal-a©enziji kollha tal-kreditu, kif ukoll ilKummissjoni Ewropea, li qed jg˙idu preçiΩament loppost,” temm jg˙id il-Ministru Scicluna.


Lokali

16.03.2014 05

ÌEST B’SaÓÓTu Ta’ GÓaqDa MalTa TappElla GÓall-aTTENzjONI MISTÓOqqa

Bieb tal-Bombi qieg˙ed ji©i mixg˙ul b’dawl a˙dar g˙al ˙amest ijiem fl-okkaΩjoni talfesta ta’ San Patrizju. Dan qieg˙ed isir hekk kif Malta qieg˙da ting˙aqad ma’ madwar 100 pajjiΩ ie˙or li qed tipparteçipa fl-inizjattiva ‘Tourism Ireland’s Global Greening 2014’ permezz tal-illuminazzjoni ta’ siti storiçi. G˙al dan l-g˙an, Il-Bieb talBombi ilu mixg˙ul b’dawl ˙adrani minn nhar l-Erbg˙a u ser jibqa’ mixg˙ul sa nhar itTnejn li ©ej 17 ta’ Marzu flokkaΩjoni tal-festa ta’ San Patrizju.

L-istess inizjattiva se tittie˙ed minn pajjiΩi kbar b˙allAwstralja, l-Istati Uniti, Dubaj, l-Afrika t’Isfel, il-Ìermanja, içÇina u l-Awstrija, li qeg˙din jag˙tu s-sehem tag˙hom f’din l-inizjattiva fejn inxteg˙lu monumenti storiçi famuΩi b˙asSydney Opera House, ilLondon Eye, l-Empire State Building, in-Nigara Falls, itTorri ta’ Pisa, u l-Oriental Pearl TV Tower, fost l-o˙rajn. Inizjattiva b˙al din, fejn ˙afna ikoni storiçi jinxteg˙lu fl-istess ˙in u fl-istess ©ranet, g˙andha sinjifikat qawwi fejn to˙loq sens b’sa˙˙tu ta’ konnettività

bejn komunitajiet differenti madwar id-dinja. Fl-istess ˙in, hija attrazzjoni turistika u toffri promozzjoni g˙al dawn is-siti storiçi. Din l-inizjattiva ori©inat fl-Irlanda sentejn ilu u tifforma parti minn kampanja pubbliçitarja biex tkabbar it-turiΩmu lejn il-pajjiΩ. F’komunikat li bag˙at lillMinistru g˙at-TuriΩmu Karmenu Vella, l-Ambaxxatur IrlandiΩ g˙al Malta Jim Hennesy kellu kliem ta’ tif˙ir g˙all-fatt li Malta qed tipparteçipa f’din il-kampanja fejn qed tesponi r-rikkezza tal-bini storiku tag˙ha b’mod globali.

F’intervent li g˙amel waqt il-laqg˙a tal-Kunsill tal-Ministri tal-Unjoni Ewropea g˙at-Trasport, Telekomunikazzjoni u lEner©ija, il-Ministru Joe Mizzi ©ibed l-attenzjoni lejn il-piΩijiet amministrattivi li jistg˙u jin˙olqu fil-futur, jekk kemm-il darba jid˙lu fis-se˙˙ rekwiΩiti mandatorji li jistg˙u jtellfu mill-benefiççji kollha li japplikaw g˙al Malta. Huwa tkellem dwar il˙tie©a li kwalunkwe pjan relatat ma’ mobbiltà urbana, g˙andu ji©i mfassal u implimentat b’mod orizzontali blinvolviment tal-partijiet kollha interessati, bl-g˙an li meta ji©i implimentat fil-futur ikun ta’ suççess fl-Istat Membru rispettiv. “Fil-kaΩ ta’ Malta,” qal ilMinistru Mizzi, “min˙abba li ˙afna miç-çentri urbani huma viçin ˙afna ta’ xulxin u min˙abba l-interazzjoni millviçin tal-awtoritajiet lokali, ikun a˙jar li kull azzjoni tkun ikkoordinata fuq livell nazzjonali.” Huwa sa˙aq ukoll dwar limplikazzjonijiet ta’ dan it-tip ta’ Pjanijiet ta’ Mobbiltà Urbana Sostenibbli.

G˙aldaqstant, Malta se titlob li ting˙ata konsiderazzjoni g˙al din iç-çirkostanza partikolari fi kwalunkwe proposti f’dan il-qasam li g˙ad iridu jsiru fil-futur. Il-Ministru Joe Mizzi qal li Malta taqbel ma’ g˙ajnuna diretta fil-parametri stabbiliti fuq livell Ewropew, g˙alliΩvilupp tal-Pjanijiet ta’ Mobbiltà Sostenibbli g˙aliex jidher li dawn l-ispazji urbani qeg˙din isibuha diffiçli biex jiΩviluppaw u permezz ta’ g˙ajnuna finanzjarja innovattiva u g˙otjiet tradizzjonali, jing˙elbu dawn id-diffikultajiet. Mizzi qal li Malta taqbel ukoll li l-parteçipazzjoni tassettur privat g˙andu jkun inkora©©it kif ukoll li jitwaqqfu pjattaformi nazzjonali jew lokali bil-parteçipazzjoni tas-settur pubbliku u msie˙ba interessati mis-settur privat li jistg˙u jinkora©©ixxu din il-parteçipazzjoni. Fl-a˙˙ar, il-Ministru g˙atTrasport u l-Infrastruttura qal li l-iΩvilupp ta’ dawn il-kompetenzi huma importanti, speçjalment biex ikunu ta’ appo©© g˙all-iΩvilupp ta’ politika dwar it-trasport.

IÛ-ÛwIETEN IfakkRu l-400 aNNIVERSaRju INVESTIMENT IEÓOR ÌDID Ta’ aTTakk MIT-TOROk Fl-1914, flotta kbira tal-Imperu Ottoman tfaççat fuq ix-xefaq tal-bajjiet ta’ San Tumas, u fi ftit ˙in it-Torok ankraw u telg˙u lejn iΩ-Ûejtun, fejn g˙amlu ˙erba mid-djar u l-parroçça lantika ta’ dan ir-ra˙al, illum mag˙rufa b˙ala l-kappella ta’ San Girgor. Dakinhar çertu Klement Tabone kien organizza grupp ta’ Ûwieten li, bl-g˙ajnuna tas-

suldati, i©©ieldu lit-Torok u ©eg˙luhom jirtiraw lejn ixxwieni tag˙hom. Illum, f’din ilkappella wie˙ed g˙adu jista’ jara plakka biswit l-artal ma©©ur li tfakkar dan l-avveniment. Dalg˙odu l-g˙aqda Wirt iΩÛejtun se torganizza mixja b˙ala parti minn serje ta’ attivitajiet marbuta ma’ dan lanniversarju. Il-mixja se ssegwi r-rotta li ˙adu t-Torok sat-taqbi-

da taΩ-Ûwieten, u se ΩΩur, fost o˙rajn, id-dar ta’ Klement Tabone. Din il-mixja tibda minn fejn il-kappella ta’ San Girgor fid-9.00am. Il-©img˙a d-die˙la din ilgazzetta se tippubblika servizz estensiv dwar l-istorja u l-misteri marbuta mal-kappella ta’ San Girgor, fosthom il-fdalijiet umani li nstabu f’din il-kappella.

Il-kappella ta’ San Girgor fiΩ-Ûejtun

Kumpanija ferm rinomata flindustrija tal-log˙ob fuq livell globali bl-isem BWIN se tkun qieg˙da tinvesti f’Malta. IlBWIN g˙adha kif ing˙atat diversi liçenzji hawn Malta mill-Awtorità tal-Log˙ob u Lotteriji (LGA) biex joffru log˙ob relatat ma’ kasinò online, sportsbook u poker. Is-Segretarju Parlamentari Edward Zammit Lewis stqarr li dan huwa sinjal poΩittiv. Din il-kumpanija hija mniΩΩla filBorΩa ta’ Londra u g˙andha uffiçini madwar id-dinja, fosthom pajjiΩi fl-Ewropa, l-Indja, l-IΩrael u l-Istati Uniti. Din il-

kumpanija li se tinvesti f’Malta hija leader f’erba’ swieq varji li huma l- poker , bingo, online sports betting u kasinò. Il-BWIN hija wa˙da minn dawk l-operaturi l-kbar fiddinja li joffru eluf kbar ta’ varjetà ta’ log˙ob kuljum. “Investiment b˙al dan jag˙tina ˙afna kura©© u entuΩjaΩmu biex na˙dmu aktar. Il-fatt li operatur kbir fl-industrija talgaming g˙aΩel li jie˙u liçenzja minn Malta jikkonferma aktar ir-reputazzjoni tajba ta’ pajjiΩna b˙ala ©uriΩdizzjoni ewlenija flindustrija tar-remote gaming,” stqarr Edward Zammit Lewis.


Lokali

06 16.03.2014

KOLLEZZJONISTI U DILETTANTI MALTIN

IL-MEDJUEVU FIL-PREÛENT

Fis-sensiela ta’ Kollezzjonisti u Dilettanti Maltin, iltqajna ma’ bosta individwi li huma kollezzjonisti ta’ bosta o©©etti varji. Din iddarba ltqajna ma’ grupp bl-isem ta’ ANAKRON-LIVING HISTORY. Dan il-grupp huwa mag˙mul minn dilettanti li jikkreaw diversi aspetti varji tal-˙ajja medjevali. Anakron ikunu mistiedna f’bosta attivitajiet f’diversi lokalitajiet biex jag˙mlu re-enactments ta’ Ωmien il-Medjuevu. ALAN SALIBA, tkellem ma’ Andreas Muscat, wie˙ed mill-membri attivi ta’ dan il-grupp. Il-fondazzjoni tal-grupp Anakron Il-fundatur u anke president talAnakron huwa Andre Mallia. Dan ilpro©ett kien ilu f’mo˙˙u g˙al madwar g˙oxrin sena, iΩda l-grupp ˙a forma ta’ g˙aqda uffiçjali fis-sena 2008. L-g˙an ewlieni tal-grupp AnakronLiving History, huwa biex, b˙ala delizzju, il-membri jer©g˙u jo˙olqu aspetti varji tal-˙ajja fi Ωmien il-Medjuevu. Ilmembri jilbsu ˙wejje© ta’ dak iΩ Ωmien u jipprattikaw diversi attivitajjiet minn dak il-perjodu billi juΩaw biss affarijiet li kienu jintuΩaw f’dik l-epoka. Dan ikun possibbli wara r-riçerka intensiva li jag˙mlu, biex kemm jista’ jkun joqorbu lejn ir-realtà. Aspetti ©enerali Il-ma©©oranza tal-ir©iel membri filgrupp jippreferu l-aspett militari ta’ Ωmien il-Medjuevu. B’hekk jipprattikaw il-kumbattiment b’armi differenti b˙al xwabel, imnanar, lanez, qwies, armi tan-nar u anke kavallerija. Isiru anke drills ta’ formazzjonijiet tal-massa biex ikunu jistg˙u jesibixxu battalja medjevali fuq skala s˙i˙a. Biss, mhux l-ir©iel kollha jag˙Ωlu lqasam militari. Dawn, flimkien malmembri nisa u tfal, jirriflettu l-aspett

tal-˙ajja ta’ kuljum fi r˙ula u bliet medjevali. Dawn jinkludu tisjir b’riçetti u mezzi ta’ dak iΩ-Ωmien, snajja’ u arti©janat, log˙ob tal-azzard, Ωfin, u anke banda ta’ muΩiçisti bi strumenti li kienu jeΩistu biss

f’dak il-perijodu. Madankollu, i l - G r u p p A n a k r o n g˙andu l-armar komplut g˙al xena ta’ taverna medjevali u anke xena tal-˙addied fil-for©a medjevali. Attivitajiet Apparti seduti u ta˙ri©, ilgrupp jorganizza diversi attivitajiet interessanti bejn il-membri. Dawn jinkludu mixjiet, ikliet, camping, u anke rkib taΩ-Ωwiemel. F’dawn l-attivitajiet il-membri xorta wa˙da juΩaw il-˙wejje© u tag˙mir medjevali. L-Anakron jipparteçipaw ukoll

f’diversi avvenimenti pubbliçi organizzati mill-Gvern, kunsilli lokali, u avvenimenti privati, min˙abba l-fatt li l-wirja tag˙hom hija spettaklu attraenti u edukattiv. F’dawn l-avvenimenti, Anakron joffru diversi

pakketti skont ixxewqa tal-organizzaturi, g˙alhekk sikwit ji©u mistednin biex jag˙mlu reenactments u wirjiet spettakolari, photo shoots , ti©ijiet, dokumentarji, animazzjonijiet, u anke films ta’ produzzjonijiet lokali kif ukoll barranin. L-iktar avveniment riçenti, ikun is-sehem fil-film Malti fuq tema medjevli Adormidera. Avveniment fil-qrib Il-grupp Anakron g˙andu Ωew© avvenimenti privati fil-©img˙at li ©ejjin, iΩda

b˙ala avvenimenti g˙all-pubbliku, likbar u l-iktar avveniment fil-qrib huwa Medieval Mdina, li din is-sena ser isir bejn it-3 u l-4 ta’ Mejju. Kuntatt mal-grupp Kull min g˙andu l-età ta’ ˙mistax-il sena jew iktar u tinteressah l-istorja medjevali, jista’ jing˙aqad ma’ dan ilgrupp. Nies ta˙t il ˙mistax-il sena jistg˙u jissie˙bu mag˙hom ukoll, idealment ikunu akkumpanjati minn ©enitur jew gwardjan legali li huwa/hija membru wkoll tal-grupp. G˙all-bidu, min jissie˙eb g˙all-ewwel darba, m’hemmx g˙alfejn ikollu ˙wejje© jew tag˙mir medjevali, g˙ax il-membri tal-grupp lesti li juruhom pass pass u jiggwidawhom x’g˙andom jag˙mlu biex jibdew jarmaw bil-mod. B’hekk dawn ikunu jistg˙u jserr˙u rashom li dak li j˙itu jew jixtru jkun storikament korrett. Kull min hu interessat jista’ jikkuntattja lil Andre Mallia fuq 9945 1161 jew email lil info@anakron.net , iΩur is-sit elettroniku www.anakron.net, jew ilpa©na ta’ Facebook: Anakron Living History. Minn hemm, wie˙ed ikun mistieden g˙as-seduti jew ta˙ri©, li lbiçça l-kbira jsiru nhar ta’ Óadd waranofsinhar.


Lokali

16.03.2014 07

Ûieda fl-impjiegi fit-turiÛmu

OppOrtunitajiet ÌOdda mal-privat Il-Gvern b˙alissa g˙addej bil˙idma sabiex iwettaq il-weg˙da elettorali tieg˙u illi jinçentiva lissettur privat biex joffri opportunitajiet ©odda ta’ xog˙ol u apprentistat g˙aΩ-Ωg˙aΩag˙. Minkejja l-fatt illi x-xog˙ol li sar matul is-sena li g˙addiet di©à beda jag˙ti l-frott, il-Gvern huwa determinat li jkompli jibni fuq dan is-suççess biex ikomplu jin˙olqu impjiegi ta’ kwalità u li jippermettu lill-˙addiema jil˙qu l-aspirazzjonijiet tag˙hom. RiΩultati inkora©©anti

Il-Gvern qieg˙ed ja˙dem bis-s˙i˙ biex pajjiΩna jsir destinazzjoni turistika s-sena kollha li tag˙mel profitt tajjeb. Dan wassal biex ji©i rre©istrat andament poΩittiv fissettur turistiku matul is-sena li g˙addiet li ©ab mieg˙u l-˙olqien ta’ impjiegi ©odda fis-settur. Matul konferenza stampa li ta iktar kmieni din il-©img˙a, ilMinistru g˙at-TuriΩmu Karmenu Vella Ωvela illi fl-ewwel disa’ xhur tal-2013 kien irre©istrat tkabbir fin-numru ta’ impjiegi full-time u part-time fis-settur turistiku meta mqabbel mas-sena 2012. Dan b’kuntrast mal-erba’ snin ta’ qabel meta l-impjiegi fitturiΩmu naqsu bi kwaΩi ˙ames mija. Kontribut importanti g˙allekonomija Il-Ministru Karmenu Vella fakkar illi l-industrija turistika tikkontribwixxi madwar 25% tal-Prodott Domestiku Gross ta’ pajjiΩna; kontribut li huwa wkoll rifless fis-settur tal-impjiegi. Madankollu, çifri uffiçjali bdew juru li bejn l-2008 u l-2012 is-settur kien beda jsofri minn tnaqqis. Din it-tendenza negattiva nbidlet matul l-2013 meta t-turiΩmu re©a’ beda jesperjenza Ωieda fl-impjiegi. Fil-fatt, b’mod globali, Jannar u Settembru 2013 raw Ωieda ta’ impjiegi full-time ta’ kwaΩi 130, filwaqt li dawk parttime Ωdiedu b’aktar minn 400 fuq l-2012. Dwar l-andament turistiku, ilMinistru g˙at-TuriΩmu spjega kif matul l-2013 it-turiΩmu kompla jikber u jissa˙˙a˙ b’Ωieda ta’ 10% li ssarfu f’çifra rekord ta’ 1.6 miljun turist – id-doppju tat-tkabbir fost il-pajjiΩi tal-Unjoni Ewropea. PajjiΩna rre©istra wkoll Ωidiet ta’ 9% fl-ammont ta’ ljieli – 13-il miljun – u 9% o˙ra f’dik li hija nefqa – 1.4 biljun. Fl-istess ˙in kibret l-aççessibbiltà lejn Malta permezz ta’ 83 rotta, fost lo˙rajn fix-xhur tax-xitwa. Huwa fisser kif ir-riΩultati tala˙˙ar xhur urew kif pajjiΩna esperjenza Ωidiet kull xahar f’dak li huwa turiΩmu fix-xitwa, b’Jannar u Frar jirre©istraw Ωidiet ta’ 7.1% u 9.3% rispettivament. Il-Ministru Karmenu Vella elenka bosta miΩuri li qieg˙ed jie˙u l-Gvern biex itejjeb il-kwalità talprodott turistiku, fosthom ittnedija tal-kumitati g˙aΩ-Ωoni turistiçi, it-tis˙i˙ tal-Istitut g˙allIstudji Turistiçi, il-˙olqien ta’ tourism officers biex it-turist ikun meg˙jun a˙jar kif ukoll it-tourism product plan li mistenni jkun imniedi aktar tard dan ix-xahar. Fi kliem Karmenu Vella, lener©ija tal-Gvern, mal-fiduçja tal-privat flimkien max-xog˙ol siewi tal-˙addiema, qed jag˙tu rriΩultati. Dan kollu qieg˙ed joffri

opportunitajiet ©odda ta’ investiment, d˙ul akbar u aktar impjiegi.

Din il-˙idma kienet indirizzata mill-Prim Ministru Joseph Muscat ftit tal-jiem ilu meta tkellem waqt l-Apprenticeship, Traineeship and Work Exposure Conference fejn irringrazzja lis-settur privat talli qieg˙ed joffri l-opportunitajiet liΩ-Ωg˙aΩag˙ Maltin u G˙awdxin b’730 work place-

ment. Dawn il-placements, fi 83 kumpanija, se jkunu qeg˙din jag˙tu esperjenza lil dawn il˙addiema kif ukoll igawdu minn inçentivi m˙abbra fil-ba©it. Huwa irrefera wkoll g˙all-istatistika li ˙ar©et riçentement illi wriet riΩultati inkora©©anti fejn jid˙ol il-˙olqien tax-xog˙ol. Madankollu, il-Prim Ministru fakkar li hemm realtijiet o˙ra li permezz ta’ dan il-programm se ji©u indirizzati biex ikun meg˙jun l-investiment filkumpaniji, u indirettament mi©©ieled il-prekarjat. “Dan il-programm ser jimla vojt reali li jeΩisti fid-dinja tax-xog˙ol – id-diffikultà biex jinstabu impjegati adatti. Permezz ta’ istituzzjonijiet b˙al Jobs+, MCAST u lETC qeg˙din nibnu strate©ija biex fil-©ejjieni jkollna garanziji minn Ωg˙aΩag˙ li b˙alissa jieqfu jistudjaw,” sostna Dr Muscat.

Xog˙ol li jag˙ti sodisfazzjon Fil-fehma tal-Prim Ministru, wie˙ed mill-passi importanti li jmiss hu dak li ji©u indirizzati ssnajja’ u t-ta˙ri© vokazzjonali. Dan g˙andu jsir billi, minn metodu tradizzjonali bbaΩat fuq l-aspett akkademiku, jinfet˙u mog˙diji o˙ra li joffru opportunità liç-çittadini illi mhux biss isibu xog˙ol, imma wkoll li jibnu karriera. Il-Ministru Evarist Bartolo semma l-importanza li ΩΩg˙aΩag˙ jing˙ataw opportunitajiet fejn jistg˙u jo˙or©u t-talenti varji tag˙hom. Huwa semma kif l-edukazzjoni g˙andha tkun varja biΩΩejjed biex til˙aq l-aspirazzjonijiet talistudenti u l-kapaçitajiet kollha tag˙hom. Il-Ministru Bartolo rringrazzja wkoll lil dawk il-kumpaniji li wrew interess f’din l-inizjattiva.


Lokali

08 16.03.2014

Gvern li Jisma’ “il-kummissJoni ewropea qieGÓda teqred kull arGument neGattiv li ressqet l-oppoÛizzJoni” Il-Ministru G˙all-Finanzi l-Prof. Edward Scicluna “Waqt il-laqg˙a Viçin Tieg˙ek – Gvern li Jisma’ kelli l-opportunità li n˙abbar bi pjaçir kbir l-a˙bar li l-Kummissjoni Ewropea rrevediet b’mod poΩittiv il-previΩjoni tad-defiçit tag˙ha g˙al Malta mill-2013. Dan hekk kif biss ftit sig˙at qabel ma se˙˙et il-laqg˙a ta’ konsultazzjoni pubblika, ©ie ippubblikat il-Winter 2014 European Economic Forecast tal-Kummissjoni Ewropea, dokument li ˙abbar li l-Kummissjoni issa qieg˙da tbassar li d-defiçit ta’ Malta g˙assena 2013 se jkun ta’ 3%, u mhux il-figura akbar li kienu qed jg˙idu qabel. Sewwasew, din ir-reviΩjoni ©iet wara Ωew© previΩjonijiet konsekuttivi li bassru defiçit li jaqbeΩ sew it-3% g˙all-2013 u l-2014. Fil-laqg˙a tal-Gvern li Jisma’, kelli l-opportunità li nispjega kif linja b’linja, il-Winter Forecast tal-Kummissjoni qieg˙da teqred kull argument negattiv li ressqet l-OppoΩizzjoni fit-tentattivi tag˙ha li tissu©©erixxi li l-ekonomija sejra ˙aΩin. Kemm fuq il-prestazzjoni ekonomika, il-qg˙ad, l-investiment, jew il-kummerç barrani, din il-previΩjoni tikkonferma li l-Gvern kiseb tibdil ekonomiku u jista’ j˙ares ’il quddiem b’aktar ottimiΩmu. Dan hekk kif it-tbassir poΩittiv u inkora©©anti tal-Kummissjoni jmur lil hinn mill-finanzi tal-pajjiΩ, u jag˙ti konferma li l-ekonomija tal-pajjiΩ qed tissa˙˙a˙. Fir-rigward tat-tkabbir ekonomiku, il-Kummissjoni kkummentat li l-Prodott Domestiku Gross reali huwa stmat li Ωdied bi 2% fl2013 in©enerali, ’il fuq sew mir-rata ta’ 0.9% fl-2012 u li din hija l-istess fir-rigward tal-qg˙ad u l-˙olqien tal-impjiegi. Il-previΩjoni tal-Kummissjoni bl-istess mod ça˙det il-pretensjonijiet vojta tal-OppoΩizzjoni li l-ekonomija mhix qed ti©©enera livelli adegwati ta’ impjieg. Tabil˙aqq, il-previΩjoni tat-tkabbir tal-impjiegi g˙all-2013 ikklassifikat lil Malta b˙ala l-a˙jar fl-Unjoni Ewropea g˙as-snin 2013 sal-2015. Il-pretensjonijiet tal-OppoΩizzjoni li l-qg˙ad qed jiΩdied huma wkoll miç˙uda, hekk kif il-Kummissjoni kkonfermat li r-rata talqg˙ad f’Malta b˙alissa hija r-raba’ l-inqas fl-UE, u li r-rata tal-qg˙ad g˙andha tonqos g˙al 6.4 fil-mija. Barra minn hekk, il-Kummissjoni rrikonoxxiet l-effett favorevoli ta’ inizjattivi ba©itarji dwar il-parteçipazzjoni fis-suq tax-xog˙ol hekk kif tg˙id li dan huwa m˙asseb li jibqa’ tiela’ ’l fuq, u li jirrifletti l-attività og˙la min-nisa u ˙addiema aktar anzjani. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet ukoll l-effett poΩittiv ma˙sub tat-tariffi mnaqqsa tal-ener©ija, filwaqt li tinnota li dawn, flimkien malkundizzjonijiet favorevoli tas-suq tax-xog˙ol, huma pro©ettati li jappo©©jaw titjib fil-konsum domestiku. Allura kien pjaçir tieg˙i li nispjega kif, fuq il-binarji kollha, l-opinjoni tal-Kummissjoni hija li l-ekonomija qed tespandi u l-finanzi pubbliçi tal-pajjiΩ qed jitpo©©ew fuq sisien sostenibbli.”

“GÓawdex mekka mediterranJa” Il-Ministru g˙al G˙awdex Anton Refalo “Ma kinitx b’kumbinazzjoni li l-G˙awdxin, tradizzjonalment fil-ma©©oranza tag˙hom sostenituri tal-Partit Nazzjonalista, fl-a˙˙ar elezzjoni qalbu l-folja u vvutaw lill-Partit Laburista. Konna spiççajna f’sitwazzjoni patetika, bl-investiment dirett barrani litteralment Ωero, bil-fjur ta’ wliedna jemigra lejn Malta g˙ax-xog˙ol, studju u divertiment, bil-Maltin jag˙Ωlu li ma jag˙mlux il-btala tag˙hom iktar G˙awdex. Malli sena ilu l-Prim Ministru g˙o©bu juri l-fiduçja tieg˙u fija billi ˙atarni Ministeru g˙al G˙awdex, jien dlonk bdejt na˙dem skont tliet prijoritajiet: il-˙olqien tax-xog˙ol f’G˙awdex, li G˙awdex jara rivoluzzjoni fl-ammonti ta’ pro©etti li jsiru, u li G˙awdex ikun fuq il-mappa internazzjonali g˙all-investituri u g˙at-turisti. Dawn it-tliet prijoritajiet fil-fatt huma tliet ˙olqiet ta’ katina wa˙da, b’mod li l-ebda wa˙da ma tista’ tkun hemm ming˙ajr ma jkunx hemm it-tnejn l-o˙ra. Fil-qasam tax-xog˙ol in©iebu g˙add ta’ skrivani taç-Çivil biex jag˙mlu xog˙ol ta’ backoffice u g˙add ta’ infermiera biex ja˙dmu fl-Isptar Ìenerali t’G˙awdex. Ìew varati sensiela ta’ inizjattivi innovattivi, fosthom Greener and Cleaner Gozo, inizjattiva kon©unta bejn il-Ministeru g˙al G˙awdex, il-Ministeru g˙all-Edukazzjoni u Impjiegi, u l-ETC. Din l-iskema mmirata biex tattira lil min ma ja˙dimx lejn id-dinja tax-xog˙ol u g˙andha l-g˙an li jitnaddaf u jissebba˙ l-ambjent G˙awdxi. Ìiet imnedija wkoll skema o˙ra biex tinkora©©ixxi iktar parteçipazzjoni fis-suq tax-xog˙ol u tistimula attività ekonomika f’setturi partikolari, billi tinçentiva lil min irid ja˙dem g˙al rasu. Dawk li huma bla xog˙ol, jew interessati li jibdew ja˙dmu g˙al rashom jing˙ataw is-somma ta’ €1,000 fl-a˙˙ar tas-sena 2014 jekk jibqg˙u ja˙dmu g˙al rashom. Il-kumpanija RS2 Software Plc se tinvesti €1,000,000 fi twaqqif b’ferg˙a ©dida f’G˙awdex. Dan l-investiment mistenni li jo˙loq 50 impjieg ©did fil-medda tat-tliet snin li ©ejjin. Dan l-ammont mistenni jitla’ g˙al massimu ta’ 100 ˙addiem sas-sena 2020. L-iskola Gateway School of English, li hi skola privata akkreditata mill-Ministeru tal-Edukazzjoni, se tniedi programm li se jkun esklussiv g˙al G˙awdex. B’effett immedjat din il-kumpanija se tibda tirreklama lil G˙awdex fi swieq internazzjonali kbar flEwropa kif ukoll fl-Asja. Dan hu l-kunçett ta’ edukazzjoni mΩewwe© ma’ attivitajiet kulturali f’G˙awdex. Din hi l-viΩjoni tag˙na g˙al G˙awdex, li nikkonvertuh minn gΩira doppjament iΩolata g˙al mekka turistika u industrijali Mediterranja.”

“Bil-fatti aÓna rridu nkunu Gvern li Jisma’, Gvern li JaÓdem” Is-Segretarju Parlamentaru g˙all-Presidenza UE 2017 u g˙all-Fondi Ewropej Ian Borg

“Fit-tieni sessjoni tal-laqg˙at pubbliçi Viçin Tieg˙ek – Gvern li Jisma’ tkellimt dwar il-˙idma li saret g˙ar-rigwad l-uΩu ta’ fondi Ewropej f’din l-ewwel sena, fosthom kif assigurajna li ma jintilifx çenteΩmu mill-€200 miljun fondi Ewropej li t˙allew f’riskju li jintilfu minn amministrazzjoni preçedenti. Óadt l-okkaΩjoni wkoll biex in˙abbar li fl-a˙˙ar ©img˙at ©ew approvati Ωew© pro©etti ©odda relatati ma’ uΩu aktar effiçenti tal-ener©ija. Il-benefiçjarji li ser igawdu minn din l-allokazzjoni ta’ madwar €6 miljun huma l-Isptar San Vinçenz f’Óal Luqa u l-Iskola Primarja fis-Si©©iewi. Waqt il-laqg˙a saru wkoll diversi interventi interessanti mill-persuni preΩenti, fosthom mill-Malta Business Bureau, Gozo Business Chamber, studenta universitarja, u mara tad-dar, fejn staqsew dwar il-˙sibijiet li g˙andu l-Gvern g˙all-Fondi Ewropej 2014-2020. Permezz ta’ dawn il-mistoqsijiet ˙adt l-okkaΩjoni biex ng˙id kif l-intrapriΩi Ωg˙ar u medji se jkunu qeg˙din jibbenefikaw inizjalment minn €90 miljun fi strumenti finanzjarji b˙al Jeremie matul is-seba’ snin li ©ejjien; dan iffisser Ωieda ta’ madwar €30 miljun fuq il-programm finanzjarju li g˙adu kemm g˙alaq. Assigurajt wkoll lil dawk preΩenti li fil-©ejjieni ser ikun hemm aktar skemi ta’ boroΩ ta’ studju b˙al Master It sabiex aktar studenti jkomplu jistudjaw f’livell avvanazat, filwaqt li ser nassiguraw li jin˙ar©u aktar skemi ta’ pannelli fotovoltajci, b˙allakbar skema ta’ PVs (photovoltaics) b’fondi Ewropej li g˙adha kemm g˙alqet fl-a˙˙ar ©ranet. Óadt pjaçir nisma’ l-intervent tar-rappreΩentant tal-Malta Business Bureau Joe Tanti fejn qal li “is-Segretarju Parlamentari Ian Borg u d-Deputat Prim Ministru Louis Grech huma Ωewg persuni li mhux biss jisimg˙u imma ja˙dmu fuq dak li jisimg˙u’. Bil-fatti a˙na rridu nkunu Gvern li Jisma’, Gvern li Ja˙dem.”


Kunsilli Lokali

16.03.2014 09

nuqqas ta’ trasparenza fil-kunsill lokali tan-nadur?

Mario Fava President tas-Sezzjoni Kunsilliera tal-PL

kunsilli lokali

email: keaneo@onvol.net

Sfortunatament, su©©erimenti utli mag˙mula mill-kunsillieri Laburisti f’dan il-Kunsill Lokali, qed ji©u injorati b’riΩultat li laffarijiet jibqg˙u jsiru bla trasparenza u xi drabi anke ˙Ωiena. KaΩ partikolari huwa l-mod kif isir il-magaΩin tal-Kunsill Lokali tan-Nadur Óidmietna f’Isimkom. Fil-Kunsill Lokali tan-Nadur ma jeΩisti l-ebda bord editorjali b˙alma ji©ri kwaΩi f’kull kunsill lokali ie˙or madwar il-pajjiΩ. Ilkunsillieri Laburisti kienu ressqu proposta biex il-Kunsill ikollu bord editorjali, b’rappreΩentanza ta’ kunsillieri miΩ-Ωew© partiti; liema bord ikun responsabbli li ji©bor l-informazzjoni u l-materjal g˙all-magaΩin. Bis-sistema adottata b˙alissa, ˙add ma jkun jaf x’ser jidher fil-magaΩin, g˙ajr isSindku u s-Segretarja. Il-kontenut ma ji©ix diskuss fis-seduti talKunsill. Dan kollu qed iwassal biex il-materjal li jkun fih il-magaΩin ma jkunx o©©ettiv u pjuttost b’doΩa kbira ta’ politika parti©©jana. Is-Sindku donnu ja˙seb li g˙andu d-dritt divin li jg˙id li jrid bla ma ˙add jirribatti dak li jg˙id hu. Tant hu hekk, li hu u s˙abu rrifjutaw it-talba tal-kunsillieri Labursiti sabiex jin˙atar bord editorjali li jkun kompost minn membri taΩ-Ωew© partiti politiçi, bl-iskuΩa illi dan mhuwiex prattiku. G˙al ra©unijiet li jafhom hu biss, huwa g˙adu sal-lum jirrifjuta li jsir dan. Tajjeb wie˙ed jistaqsi: g˙aliex u g˙alfejn qed ji©i rrifjutat li l-affarijiet isiru b’mod trasparenti f’dan ir-rigward?

Live streaming L-istess fejn jidhol il-live streaming . Dan il-Kunsill Lokali mmexxi minn ma©©oranza Nazzjonalista, minkejja illi applika g˙all-iskema tal-live streaming, fil-˙ru© tas-sej˙a g˙all-offerti

Ωied kundizzjonijiet illi ma kinux rikjesti mid-Dipartiment g˙allGvern Lokali; fosthom intalbu Ωew© laptops meta hemm sistemi ta’ live streaming im˙addma illi ma jirrikjedux tali apparat. Il-Kunsilliera Laburista Dr Josianne Cutajar kienet ˙e©©et illi ter©a’ tin˙are© is-sej˙a g˙allofferti fid-dawl tal-fatt illi l-unika offerta illi nxte˙tet kienet irrifjutata min˙abba li kienet ikkunsidrata g˙olja. Però, il-kunsillieri Nazzjonalisti ma ridux li jsir dan. Id-Dipartiment tal-Gvern Lokali riçentament emenda l-iskema sabiex tinkludi mhux biss l-ispejjeΩ g˙all-istallazzjoni tal-appart g˙al-live streaming, iΩda wkoll lispejjeΩ g˙all-istreaming plan tallaqg˙at g˙al tliet snin konsekuttivi. Anke hawn nistaqsu: fiddawl ta’ dan l-iΩvilupp x’qed iΩomm lill-kunsillieri Nazzjonalisti li jkomplu jirreΩistu milli jo˙or©u sej˙a ©dida g˙allofferti bbaΩata fuq l-ispeçifikazzjonijiet tekniçi illi kienu mibg˙uta mid-Dipartiment g˙allGvern Lokali? Jewwilla teΩisti xi biΩa’ li r-residenti jkunu jistg˙u jsegwu s-seduti tal-Kunsill millkumdità ta’ darhom? G˙aliex qed ji©u mça˙˙da minn din ilfaçilità? IneΩattezzi dwar l-allokazzjoni tal-Kunsill Lura g˙all-magaΩin. Fil-˙ar©a ta’ Ottubru ntqal li l-Kunsill kellu allokazzjoni inqas mis-sena ta’ qabel. Huwa veru illi b’effett mill-bidu tas-sena 2013 l-allokazzjoni tal-Gvern lill-kunsilli lokali tnaqqset, però tajjeb illi nispjegaw lill-qarrejja illi l-allokazzjoni g˙as-sena 2013 g˙all-kunsilli lokali kienet ibbaΩata fuq il-ba©it li tressaq mill-Partit Nazzjonalista fil-Gvern fl-a˙˙ar ba©it tieg˙u. Fir-risposta ppreΩentata misSindku g˙all-ittra miktuba millkunsillieri Laburisti wara l-editor-

jal, li fl-opinjoni ta’ ˙afna jista’ jitqies b˙ala parti©©jan, tal-edizzjoni ta’ Ottubru 2013 tal-magaΩin Óidmietna f’Isimkom, huwa qal: “Jg˙id xi jg˙id kul˙add, lallokazzjoni tal-Kunsill tag˙na naqset u g˙andna kull dmir li ninfurmaw b’dan lir-residenti kif g˙amilna. Jekk xi ˙add irid jipprova ja˙bi dan il-fatt g˙andu jkun kura©©juΩ u jg˙id li jrid ja˙bih.” Minkejja dan id-diskors, però, il-kunsillieri Laburisti flebda ˙in ma kellhom l-intenzjoni li ja˙bu tali fatt. Infatti, flittra ppreΩentata minnhom kienu qalu: “Filwaqt illi ma ninnegawx l-istat ta’ fatt illi kien hemm tnaqqis ta’ fondi fl-allokazzjoni, a˙na nsostnu illi l-mod kif ©iet ippubblikata din l-informazzjoni proprju f’punt avvanzat tas-sena, ji©ifieri Ottubru 2013, hija intiΩa sabiex tix˙et dell ikrah fuq ilPartit Laburista fil-Gvern.” Fuq dan il-punt irrid ng˙id li b˙alissa g˙addejjin diskussjonijiet biex jit˙ejja pjan ta’ finanzjament g˙all-kunsilli lokali. Inizjattiva li qed issir g˙all-ewwel darba u qatt ma saret qabel ta˙t Gvern Nazzjonalista. …u l-˙addiema Allegazzjoni o˙ra infondata kienet dik li f’dawn l-a˙˙ar xhur il-˙addiema assenjati mal-Kunsill Lokali tan-Nadur “ittie˙du lura kwaΩi kollha mill-gvern çentrali ta˙t xi skuΩa jew o˙ra”. Tajjeb illi ji©i ççarat illi kien biss ˙addiem wie˙ed, illi ntalab irrilaxx tieg˙u, illi m’g˙adux ja˙dem mal-Kunsill Lokali tanNadur. G˙ar-rigward tal˙addiem tal-IPSL, is-sezzjoni tasCMU kienet infurmat lis-Sindku u lis-Segretarja illi se tutilizza lil tali ˙addiem g˙al Ωmien qasir peress illi l-messa©©ier tas-sezzjoni kien jinsab imsiefer. Infatti, f’anqas minn xahar dan il˙addiem re©a’ beda jirrapporta

g˙ax-xog˙ol fil-Kunsill Lokali tan-Nadur. G˙aldaqstant, effettivament kien ˙addiem wie˙ed illi naqas. Meta l-Kunsilliera Laburista talbet biex issir emenda f’dan is-sens, hija ©iet imça˙˙da milli tag˙mel dan. Hawn tajjeb li nfakkru wkoll li lokalitajiet ikbar min-Nadur g˙andhom inqas ˙addiema allokati mag˙hom milli g˙andu dan il-lokal. Wie˙ed ifakkar ukoll u jistaqsi g˙aliex sa˙ansitra, konvenjentament il-Kunsill g˙aΩel li jibqa’ ma jippubblikax l-informazzjoni dwar id-devoluzzjoni tal-art f’Bin©emma g˙all-bini ta’ çentru çiviku lill-Kunsill Lokali tanNadur, fil-magaΩin tal-Kunsill. Jewwilla r-residenti tan-Nadur m’g˙andhomx dritt li jkunu infurmati wkoll dwar dan? Jew peress li din id-devoluzzjoni se˙˙et fi Ωmien Gvern Laburista jintilef dan id-dritt? Skemi ta’ finanzjament li t˙allew pendenti minn Gvern Nazzjonalista Kienet saret referenza wkoll li fla˙˙ar xhur, ji©ifieri ta˙t Gvern Laburista, l-iskemi ta’ g˙ajnuna g˙all-kunsilli lokali xxuttaw. B’referenza g˙al dan infakkar kif l-Onor. Dr Carmelo Mifsud Bonnici, li kien g˙adu kemm ˙a l-qasam tal-gvern lokali proprju minn idejn Chris Said, ma kienx sab flus allokati g˙al diversi skemi mwieg˙da lill-kunsilli. Fost dawn l-iskemi kien hemm dik tal-playing fields. Din id-dikjarazzjoni kienet saret waqt wa˙da mill-laqg˙at tas-sindki u viçi-sindki f’lukanda ewlenija filQawra. Altru li dawn l-iskemi ‘ixxuttaw’ fi Ωmien Gvern Laburista. Nistieden lis-Sindku li, jekk irid jittie˙ed bis-serjetà dwar dan, jutilizza l-iskema tal-live streaming. Mhux skema wkoll din?!

