Page 1

www.kullhadd.com

suPPliMent it-tweÌiba ta’ jOsePh Muscat gÓaD-DisKOrs tal-baÌit

Il-Óadd 9 ta’ Diçembru, 2012 Óar©a Nru 1,013

Prezz ›0.80

il-VOt ta’ gÓaDa fil-ParlaMent

gatt jiPPeriKOla l-gVern Gonzi se jÓabbar id-data tal-elezzjoni qabel il-vot fuq il-baÌit?

minn Wenzu Mintoff G˙ada l-inçertezza u l-instabbiltà fil-pajjiΩ se jkunu fl-aqwa tag˙hom, g˙ax diffiçli wie˙ed ibassar leΩitu tal-vot li se jittie˙ed fi tmiem is-seduta parlamentari ta’ g˙ada filg˙axija. Skont sorsi ta’ minn jorbot fuqhom, jidher illi lkarta li sejra tintlag˙ab g˙ada minn Lawrence Gonzi fid-diskors tieg˙u, se tkun li jantiçipa l-eΩitu tal-vot, billi j˙abbar id-data tal-elezzjoni g˙ad-9 ta’ Marzu li ©ej. B’hekk ikun jidher li mhux il-Parlament bil-vot dwar il-Ba©it li jkun sfurzah ixolji l-Parlament, imma jkun hu li sejja˙ l-elezzjoni minn jeddu. Filwaqt li jkun intrabat bid-data tal-elezzjoni ©enerali, Gonzi imbag˙ad se jag˙mel appell biex ilBa©it ikun approvat mill-Parlament ˙alli l-benefiççji li fih ikunu jistg˙u jid˙lu fis-se˙˙ mill-1 ta’ Jannar li ©ej. Jekk imbag˙ad il-vot fuq il-Ba©it ma jg˙addix, Gonzi se jag˙mel minn kollox biex jag˙ti limpressjoni li l-benefiççji tal-Ba©it mhux se jkunu jistg˙u jid˙lu fis-se˙˙ f’Jannar. G˙al kuntrarju, l-Mexxej Laburista Joseph Muscat di©à ta garanzija li jekk jing˙ata r-responsabbiltà tat-tmexxija tal-Gvern, huwa se jag˙ti l-benefiççji tal-Ba©it b’lura mill-1 ta’ Jannar 2013.

Jidher illi nhar it-Tnejn Gonzi se jkun qieg˙ed jilag˙ab l-a˙˙ar karta tieg˙u, biex ma jidhirx illi ©ie kostrett mill-Parlament biex isejja˙ elezzjoni, imma sejja˙ha hu g˙ax it-terminu naturali tal-mandat tieg˙u wasal biex jiskadi. Lawrence Gonzi ma jridx li jitniΩΩel fl-istorja ta’ pajjiΩna b˙ala l-ewwel Prim Ministru li l-ba©it tieg˙u ©ie meg˙lub fil-Parlament. Kienu Lawrence Gonzi u Austin Gatt li ©abu lpajjiΩ f’din l-inçertezza kbira g˙ax il-formula ta’ kompromess biex il-vot ta’ g˙ada dwar il-Ba©it ma je˙ilx, kellha tkun li Austin Gatt jirriΩenja mill-

Kabinett, kif kien previst li sa jag˙mel, ˙a jkun jista jie˙u ˙sieb il-kampanja elettorali tal-PN. Imma Austin Gatt ta’ stinat li hu, kompla jo˙loq aktar problemi g˙al Lawrence Gonzi, u ma rriΩenjax li ma jmurx jidher li l-a©ir tieg˙u qieg˙ed ikun iddettat minn Franco Debono. L-intransi©enza ta’ Austin Gatt qieg˙da tipperikola l-eΩistenza talgvern. F’din il-©img˙a kruçjali g˙al din il-le©iΩlatura, Austin Gatt iddeçida li flimkien ma’ Manwel Delia, jidher qieg˙ed iΩur it-teatru bla saqaf il-Belt, wie˙ed mis-simboli tad-dekadenza ta’ GonziPN.

Djar resiDenzjali gÓal tfal b’DiÛabbilta’

il-gVern jiftaÓar b’Dar gÓat-tfal b’DiÛabbiltÀ li baQgÓet Ma nfetÓitX Fid-Diskors tal-Ba©it il-Ministru Fenech qal illi infet˙et dar g˙al tfal b’diΩabbiltà. Madankollu din il-gazzetta hija nfurmata li dan assolutament mhuwiex il-kaΩ. G˙alkemm qabel l-elezzjoni tal-2008 l-Awtorità tad-Djar kienet allokat Ωew© appartamenti g˙al dan liskop, dawn baqg˙u ma nefet˙ux b˙ala dar g˙al tfal b’diΩabbiltà u f’dawn l-appartamenti la hemm impjegati u wisq inqas klijenti.