JirriÛenJa s-sindku tal-GÓarb GÓax beÛa’ minn vot ta’ sfiduÇJa Ftit tal-jiem ilu s-Sindku tal-G˙arb David Apap Agius irriΩenja minn sindku. Dan g˙amlu g˙aliex beΩa’ li se jkun iffaççjat minn vot ta’ sfiduçja fil-konfront tieg˙u appena sar jaf b’mozzjoni li ©iet iffirmatha minn tliet kunsillieri, fosthom is-Sindku attwali, Louis Apap. Il-mozzjoni ppreΩentata fil-Kunsill tixhed dan kollu. Ittra li Louis Apap, dak iΩ-Ωmien viçi sindku tal-lokal, bag˙at lis-Sindku, lid-Deputat Segretarju EΩekuttiv u lill-kunsillieri kollha, u mozzjoni ffirmatha minnu wkoll fost lo˙rajn, turi kif is-Sindku ried jevita sitwazzjoni imbarazzanti. Irridu ng˙idu li l-eks-Sindku David Apap Agius kien irriΩenja minn Kunsillier tal-Partit Nazzjonalista u allura baqa’ sindku indipendenti. Kif jo˙rog mill-ittra ta’ Louis Apap, jidher li David irriΩenja mill-Partit Nazzjonalista g˙aliex jinsab akkuΩat, u anke tressaq il-Qorti, fuq uΩura u allura ma riedx jitfa’ dell ikrah fuq il-Partit Nazzjonalista. KurjuΩ il-fatt kif David ma ˙assx li kellu jirriΩenja minn sindku biex bl-istess argument ma jitfax dell ikrah fuq il-Kunsill Lokali talG˙arb! Fl-ittra tieg˙u, is-Sur Louis Apap juri ddwejjaq tieg˙u li hu, b˙ala Kunsillier Nazzjonalista, kellu jsir jaf li s-Sindku David Apap Agius irriΩenja mill-Partit, mill-medja u min-nies tat-triq g˙aliex ˙add mill-Partit Nazzjonalista ma bag˙at g˙alih biex jinfurmah. Louis Apap ippretenda li b˙ala “bniedem li g˙andi l-kariga ta’ warajh u li wkoll ©ejt elett f’isem il-Partit Nazzjonalista, stennejt li kemm hu kif ukoll il-Partit kellhom i˙ossu d-dmir li almenu jinfurmawni

bis-sitwazzjoni”. Louis Apap ikompli jg˙id li wara Ωmien li ˙add ma kellmu, hu stess çempel lillOnorevoli David Agius biex jg˙idlu jekk hu g˙adx g˙andu l-obligu jappo©©ja lis-Sindku ladarba dan m’g˙adux kunsillier f’isem ilPartit. Mill-istess ittra ta’ Louis Apap jirriΩulta li lanqas fl-ewwel laqg˙a tal-Kunsill minn meta David Apap Agius irreΩenja mill-Partit ma kien hemm dikjarazzjoni li hu issa kien sar sindku indipendenti. Dan fisser li fl-ebda minuti ma kien hemm imniΩΩel li saret bidla fit-tmexxija tal-Kunsill, minn wa˙da Nazzjonalista g˙al wa˙da ta’ sindakat Indipendenti. B’dan l-g˙a©ir, Louis Apap ˙assu injorat. Fl-ittra tieg˙u Louis Apap ikompli jg˙id li, minkejja li dejjem kien jaf lis-Sindku b˙ala persuna ˙abrieka, dan ma jistax jippretendi li issa li g˙addej b’kaΩ serju fil-Qorti j˙alli kollox g˙addej. Louis jargumenta li ladarba s-Sindku ˙ass li kellu jirriΩenja mill-Partit biex ma jitfax dell ikrah fuqu, bl-istess ra©unament dan kellu jirriΩenja minn sindku biex lanqas ma jitfa’ dell ikrah fuq il-lokalità u l-Kunsill Lokali, “dell li xi ftit jew wisq di©à ntefa’ peress li s-Sindku huwa r-ras talKunsill”. Louis jg˙id li, fl-opinjoni tieg˙u, isSindku g˙andu j˙alli l-kariga u “dan qed ng˙idu bl-akbar responsabbiltà”. “M’iniex qed nitlob ir-riΩenja tieg˙u biex nil˙aq jien minfloku, g˙ax fl-età ta’ 62 sena m’g˙adx fadalli wisq ambizzjoni u pretenzzjonijiet, imma g˙ax sinçerament in˙oss li hekk titlob l-ir©ulija. Sakemm jikklerja ismu, fl-opinjoni tieg˙i, m’g˙andux ikompli filkariga. Minn qalbi nixtieq li jag˙mel hekk

kemm jista’ jkun malajr biex ma jkunx hemm il-bΩonn li wie˙ed jirrikorri g˙al mezzi o˙ra,” itemm l-ittra tieg˙u Louis Apap. L-eks-Sindku David Apap Agius lanqas din l-ittra ma ta kas, tant li baqa’ fil-kariga. Kien biss g˙ax Louis Apap g˙amel dak li qal flittra tieg˙u li David irriΩenja minn sindku, u wara li kien konvint li Louis Apap ser jaççetta l-˙atra ta’ sindku ©did g˙ax ma riedx li j˙alli l-Kunsill f’idejn sindku minna˙a tal-Partit Laburista. Tant hu hekk li Louis Apap, flimkien malkunsillieri Laburisti, iffirma mozzjoni biex jittie˙ed vot ta’ sfiduçja fil-konfront ta’ David Apap Agius. Naturalment, meta din il-mozzjoni ©iet ippreΩentata fil-Kunsill flimkien ma’ talba biex issir laqg˙a b’ur©enza, David sar jaf b’din il-mozzjoni. Kien wara dan biss, u g˙ax deher ovvju li se ji©i sfiduçjat, li hu offra r-riΩenja tieg˙u. Jidher li fil-jiem ta’ qabel il-laqg˙a li fiha kellu jin˙atar sindku ©did saret pressjoni enormi ma’ Louis Apap biex jaççetta l-kariga ta’ sindku, kif fil-fatt g˙amel minkejja li kien di©à ddikjara pubblikament li hu ma jridx isir sindku. Mhux biss, iΩda anke kien lest jipproponi wie˙ed mill-kunsillieri Laburisti g˙al din il-kariga. Naturalment, il-pressjoni li saret fuqu geg˙litu jibdel l-opinjoni tieg˙u, biex issa huwa s-Sindku ©did tal-Lokal tal-G˙arb. Wie˙ed jista’ jasal g˙all-konkluΩjonijet tieg˙u dwar dan il-kaΩ u l-mod kif se˙˙ew l-affarijiet, imma huwa stramb il-fatt li kellek persuna li f’ittra tg˙id li ma tixtieqx issir sindku imma ftit tal-jiem wara tibdel il-˙sieb u taççetta din il-kariga!


Lokali

10 16.03.2014

TiVi AwArds

MINN

SALVU

CANALE

“Emm…nixtieq nirringrazzja lil Rainbow Hair Salon ta’ xag˙ri, Patricia Nail Salon ta’ difrejja, Super Clothes tallibsa u Fresh Perfumery talfwie˙a. D a w n t a ’ k u l l ©img˙a mm u r g ˙ a n d h o m g˙as-serviz z i u n i x t i e q ng˙idilhom grazzi tal-paçenzja kbira li jie˙du bija.” (Lismijiet huma kollha fittizji.) Ma nifla˙homx dawn iççerimonji w a r a k u l l p r o gramm li n a r a w , l - e w w e l kienu jidhru fil- credits tala˙barijiet, issa d˙alna fin fin u jissemm e w f ’ k u l l p r o gramm. Dawn iç-çerimonji jdejquni wkoll, speçjalment waqt id-drama Katrina , dejjem l-istess ditta ta’ juice jidher, jew basket tal-˙wejje© ta’ ditta o˙ r a p a r t i k o l a r i . G˙idu li jiena stramb imma jien dan m a j o g ˙ © o b n i x . Ifakkruni m e t a M o n t e s i n kienet tag ˙ m e l i d - d r a m a Undercover ˙afna snin ilu. Waqt l-ikla tal-Óadd

Wara ©img ˙ a x o g ˙ o l gas down il-©urnata tal-Óadd inkun qieg˙ed nistennieha. Din il-©urnata n˙obb in˙alliha libera u jekk jista’ jkun ma nag˙me l x e j n . G ˙ a l l ˙abta ta’ nofsinhar nintefa’ mal-mejda nistenna bil-˙erqa l-ikel ˙iere© mill-forn. Fl-istess ˙in nixg˙el ukoll it-TiVi u nibda nara l-programm Just for Laughs fuq ix-Xejk TV. G˙al min qatt ma rah, dan il-programm ˙elu huwa produzzjoni televiΩiva barranija. Is-su©ett huwa çajt

li taw Dr Alfred Sant u, wisq aktar, ta’ Dr Karmenu Mifsud Bonnici kien fihom wisq x’tomg˙od! Ie˙or ta’ filg˙odu

mhux goff lin-nies tat-triq; tiççassa kemm kapaçi jo˙or©u b’ideat! Waqt l-ikla ta’ nofsinhar ukoll, jekk taqleb fuq it-TVM, tibda Angie Laus twerΩaq waqt ilk w i Ω Ω ( t a l - kindergarten ) Óadd G˙alik ! Óa ng˙idilkhom, ni©i bejn ˙altejn liema ser nag˙Ωel (anke din çajta kellha tkun). Tat-Times jitkellmu Matul il-kampanja elettorali l-©urnalisti tal-gazzetta The kienu g˙amlu Times d i s k u s s j o n i b e j n iΩ - Ω e w ©

mexxejja, li kienet ixxandret fuq l-istazzjonijiet lokali kollha. Kul˙add kien fa˙˙ar ˙afna kemm kien bilançjat Herman. Fl-iskeda l-©dida ta’ TVM li bdiet f’Ottubru 2013, l-istess preΩentaturi rritornaw bil-programm ©did Times Talk. Ìieli segwejtu u ng˙id id-dritt qatt ma dejjaqni. Ftit ilu kellhom mistieden partikolari li tkellem dwar il-bijografija tieg˙u li ˙ar©et fi ktieb u li kien mag˙mul mit- Times stess. Ma rridx nid˙ol fl-ebda kontroversja u ma rrid insemmi xejn dwaru, iΩda l-kumment

Il-programmi ta’ filg˙odu mmirati l-aktar g˙an-nisa tad-dar jew persuni o˙ra li jkunu d-dar waqt il-˙in ta’ filg˙odu. Óafna minnhom joffru l-istess kontenut. Fejn tid˙ol produzzjoni m’iniex ser noqg˙od insemmihom wa˙da wa˙da g˙ax kwaΩi kollha ktibt fuqhom. Sfortunatament kollha huma simili g˙al xulxin. Kuljum filg˙odu fuq ilONE, u li issa ilu g˙addej diversi snin, naraw Sieg˙a Ûmien ma’ Ìor©. Lil dan ilkarattru ltqajna mieg˙u snin ilu, taparsi jbig˙ id-downats. Kellu bokka bihom dawn limniefa˙ downats, g˙ax anke f’dan il-programm hekk kien jintroduçi lilu nnifsu. Imma kul˙add gosti u g˙alhekk il-baqra tinbieg˙ kollha. Lura g˙all-programm tieg˙u; dan il-programm huwa varjat aktar minn o˙rajn, apparti li b˙al ˙afna joffri ammont ta’ ˙in ta’ telebejg˙; fih irkejjen ta’ tag˙lim ta’ krafts b˙al tpin©ija, ganutell u kartolini (dawk qeg˙din ji©uni f’mo˙˙i). Minkejja li Ìor© mhux laqwa u l-isba˙ preΩentatur f u q i t - T i V i , i m m a Sieg˙a Ûmien huwa wie˙ed minn dawk interessanti. Óa nieqfu hawn. Niltaqg˙u b˙al-lum tmient ijiem.

AgÓmilli like?!

Patri Mario Attard

Kemm-il darba smajtha din il-fraΩi! L-aktar il-ftit drabi li nkun fuq l-internet. Inkella meta nkun qieg˙ed nimxi fittriq. Jew indur f’xi sala lIsptar. “Patri! Ag˙milli like!” Is-su©©etti tal- likes ikunu differenti. Min jg˙idli hekk biex nikkumplimentah g˙all©miel ta’ ritratti li jkun tella’ fuq Facebook. Min jitlobni bil-˙erqa biex nag˙millu like g˙aliex iggradwa jew lg˙aliex ikun g˙adda minn xi eΩami importanti. U min sempliçiment l-g˙aliex ikun irid dik l-imbuttatura biex itella’ affarijiet bis-sens u li bihom il-Mulej jag˙mel il-©id! Ìieli saru likes fuq affarijiet sbie˙ u li jqawwu l-qalb ta’ dak li jkun. Fil-Facebook li lMulej afdali f’idejja biex nie˙u ˙sieb, kemm po©©ewli likes fuq riflessjonijiet, artikli jew ˙sibijiet qosra li lImg˙allem jag˙tini minn Ωmien g˙all-ie˙or! Dawn illikes jag˙tuni kura©© ta’ sur ˙alli nissokta no˙odlu ˙sieb il-Facebook tieg˙u lillImg˙allem! Ng˙iduha kif

inhi: kul˙add ikollu bΩonn xi naqra ˙e©©a. U l-Patri mhux xi eççezzjoni! Mela, like f’affarijiet tajba g˙andna nag˙mluha dejjem fuq Facebook! ÓaΩin g˙alina jekk ma nag˙mluhiex! Imma ˙ej, il-Facebook b˙al xibka; ji©bor fih minn kollox. Hemm it-tajjeb u anke l˙aΩin! U, jekk dan hu minnu, ma nistax jien fil-Facebook nag˙mel likes g˙al ˙wejje© li j˙ammruli wiççi g˙ax ˙Ωiena. Kif nista’ nag˙mel like g˙allkummenti mimlijin kliem ˙aΩin jew b’tifsiriet sesswali? Kif nista’ b˙ala bniedem/bniedma u, aktar u aktar, Nisrani/ja, naqbad nag˙mel like fuq ritratti provokattivi? Il- like fuq Facebook ˙a tibqa’! Mela ˙bieb, ejjew in˙allu lill-Mulej jikkonvertina anke f’dan! Fil-Facebook ta’ ˙ajjitna ta’ kuljum, ilkoll ikollna bΩonn min lilna jag˙tina kura©©. Kemm inkunu nixtiequ min japprezza l-isforzi tag˙na! Anke Ìesù stenna li jirrangrazzjawh! A˙seb u ara jiena u int, midinbin, kemm nistennew li xi ˙add japprezza dak li nag˙mlu! Ìieli dan illike ma ji©ix. U ja˙asra, kemm nitqanΩ˙u biex forsi ta’ madwarna jindunaw! Kemm nag˙mlu sforzi biex

dawk li ng˙ixu mag˙hom imqar jit˙ajru jag˙mlulna like ! Imqar ifendulna kelma li t˙e©©i©na b˙al: “Prosit kemm sajjart tajjeb illum!” Jew: “Kemm napprezza li ta˙silli l-˙wejje©.” Inkella: “Imnalla tkun int biex i©©ibilna ftit fer˙ hawn ©ew!” Imma l-esperjenza turina li ©ieli jkun hemm madwarna skiet ˙afna ag˙ar minn dak taç-çimiterju! Qisu t-tajjeb li l-Mulej jag˙mel mag˙na ji©i me˙ud for granted ! Hemm nibdew nirriskjaw li nixxelfu. G˙aliex meta ta’ ©ewwa jag˙tuna bis-sieq, mhux ovvja li se nfittxu mkejjen o˙ra g˙all-irdoss? Meta nid˙ol id-dar u ma nsibx min jilqag˙ni, min jifra˙ bija, min jurini kemm qieg˙ed/qieg˙da n/tapprezza dak li qed nag˙mel g˙alih/a, fejn tridni nispiçça jekk mhux in˙abbat bieb ie˙or? U l-vili hi li, meta niççappas, mhux talli ma jag˙drunix, talli aktar jikkundannawni g˙ax jinqala’ pandemonju s˙i˙! Allura sie˙bi, ˙ija u o˙ti fi Kristu, meta naqdik minn qalbi, tag˙tini bil-©enb, u meta niΩbalja b˙al ˙addie˙or, g˙ax tad-demm u l-la˙am, tag˙milli qorti! G˙idli int: nista’ tassew naf-

dak jien? Óbieb, ir-rebbieg˙a li dalwaqt se nibdew, g˙andha tg˙allimni li hemm bΩonn nitg˙allem nibda nag˙mel like lil kull ˙a©a tajba li ta’ madwari jag˙mluha tajjeb. Almenu ˙aqq l-isforz! U, dawk li ng˙ix mag˙hom, g˙andhom ukoll jag˙mlu ˙ilithom biex jag˙mluli like f’dak kollu li nag˙mel tajjeb! G˙ax l-affarijiet hekk immorru! Issa, meta ˙add ma jag˙milli like, ara nkun ba˙nan/a u n˙alli lil min jilg˙ab bl-emozzjonijiet jew b’©ismi basta bil-wiçç tost kollu jag˙milli like ? Ftehemna? Wara kollox ‘lim˙abba tal-bniedem’ hija b˙all-ilma miela˙! Meta nixrob minnha iktar immut bil-g˙atx! Imnell˙a! Ara lim˙abba ta’ Alla xorta o˙ra. Iktar ma nixrob minnha iktar niffriska u iktar nimtela! G˙alhekk, meta fuq ilFacebook ta’ ˙ajtek ˙add ma jag˙millek like g˙aliex ˙add ma jikkalkulak, ftakar li Missierek tas-Sema dejjem jag˙millek like! G˙aliex dan il-Facebook, li huwa int, hu ˙aj! Mhux Hu li ˙alqek u jie˙u ˙siebek? Mela ifra˙! U stenna ming˙andu l- like tieg˙u l-˙in kollu!


Opinjoni

16.03.2014 11

SeBGÓIn ÌURnATA OÓRA!

Josef Azzopardi

FORUM ÛGÓAÛAGÓ LABURISTI

Viçi Segretarju FÛL u Viçi Sindku tal-Marsa

Minkejja li sena ilu l-poplu Malti g˙adda minn kampanja elettorali li wasslet biex il-Partit Laburista jkun elett f’reb˙a storika b’distakk hekk kbir, sebg˙in ©urnata o˙ra nkunu nafu r-riΩultat ta’ elezzjoni o˙ra importanti g˙al pajjiΩna. Elezzjoni li fiha a˙na, b˙ala çittadini Maltin u Ewropej, se nag˙Ωlu lil dawk il-persuni li a˙na narawhom denji li jirrappreΩentaw lil Malta fil-Parlament Ewropew. L-elettorat Malti dejjem ˙are© bi ˙©aru biex jivvota fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew, tant li Malta tgawdi l-og˙la rati ta’ dawk li jo˙or©u jivvotaw bi 82.4% fl2004 u 78.8% fl-2009 rispettivament. Il-Bel©ju u lLussemburgu jkollhom rata akbar ta’ votanti li jitfg˙u l-vot tag˙hom, però f’dawn il-pajjiΩi hemm l-obbligu bil-li©i li wie˙ed irid jivvota. Fl-elezzjonijiet preçedenti lPartit Laburista dejjem mar tajjeb f’dawn l-elezzjonijiet filwaqt li kien fl-OppoΩizzjoni. Fl-2009 lPartit Laburista ©ab 54.77% filwaqt li l-Partit Nazzjonalista ©ab 40.49% tal-voti mitfug˙a li kienu validi. Storja tal-Parlament Ewropew L-istorja tal-Parlament Ewropew tmur lura g˙al Ωmien meta innumru tal-pajjiΩi membri kien g˙adu baxx u l-isem tal-Unjoni Ewropea kien European Coal and Steel Community (ECSC). Flewwel Ωminijiet kien assemblea, l-ewwel wa˙da tiltaqa’ fi StraΩburgu fl-1958. Fl-1962 inbidel l-isem u sar mag˙ruf b˙ala l-Parlament Ewropew. Mhux minn dejjem iç-çittadini tal-Unjoni Ewropea kellhom iddritt li jele©©u lir-rappreΩentanti tag˙hom, iΩda kien hemm Ωmien meta l-membri tal-Parlament Ewropew kienu jkunu nnominati. Kien fl-1976 li dda˙˙let fisse˙˙ il-li©i li kull çittadin talUnjoni Ewropea g˙andu d-dritt li jivvota g˙ar-rappreΩentanti tieg˙u fil-Parlament Ewropew. In-numru tal-membri filParlament Ewropew matul iΩΩmien kiber biex jirrifletti l-fatt li l-Unjoni Ewropea qieg˙da kulma tmur dejjem tikber. L-a˙˙ar pajjiΩ li ng˙aqad mal-Unjoni Ewropea kien il-Kroazja, li sar membru fl1 ta’ Lulju 2013. G˙alhekk, filpreΩent il-Parlament Ewropew

huwa mag˙mul minn 766 membru, iΩda biex ikun skont itTrattat ta’ LiΩbona fl-elezzjonijiet ta’ Mejju li ©ej in-numru se jkun dak ta’ 751 membru. L-inqas numru ta’ membri li pajjiΩ jista’ jkollu huwa dak ta’ sitta u l-akbar numru ta’ membri huwa dak ta’ disg˙a u sittin. Innumru ta’ membri jin˙admu b˙ala proporzjon skont il-popolazzjoni tal-pajjiΩ membru. Il-Parlament Ewropew huwa wie˙ed b’sa˙˙tu u fih madwar ˙ames mitt miljun çittadin ikun irrappreΩentat. IΩda s-sa˙˙a tal-Parlament Ewropew ti©i mill-fatt li huwa wie˙ed le©iΩlattiv: li jista’ jag˙mel il-li©ijiet, li jivvota u jiddiskuti lba©it finanzjarju annwali u jara li jkun qieg˙ed ji©i implimentat. Funzjoni o˙ra tal-Parlament Ewropew hija li jivvota biex jele©©i jew ine˙˙i kummissarji Ewropej. Lejn l-elezzjoni tal-Parlament Ewropew Il-Partit Laburista u dak Nazzjonalista se jkollhom esperjenzi ©odda fejn jid˙lu dawn lelezzjonijiet min˙abba l-fatt li llum huwa l-Partit Laburista li jinsab imexxi l-Gvern Malti, filwaqt li l-Partit Nazzjonalista jinsab fl-OppoΩizzjoni. Huwa interessanti ˙afna li wie˙ed janalizza r-riΩultat tal-partiti f’dawn l-elezzjonijiet. Partit fil-gvern se jsib aktar kritika g˙aliex biex jiffunzjona jrid jille©iΩla, u meta jille©iΩla jista’ jkun li jdejjaq lil xi çittadini. IΩda jekk il-partit fil-gvern ja˙dem favur iç-çittadini, jisma’ liç-çittadini, u j©ib l-interessi taç-çittadini fuq quddiem, allura l-votanti jsa˙˙u l-fehma tag˙hom fil-gvern tag˙hom billi jer©g˙u jivvotaw lill-kandidati ta’ dak ilpartit anke fl-elezzjonijiet talParlament Ewropew. Interessanti kif ˙afna drabi, u dan mhux f’Malta biss, l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew ji©u missielta fuq sitwazzjonijiet lokali. Huwa veru li l-kandidati li ji©u eletti f’isem ilpoplu Malti se jkunu r-rappreΩentanti tal-poplu Malti flUnjoni Ewropea, però tajjeb li lvotant jg˙arbel sew lill-kandidati tieg˙u u jara li dawn ikunu ppreparati sew anke fuq sitwazzjonijiet li jaffettwaw iç-çittadini

tal-Unjoni Ewropea. Id-dmir tal-elettorat Dak li qed ise˙˙ fil-Partit Nazzjonalista f’dawn l-a˙˙ar xhur qed juri b’mod reali liema partit politiku g˙andu l-a˙jar membri eletti fil-Parlament Ewropew. Il-Kandidati eletti jirrappreΩentaw lil Malta filParlament Ewropew u hemmhekk g˙andhom jiddefendu u jsa˙˙u l-poΩizzjoni ta’ Malta. Huma ambaxxaturi ta’ dan il-pajjiΩ u allura g˙andhom ja©ixxu b’dinjità u b’responsabbiltà kbira lejn kull çittadin Malti. Hija tal-mist˙ija li dawk li suppost jiddefendu lil Malta, minflok, kasbru isem Malta u talbu lmembri fil-Parlament Ewropew biex jivvutaw kontra Malta. LegoiΩmu u l-parti©©janiΩmu biex forsi jidhru sbie˙ u ji©bru ftit voti mitlufin, qed iwassal biex inNazzjonalisti jinsew sa˙ansitra l-g˙an ewlieni li wie˙ed ikun Nazzjonalist: ji©ifieri li j©ib lil pajjiΩu l-ewwel u qabel kollox. Mill-banda l-o˙ra l-kandidati tal-Partit Laburista huma ˙abrieka u f’qalbhom g˙andhom l-interess tal-pajjiΩ. Kien g˙alhekk li, kuntrarju g˙all-MEPs Nazzjonalisti, l-MEPs Laburisti ddefendew bi ˙©arhom il-poΩizzjoni ta’ Malta fil-kwistjoni ta’ çittadinanza b’investiment. Huma fehmu li l-pajjiΩi l-o˙rajn membri b˙alna fl-Unjoni Ewropea qeg˙din f’kompetizzjoni mag˙na biex ji©bdu lejn pajjiΩhom investiment ta’ kwalità, li se jwassal g˙al ammonti kbar ta’ flus li bihom isir investiment g˙all-©id tal-poplu. Huma l-membri Parlamentari Laburisti li dejjem ˙admu biex Malta tissa˙˙a˙ fil-©lieda kontra l-immigrazzjoni illegali. Mhix ©lieda kontra l-batut iΩda kontra il-brigant li qed ikabbar butu bi flejjes li qed jag˙mel minn fuq ittraffiku tal-persuni. L-Unjoni Ewropea trid tifhem li l-pajjiΩi lkbar fi ˙danha kienu huma stess li storikament qerdu konfini bejn Ωoni u pajjiΩi Afrikani, serqu kemm fel˙u riΩorsi, u sa˙ansitra po©©ew f’xi pajjiΩi gvernijiet li kienu leali lejn l-imperjalisti u mhux lejn pajjiΩhom. L-immigrazzjoni tal-massa li qed isse˙˙ hija kollu tort tal-imperjaliΩmu, u Malta ma tistax tkun vittma ta’

dan. L-Unjoni Ewropea g˙andha tkun il-vuçi tal-batut u tal-immigrant, imma dan g˙andha tag˙mlu bi prudenza u ming˙ajr ma thedded lil pajjiΩ Ωg˙ir b˙al Malta. Huwa g˙alhekk tajjeb li wie˙ed jg˙arbel sew il-kandidati tieg˙u u jara min verament irid il-©id g˙al Malta. Hija tal-mist˙ija li David Casa mar ji©bor firem ming˙and MEPs barranin biex jikkundanna l-poΩizzjoni ta’ Malta dwar l-immigrazzjoni illegali. Hija ˙asra li l-membri Parlamentari Nazzjonalisti qed jimxu b’din in-negattività. Il-˙sara mhux qed jag˙mluha lill-Partit Laburista imma lill- imma©ni ta’ Malta. Il-Partit Laburista millOppoΩizzjoni dejjem ˙adem favur il-©id ta’ Malta, u lKummissarju Tonio Bor© sab issapport tal-MEPs Laburisti waqt il-˙atra tieg˙u, minkejja li kien eks-Viçi Kap Nazzjonalista. Ilmembri parlamentari Ewropej Laburisti g˙amlu dan g˙ax raw lewwel l-interess nazzjonali u mhux l-interess parti©©jan. Minkejja li mill-oppoΩizzjoni, ilPartit Laburista ˙a ˙sieb li dejjem isa˙˙a˙ l-imma©ni ta’ Malta quddiem il-barrani. Il-membri Parlamentari Maltin fil-Parlament Ewropew g˙andhom ikunu mag˙quda, jinsew id-differenzi politiçi bejniethom u jmorru quddiem l-isfera Ewropea b’g˙an wie˙ed: li ja˙dmu u jsemmg˙u le˙inhom favur Malta u l-interess Malti. Sebg˙in ©urnata o˙ra u nkunu nafu min ©ie elett fil-Parlament Ewropew. Ir-responsabbiltà tag˙na hija kbira. Il-vot tag˙na huwa importanti g˙ax bih nag˙Ωlu lil min se jitkellem g˙alina fil-Parlament Ewropew. Jekk nag˙Ωel li ma nivvotax jew nivvota lil kandidati li mhux ifittxu l-interess nazzjonali, allura inutli ngerger wara. Huwa ddmir tag˙na li nsiru nafu aktar u ng˙arblu l-kandidati li jersqu quddiemna g˙all-voti. Jien lest li nag˙Ωel lil dawk il-kandidati li f’qalbhom g˙andhom l-interess nazzjonali u mhux lil dawk li j©ibu l-interess tal-partit tag˙hom qabel dak ta’ pajjiΩna. Din lg˙aΩla nag˙milha g˙ax in˙obb lil pajjiΩi, u g˙ax mal-Prim Ministru jien ukoll nemmen li Malta tista’ tkun l-aqwa flEwropa.


Opinjoni

12 16.03.2014

L-AÓjAR gÓAÛLA!

Marlene Mizzi Kandidata g˙all-Parlament Ewropew

Din il-©img˙a mmarkat il©img˙a li fiha Gvern Laburista ilu sena jiggverna, wara 25 sena ta˙t it-tmexxija tal-amministrazzjoni preçedenti. Ma kinitx sena façli, daqskemm mhux se jkunu façli x-xhur u s-snin li ©ejjin. Liskandli ma˙ru©a ta˙t dan ilGvern jirriflettu Ωew© punti essenzjali: nuqqas ta’ tmexxija professjonali u nuqqas ta’ serjetà fit-tmexxija tal-finanzi ta’ pajjiΩna. Mhux se noqod nid˙ol filmertu tal-kaΩijiet differenti g˙ax ma nispiççax, però hija ˙asra li l-Gvern preçedenti kellu jkun kompliçi ta’ dawn l-affarijiet u j˙alli kollox g˙addej qisu xejn mhu xejn. Konvinta li g˙ad irridu nisimg˙u b’˙afna iktar skandli li r-riΩultat tag˙hom hu iktar xkiel g˙all- Gvern biex isolvi d-danni li saru min˙abba fihom. President mara wara nuqqas ta’ 35 sena Se ner©a’ ndur g˙all-ewwel sena ˙idma tal-Gvern. Ftit tal©img˙at o˙ra f’pajjiΩna ser jin˙atar President, biex inkun eΩatt, se tkun Presidenta mara; dan wara nuqqas ta’ 35 sena! Minn hawnhekk nixtieq nifra˙ lill-Prim Ministru Joseph Muscat tal-g˙aΩla tieg˙u. Fil-kuntest soçjopolitiku li ninsabu fih ma setax mar g˙al g˙aΩla a˙jar. Lil Marie-Louise Colerio nixtieq ng˙addilha dan il-messa©©: int kollega imma mhux biss; int persuna li ser i©©ib bidla f’dan

il-pajjiΩ. Nixtieq nifra˙lek g˙al dan ir-rwol ©did tieg˙ek li ggwadanjajt mhux biss bil-karattru tieg˙ek u b’˙idmietek, iΩda wkoll b’g˙emilek. Nisa b˙alek ftit hawn u jalla li sservi ta’ eΩempju mhux biss g˙an-nisa Maltin u G˙awdxin, iΩda wkoll g˙aΩ-Ωg˙aΩag˙ li g˙ad iridu jibnu l-futur tag˙hom. Ûgur li int se tkun ta’ influwenza poΩittiva g˙alihom, speçjalment bl-umiltà tieg˙ek. Li til˙aq president ta’ pajjiΩ mhux xi ˙a©a ta’ kuljum. Hija l-og˙la kariga li individwu jista’ jil˙aq. Marie-Louise hi x-xempju ta’ mara li ˙adet dak li ˙aqqa, mhux g˙ax hi mara, iΩda g˙ax

persuna li f’xog˙olha tag˙ti rriΩultati. Tant hu hekk li l-Prim Ministru se jkun qed jg˙addilha responsabbiltajiet li qabel president ma kellux. U dan hu l-messa©© li nixtieq ng˙addi: mara jew ra©el g˙andhom jie˙du dak li ˙aqqhom mhux min˙abba l-©eneru tag˙hom, iΩda min˙abba lkapaçitajiet tag˙hom. Din hi rra©uni g˙alfejn qatt ma emmint bil-kwoti favur in-nisa. Ma nemminx fil-kwoti favur in-nisa Ftit tal-©img˙at ilu ˙adt sehem f’konferenza organizzata mill-

NCPE li fiha kelli l-opportunità nitkellem dwar g˙alfejn ma nemminx fil-kwoti favur in-nisa. Nistqarr li bla dubju g˙andi fiduçja kbira fil-kapaçitajiet tannisa. G˙aldaqstant nemmen li mara, f’dan il-kaΩ b˙al MarieLouise, g˙andha tie˙u dak li ˙aqqa mhux g˙ax hi mara, iΩda g˙ax verament hi kapaçi. Huwa minnu li sal-lum huma iktar l-ir©iel li g˙andhom rwoli eΩekuttivi, iΩda iktar ma jg˙addi Ωmien, iktar nisa qed ikollhom opportunità li jkollhom dawn irrwoli. Kien g˙alhekk li ftit taxxhur ilu vvutajt favur ir-Rapport ta’ Reding li kien relatat fuq kwoti bejn l-ugwaljanza bejn ir©iel u nisa fil-bordijiet; u dan se jkun qed jara li, sal-2020, 40% tal-membri tal-bordijet ikunu nisa. Kburija ng˙id li servejt b˙al koawtur mal-Kummissarju li aççettat u laqg˙at l-ideat tieg˙i, fosthom biex ti©i emendata l-ispjegazzjoni ta’ çertu kliem biex tinkludi l-kunçett li l-meritokrazija m’g˙andhiex tkun issagrifikata g˙all-©eneru, u li lmeritokrazija tkun l-iktar aspett importanti ta’ kull kariga li ting˙ata – kunçett li lKummissarju qablet mieg˙u ming˙ajr problemi. Madankollu, nittama li tul issnin li ©ejjin nisa li huma verament kapaçi jing˙taw l-opportunitajiet li ˙aqqhom, mhux biss b˙ala rwoli, iΩda wkoll anke filpagi. Mara m’g˙andhiex tit˙allas inqas sempliçiment g˙ax hija mara!

IL-KONFERENZA TA’ ThE ECONOMIST

Ivan Grixti Kandidat g˙all-Parlament Ewropew

Fi tmiem l-ewwel ©img˙a ta’ Marzu 2014 tlaqqg˙et f’pajjiΩna g˙all-ewwel darba konferenza organizzata mill©urnal internazzjonali The Economist flimkien malGvern Malti. It-titlu tal-konferenza kien kif nistg˙u nkattru l-investiment u l-©id mhux biss f’pajjiΩna iΩda anke f’kuntest Ewropew. Din il-konferenza ma setg˙etx ©iet fi Ωmien a˙jar wara li l-Kummissjoni Ewropea ppublikat statistika uffiçjali dwar il-qag˙da ekonomika ta’ pajjiΩna g˙al din is-sena. Issa g˙andna konferma li l-famuΩ kejk nazzjonali ser jikber bi 2% filwaqt li l-qg˙ad se jkun il˙ames l-inqas fost it-28 pajjiΩ tal-Unjoni. Fuq kollox se nkunu wkoll qed innaqqsu ddefiçit tal-pajjiΩ b’inqas millkriterju stabbilt fi ˙dan lEwropa – dak ta’ 3% tal-kejk nazzjonali. Il-konferenza li tmexxiet mill-editur u l-assistent editur g˙all-Ewropa attirat diversi kelliema li huma speçjalizzati fl-oqsma distinti tag˙hom, kemm lokali kif ukoll internazzjonali. Imma l-aktar li spikkaw kienu d-diskorsi talmexxejja politiçi barranin. Qed nirreferi g˙all-eks-Prim Ministri Taljani Mario Monti u

Enrico Letta, u l-eks-Membru tal-Kabinett IngliΩ Lord Mandelson. L-interventi tag˙hom se˙˙ew il-Óamis waranofsinhar, bl-g˙aΩiΩ Prim Ministru tag˙na Dr Joseph Muscat jag˙mel l-indirizz tieg˙u waqt l-ikla, ftit talminuti wara li wasal lura minn Brussell biex jiddiskuti flimkien mal-mexxejja l-o˙ra l-kriΩi fl-Ukraina. G˙aliex tmaqdar lil pajjiΩna meta l-barrani jfa˙˙arna? Kien interessanti l-kumment/mistoqsija li g˙amel leditur ta’ The Economist: “Imma kif qed jirnexxilkom takkwistaw dawn ir-riΩultati tant tajbin meta pajjiΩi o˙ra fi ˙dan l-Unjoni Ewropea g˙adhom ma rpiljawx millkriΩi li ˙akmithom?” Filwaqt li l-Prim Ministru enfassiza li b˙ala pajjiΩ g˙andna ekonomija stabbli u ˙addiema li huma biΩlin, na˙seb l-isba˙ çertifikat tahulna Lord Mandelson meta stqarr li “Malta hija oasi ta’ paçi, stabbiltá politika u ©id ekonomiku”. Kemm xtaqt kieku kien preΩenti l-Kap talOppoΩizzjoni Dr Simon Busuttil biex jisma’ dan il-

kliem. Imma g˙aliex tmaqdar lil pajjiΩek meta l-barrani jfa˙˙arna? Imma g˙aliex tag˙mel il-˙sara meta b’kelma tajba tista’ tkattar il-©id g˙al ˙utek Maltin? Irrid nistqarr mag˙kom, g˙eΩieΩ qarrejja, kemm kien differenti fi kliemu Deputat Mexxej talPartit Nazzjonalista Dr Mario Demarco. Tant kien poΩittiv fi kliemu li g˙araft g˙aliex ilPerit Duminku Mintoff kien i©ib rispett lil missieru, ilProfessur Gwido Demarco. Latte©©jament poΩittiv ta’ Dr Mario wera biç-çar li, ˙alli ma niftiehmux bejnietna, ˙alli nsostnu l-argumenti differenti tag˙na, imma quddiem il-barrani g˙andna nkunu poΩittivi meta nitkellmu fuq din ilgΩira. Tassew g˙amel ©ie˙ mhux biss lilu nnifsu imma lill-partit li jirrappreΩenta, g˙ax bla dubju fittex l-interess tan-nazzjon. Il-kelliema barranin l-o˙ra kollha g˙amlu diskorsi mirquma. Çertament dak ta’ Mario Monti qanqal mhux bi ftit l-im˙u˙ ta’ dawk preΩenti b˙ali fuq x’Ewropa rridu nfasslu g˙as-sena 2020. Spikkat ˙afna l-proposta li jinbnew çertu pontijiet, partikolarment dak bejn iç-çittadini Ewropej u l-istituzzjonijiet fi ˙dan l-Unjoni stess.