02

09.12.2012

A˙barijiet

L-AÓÓAr stAtistikA tAL-EurOstAt

AktAr minn 21% f’riskju tA’ fAqAr Madwar 89,000 persuna jew 21.4% tal-popolazzjoni talGΩejjer Maltin tinsab f’riskju ta’ faqar. Dan kien ikkonfermat minn statistika uffiçjali talEurostat li kienet ippubblikata nhar it-Tnejn li g˙adda. Skont din l-istatistika, jirriΩulta li n-nies li kienu jinsabu f’riskju ta’ faqar f’pajjiΩna fl-2011 Ωdiedu b’1.1% meta mqabbla mal-2010. Dawn iç-çifri juru li wie˙ed minn kull ˙ames persuni f’pajjiΩna jinsab f’riskju ta’ faqar u g˙alkemm ir-rata ta’ pajjiΩna hija anqas mill-medja tal-pajjiΩi tal-Unjoni Ewropea, kollox jindika li aktar ma jg˙addi Ωmien, il-faqar f’pajjiΩna aktar

qed ikompli jinfirex u jikber. Il-Eurostat tg˙id li fost il-persuni li huma f’riskju ta’ faqar hemm dawk li jie˙du l-benefiççji soçjali u li sal-lum il©urnata jammontaw g˙al 15.4% tal-popolazzjoni. L-istatistika Ewropea tindika wkoll li f’pajjiΩna telg˙u g˙al 6.3% dawk il-persuni li huma mça˙˙din minn diversi neçessitajiet materjali. Il-Eurostat tiddefinixxi l-faqar skont disa’ kriterji stabbiliti li jinkludu l-abbiltà ta’ persuna biex t˙allas il-kera, l-abbiltà ta’ persuna biex t˙allas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, l-abbiltà ta’ persuna biex iΩΩomm id-dar tag˙ha s˙una fix-xitwa, l-

abbiltà ta’ persuna li tikkonsma ˙ut, la˙am u ikel sustanzjuΩ b’mod regolari, l-abbiltà ta’ persuna li darba f’sena tmur btala ta’ ©img˙a u l-abbiltà ta’ persuna li jkollha karozza, magna tal-˙asil, sett tat-televiΩjoni u anke servizz tat-telefown. JirriΩulta li 24.2% tal-popolazzjoni tal-pajjiΩi membri flUnjoni Ewropea li jammontaw g˙al madwar 119-il miljun ru˙, fl-2011 kienu qed jg˙ixu firriskju tal-faqar. Filwaqt li l-Bulgarija, ir-Rumanija u l-Latvja huma l-aktar pajjiΩi b’rata g˙olja ta’ nies li qeg˙din jg˙ixu fir-riskju talfaqar, il-Lussemburgu u lAwstrija g˙andhom l-aktar rati baxxi ta’ nies li jinsabu firriskju tal-faqar. Dwar din l-istatistika, ˙adna l-kummenti ta’ LEONID MCKAY f’isem l-a©enzija Caritas. “B˙as-snin preçedenti l-kategoriji tat-tfal u persuni akbar minn 65 sena re©g˙u ©ew klassifikati b˙ala fl-akbar riskju ta’ faqar. Filwaqt li g˙all-popolazzjoni in©enerali fl-età ta’ bejn it-18 u l-64 sena, il-perçentwali f’riskju ta’ faqar huwa 13%, ittfal u l-anzjani g˙andhom riskju ta’ faqar ta’ 21% u 18% rispettivament. Fuq nota poΩittiva ninnota li ç-çifri tag˙na huma fil-ma©©oranza tag˙hom ta˙t il-medja Ewropea. Dan jo˙ro© jekk wie˙ed jag˙mel analiΩi kumparattiva tal-istatistika tal-Eurostat. Min-na˙a l-o˙ra, filwaqt li ççifri tal-UE 27 Ωammew xejriet kostanti, f’Malta ninnutaw Ωidiet gradwali minn sena g˙al o˙ra. Dan jo˙ro© miç-çifri uffiçjali tal-NSO, Statistics on Income and Living Conditions 2011. It-tieni osservazzjoni li to˙ro© minn dawn iç-çifri hija d-distinzjoni fir-riskju ta’ faqar skont it-tip ta’ familji. Familji bit-tfal huma aktar f’riskju. Mhux biss, familji bit-tfal fejn hemm ©enitur wie˙ed g˙andhom riskju ˙afna aktar sostanzjali. Filwaqt li l-medja Ewropea fl2011 kienet ta’ 34.6 %, ir-riskju ta’ faqar g˙all-familji b’©enitur wie˙ed f’Malta huwa ta’ 47.2%. Minkejja li kien hemm progress fuq is-sena ta’ qabel, din hija l-og˙la rata fl-Unjoni Ewropea. Dawn iç-çifri jer©g˙u jikkonfermaw ir-riΩultati tal-istudju li sar mill-Caritas dwar ba©it minimu g˙al ˙ajja diçenti. Il-Caritas g˙al darba o˙ra ter©a’ tappella biex il-politika soçjali ta’ pajjiΩna tkun strument biex kull persuna jkollha biΩΩejjed riΩorsi biex tg˙ix ˙ajja diçenti, permezz ta’ pagi ©usti li jassiguraw g˙ajxien dinjituΩ g˙all-familji Maltin. Il-Caritas tifhem b’sodisfazzjon ir-rieda politika li teΩisti biex ti©i mi©©ielda d-deprivazzjoni materjali u r-riskju ta’ faqar f’pajjiΩna. Il-politika soçjali trid tkun strument biex tikxef realtajiet ta’ familji li s-soçjetà kapaçi ta˙bi. Il-Caritas issostni li ©ustizzja soçjali tfisser li dawn il-familji jing˙ataw g˙ajnuna bi dritt u mhux b’karità.”


09.12.2012

A˙barijiet

03

Il-Gvern g˙andu jie˙u €1.82 biljun f’arretrati, ˙afna minnhom li ma jistg˙ux jin©abru Mir-Rapport tal-Awditur Ìenerali g˙all-2011 jirriΩulta li l-Gvern g˙andu jie˙u miljuni kbar li qeg˙din jg˙addu diversi snin minn fuqhom u li mhuwiex qieg˙ed jirnexxilu ji©bor. Fil-fatt, sal-a˙˙ar tal-2011, il-Gvern kellu jie˙u arretrati ta’ ’l fuq minn €1.28 biljun minn sorsi differenti, b’ammonti sostanzjali minnhom li ma jistax ji©u mi©bura mill-Gvern. Skont ir-rapport tal-Awditur Ìenerali suppost li g˙andu jie˙u €546,925,699 b˙ala arretrati talincome tax, li minnhom €185,277,617 ©ejjin lura minn qabel l-1999, u l-€361,648,082 l-o˙ra akkumulaw ta˙t is-sistema tas-Self Assessment, mill-1999. Imma minn dawn in-nofs biljun ewro u fuqhom li g˙andu jie˙u lGvern b˙ala arretrati ta’ taxxa, 82% minnhom, çjoè €44,6804,440 huma kkunsidrati li ma jistg˙ux jin©abru, jg˙id ir-Rapport tal-Awditur Ìenerali. Id-Dipartiment tal-VAT ukoll g˙andu arretrati ta’ aktar minn nofs biljun ewro – €567,443,142. Skont ir-Rapport tal-Awditur Ìenerali, idDipartiment tal-VAT m’g˙andux sistema li turi b’mod analitiku g˙al kemm snin ilhom dovuta dawn larretrati, u kemm minnhom ma jistg˙ux ikunu rkuprati. B˙ala Capital Transfer Duty ilGvern g˙andu jie˙u €28,114,882 u g˙andu wkoll arretrati ta’ €4,795,464, total ta’ €32,910,346. IrRapport tal-Awditur Ìenerali jg˙id illi minnhom €21,629,438 kienu kkunsidrati illi ma jistg˙ux jin©abru. Id-Dipartiment tad-Dwana g˙andu

jie˙u arretrati ta’ ftit iktar minn 10 miljun ewro. Il-Land Transport Directorate g˙andu bilanç ta’ arretrati li jammontaw g˙al €18,186,211, €17,922,349 b˙ala liçenzji talkarozzi u €263,862 b˙ala liçenzji tas-sewqan. Minn dan it-total ta’ €18,186,211, €13,701,039 minnhom ilhom dovuta g˙al aktar minn ˙ames snin. Il-Gvern g˙andu wkoll arretrati ta’ €11,227,980 x’ji©bor b˙ala liçenzji tat-televiΩjoni. Il-fatt li l-Gvern ilu g˙al ˙afna snin jg˙id li din il-liçenzja se titne˙˙a, ikkontribwixxit biex ˙afna nies qag˙du lura milli j˙allsu din il-liçenzja. Hemm imbag˙ad l-arretrati li lGvern g˙andu jie˙u b˙ala kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soçjali, dik li hija mag˙rufa b˙ala l-bolla. Il-Gvern g˙andu jie˙u €13,903,453 b˙ala arretrati tal-kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soçjali.