Huwa importanti ˙afna li jikber il-kuntatt ˙alli ç-çittadini, li bil-vot tag˙hom ikunu ele©©ew lill-istess rappreΩentanti tag˙hom, ma j˙ossuhomx minsijin. Il-Prim Ministru Dr Joseph Muscat wera biç-çar li pajjiΩna huwa miftu˙ g˙annegozju. Li pajjiΩna lest biex ja˙taf l-opportunitajiet kollha li jistg˙u jo˙olqu impiegi ©odda f’pajjiΩna u li jistg˙u jkattru l-©id. Ìid li minnu mbag˙ad il-gvern çentrali jkun jista’ jindirizza l-programm soçjali tieg˙u. F’wa˙da mis-sessjonijiet spikkaw ukoll l-interventi mill-mexxejja G˙arab, partikolarment tal-Lega G˙arbija u l-Prim Ministru tal-Marrokk. Deher çar li pajjiΩna g˙ad g˙andu potenzjal biex investituri barranin jift˙u operazzjoni f’Malta biex ikunu g˙al-lest biex jil˙qu lillAfrika ta’ Fuq hekk kif ter©a’ tirrenja l-istabbiltá. G˙all-fatt li jien kandidat g˙all-Parlament Ewropew, ikkonfermajt g˙al darb’o˙ra minn din il-konferenza kemm hu importanti li, min ser ikun mag˙Ωul fl-24 ta’ Mejju, irid dejjem u kullimkien ikun ambaxxatur ta’ pajjiΩu biex i˙ajjar kull opportunitá ta’ investiment lejn gΩiritna.


Editorjal

16.03.2014 13

www.kullhadd.com ÇNL, Triq Mile End, IL-Óamrun ÌuRnaLiSTi REkLaMi iMpaÌnaR u diSinn

EdiToRjaL

Ritianne Agius Alan Saliba Leanne Grech

2090 1410 ritianne@kullhadd.com u Liam Gauci 2090 1413 liam@kullhadd.com 2090 1520 sales@kullhadd.com 2090 1411 editorial@kullhadd.com

THE STinG…jEW L-iSpiÛjaR MiLLi jkoLLu jaGÓTik

Min ma jiftakarx ilfilm The Sting ? Fih ja˙dem Robert Redord. Storja dwar ˙adma papali. G˙alhekk The Sting . Storja dwar tradimenti kontra tradimenti fi ˙dan grupp ta’ nies li kienu jorganizzaw illog˙ob klandestin tat-tlielaq taΩ-Ωwiemel. Kollox ikun finta. It-tlielaq, l-organizzazzjoni, u sa˙ansitra l-pulizija li jid˙lu fuq il-labg˙a u taparsi jaqbduhom fil-fatt. Ftakarna f’dan kollu meta smajna dik li kellha tkun konferenza stampa dwar lewwel sena ˙idma ta’ Gvern Laburista. B˙al meta ma ddejjqux juΩaw is- slogan ‘Gvern li Ja˙dmek!’. G˙alkemm ˙afna staqsew jekk ir-referenza kinitx g˙al dak li kien hemm qabel Marzu tas-sena l-o˙ra. Fil-fatt ˙add daqs ilmexxejja tal-Partit Nazzjonalista ma jista’ jitkellem fuq din il-materja, g˙ax wara snin jid˙ku binnies speçjalizzaw fit-teknika ta’ kif ta˙dem lill-elettorat. Fil-fatt, tant kienu saru esperti fil-mod kif ja˙dmu lill-poplu li, g˙al snin s˙a˙, mhux lakemm kont tinteba˙ x’qeg˙din jag˙mlu. G˙al snin

s˙a˙ gidbu, wieg˙du ˙a©a u g˙amlu o˙ra jew ma wettqux dak li wieg˙du. Kienu esperti fir-riçerka tal-iskuΩi. Issa g˙ax riçessjoni; issa g˙ax inbidlu ç-çirkostanzi; issa g˙ax ma jiddependix minnhom. Snin s˙a˙ jid˙ku u ja˙dmu kategoriji u faxex s˙a˙ fis-soçjetà. Sakemm ilpoplu nteba˙ u b˙al-lum sena ilu ˙are© verdett mhux ta’ ˙atja iΩda bil-piena talinterdizzjoni politika. Sakemm jibqg˙u hemm u˙ud minn dawk li kienu jmexxu qabel Marzu tas-sena li g˙addiet ma huma ser jitwemmnu qatt…fosthom ilKap suppost ©did Simon Busuttil. Il-problema li g˙andha din l-amministrazzjoni ma humiex l-iΩbalji li dejjem jitwettqu minn kull Gvern. Ilproblema hi li saru wisq inizjattivi li kienu mwieg˙da filmanifest ming˙jar ma kien hemm çans li jkunu di©eriti mill-poplu. Lanqas til˙aq tid˙ol inizjattiva li ma tintesiex b’o˙ra. Fil-fatt, kul˙add jaqbel li l-aktar ba©it poΩittiv li qatt sar f’dawn l-a˙˙ar snin, fl-ewwel ftit xhur ta’ din l-amministrazzjoni di©à ntesa.

Parti min˙abba l-˙e©©a talGvern li jo˙ro© inizjattiva wara l-o˙ra, u parti min˙abba d-diversivi tal-mexxejja Nazzjonalisti dwar l-investiment b’çittadinanza u lener©ija. IΩda jibqa’ l-fatt li ˙add ma jista’ jmeri s-sewwa mag˙ruf. L-ewwel sena ta’ amministrazzjoni Laburista kienet dinamika u nisslet fost kategoriji ta’ nies it-tama li tassew l-affarijiet jistg˙u jinbidlu g˙all-a˙jar. Ma g˙andniex g˙alfejn ng˙idu g˙ad fadal erba’ snin o˙ra quddiem din l-amministrazzjoni. G˙ad hemm bosta nies li g˙adhom jistennew li ssir ©ustizzja mag˙hom. G˙ad hemm bosta inizjattivi u pro©etti li ser jitwettqu. L-importanti li nΩommu quddiem g˙ajnejna dak li messa g˙amlet jew ma g˙amlitx amministrazzjoni Nazzjonalista. Din l-amministrazzjoni g˙andha quddiem g˙ajnejha mappa ta’ x’ma g˙andhiex tag˙mel. Meta Simon Busuttil ˙are© bis-slogan ta’ ‘Gvern li Ja˙dmek’, frazi komuni li smajt ming˙and ˙afna, anke dawk li mhumiex simpattizzanti

mal-Partit Laburista kienet li ‘l-ispiΩjar milli jkollu jag˙tik’. Ma rridux no˙olqu gvern finta kif kien hemm sa Marzu tas-sena l-o˙ra. NiΩbaljaw ©enwinament nistg˙u iΩda nid˙ku bin-nies qatt. Irid ikollna gvern ta’ veru u mhux virtwali fejn il-poter ikun f’idejn nies li mhumiex eletti. Irid li jkollna sens ta’ umiltà minkejja r-riΩultat kbir li ©ab il-Partit Laburista. L-arroganza ta˙t il-Gvern l-ie˙or tant kienet kbira li anke issa g˙adhom i©ibu rwie˙hom daqslikieku g˙adhom filGvern. Irridu nkunu iebsa ma min hu in©ust u lesti li nisimg˙u lil min ikun g˙addej minn in©ustizzja. Ma rridu ng˙attu g˙al ˙add u n˙arsu lill-onest. Jidher li sa issa dan kollu qieg˙ed isir. Biex nibqg˙u saqajna mal-art kull sena rridu n˙arsu lejha daqslikieku kienet l-ewwel sena talamministrazzjoni u l-a˙˙ar sena qabel l-elezzjoni. Niftakru x’kien qal l-Awditur Ìenerali lill-ispiΩjar politiku tal-Partit Nazzjoanlista: “Gvern li huwa eΩempju çar ta’ kif ma g˙andekx tmexxi pajjiΩ.”

FiduÇja F’pajjiÛna b’konvinzjoni

Marc Vella Bonnici Segretarju Internazzjonali tal-Partit Laburista

Ftit ©img˙ a t i l u l - P a r t i t Laburista temm ilKonferenza Ìenerali Annwali tieg˙u, mibnija fuq it-tema: M a l t a M a l t i j a , Ewropea u G l o b a l i . F i d diskors tal-g˙eluq tal-Prim Ministru J o s e p h M u s c a t spikkat id-determinazzjoni tal-Gvern preΩenti sabiex isa˙˙a˙ il - p o Ω i z z j o n i t a ’ pajjiΩna fix-xena internazzjonali. Hemm diversi drabi, matul din l-a˙˙ar sena, fejn it-tmexxija ta’ dan il-Gvern uriet li l-qag˙da ekonomika u politika ta’ pajjiΩna fuq livell internazzjonali kibret. Din il-©img˙a stess g˙adu kemm kellna l-iffirmar ta’ ftehim daqstant importanti maç-Çina dwar il-futur talKorporazzjoni Enemalta. IlGvern g˙araf juri d-determinazzjoni tieg˙u li jirriforma g˙as-serjet à . G ˙ a r a f i l kapaçitajie t t a l - ˙ a d d i e m a Maltin. Dawn il-fatturi wasslu sabiex in-negozjati ma’ sie˙eb internazzjonali,

b˙alma hija l-kumpanija ÇiniΩa, i˙allu l-frott b’tali mod li d-dejn tal-Enemalta se jinqata’ bin-nofs filwaqt li jsir l-investiment neçessarju g˙all-qalba g˙all-gass. PajjiΩna rnexxielu jtella’ lproblema tal-immigrazzjoni irregolari fuq nett tal-a©enda tal-Unjoni Ewropea. L-insistenza tal-Prim Ministru wasslet sabiex ˙mistax-il Stat Membru tal-Unjoni Ewropea ng˙aqad favur il-˙olqien ta’ task force sabiex tipprovdi soluzzjonijiet konkreti kontra din il-problema. Dawn ilp r o p o s t i w a s l u f iΩ - Ω m i e n stipulat u l-Kummissjoni Ewropea issa qed tara limplimentazzjoni ta’ dawn ilproposti qabel il-Kunsill talMinistri Ewropej g˙all-Ìustizzja u l-Intern f’Ìunju li ©ej. Matul l-a˙˙ar sena rajna wkoll kif l-istatura tal-Prim Ministru Muscat g˙enet sabiex pajjiΩna jsa˙˙a˙ irrelazzjonijiet tieg˙u ma’

pajjiΩi differenti, anke dawk li mhux neçessarjament huma Stati Membri talUnjoni Ewropea. PajjiΩna rnexxielu jid˙ol fi ftehim mal-IΩrael u l-Italja dwar kollaborazzjoni akbar fil-qasam tas-sa˙˙a, speçjalment fuq kura speçjalizzata u ta˙ri© tal-professjonisti. Mhux talli hekk, talli G˙awdex intg˙aΩel sabiex fih tinfeta˙ skola medika IngliΩa g˙arriçerka u t-ta˙ri©. Mal-pajjiΩi G˙arab u talAfrika ta’ Fuq ukoll qed tikber ir-relazzjoni ta’ pajjiΩna. Inbdiet kollaborazzjoni speçjali bejn Malta u pajjiΩi b˙allQatar, il-Kuwajt u l-Al©erija f’oqsma b˙all-ener©ija, lavjazzjoni, it-turiΩmu, l-infrastruttura u l-edukazzjoni. Kien matul din l-a˙˙ar sena wkoll li l-kumpanija nazzjonali tal-ajru Maltija, l-Air Malta, nediet titjiriet lejn lAl©erija min˙abba r-rabta li bdiet ti©i stabbilita bejn iΩΩew© pajjiΩi.

M’g˙andniex xi ng˙idu, ilGvern kompla joffri lg˙ajnuna tieg˙u favur ilkawΩa tad-demokrazija filLibja. Il-Gvern stess qed jg˙in billi jassisti, anke permezz ta’ ta˙ri©, lill-Gvern Libjan isa˙˙a˙ l-istituzzjonijiet tieg˙u. Minbarra arran©amenti dwar ix-xiri taΩ-Ωejt, t˙abbar ukoll li lGvern Libjan se jinvesti €22 miljun f’kampus edukattiv ©did ©ewwa pajjiΩna. PajjiΩna miexi fit-triq ittajba. Minkejja l-ostakli li qed isib minn Maltin stess, membri tal-OppoΩizzjoni, f’fora internazzjonali, ilGvern Laburista se jkompli jisfrutta dawn ir-relazzjonijiet sodi g˙all-©id taç-çittadini Maltin u G˙awdxin. Nittama wkoll li fl-elezzjonijiet talParlament Ewropew ta’ Mejju li ©ej il-poplu jag˙raf dawn il-kisbiet u g˙al darb’o˙ra jer©a’ jing˙aqad wara l-kandidati kollha tal-Partit Laburista.


Ittri

14 16.03.2014

Ibg˙at l-ittri tieg˙ek b’email lil editorial@kullhadd.com jew bil-posta tradizzjonali indirizzata lill-Editur, ÇNL, Triq Mile End, il-Óamrun

siTwazzjoNi Ta’ pERiklU

Sur Editur, Meta ser jer©a’ jitran©a l-˙ajt ta’ g˙alqa li hemm fi Triq ilGardiel, faççata ta’ Triq il-Ma˙sel, Wied il-G˙ajn, ftit qabel ilBajja ta’ San Tumas? EΩatt fejn hemm dan il-˙ajt imwaqqa’ hemm Ωew© arbli tad-dawl fi stat perikoluΩ. Jekk ja˙kem ftit ri˙ Ωgur issir xi disΩgrazzja. Mhux billi ndawru l-lok b’Ωigarella ˙amra u bajda tal-Pulizija u x-xog˙ol idum ma jsir. Hemm bΩonn li dan il-periklu eΩistenti jitran©a mill-aktar fis possibbli. Nistieden lill-awtoritajiet tas-sigurtà biex jag˙tu titwila. Grazzi.

PASSER-BY Bl-EMAIL

koNfERENza iNTERssaNTi fi spaNja Sur Editur, Kienet konferenza ferm inte ressanti dik li attendejt fil-Madrid Stock Exchange fi Spanja nhar ilÌimg˙a 21 ta’ Frar. Is-su©©ett diskuss kien dwar il-˙idma talKummissjoni u tal-Parlament Ewropew fir-rigward tal-azzjonisti individwi fejn tid˙ol policy ta’ regolamenti. Kelliema awtorevoli kienet Nadia Calvino, l-Assistent Kummissarju tal-Suq Intern, jekk fhimt sew, li tkellmet dwar ilbilanç fil-programm ta’ riforma finanzjarja mill-Kum missjoni Ewropea. Tkellmet ukoll Lourdes Centeno, il-Viçi President tar-Regolatur Span jol fuq l-importanza talazzjonist minoritarju g˙arRegolatur. Il-kelliema f’din il-konferenza ma kinux predominentement nisa, però l-organizzaturi g˙amlu li setg˙u biex 30% mill-˙in kien me˙ud min-nisa. Kelliema distinti o˙ra li indirizzaw il-konferenza kien hemm il-President tal-BorΩa ta’ Madrid, Antonio Zoido. Il-konferenza kellha wkoll introduzzjoni mill-eks-Ambaxxatur tal-Ìermanja g˙al Spanja li llum huwa pensjonant u ja˙dem fil-qasam tal-volontarjat fost lazzjonisti minoritarji. Xi ˙a©a li nies professjonali Maltin irtirati tajjeb li wkoll jikkunsidraw. U fil-fatt, iΩjed tard din is-sena, ser jersaq is-Sur Leslie Agius, diplomatiku rtirat, biex jikkontesta b˙ala direttur indipendenti mal-HSBC. L-inawgurazzjoni tal-konfe renza f’Madrid saret mid-Direttur

tar-Rapp reΩentanza talKummissjoni fi Spanja, Francisco Fonseca. Fid-diskorsi mar-round table tkellmu t-Tedesk Dr Wegener u l-Avukat Cremades (Kattoliku prattikant bi tmien ulied u professjonist kapaçissimu). Il-FrançiΩ G. Prache tkellem b’IngliΩ li jinftiehem ferm. G˙add ta’ rappreΩentanti ta’ kumpaniji kkwotat li g˙andhom l-attività ekonomika fiddinja Iberika g˙amlu indirizz u stajt nara ©urnalisti ta’ medja ewlenija jiktbu xi jkun qed jintqal minn dawn l-operaturi ta’ çerta portata ekonomika. Saru ta˙ditiet minn uffiçjali varji talamministrazzjoni b˙all-eksPresident ta’ Aragona u attwalment il-President talKummissjoni dwar l-Ekonomija u l-Kompetizzjoni tal-Kamra tadDeputati tal-Parlament Spanjol, Santiago Lanzuela Marina. Fi tmiem din il-konferenza ng˙ataw xi premjijiet lil kumpaniji eΩemplari fil-governanza tajba mill-eks-President talKamra tad-Deputati Spanjol u leks-President ta’ Kastilja u l-eksMinistru tad-DifiΩa l-Onor. Josè Bono. Fost il-premjijiet li ng˙ataw kien hemm wie˙ed lil Ωew© rappreΩentanti nisa talAirbus li tag˙mel kemm tista’ biex t˙addem nisa daqskemm t˙addem ir©iel. Dawk l-azzjonisti li jinteressahom dan is-su©©ett jistg˙u jiktbu lill-ferg˙a tal-Assoçjazzjoni talInvestitur: Malta Association of Shareholders c/o 55 Triq San Tumas, il-Furjana J. BONETT ÓAL BALZAN

koNTijiET mhUx miÌbURa GÓall-VoTi Sur Editur, B˙ala impjegat tal-Gvern wara r-reb˙a elettorali Laburista ta’ Ìunju 1971, mort na˙dem fidDipartiment tas-Sa˙˙a li hemm fi Triq Merkanti l-Belt Valletta. Sintendi, wara disa’ snin ta’ Gvern Nazzjonalista, kull ministru Laburista beda jsib ma’ wiççu t-t˙arbit, in-nuqqasijiet, id-djun, l-ippjannar ˙aΩin u nofs kedda, it-telqa u kaΩijiet ta’ abbuΩi u korruzzjoni li ˙allew warajhom inNazzjonalisti. Jista’ jkun hemm xi Ωg˙aΩag˙ li jikkummentaw li qed ng˙a©©ibha wisq. Anke jekk il-fatti li ilhom jo˙or©u ta’ kuljum minn Marzu tas-sena lo˙ra huma xhieda tan-nuqqasijiet kbar li wettqu gvernijiet Nazzjonalisti matul dawn la˙˙ar snin. Jien dejjem insostni li g˙allmiljuni ta’ djun li g˙amlu u g˙aΩ-Ωmien twil li nNazzjonalisti kien ilhom filGvern, imisshom lil Malta ˙allewha ferm u ferm a˙jar, minn kull att, milli fil-fatt ˙allewha. F’Ìunju tal-1971, Gvern Laburista sab çifra rekord ta’ dejn g˙al dak iΩ-Ωmien, li lanqas il-Gvern Kolonjali IngliΩ ma kien ˙alla b˙alha. Sab ©img˙a xog˙ol fuq sitt ijiem ta’ 60 sieg˙a, bla paga minima nazzjonali, bla bonus jew children’s allowances u eluf ta’ ˙addiema li kellhom pensjoni miΩera ˙afna. Sab sistema ta’ Ωieda g˙all-g˙oli tal-˙ajja fejn, aktar ma g˙andek paga baxxa, aktar tie˙u Ωieda Ωg˙ira. Problema enormi ta’ nuqqas ta’ djar g˙all-g˙arajjes; problema o˙ra kbira fit-trasport pubbliku; pitkalija mibnija fuq ittafal int u tiela’ t-telg˙a tasSaqqajja r-Rabat, li qatt ma kienet tlestit minn Gvern Nazzjonalista; u diversi nuqqasijiet gravi o˙ra.

Anke fil-qasam tas-sa˙˙a, ilMinistru Laburista t-Tabib Daniel Piscopo kien sab telqa enormi. Tant hu hekk li sa Ìunju 1971 fl-Isptar San Luqa lanqas kien hemm Dipartiment tal-Emer©enza, u kellu jkun listess Ministru li waqqaf dan id-dipartiment. F’San Vinçenz, ir-residenza ta’ l-anzjani f’Óal Luqa, kien hemm telqa totali, tant li sa Ìunju 1971 kienu g˙adhom jeΩistu mejjilli kbar li fihom kienu jin˙aslu l-˙wejje© talpazjenti bl-idejn. Ma kien sar l-ebda bini ©did u modern, g˙alhekk mhux ta’ b’xejn li ˙afna anzjani kienu beΩg˙ana li wliedhom jibag˙tuhom f’San Vinçenz. AbbuΩ serju li kien sab ilMinistru tas-Sa˙˙a Laburista Daniel Piscopo kien li mijiet ta’ kontijiet g˙as-servizz tas-sa˙˙a li ng˙ata ma kinux im˙allsa. Dak iΩ-Ωmien kull min ma kellhux il-karta r-roΩa u kien jie˙u xi servizz tas-sa˙˙a kien ikollu j˙allas. Is-Sa˙˙a saret b’xejn kif inhi llum minn Gvern Laburista immexxi mill-Perit Dom Mintoff, fejn il-Ministru tas-Sa˙˙a kien it-Tabib Vincent Moran. Infatti, qabel ma s-Sa˙˙a saret b’xejn fid-Dipartiment tasSa˙˙a, il-Belt Valletta kien hemm uffiççju tal-˙las li kien jag˙mel parti minn taqsima li kien jisimha Almoner. Wara li l-Ministru tas-Sa˙˙a Laburista ta ordni li jit˙allsu l-kontijiet li Gvern Nazzjonalista suppost li ©abar, meta bdew ji©u n-nies, li fil-ma©©oranza assoluta tag˙hom kienu partitarji Nazzjonalisti, tg˙idx kemm garrew li kellhom i˙allsu lkont. Sintendi, li ©ara kien li kien hemm ˙afna nies li kellmu lil xi deputat jew kandidat Nazzjonalista u, g˙ax kienet waslet l-elezzjoni tal-1971, qalulhom li dak il-kont kien

ma˙fur. Sintendi l-Ministeru tas-Sa˙˙a fi Ωmien il-Gvern Nazzjonalista ma setax i˙assar dawn il-kontijiet u g˙alhekk ˙alliehom pendenti u waddabhom fuq l-ixkaffa. Mill-banda l-o˙ra dawk inNazzjonalisti u Laburisti li ma kellmu lill-ebda qaddis politiku Nazzjonalista kellhom i˙allsu lkont mill-ewwel. Darba ©ie ˙u l-mara, li kien Nazzjonalist, biex i˙allas il-kont u qalli li dan kien ma˙fur. Jien g˙edtlu li n-Nazzjonalisti da˙ku bih kif da˙ku b’˙afna nies o˙ra, g˙ax dak il-kont ma setax ma jit˙allasx. Kien hemm Nazzjonalisti li baqg˙u jsostnu li dak il-kont kien ma˙fur, però ma ˙adu lebda azzjoni legali kontra lGvern Laburista g˙ax kienu jafu sew li ma kellhom l-ebda ra©uni, la legali u lanqas morali, li ma j˙allsux il-kont. Il-ma©©oranza vasta li kultant kienet tinkludi wkoll xi Laburist, jew ˙allsu minnufih jew ammettew li nNazzjonalisti da˙ku bihom. Dan l-abbuΩ sfaççat sar biex in-Nazzjonalisti jakkwistaw ilvoti u b’hekk jer©g˙u ja˙tfu lpoter. Din hi sistema qarrieqa, antidemokratika u ta’ ˙sara g˙all-finanzi tal-pajjiΩ. IΩda nNazzjonalisti, biex ja˙tfu lpoter, lesti li assolutament jag˙mlu kollox. Tg˙id il-kaΩ tas-665 kont taddawl ta’ bejn l-2005 u l-2012 li ma t˙allsux ta˙t Gvern Nazzjonalista u li kienu mwarba f’kamra tal-Enemalta, huma b˙all-kontijiet tas-sa˙˙a li ma t˙allsux ta˙t Gvern Nazzjonalista fis-snin sebg˙in li ktibt dwarhom f’din l-ittra? Çert li ˙afna nies, inkluΩ Nazzjonalisti ˙orox kapaçi jaslu g˙al konkluzjoni li hi qrib il-verità. ÇENSU W. MUSCAT RAÓAL ÌDID

TaÓwid fil-kamp NazzjoNalisTa

Sur Editur, Il-kamp Nazzjonalista jrid i˙awwad u qed jit˙awwad hu. Fil-kriΩi l-©dida tat-tbag˙bis talismart meters, qed juri l-biΩa’ tieg˙u u qed jg˙id affarijiet li Ωgur mhux ja˙sibhom. Fi programm fuq Radio 101, immexxi minn Noel Muscat, id-Deputat Jason Azzopardi baqa’ jtambar li l-Gvern qed jg˙atti lill-elf persuna li xa˙˙mu biex jitbag˙bsilhom il-meter,

biex ikun perswaΩ li jkollu elf vot ie˙or. IΩda dan x’ra©unament hu minn avukat li qed jaspira li xi darba, jekk in-Nazzjonalisti jitilg˙u fil-Gvern, jer©a’ jing˙ata ministeru? G˙alija, ra©unar b˙al dan iwassalni na˙seb li min xa˙˙am huma lkoll Nazzjonalisti. G˙aliex? G˙ax min kien u g˙adu Laburist, se jibqa’. Il-vot tieg˙u xorta se jag˙tih lill-Partit Laburista. Allura jekk hu minnu dak li qed isostni Jason Azzopardi, bilfors li min xa˙˙am mhux Laburist. U allura x’inhu? Forsi indipendenti? U kif jasal g˙al elf vot jekk s’issa nstabu elf tbag˙bisa? Kieku aktar nemmen li jkunu elfejn vot, jekk huma miΩΩew©in, u jafu jitilg˙u g˙al tlett elef vot, jekk kull koppja jkollha bin jew bint ta’ aktar minn 18-il sena. Naqbel ukoll li min ixxa˙˙am, ikun dak li jittella’ l-ewwel il-Qorti. G˙ax dan hu impjegat u m˙allas biex ma jippermettix li jsir dan ittbag˙bis. U g˙aliex instabu l-fajls tat-tbag˙bis maqfulin u qatt ma ttie˙du l-passi me˙tie©a? Jista’ jkun li kien hemm min ried ‘jiskuΩa’ dawn l-abbuΩi? A. BORG BIRKIRKARA


Djarju

16.03.2014 15

Il-Prof. Scicluna jindirizza l-Konferenza Internazzjonali Global Business in a Challenging Environment

Tibda l-implimentazzjoni tar-riforma fil-qasam tal-Ìustizzja

Il-Ministru g˙all-Ekonomija, Investiment u IntrapriΩi Ûg˙ar Dr Chris Cardona jattendi g˙at-tnedija tal-Mellie˙a Business Forum

Il-Prim Ministru jindirizza konferenza stampa dwar l-ewwel sena ˙idma minn meta l-poplu Malti g˙amel il-©udizzju tieg˙u

Dr Helena Dalli tag˙ti çertifikati lill-parteçipanti ta’ kompetizzjoni dwar l-g˙arfien tal-konsumatur tar-rivista Sag˙tar

Dr Stefan Buontempo j˙abbar li l-istrate©ija g˙all-isport se tkun ippreΩentata g˙all-konsultazzjoni pubblika fil-futur qrib

Ritratti: DOI

MID-DJARJU TAL-GVERN


Ta’ Barra

16 16.03.2014

X’TgÓallimna mill-Krimea?

ANALIÛI TA’ LIAM GAUCI Iç-çittadini tal-Krimea qeg˙din jippreparaw biex jesprimu ru˙hom dwar il-futur politiku tar-re©jun tag˙hom. Dan ser isir permezz ta’ referendum li se jsir illum u li fih ser ji©i deçiΩ jekk il-Krimea hix se tibqa’ parti mill-Ukraina, jew ting˙aqad mar-Russja. Ir-riΩultat ta’ dan ir-referendum u r-reazzjoni tar-Russja jafu jkunu w˙ud mill-aktar Ωviluppi importanti fid-diplomazija mit-tmiem tal-Gwerra Bierda ’l hawn, b’konsegwenzi li jin˙assu fil-kantunieri kollha tad-dinja. Il-Gvern tal-Ukraina di©à g˙amilha çara li mhuwiex ser jirrikonoxxi r-riΩultat ta’ dan il-vot u li ser jibqa’ jqis lirre©jun b˙ala parti integrali ta’ pajjiΩhom. B’hekk dan ir-referendum, iktar milli jnaqqas it-tensjoni, jidher li se jΩidha bil-bosta. Bla flus, bla difiΩa Madankollu, l-Ukraina mhijiex qieg˙da f’poΩizzjoni li tirreΩisti lir-Russi g˙aliex ittaqlib çivili li se˙˙ fix-xhur li g˙addew ˙alla lill-pajjiΩ bla flus u b’armata fi stat fra©li ferm. Fil-fatt, il-Gvern Ukrain ta x’jifhem li fil-preΩent g˙andu biss madwar 6,000 suldat g˙ad-dispoΩizzjoni tieg˙u biex jipprova jΩomm il-paçi fil-pajjiΩ. Dan in-numru lanqas biss jibda mal-mijiet ta’ eluf li rRussi jistg˙u jibag˙tu flUkraina fi Ωmien qasir jekk laffarijiet imorru g˙all-ag˙ar. Din id-differenza ta’ riΩorsi di©à qieg˙da tispikka hekk kif fil-Krimea biss hemm madwar 20,000 bejn suldati Russi u milizzja anti-Ukraina – ferm iktar min-numru ta’ suldati lesti g˙all-©lied li lGvern Ukrain g˙andu filpajjiΩ kollu. L-impotenza tal-Ukraini hija evidenti hekk kif il-Parlament Krimen g˙amel dawn il©imag˙tejn ja˙dem b’mod awtonomu mill-gvern çentrali. Fil-fatt, biex ma jkun hemm lebda dubju li l-interferenza Ukraina mhix se ti©i ttollera-

ta, l-amministrazzjoni Krimena ˙adet passi biex tiΩola lir-re©jun billi mblukkat il-fruntieri u l-ajruporti. Fil-jiem li g˙addew, il-ftit nies li t˙allew jid˙lu firre©jun kellhom jesperjenzaw tfittxijiet u interrogatorji estensivi min˙abba li kien hemm il-biΩa’ ta’ infiltrazzjoni fil-Krimea minn persuni mibg˙uta mill-Punent biex itellfu r-referendum. Jekk – jew a˙jar, meta – dan ir-referendum japprova s-separazzjoni tal-Krimea minn mal-Ukraina, ir-re©jun mistenni li jiddikjara ru˙u indipendenti u f’qasir Ωmien jitlob lirRussja biex t˙allih jing˙aqad mag˙ha b˙ala re©jun awtonomu fi ˙dan il-Federazzjoni. IlGvern Russu malajr wera lapprovazzjoni tieg˙u g˙al dan il-pjan u talab lill-Punent biex jirrispetta r-rieda taç-çittadini Krimeni. Tpattija? G˙all-bidu deher li din is-sitwazzjoni ˙ar©et minn deçiΩjoni mg˙a©©la ta’ Putin li ˙alla l-ambizzjonijiet tieg˙u jeg˙lbuh. G˙alhekk, fl-istadji inizzjali, ˙afna osservaturi kienu tal-fehma li din il-kriΩi ma setg˙etx tkaxkar fit-tul hekk kif stennew lir-Russja tipprova tag˙mel pass lura qabel ma s-sitwazzjoni teskala. Din it-teorija ssa˙˙et hekk kif fl-ewwel jiem ta’ kontroversja Putin naqas milli jikkummenta b’mod uffiçjali dwar x’poΩizzjoni kienet ser

tie˙u r-Russja fil-konfront talKrimea. Madankollu, meta fl-a˙˙ar Putin ikkummenta, deher li kien deçiΩ u mmotivat li jibqa’ jsostni l-punt tieg˙u sala˙˙ar. Forsi l-iktar li laqat lil diversi osservaturi kien il-fatt li Putin re©a’ qajjem ilkwistjoni tas-separazzjoni talKosovo mis-Serbja fl-2008, xi ˙a©a li r-Russi rreΩistew kemm fel˙u, imma li xorta se˙˙et grazzi g˙all-appo©© tal-Punent. Skont Putin m’hemm l-ebda ra©uni g˙alfejn ir-Russja g˙andha tbaxxi rasha g˙ax-xewqat talPunent fuq il-kwistjoni talKrimea meta l-Ewropa u lIstati Uniti ma tawx kas lirRussi fl-2008. Xi politiçi Amerikani u Ewropej g˙aΩlu li jittimbraw dan il-paragun b˙ala skuΩa. Madankollu, huwa diffiçli biex wie˙ed jeskludi l-fatt li huwa minnu li d-deçiΩjonijiet tal-Punent g˙adhom fuq listonku ta’ Putin u l-poplu Russu b’mod ©enerali, li s’issa ta appo©© kbir lill-mexxej tieg˙u. Id-dikjarazzjonijiet ta’ Putin Ωgur li fet˙u g˙ajnejn bosta nies madwar id-dinja. Jidher çar li lir-Russi qatt ma niΩlitilhom li, wara madwar erbg˙in sena b˙ala superpotenza politika u militari, sabu ru˙hom injorati f’diversi okkaΩjonijiet f’dawn l-a˙˙ar snin. Bla dubju, Putin, patrijott kbir, fl-a˙˙ar sab okkaΩjoni biex ipattiha lill-Punent billi jer©a’ jimponi r-rieda ta’ pajjiΩu fuq Ωona li tradizzjonalment kienet influwenzata mir-Russja. Dan il-pass g˙amlu hekk kif l-Unjoni Ewropea kienet fix-xifer li tintegra lill-Ukraina fil-Komunità Ewropea. B’hekk, dak li kellu jkun mument ta’ trijonf g˙allPunent, l-ewwel bieg˙ed lillUkraina mill-Ewropa, imbag˙ad qasam lill-pajjiΩ inniffsu f’konflitt li po©©a filperiklu l-integrità territorjali tieg˙u.

Eye-opener Il-mod kif Ωviluppat ilkwistjoni tal-Krimea g˙andha sservi ta’ eye-opener , kif jg˙idu l-IngliΩi. Dan il-konflitt ma jikkonçernax biss lirre©jun Krimen jew lillEwropa b’mod ©enerali, imma lid-dinja kollha. Minkejja l-fatt li diversi pajjiΩi semmew il-possibbiltà ta’ sanzjonijiet kontra r-Russi, huma jafu sewwa li ma jistg˙ux jaqbdu u juΩaw ilforza kontra r-Russja. Dan g˙aliex, barra l-problemi fil-Krimea, il-Punent qieg˙ed ukoll jiffaççja diversi kriΩijiet diplomatiçi, ewlenija fosthom dik fis-Sirja. F’dawn il-kwistjonijiet kollha, iridu b’xi mod i©ibu l-appo©© tarRussja li g˙andha si©©u fuq il-Kunsill ta’ Sigurtà tal-Ìnus Mag˙quda. Ming˙ajr dan l-appo©© ilÌnus Mag˙quda jkollha jdejha marbutin. Jekk dan ise˙˙ tista’ tin˙oloq sitwazzjoni simili g˙al dik tal-Gwerra Bierda fejn il-pajjiΩi jkollhom jaqbΩu lir-Russi billi jappellaw g˙all-g˙ajnuna ming˙and in-North Atlantic Treaty Organization (NATO), illi r-Russja ma tag˙milx parti minnha, anzi ori©inarjament din l-istituzzjoni n˙olqot biex tiddefendi lill-Punent millaggressjoni Sovjetika. Dan ilpass di©à qieg˙da tipprova tag˙mlu l-Polonja, li ressqet mozzjoni biex in-NATO tintervieni malajr kemm jista’ jkun biex iΩΩomm idejn ilmexxej Russu. Il-qawmien mill-©did ta’ dawn id-diviΩjonijiet tmur kontra l-idea tant popolari fis-snin disg˙in illi d-dinja kienet da˙let fl-a˙˙ar faΩi ta’ evoluzzjoni politika tag˙ha. Skont dan l-argument is-sistemi politiçi demokratiçi talPunent kienu wrew li huma superjuri, u g˙alhekk fi Ωmien mhux imbieg˙ed iddinja kienet se t˙addan valuri liberali simili g˙al dawk li naraw fl-Amerika u l-Ewropa.

Din l-illuΩjoni, li ng˙atat issa˙˙a mill-waqa’ tal-Óajt ta’ Berlin fl-1989, illum tidher li hija biss ˙olma li Ωmienha g˙adu ma wasalx. Huwa veru li, b’mod superfiçjali, pajjiΩi b˙ar-Russja u ç-Çina jag˙mlu sforzi kbar biex juΩaw lingwa©© u jibnu istituzzjonijiet simili g˙al dawk tal-Punent. Madankollu, ir-realtajiet politiçi tag˙hom ftit li xejn jistg˙u jissej˙u liberali u demokratiçi. Mhux kul˙add ja˙sibha b˙alna Allura, din is-sitwazzjoni fejn t˙alli lill-Punent? Jekk ma ˙adna xejn minn dak li qieg˙ed ji©ri fil-Krimea, qed tg˙ina nifhmu li fid-disg˙inijiet il-Punent g˙a©©el. Naççettawha jew le, bosta pajjiΩi g˙adhom ma jaraw l’ebda ra©uni g˙alfejn g˙andhom jikkonformaw mas-sistemi politiçi tag˙na. Dan ma jfissirx li dak li qieg˙ed ji©ri f’pajjiΩhom “mhuwiex problema tag˙na”, kif i˙obbu jg˙idu xi w˙ud, imma lanqas ifisser li g˙andna xi drittijiet speçjali li niddettaw min jag˙mel xiex f’kull rokna tad-dinja. Allura l-pass li jmiss, jekk nag˙Ωlu li nitg˙allmu din illezzjoni, huwa li nifhmu kif nistg˙u nuΩaw dan l-g˙arfien biex flimkien nibnu futur fejn kul˙add ikun jista’ jg˙ix filpaçi u b’mod dinjituΩ. L-alternattiva tkun li naqg˙u g˙al retorika simili g˙al dik talGwerra Bierda li, kif nafu, ftit li xejn g˙amlet ©id lill-miljuni ta’ nies li nqabdu f’nofs ilmanuvri politiçi u militari talpotenzi l-kbar ta’ dak iΩΩmien. G˙alhekk, f’dan l-istadju lmexxejja tal-pajjiΩi kollha jridu jiddeçiedu x’inhi l-prijorità tag˙hom: jekk hux ilkapital politiku permezz ta’ reb˙iet teoretiçi jew kompromessi li jift˙u l-bibien g˙addjalogu fil-futur. Tkun xi tkun id-deçiΩjoni tag˙hom, ma jridux jinsew li hemm ˙ajjet in-nies fin-nofs.