L-uffiççju tal-Awditur Ìenerali

Konferma tal-medjokrità tal-Gvern “Ir-rapport tal-Awditur Ìenerali g˙as-sena 2011 ikompli juri l-medjokrità ta’ GonziPN”. Hekk sostniet Helena Dalli, ilKelliema Ewlenija g˙all-Amministrazzjoni Pubblika fi stqarrija lbiera˙. Il-Gvern tilef l-awtorità f’dan il-qasam meta minn wara dahar kul˙add ta lilu nnifsu u lill-Kabinett Ωieda straordinarja fil-paga, tant li l-Awditur Ìenerali qal li dan l-a©ir kien “eΩempju tajjeb ta’ prattiçi ˙Ωiena”. Dr Helena Dalli qalet li r-Rapport ikompli juri kif GonziPN ma fadallux sens ta’ kontabbiltà fuq l-infiq tat-taxxi u fil-fatt ma jafx il-kelma responsabbiltà xi tfisser. Minn ‘letters of comfort’ sa garanziji bankarji ma˙ru©a bl-

aktar mod dilettantesk li jesponu n-nuqqas ta’ serjetà fiskali governattiva, sa nfiq mhux previst. Id-Departmental Accounting System, im˙addma midDipartiment tat-TeΩor, qieg˙da ti©i injorata bil-konsegwenza li dipartiment importanti b˙al dan fejn jid˙ol infieq pubbliku, jiççekken. Fir-rapport g˙as-sena 2011, l-Awditur Ìenerali jelenka eΩempji mill-kaΩ tal-kuntratt tal-WasteServ g˙al direct orders f’diversi oqsma. “Kollha eΩempji li jkomplu juru konkretament kemm kibret l-ineffiçjenza u naqset il-kredibbiltà ta’ GonziPN,” temmet tg˙id Helena Dalli.

A MAGICAL DECEMBER HOLIDAYS FROM AS LITTLE AS

€229

DESTINATION

DATES

NIGHTS

ONLINE

ROCS DISCOUNT

ROCS SALE PRICE €479

1.

LONDON

15TH DEC - 18TH DEC

3

€895

46% OFF

2.

LONDON

20TH DEC - 23RD DEC

3

€996

53% OFF

€529

3.

LONDON

21ST DEC- 23RD DEC

2

€897

49% OFF

€459

4.

ROME

21ST DEC - 23RD DEC

2

€487

53% OFF

€229

5.

LONDON

23RD DEC - 26TH DEC

3

€950

44% OFF

€529

6.

DUBAI

23RD DEC - 28TH DEC

5

€914

30% OFF

€639

7.

DUBAI

28TH DEC - 02ND JAN

5

€1017

34% OFF

€669

8.

DUBAI

29TH DEC - 03RD JAN

5

€1408

53% OFF

€669

9.

LONDON

29TH DEC - 02ND JAN

4

€1410

49% OFF

€709

10.

DUBAI

30TH DEC - 04TH JAN

5

€1400

52% OFF

€669

www.rocsholidays.com tel: 2015 1515, email: travel@rocsgrp.com Rates are per person, and include return flights, accommodation, daily buffet breakfast and airline taxes. For terms and conditions please visit www.rocsgrp.com/travel/terms-and-conditions/


09.12.2012

Maratona Ìbir

05

FUTUR LI JGÓAQQADNA INIZJATTIVA ÌBIR TA’ FONDI

Il-Óamis, 13 ta’ Diçembru, Jum ir-Repubblika, il-Partit Laburista se jkun qed jorganizza attività ta’ ©bir ta’ fondi fiç-Çentru Nazzjonali Laburista fil-Óamrun. Din mistennija tkun ©abra importanti ˙afna, hekk kif se tkun l-a˙˙ar wa˙da qabel l-elezzjoni ©enerali li jmiss. Dwar din l-attività tkellimna mad-Deputat Mexxej Laburista g˙all-Affarijiet tal-Partit TONI ABELA, mas-Segretarju Organizzattiv, RAY AZZOPARDI u mal-Kap EΩekuttiv JAMES PISCOPO.

“Dik in-naqra tista’ tag˙mel id-differenza kollha” Dr Toni Abela “M’hemm ebda dubju li din hija l-a˙˙ar ©abra ta’ qabel il-Milied qabel l-elezzjoni li jmiss. B˙as-soltu ser jattendu eluf ta’ partitarji. B˙as-soltu ser ikun hemm kwantità ta’ attivitajiet. Li mhux ser ikun hemm tas-soltu huwa l-fatt li x-xhur u l-©img˙at li ser ikollna quddiemna ser ifissru spejjeΩ kbar u straordinarji. Illum, il-kampanji elettorali m’g˙adhomx isiru b˙al ta’ dari. Ftit posters ma’ Malta kollha u kwantità ta’ corner meetings minn fuq it-trakkijiet. Illum il-kampanji elettorali lanqas m’g˙adhom isiru mit-toroq, iΩda minn fuq il-mezzi tax-xandir. Elezzjoni tista’ tintilef jew tintreba˙ mhux wisq g˙aliex partit ikun tajjeb jew ˙aΩin, iΩda g˙aliex kampanja medjatika tista’ tfisser kollox. Biex isiru kampanji ta’ din ix-xorta trid il-flus u flejjes kbar. G˙alhekk fil-©abra li jmiss irid isir daqsxejn ta’ sagrifiççju anke jekk nafu li Ω-Ωminijiet mhumiex sbie˙. Je˙tie© li din id-darba nag˙tu dik in-naqra aktar. Dik in-naqra tista’ tag˙mel id-differenza kollha.”

“Maratona li g˙andha tassigura li jkollna biΩΩejjed ossi©nu finanzjarju James Piscopo

“Festa g˙all-familja kollha” Ray Azzopardi “L-Inizjattiva Ìbir ta’ Fondi, se tibda fil-11am u tibqa’ sejra sal-11pm. Quddiem iç-Çentru Nazzjonali Laburista fi Triq Mile End se jittella’ villa©© tal-Milied bilparteçipazzjoni ta’ 22 Kumitat Laburista. Il-villa©© se jkun armat b’diversi stands b’ikel, xorb, frott, ˙elu, ˙xejjex u anke dekorazzjonijiet tal-Milied. Biswit il-Villa©© tal-Milied se jkun hemm palk armat li fuqu se jdoqqu diversi bands kif ukoll il-Banda tal-PL. Sadanittant, ©oç-Çentru, se jkunu qed jin©abru lg˙otjiet permezz tat-telefown fil-preΩenza ta’ diversi kandidati u deputati Laburisti. Fit-teatru se jsir l-ispettaklu li se jkun qieg˙ed jixxandar dirett fuq l-istazzjonijiet ONE. Fost dawk li se jie˙du sehem f’dan l-ispettaklu hem mil-Big Band Brothers, Negative Spaces, Julie Pomorski, Virtuosi, Renato, Mary Spiteri, Enzo Gusman, Alison & Annalise, Catherine Vigar, Glenn Vella u ˙afna o˙rajn. PreΩenti se jkun hemm ukoll il-Mexxej Laburista Joseph Muscat u martu Michelle flimkien mal-kumplament tal-Amministrazzjoni tal-PL, li se jkunu qed jiltaqg˙u personalment man-nies li jΩuru ç-Çentru. Intant, fit-tieni sular se jkun hemm animazzjoni g˙at-tfal bis-sehem ta’ grupp ta’ animaturi u magician.”

“Permezz ta’ din il-maratona, b˙ala Partit Laburista rridu nassiguraw li jkollna biΩΩejjed ossi©nu finanzjarju biex ni©ru l-a˙˙ar u l-aktar ©irja importanti b’sa˙˙itna u flimkien, u naslu qabel l-avversajru politiku tag˙na. L-elezzjoni ©enerali li jmiss ser tkun wa˙da kumbattuta ˙afna. Xejn mhuwa garantit. Xejn m’g˙andu jittie˙ed b˙ala fatta. Konvint li l-Partit Laburista g˙andu l-a˙jar ideat, l-a˙jar nies u l-a˙jar mexxej politiku. Konvint ukoll li mhux biss g˙andna l-motivazzjoni, iΩda fuq kollox il-kawΩa hija ©usta. A˙na a˙jar minnhom. IΩda rridu nkomplu na˙dmu qatig˙ u aktar minn qatt qabel. Ir-riΩorsi finanzjarji huma kruçjali u l-bΩonn huwa kbir. G˙alhekk nappella g˙all-©eneroΩità ta’ kul˙add. Din id-darba, nazzarda ng˙id, aktar mis-soltu. Napprezzaw ˙afna u nwieg˙du li kull ewro se nsarrfuh f’˙idma u preparazzjoni biex dejjem nissa˙˙u u nitjiebu. Rajna, matul l-a˙˙ar sena, diversi inizjattivi li wettaq il-PL anke fuq livell ta’ kampanji politiçi biex inΩidu l-modi effiçjenti kif ukoll inwasslu l-messa©© talPL. Il-billboards, pereΩempju, huma investiment li l-PL wettaq biex itejjeb ilmod kif jil˙aq in-nies. Diversi inizjattivi o˙rajn qeg˙din i˙allu l-frott ukoll. Wasalna g˙all-a˙˙ar ©irja. Nemmnu li dan il-pajjiΩ jixraqlu gvern ©did u bidla fid-direzzjoni. U l-bidla sse˙˙ biss jekk jinbidel il-gvern. A˙na konvinti li nistg˙u naslu. Bil-g˙ajnuna tieg˙ek, tal-mijiet ta’ voluntiera, tal-kumitati, talamministrazzjoni u t-tmexxija tal-Partit, tag˙na lkoll flimkien, il-bidla tasal. IΩΩmien wasal. Kura©©.”