Ta’ Barra

16.03.2014 17

THEDDIDA GÓAD-DEMOKRAZIJA KITBA TA’ RITIANNE AGIUS

A˙bar prominenti din il-©img˙a kienet dik tal-isfiduçja fil-Prim Ministru Libjan Ali Zeidan, li ˙arab mill-pajjiΩ nhar it-Tlieta wara li g˙addiet il-mozzjoni ta’ sfiduçja fih mill-Parlament. Zeidan g˙amel waqfa qasira f’Malta qabel ma kompla jivvja©©a lejn il-Ìermanja. Minkejja li kien ilu evidenti li l-poΩizzjoni ta’ Zeidan ma kinitx g˙adha tenibbli, dan dejjem kien irnexxielu jsalva mill-mozzjonijiet ta’ sfiduçja kontrih. IΩda meta l-Gvern deher bla sa˙˙a quddiem irribelli, li rnexxielhom jo˙or©u tanker biΩ-Ωejt minn port Libjan, il-PM kien sfurzat içedi l-armi. Il-Korea ta’ Fuq u l-Italja – ça˙da doppja Fis-saga tat-tanker rajna Ωew© pajjiΩi li ça˙du li kellhom x’jaqsmu ma’ dan it-tanker li j©ib lisem Morning Glory, u li huwa rrappurtat li ˙are© madwar 234,000 barmil ta’ Ωejt mhux raffinat mill-port ta’ al-Sidra. Il-Korea ta’ Fuq ça˙det li kellha x’taqsam max-xiri taΩ-Ωejt u ttrasport tieg˙u mit-tanker Morning Glory, u qalet li fil-fatt kienet irtiratlu r-re©istrazzjoni hekk kif saret taf bl-inçident. Uffiçjali tal-amministrazzjoni marittima tal-Korea ta’ Fuq qalu li t-tanker kien amministrat minn kumpanija bbaΩata fl-E©ittu. It-tanker irnexxielu jo˙ro© millib˙ra territorjali Libjani, u g˙alhekk il-Gvern Libjan talab lg˙ajnuna tal-pajjiΩi ©irien biex itdan jitwaqqaf. Kelliem g˙allGvern Libjan qal li l-qawwiet navali Libjani fet˙u n-nar fuq ittanker u waqqfuh. Ûied jg˙id li bl-assistenza ta’

bastimenti Taljani dan kien qed jittie˙ed lura lejn port Libjan ta˙t il-kontroll tal-Gvern. Madankollu, il-Gvern Taljan ça˙ad li ˙a sehem f’din l-operazzjoni u qal li l-bastimenti tieg˙u ma kinux jinsabu f’dawk lin˙awi. Bejn il-gvern çentrali u rribelli F’Lulju tas-sena li g˙addiet irribelli ˙atfu tliet portijiet ewlenin u parti mir-raba’ wie˙ed; madankollu, din kienet l-ewwel darba li ˙are© tanker mg˙obbi biΩ-Ωejt minn dawn il-portijiet. Jidher li l-kwistjoni ewlenija wara din il-firda bejn il-gvern çentrali u r-ribelli hija iktar awtonomija g˙ar-re©jun talLvant, mag˙ruf b˙ala Cyrenaica. Dan ir-re©jun kellu awtorità federali qabel il-kolp ta’ stat li po©©a lil Gaddafi fil-poter, u issa r-ribelli jridu li jer©g˙u jing˙ataw din l-awtonomija. L-antagoniΩmu g˙al Gaddafi

jidher li kien kompla jikber min˙abba li dan ir-re©jun ©ie ttraskurati hekk kif l-eksdittatur kien jikkonçentra l-infiq fuq libliet ta’ Tripli u Sirte. Is-sitwazzjoni jidher li ma tantx inbidlet wara li ©ie stabbilit gvern ©did fl-2011, iΩda g˙al dan Zeidan ftit li xejn ja˙ti. Wie˙ed irid jikkunsidra l-fatt li l-eks-Prim Ministru Zeidan mhux biss kien qed jipprova ja˙dem f’pajjiΩ fejn l-istituzzjonijiet politiçi huma kunçett ©did, iΩda kien qed jiffaççja wkoll ostakli mill-Fratellanza Musulmana u lpartiti IΩlamiçi l-o˙ra. Il-protesti u l-˙tif tal-portijiet komplew jiggravaw is-sitwazzjoni. Iktar minn 1,200 maqtula Minbarra l-©lied bejn ir-ribelli u l-Gvern, il-Libja tal-a˙˙ar sentejn

kienet ikkaratterizzata wkoll minn omiçidji, fejn huwa kkalkulat li nqatlu iktar minn 1,200 persuna. Óafna minnhom huma assassinji politiçi: vendikattivi jew g˙al skopijiet ta’ poter; o˙rajn huma marbuta mal-kriminalità li splodiet meta Gaddafi tne˙˙a mill-poter u mijiet ta’ pri©unieri ˙arbu mill˙abs, fejn sabu ammont sostanzjali ta’ armi disponibbli ji©ru fl-idejn. Fl-a˙˙ar xhur issitwazzjoni jing˙ad li ggravat, anke fid-dawl tal-fatt li lMinistru g˙all-Intern irriΩenja f’Awwissu li g˙adda u qatt ma ©ie sostitwit. U˙ud qed jinsistu li wara lassassinji politiçi hemm pjan biex tinqered il-politika demokratika fil-Libja hekk kif din g˙adha fl-infanzja. Il-persuni li qed ji©u maqtula huma

PUNTI EWLENIN TA’ BARRA Inkwiet fit-Turkija

varji – minn Im˙allfin u pulizija, g˙al negozjanti. Saru wkoll xi attentati fuq diplomatiçi. L-iskop jidher li huwa li jitnaffar kull min qed jipprova ja˙dem mal-Gvern il-©did. G˙alkemm g˙adu mhuwiex çar, fuq quddiem nett wara dawn l-attakki qed jissemmew l-IΩlamisti estremi, li jridu jistabbilixxu l-li©i tax-Xarija. Iktar ma jg˙addi Ω-Ωmien, it-tattiki tag˙hom iktar qed isiru jixbhu lil dawk tal-al-Qaeda filPakistan u l-Iraq. L-armata tal-gvern çentrali g˙adha mhix b’sa˙˙itha u organizzata biΩΩejjed biex ti©©ieled. Il-Gvern huwa wie˙ed instabbli, b’gambetta wara l-o˙ra mill-fazzjoni konservattiva. It-theddida g˙addemokrazija fil-Libja issa hija wa˙da reali.

minn LIAM GAUCI

Renzi jnaqqas it-taxxi

politika fiΩ-Ωona.

Il-Prim Ministru Taljan Matteo Renzi ppreΩenta pjan ekonomiku li bih qieg˙ed jittama li jo˙ro© lil pajjiΩu mill-ista©nar li esperjenza s’issa. Il-pjan tieg˙u ser iwassal biex kull min jaqla’ inqas minn €1,500 fixxahar se jgawdi minn tnaqqis fit-taxxi ta’ madwar €80. Permezz ta’ din ir-riforma Renzi qieg˙ed jimmira li jnaqqas il-pressjoni fiskali fuq iç-çittadini Taljani li b’hekk ikunu jistg˙u juΩaw id-d˙ul tag˙hom biex jixtru prodotti li jistimolaw lekonomija. Dan il-pjan intlaqa’ ma’ çertu xettiçiΩmu minn diversi osservaturi politiçi u ekonomiçi li esprimew id-dubji tag˙hom dwar minfejn se jsib il-flus biex ipatti g˙al dan it-tnaqqis fid-d˙ul. Madankollu, Renzi aççertahom li l-pjan tieg˙u ser jitwettaq b’Ωieda ming˙ajr ma jpo©©i lill-ekonomija Taljana f’periklu Ωejjed. Id-dettalji ta’ dan il-pjan mistennijin jo˙or©u fil-©img˙at li ©ejjin.

Jitlob g˙al laqg˙a

Skambju ta’ attakki Il-mewt ta’ Berkin Elvan, manifestant li kien ilu f’koma minn Ìunju tas-sena l-o˙ra, tat ener©ija ©dida lir-rabja popolari li hemm b˙alissa fost itTorok. IΩ-Ωag˙Ωug˙, li kellu 15-il sena, kien we©©a’ meta rçieva daqqa f’rasu waqt il-protesti li se˙˙ew madwar it-Turkija kontra l-Gvern, li bosta çittadini li j˙addnu valuri sekolari qeg˙din jiddeskrivu b˙ala oppressiv. Dawn il-protesti dehru li bdew jittaffew sa Settembru. Madankollu, ir-rabja popolari re©g˙et Ωdiedet hekk kif lejn l-a˙˙ar tas-sena l-o˙ra meta bdew ˙er©in fil-bera˙ diversi skandli ta’ korruzzjoni li po©©ew f’dawl ikrah lill-Gvern ta’ Recep Tayyip Erdogan. Minkejja dan l-inkwiet Erdogan g˙adu jgawdi appo©© kbir fil-pajjiΩ u l-partit tieg˙u mistenni li jmur tajjeb fl-elezzjonijiet lokali li se jsiru lejn la˙˙ar ta’ dan ix-xahar.

L-IΩrael irrispondiet b’mod iebes g˙al attakk li sar fuq il-belt ta’ Sderot u Ω-Ωona tal-madwar minn grupp ta’ militanti IΩlamiçi Palestinjan affiljat mal-Óamas. Lattakk tal-Palestinjani jidher li ma ˙alla l-ebda vittma, imma g˙amel ˙sara lill-bini fiΩ-Ωoni milquta. Il-Gvern IΩraeljan irritalja b’attakk mill-ajru li laqg˙at 29 sit li fih jemmnu li jopera Al-Quds, il-grupp militanti li kien involut fl-offensiva kontra Sderot. Madankollu, il-President tal-Awtorità Palestinjana Mahmoud Abbas malajr akkuΩa lill-IΩraeljani illi kienu huma li kissru l-ftehim ta’ waqfin mill-©lied li sar f’Novembru tal-2012 hekk kif dawn tal-a˙˙ar komplew iwettqu operazzjoni militari f’Ωoni kkontrollati mill-Palestinjani. Dan l-attakk se˙˙ hekk kif isSegretarju tal-Istat Amerikan John Kerry qieg˙ed jipprova jikkonvinçi liΩ-Ωew© na˙at biex jiffirmaw trattat ta’ paçi sal-a˙˙ar ta’ April li jiggarantixxi l-istabbiltà

Shinzo Abe qieg˙ed jipprova jsewwi r-relazzjoni talÌappun mal-Korea t’Isfel billi jorganizza summit malawtoritajiet g˙olja ta’ dan il-pajjiΩ. Madankollu, ilKoreani s’issa rreΩistew it-talba tal-Prim Ministru ÌappuniΩ hekk kif g˙adhom offiΩi bil-mod kif il-Gvern ta’ pajjiΩu ttratta çertu kwistjonijiet sensittivi relatati mat-Tieni Gwerra Dinjija. Fost dawn il-kwistjonijiet hemm il-madwar 200,000 mara li ©ew im©ieg˙la joffru kumpanija sesswali lillarmata ÌappuniΩa meta din invadiet il-peninsula Koreana. F’dan il-kaΩ u o˙rajn il-Gvern ta’ Abe pprova jimminimizza l-˙sara kbira li pajjiΩu g˙amel lillKoreani. Attwalment, il-Ìappun u l-Korea t’Isfel qeg˙din ukoll jikkontestaw is-sovranità fuq diversi depositi ta’ riΩorsi naturali fiΩ-Ωona. Abe talab lillPresident tal-Istati Uniti Barack Obama biex jipprova jag˙mlilha ta’ medjatur fil-kaΩ li l-Korea t’Isfel taççetta li tattendi g˙as-summit li ©ie propost.


Madwarna

18 16.03.2014

doGs trust Malta

taGÓti assiGurazzjoni B’Xejn GÓal Ìriewi li Gradwaw Fil-PuPPY Plan B˙ala kontinwazzjoni tal-kampanja edukattiva dwar is-soçjalizzazzjoni u tidrija tal-©riewi minnissiela (breeders) jew min jie˙u ˙sieb il-©riewi minn Ωmien bikri, Dogs Trust Malta u SPCA qed idawru l-attenzjoini tag˙hom lejn il-pubbliku biex jiggwidawh x’g˙andu jistaqsi lil min ikun qieg˙ed jag˙tihom il-©riewi. Il-Puppy Plan hu programm ta’ socjalizzazzjoni u tidrija g˙allewwel 16-il ©img˙a fil-˙ajja tal-©riewi li jsegwi liΩvilupp fiΩiku u emozzjonali tal-©riewi biex jintroduçi ˙sejjes, elementi viΩwali, stimulazzjoini fiΩika u soçjali b’mod komprensiv, pass pass u formalizzat. Il-Puppy Plan hu inizzjattiva tadDogs Trust u l-Kennel Club tal-Ingilterra, flimkien ma’ Carolyn Menteith, speçjalista tal-im©iba talklieb, u li mit-12 ta’ Frar ta’ din is-sena wkoll qed tifforma parti mill-iskema Assured Breeders Scheme. F’Malta l-inizzjattiva hi appo©©ata misSegretarjat Parlamentari g˙all-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali; il-Malta Kennel Club; ilMalta National Canine Federation; flimkien massantwarji tal-annimali f’Malta u G˙awdex. Óafna, jekk mhux il-ma©©oranza, tal-problemi ta’ m©iba tal-klieb, b˙all-biΩa’ min-nies li ji©u ddar, biΩa’ mill-˙sejjes, u anzjetà relatata ma’ separazzjoni, jistg˙u ji©u prevenuti fl-ewwel 16-il ©img˙a fil-˙ajja ta’ ©eru. Il-Puppy Plan ine˙˙i kull dubju fuq kif wie˙ed g˙andu jrabbi l-©riewi. “Hu komuni li persuni mhux infurmati jispiççaw jie˙du d-dar ©riewi li huma morda u nieqsa min soçjalizzazzjoni u dan spiss iwassal biex ir-relazzjoni bejn is-sid u il-kelb titmermer; dan jag˙milha aktar façli biex wie˙ed jasal biex jabbanduna jew ifittex sid ©did g˙all-©eru. Qed nistennew li l-prattika tat-tnissil tal-klieb f’Malta tibda titjieb, u flimkien mal-kampanja kontinwa tag˙na li nsewwu l-klieb b’xejn, dawn g˙andhom ikomplu jnaqqsu n-numru ta’ ©riewi mhux mixtieqa,” tg˙id Sarah Decesare Dunkerley, kap tad-Dogs Trust Malta. Wara sensiela ta’ seminars fit-13 ta’ Otttubru tassena li g˙addiet u fit-13 u l-15 ta’ Frar din is-sena, fejn nissiela u voluntiera tas-santwarji kienu mistednin biex isiru jafu aktar dwar il-Puppy Plan, lorganizzazzjoni issa qed tniedi offerta g˙al min jixtri jew jadotta ©eru li g˙adda mill-ewwel tmien

©img˙at tal-Puppy Plan ikun jista’ jie˙u sena assigurazzjoni b’xejn g˙all-istess ©eru ming˙and AllCare Insurnace Ltd. Il-Puppy Plan, flimkien ma’ regolamenti ©odda dwar it-tnissil u l-bejg˙ ta’ annimali, se j©ib titjib revoluzzjonarju fit-tnissil, bejg˙ u adozzjoni talgriewi. Prova tal-ewwel tmien ©img˙at tal-Puppy Plan, fil-forma ta’ djarju, ritratti u filmati, trid ti©i ppreΩentata lil Dogs Trust Malta g˙al approvazzjoni qabel wie˙ed jikkommetti ru˙u li jixtri jew jadotta l-©eru biex ikunu jistg˙u jirçievu sena assigurazzjoni b’xejn. Persuni interessati huma mitluba jirre©istraw l-interess tag˙hom billi jçemplu 7771 1100/2143 1500, jew posta elettronika lil office@dogstrustmalta.com. Aktar informazzjoni tinsab fuq www.dogtrainingmadeeasy.org/thepuppy-plan-2/ Il-kampanja ©iet imnedija uffiçjalment fit-8 ta’ Marzu f’Villa Bologna bl-uffiçjazzjoni talOnorevoli Rodrick Galdes, Segretarju Parlamentari g˙all-Biedja, Sajd u Drittijiet talAnnimali, b’okkazjoni biex jissoçjalizzaw ©riewi ma’ klieb o˙ra u demostrazzjoni tat-ta˙rig bilclicker. “Qed nilqg˙u din l-inizjattiva b’entuΩjaΩmu kbir. Nittamaw li din tkun miΩura li se tiggwida linnies ’il bog˙od minn fabbriki tal-©riewi u dilettanti mhux infurmati li spiss jipproduçu ©riewi b’immunità baxxa, spiss di©à morda, b’difetti ©enetiçi u problemi ta’ soçjalizzar. Dan kollu mhux ta’ piΩ biss g˙al sid il-©eru, imma g˙assa˙˙a fiΩika u mentali tal-©eru,” qal is-Segretarju Parlamentari g˙al-Biedja, Sajd u Drittijiet talAnnimali Rodrick Galdes. Dogs Trust Malta se tkompli bil-˙idma tag˙ha biex teduka lill-pubbliku billi ΩΩur l-iskejjel u tag˙mel workshops mat-tfal tal-iskejjel primarji kif ukoll dawk sekondarji; u f’attivitajiet lokali biex tibni djalogu man-nies. L-education officer tad-Dogs Trust Malta Ωaret 41,000 tifel u tifla fliskejjel madwar Malta u Ghawdex u se tkompli tistinka biex iΩΩur aktar skejjel. Se tkompli wkoll il-kampanja tat-tiswija u ççippjar tal-klieb b’xejn g˙al min jie˙u benefiçju soçjali, bdiewa u kaççaturi, kif ukoll tas-santwarji, li s’issa rat fuq 13,000 kelb imsewwi mill-2009.

Kors dwar il-Manutenzjoni tad-djar antiKi Il-Kunsill Konsultattiv dwar l-Industrija tal-Bini (BICC) minn Ωmien g˙all-ie˙or jorganizza ta˙ri© interessanti sabiex jeduka u jg˙allem lill-individwi. Il-kors li jmiss u li se jibda fi ftit tal-©img˙at o˙ra se jkun dwar il-manutenzjoni tad-djar qodma. Id-djar qodma huma wirt ta’ missirijietna, g˙alhekk irridu nibΩg˙u g˙alihom. Dawn jirrikjedu ammont ta’ tiswijiet matul is-sena kollha. Jekk tqabbad lin-nies jew inkella tag˙mel ix-xog˙ol inti u ma tkunx taf xi jrid isir, allura ma ji©ikx sew. Jekk ma jkollokx l-g˙odda adattata jew ma tuΩax il-materjali kif suppost waqt ix-xog˙ol tkun qieg˙ed tag˙mel aktar ˙sara milli ©id. Il-kors li ser inkunu qeg˙din noffru huwa proprju bbaΩat fuq x’g˙andu jag˙mel individwu meta jiltaqa’ ma’ dan it-tip ta’ çirkustanzi.

Il-kors huwa miftu˙ g˙al kull min di©à g˙andu djar qodma, o˙rajn im˙ajra li jixtru dar qadima, u persuni li g˙andhom interess fis-su©©ett. Filwaqt li jkun ta’ interess ukoll g˙al studenti li qeg˙din isegwu diploma fl-istudju tar-restawr u l-konservazzjoni, periti u in©iniera. Permezz ta’ dan il-kors wie˙ed jista’ japprezza aktar dawn id-djar, u l-mod kif dawn huma mibnijin, u fl-istess waqt ikun jaf x’g˙andu jag˙mel meta jiltaqa’ ma’ sitwazjonijiet ta’ tiswija jew irran©ar. Fost is-su©©etti diskussi u mg˙allma tul il-kors hemm dwar il-permessi me˙tie©a u x’tip ta’ benefiçji finanzjarji jeΩistu, manutenzjoni fuq il-©ebla u fl-injam. Kif g˙andek tg˙addi s-servizzi tad-dawl, tal-ilma u d-drena©©; is-sa˙˙a u s-sigurtà; u kif g˙andek tirran©a l-©nien jew il-bit˙a. Fl-a˙˙ar

lezzjoni l-parteçipanti se jo˙or©u fuq sit ta’ dar qadima waqt li din tkun qed ti©i rran©ata. Lg˙alliema mag˙Ωula huma periti, in©iniera u professjonisti o˙ra fil-qasam tal-kostruzzjoni u rrestawr. Il-kors se jkun imqassam fuq sitt lezzjonijiet ta’ sag˙tejn il-wa˙da – nhar ta’ Erbg˙a mit-23 ta’ April sat-28 ta’ Mejju, mis-sitta ta’ filg˙axija ’l quddiem fis-sala ta’ Project House f’Belt is-Seb˙. Il-prezz huwa ta’ €80 li jkopri l-kors, iç-çertifikat ta’ parteçipazzjoni u n-noti. G˙al aktar informazzjoni wie˙ed jista’ jid˙ol fissit www.bicc.gov.mt, içempel 2292 7933/4, jew ji©i fl-uffiççju tal-BICC fi triq il-Mall, il-Furjana. Dan il-kors se jsir bil-kollaborazzjoni ta’ Heritage Malta u l-Kamra tal-Periti. L-informazzjoni tinsab ukoll fil-kunsilli lokali u fis-siti ta’ Heritage Malta.


Madwarna

16.03.2014 19

HSBC Malta u MCaSt jorganizzaw attivitajiet gÓall-vittMi tal-vjolenza doMeStika f’juM il-Mara B˙ala parti miç-çelebrazzjonijiet tal-Jum Internazzjonali tal-Mara, il-Fondazzjoni HSBC Malta organizzat nofstanhar ta’ rilassament u terapija tas-sbu˙ija, inkluΩi facials , makeovers , qtug˙ tax-xag˙ar u hairstyling g˙an-nisa residenti fix-xelters tal-vjolenza domestika. Il-Ministru g˙all-Familja u Solidarjetà Soçjali Marie-Louise Coleir o P r e c a ltaqg˙et man-nisa hekk kif kienu qed jing˙ataw l-attenzjoni tal-letturi u l-istudenti tal-MCAST fi ˙dan l-Istitut tasServizzi Komunitarji tal-MCA S T b i l prodotti mog˙tija minn Beauty Imports, Extremes Trading u Beauty Centre. L-istituzzjonijiet involuti kienu Dar Mer˙ba Bik, Dar Qalb ta’ Ìesù u dDomestic Violence Unit fi ˙ d a n l Appo©©, kif ukoll il-Fondaz z j o n i S t Jeanne Antide u l-Prison Fellowship. “L-attività ta’ Jum il-Mara fl-MCAST issa saret ©urnata importanti u memorabbli

g˙al dawk kollha involuti fiha g˙ax ti©©enera rispons tajjeb ˙afna u apprezzament tassew ©enwin. Hu ta’ inkora©©iment li tara ˙afna voluntiera ja˙dmu flimkien biex din l-attività tkun suççess. L-aktar importanti hu li dawn in-nisa jkollhom ˙in tassew speçjali g˙alihom biex jg˙inhom ˙alli japprezzaw lilhom infushom. Dan hu sors importanti ta’ appo©© fih innifsu,” qalet Doriette Camilleri mill-Fondazzjoni HSBC Malta. Il-prinçipji tal-Jum Internazzjonali talMara huma inkluΩi fil-viΩjoni li g˙andu lHSBC g˙all-iΩvilupp tal-karriera tal-impjegati nisa u tal-ugwaljanza fuq il-post tax-xog˙ol. Skont dan l-impenn, HSBC Malta joffri policies u attvitajiet speçjalizzati, b˙al workshops , seminars u mentoring , i m m i r a t i s p e ç i f i k a m e n t b i e x jappo©©jaw l-impjegati femminili filBank.

Maltin jiStgÓu jikSBu l-viÛa Ûjara MeMoraBBli fil-Birrerija farSonS Mal-waSla tagÓHoM f’duBaj Ix-xahar li g˙adda, il-birrerija Farsons rat madwar tnax-il kartunist IngliΩ, li qattg˙u ©urnata jpen©u kartuns ispirati mill-birra lokali Cisk. Matul iΩ-Ωjara tag˙hom f’Malta, il-membri talCartoonists’ Club of Great Britain, li huwa meqjus leqdem fost l-g˙aqdiet tal-kartunisti fir-Renju Unit, kellhom iç-çans jaraw kif il-birra favorita tal-Maltin tin˙adem. Wara li kellhom tour madwar il-birrerija, il-kartunisti ©ew mistiedna jid˙lu fi studio fil-çentu tal-viΩitaturi, fejn kellhom iç-çans li jpin©u lkartuns. Apparti l-lapsijiet, pniezel u sketchbooks, il-kartunisti ©ew armati wkoll bi flokk speçjali, iddisinjat proprju g˙al din lokkaΩjoni. Il-flokk kellu flixkun Cisk bir-rag˙wa ˙ier©a g˙al fuq is-Salib tal-Kavallieri, li llum il-©urnata jibqa’ sinonimu mal-GΩejjer Maltin.

Cisk onorat lil Richard Skipworth b˙ala l-aqwa kartunista tal-jum. Huwa pin©a verΩjoni tal-Vitruvian Man ta’ Leonardo da Vinci li jidher qed iΩomm erba’ bottijiet taçCisk. Din kienet it-tielet okkaΩjoni fejn l-g˙aqda organizzat Ωjara fil-GΩejjer bl-isem Mighty Malta Minicon, bejn il-15 u t22 ta’ Frar. L-g˙aqda Cartoonists’ Club of Great Britain ©iet imwaqqfa aktar minn 50 sena ilu. Illum il-©urnata hemm 200 membru li flimkien ipartu l-ideat, jorganizzaw kompetizzjonijiet u jsiefru. Jekk tixtieq tara iΩjed xog˙lijiet minn tag˙hom, Ωur l-album tal-avveniment fis-sit www.facebook.com/cisk Il-kartunist Richard Skipworth tella’ vidjow qasir li qed jintwera hawn: http://www.richskipworth.co. uk/cisk.html

Mit-22 ta’ Marzu 2014, çittadini Maltin flimkien maç-çittadini minn 12-il stat membru talUnjoni Ewropea ser ikunu eΩentati mill-bΩonn li jiksbu viΩa qabel ma jmorru fl-Emirati G˙arab Mag˙quda (UAE). Dawn il-viΩi issa ser ikunu ming˙ajr ˙las. It-12-il pajjiΩ huma l-Polonja, is-Slovenja, isSlovakkja, ir-Repubblika Çeka, il-Litwanja, l-Ungerija, il-Latvja, l-Estonja, il-Kroazja, irRumanija, il-Bulgarija u Çipru. Din il-miΩura qed isse˙˙ wara li ttie˙det deçiΩjoni millKabinett tal-Emirati G˙arab Mag˙quda. B’riΩultat ta’ hekk, çittadini tat-28 pajjiΩ tal-Unjoni Ewropea ser jit˙allew jid˙lu flEmirati G˙arab Mag˙quda ming˙ajr il-bΩonn li japplikaw

minn qabel g˙all-viΩa. Iç-çittadini Maltin li jivvja©©aw lejn Dubaj g˙andhom bΩonn jiççekkjaw li l-passaport rispettiv tag˙hom g˙andu validità tal-inqas g˙al tliet xhur o˙ra qabel ma jiskadi u li l-waqfa tag˙hom f’Dubaj ma taqbiΩx it-30 ©urnata. Il-Mani©er tal-Emirates g˙al Malta, Paul Fleri Soler qal: “Emirates tilqa’ b’mod poΩittiv dan it-tnaqqis ta’ restrizzjonijiet fuq il-viΩa lejn l-Emirati G˙arab Mag˙quda. Dawn ser jiffaçilitaw l-ivja©©ar u jΩidu livell og˙la ta’ konvenjenza g˙all-passi©©ieri tag˙na. Filwaqt li l-baΩi tal-Emirates, Dubaj, ser tkompli tkun destinazzjoni mill-aqwa g˙an-

negozju u vaganzi, Emirates hi fiduçjuΩa li din il-bidla firrestrizzjonijiet tal-viΩa ser tkompli tistimula aktar domanda g˙al din il-belt inkredibbli.” F’Dubaj hemm l-og˙la bini tad-dinja – il-Burj Khalifa, u likbar shopping mall fid-dinja – The Dubai Mall. Barra minn hekk Dubaj hi ç-çentru fejn jiltaqg˙u u jit˙alltu nies minn ’il fuq minn 200 nazzjon. Il-viΩitaturi f’Dubaj jistg˙u jesperjenzaw il-benefiçji ta’ belt kosmopolitana m˙allta b’influwenzi multikulturali u wirt storiku ta’ nazzjon G˙arbi. Il-belt toffri firxa wiesg˙a ta’ attrazzjonijiet, attivitajiet, festivals, xiri, u gastronomija, biex Ω©ur tolqot il-gosti ta’ kull tip ta’ vja©©atur.

iMpjegati tal-Bov iteMMu korS ta’ ManiÌMent gÓall-gradwati

Iç-Chairman tal-Bank of Valletta John Cassar White iltaqa’ mal-ewwel grupp ta’ impjegati talBank li g˙adu kemm lestew kors intensiv ta’ sitt xhur fuq mani©ment organizzat mill-akkademja tat-ta˙ri© tal-Bank. L-g˙an ta’ dan il-kors kien li jag˙ti lill-parteçipanti l-opportunità li jiddiskutu affarijiet relatati mal-mani©ment tal-Bank f’dawn iΩ-Ωminijiet meta s-settur finanzjarju g˙addej minn perijodu ta’ bidla. Dan il-kors intensiv kien jinkludi sessjonijiet fuq strate©ija, ekonomija u finanzi, leadership, riΩorsi umani u tag˙rif fuq l-organizzazzjoni. Itta˙ri© kien mi©jub lil dawn l-impjegati minn uffiçjali g˙olja tal-Bank, kif ukoll g˙alliema esterni u barranin. It-ta˙ri© kien imfassal fuq seminars li jiddiskutu kaΩijiet partikolari, diskussjoni, pro©etti, preΩentazzjonijiet u rrapur-

tar. Waqt li fera˙ lill-gradwati kollha, is-Sur Cassar White qal: “Dawn il-gradwati jridu jippreparaw ru˙hom biex jie˙du aktar responsabbiltà waqt li l-Bank jift˙ilhom opportunitajiet biex jag˙mlu uΩu minn dawn il-˙iliet ©odda li kisbu. Internazzjonalment is-settur bankarju g˙addej minn perijodu ta’ bidla mg˙a©©la permezz talesperjenza miksuba matul il-kriΩi finanzjarja li permezz tag˙ha qeg˙din noqog˙du ˙afna iktar attenti mill-mani©ment tar-riskju.” Il-gradwati ©ew ippreΩentati b’rigal Ωg˙ir ta’ apprezzament g˙all-impenn li wrew waqt dan il-kors. Hekk kif spiçça dan l-ewwel kors ta’ dan it-tip, gradwati o˙ra fil-Bank se jkollhom lopportunità li jinkitbu g˙al korsijiet o˙rajn simili fix-xhur li ©ejjin.


Kun Af

20 16.03.2014

KURÛITAJIET MINN HAWN U MINN HEMM

KITBA TA’ SAVIOUR MAMO

ID-DIÛASTRU TAL-HINDENBURG L-LZ129 Hindenburg kien Ωeppellin ÌermaniΩ. Flimkien ma’ ie˙or b˙alu, l-LZ130 Graf Ûeppellin 11, kienu l-ikbar Ωew© vapuri tal-ajru li qatt inbnew. Fis-6 ta’ Mejju 1937, fit-tieni sena ta’ servizz, il-Hindenburg, imsemmi g˙al Paul Von Hindenburg (1847-1934), President tal-Ìermanja (1925-1934), kien ˙a n-nar waqt manuvra ta’ nΩul f’Lakehurst Naval Air Station f’Manchester Township, New Jersey, l-Amerika. Fl-inçident kienu mietu 36 ru˙. Il-Hindenburg kien inbena mill-kumpanija Luftschiffbau Zeppelin fl-1935. Kien mag˙mul minn aluminju b’sa˙˙tu u ddisinjat minn Doctor Ludwig Durr. Kellu kobor ta’ 245m (804 pied) b’dijametru ta’ 41m (135 pied). Tista’ tg˙id daqs tliet jumbo jets Boeing 747 wara xulxin, jew ftit piedi inqas mit-Titanic. Kien jista’ j©orr 7,062,000 pied kubu ta’ gass b’sa˙˙a li jerfa’ 242.2 tunnellata. BiΩΩejjed sa˙˙a li j©orr l-istruttura tieg˙u li kienet tiΩen 130 tunnellata. Kellu fuqu 50 gabina g˙allpassi©©ieri, li normalment kienu jkunu nies tannegozju, b’ekwipa©© ta’ 40. Kellu erba’ magni Daimler Benz diΩil u kien jimxi bil135 Km/h (84mph) L-ispiΩa biex inbena lHindenburg kienet ta’ nofs miljun lir a IngliΩa ($2,500,000 Amerikan). Lewwel titjira saret fl-4 ta’ Marzu 1936 bi vja©© bejn ilÌermanja u Lakehurst flAmerika, li swiet $400 Amerikan, li ji©u $6,000 tallum. Akkomodazzjoni L-akkomodaz zjoni kienet tag˙mel parti miΩ-Ωaqq talistruttura biex ma tfixkilx filveloçità b˙alma kienet dik taΩ-Ωeppellin Graf li kienet ma˙ru©a minn ta˙t iΩ-Ωaqq. Din kienet imqassma f’Ωew© pjani. Il-parti ta’ fuq kienet tikkonsisti fi kçina, kamra tal-ikel u sala ta’ rikreazzjoni. Din k ellha twieqi kbar, imxaqilba ’l isfel biex tara l-veduti sbie˙ tul ilvja©©. Fil-gverta ta’ ta˙t, (il-pjan ta’ isfel) kienet takkomoda lkabini tal-pa ssi©©ieri, ilkamra tat-tipjip u l-kmamar tal-banju. L-g˙amara lussuΩa tal-kabini kienet iddisinjata mill-Professur Fritz Augustus Breuhaus li kien jiddisinja lvapuri tal-passi©©ieri u lvapuri tal-gwerra. Servizz Fl-ewwel sena ta’ servizz ilHindenburg ©arr 2,798 passi©©ier u g˙amel mat-

308,323km (191,583 mil) u ©arr 160 tunnellata posta. Kien qasam l-Atlantiku g˙al 17-il darba, g˙axra lejn lAmerika u sebg˙a lejn ilBraΩil. Kull biljett bejn ilÌermanja u l-Amerika kien jiswa $450 A m e r i k a n . I l vja©© kien jie˙u kwazi sitt ijiem. Sen a w a r a k i e n u Ωdidulu g˙axar kabini o˙ra biex seta’ j a k k o m o d a 7 2 passi©ier.

Il-Hindenburg itir fuq Manhatten NY

ag˙ar inçidenti g˙al dak iΩΩmien. Minn 36 passi©©ier u 61 ekwipa©©, kienu mietu 13-il passi©©ier u 22 ekwipa©© u pajΩan fl-art. Il-ma©©oranza mietu g˙ax ippanikjaw u qabΩu millg˙oli. Kieku stennew Ωew© sekondi kienu je˙ilsuha. Teorija o˙ra tal-inçident li setg˙et kienet vera hi li,

min˙abba li dak il-˙in kien il-maltemp, seta’ ©ie ©©enerat kurrent elettriku maΩ-Ωaqq taΩ-Ωeppellin u kif il-˙bula tal-azzar missew mal-arbli tal-irbit, sar spark u ˙oloq spluΩjoni. Esperti o˙ra kienu qalu li waqt li l-Hindenburg kien qieg˙ed ibattal l-idro©inu biex ikun jista’ jinΩel,

faqqg˙et sajjetta u kka©unat spluΩjoni. Wie˙ed millekwipa©© kien qal li ra wa˙da mill-magni taqbad ftit qabel l-a˙˙ar manuvra. Minn dakinhar il-vapuri talajru kienu waqfu, min˙abba dan il-periklu. Illum opri simili jittajru bil-gass helium. Dan il-gass huwa g˙ali filprezz, imma ma jaqbadx.

L-a˙˙ar titjira Kien fil-lejl tat-3 ta’ Marzu 1937 meta l - H i n d e n b u r g telaq minn Frankfurt, il-Ìermanja g˙al New Jersey, flAmerika, b’nofs in-numru ta’ passi©©ieri, dak ta’ 30. Ilka©un kien li kien hemm theddida ta’ bomba abbord. Minbarra li kellu ekkwipa©© ta’ 40, kien hemm 21 kadett. Il-vja©© tar-ritorn kien mimli g˙ax ˙afna mill-passi©©ieri kellhom ja t t e n d u g ˙ a l l koronazzjoni tar-Re Ìor© V1 li kellha ssir fit-12 ta’ Mejju f’Westmins t e r Abbey, Londra. Minbarra l - m a l t e m p , i l Hindenburg kien ittardja xi ftit. Il-kaptan kien ©ie informat biex ittawwal il-wasla b’satg˙ejn o ˙ r a s a k e m m jg˙addi l-maltemp minn fejn kellu jieqaf. Meta resaq lejn l-arblu tal-irbit, xe˙et Ωew© ˙bula tal-azzar biex ikun jista’ jimmanuvra biex isib postu mal- ˙ o l q a t a l - i r b i t . Appena l-˙bula kienu lesti biex jintrabtu, buffura ri˙ tefg˙et lill-Hindenburg la ©enba. Dan baqa’ ji©bed fuq dawk iΩ-Ωew© ˙bula sakemm stiraw u ç e d e w . W i e ˙ e d mill-˙bula laqat u çarrat ilqoxra taΩ-Ωaqq taΩ-Ωeppellin fejn kien hemm ma˙Ωunin ittankijiet tal-idro©inu. Dak il˙in in˙ol q o t s p a r k l i kka©unat spluΩjoni lejn inna˙a ta’ wara. Din kienet wa˙da mit-teoriji li ˙ar©u biha l-esperti. F’affari ta’ ftit sekondi, ilHindenburg sar ˙u©©ie©a wa˙da u waqa’ zopptu minn g˙oli ta’ ftit metri. Il-biçça lkbira tal-passi©©ieri nqabdu ta˙tu u ntr a d m u t a ˙ t i d debri. Kien se˙˙ wie˙ed mill-

Il-Hindenburg jisplodi

Mara li salvat mid-diΩastru ta’ Hindenburg


KurΩitajiet

16.03.2014 21

KalejdosKopju Mi©bura minn Charles B. spiteri

gÓajnuna Min-nasa Tifel ta’ erba’ snin, iffissat fixxjenza, sar l-istilla tal-klassi tieg˙u wara li kiseb g˙ajnuna min-NASA g˙all-pro©ett taliskola tieg˙u fuq l-ispazju. Dan it-tifel, Lucas Whiteley, bag˙at tliet mistqosijiet lillesperti fl-Amerika u talabhom jg˙inuh fix-xog˙ol tad-dar li tah l-g˙alliem. Lucas staqsa: “Kemm hemm stilel fl-ispazju?”; “Min ©ie t-tieni u t-tielet fit-tellieqa g˙all-qamar?” u “Qatt ittie˙du annimali fuq il-qamar?” L-entuΩjast tal-ispazju baqa’ mibluh meta n-NASA bag˙tulu vidjow personalizzat ta’ g˙axar minuti, b’tag˙rif u tag˙lim fuq lispazju u dawra virtwali fi stazzjon spazjali. Kien l-in©inier Ted Garbeff li wie©eb il-mistoqsijiet kollha ta’ Lucas u bag˙atlu l-mawra virtwali malbaΩi tieg˙u f’Kalifornja. James Whiteley, missier Lucas, qal li madwar xahar ilu mlielu formola fuq is-sit elettroniku tan-NASA. Kienu qed jistennew li jirçievu xi brochure u minflok irçevew email, li avΩathom li ma jdumux ma jirçievu ttwe©ibiet. Tliet ©img˙at wara rçevew twe©iba ming˙and Ted, u Lucas kien eçitat ferm. Ried li jmur liskola biex juriha lil ˙biebu.