06

09.12.2012

A˙barijiet

Ma’ Marija, fit-tama, It-tnax-il wild minn tlettax, ommu mietet meta kellu biss tliet snin. Bosnjaku-Kroat, ma˙tur kardinal ta’ 49 sena mill-Papa Ìwanni Pawlu II fl-1994. G˙al numru ta’ snin kien l-iΩg˙ar kardinal fil-Kulle©© tal-Kardinali. Ìie ma˙tur kardinal ta’ Sarajevo meta fil-Bosnja kienet g˙adha g˙addejja gwerra qalila. B’effett tal-gwerra, il-popolazzjoni tal-Kattoliçi f’Sarajevo naqset b’aktar min-nofs u hija ddominata mill-Musulmani. F’din l-intervista esklussiva, FRANK ZAMMIT jintervista lill-KARDINAL VINKO PULJIC

Fejn kont tinsab meta l-Papa kien ˙abbar li kien ser ja˙trek kardinal? Dan se˙˙ fl-1 ta’ Novembru 1994. Wie˙ed min-Nunzji ta’ Ìwanni Pawlu II kien ©ie Sarajevo sabiex iwassal l-ittra tieg˙u li kienet tg˙id li kont ser ni©i ma˙tur kardinal. Hu kien iççelebra l-quddiesa fil-Katidral li kien mimli daqs bajda. Bi strate©ija tawwal kemm seta’ lquddiesa sa nofsinhar fil-˙in li l-Papa ˙abbar l-ismijiet talprelati li kienu ser ji©u kkreati kardinali. Hekk kif il-Papa ˙abbar ismi, il-kongregazzjoni mi©bura filKatidral bdiet iççapçap u tapprova. Kelli biss disg˙a u erbg˙in sena u g˙al disa’ snin s˙a˙ kont bqajt l-iΩg˙ar çellola fil-Kulle©© Kardinalizju. Il-konçistorju kien se˙˙ nhar il-Óadd 2 ta’ Novembru 1994. Lura f’pajjiΩi kelli nirritorna lejn Sarajevo fis-skiet tal-lejl qisni xi ˙alliel. Il-Papa kien viçin ferm tieg˙i. Hu kien Ωar Sarajevo bejn it-12 u t-13 t’April 1997. Kien anzjan, imma niftakar sew kemm kien g˙amel dis-korsi sbie˙ f’pajjiΩi. Eminenza, b’liema spirtu g˙andu jid˙ol f’konklavi kardinal tal-Knisja Kattolika? Personalment il-parteçipazzjoni tieg˙i fl-a˙˙ar konklavi kienet tista’ tg˙id esperjenza kbira g˙alija. G˙aliex hemmhekk wie˙ed ikun fil-Knisja tant minn ©ewwa. Il-Knisja ta’ min jemmen, ta’ min jitlob, ta’ dak li

g˙andu l-isperanza li jkun jaf xi jrid Alla minnu. G˙alija l-konklavi kien l-akbar eΩerçizzju spiritwali li qatt attendejt g˙alih. Kont emozzjonat ˙afna f’dik il-proçessjoni, l-aktar hekk kif bdejna de˙lin lejn isSistina fil-˙in tal-kant tal-Veni Creator u tal-Litanija talQaddisin. Óassejtni wkoll eçitat fil-˙in li kont qed nie˙u l-©urament, anke fil-˙in li kont qieg˙ed nitlob wa˙di f’kamarti. Impressjonajt tant ru˙i. Irritornajt lejn Sarajevo b’rikkezza spiritwali hekk kbira! Kienet esperjenza tal-biki bil-fer˙! Kif skoprejt il-vokazzjoni saçerdotali tieg˙ek? Jien kont di©à abbati meta kont nattendi l-iskola elementari. Kont g˙adni daqsxejn ta’ tfajjel u kont di©à n˙oss li l-pajjiΩ fejn kont ng˙ix kien nieqes mil-libertà. Sabiex kont nista’ nitkellem mas-saçerdoti kont nag˙mel hekk fis-sigriet, fil-˙in li kont inkun fis-sagristija. Niftakar sew f’wie˙ed minn dawn is-saçerdoti li kien ippersegwitat u kkundannat il˙abs u meta dan irritorna lejna f’dik l-era Komunista kien tkellem mag˙na l-abbatini dwar l-esperjenza tieg˙u fil-˙abs u mit-tant esperjenzi koroh li kellu jg˙addi minnhom hemmhekk. Kellimna b’mod kalm u ming˙ajr l-içken rabja jew sens ta’ tpattija. Kont ammirajtu ˙afna. Xi ©miel kien l-ispirtu tieg˙u. Lanqas kellu l-içken