Mill-g˙ada sar l-iktar tifel popolari fl-iskola. G˙ar-rigward ta’ kemm hemm stilel fl-univers, Garbeff qallu li biex ikun jaf in-numru eΩatt, g˙andu jg˙odd ramla ramla r-ramel kollu li hawn filpjaneta. Óe©©e© lil Lucas u lil ˙biebu jisimg˙u mill-g˙alliema,

biex xi darba jarahom ilkoll ‘flispazju’. Fil-vidjow wera mudelli tar-rockets tieg˙u biex jg˙in lil Lucas fil-pro©ett tal-iskola. Anke l-g˙alliema ˙adu gost bil-vidjow li akkwista Lucas, tant li ©abru lill-istudenti kollha u wrewhulhom waqt il-lezzjonijiet.

tiÛÛewweÌ raÌel twil gÓas-sigurtÀ Ìuvni ÇiniΩ, twil seba’ piedi u erba’ pulzieri, qatag˙ha li jkun intervistat f’©urnal biex isib lim˙abba. U tabil˙aqq sab xbejba. Wang Qiang iltaqa’ man-namrata tieg˙u Xiao Hong wara li anke hi qallbet il-gazzetta biex tara ssibx sie˙eb. Ms Hong, li hi twila ˙ames piedi u pulzier, tg˙id li ntlaqtet mir-rapport fuq Qiang u ddeçidiet li tmur tag˙millu Ωjara f’Jum San Valentinu fil-Hulu Mount Scenic Park, fejn ja˙dem. Wang qal li rçieva talbiet ming˙and Ωew© persuni, iΩda Ms Hong kienet l-unika persuna li marret biex tiltaqa’ mieg˙u. Qal li seta’ jifhem li ma kinux se jkunu ˙afna x-xebbiet li jixtiequ jibdew jo˙or©u mieg˙u min˙abba l-faqar u t-tul tieg˙u. G˙alhekk apprezza ferm li Xiao fehmet dan kollu u xorta g˙aΩlitu. Min-na˙a tag˙ha, hi qalet li kienet adottata meta kellha sena u meta bdiet tikber kellha xewqa li ssib ra©el ‘kbir’ li jkun jista’ j©eg˙ilha t˙ossha sigura. In-nies fit-tmexxija tal-park qalu li jekk il-koppja tiΩΩewwe©, i˙allsulha t-tie© u jsibu wkoll xog˙ol g˙al Miss Hong. It-tul ta’ Qiang hu kawΩat minn tumur fil-glandoli pitwitarji, iΩda wara l-kura b’suççess li ng˙ata, mhux ikompli jitwal. F’Ottubru li g˙adda, id-Daily Mail irrappurtat kif l-itwal ra©el fid-dinja, Sultan Kosen, iΩΩewwe© lill-g˙arusa tieg˙u Merve Dibo, ta’

20 sena , f’pajjiΩu, it-Turkija. Sultan Kosen li hu twil tmien piedi u tliet pulzieri kien qata’ qalbu li jsib mara li tkun taqbel mieg˙u u tiΩΩew©u. IΩda sab im˙abba f’mara li hi iqsar minnu Ωew© piedi u seba’ pulzieri.

Qabel ma ltaqa’ ma’ Merve, Sultan kien tkellem fuq id-diffikultajiet tieg˙u li jsib sie˙ba, peress li ˙afna mix-xebbiet kienu jaqtg˙u qalbhom min˙abba t-tul tieg˙u. IΩda finalment, kif jg˙idu: min jistenna, jithenna.

reazzjoni li Biddlitilha Óajjitha Xbejba sofriet reazzonijiet aller©içi terribbli min˙abba pilloli li ng˙atat g˙al ˙ruq ta’ stonku, li spiççaw iwaqqg˙ulha l-©ilda tag˙ha biççiet biççiet. Leanne Howes ta’ 17-il sena ng˙atat g˙axra fil-mija çans ta’ ˙ajja wara li sofriet reazzjoni aller©ika li tolqot lil individwu f’miljun. Hu mag˙ruf li din ir-reazzjoni tkun ikka©unata millpilloli Zantac. Il-kundizzjoni fatali, mag˙rufa b˙ala Stevens-Johnson Syndrome, ˙afnitilha ©isimha kollu, u ©ieg˙let lil ©ilditha tin˙araq, tintlewa u taqa’. Leanne, li qed tistudja biex issir hairdresser Ωviluppat dan issindromu wara li ˙adet doΩa ta’ 150mg ta’ Zantgac Ranitidine, li ordnalha t-tabib tag˙ha g˙al kundizzjoni fi msarinha. Ilmarda ˙allietha fl-isptar g˙al ©img˙at, waqt li g˙amlet ˙erba minnha. Iz-Zantac Ranitidine tista’ tinxtara f’pilloli, injezzjoni jew xiropp. Il-˙mar il-lejl g˙al Leanne beda f’Settembru li g˙adda, meta f’salt wie˙ed ˙assitha ma tifla˙x. G˙all-ewwel emmnet li kienet qed tbati minn s˙ana qawwija, iΩda inkwetat meta rat li ©isimha beda jikolha u telg˙alha raxx ˙amrani ma’ ©isimha kollu; il-©ilda bdiet tinqasmilha u bdew jitilg˙ulha nfafet, iddaqs ta’ blalen tat-tenis. L-isem tas-Sindromu Stevens Johnson intrabat maΩ-Ωew© tobba tat-tfal, li fl-1922 sabu x’kien. It-tobba Stevens u Johnson kienu Amerikani. Il-kundizzjoni tolqot madwar tnejn min-nies kull miljun, u hi l-aktar komuni fost in-nisa. Jekk ma tkunx ittrattata, min jintlaqat minnha jista’ jmut, jag˙ma jew isofri minn ˙sara fil-pulmun. Tul il-lejl, lil Leanne telg˙ulha l-infafet fuq ©ewwa ta’ ˙alqha, b’mod li lanqas setg˙et tie˙u nifs. Fi ftit jiem, waqg˙etilha l-©ilda ta’ partijiet kbar ta’ ©isimha u g˙ajnejha ng˙alqu g˙al kollox. Fl-isptar, it-tobba tawha lejl ie˙or ta’ ˙ajja. IΩda meta l-g˙ada qamet mir-raqda, qalulha li kien miraklu. G˙al erba’ xhur s˙a˙ baqg˙et l-isptar fuq il-morfina, la kapaçi timxi u lanqas titkellem sew. Tant kienet g˙ajjiena li kellha tuΩa si©©u tar-roti. IΩda fl-a˙˙ar ©iet liçenzjata u ntbag˙tet id-dar, fejn g˙adha tikkura lilha nnifisha, g˙alkemm bir-ra©un kollu tistqarr li kull darba li ting˙ata xi mediçina ©dida, jaqbadha biΩa’ kbir.

Mitt sena Mill-ewwel stazzjon tal-petrol Fl-1 ta’ Diçembru 1913, kwaΩi mitt sena ilu, infeta˙ l-ewwel stazzjon tal-petrol biex il-karozzi jkunu jistg˙u jimlew it-tank tag˙hom. Dan infeta˙ f’kantuniera bejn Baum Boulevard u Triq Santa Klara, fl-Amerika. Dak iΩ-Ωmien, biex sewwieq jie˙u l-petrol kien ikollu jqum minn postu, peress it-tank tal-petrol kien ikun ta˙tu, g˙ax ilgravità biex twassal sal-karburatur kienet g˙adha mhix ivvintata. Fil-fatt, il-pompa tal-petrol kienet Ωviluppata 15-il sena wara. Biex jaraw jekk it-tank kienx ikun mimli jew le, kienu juΩaw dipstick g˙ax lanqas l-arlo©© tal-petrol ma kien hemm. IΩda mitt sena ilu nfeta˙ l-ewwel stazzjon tal-petrol drive-in u g˙alkemm m’g˙andu x’jaqsam xejn ma’ tal-lum, kien qabΩa importanti biex permezz ta’ stazzjonijiet o˙ra bdew jinbieg˙u fjuwils differenti g˙all-vetturi, g˙ax-xewqa tal-klijenti. Sa dak iΩ-Ωmien, in-nies kienu jixtru l-petrol direttament ming˙and lispiΩjara u l-˙addieda. Kien il-Gulf Oil li feta˙ l-istazzjon, u kien jag˙mel sens peress li l-kwartieri ta’ Gulf Oil innifsu, kien stazzjonat f’Pittsburgh. Ter©a’ l-industrija taΩ-Ωejt kellha storja antika filpost, peress li ma kienx ’il bog˙od minn Titusville – wie˙ed mis-siti tal-pajjiΩ fejn kien hemm l-ewwel bjar taΩ-Ωejt u fejn ˙afna kienu jmorru biex ja˙dmu bejn l-1850 u l-1860. Dak l-istazzjon ta’ mitt sena ilu kellu servizz mill-aqwa. Kien ikun miftu˙ 24 sieg˙a kuljum u kien joffri ilma u arja tar-roti bla ˙las u aktar tard kien joffri mapep b’xejn lill-klijenti tieg˙u. Id-dnub kien li dam biex qabad, g˙ax mal-pajjiΩ kollu, kulma kien g˙ad hemm karozzi sal-1913 kienu biss 500,000 u kienu meqjusa b˙ala ©ugarelli g˙an-nies sinjuruni. Barra minn hekk, mhux il-karozzi kollha kienu juΩaw ilpetrol – kien hemm o˙rajn li juΩaw l-ethanol, l-elettriku u anke l-fwar. Minkejja dan insibu li sal-1917 kien hemm seba’ stazzjonijiet tal-petrol f’Pennsylvania biss. Tliet snin wara, fl-1920, tant sar Ωvilupp u l-karozzi ro˙su li mal-Amerika kien hemm 15,000 stazzjon tal-petrol. Sal-1929 dawn l-istazzjonijiet telg˙u g˙al madwar 200,000, aktar mill156,000 li hemm fl-Amerika llum.


Personalità

22 16.03.2014

Kiber mitluf fid-dinja tal-qari ramOna POrtelli tintervista lil ANDREW AGIUS

Ftit ilu çemplitli persuna sabiex tinfurmani b’awtur Malti li kien g˙adu kif ippubblika l-ewwel ktieb tieg˙u. Meta staqsejt ftit dwaru, interessajt ru˙i fix-xog˙ol tieg˙u, tant li aççettajt l-istedina tieg˙u u g˙amilt kuntatt mal-awtur stess g˙al din l-intervista. Qed nirreferi g˙aΩ-Ωag˙Ωug˙ Andrew Agius. www.ramonaportelli.com ramonaportelli@hotmail.com

Andrew g˙andu tmienja u g˙oxrin sena. B˙alissa jinsab f’relazzjoni, u huwaa mwieled Burmarrad fejn g˙ex sa ma kellu dsatax-il sena. Issa qed jg˙ix in-Naxxar. Fil-preΩent qed isegwi kors ta’ MA fil-letteratura IngliΩa fl-Università ta’ Malta. B˙ala passatempi g˙andu g˙al qalbu l-kaligrafija, qari, kitba, riçerki dwar l-istorja kif ukoll preistorja, tpin©ija, josserva nnatura, u jixtri kollezzjonijiet antiki.

mhu façli. “Nista’ ng˙id biss li biex inwasslu dan il-pro©ett, jien u l-artista li ˙admet mieg˙i tfajna ˙afna ˙in, dedikazzjoni u riΩorsi. L-ewwel ktieb li g˙adu kif ippubblika Andrew jismu Twinny and the Rock . G˙alkemm g˙alissa jidher li g˙adu ma wasalx fil-˙wienet lokali, xorta wa˙da jista’ jinxtara minn ˙afna postijiet b˙al Amazon, Barnes & Noble, u Book Depository g˙all-prezz ta’ €16-17. B˙ala stil Twinny and the Rock huwa mmirat kemm g˙al tfal li j˙obbu jaqraw kif ukoll g˙al tfal li jkunu jridu lill©enituri tag˙hom jaqrawlhom listorja waqt li huma jitpaxxew bl-stampi. It-tema tal-ktieb Twinny and the Rock hija storja fuq Twinny li hija duda ˙elwa li tkun sabet ©ebla kbira f’nofs il-bosk. Il©enituri tag˙ha ma tantx ˙adu gost meta Twinny qaltilhom bliskoperta tag˙ha u qalulha li ma setatx ter©a’ tmur sal-©ebla. Issa Twinny kienet qieg˙da bejn ˙altejn. X’inhu l-a˙jar li tag˙mel: tobdi minn ommha u missierha, jew tag˙mel ta’ rasha?

Ma kellux televiΩjoni d-dar Matul it-trobbija tieg˙u ma kellux televiΩjoni d-dar; dan ifisser li meta kien Ωg˙ir qatt ma kien raha jew segwa xi programm fuq it-televiΩjoni. Óallejt f’idejh sabiex jelabora aktar dwar dan il-fatt kemxejn stramb g˙addinja teknolo©ika tal-lum. “Fi çkuniti qatt ma kelli kuntatt ma’ televiΩjoni, ˙lief dawk il-jiem fejn jien kont immur inΩur lizzijiet. Meta mbag˙ad sirt adult beda jkolli kuntatt ma’ din ilmedja importanti ta’ komunikazzjoni, iΩda ma nistax ng˙id li kont infittixha wisq g˙ax kont di©à drajt ming˙ajrha.” Sforz dan kollu kien awtomatikament jirreferi ru˙u g˙all-kotba. Kien ta’ spiss jaqra u ©ie viçin ˙afna tal-kotba, tant li llum ippubblika l-ewwel ktieb tieg˙u. Mistoqsi kif t˙ajjar jippubblika l-ewwel ktieb tieg˙u u g˙aliex bil-lingwa IngliΩa, Andrew sostna: “Jien minn dejjem xtaqt li nippubblika xi xog˙ol. G˙aliex dan l-ewwel u mhux ie˙or ma tantx nista’ ng˙id, g˙ax lanqas jien eΩatt ma naf. Li hu Ωgur hu li jien ridt nibda nippubblika u peress li jien kelli dan il-ktieb lest u ta’ kwalità, iddeçidejt li no˙or©u g˙all-pubbliku. Kif wasalt li niktbu hija storja iktar interressanti, ˙afna nies li qraw xi xog˙lijiet tieg˙i li qatt ma ppubblikajt, staqsewni jekk qattx t˙ajjart nikteb storja g˙at-tfal, u dan ilktieb kien wie˙ed mir-risposti tieg˙i. Ovvjament qatt ma bsart li dan kien ser ikun l-ewwel ktieb li nippubblika. Rigward il-lingwa, din hija ta’ natura iktar profonda g˙ax g˙and˙a fiha element sottili ta’ pattrijottiçiΩmu. Il-problema f’dan il-kaΩ mhux il-fatt li jien ma n˙obbx il-Malti, anzi lMalti n˙obbu ˙afna! Il-problema hija li t-tir tieg˙i kien u g˙adu li nil˙aq diversità ta’ nies u mhux qarrejja Maltin biss,” sostna sinçerament Andrew. Mistoqsi kif kien i˙ossu ma’ s˙abu tal-klassi li kienu jsegwu programmi fuq it-televiΩjoni u hu bilkemm kien isegwi, Andrew we©ibni: “Peress li qatt ma enfasizzajt daqsekk il-punt li ma kellix televiΩjoni d-dar, ma nistax ng˙id li kont in˙ossni

Ma juΩax mowbajl g˙ax bih i˙oss li ma jistax jg˙ix ˙ajtu

wisq inqas jew differenti min˙abba dan il-fatt. L-unika darba fejn jien ˙assejt in-nuqqas ta’ televiΩjoni huwa meta d˙alt is-sekondarja u skoprejt tfal ta’ tampari li kienu tg˙allmu tTaljan mit-televiΩjoni. Óa©a li jien qatt ma kelli opportunità nag˙mel.” Rigward tfulitu, Andrew infurmani li kien familjari ma’ ˙afna stejjer klassiçi, kif ukoll kemxejn moderni. “G˙all-bidu dawn kienu jkunu stejjer adattati g˙attfal iΩda maΩ-Ωmien er©ajt fittixthom u qrajthom fit-tul ori©inali tag˙hom. B’dan ma nixtieqx nippro©etta l-idea li jien kont infittex biss xog˙lijiet li ma mietu qatt b˙al Oliver Twist jew Il-Waqg˙a ta’ Trojja u L-Odesija, iΩda kont inΩid mag˙hom xog˙lijiet li forsi kienu interessaw lit-tfal ta’ Ωmieni wkoll.”

Twinny and the Rock – lewwel ktieb tieg˙u Fil-fatt, mill-ktieb tieg˙u stess li minnu g˙andi kopja, stajt ninnota li l-pubblikazzjoni tieg˙u saret barra minn Malta. Infurmani li g˙aΩel li ji©i ppubblikat barra minn Malta g˙al ra©uni wa˙da : min˙abba li hawn Malta s-suq g˙adu kemx-

ejn mag˙luq, u allura Andrew xtaq li l-ktieb ikun aççessibbli g˙al kull min jixtieq jakkwistah. “Il-kuntatt li jien irnexxieli nakkwista hu wie˙ed ta’ pubblikazzjoni fuq domanda. Dan ifisser li meta xi ˙add jew xi

˙anut jixtri l-ktieb, il-pubblikatur involut jipprintja skont id-domanda. Dan ifisser li lktieb tieg˙i ma jistax ji©i out of print.” Rigward kemm kien façli li jistampa l-ewwel ktieb tieg˙u, sostna mieg˙i li fil-˙ajja xejn

KurΩità kemxejn stramba dwar l-awtur hija li ma juΩax mowbajl u jippreferi jikkomunika bl-iPad tieg˙u. Naturalment ridt inkun naf ir-ra©uni wara dan il-fatt. Óallejt f’idejh sabiex jispjegali. “Iva, jien in˙oss li llum il-©urnata spiççajna f’sitwazzjoni fejn minflok a˙na nuΩaw it-teknolo©ija, it-teknolo©ija spiççat tuΩa lilna. Il-mowbajl, pereΩempju, hu strument li jne˙˙i, g˙allinqas f’g˙ajnejja, il-privatezza tal-persuna, tkun fejn tkun Ωgur li se jsibuk. L-iPad jew t-tablet nuΩah g˙all-Università, kif ukoll f’xi oqsma tal-kitba, u min˙abba f’hekk, u l-fatt li narah li j˙allini ng˙ix ˙ajti, nista’ nittollerah,” sostna Andrew. IΩda xorta wa˙da ridt inkun naf jekk g˙andux mowbajl personali. Fil-fatt qalli li g˙andu; anzi jista’ jg˙id li mowbajl g˙andu aktar minn wie˙ed. IΩda ©eneralment dawn jinsabu f’xi qieg˙ ta’ xi kexxun, minsijin u ji©bru t-trab. Tant hu hekk li ilhom is-snin merfug˙in filkexxun! Rigward jekk g˙andux pjanijiet o˙ra wara din l-ewwel pubblikazzjoni tieg˙u, Andrew sostna mieg˙i li g˙andu. “Mhux neçessarjament ikunu pubblikazzjonijiet g˙at-tfal. Hemm min huma, imma m’iniex lest li nirristretta ru˙i billi nikteb g˙al çertu nies biss.” Finalment Andrew xtaq i˙e©©e© lil kul˙add sabiex dejjem jaqraw aktar, g˙ax qatt mhu biΩΩejjed!


Persona©©

16.03.2014 23

Il-qassIs lI bbrIlla fIn-nuqqas ta’ dawl

dun GIusEPPE fEdElE VItalE

Eman Bonnici

La Sicilia Liberata hija poema erojka mill-aktar twila li tg˙odd it-33 kant, mi©bura f’˙ames volumi li dehret g˙all-ewwel darba fl-1815, u minn dakinhar min jaf kemm ©iet studjatha f’tant kulle©©i u universitajiet madwar il-gΩira ta’ Sqallija. Hija poema li tittratta perijodu mill-aktar intens fl-istorja ta’ dan il-gΩira: l-espulsjoni tal-Mori mill-Konti Ru©©ieru, opra simili talGerusalemme Liberata ta’ Torquato Tasso. Hija poema b’varjetà straordinarja ta’ rimi u mma©ini mhux tas-soltu. Jekk wie˙ed ikollu mbag˙ad jara lewwel edizzjoni ta’ din l-epika, jolqtu aktarx fl-ewwel pa©na tag˙ha dak li tniΩΩel biswit isem l-awtur: lu ciecu ab. D.d. Giuseppi Vitali. Dun Giuseppe Fedele Vitale. Lu ciecu – lg˙ama.

dawl ˙lief snin fuq mewtu, blewwel edizzjoni tkun ma˙ru©a fl-1815 minn Vincenzo Lipomi ta’ Palermo. Xog˙lijiet o˙ra tieg˙u jinkludu La Iavene o Regina del Tacuzzo maqsum f’˙ames kanti, u Nozze di Bacco , ©abra ta’ sunetti. Bosta mix-xog˙lijiet inkitbu fir-ra˙al ta’ Gangi fejn g˙ex bejn l-1761 u l-1764, u mill-©did mill-1771 sa mewtu. Kemm dam Gangi kellu sehem attiv fi ˙dan l-Accademia degli Industriosi, li kienet ti©bor fiha membri eruditi mill-oqsma talarti u l-letteratura, li matul is-snin ˙a ˙sieb jer©a’ jqajjem mill-©did filwaqt li okkupa l-poΩizzjoni ta’ segretarju tag˙ha. Ta’ min isemmi li lura fl-età Ωag˙ug˙a tieg˙u, Vitale kellu l-opportunità jaqra xi xog˙lijiet tieg˙u quddiem membri presti©©juΩi tal-akkademja waqt Ωjara tag˙hom f’Gangi, li fosthom kien hemm l-Arçisqof ta’ Messina, Mons. Gabriele Di Blasi e Gambacorta OSB, li kellu jkun hu stess li jag˙ti spinta liΩΩag˙Ωug˙ Vitale sabiex jaqbad ittriq ekkleΩjastika.

Gangi u l-mummji tag˙ha Ir-ra˙al ta’ Gangi li jinsab daqs 80 kilometru fuq il-Lbiç tal-belt ta’ Palermo, b’popolazzjoni ta’ madwar 7,000 ru˙, huwa post miΩg˙ud bl-istorja u le©©endi li flimkien mal-qag˙da tieg˙u fuq Monte Marone, isawru minnu lok ta’ interess partikolari. U proprju f’dan ir-ra˙al, fost id-diversi binjiet interessanti li hemm fih, insibu l-knisja ta’ San Nikola ta’ Bari, mag˙rufa a˙jar b˙ala lChiesa Madre, li l-ori©ini tag˙ha jmorru lura g˙as-seklu erbatax. Proprju ta˙t din il-knisja jeΩisti sotterran partikolari. Weqfin wie˙ed ˙dejn l-ie˙or, kull wie˙ed f’niçça g˙alih, hemm numru kbir ta’ qassisin immummifikati, ilkoll bl-ispliezel, stejjel u berittini mxidda fuq spallejhom u rashom. Hemm jiffurmaw flimkien b˙al battaljun ekkleΩjastiku, li minkejja li ilhom li ˙allew din id-dinja g˙ad-dirittura sekli, g˙adhom b˙al ‘jissorveljaw’ lin-nies ta’ Gangi li ©ew warajhom. Makabra ja˙sbu xi w˙ud, imma meta tqis li din il-kripta tinsab Sqallija, allura fis naraw li mhija xejn eççezzjonali, g˙ax kripti simili jinsabu mferrxa mal-erbat irjie˙ tal-gΩira, inkluΩ f’Palermo, Savoca, Santa Lucia del Mela, Piraino u Militello Rosmarino. Idea tassew partikolari, dik li tippriserva l-i©sma, u minkejja li llum tidher, kif di©à ssemma, xi ˙a©a ‘makabra’, kull wa˙da minn dal-kripti g˙adha ti©bed eluf ta’ turisti fis-sena. Su©©ett interessanti, veru, iΩda lura g˙allkripta tag˙na f’Gangi, imsej˙a min-nies tal-post “a fossa di parrini”. Filwaqt li l-qassisin kollha jinsabu wieqfa f’niçça, bi kwadru mdendel fuq ras kull wie˙ed minnhom li fih wie˙ed isib isem is-saçerdot, id-data tal-mewt tieg˙u u tag˙rif ie˙or simili flimkien ma’ sunett g˙al kull wie˙ed minnhom imdomm minn Dun Giuseppe Fedele Vitale, il-mummja ta’ dan l-a˙˙ar, g˙alkemm tinsab ukoll konservata fis-sotterran, ma tidhirx, u minflok tinsab mag˙luqa f’tebut merfug˙ fuq l-istess niçeç tal-qassisin immummifikati. Dan sabiex tkun aktar ippreservata? Le. G˙al xiex naraw dalwaqt, iΩda qabelxejn naraw ftit min kien

Tmiem imnikket

sewwasew dan is-saçerdot.

Óidmietu jiΩdiedu

Ìrajjiet Dun Giuseppe Fedele Vitale

Jekk kien hemm min ˙aseb li ttelfien tal-vista kellha tkun ittmiem tal-karriera ta’ Vitale, mar Ωmerç wa˙da sew, g˙ax minflok, ironikament, ˙idmietu mhux talli naqsu jew waqfu, iΩda Ωdiedu. Mhux biss kompla bil-˙idmiet tieg˙u ta’ tabib iΩda taha g˙allkitba u ma damux ma ˙ar©u opri mill-isba˙ mill-pinna tieg˙u. Tribunal li twaqqaf apposta sabiex jara Vitale setax ikompli g˙addej bil-professjoni tieg˙u ta’ tabib ikkonkluda li “l-g˙ami mhux biss kien kapaçi jimmedika, iΩda matul l-epidemiji ma kien isir xejn jekk mhux ta˙t iddirezzjoni tal-Vitale”. Bniedem li kellu ferm g˙al qalbu l-epiçi poetiçi ta’ Gian Giorgio Trissino u Torquato Tasso, fis-snin li segwew Vitale ddedikata bosta mill-˙in tieg˙u g˙all-kitba. Naturalment La Sicilia Liberata (dai Mori), komposta minn madwar 30,00 elf vers – iddoppju tad-Divina Commedia ta’ Dante Alighieri – baqg˙et l-akbar kapolavur tieg˙u. Ironikament din l-opra letterarja ma ratx id-

Imwieled fl-10 ta’ April 1734 firra˙al ta’ Gangi minn Francesco Antonio Vitale, tabib, u martu, in-Nobbli Maria Salvo, Giuseppe kien imnissel minn familja sinjura li mxiet lejn Gangi minn Palermo madwar l-1600. Irçieva edukazzjoni singulari minn D. Francesco Pepe ta’ San Mauro u aktar tard issoktahom f’Palermo fil-Kulle©© Massimo tal-ÌiΩwiti, li ssie˙eb fih fl-1752. Inklinat lejn il-poeΩija sa minn tfulitu, ©ie ordnat saçerdot ma’ tmiem l-istudji filosofiçi. Wara l-ordinazzjoni, mexa lejn Catania fejn beda lkors tal-mediçina skont it-tradizzjoni tal-familja, minn fejn iggradwa bl-unuri kollha fl-1758. G˙all-˙iliet partikolari tieg˙u floqsma letterarji u mediçinali, ma damx ma kiseb isem, u l-˙idmiet tieg˙u kienu ferm apprezzati minn diversi akkademji. IΩda fletà bikrija ta’ 38 sena, Vitale tilef g˙al kollox id-dawl ta’ g˙ajnejh kawΩa tal-gotta.

Il-kripta tal-mummji tal-qassisin ta’ Gangi

Matul is-snin li dam f’Gangi, fillimitazzjonijiet tieg˙u min˙abba n-nuqqas ta’ dawl, Vitale sab g˙ajnuna kbira mill-a˙wa Bongiorno: Francesco Benedetto u Gandolfo, Ωew© persuni eruduti li kellhom rwol importanti fil-˙ajja tieg˙u, mhux biss permezz tal-g˙ajnuna li tawh fil˙ti©ijiet ta’ kuljum, iΩda wkoll flinteress li wrew fl-akkademja li kienet tant g˙al qalb il-persuna©© tag˙na. Ìara iΩda li fissena 1777, l-a˙wa mietu t-tnejn f’qasir Ωmien, ˙a©a li tatu ©ewwa wisq lil Vitale, tant li rtira g˙al kollox mill-˙ajja pubblika fir-residenza tieg˙u fit-triq li mitt sena fuq mewtu ssemmiet g˙alih f’ra˙al twelidu. Milqut minn disturbi mentali fla˙˙ar xhur tieg˙u, Vitale kkommetta suwiçidju billi qabeΩ minn wa˙da mit-twieqi tad-dar tieg˙u fil-lejl tal-20 ta’ Settembru 1789. Hekk, ta’ 55 sena, Vitale g˙aΩel li jtemm ˙ajtu b’mod tra©iku. Innuqqas ta’ dawl u s-solitudni kienu wisq g˙al dan il-bniedem hekk intellettwali. Il-katavru tieg˙u nstab biss lg˙ada filg˙odu u wara li kien immummifikat sab ru˙u malbqija tal-kleru djoçesan fis-sotterran tal-Chiesa Madre, miΩg˙uda sal-lum il-©urnata b’tant versi u sunetti tieg˙u, bid-differenza li lkatavru tieg˙u ma tqig˙edx wieqaf f’niçça b˙all-bqija tal-qassisin li hemm fil-post, imma mag˙luq f’tebut. Ir-ra©uni: g˙ax temm ˙ajtu b’idejh – hu, saçerdot – fi Ωmien li min imut suwiçida ma kienx lanqas jindifen f’art ikkonsagrata. IΩda min ˙a ˙sieb il-katavru tieg˙u, waqt li Ωamm f’mo˙˙u min kien u x’wasslu sabiex jie˙u dan l-a˙˙ar pass, ˙aseb li xorta wa˙da g˙andu jippriserva l-katavru tieg˙u, bid-differenza li jurih id-dlam. U hekk, fid-dlam g˙ex ˙ajtu u fih g˙adu jinsab il-katavru mmummifikat tieg˙u, bi stola mxedda fuq spalltu u berittin fuq rasu. IΩda a˙na nittamaw li, lil hinn minn din il-˙ajja, Vitale sab id-dawl li minnu kien tant mixtieq.


Kultura

24 16.03.2014

FESTI F’MALTA

PATRUN TAL-KNISJA UNIVERSALI Lil San ÌuΩepp insibuh jissemma fil-Bibbja b˙ala l-Missier Putattiv ta’ Ìesu. Id-devozzjoni f’pajjiΩna hija wa˙da b’sa˙˙ita lejn San ÌuΩepp, tant li g˙andna Ωew© festi nazzjonali li huma d-19 ta’ Marzu u l-1 ta’ Mejju, li hija l-festa ta’ San ÌuΩepp Óaddiem. Kien il-Papa Girgor XV li g˙amel id-19 ta’ Marzu b˙ala ljum tal-festa ta’ San ÌuΩepp, bl-obbligu tas-smig˙ tal-quddies. Fl-1870, Il-Papa Piju IX ddikjara lil San ÌuΩepp b˙ala lPatrun tal-Knisja Universali. IlPapa Piju XII iddedika l-ewwel ta’ Mejju lil San ÌuΩepp b˙ala Patrun tal-Óaddiema. Il-Papa Ìwanni XXIII g˙aΩel lil San ÌuΩepp b˙ala Patrun talKonçilju Vatikan II, fl-ittra tieg˙u fid-19 ta’ Marzu 1961. Id-devozzjoni tal-Maltin lejn San ÌuΩepp hija wa˙da kbira, anke meta t˙ares biss lejn liΩjed ismijiet komuni f’pajjiΩna: Joe, Joseph, Josef, ÌuΩeppi, Ûeppi, ÌuΩi, Josephine, Josette, u o˙rajn. Diversi parroççi g˙andhom il-fratellanza ta’ San ÌuΩepp, b’kulur ik˙al. Óafna drabi, fil-passat, il-membri ta’ din il-fratellanza kienu jkunu mastrudaxxi. Huma bosta kappelli u knejjes iddedikati lilu. Fost il-parroççi li jiççelebraw ilfesta ta’ San ÌuΩepp insibu lImsida, il-Manikata, il-Kalkara, Birkirkara, il-Belt Valletta, irRabat Malta, u l-Qala G˙awdex. Min-na˙a l-o˙ra nsibu l-parroçça ta’ Santa Marija f’Óal G˙axaq, li fiha ti©i organizzata festa lil San ÌuΩepp

mill-Fratellanza ta’ San ÌuΩepp. Fir-Rabat Malta nsibu wkoll listatwa l-antika ta’ San ÌuΩepp mag˙ruf b˙ala ‘ix-Xi˙’. Statwa li kienet pulena fuq vapur, u ©iet restawrata g˙al kif qed narawha llum; is-sena l-o˙ra ©ie ççelebrat il-50 anniversarju mill-inkurunazzjoni tag˙ha. B’festa li ntemmet fl-ewwel ta’ Mejju 2013, ©ew im©edda bosta memorji ta’ ˙amsin sena qabel. Saru l-istess affarijiet b˙al pellegrina©©i u purçissjonijiet, kif ukoll ©ew imsej˙a jerfg˙u f’din l-istatwa bosta gruppi li j a ˙ d m u g˙all-festa ta’ San ÌuΩepp fir-Rabat, b˙al gruppi millfratellanza, millarmar, mill-Banda L’Isle Adam, kif ukoll mill-G˙aqda tan-Nar 19 ta’ Marzu. Il-festa ta’ San ÌuΩepp fir-Rabat ti©i organizzata millArçikonfraternità ta’ San ÌuΩepp, filknisja ta’ Santa Marija ta’ Ìesù, mag˙rufa b˙ala Ta’ ÌieΩu – leqdem fratellanza li nsibu f’Malta; flimkien mal-parteçipazzjoni tal-

Banda Dekana u Çittadina L’Isle Adam li, flimkien malG˙aqda tan-Nar 19 ta’ Marzu, hija wa˙da mill-ewwel Ωew© baned fi gΩiritna . Din is-sena, il-festa bdiet nhar il-Óadd 9 ta’ Marzu, bit-tberik ta’ tliet qniepen ©odda tad-ditta John Taylor, li tpo©©ew filkampnar tal-kunvent l-g˙ada tTnejn 10 ta’ Marzu. Il-Óadd filg˙axija assistejna g˙all-˙ru© talistatwa min-niçça. Filg˙axija tat is-sehem tag˙ha l-G˙aqda tanN a r imsem-

mija, bi ˙ruq ta’ murtali. Matul il-©img˙a komplew il-festi interni b’diversi quddies. Illum jibdew il-festi esterni fejn dalg˙odu, fid 9.30am, ser isir korteo bit-tfal mill-knisja talAgostinjani sal-knisja ta’ Ta’ ÌieΩu, fejn ser jitpo©©ew xi fjuri quddiem il-vara ta’ San ÌuΩepp, kif ukoll jin©abru donazzjonijiet g˙al tfal inqas ixxurtjati. Ser jag˙tu s-sehem tag˙hom il-Banda L’Isle Adam u l-G˙aqda tan-Nar. Illejla jsir març mill-Banda Sliema. Mattmien tal-quddies tat-tieni tridu, li tibda fis-6pm, isir ˙ruq ta’ murtali. G˙ada, l-a˙˙ar jum ta-tridu, isir març mill-Banda L’Isle Adam u mat-tmiem tal-quddies isir ˙ruq ta’ murtali. Fid9.15 jer©a’ jsir ˙ruq ta’ murtali tal-kulur flimkien ma’ kaxxa infernali. It-Tlieta, lejlet ilfesta, issir it-transulazzjoni birrelikwa fis-6pm, mis-Santwarju Nazzjonali ta’ San ÌuΩepp Inkrununat salknisja ta’ Ta’ÌieΩu. Waqt it-tranIl-vara ta’ San ÌuΩepp meqjuma fil-knisja sulazzjoni jsir ta’ ta’ Ta’ ÌieΩu, fir-Rabat Malta ˙ruq salut, kaxxa

infernali u murtaletti. Filg˙axija, il-baned L’Isle Adam u Beland taΩ-Ûejtun jag˙mlu març u programm li jintemmu fil-11pm. Fid-9.15 isir ˙ruq ta’ nar tal-ajru, bi spettaklu varjat li jintemm b’kaxxa infernali kkulurita minn fuq ittomba. Mat-tmiem tal-març, g˙all-˙abta tal-11.30pm, jibda n-nar tal-art fil-wesg˙a fejn ilmonument ta’ San ÌuΩepp. L-Erbg˙a, Jum is-Solennità ta’ San ÌuΩepp, ji©u ççelebrati diversi quddies sakemm fid9.15am isir il-pontifikal mill-WR Kapitlu Metropolitan b’pani©ierku minn Patri Charlo Camilleri O.Carm, Pirjol talKunvent tal-Patrijiet talKarmelitani tal-Imdina. Waqt is-Sanctus u f’12pm isir ˙ruq ta’ murtali. Fis-1pm jibda l-març tradizzjonali mill-Banda L’Isle Adam li jintemm fil-5pm. Fis-7pm tibda purçissjoni bissehem tal-Fratellanza ÌuΩeppina u l-vara ta’ San ÌuΩepp. Takkumpanja l-purçissjoni lBanda De Rohan ta’ ÓaΩÛebbu© kif ukoll il-Banda King’s Own tal-Belt tesegwixxi programm muΩikali u d-d˙ul tal-vara. Mal-˙ru© tal-purçissjoni l-G˙aqda tan-Nar 19 ta’ Marzu, tag˙ti s-sehem tag˙ha bi ˙ruq ta’ salut, kaxxa infernali, murtali u murtaletti. Wara waqfa qasira jkompli lakkumpanjament bi ˙ruq ta’ blalen, murtali, murtali tal-kulur u kaxxa infernali tal-kulur kif ilvara tasal ta˙t l-ark trijonfali. Fl10pm isir id-d˙ul tal-vara bilkant tal-innu u l-antifona.

IL-WIRJA KBIRA TAL-ÌIMGÓA MQADDSA Il-wirja tal-Ìimg˙a Mqaddsa – f’seba’ taqsimiet fil-KaΩin Banda San Filep – ti©i inawgurata nhar il-Erbg˙a 9 t’April 2013 fis-7.00pm. Mons. Victor Zammit Mckeon se jippresiedi lprogramm tal-ftu˙ li matulu, minbarra xi diskorsi qosra, jindaqqu dawn is-siltiet millBanda taΩ-Ωg˙aΩag˙ fi ˙dan il-Banda San Filep ta˙t id-direzzjoni ta’ Mro Michael Ciantar:

Tranquil Sky ta’ Larry Neeck; Cinema Paradiso ta’ Ennio Morricone, solo fuq saxophone ; Soprano minn Ylenia Magri; Agnus Dei ta’ G. Bizet, solo fuq euphonium minn James Zerafa; il-març funebri Remembranze ta’ Garafalo; u ssilta Hallelujah ta’ G.F.Handel. Il-wirja fiha tiΩwiqa ta’ xog˙lijiet artistiçi ppresΩentati b’effetti viΩivi u akkumpanjati

minn kummentarji informattivi u mtellg˙in b’mod professjonali fuq disinn ta’ Alfred Camlleri Cauchi, li ˙adem ukoll it-tletin statwa kbira lifesize f’dawn il-wirjiet. Il-wirja qieg˙da f’bini wie˙ed u hija mqassma hekk: 1. 2. 3. 4.