Il-Kardinal Vinko Puljić u Frank Zammit waqt l-intervista rimors g˙al dawk li ppersegwitawh. U jien g˙edt: “Jien irrid ng˙ix b˙al dan il-bniedem.” Wara li temmejt l-iskola elementari, wara tmien klassijiet, hu kien staqsieni: “Vinko trid issir qassis?” Kien hawn li tlabt il-permess u lbarka ta’ missieri sabiex inkun nista’ nibda nattendi s-seminarju minuri. Din id-deçiΩjoni ma kinitx façli g˙ax fiΩ-Ωmien il-KomuniΩmu lawtoritajiet ma kinux ikunu kuntenti meta kienu jaraw xi membru ta’ familja die˙el f’xi seminarju. Infatti, kif d˙alt fis-seminarju missieri tilef ix-xog˙ol tieg˙u u lfamilja tieg˙i kollha spiççat ming˙ajr l-ebda sigurtà. Kont iddispjaçut g˙at-tbatija ta’ familti u kont tkellimt ma’ saçerdot li dan weg˙idni l-g˙ajnuna tieg˙u. G˙ax sabiex wie˙ed jattendi s-

Il-Kardinal Vinko Puljić mal-mexxej Musulman Mustafa Cerić

seminarju jkun irid jixtri ˙afna affarijiet, b˙al ˙wejje© u kotba. Niftakar lil missieri jg˙idli: “Vinko ninsabu kollha f’idejn Alla ming˙ajr l-içken problema.” Wara li temmejt l-istudji fis-seminarju minuri d˙alt f’dak ma©©uri u ©ejt ordnat qassis fl-1970. Din iddeçiΩjoni tant kienet g˙amlitni kuntent. X’inhuma l-miri tal-Knisja Kattolika fl-Arçidjoçesi ta’ Sarajevo? A˙na nixtiequ li nibqg˙u ng˙ixu f’dan il-pajjiΩ b˙ala Knisja organizzata. Tul il-konflitt telqu eluf kbar ta’ fidili b˙ala refu©jati u wara tmiem il-gwerra dawn ma rritornaw qatt lejn il-pajjiΩ. Qabel il-gwerra l-Arçidjoçesi li jien inservi fiha kienet ta’ madwar ˙ames mija u tmienja u g˙oxrin elf ta’ Kattoliçi. Illum l-istess arçidjoçesi tg˙odd biss mitejn elf ru˙. Aktar minn nofs il-Kattoliçi baqg˙u ’l barra mill-pajjiΩ b˙ala refu©jati. Dan g˙aliex mhux qed jaraw xi prospettiva sabiex jirritornaw. Jien ninsab im˙asseb ˙afna dwar dan l-aspett anke sabiex in©edded u norganizza mill-©did lillArçidjoçesi mmexxija minni. Er©ajt bdejt ninnomina lill-kappillani f’kull parroçça. Anke jekk m’hemmx bini ta’ knisja, anke jekk m’hemmx djar, il-kappillani rritornaw u bdew kollox mill-©did, mixxejn! Irridu ner©g˙u norganizzaw lil din l-Arçidjoçesi minn din ilkomunità çkejkna, minn dawn ilparroççi Ωg˙ar. Jien bdejt neduka anke liΩΩg˙aΩag˙ sabiex jedukaw lilhom infushom anke fi skejjel kattoliçi. Dawn l-iskejjel kattoliçi jkopru rrazez etniçi kollha. JeΩistu ˙ames çentri differenti fi bliet differenti. Wie˙ed isib skejjel primarji, sekondarji u o˙rajn. G˙andna çentru g˙aΩ-Ωg˙aΩag˙ li semmejnieh g˙al Ìwanni Pawlu II, fejn hemm anke s-servizz ta’ qassis sabiex imexxi dan iç-çentru