5.

6.

Iç-Çenaklu (ambjen tata f’kantina antika) Il-Kruçifissjoni Id-Difna (ambjentata f’xelter ta˙t l-art) Sett ta’ vari Ωg˙ar (ma˙dum mill-a˙wa Joseph u Anthony Magri) Sett ta’ xeni mill-Via Crucis (alto-riljevi ma˙duma minn Antonio Mifsud) Il-Qawmien (awdjoviΩiva)

7. Filmat tal-purçissjoni tal-Ìimg˙a l-Kbira mi©bud fl1928 (tintwera fuq skrin kbir). Waqt din il-wirja ser jitqassam ktejjeb b’tag˙rif marbut malÌimg˙a Mqaddsa, stampat apposta g˙all-wirja ta’ dissena. Il-wirja tkun miftu˙a g˙allpubbliku mill-Óamis 10 salÌimg˙a 18 t’April 2014, mill10.00 sa 12.00 u mis-18.00 sa l-22.00. F’Óamis ix-Xirka lwirja tibqa’ miftu˙a sal2300pm. Nhar il-Ìimg˙a lKbira l-wirja tifta˙ mill-10.00 sas-13.00 u mill-16.00 sal22.00. Min irid jag˙mel arran©ament ie˙or g˙al gruppi g˙andu jikkuntattja lil Josef xi ©ranet qabel ma ji©u, fuq in-numru: 9920 3418 jew blemail jcachia75@hotmail.com


Kultura

16.03.2014 25

MELA AQTA’ DIN…

MILL-ARKIVJI TA’ CHARLES CLEWS

1. 2. 3.

Din is-sena kemm se jag˙laq Ωmien l-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta? Semmi l-belt ewlenija tal-IΩvizzera. Kristofru Kolombu kien ba˙˙ar u esploratur Taljan. G˙al liema pajjiΩ huwa kien jag˙ti s-servizz tieg˙u? 4. Kompli dan il-qawl: Min hu sewwa m’Alla… 5. Min kien Prim Ministru tal-Gran Brittanja meta Malta ng˙atat l-Indipendenza (1964)? 6. Ma’ liema sport nassoçjaw lil dawn li ©ejjin: (I) Roberto Baggio; (II) Pete Sampras; (III) Carlo Mamo. 7. Il-Log˙ob Olimpiku tax-Xitwa fejn sar din is-sena? 8. Min ikkompona l-opra La Forza del Destino? 9. X’tissejja˙ ‘id-dar’ ta’ dawn: (1) ˙absi; (II) mi©nun; (III) bidwi? 10. Wara Mons. M. Gonzi min kien in˙atar Isqof ta’ G˙awdex? Dehra ©enerali tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta Ara t-twe©ibiet fil-pa©na tag˙na ta’ Facebook www.facebook.com/kullhadd

ATTIVITAJIET TA’ RIÇIKLAÌÌ L-Immaculate Conception School f’Óal Tarxien, li tag˙mel parti mill-Kulle©© Santa Giovanna Antida, organizzat l-Eco Day – avveniment li jippromovi miΩuri favur l-ambjent mal-istudenti. Kull klassi ˙adet sehem f’diversi attivitajiet bl-g˙an li titqajjem kuxjenza dwar is-separazzjoni tal-iskart u metodi ta’ riçikla©©. L-istudenti ˙adu sehem f’attivitajiet prattiçi biex jitg˙allmu kif g˙andhom jisseparaw l-iskart u uΩaw fliexken tal-plastik u gazzetti waqt attività tal-krafts. G˙al dawn l-a˙˙ar sentejn skolastiçi, il-kumitat tal-Eko Skola ltaqa’ matul il-brejk biex jippjana l˙idma tieg˙u. “L-g˙an tal-Eko Skola hu li titqajjem kuxjenza fost l-istudenti dwar temi importanti fuq l-ambjent u kif jistg˙u jie˙du ˙siebu fil-˙ajja ta’ kuljum. Matul dawn l-a˙˙ar xhur il-kumitat ˙adem bis-s˙ih u s’issa kollox miexi ’l quddiem. Il-pro©etti li ˙adem fuqhom jinkludu ta˙didiet informattivi fl-iskola, attivitajiet li jippromovu ˙ajja b’sa˙˙itha u l-kampanja Batterina. L-iskola ˙adet sehem ukoll f’attivitajiet barra l-iskola, b˙al Ωjarat fi Xrobb l-G˙a©in u l-WasteServ. Il-kumitat hu mmexxi kompletament mill-istudenti. Grazzi g˙all-entuΩjaΩmu u d-dedikazzjoni tag˙na, nittamaw li nag˙mlu differenza fl-iskola,” qalet is-Sa Stefania Abela u s-Sa Angela Aquilina, koordinatriçi tal-Eko-Skola flImmaculate Conception School. Is-Sa Margaret Abela, il-mara talPresident, Ωaret l-iskola matul l-Eco Day.

TINÛERA’ SIÌRA RARI F’SANT’ANTON Membri tal-Kummissjoni Nazzjonali Maltija g˙all-Unesco, flimkien maç-Chairman talKummissjoni l-Professur Henry Frendo, iltaqg˙u s-Sibt 8 ta’ Marzu biex jiΩirg˙u si©ra indi©ena rari fil-Kitchen Garden fil-Palazz ta’ Sant’Anton f’Ó’Attard. Wara li nΩerg˙at is-si©ra l-membri Ωaru l-Palazz u l-©onna ta˙t il-gwida tal-Brigadier Claude Gaffiero. Is-si©ra li nΩerg˙at hi mag˙rufa bl-isem ta’ ‘Ωag˙run’ jew bl-IngliΩ Maltese hawthorn (Crataegus monogyna). Il-Professur Henry Frendo qal li l-okkaΩjoni g˙andha l-g˙an li tirrappreΩenta simbolu millKummissjoni biex tnissel u trawwem rispett g˙all-flora nattiva ta’ Malta u g˙all-benefiççju tal-©enerazzjonijiet tal-futur. Barra minn hekk iΩ-Ωrig˙ tas-si©ra rari ser iservi wkoll b˙ala tislija g˙all-President Dr George Abela, li feta˙ ilKitchen Garden g˙all-pubbliku u li issa qed jitgawda minn ˙afna nies, fosthom it-tfal. B˙ala simbolu ta’ g˙aqda nazzjonali l-membri tal-Kummissjoni ©abu mag˙hom ˙amrija mill-post rispettiv ta’ fejn joqog˙du biex tintuΩa maΩ-Ωrig˙ tas-si©ra. Il-Professur Frendo rringrazzja lid-donatur tas-si©ra, Sammy Vella, li minbarra li hu s-Segretarju EΩekuttiv talKummisjoni hu wkoll espert fl-agrikultura. Ilmembri tal-Kummissjoni Nazzjonali Maltija g˙all-Unesco ©ew imdawrin mal-©nien mill-

Brigadier Claude Gaffiero, li hu ferm familjari mal-Palazz ta’ Sant’Anton u l-©onna tal-madwar peress li serva g˙al ˙afna snin b˙ala lADC. Il-Professur Frendo Ωid li, g˙al fini edukazzjonali, ser tkun installata plakka li tispjega listorja u l-kwalitajiet tas-si©ra taΩ-Ωag˙run, li tinsab faççata hekk kif wie˙ed jid˙ol filKitchen Garden. IΩ-Ωag˙run IΩ-Ωag˙run hija si©ra indi©ena Maltija kemxejn rari, u tikber qalb il- blat fil- widien. Tog˙la madwar 10 metri. Hija si©ra ˙orfija, ji©ifieri si©ra li twaqqa’ l -weraq g˙al Novembru, u torqod matul ix- xhur kes˙in tax-xitwa. G˙al Marzu l-weraq taΩ-Ωag˙run jibdew jispuntaw u aktar ma toqrob ir-rebbieg˙a jibdew ˙er©in ilfjuri: Ωg˙ar u bojod b’dijametru ta’ 2çm, mi©bura f’bukketti li jfu˙u ˙afna u li jiksu ssi©ra. Meta kull fjura li tiddakkar mit-trab taddakra li jitwassal bil- g˙ajuna ta’ numru ta’ insetti, mill -fjura tikber il- frotta. Din il- frotta tkun qisha tuffie˙a Ωg˙ira, ˙amra b’dijametru ta’ madwar 1çm. Ikollha tog˙ma ˙elwa u tittiekel. Fiha jkun hemm iΩ -Ωerrieg˙a. Dan il frott jidher g˙all-˙abta ta’ Lulju u Awwissu, u jsiru bejn Ottubru u Novembru.

Il-membri tal-Kummissjoni Nazzjonali g˙all-Unesco preΩenti matul l-attività (mix-xellug) Alfred E. Baldacchino, Dr Ruth Bianco, Sammy Vella, Philip Cassar, il-Prof. Henry Frendo, Godfrey Xuereb, Chev. Ray Cassar, il-Prof. Frank Ventura, Mariella Bose, u Christine Pace

Studenta tal-Immaculate Conception School tie˙u sehem fl-attivitajiet tal-Eco Day


Ikel

26 16.03.2014

RIÇETTI BNINI MINN VICTORIA CASSAR

Ûeppoli b’differenza gÓall-feSta ta’ San ÌuÛepp… IΩ-Ωeppoli ta’ San ÌuΩepp, tant imfittxijin millMaltin f’din il-festa li ti©i fid-19 ta’ Marzu, huma wkoll popolari ˙afna mat-Taljani u l-Isqallin. Lori©ini tag˙hom tmur lura g˙al 500 WK meta rRumani kienu jikluhom biex jonoraw lil alla tal-qam˙ Silinus. Fis-seklu dsatax iΩ-Ωeppoli moqlijin kif nafuhom illum bdew isiru f’kunvent tal-patrijiet u pperfezzjonati minn dulçier Naplitan li kien jag˙milhom forma ta’ çirku,

Ingredjenti (g˙al 8 Ωeppoli) G˙all-g˙a©ina choux • 4 bajdiet • 80g butir • 200ml ilma • 130g dqiq, mg˙arbul • 1 kuççarina zokkor fin • Niskata mel˙ G˙all-krema pastiççera • 500ml ˙alib • 150g zokkor fin • 6 isfra tal-bajd • 50g dqiq jew dqiq tal-qam˙irrun (cornflour) • Qoxra ta’ lumija, ma˙kuka Biex iΩΩejjen • Zokkor tal-©elu • 8 çirasiet (tax-xiropp jew konfettati) Ibda biex tag˙mel il-krema billi t˙abbat l-isfra tal-bajd f’bieqja Ωg˙ira maz-zokkor. Ûid ukoll id-dqiq u kompli ˙awwad sewwa. Ferra’ l-˙alib f’kazzola; mieg˙u Ωid il-qoxra tal-lumija u sa˙˙an sakemm jag˙li. Ne˙˙i minn fuq in-nar u Ωid it-ta˙lita tal-bajd filwaqt li t˙abbat sewwa. Er©a’ po©©i l-kazzola fuq nar medju u kompli ˙awwad sakemm it-ta˙lita tag˙qad u ssir kre-

jimliehom bil-krema u jΩejjinhom biΩ-Ωokkor u ç-çirasa. Jekk kienu n-Naplitani li g˙amluhom popolari, l-Isqallin jargumentaw li kienu huma li vvintaw dan il-˙elu – li huma jsej˙ulu sfine© – meta fil-Medjuevu talbu lil San ÌuΩepp jibag˙tilhom ix-xita. San ÌuΩepp sema’ talbhom u b˙ala ringrazzjament g˙amlulu festa. Fost l-ikel fuq il-mejda kien hemm l-isfne© miksijin bl-g˙asel u z-zokkor. muΩa. Ferra’ t-ta˙lita f’bieqja u g˙attiha bil-cling film biex sakemm tiksa˙ ma trabbix skorça. Biex tag˙mel l-g˙a©ina choux ferra’ l-ilma f’kazzola u Ωid mieg˙u il-butir, iz-zokkor u lmel˙. Sa˙˙an fuq nar medju sakemm il-butir jin˙all u t-ta˙lita tibda tag˙li. Ne˙˙i minn fuq in-nar u Ωid id-dqiq kollu f’daqqa. Óabbat malajr it-ta˙lita b’˙abbata tal-bajd biex tevita li ssir boççi boççi, imbag˙ad kompli dawwarha b’mg˙arfa tal-injam sakemm tamalgama. Er©a’ po©©i l-kazzola fuq nar baxx u kompli dawwar it-ta˙lita bl-img˙arfa sakemm din tibda tixxotta u fil-qieg˙ tal-kazzola tifforma lega rqiqa bajda. Ne˙˙i minn fuq in-nar u ˙alli l-g˙a©ina tiksa˙ sew f’bieqja. Sadanittant sa˙˙an il-forn g˙al temperatura ta’ 220°C. Meta l-g˙a©ina tkun kes˙et kompletament Ωid mag˙ha bajda wa˙da u ˙abbat b’mg˙arfa tal-injam sakemm din tid˙ol u tinxtorob kompletament fl-g˙a©ina. Kompli Ωid ilbajd wa˙da wa˙da b’dan il-mod. Iksi Ωew© tilari bil-karta tal-forn. Po©©i t-ta˙lita f’borΩa talicing b’ponta forma ta’ stilla kbira u fforma çriki ta’ madwar 8çm dijametru. A˙mi g˙al 15il minuta; baxxi t-temperatura g˙al 190°C u kompli a˙mi g˙al madwar 15-il minuti o˙ra jew sakemm tara li l-g˙a©ina tkun ˙maret. Óallihom fil-forn mitfi bil-bieba sokkjuΩa g˙al 20 minuta, imbag˙ad o˙ro©hom u berridhom sew fuq gradilja. Aqsam iΩ-Ωeppoli min-nofs b’mod orizzontali. Imla bil-krema borΩa tal-icing b’ponta forma ta’ stilla u iksi b’çirku ta’ krema l-biçça ta’ ta˙t taΩΩeppola. G˙atti bin-nofs ta’ fuq u g˙amel fjuretta bil-krema biex tiksi t-toqba tan-nofs. G˙arbel ftit zokkor tal-©elu fil-wiçç u Ωejjen b’çirasa n-nofs taΩ-Ωeppoli.

Ûeppoli tradizzJonali Jekk tixtieq tag˙mel iΩ-Ωeppoli tradizzjonali kulma g˙andek tag˙mel hu li tuΩa l-istess ta˙lita billi tifforma blalen Ωg˙ar u taqlihom mg˙errqin f’kazzola biΩ-Ωejt ve©etali. Meta ji˙maru tellag˙hom b’mg˙arfa mtaqqba u ˙allihom joqtru fuq sarvetta tal-karti. Tista’ timliehom ukoll bil-krema pastiççera jew tag˙mel mili tal-irkotta. G˙al dan ikollok bΩonn:

Ingredjenti • • • • • •

500g irkotta 100g zokkor tal-©elu 100g lewΩ inkaljat u mfarrak 75g konfettura 75g çikkulata skura mfarrka 2 mag˙ref aniΩetta

G˙affe© l-irkotta b’furketta u Ωid l-ingredjenti l-o˙ra kollha. Óawwad tajjeb flimkien. Aqsam u imla Ω-Ωeppoli; po©©ihom ˙dejn xulxin fuq il-platt li tkun se sservi fih u roxx fuqhom ftit zokkor tal-©elu.

…u pudina tal-lumi irlandiÛa gÓal Jum San patrizJu G˙ada t-Tnejn 17 ta’ Marzu l-IrlandiΩi jiççelebraw il-jum tal-patrun tag˙hom San Patrizju – St Patrick’s Day. Illum il-Óadd issir parata organizzata mill-Irish Maltese Circle tul Triq ir-Repubblika fil-Belt Valletta. Da˙let ukoll id-drawwa li b˙al g˙ada diversi lokalitajiet

madwar Malta jorganizzaw attivitajiet fejn jiltaqg˙u n-nies, ˙afna minnhom libsin kulur a˙dar, biex flimkien jixorbu xi ftit birra tradizzjonali IrlandiΩa. G˙al din l-okkaΩjoni ˙sibt ukoll g˙al riçetta ta’ ˙elu sinonimu ma’ din il-©urnata.

Ingredjenti • • • • • • •

250g butir 350g zokkor fin 8 bajdiet 2 lumijiet 6 mag˙ref dqiq, mag˙rbul 600ml ˙alib 2 mag˙ref zokkor tal-©elu

Sa˙˙an il-forn g˙al temperatura ta’ 200°C. Idlek dixx fond tal-forn, b’dijametru ta’ madwar 26çm, bi ftit butir. Óabbat flimkien il-butir u z-zokkor fin sakemm it-ta˙lita ssir ˙afifa u kremuΩa. Ifred l-isfra tal-bajd minn mal-abjad u Ωid l-isfra wie˙ed wie˙ed mat-ta˙lita talbutir u z-zokkor. Óabbat sew. Óokk il-qoxra taΩ-Ωew© lumijiet, ag˙sar il-meraq u Ωidhom mat-ta˙lita. Bil-mod da˙˙al ukoll id-dqiq, imbag˙ad il-˙alib. F’bieqja nadifa ˙abbat labjad tal-bajd sakemm jitla’ u jsir xkuma; imbag˙ad da˙˙lu bil-mod b’mg˙arfa fit-ta˙lita tal-pudina. Ferra’ t-ta˙lita fid-dixx ippreparat u g˙arbel iz-zokkor tal-©elu fuqha. Imla dixx kbir tal-metall b’2çm mis˙un u po©©i d-dixx tal-pudina fih (stil banjumarija). A˙mi b’kollox fuq l-ixkaffa tan-nofs g˙al madwar 40-50 minuta jew sakemm il-pudina tkun g˙oliet u lwiçç ikun sar ta’ lewn dehbi.

G˙al min i˙obb iç-çikkulata jista’ j˙alli Ω-Ωeppoli s˙a˙ u jbillhom fiç-çikkulata ma˙lula!


Skeda

08.30 10.05 11.25 12.30 12.45 13.45 16.15 17.00 17.30 17.40 18.15 19.30 20.30 21.30 22.35 23.30

Breakfast News Weekend Aroma Kitchen (R) Triq Wa˙da One News World Next Top Model Malta Maratona Bir-Roti 2014 Telebejg˙ L-Argument One News Update L-Argument (Ikompli) PL Attività Politika One News It-Tfal Maskra (R) On D Road (R) One News

16.03.2014 27

07.00 07.45 09.00 09.45 11.30 12.00 14.00 14.05 18.00 18.05 18.40 19.30 20.15 20.30 21.30 21.35 23.15

Net News Telebejg˙ Maratona Bir-Roti Telebejg˙ Nis©a Maltija Maratona Bir-Roti Net News Maratona Bir-Roti Net News Flusek ( Ripetizzjoni ) Wheelspin ( Ripetizzjoni ) Net News G˙alik Fl-Ewropa Maratona Bir-Roti Net News Replay Net News

07.00 07.30 08.00 08.30 09.00 09.30 10.00 10.30 12.00 12.10 14.00 14.05 15.30 16.00 16.05 17.10 17.30 18.00 18.10 18.40 19.15 20.00 20.45

L-G˙odwa t-Tajba Human Senses L-Irkant Dot EU G˙awdex Illum Tuffi˙at Migduma Valletta Malta U Lil Hinn Minnha A˙barijiet Óadd G˙alik A˙barijiet Óadd G˙alik…ikompli Gadgets A˙barijiet The Wedding Battle Malta u lil Hinn Minnha L-Irkant A˙barijiet Madwarna Venere Mixage A˙barijiet American Idol

06:00 Parlamento Punto Europa 06:30 Unomattina In Famiglia 10:00 Buongiorno Benessere Tutti I Colori Della Salute 10:30 A Sua Immagine 10:55 Santa Messa 11:50 A Sua Immagine 12:00 Recita Dell'angelus 12:10 A Sua Immagine 12:20 Sanremo In Fiore Linea Verde 13:15 Gran Premio Di Australia Di Formula 1 - Pole Position 13:30 Telegiornale 13:50 Gran Premio Di Australia Di Formula 1 - Pole Position 16:30 Tg 1 16:35 Domenica In 18:50 L'eredità 20:00 Telegiornale 20:35 Tg Sport 20:40 Affari Tuoi 21:30 Un Medico In Famiglia 23:33 Tg1 60 Secondi

06:30 07:00 07:25 08:15 09:05 09:45 10:30 11:30 13:00 13:30 13:40 13:45 15:40 17:05 17:08 17:10 18:10 19:35 20:30 21:00 21:45 22:40

Real School Incinta per caso Fight Club Lassie Voyager Il nostro amico Charly Paura per Otello Cronache animali Mezzogiorno In Famiglia TG2 GIORNO TG 2 Motori Meteo 2 Quelli che aspettano Quelli che il calcio TG2 L.I.S. Meteo 2 Stadio Sprint 90° minuto Squadra Speciale Cobra TG2 20.30 N.C.I.S. Intelligence La Domenica Sportiva

06:00 Fuori Orario 07:00 La Grande Vallata 07:55 Album Personale Di Erminio Macario 08:15 Film: L'eroe Della Strada 09:40 Macarietto Somaro Perfetto 09:50 Bill Gates E Steve Jobs 10:45 Telecamere 11:10 Tgr 12:55 12 Idee Per La Crescita 13:25 Fuori Quadro Le Tribu' Dell'arte 14:00 Tg Regione 14:30 In 1/2 Ora 15:00 Tg3 Lis 15:05 Guardiagrele 16:20 Kilimangiaro 19:00 Tg3 20:00 Blob 20:10 Che Tempo Che Fa 22:45 Tg3

06:10 06:25 07:00 07:35 08:50 10:30 12:25 13:00 14:00 14:25 18:01 18:30 19:00 19:20 21:30

Televendita Media Shopping Chante! Iii Super Partes Till Death - Per Tutta La Vita I Scooby-Doo Il Mistero Ha Inizio Free Willy 2 Studio Aperto Sport Mediaset Xxl Grande Fratello L' Odissea I Simpson Xv Studio Aperto Così Fan Tutte 2 Step Up 3d Lucignolo

06:00 07:55 08.00 08:50 10:05 10:40 11:30 12:00 13:00 13:40 14:00 18:50 20:00 20:40 21:10 23:30 23:50

Prima Pagina Tg5 Traffico Tg5 Le Frontiere Dello Spirito Nuovo Programma Supercinema - Con Break Le Storie Di Melaverde Melaverde Tg5 L' Arca Di Noè Domenica Live Avanti Un Altro Tg5 Paperissima Sprint Giass Grande Fratello Matrix

06:05 06:10 06:45 07:05 07:35 08:20 08:50 09:25 10:00 10:50 11:30 12:00 12:55 13:55 14:47 17:00 18:55 19:35 20:30 21:15

Zig Zag Music Line - Speciale Tg4 Night News Televendita Media Shopping Super Partes Zorro I Magnifica Italia 3 I Santi Santa Messa Pianeta Mare Tg4 Pianeta Mare Ricette All'italiana Donnavventura Detective's Story Lo Sperone Insanguinato Tg4 Il Segreto Tempesta D'amore 8 Il Re Dei Re

07.30 07.55 09.45 11.00 1140 13.30 14.00 14.40 16.40 18.10 20.00 20.30 21.10

Tg La7 Omnibus L’Aria che Tira Otto e Mezzo Film: Angelica, Ragazza Jet Tg La7 Tg La7 Cronache Film: Bat 21 The District L’Ispettore Barnaby TG La7 Crozza Nel Paese Delle Meraviglie La Gabbia

07:30 07:50 08:10 08:20 09:05 09:55 10:40 11:10 11:40 12:10 12:55 13:40 14:30 14:55 17:20 18:10 19:05 20:00 20:30 21:00 21:45 22:35 23:00

08:05 08:30 09:20 09:45 10:10 10:35 11:00

Siba’s Table Have Cake Will Travel Barefoot Contessa Extra Virgin Siba’s Table Cooking for Real Andy Bates: American Street Feasts Unique Sweets Barefoot Contessa Hungry Girl Food Network Challenge Diners, Drive-Ins and Dives Chopped Siba’s Table Guy’s Big Bite Diners, Drive-Ins and Dives Barefoot Contessa Extra Virgin Siba’s Table Cooking for Real Chopped Food Network Challenge

07:00 08:45 09:00 11:30

College Football Ski Pass World Cup Qualifier Football Live: UEFA Under-21 International Championship Futsal Live: European Tour Snooker Live: UEFA Under-21 International Championship Futsal UEFA Under-21 International Championship Futsal Live: UEFA Under-21 International Championship Futsal Boxing Scottish International Open Bowls FIS World Cup Alpine Skiing Ski Pass

06:00 06:25 07:15 08:10 09:05 09:55 10:50 11:40 12:35 13:30 14:25 15:20 16:15 17:10 18:05 19:00 20:00 21:00 21:30 22:00 23:00

How It’s Made American Chopper American Guns MythBusters The Big Brain Theory Baggage Battles Flip Men Storage Hunters Auction Kings Auction Hunterss Gold Rush Gold Divers Ice Cold Gold Wheeler Dealers Overhaulin’ Texas Car Wars Car Vs Wild Bear Grylls Worst-Case Scenario Manhunt Ice Cold Gold

06:00 06:50 08:55 09:45 10:35 11:25 13:05 13:55 14:45 16:50 17:40 18:30 19:20 20:10 21:00 21:50 22:40

Cake Boss Kitchen Boss Candy Queen Ace of Cakes Cheer Perfection Long Island Medium Say Yes to the Dress Happily Ever Laughter Cake Boss Hoarding: Buried Alive Long Island Medium Here Comes Honey Boo Boo Cheer Perfection Say Yes to the Dress 90 Days to Wed Long Island Medium Shocking Family Secrets

07:40 Everybody Nose 08:05 Chasing the Yum 08:30 Extreme Cuisine With Jeff Corwin 09:25 Candice Tells All 09:50 Color Splash 10:15 Color Correction 10:40 Design on a Dime 11:10 State of Style 11:35 Eating Art 12:00 Chef Abroad 12:25 House Hunters 13:15 Wandering Golfer 13:45 Million Dollar Rooms 14:10 Candice Tells All 14:35 My Yard Goes Disney 15:00 Selling New York 15:25 Kitchen Impossible 15:50 Offbeat America 16:15 House Hunters 17:05 Chasing the Yum 17:30 Chef Abroad 18:00 Reservations Required

06:00 07:00 07:30 08:00 09:00 16:00 20:00

THS: Lindsay Lohan Extreme Close-Up Style Star Forbes 15 Hot Hollywood Moms Giuliana & Bill E! News Keeping Up With the Kardashians RichKids of Beverly Hills Fashion Police Hello Ross The Soup

07:05 07:55 08:20 08:45 09:10 10:00 10:25 10:50 11:15 11:40 12:05 12:30 12:55 13:20 13:45 14:40 15:30 15:55 16:20 16:45 17:10 17:35 18:00

06:00 06:25 07:15 08:10 09:05 09:30 10:00 10:55 11:50 12:45 13:40 14:35 15:30 16:25

Balamory Me Too! 3rd & Bird David Copperfield Doctor Who The Weakest Link My Family The Vicar of Dibley One Foot in the Grave The Weakest Link David Copperfield Doctor Who Friday Night Dinner Doctors Doctor Who Drop Zone Call the Midwife The Vicar of Dibley My Family Stella New Tricks Friday Night Dinner Extras

11:25 11:50 12:15 13:05 13:55 14:45 15:35 16:25 16:50 17:40 18:05 18:30 18:55 19:20 20:10

ONE NIGHT STAND, it-Tlieta fl-21.45 fuq ONE Ner©g˙u lura fuq ONE bit- talk show favorit tag˙kom nhar ta’ Tlieta filg˙axija. Din il©img˙a, Owen jistieden tliet nisa intriganti fissalott tieg˙u biex a˙na nsiru nafuhom a˙jar! Kantanta li g˙adha ˙ier©a friska mill-ewwel esperjenza tag˙ha fil-Malta Eurovison Song Contest; stilista tax-xag˙ar kontemporanja Marcelle Genovese; u l-Membru Parlamentari Justyne Caruana. Imma x’domandi ta˙sbu li jistaqsihom issa?

13:00 16:00 17:30 18:00 19:30 21:00 23:00 23:45

HAZZARD, l-Erbg˙a fid-21.15 fuq ONE Fil-programm tal-©img˙a l-o˙ra rajna lil Paul jirba˙ il-log˙ob speçjali. Fil-Lost World rajna lill-parteçipanti jag˙mlu diversi attivtaijiet, fosthom il-hanging golf – fejn il-parteçipanti kellhom jixxabbtu biex jag˙mlu l-golf kif ukoll bicycle zip-lining fejn kellhom jag˙mlu zip-lining fuq rota. Fil-programm tal©img˙a l-o˙ra rajna l-ewwel Ωew© eliminazjonijiet. Anthony ©ie eliminat min˙abba li kellu l-anqas punti filwaqt li Maria Gloria ©iet ivvutata minn s˙abha.

Bubble Guppies Go, Diego, Go! Winx Club The Fairly OddParents Kung Fu Panda Turtles The Penguins of Madagascar SpongeBob SquarePants Winx Club iCarly Sam & Cat Victorious Big Time Rush Marvin Marvin SpongeBob SquarePants The Penguins of Madagascar The Fairly OddParents iCarly Big Time Rush Victorious Life With Boys SpongeBob SquarePants Turtles

21:00 22:00 23:00 23:30

17:20 18:15 19:10 20:05 21:00 21:55 22:50 23:45

Steve Irwin’s Wildlife Warriors My Cat From Hell Too Cute! Gator Boys Call of the Wildman Swamp Brothers Bondi Vet North America Nick Baker’s Beautiful Freaks Outback Cowboys Predators Playground Saving Rhino Phila Search for the Knysna Elephants China’s 10 Deadliest Snakes with Nigel Marvin Call of the Wildman Wildest Africa Shamwari: A Wild Life Sharkzilla Wildest Africa Shamwari: A Wild Life Untamed and Uncut Sharkzilla


Çinema

28 16.03.2014

MIÇ-ÇINEMA

jikteb CARMELO BONNICI

MR.PEABODY AND SHERMAN (3D)

APPELLABBLI

AVVENTURI EÛILERANTI U DIVERTENTI

Vucijiet Ewlenin: Ty Burrell, Max Charles, Ariel Winter, Leslie Mann, Stephen Colbert, Mel Brooks, Stanley Tucci. Direttur: Rob Minkoff. Óin: 92 min. Distributur: DREAMWORKS/20™ CENTURY FOX. Ma˙ru© mill-K.R.S. Çert. U

"Mr. Peabody And Sherman" hu film animat u pjaçevoli bit3D tal-kumpanija DreamWorks S.K.G., ir-rivali ewlenin ta' Disney f’dan il©eneru. Mr. Peabody hu kelb straordinarju, xjentist intelli©entissimu u edukat ˙afna li narawh jiggradwa

mill-Università ta' Harvard. Sherman hu tifel tajjeb, daqsxen imqareb li jkun addottat minn Mr. Peabody. Lavventuri li dawn it-tnejn jg˙addu minnhom ise˙˙u permezz tal-WABAC - magna vvintata mill-kelb li tivja©©a lura fiΩ-Ωmien. Meta Sherman

biex jimpressjona lil Penny Peterson, is-sie˙ba tal-klassi, je˙odha fuq vja©© b'din ilmagna taΩ-Ωmien, aççidentalment jo˙olqu toqba fl-univers u j©ibu kaos fuq l-aktar avvenimenti mportanti ta' l-istorja tad-dinja, Qabel ma jkunu se jibdlu d-destin tad-dinja, mhux biss tal-passat iΩda anki dak tal-preΩent u tal-futur, ikun dan il-kelb li jid˙ol g˙alihom biex isewwi kollox. JirriΩulta li l-aktar sfida g˙al dan il-kelb ©enju Ωgur li hi dik li jipprova jkun ©enitur eΩemplari. "Mr. Peabody And Sherman" hu avventura/kummiedja

˙elwa tax-xjenza fittizja, b’karattri famuΩi mill-istorja tal-passat, djalogu erudit u Ωew© erojja - kelb u t-tifel tieg˙u. Il-premessa ta’ magna li tivvja©©a matul iΩ-Ωmien ©o film animat bit-3D hija tassew wa˙da flokha u ©enjali. Na˙seb li l-adulti wkoll g˙andhom jie˙du gost b'dan ix-xog˙ol verament divertenti u pjaçevoli. Id-direttur tal-film, Rob Minkoff, hu l-istess ta' "The Lion King" u "Stuart Little", ll-karattri ta' din il-produzzjoni kienu ma˙luqa fissnin sittin b'suççess minn Ted Kay.


Çinema

16.03.2014 29

BLUE JASMINE

REALI

KIF MARA SOÇJEVOLI TISFAXXA Atturi Ewlenin: Cate Blanchett, Sally Hawkins, Alec Baldwin, Bobby Cannavale, Peter Sarsgaard, Andrew Dice Clay Direttur: Woody Allen Distributur: WARNER BROS Ma˙ru© mill-KRS

Wara li impressjona sewwa bil-film Midnight In Paris (2011), fis-sena ta’ wara To Rome With Love qatt ma la˙aq l-aspettazzjonijiet talkritiçi u tas-segwaçi tieg˙u. IΩda Allen g˙andu ˙abta kif iqum fuq tieg˙u u jidher li re©a’ sab il-forma brillanti li tant tat pjacir liç-çineasti, laktar lejn l-a˙˙ar tas-snin sebg˙in u dawk tas-snin tmenin, bil-produzzjoni ta’ Blue Jasmine. Bi preçiΩjoni kbira, dan iddirettur jurina kif mara eleganti tas-soçjetà, li kwaΩi ma jonqosha xejn, malajr issib ru˙ha milquta minn dipressjoni akuta u paniku kbir. Fuq ajruplan, Jasmine (Blanchett), liebsa attraenti, titkellem b’awtorità ma’ mara anzjana u tifta˙ar bil-kbir tant li tag˙ti l-impressjoni li ˙ajjitha hi perfetta. Meta

Óin: 98 min. Çert. 12A

tinΩel San Francisco u tasal g˙and o˙ t h a , Ginger (Hawkins) li tg˙ix f’dar modesta, nindunaw li din il-mara g˙addejja minn Ωmien ikrah u minn kriΩi, u qed tipprova biss turi apparenza li tinganna. L-anzjetà u d-disperazzjoni li g ˙ a n d h a f u q h a , kawΩa tal-falliment ekonomiku t a l - i m b r u l j u n Ωew©ha, Hal Francis (Baldwin), iwebbsulha rasha li tibqa’ turi ru˙ha quddiem l-o˙rajn b˙ala wa˙da tat-tajjeb, azzjoni li se ©©ib miΩerja kemm fuqh a n n i f f i s h a u kemm fuq dawk li jitrakkaw mag˙ha. Dan id-dramm ta’ Woody Allen jittratta l-konsegwenzi koroh li jinqalg˙u meta xi ˙add jiddeçiedi li jinnega rrealtà. Cate Blanchett tippersonifika lil Jasmine b’manjiera dinjit u Ω a , k i f u k o l l

wie˙ed i˙oss ˙afna g˙aliha fl-istat li tinsab fih meta tonqos li tammetti li l-˙ajja komda ta’ qabel issa spiççat. Mill-banda l-o˙ra, Sally Hawkins, b˙ala o˙tha Ginger, hi l-oppost tag˙ha:

dejjem ferrie˙a u ta©ixxi b’mod spirituΩ u mossi pjaçevoli li jfakkru f’xi kumm i d j an t i p r i m i t a l - a q w a Ωmien taç-çinema mutu. Anke Bobby Cannavale, filparti tal-ma˙bub ta’ Ginger,

jimpressjona f’wie˙ed mimli arja u pruΩunzjoni meta firrealtà hu vulnerabbli u ta’ qalb Ωg˙ira, qisu xi karattru li nsibuh fix-xog˙lijiet ta’ Tennessee Williams. Melodramma interessanti!

300: RISE OF AN EMPIRE (3D)

FURJUÛ

L-ARMATA GRIEGA F’BATTUTA GÓALL-GLORJA U L-VENDETTA Atturi Ewlenin: Sullivan Stapleton, Eva Green, Lena Heady, David Wenham, Rodrigo Santoro Direttur: Noam Munro Distributur: WARNER BROS, Ma˙ru© mill-KRS

300, film tal-2007, kien ibbaΩat fuq novella grafika (ktieb komik) dwar ir-Re Leonidas ta’ Sparta (parti mill-Greçja) li flimkien ma’ 300 suldati qalbenin waqfu l-qawwa tal-forzi Persjani, li kienu bil-wisq aktar minnhom, sakemm ©ew ittraduti fil-battalja ta’ Termopoli – ©rajja li se˙˙et veru 480 sena Qabel Kristu. Dan ix-xog˙ol dirett minn Zach Snyder kellu tassew atmosfera ta’ bruda palpabbli, b’kuluri skuri biss, battalji ˙orox u azzjoni mdemmija bisslow motion. 300: Rise Of An Empire hu s-sikwel, ibbaΩat minn fuq in-novella Xerxes ta’ Frank Miller. Din id-darba, iddirettur Noam Munro kkopja listess ingredjenti ta’ qablu, b’aktar vjolenza u sadiΩmu, u anke xi sess; iΩda r-riΩultat a˙˙ari m’g˙andux l-istess impatt minkejja xi uΩu tajjeb tat-3D. ViΩwalment din il-produzzjoni ter©a’ tappella bl-istess bruda morbida u bix-xenarju kwaΩi tal-biΩa’ fuq il-ba˙ar, fejn isse˙˙ il-battalja finali; imma hawn l-andament jin˙ass konfuΩ u interrott. L-armata vasta Persjana mmexxija minn Xerxes (Rodrigo), wara r-reb˙a

Óin: 102 min Çert. 14 kompluta f’Termopoli u ta˙t ilkmand navali ta’ Artemisia (Green) – ©ellieda gwappi, kattivi, mimljin qilla li jridu vendetta – qed tvvanza ’l isfel fil-Greçja. Il-Ìeneral Temistokles (Stapleton) imur jitlob lg˙ajnuna tar-Re©ina Gorgo ta’ Sparta (Headey), l-armla ta’ Leonidas, g˙ax jaf li wa˙du mhu se jag˙mel xejn. IΩda din g˙alissa ma tridx tinvolvi ru˙ha, Bil-Greçja mhux mag˙quda, Temistokles imexxi armata lejn ix-xatt biex jiffaççja

lil Artemisia fuq il-ba˙ar. 300: Rise Of An Empire hu blockbuster mhux komplet, li jil˙aq il-qofol tieg˙u fl-ispettaklu talinga©© tal-flotot, b’xeni kwaΩi simili b˙al dawk ta’ Troy u talgrandjuΩ ÇiniΩ Red Cliff . Personalment, l-aktar sekwenza effettiva kienet meta Temistokles iΩur lil Artemisia fuq il-bastiment tag˙ha biex jipprova jil˙aq kompromess u, fir-rivalità ta˙raq li tinqala' bejniethom, jispiççaw f’furja erotika ta’ sess splussiv. Parti importanti g˙alkemm Ωg˙ira g˙andu wkoll Ephialtas (Andrew Tiernan), il-˙otbi sfigurat traditur ta’ qabel li g˙andu fil-pussess tieg˙u x-xabla ta’ Leonidas. Il-film jesibixxi temi principali ta’ glorja u vendetta. Jista’ jer©a’ jkun hemm ie˙or fil-futur.

KOMPETIZZJONI EMPIRE CINEMA Mistoqsija g˙al din il-©img˙a: G˙al liema parti l-attur Matthew McConaughey reba˙ l-Oscar? Ibg˙at it-twe©iba tieg˙ek lil: Kompetizzjoni Films, KullÓadd, ÇNL, Triq Mile End, il-Óamrun. Ir-rebbie˙ jirba˙ Ωew© biljetti ming˙and l-Empire Cinema ta’ Bu©ibba. Rebbie˙a tal-©img˙a li g˙addiet: MELISSA MAMO, 14, ‘Qalb ta’ Ìesù’, Triq il-Plejju, Óal Qormi, QRM 2852.

L-AQWA GÓAXAR FILMS bejn il-5 u d-9 ta’ Marzu

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Non-Stop The Lego Movie 12 Years A Slave The Monuments Men 300: Rise Of An Empire Last Vegas Robocop That Awkward Moment Lone Survior Dallas Buyers Club


AvviΩi

30 16.03.2014

AVVIÛI KLASSIFIKATI PROPRJETÀ

BUÌIBBA: Appartament g˙allbejg˙, ideali biex jintuΩa b˙ala studio flat, irran©at riçenti. Fully furnished u fih l-aircondition u 2 sofa beds . L-appartament jikkonsisti f’kamra tas-sodda double bed, kamra tal-banju, kçina/kamra tal-ikel combined. Fih ukoll uΩu tal-bejt. Jinsab firraba’ sular, livell mal-bejt, u m’hemmx lift. Prezz €53,000, dirett ming˙and is-sid. A©enti xejn. Freehold. G˙al aktar informazzjoni çempel 2155 1306 jew 7729 0946. ÓAD-DINGLI: Maisonette modern, bl-g˙amara u lest minn kollox. Bil-parapett privat, salott bil-gallarija, kmamar kbar tas-sodda, shower ensuite , kamra tal-banju bil-jacuzzi, living-dining combined b’gallarija kbira u veduta mill-aqwa. Fih ukoll bir. Liberu u frank, bl-arja tieg˙u. BBQ area . Çentrali ˙afna, qrib g˙all-˙wienet, knisja u skola. Dirett mis-sid. Çempel 7980 9001 jew 7980 9002. IL-FGURA: Maisionettes u flats g˙all-bejg˙. Bargain. Il-komun ser ikun lest mis-sid. Flats kbar bi prezz ta’ €93,000. U maisonette , bieb g˙alih, bi prezz ta’ €99,000. Çempel 7983 5637 jew 2122 7725. IÛ-ÛEJTUN: Maisionette lest minn kollox fl-ewwel sular bilgaraxx u l-arja tieg˙u. 198 metru kwadri b’salott, tliet kmamar tas-sodda, kçina, livingroom , u Ωew© kmamar talbanju u washroom. G˙all-bejg˙ dirett ming˙and is-sid. Çempel 7966 3057. IN-NADUR: Flat g˙all-kiri finNadur G˙awdex, b’Ωew© kmamar tas-sodda, salott, kçina u kamra tal-banju. Jinkera bissena. Inbig˙u wkoll ©bejniet tan-nag˙a© tal-bΩar, moxxi u friski, tal-aqwa kwalità. Çempel 9942 0781 jew 2155 8723. ÓAÛ-ÛEBBUÌ: Appartament, 150 metru kwadru, fi blokka ta’ tnejn, 3 kmamar tas-sodda, bejt u washroom . Çemplu 7905 0494 TANAYA’S Dev Ltd: G˙aΩla kbira ta’ appartamenti f’kull Ωona ta’ Malta. Jinbieg˙u ming˙ajr depoΩitu u n˙allsulek il-kuntratt. Offerta speçjali. G˙al aktar dettalji çempel 9992 4999. Ming˙ajr a©enti jekk jog˙©bok.

borgqronfli.com jew Facebook www.facebook.com/saviour.bo rg.186. Çempel 7944 0012 jew 9945 6051.

BIRKIRKARA: Dar terran g˙allkiri fiç-çentru ta’ Birkirkara b’kamra tas-sodda wa˙da, kompluta minn kollox. €300 kull xahar. Çempel 9811 0823, 9946 4580 jew 9990 0330. AFFARIJIET GÓALL-BEJGÓ Sett ta’ kamra tas-sodda prinçipali, kompluta bl- istorage , uΩata ftit li xejn. Kundizzjoni ©dida. Prezz ta’ €1200. Stainless steel fridge f’kundizzjoni tajba. Prezz €400. Ethanol fireplace ©did fjamant. Prezz €200. Dining table bil-˙©ie©a frosted u saqajn stainless steel . Prezz €250. 4 si©©ijiet tal-©ilda g˙all-kçina. Prezz €450. Çempel 9912 8103. Karozza Hyundai Accent, 5 door , covers tas- seat ©odda, stereo/CD player ©did, Liçenzja u VRT im˙lassin g˙all-2014. Prezz ta’ €1300. Çempel 2148 5081 jew 7931 7303. Inbig˙u kull tip ta’ arlo©©i. Selezzjoni kbira ta’ arlo©©i talidejn Casio u Citizen, kemm digital jew analogs , varjetà kbira ta’ alarm clocks, kemm Citizen, Seiko Dugena talmarka Pierre Cardin. Varjetà sabi˙a ta’ cuckoos li ja˙dmu kemm bil-˙abel u bil-batterija. Prezzijiet tajbin. Nag˙mlu wkoll tiswijiet ta’ arlo©©i tal-idejn, tal˙ajt u grandfather clocks . Nag˙mlu wkoll testing bil-pressure test machine, sistema ta’ testing g˙al kull tip ta’ arlo©©i biex jintuΩaw g˙all-ilma (vacuum test u pressurised test ) waqt li qieg˙ed tistenna g˙alih. Tiswija bil-garanzija. Irrikorru 110, Triq il-Kungress Ewkaristiku, il-Mosta. Çempel 2141 7253 jew 9982 5389. Mutur Yamaha Virago 535 F1. Kundizzjoni tajba ˙afna. Çempel 7949 5662 jew 2149 5662. Salotti ta’ kull stil bi prezzijiet moderati, tpartit aççettat. Ikollna wkoll salotti second hand. Çempel 2137 4823 jew 9982 4139.

Sander, kalibratur, Ωew© piedi wisa’, kundizzjoni mill-aqwa. Çineg grit 60 u 120 biex imorru mag˙ha. G˙al aktar informazzjoni çempel 7961 7945.

PROPRJETÀ GÓALL-KIRI TAGÓLIM SAN LAWRENZ GÓAWDEX: St Laurence Luxury Town House, Pjazza San Lawrenz, San Lawrenz, G˙awdex. Town house en-suite g˙all-kiri; Ωmien twil jew qasir. Kapaçità minn 2 persuni sa 20 persuna. Fiha wkoll swimming-pool kbira. Dirett ming˙and is-sid. G˙al iΩjed dettalji u ritratti Ωur is-sit www.saviour-

Korsijiet f’livell Ordinarju f’diversi su©©etti b˙all-Matematika, IngliΩ, Malti, FrançiΩ, FiΩika u o˙rajn. Noffru wkoll korsijiet tal-ECDL. Prezz €35 kull module. Noffru wkoll korsijiet baΩiçi fil-kompjuter, €50. G˙al aktar dettalji çempel 2166 2241 jew 7766 2241 jew Ωur is-sit elettroniku www.tudorinstitute.com


Avviâ„Śi

16.03.2014 31

AGR AUTO JAPANESE PARTS GĂ“ALL-KAROZZI InbigË™u kull tip ta’ parts ta’ karozzi ĂŒappuniâ„Śi u Koreani, fosthom Kia, Toyota, Isuzu, Daewoo, Mitsubishi, Honda, Subaru. Huma wkoll importaturi ta’ â„Śjut u air filters, shock absorbers, brake pads, clutches, eçç. Parts Šenwini. GË™al aktar informazzjoni çempel 2144 6839 jew 9947 4504. Fax:

2147 0295. Email: alex@agrautoparts.com

TAGÓLIM TAS-SEWQAN Tewmi Group g˙al lezzjonijiet tal-karozzi kemm manual u kif ukoll automatic. Cab service u karozzi g˙all-kiri bi prezzijiet raŠonevoli. Ûur is-sit www.tewmi.com jew çempel 9942 2422.

NURSING Care and Cure Group Ltd: infermiera m˙arrŠa, caring assistants , nannies , nies im˙arrŠin biex iℌommu kumpanija, g˙ajnuna fid-djar u night sitters . Servizz ta’ 24 sieg˙a, G˙andna wkoll g˙allkiri: wheelchairs, hoists, commodes, walking frames u hospital beds . G˙al aktar informazzjoni çempel fuq dawn in-numri: 2137 6946 / 9947 0178.

DAR GÓALL-ANZJANI Medina Home for The Elderly, 106 Labour Ave, ir-Rabat. Dar g˙all-anzjani mg˙ammra bilku mditajiet kollha. Staff ikkwalifikat. Nur ses u care wor kers 24 sieg˙a. Prez zi jiet raŠonevoli li jibdew minn ₏25 kull persuna. Naç çettaw respite u bed ridden. Çempel dawn in-numri: 2145 908, 2145 4858 jew 7945 4908.

INVESTIGAZZJONI PRIVATA ÛwiŠijiet, g˙erusija u relaz-

JOB FAIR 2014 Creating Jobs for a

Better Malta

20th, 21st, 22nd March 0900 - 1200hrs & 1400 - 1700hrs Daily Phoenicia Hotel During the fair, job interviews and recruitment will take SODFHE\WKHIROORZLQJĂ€UPVLQFROODERUDWLRQZLWK(7&

zjonijiet o˙ra. DNA testijiet forensiçi, tfal ma˙tufa minn Malta, kaℌijiet çivili, kaℌijiet o˙ra fil-qorti. Problemi ta’ kumpaniji jew negozju. Nag˙tu xhieda fil-Qorti. Na˙dmu f’Malta u kif ukoll barra. Çempel 7959 0000 jew www.privateinvestigationmalta.com/privateinves.html

MUSIC LINK Issibilna kull tip ta’ strumenti muℌikali, fosthom drums kemm akustiçi u elettriçi, cymbals, percussion, pjanijiet diŠitali, baby grand pianos, sound mixers u sound cards. Apparat ta’ DJ, sound systems, kitarri klassiçi u akustiçi, bass guitars , strumenti tar-ram, wood winds, vjolini, spare parts u aççessorji o˙ra. G˙andna ssib wkoll kotba talmuℌika tat-tag˙lim. Mur Music Link, 262, Triq Fleurde-Lys, B’Kara. Çempel 2148 2796.

KISI, TIBJID U TIKÓIL Jason Gatt g˙al kull xog˙ol ta’ tibjid u tik˙il, kisi normali,

fuq il-fil, fuq xog˙ol antik u bil-pont, kisi bil-Šibs u graffiato . Kiri ta’ cherry picker (tower ladder). Çempel 9945 4235 jew 2180 5811.

XOGĂ“OL TAL-ĂŒEBEL VarjetĂ  ta’ Ë™wat, Ë™oroâ„Ś, kanali tal-ilma, çangatura qadima jew Šdida, kantun qadim, lavur ta’ kull tip. Biex tikseb aktar informazzjoni çempel lil Jason gË™al aktar informazzjoni fuq in-numru 2143 2352 jew 9947 7167.

DARREN WATER PROOFING G˙al kull tip ta’ xog˙ol fuq faççata, bjut, appoŠŠi, gallarijiet, eçç. Membrane jew liquid membrane. Mela pproteŠi l-proprjetà tieg˙ek mill-ilma tax-xita u çempel issa g˙al stima b’xejn bin-numru 7905 8883 jew id˙ol fuq is-sit www.darrendoitall.com

WATERPROOFING U MEMBRANE Il-bejt tieg˙ek jag˙mel l-ilma? G˙andek problema ta’ moffa? Kenda Ltd issolvilek il-problema. Nispeçjalizzaw fuq xog˙ol ta’ waterproofing u membrane b’10 snin garanzija. Xog˙ol professjonali bl-aqwa materjal ISO pool . G˙al stima bla obbligu çemplu 7972 9967 jew ℌur is-sit www.kendawaterproofing.com

PAUL BUILDERS G˙al kull tip ta’ xog˙ol ta’ alterazzjonijiet ta’ bini, tibjid, tik˙il, ftu˙ ta’ bibien u twieqi, bdil ta’ soqfa, bdil ta’ travi talinjam u ˙adid, ˙nejjiet, bini ta’ washrooms u kull xorta ta’ alterazzjonijiet fuq bini. Bennej tas-seng˙a u ta’ esperjenza li joffrilek l-aqwa servizz ming˙ajr diℌappunti. Çemplu g˙al stima b’xejn fuq 9917 1817.

ESTENSJONIJIET TA’ TELEFOWNS Tiswija u installazzjoni fuq estensjonijiet tat-telefowns g˙al kull tip ta’ linji fissi. Çempel fuq 7993 0419

QED INFITTXU DAR GĂ“ALLKIRI

Caremark (&(QJOLVK/DQJXDJH6FKRROV +6%&&DOO&HQWUH Malta Cleaning Contractors Association Maltapost plc 0HWKRGH(OHFWURQLFV 6DQ$QWRQLR+RWHODQG6SD 6HDEDQN5HVRUWDQG6SD 6HLIHUWPWP6\VWHPV0DOWD/WG 6LPRQGV)DUVRQV&LVNSOF 670LFURHOHFWURQLFV

A˙na koppja anzjana nixtiequ dar ℌg˙ira, preferibbilment f’Birkirkara, bil-kera fis-sena. G˙andna bℌonn kamra tassodda, salott, kçina, kamra tal-banju u bit˙a, isfel biss jekk jista’ jkun. Çempel 2700 5359, jew 7702 9501 jew 7702 9502.

)RUPRUHLQIRUPDWLRQ call on 22201208

KUMPANIJA Jien Šuvni bil-g˙aqal ta’ 38 sena. Nixtieq niltaqa’ ma’ tfajla jew single mother bejn 23 u 37 sena bi skop serju jew b˙ala ˙bieb jekk m’g˙andiex ma’ min to˙rog. Kull min hu nteressat jibg˙at sms fuq 7946 8435.


Almanakk

32 16.03.2014

Ritratt mill-antik IT-TEMP GÓAL-LUM

It-Tnejn

It-Tlieta

L-Erbg˙a

HI

17°C

19°C

19°C

LO

12°C

12°C

12°C

TWISSIJIET: Xejn L-OGÓLA TEMPERATURA: 17°C L-INQAS TEMPERATURA: 11°C UV INDEX: 5 TEMP:

Ftit imsa˙˙ab li jsir il-biçça l-kbira xemxi

VIÛIBBILTÀ:

Tajba

Il-Óamis

RIÓ:

Il-Ìimg˙a

­Is-Sibt

Óafif g˙al moderat mit-Tramuntana g˙all-Majjistral, li jsir moderat g˙al ftit qawwi mill-Punent Majjistru.

BAÓAR:

Moderat li jsir qawwi

IMBATT: Baxx mix-Xlokk il-Lvant li jsir baxx mill-Majjistral

HI

19°C

19°C

20°C

LO

12°C

13°C

12°C Il-problema tal-g˙arg˙ar fl-Imsida tidher anke fis-snin sittin

TEMPERATURA TAL-BAÓAR: 15°C

SpiΩeriji li jift˙u llum il-Óadd

SpiΩeriji li jift˙u nhar Jum San ÌuΩepp

New British Dispensary,109/110, Triq San Ìwann, il-Belt Valletta St Gaetan Pharmacy,Triq il-Kappillan Mifsud, il-Óamrun Tal-Ólas Pharmacy, Triq il-Óelsien, Óal Qormi Holy Cross Pharmacy, 37, Triq il-Kbira, Birkirkara Regional Pharmacy, Triq E. H. Furse l-Imsida JVs Pharmacy, Wied is-Swieqi, is-Swieqi Edward’s Pharmacy, 115, Triq Manwel Dimech, Tas-Sliema St Mary Pharmacy, 2, Triq Antonio Schembri. Ó’Attard St Mary Pharmacy, 14, Pjazza Rotunda, il-Mosta St Simon Pharmacy, 8, Dawret il-GΩejjer, Bu©ibba De Paola Pharmacy, 36, Pjazza Antoine De Paule, Ra˙al Ìdid Victory Pharmacy, 32, Triq il-Vitorja, l-Isla Mediatrix Plus Pharmacy, 7, Triq is-Santwarju, ÓaΩ-Ûabbar Pompei Pharmacy, Xatt is-Sajjieda, Marsaxlokk Mqabba Central Pharmacy, 5, Triq Santa Katerina, l-Imqabba SpiΩerija Óal Mula, Triq Dun Salv Ciappara, ÓaΩ-Ûebbu© SpiΩerija Carmen, 1, Triq Misra˙ is-Suffara, Óad-Dingli Taç-Çawla Pharmacy, Triq 7 ta’ Ìunju 1919, Victoria, G˙awdex St John Pharmacy, 85, Triq l-Indipendenza, ix-Xewkija, G˙awdex

20/21, Triq ir-Repubblika, il-Belt Valletta Chemimart International Pharmacy, 650, Triq ilKbira San ÌuΩepp, il-Óamrun St George’s Pharmacy, 21, Triq il-Kbira, Óal Qormi St Bartholomew Pharmacy, 30, Triq Fleur-De-Lys, Santa Venera St Luke’s Pharmacy, Triq San Luqa, Tal-Pietà Penny Lane Pharmacy, Triq is-Sejjie˙, is-Swieqi Edward’s Pharmacy, 115, Triq Manwel Dimech, Tas-Sliema M4 Pharmacy, Triq il-Linja, Ó’Attard St Louis Pharmacy, Triq Cali, il-Mosta Parkes Pharmacy, 582, Triq San Pawl, San Pawl il-Ba˙ar Maddalen Pharmacy, Shop 2, Binja tal-Faqqani, Dawret it-Torri, Santa Luçija Victory Pharmacy, 32, Triq il-Vitorja, l-Isla San Gwakkin Pharmacy, 1, Triq Sant’Anna, Marsaskala Green Cross Pharmacy, 8, Misra˙ Gregorio Bonnici, iΩ-Ûejtun Ûurrieq Dispensary, 68, Triq il-Kbira Ûurrieq De Rohan Pharmacy, Triq Sant’Antnin, ÓaΩ-Ûebbu© Imtarfa Pharmacy, 207, St David Road, l-Imtarfa Taç-Çawla Pharmacy, Triq 7 ta’ Ìunju 1919, Victoria, G˙awdex St Joseph Pharmacy, 28, Pjazza San ÌuΩepp, il-Qala, G˙awdex

It-tag˙lim muΩikali taΩ-Ωg˙aΩag˙ fil-kaΩini tal-Banda Selezzjoni mill-Banda Madonna tal-Ìilju talImqabba ser tipparteçipa waqt l-attività tal-g˙eluq uffiçjali tat-tieni edizzjoni tal-pro©ett ‘It-tag˙lim muΩikali taΩ-Ωg˙aΩag˙ fil-kaΩini tal-banda’ organizzata mill-A©enzija Ûg˙aΩag˙ flimkien masSegretarjat Parlamentari g˙aΩ-Ûg˙aΩag˙ u Sport u bil-kollaborazzjoni tal-G˙aqda KaΩini tal-Banda. Din l-attività ser issir nhar il-Ìimg˙a 21 ta’ Marzu 2014 fis-6.30pm fl-Iskola Primarja ta’ Pembroke. Aktar informazzjoni tinkiseb fuq 9946 3468 jew mis-sit elettroniku uffiçjali tas-Soçjetà MuΩikali Madonna tal-Ìilju www.talgilju.com Serata ta’ G˙ana fl-Imqabba Il- bartender tal-KaΩin Madonna tal-Ìilju talImqabba ser jorganizza serata ta’ g˙ana tradizzjonali nhar il-Ìimgha 21 ta’ Marzu 2014, mit8.00pm ’il quddiem, fil-KaΩin tas-Soçjetà MuΩikali Madonna tal-Ìilju li jinsab fil-pjazza ewlenija talImqabba. Waqt din l-attività ser jie˙du sehem bosta g˙annejja mag˙rufa fosthom Fredu Ω-Ûejtuni, Çensu l-Bukku, Ûaren iΩ-Ûebbu©i, Fredu lIndjan, Frans ta’ Vestru, Ûeppi Ω-Ûebbu©i, il-Be©i© u Ûeppi Nezze, flimkien mal-kitarristi t-Tifel ta’ Vestru u S˙abu. Kul˙add huwa mistieden jattendi u d-d˙ul huwa ming˙ajr ˙las. Appetizers ji©u pprovduti mill- bartenders . Aktar dettalji jinkisbu fuq 9982 3572 jew mis-sit elettroniku tas-Soçjetà MuΩikali Madonna tal-Ìilju www.talgilju.com Mixeg˙la ta’ faççata b’effetti pirotekniçi

Lottu

80 35 84 61 38 46 81 66

Grand Lottery

02 08

Super 5

29

31

18

40

24

02 04 07 09 07

Din il-Ìimg˙a mill-Istorja

17.03.2013 – l-ikbar metjorita li laqtet il-qamar 18.03.1990 – l-ikbar serqa tal-arti fl-istorja tal-Amerika, minn mindu n-NASA bdiet tosserva l-qamar fl- bil-valur misruq jammonta g˙al $300 miljun. Is-serqa 2005 saret fil-muΩew Isabella Stewart Gardner Museum

Il-KaΩin tal-Banda San Gabriel ta’ Óal Balzan, flimkien mal-G˙aqda Piroteknika 25 ta’ Marzu, flokkaΩjoni tal-Festa Litur©ika ta’ Marija Annunzjata, ser jorganizzaw attività mhux tassoltu f’Óal Balzan nhar id-29 ta’ Marzu 2014. Ser isir tentattiv tal-akbar mixeg˙la tal-faççata talkaΩin b’effetti pirotkeniçi strobe. F’din il-lejla ser ikun hemm bosta kantanti flimkien mal-Grupp FireLight, rebbie˙a tal-Malta Eurovision Song Contest. Matul is-serata ser ikun hemm ukoll diversi posti tal-ikel, xorb, ˙elu, u affarijiet o˙ra, f’atmosfera festiva g˙all-familja kollha. G˙at-tfal ser ikun hemm ukoll bouncing castle . Ser ikun hemm ukoll pasta night fil-kaΩin tal-Banda San Gabriel g˙all-prezz ta’ €10. G˙al riservazzjonijiet minn qabel çempel fuq 7909 3057.


Kompetizzjoni Ktieb

16.03.2014 33

KomPetiZZJoNi KtieB Graphic Novel

Save Samyo city

Wa˙da mill-ikbar sfidi g˙al kull ©enitur hi kif inressqu lejn il-kotba t-tfal li ma j˙obbux jaqraw. Min g˙ax isibha diffiçli jaqra, min g˙ax sempliçiment ma j˙obbx jaqra, i˙oss li hemm ‘wisq kliem’ fi ktieb u m’g˙andux paçenzja. Wa˙da mill-iΩjed g˙odod effettivi anke barra minn Malta hija l-uΩu tal- graphic novels , jew komiks (g˙alkemm teknikament graphic novels u komiks mhumiex eΩattament l-istess ˙a©a, ta’ spiss nuΩaw dal-kelmiet biex infissru l-istess format). X’inhu graphic novel? Dan ktieb fejn l-istorja hija rrakkuntata permezz ta’ stampi, u g˙alhekk ilgraphic novels huma kotba viΩwali ˙afna u jimxu b’pass mg˙a©©el. Dan g˙aliex min-natura tag˙hom ma fihomx paragrafi ta’ deskrizzjonijiet u narrazzjoni, imma l-azzjoni sse˙˙ kollha fl-istampi, u hemm biss id-djalogu ta’ bejn il-karattri.

G˙alhekk huwa ktieb façli li taqrah malajr, ming˙ajr ma tiddejjaq jew tixba’, u g˙al dawk ittfal li ma j˙obbux jaqraw, il-graphic novel huwa ideali g˙ax ma jsibuhiex bi tqila daqskemm li jaqraw ktieb ‘normali’. Naturalment imbag˙ad hemm ˙afna qarrejja li j˙obbu l-©eneru tal-graphic novel u jaqraw ˙afna fih g˙ax jog˙©obhom dak it-tip ta’ rakkuntar, u mhux neçessarjament g˙ax ma j˙obbux jaqraw. Il-Merlin Publishers g˙adhom kemm ippubblikaw l-ewwel graphic novel fil-lista tag˙hom – storja bil-Malti, g˙al tfal mill-età ta’ 8 snin ’il fuq. Save Samyo City , kitba tal-awtriçi debuttanti Sherise Bugeja u illustrazzjonijiet ta’ Andrea Meli, tirrakkonta l-istorja ta’ Craig, tifel Malti li ffissat billog˙ob tal-kompjuter, u speçifikament bil-log˙ba Save Samyo City. Kollox jibda meta f’daqqa

wa˙da titfaçça buttuna fil-log˙ba, jag˙fasha u jispiçça ©ewwa l-log˙ba. Filli kien qed jilg˙abha mill-kumdità ta’ daru, filli jsib ru˙u fil-qalba talavventura, u bl-g˙ajnuna ta’ s˙abu mid-dinja reali jkollu jara kif se jirnexxilu jsalva l-karattri tallog˙ba mill-kattiv Gamyo, u jg˙in lil Tamara. Ir-riçerka turi li s-subien ta’ spiss jg˙addu minn faΩi fejn jitbieg˙du mill-qari, u l-istess riçerka tindika li dawn l-istess subien iΩjed hemm çans jaqraw graphic novel milli forma o˙ra ta’ rumanz. Save Samyo City Ωgur li se jappellalhom – kemm lis-subien u kemm lill-bniet – u l-azzjoni ma taqtax se twassalhom ming˙ajr ma jafu kif mill-ewwel sal-a˙˙ar pa©na tal-ktieb. Save Samyo City jinsab g˙all-bejg˙ mill-˙wienet tal-kotba kollha, jew direttament bl-internet minn www.merlinpublishers.com

Mistoqsija: X’jismu t-tifel li jispiçça ©ewwa l-log˙ba?

Ibag˙tu r-risposta tag˙kom lil: Kompetizzjoni Ktieb, KullÓadd, ÇNL, Triq Mile End, il-Óamrun, u tid˙lu biç-çans li tirb˙u l-ktieb SAVE SAMYO CITY ©entilment ipprovdut minn Merlin Publishers Ir-rebbie˙ jit˙abbar nhar il-Óadd li ©ej, 23 ta’ Marzu Ir-rebbie˙a huma mitluba ji©bru l-ktieb miç-Çentru Nazzjonali Laburista fil-Óamrun billi jippreΩentaw il-karta tal-identità mit-Tlieta sal-Ìimg˙a bejn id-09.00 u t-15.00. Intant, ir-rebbie˙a tal-ktieb STORJA TAL-PARTIT LABURISTA hija:

M.G. CASSAR, 123, Triq ix-Xatt, il-GΩira, GÛR 1027.


Log˙ob

34 16.03.2014

TISLIBA BIN-NUMRI Po©©i n-numri f’posthom Bi 3 numri 116 151 293 341 366 436 490 508 613 624 635 771 826 865 957 975

B’4 numri 0534 1837 2717 3000 3103 3260 3401 3783 3837 3906 4071 4215 4236 4497 4579 4755 4857 4892 5036 5261 5527 5931 5974 6461 7047 7142 7384 7387 7643 7903 8108 8163

8313 8322 8671 8677 9646 9796

B’5 numri

B’6 numri

05518 12049 12374 12952 20334 21828 21989 33441 36777 37373 50142 50689 53904 56864 61188 63475 64562 65337 72155 72595 78316 82053

145535 531451 879705 981715

Bi 8 numri 22799761 23281925 28427877 43756026

SUDOKU SPONSORJATA MINN WELLA

Irba˙ xampù u conditioner Wella Aqta’ din il-log˙ba u ibag˙tha: KOMPETIZZJONI WELLA, KullÓadd, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun.

Isem: .......................................................................................... Indirizz:......................................................................................... .....................................................................................................

Rebbie˙a: DONNA MICALLEF, 83, Triq il-Knisja, ix-Xg˙ajra, XJR1060.

Kompetizzjoni Centro Casalinga Ìemma’ s-sitt kupuni u ibg˙athom f’daqqa lil: KullÓadd, Kompetizzjoni Centro Casalinga, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun.

Isem:...................................................................................................................................................................

5

Indirizz:.............................................................................................................................................................. ........................................................................................................................................................................... Nru tal-karta tal-identità:............................................. Nru tat-telefown:........................................................


Log˙ob

16.03.2014 35

IRBAÓ €25 fI flus

10

IBGÓAT DAWN IÛ-ÛEWÌ KOMPETIZZJONIJIET FLIMKIEN U IDÓOL BIÇ-ÇANS LI TIRBAÓ €25 L-indirizz huwa: Irba˙ €25 fi flus, KullÓadd, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Mile End, il-Óamrun.

TIslIBA Mimdudin:

Weqfin

1. 4.

1. 2,3.

L-Atlantiku (5) Fiha tista’ tiççelebra (4) 7,11. Mhux ©did (4) 9. Ajru zopp! (3) 10. IΩ-Ωg˙ir tal˙amiemu (6) 12. Óa tisbita (6) 16,21W Tabib jew supperv? (6) 18,23. Ji©i jonfoq flusu hawn! (6) 19. Kunjom (3) 20. Noqog˙du bilqieg˙da fuqu (5) 21. Çaqlaq il-©wejna˙ u g˙ola (3) 23. Ara 18 24. Fuq ru˙u? (5)

3. 5,15. 6. 8. 11. 12,13. 13. 14. 15. 17. 21. 22.

Triq f’B’Kara (6) Das-si©ar indi©eni tal-Mediterran (6) Ara 2 I˙obbu l-g˙asafar mejtin? (9) Isem prinçipessa IngliΩa (3) Hekk hi l-kantanta Maryrose Mallia (9) Ara 7 Jiffurmaw l-Amerika (5) Ara 12 wieqfa Tikkuntrarjani (6) Ara 5 Ma ˙alliex ©did (3) Ara 16 L-aktar parti g˙olja tal-©isem (3)

SOLUZZJONI TAL-ÌIMGÓA L-OÓRA Mimdudin 1 Domna, 4. Ûfin, 7,16. Tieqa, 9,12M. NiΩbaljaw, 10. A˙˙ari, 18,22. Ajjut, 19,23. Artisti, 20. Ûball, 21. Óaj, 24. Iktar,

Weqfin 1. 2,3. 5,6. 8. 11,21W. 12,17. 13. 14. 15.

Denfil, MiΩata, Franki, I˙ajjarni, Ba˙ri, Baqra, Lab, Wallet, Fta˙ar.

QED TAGÓRAfHOM? fir-ritratt hemm Ωew© uçu˙ f’wiçç wie˙ed. Qed tag˙rafhom? Ójiel: IΩ-Ωew© atturi g˙andhom l-istess inizjali: J.C., u ˙adu sehem f’films fejn kellhom poteri divini. Attur 1 :

Attur 2 :

RIÛULTAT TAL-ÌIMGÓA L-OÓRA

Isem: Indirizz:

Nru tat-Telefown: Tom Hiddleston

REBBIEÓA TAL-ÌIMGÓA L-OÓRA DORIS BALDACCHINO, Moana, Triq A. Schembri Adami, il-Mosta, MST 2471.

Chris Hemsworth


Sports

36 16.03.2014

futbol tan-nIsa Log˙ob li jmiss Illum Gozo

vs

Kirkop fil-grawnd ta’ Kerçem

fil-11.00

It-Tlieta B’Kara vs M©arr vs

Luxol fil-grawnd ta’ Luxol Pembroke fil-grawnd tal-Im©arr

fit-20.15 fit-20.15

RiΩultati Luxol Pembroke Kirkop

vs vs vs

Hibs Gozo B’Kara

1-6 (HT 1-2) 0-3 (HT 0-1) 1-5 (HT 0-3)

Klassifika 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Hibs B’Kara Gozo Mġarr Kirkop Pembroke Luxol

L 14 14 14 12 14 14 14

R 13 12 9 8 3 1 1

D 0 0 0 0 1 1 0

T 1 2 5 4 10 12 13

F 72 4 43 29 13 10 14

K 7 9 26 19 38 56 74

+/65 39 17 10 -21 -46 -60

Pti 39 36 27 24 10 4 3

Il-plejer ta’ nofs il-grawnd ta’ Hibernians Dorianne Theuma hi l-BOV Plejer Femminili tax-xahar g˙al Frar 2014. Din hija t-tieni darba li Theuma reb˙et dan l-unur individwali. Theuma kienet l-ewwel plejer li reb˙et dan l-unur meta dan ©ie mniedi waqt lista©un tal-futbol 2012/13 Waqt li Hibernians kienu 10 minn ta˙t kontra l-Im©arr, Theuma baqg˙et t˙e©©e© lills˙abha biex jattakkaw u kienet hi li skurjat il-gowl tad-draw li bidel l-andament tal-log˙ba biex Hibernians kisbu reb˙a ta’ 3-1. L-istil ©eneruΩ tal-log˙ba tag˙ha kien evidenti fir-reb˙a kbira ta’ 8-0 fuq Pembroke fejn Theuma pprovdiet passa©©i kruçjali lill-s˙abha biex jiskurjaw fir-reb˙a li rathom jitilg˙u wa˙edhom fil-quççata tal-klassifika. Il-preΩenza ta’ Theuma fittim Nazzjonali tan-nisa fil-

log˙ba ta’ kwalifikazzjoni g˙at-Tazza tad-Dinja n˙asset kif Theuma ˙olqot wie˙ed mill-aqwa çansijiet g˙al gowl g˙at-tim Malti b’˙arba filkaxxa avversarja, bil-ballun jitqabbeΩ il-lasta mill-gowler

Serba. Theuma wkoll ipprovdiet çans tad-deheb lill-attakkanta Rachel Cuschieri meta ©abitha wa˙edha quddiem il-last avversarja, bil-ballun jispiçça barra bi ftit.

Il-plejers tal-futbol ImÓallsIn IÛÛejjed? Ronaldo, Messi u Rooney jaqilg˙u salarji enormi ferm aktar mil-˙olm ta’ x’jistg˙u jaqilg˙u l-ma©©oranza tal-plejers u l-partitarji – hawn differenza kbira bejn x’jaqilg˙u laqwa plejers, li huma ftit finnumru u l-o˙rajn, li huma eluf u eluf. Cristiano Ronaldo jinsab flewwel post tal-lista tal-aktar plejers sinjuri tal-2014. Il-©id tieg˙u huwa stmat li jla˙˙aq 148 miljun ewro u b˙alma jaf kul˙add plejers fil-quççata qed

jaqilg˙u dejjem aktar flus f’salarji u bonuses , sponsorhips u attivitajiet o˙ra ta’ qlieg˙ ta’ flus li qed jassiguraw li l-aqwa plejers qed isir dejjem aktar sinjuri. IΩda g˙al ma©©oranza talplejers l-o˙ra, meta jsiru plejers professjonali ma tkunx xi garanzija li se jkunu jistg˙u jg˙ixu qishom stilel ta’ Hollywood. Fil-fatt l-esperjenza ta’ ˙afna plejers hija pjuttost il-kontra ta’ dan. Wara rapport li analizza l-

plejers li jridu ji©©ieldu mal˙ajja, kemm waqt il-karriera ta’ log˙ob tag˙hom, kif ukoll wara li jirtiraw, il-mistoqsija li tqum hija jekk l-aqwa plejers tal-lum hux jit˙allsu iΩΩejjed jew le. TeΩisti g˙aqda – XPRO – li hija g˙aqda ta’ karità li tg˙in plejers li jkunu g˙addejjin minn Ωminijiet diffiçli finanzjarjament. Id-direttur mani©erjali ta’ din l-g˙aqda huwa l-eks plejer tal-Premier IngliΩ, lattakkant Dean Holdsworth.

ÛWIemel

GÓaxar tIÌrIjIet fId-dIsa’ laqGÓa tal-IstaÌun Illum fil-Marsa jkollna d-disa’ laqg˙a tal-ista©un bi programm ta’ g˙axar ti©rijiet. Dan huwa listess programm li kellu jsir il-Óadd li g˙adda u t˙assar min˙abba l-maltemp, b’Ωieda ta’ ti©rija wa˙da li hija s-seba’ ti©rija g˙all-finali gold tal-Kamjonat Assigura. Dan il-programm jinkludi Ωew© semi finali tal-kategorija bronze tal-Kampjonat Assigura. Barra minn hekk se jkollna ˙ames heats tat-Tazza Ray Auto Dealer. Il-programm jibda fis-13.30. Il-programm kollu huwa dan: Ti©rija 1

Klassi Silver: fuq distanza ta’ 2140 metru, heat 6 tat-Tazza Ray Auto Dealer u tibda fis-13.30

Ti©rija 2

Klassi Bronze: fuq distanza ta’ 2140 metru, semi finali 1 tal-Kampjonat Assigura u tibda fis-13.50

Ti©rija 3

Klassi Bronze: fuq distanza ta’ 2140 metru, semi finali 2 tal-Kampjonat Assigura u tibda fis-14.15

Ti©rija 4

Klassi Silver: fuq distanza ta’ 2140 metru, heat 7 tat-Tazza Ray Auto Dealer u tibda fit-14.40

Ti©rija 5

Klassi Silver: fuq distanza ta’ 2140 metru, heat 8 tat-Tazza Ray Auto Dealer u tibda fit-15.05

Ti©rija 6

Klassi Silver: fuq distanza ta’ 2140 metru, heat 9 tat-Tazza Ray Auto Dealer u tibda fit-15.30

Ti©rija 7

Klassi Gold: fuq distanza ta’ 2140 metru, finali tal-Kampjonat Assigura u tibda fl15.55

Ti©rija 8

Klassi Silver: fuq distanza ta’ 2140 metru, heat 10 tat-Tazza Ray Auto Dealer u tibda fl-16.25

Ti©rija 9

Klassi Premier: fuq distanza ta’ 2640 metru, u tibda fil-16.50

Ti©rija 10 Klassi Gold: fuq distanza ta’ 2640 metru u tibda fil-17.15


Sports

16.03.2014 37

01. aWStraLja | albert Park | melbourne rai 1 fiS-14.00 (˙in ori©inali fis-7.00am)

Bidu emozzjonanti Fl-a˙˙ar beda l-ista©un il-©did talFormula 1 u s-sessjonijiet ta’ kwalifiki tal-biera˙ offrew is-sorpriΩi kollha li konna qeg˙din nistennew. Anzi, forsi anke ftit iktar! Dan g˙aliex, barra l-kaxxa mag˙luqa li offrew il-magni l- hybrid il-©odda li bdew juΩaw it-timijiet minn din iss ena, kien hemm ukoll it-temp inçert li ©ieg˙el lis-sewwieqa jipprovaw jaqtg˙u x’tyres iridu juΩaw. Raikkonen kien wie˙ed mill-vittmi ta’ profil g˙oli ta’ dawn il-kundizzjonijiet inçerti hekk kif tilef ilkontroll tal-Ferrari tieg˙u matul ittieni sessjoni ta’ kwalifiki. Madankoll u, il - Fi nlandi Ω m a ki e nx l- uni ku v e te ran l i ke ll u ji kkunte nta r u˙u b’poΩ izzjoni baxxa tat-tluq. Button u Vettel, li kienu qeg˙din isuqu madwar ilkorsa biex jippruvaw jag˙mlu la˙jar ˙in tag˙hom, kellhom inaqqs u l- ve loçi tà he kk kif ˙ar© u lbnadar is-sofor sakemm l-istewards çaqalqu l-Ferrari. Din il-miΩura ta’ sigurtà swiethom g˙oli hekk kif Ωammithom milli jag˙mlu l-˙in li kellhom bΩonn biex jikkwalifikaw

g˙at-tielet sessjoni u b’hekk sabu ru˙hom f’poΩizzjoni tat-tluq baxxa ferm. Riccardo, fid-debut tieg˙u marRed Bull Racing, kellu kwalifiki ferm a˙jar minn sie˙bu u g˙al ˙in twil de he r li kien se r jikseb lewwel pole position tal-karriera. Però, Hamilton kien determinat illi ma jag˙tihx dan is-sodisfazzjon u ftit sekondi biss qabel ma ntemmet i s-se ssjoni ˙adl u l- e wwe l p ost minn ta˙t ˙alqu. Ta’ nota wkoll hija l-prestazzjoni tajba tat-Toro Rosso fejn Vergne u Kvyat kisbu ssitt u t-tmien post rispettivament. Prestazzjoni xi ftit diΩappuntanti tal-Williams fejn Massa rnexxielu jikseb biss id-disa’ post. Ag˙ar minnu mar Bottas li ©ie rrelegat fil˙mistax-il post wara li biddel ilgearbox matul l-a˙˙ar sessjoni libera li saret ilbiera˙. Il-kwalifiki tal-Awstralja jawguraw tajjeb g˙al dan l-ista©un hekk kif l-isport kellu bΩonn jiççaqlaq xi ftit wara erba’ sta©uni ta’ dominanza tar-Red Bull. Nittamaw li jkompli hekk!

Lewis Hamilton POÛ.

ISEM IS-SEWWIEQ

TIM

01 Lewis Hamilton Mercedes 02 Daniel Ricciardo Red Bull 03 Nico Rosberg Mercedes 04 Kevin Magnussen McLaren 05 Fernando Alonso Ferrari 06 Jean-Eric Vergne Toro Rosso 07 Nico Hulkenberg Force India 08 Daniil Kvyat Toro Rosso 09 Felipe Massa Williams 10 * Valtteri Bottas Williams * Ser jibda mill-15-il post min˙abba penalità. Postu

ÓIN

DISTAKK

1:44.231 1:44.548 +0.317 1:44.595 +0.364 1:45.745 +1.514 1:45.819 +1.588 1:45.864 +1.633 1:46.030 +1.799 1:47.368 +3.137 +3.848 1:48.079 1:48.147 +3.916 me˙ud minn Button

Qadfa ta’ 1,000 km gÓar-riÇerka fuQ iL-kanÇer F’Lulju li ©ej se ssir it-tieni edizzjoni tal-Malta Airport – ALIVE2014 Cycling Challenge for Cancer, li fiha 45 çiklist Malti, li jinkludu 12-il mara, se jaqdfu bir-rota f’˙ames bliet Ewropej: minn Praga sa Vjenna, g˙al Bratislava, minn Budapest, u fl-a˙˙ar nett jaslu Belgrad. B’kollox se jag˙mlu 1,000km f’sebat ijiem biss. Ilfondi mi©bura minn din l-isfida se jmorru g˙all-Fond tarRiçerka (RIDT) tal-Università ta’ Malta u se jintuΩaw fi pro©etti ta’ riçerka fuq ilkançer tas-sider. Din l-inizjattiva, sponsorjata g˙at-tieni sena konsekuttiva mill-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta, t˙abbret minn Nicky Camilleri, il-President tal-ALIVE Charity Foundation b’kollaborazzjoni mal-Action for Breast Cancer Foundation (ABCF), mag˙mula minn grupp ta’ persuni li salvaw mill-kançer tassider u minn pazjenti u persuni li jirsistu g˙al sa˙˙et dawk milquta minn dil-marda kiefra; flimkien ma’ Europa Donna Malta, li twaqqfet biex tiΩdied il-kuxjenza dwar il-kançer tassider u l-kura tas-sider f’Malta, u biex tg˙in lil persuni milquta minn din il-marda. Nicky Camilleri qal: “Il-fondazzjoni tag˙na hi l-ewwel g˙aqda f’Malta li qed ti©bor fondi mill-komunità biex imorru direttament g˙ar-riçerka medika. L-ALIVE 2014, ABCF u Europa Donna Malta qed ja˙dmu flimkien biex jin©abru fondi g˙al RIDT. Dawn se jmorru g˙ar-riçerka xjentifika mmexxija mill-Università ta’ Malta u minnhom se jgawdu lpazjenti u s-soçjetà Maltija. Ilfondi mi©bura mill-ewwel sfida li saret is-sena l-o˙ra qed ikunu allokati u l-RIDT di©à g˙addiet l-ewwel u l-ikbar ammont ta’ €55,000 lil pro©etti ta’ riçerka fuq il-kançer tassider.” Filwaqt li rringrazzja lillparteçipanti u lis-sussidjarji

Il-Professur Christian Scerri jindirizza konferenza stampa tal-ALIVE 2014 fil-preΩenza tas-Sinjura Michelle Muscat, tas-Sinjura Margaret Abela u tal-kelliema Nicky Camilleri, Maria Vella-Galea u l-Ministru g˙as-Sa˙˙a Dr Godfrey Farrugia kollha talli emmnu f’din ilkawΩa ©usta, is-Sur Camilleri kompla jg˙id: “Is-Sinjura Helen Muscat, il-kofundatriçi talABCF, Ωgur li ser tibqa’ ta’ ispirazzjoni g˙alina matul din lisfida. Konvint li l-entuΩjaΩmu, id-determinazzjoni u l-motivazzjoni tal-parteçipanti se jΩommuhom impenjati biex jemmnu li kull kilometru li jaqdfu u kull ewro li jin©abar eventwalment se jtaffu l-u©ig˙ talo˙rajn.” PreΩenti g˙at-tnedija tat-tieni sfida kien hemm is-Sinjura talPresident ta’ Malta, Margaret Abela; il-mara tal-Prim Ministru u l-President tal-Fondazzjoni Marigold, Michelle Muscat; ilMinistru tas-Sa˙˙a, Dr Godfrey Farrugia; il-Kap EΩekuttiv talFond tar-Riçerka (RIDT) talUniversità ta’ Malta, Wilfred Kenely; u Rimona Mifsud Cristiano, mara li salvat millmarda tal-kançer tas-sider u pazjenta attwali. Il-Ministru Farrugia qal: “IlGvern hu impenjat li jkollu lg˙aqdiet mhux governattivi b˙ala msie˙ba strate©içi

ewlenin tieg˙u u li jsa˙˙a˙ iss˙ubija ta’ bejn is-settur pubbliku u dak privat biex ikollna aktar prattiçi tajba li jtejbu lkura tas-sa˙˙a. L-innovazzjoni u r-riçerka huma mill-aktar importanti g˙at-tis˙i˙ tal-kura u biex jikber l-g˙arfien ta’ dawk li ja˙dmu f’dan il-qasam. Dawn g˙andhom rwol kruçjali fit-twassil ta’ programmi ta’ prevenzjoni u ta’ eΩaminazzjoni, ta’ kura li timxi ma’ protokolli stretti, u ta’ kura paljattiva li j˙arsu d-dinjità tal-pazjenti, fi ˙dan qafas ta’ strate©ija nazzjonali g˙as-sistema tassa˙˙a.” Il-Kap tad-Dipartiment talFiΩjolo©ija u l-Bijokimika, ilProfessur Christian Scerri, qal: “G˙alkemm kien irre©istrat progress estensiv fil-kura tattumuri malinji, g˙ad hemm numru kbir ta’ tumuri, b’mod speçjali tumuri metastatiçi, li g˙alihom g˙ad m’hemmx kura speçifika jew kura effettiva. LUniversità tag˙na ilha g˙al dawn l-a˙˙ar ˙ames snin g˙addejja b’riçerka kontinwa dwar metodi bijokimiçi par-

tikolari g˙all-kura tal-kançer tas-sider. Dawn il-fondi g˙andhom jassiguraw li din ir-riçerka kruçjali tibqa’ tkun sostnuta fissnin li ©ejjin.” Ir-riçerka, ta˙t is-superviΩjoni tal-Professur Scerri u Dr Godfrey Grech mid-Dipartiment tal-Patolo©ija, it-tnejn mill-Fakultà talMediçina, qed issir minn tim ta’ riçerkaturi Ωg˙aΩag˙ f’kollaborazzjoni mad-Dipartimenti tal-Anatomija u l-Farmakolo©ija Klinika mill-istess Fakultà, u mal-Klinika tas-Sider tal-Isptar Mater Dei. Is-Sinjura Michelle Muscat, filkumment tag˙ha qalet: “Sew jekk ikun membru tal-familja, ˙abib tal-familja, jew persuna li ma nafx, l-u©ig˙, il-biΩa’ u ttaqtig˙ il-qalb ikunu dejjem hemm. Hu g˙al dan l-g˙an li nemmen li g˙andna n˙e©©u lill-istudenti tag˙na biex jirriçerkaw u jaraw x’qed ji©ri madwarna, bit-tama li nsibu mezzi li bihom inkunu nistg˙u ni©©ieldu u nirb˙u dil-marda. Il-Fondazzjoni Alive qed ta˙dem bis-s˙i˙ biex tag˙mel din ir-riçerka possibbli u

g˙alhekk g˙andna ning˙aqdu biex din issir realtà.” Rimona Mifsud Cristiano, persuna li salvat mill-marda talkançer tas-sider qalet: “Ilkançer tas-sider fe©©li tliet darbiet fi 11-il sena. Irnexxieli nirba˙ il-marda darbtejn u b˙alissa jiena stess pazjenta. Meta t-tobba jg˙idulek li g˙andek kançer, jew li lkançer re©a’ fe©©lek, t˙ossok missejt il-qieg˙ u ssaqsi: issa xi jmiss? Kif se ng˙addi minnha? Sakemm tinteba˙ li g˙andek biss Ωew© g˙aΩliet: jew tpo©©i bilqieg˙da u t˙alli l-affarijiet ji©ru wa˙dehom, jew tqum biex ti©©ilidlu u ma taqta’ qalbek qatt. G˙al dawn l-a˙˙ar 11-il sena dejjem ridt ng˙in lillo˙rajn. Illum g˙andi l-opportunità li ng˙in lill-ALIVE 2014 Cycling Challenge g˙ax, b˙ali, dawn qatt ma jaqtg˙u qalbhom biex ji©bru l-flus ˙alli tkun tista’ tinstab il-kura.” Minbarra s-sig˙at twal ta’ ta˙ri© regolari, il-parteçipanti qed ji©bru l-fondi wkoll b’diversi attivitajiet o˙ra. Ilpubbliku jista’ jg˙in ukoll littim ta’ din is-sena billi jag˙mel l-g˙otja tieg˙u f’wa˙da minn dawn l-attivitajiet ta’ ©bir ta’ fondi, jew billi jappo©©ja liççiklisti fi triqithom billi jid˙ol fis-sit www.alivecharity.com Dawk li jixtiequ jisponsorjaw xi parteçipant partikolari g˙al din l-isfida jistg˙u jag˙fsu fuq ir-ritratt tieg˙u/tag˙ha mis-sit elettroniku fit-taqsima ‘The Challenge’, jew jindikaw isimhom fuq id-deskrizzjoni tat-tranΩazzjoni. Il-pubbliku jista’ jibg˙at ukoll id-donazzjonijiet tieg˙u bl-SMS fuq 5061 7364 (€2.33); 5061 8081 (€4.66); 5061 8913 (€6.99); u 5061 9208 (€11.65), jew permezz ta’ trasferiment bankarju kif ©ej: Nru tal-Kont BOV 4002149804-6 Alive Charity Foundation - BIC – VALLMTMT - IBAN - MT85 VALL 2201 3000 0000 4002 1498 046.


Sports

38 16.03.2014

Premier inGLiÛ riÛuLTATi Hull City v Man City Everton v Cardiff City Fulham v Newcastle U Southampton v Norwich City Stoke City v West Ham United Sunderland v Crystal Palace Swansea City v West Brom Aston Villa v Chelsea

0-2 2-1 1- 0 4-2 3-1 0-0 1-2 1-0

LOGÓOB GÓAL-Lum Manchester United v Liverpool 14.30 Tottenham Hotspur v Arsenal 17.00

CheLseA meGÓLuBA f’ViLLA PArk il-partita tag˙hom fi draw ta’ ming˙ajr gowls. Stoke g˙elbu li West Ham 3-1 meta sa tmiem l-ewwel taqsima l-iskor kien ta’ 1-1. Skurjaw l-ewwel il-Hammers minn Andy Carroll iΩda Stoke skurjaw tliet darbiet ming˙ajr risposta, darbtejn minn Peter Odemwingie, wie˙ed kull taqisma u ie˙or minn Marko Amautovic. Fulham f’darhom irnexxielhom jg˙elbu lil Newcastle 1-0 b’gowl fit-68 minuta minn Ashkan Dejagah. Reb˙a tajba barra minn darhom g˙amlu West Brom bl-iskor ta’ 2-1 kontra Swansea. Fi tmiem l-ewwel taqsima l-iskor kien 1-0 favur Swansea li skurjaw wara biss Ωew© minuti log˙ob minn Roland Lamah. Appena bdiet ittieni taqsima West Brom kisbu d-draw minn Stephane Sessagnon u lejn ittmiem Youssuf Mulumbu kiseb il-gowl tar-reb˙a g˙alihom.

It-tim ta’ Jose’ Mourinho kellu jbaxxi rasu kontra d-daqqa ta’ takkuna ta’ Fabian Delph li g˙elbet lil Petr Cech fil-lasta ta’ Chelsea. Lejn l-a˙˙ar talpartita Aston Villa kienu superjuri u kienu sfortunati li ma Ωidux gowl ie˙or permezz tal-istess Delph li anki laqat illasta wara l-gowl. Reb˙a storika g˙al Villa li po©©iet lil Chelsea f’qag˙da mhux daqstant tajba g˙alkemm xorta g˙adhom f’ras il-klassifika. Man C fittieni post g˙andhom sitt punti inqas imma tliet log˙biet inqas ukoll. Il©lieda g˙ar-reb˙ tal-kampjonat tidher li qed ti˙rax bil-kbir. Everton Ωammew it-tamiet tag˙hom li jikkwalifikaw biex jilg˙abu fl-Ewropa meta rre©istraw reb˙a kontra Cardiff ta’ 2-1 bil-gowl tal-reb˙a jasal fl-a˙˙ar minuta. Kien Gerard Deulofen li po©©ihom fuq quddiem appena bdiet it-tieni taqsima iΩda Cala ©ab id-draw g˙al Cardiff biex fid-90 minuta Seamus

Coleman skorja l-gowl importanti tarreb˙a. Sitt gowls fil-partita bejn Southampton u Norwich li spiççat b’reb˙a g˙asSaints ta’ 4-2. Il-gowl tag˙hom kienu skurjati minn Morgan Schneiderlin, Rickie Lambert, Jay Rodriguez u Sam Gallaghar. It-tnejn ta’ Norwich skurjawhom Johan Elmander u Robert Snodgrass fl-a˙˙ar ˙ames minuti talpartita. Hull sofrew telfa f’darhom ta’ 2-0 kontra wie˙ed mill-a˙jar timijiet b˙alissa flIngilterra; Manchester City. Il-Blues skurjaw gowl fil-bidu nett tal-partita minn David Silva u ie˙or fl-a˙˙ar nett minn Edin Dzeko biex komplew l-isfida tag˙hom g˙ar-reb˙ tal-kampjonat, dan kollu minkejja li kienu b’10 plejers g˙al kwaΩi l-partita kollha meta wara 10 minuti log˙ob tkeççilhom il-captain Kompany. Sunderland u Crystal Palace temmew

BunDesLiGA

ÓAfnA GOwLs fiL-BunDesLiGA LBierAÓ

riÛuLTATi

kLAssifikA TIM

L

R

D

T

F

K

P

Chelsea Manchester City Liverpool Arsenal Tottenham H Everton Manchester U Southampton Newcastle United Aston Villa Stoke City West Ham United Hull City Swansea City Norwich City West Brom Crystal Palace Sunderland Cardiff City Fulham

30 27 28 28 29 28 28 30 29 29 30 29 29 29 30 29 29 27 30 30

20 19 18 18 16 14 14 12 13 9 8 8 8 7 7 5 8 6 6 7

6 3 5 5 5 9 6 9 4 7 10 7 6 8 8 13 4 7 7 3

4 5 5 5 8 5 8 9 12 13 12 14 15 14 15 11 17 14 17 20

56 71 73 52 37 40 46 43 37 32 32 32 30 38 24 33 19 26 23 30

23 27 35 28 37 28 31 37 40 38 44 38 37 43 48 43 38 42 52 65

66 60 59 59 53 51 48 45 43 34 34 31 30 29 29 28 28 25 25 24

serie A riÛuLTATi Hellas Verona v Inter

Borussia D v Borussia M Braunschweig v Wolfsburg Hertha Berlin v Hannover 96 Hoffenheim v Mainz 05 Werder B v VfB Stuttgart Bayern M v Bayer L

1-2

LOGÓOB GÓAL-Lum

1-1

Atalanta v Sampdoria AC Milan v Parma Cagliari v Lazio Livorno v Bologna Sassuolo v Catania Fiorentina v ChievoVerona Genoa v Juventus

0-3 2-4 1-1 2-1

LOGÓOB GÓAL-Lum Hamburger SV v Nurnberg Eintracht Frankfurt v Freiburg

Tard

L

R

D

T

F

K

P

Bayern Munich Borussia D Schalke 04 Bayer Leverkusen Mainz 05 Wolfsburg Borussia M Augsburg Hertha Berlin Hoffenheim Hannover 96 Werder Bremen Eintracht F Nurnberg VfB Stuttgart Hamburger SV Freiburg Braunschweig

25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 24 24 25 24 24 25

23 15 14 14 12 12 11 11 10 7 8 7 6 4 5 5 4 4

2 3 5 2 5 4 6 5 6 8 5 8 8 11 6 5 7 6

0 7 6 9 8 9 8 9 9 10 12 10 10 9 14 14 13 15

74 56 48 41 37 42 43 38 35 54 34 29 27 27 39 39 22 20

12 29 36 29 38 39 32 36 31 56 43 47 40 42 52 53 45 45

71 48 47 44 41 40 39 38 36 29 29 29 26 23 21 20 19 18

15.00 15.00 15.00 20.45 20.45

Torino v SSC Napoli Roma v Udinese

17.30

TIM

15.00

LOGÓOB GÓAL-GÓADA

15.30

kLAssifikA

12.30

Mainz kellhom reb˙a tajba ferm ta’ 4-2 barra minn darhom g˙and Hoffenheim bil-gowls kollha tal-partita jkunu skurjati fit-tieni taqsima. Hoffenheim kienu 2-0 minn fuq sat-53 minuta meta ftit wara li bdiet it-tieni taqsima skurjaw darbtejn minn Eugen Polanski u Roberto Firmino. Madanakollu Mainz g˙amlu rimonta qawwija meta bejn is-67 minuta u tmiem il-partita skurjaw erbg˙a darbiet. Beda Eric Maxim Choupe-Moting u Benedikt Saller ©ab id-draw biex imbag˙ad il-ÌappuniΩ, Shinji Okazaki skorja doppjetta biex ta r-reb˙a li Mainz. Reb˙a o˙ra barra minn darhom g˙amluha Hannover fuq Hertha bl-iskor ta’ 3-0. Anki hawn il-gowls kollha ©ew fit-tieni taqsima minn Lars Stindi, Jan Schlaudraff u Szabolcz Huszti. Anki Borussia Monchengladback reb˙u barra minn darhom bl-iskor ta’ 2-1 kontra Borussia Dortmund. Sa tmiem l-ewwel taqsima M’Gback kienu di©a’ 2-0 minn fuq b’gowls ta’ Raffael u Max Kruse.

Dortmund skurjaw il-gowl tal-bandiera minn Milos Jojic. Iç-çampjins renjanti Bayern Munich g˙elbu lil Bayer Leverkusen 2-1 ming˙ajr wisq diffikultà bil-gowls jaslu fl-44 minuta minn Mario Mandzukic u fit-52 minuta minn Bastjan Schweinsteiger biex b’hekk kompliet il-mixja lejn ir-reb˙ talBundesliga. Il-gowl ta’ Leverkusen wasal tard fid-90 minuta minn Stefan Kiessling. Kellna imbag˙ad Ωew© draws ta’ 1-1. Werder Bremen kontra Stuttgart li sa tmiem l-ewwel taqsima kienu g˙adhom 00. Skurjaw l-ewwel Stuttgart minn Georg Niedermaier u Aaron Hunt kiseb id-draw g˙al Bremen. Ta’ min wie˙ed isemmi li Martin Harnik falla penalty g˙al Stuttgart ftit sekondi qabel intemmet l-ewwel taqsima. Eintracht Braunschweig ukoll spiççaw 11 kontra Wolfsburg. Fl-ewwel taqsima kienu Wolfsburg li skurjaw minn Luiz Gustavo u Braunschweig ©abu d-draw minn Karim Bellarabi fit-tieni taqsima.

19.00 21.00

kLAssifikA TIM Juventus Roma SSC Napoli Inter Fiorentina Parma Hellas Verona Lazio Torino AC Milan Genoa Sampdoria Atalanta Udinese Cagliari ChievoVerona Bologna Livorno Catania Sassuolo

L 27 26 27 28 27 26 28 27 27 27 27 27 27 27 27 27 27 27 27 27

R 23 17 16 12 13 11 12 10 9 9 9 9 10 9 6 6 4 5 4 4

D 3 7 7 11 6 10 4 8 9 8 8 7 4 4 11 6 11 6 8 6

T 1 2 4 5 8 5 12 9 9 10 10 11 13 14 10 15 12 16 15 17

F 63 49 52 45 45 41 43 34 39 39 31 33 28 30 27 22 22 29 20 25

K 19 12 29 29 30 29 45 35 35 38 34 39 38 39 36 38 41 50 46 55

P 72 58 55 47 45 43 40 38 36 35 35 34 34 31 29 24 23 21 20 18


Sports

16.03.2014 39

moSta jkomplu jikkonFermaw Balzan ÓaBBtu lil Valletta iS-SaÓÓa tat-tim Mosta Sliema W (HT 0-1)

1 1

Ritratti: STEPHEN GATT

Sliema Wanderers u Mosta qasmu l-punti fi draw ta’ 1-1, f’partita li kienet attraenti ferm minkejja nnuqqas ta’ gowls. IΩ-Ωew© timijiet kienu bΩonn ilpunti u probabbli li l-ebda wie˙ed minnhom ma ˙are© kuntent bir-riΩultat, madanakollu Mosta, wie˙ed jista’ jg˙id li komplew ikkonfermaw kemm g˙andhom tim b’sa˙˙tu mmexxi abbilment mitTaljan, plejer kowç tag˙hom Enrico Piccioni. Il-partita bdiet b’mod negattiv meta r-referi keçça plejer minn kull na˙a wara ftit aktar minn kwarta log˙ob, f’inçidenti differenti.

Sliema bdew tajjeb u fil31 minuta, l-iskorer prolifiku tag˙hom in-Ni©erjan STANLEY OHAWUCHI feta˙ l-iskor. Huwa rçieva freekick ming˙and Cilia, u antiçipa lid-difensur avversarju biex b’daqqa ta’ ras g˙eleb lil Borg. Sliema Ωammew dan il-vanta©© tul l-ewwel taqsima biss, g˙ax ftit wara li bdiet ittieni taqsima, fl-54 minuta, Mosta kisbu d-draw minn Micallef. Fil-fatt mir-reazzjoni Mostija kien ukoll jidher çar li t-tim ma kellu ebda intenzjoni li jitlef din il-partita ming˙ajr ma jissielet kemm jifla˙. U filfatt hekk ©ara peress li wasal il-gowl tad- draw minn sitwazzjoni ta’ setpiece l-istess b˙al gowl tas-Sliema. Kross ta’ Carrozza minn freekick u

MANOLITO MICALLEF g˙eleb lil Bonello, wkoll bir-ras.

MOSTA: Borg, Rodriguez, Piccioni, Farrugia, I Zammit, Micallef, R Grech, K Zammit (Carrozza 15), Brincat, Kaljevic, I Grech. KOWÇ: Enrico Piccioni SLIEMA W: Bonello, Barbetti, Muscat, Ohawuchi, Scerri (Borg 31), Mintoff, Cilia, Vladavic, Farrugia, Muchardi, Bianciardi. KOWÇ: Alfonso Greco SKURJAW: Stanley Ohawuchi (S) 32 min, Manolito Micallef (M) 54 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Stanley Ohawuchi, Sliema Wanderers REFEREE: Marco Borg

Agius Edmond (Valletta) u Zarate Bilboa Edison David (Balzan) jissieltu g˙all-ballun

Balzan Y Valletta (HT 0-1)

1 3

Minkejja l-iskor ta’ 3-1, wie˙ed jista’ jg˙id li din ma kinitx xi reb˙a façli g˙al Beltin. Kien biss xutt stupend ta’ EDMOND AGIUS fit-88 minuta li g˙amel l-iskor aktar rispettabbli g˙al Valletta. L-ewwel taqsima kienet wa˙da medjokri bi ftit li xejn çansijiet ta’ gowls. Skurjaw gowl wie˙ed meta Valletta marru fil-vanta©© fil-21 minuta meta kross ta’ Dos Santos g˙ola g˙alih JONATHAN CARUANA u bir-ras xe˙et fix-xibka. Balzan laqtu l-lasta ftit wara meta freekick ta’ Calcado qabeΩ il-barriera u stampa mal-mimduda.

Ohawuchi Stanly (Sliema) u Zammit Ian (Mosta)

Qormi jdamdmu lil BirGu

tarxien aÓjar wara li raBat tkeÇÇilhom plejer

Qormi Vittoriosa (HT 1-0)

Rabat A Tarxien R (HT 0-0)

5 1

0 2

Qormi lbiera˙ g˙elbu lil Vittoriosa Stars bl-iskor kbir ta’ 5-1. Il-klassifika tar-Relegation Pool tant hi versatili b˙alissa li mill-post tat-tielet mill-a˙˙ar qabel din il-partita Qormi issa telg˙u jaqsmu lewwel post mal-Floriana g˙alkemm b’partita aktar. Min-na˙a ta’ Vittoriosa Stars dawn kienu veru diΩappuntanti b’mod speçjali wara r-reb˙a tajba li kisbu l-©img˙a li g˙addiet ta’ 3-1 fuq Rabat Ajax. Qormi bdew kmieni fil-partita meta wara biss seba’ minuti ALFRED EFFIONG approfitta minn Ωball ta’ Vella Critien u feta˙ l-iskor. Qormi imbag˙ad kellhom jistennew doppjetta ta’ JORGE PEREIRA DA SILVA biex serr˙u rashom mir-riΩultat meta dan skorja fid-49 minuta b’daqqa ta’ ras g˙al kross ta’ Vella, u fit-63 minuta meta l-BraΩiljan approfitta minn Ωball ie˙or difensiv. Imbag˙ad fit72 u t-73 minuta LEIGHTON GRECH skorja darbtejn o˙ra biex ©ab l-iskor 5-0. L-ewwel dan t˙alla liberu fuq il-lemin biex wara li bidel ballun ma’ Quinteri g˙eleb lil Muscat u imbag˙ad re©a’ g˙adda lid-difiΩa u g˙eleb lil Muscat li kien ˙iere© fuqu. Vittoriosa skurjaw il-gowl tal-bandiera fis-77 minuta minn MARCELO PEREIRA.

Tarxien Rainbows g˙elbu lil Rabat Ajax 2-0 biΩ-Ωew© gowls jaslu fit-tieni taqsima. Matul l-ewwel taqsima Tarxien ma setg˙ux jinfdu d-difiΩa Rabtija minkejja lattakki tag˙hom, madanakollu fit-tieni taqsima la darba skurjaw Tarxien kienu l-a˙jar u ftit setg˙u jitilfu l-partita. Appena bdiet it-tieni taqsima l-gowler Vella tarRainbows kien g˙oddu tefa’ fix-xibka tieg˙u stess xutt ta’ Carapic li kien g˙adu kif da˙al jilg˙ab fil-bidu tat-tieni taqsima, meta dan ˙abbat il-ballun mal-lasta tieg˙u stess. Fit-52 minuta Tarxien marru fil-vanta©©. Hevia seraq ballun lil Gauci u kien pront qassam lil JORGE SANTOS SILVA bil-BraΩiljan jaqbeΩ id-difiΩa kollha qabel ix-xutt tieg˙u g˙eleb ukoll lil Velimirovic. L-affarijiet komplew je˙Ωienu g˙all-Ajax meta minuta wara tkeççilhom Bajada g˙at-tieni karta safra. Fil-65 minuta Tarxien irduppjaw. Mossa sabi˙a bejn Jorge Santos li qabad ballun f’nofs il-grawnd, qassam lejn Bueno fuq il-lemin u l-kross ta’ dan g˙ola g˙alih DEMBA TOURE biex g˙eleb lil Velimirovic. Mil-karta l-˙amra ’l quddiem Tarxien kellhom bosta attakki iΩda l-attakkanti tag˙hom kienu pjuttost ˙alja u wkoll il-gowler Rabti kien prominenti b’diversi saves tajbin fosthom tnejn fuq xuttijiet tal-BraΩiljan Bueno u Pulo.

QORMI: Farrugia, Caruana, Pisani (Gabrieli 87), L Grech, Pereira, Da Silva, Effiong (Pirotta 82), Gianola, Quintieri (Bajada 75), Vella, Bondin. KOWÇ: Karel Zeman VITTORIOSA S: Muscat, Torri (Arab Siraj 46), Buttigieg, Pereira, Camilleri (Spiteri 46), Caldeira, Vella Critien, Sidibe, Santaguida (Arrigada 64), Brincat, Martin. KOWÇ: Oliver Spiteri SKURJAW: Alfred Effiong (Q) 7 min, Jorge Pereira da Silva (Q) 49 u 63 min, Leighton Grech (Q) 72 u 73 min, Marcelo Pereira (V) 77 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Leighton Grech REFEREE: Andre’ Arciola

RABAT A: Velimirovic, Licari, Micallef, Oproiescu (Cortis 74), Caruana, Gauci, Falzon (Carapic 46), Carrillo Pendas, Azzopardi (Cauchi 83), Bajada, Tanti. KOWÇ: Steve D’Amato TARXIEN R: Vella, Alcantra (Goncalves 46), Mifsud, Ciantar (Bonnici 46), Santos Silva, Caruana, Toure, Mamo, Bueno, Sammut, Hevia (Pulo 76). KOWÇ: Clive Mizzi SKURJAW: Jorge Santos Silva (T) 52 min, Demba Toure (T) 65 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Jorge Santos Silva, Tarxien Rainbows REFEREE: Sandro Spiteri

Fil-bidu tat-tieni taqsima Valletta tilfu xi çansijiet li jirduppjaw iΩda fil-55 minuta LATCEF ELFORD-ALLIYU rnexxielu jg˙eleb lil Bartolo wara li xutt ta’ Dos Santos kien devjat minn Scicluna. Valletta re©g˙u laqtu l-lasta minn Elford-Alliyu bil-ballun imur g˙and Dos Santos li xxuttja u Bartolo laqa’ bil-ballun jer©a’ g˙and Elford-Alliyu li x-xutt tieg˙u ˙abat ma idejn Scicluna iΩda r-referi injora l-protesti tal-Belt g˙al penalty. Hawn Balzan bdew pressjoni biex jiskurjaw. Calcado laqat ix-xibka minn barra u fit-83 minuta xutt preçiΩ ta’ LYDON MICALLEF spiçça fix-xibka Beltija g˙al 2-1 biex imbag˙ad

wasal il-gowl ta’ Agius g˙al 3-1.

BALZAN Y: Bartolo, Gr ima, Micallef, Vignaroli, Sci cluna, Bezzina, Magro, Dos Santos, Zarate, Calcado, Negrin. KOWÇ: Jesmond Zerafa VALLETTA: Cini, Dos Santos, Borg, Caruana, Agius, Briffa, Elford Alliyu, Sanchez, Maisuradze, Da Silva, Mifsud Triganza. KOWÇ: Mark Miller SK URJAW: Jonathan Caruana (V) 21 min, Latcef Elford-Alliyu (V) 55 min, Lydon Micallef (B) 8 3 min, Edmond Agius (V) 88 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Latcef Elford-Alliyu, Valletta REFEREE: Mario Apap

il-premier leaGue malti klaSSiFika ChampionShip pool Birkirkara Valletta Sliema W Hibernians Mosta Balzan

L 3 4 4 3 4 4

R 3 2 1 1 1 0

D 0 2 2 0 2 0

T 0 0 1 2 1 4

F 10 9 7 6 5 4

K 2 5 5 7 8 14

+/+8 +4 +2 -1 -3 -10

Pti 37 35 27 27 24 14

klaSSiFika releGation pool Tarxien R Qormi Floriana Naxxar Lions Vittoriosa Stars Rabat Ajax

L 4 4 3 3 4 4

R 3 3 2 0 1 0

D 1 0 0 1 1 1

T 0 1 1 2 2 3

F 8 15 6 3 6 2

K 2 5 6 8 10 9

+/- Pti +6 18 +10 17 +0 17 -5 15 -4 13 -7 4

loGÓoB li jmiSS Illum kapmpojant Premier | fil-Grawn Nazzjonali

Floriana vs Naxxar Lions Birkirkara vs Hibernians

14.00 16.00

l-aQwa SkorerS Plejer

Tim

Edison Luis dos Santos, Stanley Ohawuchi, Alfred Effiong, Jhonnattan da Conceicao, Denni Rocha dos Santos, Clayton Failla, Obinna Obiefule, Igor Coronado, Shodiya Haruna Shola, Marcelo Pereira,

Hibs SliemaW Qormi B’Kara Valletta Hibs Hibs Floriana B’Kara Vittoriosa

Gowls

18 18 17 17 15 12 12 11 11 11


Lokali

40 16.03.2014

MHUX KREDIBBLI KITBA TA’ LIAM GAUCI

Id-dibattitu televiΩiv bejn ilPrim Ministru Joseph Muscat u l-Kap tal-OppoΩizzjoni Simon Busuttil, li xxandar fuq TVM nhar il-Ìimg˙a, kompla wera kemm mhuwiex kredibbli lPartit Nazzjonalista. B˙al dejjem, Busuttil deher li qieg˙ed jinsa illi huwa lmexxej tal-istess partit li ˙oloq il-problemi kollha li pajjiΩna qed jiffaççja llum. Din l-amnesija ˙assbet lil ˙afna nies meta kul˙add jaf li Busuttil kien parti integrali mill-Partit Nazzjonalista meta ttie˙du ddeçiΩjonijiet li g˙amlu ˙sara kbira lil pajjiΩna matul l-a˙˙ar snin li g˙amel fil-Gvern. Fost l-o˙rajn, il-memorja selettiva ta’ Busuttil ˙ar©et filbera˙ fil-kwistjoni tat-tbag˙bis tal- ismart meters . Il-Kap Nazzjonalista g˙al darb’o˙ra re©a’ insista li l-˙uta Ω-Ωg˙ira ti©i ppersegwitata, meta kien fi Ωmien Gvern Nazzjonalista li lAmministrazzjoni g˙aΩlet li t˙alli lil kull min kien involut f’dawn it-tipi ta’ abbuΩi illi jfarfar ir-responsabbiltà tieg˙u billi j˙allas multa ta’ Lm100. Multa li ma kinitx tie˙u inkonsiderazzjoni l-ammont li nsteraq u ma g˙amlet xejn biex tg˙in lillPulizija biex taqbad lill-˙ut ilkbir li kienu wara dan ir-racket. G˙ad-differenza tal-Partit Nazzjonalista, il-Gvern preΩenti qieg˙ed jitlob lil kull min wettaq dan ir-reat illi jag˙mel tajjeb g˙ad-dawl li seraq billi

Ritratt: JOE CAMENZULI j˙allas il-kontijiet u penalitajiet dovuti. Mhux talli hekk, imma l-Gvern preΩenti qieg˙ed ukoll jitlob lin-nies li jersqu ’l quddiem biex jirregolarizzaw ru˙hom billi jikxfu l-identità ta’ min bag˙bas il-meter tag˙hom. Il-Kap tal-OppoΩizzjoni kellu l-istess attitudni fejn jid˙ol ilprogramm ta’ çittadinanza b’investiment fejn wera li l-partit tieg˙u m’g˙andux idea ta’ xi jrid. Hawnhekk Busuttil akkuΩa lill-Prim Ministru illi

kien qieg˙ed iwebbes rasu u jirrombla fuq kul˙add. Imbag˙ad, fl-istess nifs, akkuΩah li kien indeçiΩ g˙aliex biddel il-kriterji marbutin malg˙otja taç-çittadinanza lillinvestituri wara konsultazzjoni pubblika. Allura wie˙ed jistaqsi: x’inhu l-punt ta’ Busuttil? Li l-Gvern deçiΩ wisq, jew li mhux deçiΩ biΩΩejjed? Dwar il-power station, il-Prim Ministru assigura li l-Gvern qatt ma kien ser juΩa teknolo©ija li

kienet b’xi mod ser tpo©©i ssa˙˙a tar-residenti ta’ Marsaxlokk u BirΩebbu©a filperiklu. Dan ma daqqx g˙al widnejn Busuttil li abbanduna l-paragun tal-koppla tal-Mosta biex qabeΩ g˙al dak ta’ tliet grawnds tal-futbol. Sadanittant, il-Kap tal-OppoΩizzjoni, bejn termini reli©juΩi u sportivi, re©a’ naqas milli joffri alternattiva vijabbli g˙as-sistema ta’ ©enerazzjoni attwali. Allura, wie˙ed jifhem li l-Partit

Nazzjonalista kien ikun komdu illi jΩomm is-sistema preΩenti tal- heavy fuel oil , li tant g˙amlet ˙sara lis-sa˙˙a tar-residenti tal-madwar. Fil-kwistjoni tal-Ener©ija dehret çara wkoll l-ipokresija tal-Kap tal-OppoΩizzjoni fejn tid˙ol is-sitwazzjoni finanzjarja tal-Enemalta, kumpanija li lGvern Nazzjonalista ˙alla g˙arkupptejha. Hawnhekk Busuttil, minflok aççetta l-fatt li l-Gvern preΩenti rnexxielu jasal g˙al ftehim ma’ kumpanija ÇiniΩa biex inaqqas id-dejn talEnemalta bin-nofs, g˙aΩel li jallega li l-Partit Laburista ma jiddejjaqx jag˙milha mad-dittaturi. Interessanti illi wie˙ed jinnota li dan l-argument ©ie millpersuna li l-kap tal-partit tieg˙u kien qieg˙ed jg˙annaq u jid˙aq lid-dittatur Libjan Muammar Gaddafi ftit Ωmien qabel il-kolp ta’ stat li temm ittmexxija tieg˙u, biex jipprova j©ib rati vanta©©juΩi fuq lesplorazzjoni g˙aΩ-Ωejt. Jekk ma ˙adna xejn middibattitu ta’ din il-©img˙a, Ωgur li komplejna nifhmu li l-Partit Nazzjonalista ma tg˙allem xejn mit-telfa elettorali kbira li sofra s-sena l-o˙ra. Madankollu, min sinçerament stenna a˙jar meta n-nies li qeg˙din immexxu lillPN illum huma l-istess klikka li wasslithom g˙all-vot ta’ sfiduçja tal-poplu Malti u G˙awdxi li temm iΩ-Ωmien tag˙hom filgvern?


Kullhadd 16.03.2014