mhux biss g˙al Sarajevo iΩda wkoll sabiex jifrex tant pro©etti ta’ assistenza mal-©enerazzjoni Ωag˙Ωug˙a. Organizzajna kemm seminarji minuri kif ukoll dawk ma©©uri g˙aliex ming˙ajr il-qassisin ilKnisja m’g˙andhiex futur. Hu ta’ importanza kbira li nedukaw liΩΩg˙aΩag˙ g˙as-saçerdozju. Organizzajna wkoll çerti programmi bl-g˙ajnuna tal-Caritas kemm pro©etti soçjali g˙all-anzjani sabiex jirritornaw lejn djarhom. Il-Caritas tg˙in ˙afna firriintegrazzjoni tag˙hom. Hemm anke pro©etti g˙al-lajçi li jg˙inu lill-Knisja lokali. Ódimt ˙afna wkoll fuq il-Kunsill Pastorali u fuq il-Kunsill Presbiterali, imma b˙alissa l-aktar importanti hu li nag˙tu sinjal lill-Ewropa, li din torganizza djalogu fejn a˙na ni©u stmati ndaqs. Ninsab im˙asseb ˙afna g˙ax b˙alissa m’hemmx sens t’ugwaljanza kemm fil-livell politiku kif ukoll fil-livell ekonomiku. Nixtiequ nappo©©jaw dan il-proçess sabiex nikkreaw Stat normali fejn a˙na nkunu stmati ndaqs. X’tiftakar personalment dwar ilPapa Ìwanni Pawlu II ? It-tifkira tieg˙i dwar Ìwanni Pawlu II hija ta’ meta rçevejt la˙bar tan-nomina tieg˙i ta’ Arçisqof. Niftakar, li kont beΩg˙an ˙afna, u ma xtaqtx naççetta. IlPapa beda jinsisti u qalli li kien importanti li naççetta. Kompla jg˙idli: “Nixtieq nag˙ti kap g˙al din id-djoçesi.” Fl-a˙˙ar aççettajt. Grazzi g˙al Alla l-Imbierek kelli ˙afna pro©etti f’mo˙˙i b’mod partikolari kif xtaqt norganizza lKnisja lokali, imma din il-˙olma tieg˙i ntemmet ˙esrem min˙abba li kienet bdiet il-gwerra tra©ika li damet erba’ snin. Tul il-gwerra, il-Qdusija Tieg˙u lPapa Ìwanni Pawlu II kien missier kbir mag˙na. Dejjem kien viçin is-sofferenza tag˙na li dejjem


09.12.2012

A˙barijiet

07

fil-fidi u fl-im˙abba segwieha b’parteçipazzjoni b’sa˙˙itha. ˙afna drabi kien jistedinni sabiex inkellmu dwar is-sitwazzjoni li konna ninsabu fiha. Kien xtaq ˙afna li jΩur ilBosnia, l-aktar lil Sarajevo sabiex jag˙ti l-messa©© tal-paçi tieg˙u. Fl-1994, fit-8 ta’ Settembru, kollox kien lest g˙aΩ-Ωjara tieg˙u, però fl-a˙˙ar ˙in irRappreΩentant G˙oli Internazzjonali ma kienx ippermetta Ω-Ωjara tieg˙u f’Sarajevo. Konna b’diqa kbira g˙al din iddeçiΩjoni, imma l-Papa kien ittraΩmetta d-diskors tieg˙u fuq ir-radju tal-Vatikan. Dakinhar il-Papa kien tkellem bil-Kroat. Il-poplu ta’ Sarajevo kien in©abar fil-Katidral sabiex jisma’ l-messa©© tal-Papa. Il-knisja kienet mimlija daqs bajda, iΩda kien hemm silenzju kbir. Bdejna nibku waqt li bdejna nisimg˙uh. Wara d-diskors in©barna fisseminarju ma©©uri g˙al ikla Ωg˙ira, meta f’dak il-˙in irçevejt telefonata ming˙and il-Papa. Imma dan kif seta’ jkun possibbli? Il-linji telefoniçi ma kinux jiffunzjonaw, kienu imblukkati. IlPapa kien çempilli minn linja telefonika speçjali. Dak il-˙in qisni ma stajtx inkellmu. Kont imblukkat. G˙edtlu biss: “Santità, grazzi ta’ kollox.” Wara ma rnexxieli ng˙idlu xejn aktar. Kien xtaq jag˙tina l-barka appostolika u lappo©© tieg˙u. Óafna mill-popolazzjoni ta’ Sarajevo hija ta’ fidi IΩlamika. X’rapporti g˙andek malMusulmani? Il-Musulmani tag˙na mhumiex Musulmani G˙arab. Huma Slavi. Tul il-gwerra tal-Balkani kien hemm influss kbir mill-pajjiΩi G˙arab li bidlu l-mentalità talpajjiΩ, imma tul il-gwerra kif ukoll wara jien kont nersaq lejhom permezz tad-djalogu. Infatti, a˙na l-erba’ kapijiet tarreli©jonijiet differenti konna organizzajna kunsill interreli©juΩ. Kull sena kien jippresiedi wie˙ed minn dawn l-erba’ mexxejja reli©juΩi. Kull sena kien ikun hemm kap reli©juΩ differenti. Permezz ta’ dan il-kunsill konna sibna triq li wasslitna g˙al dawk l-affarijiet li stajna nwettqu flimkien. Kien jiffunzjona. Dan id-djalogu kien jiddependi anke mill-politika. Meta l-politiçi jwettqu l-ugwaljanza, allura d-djalogu jikber. Meta ma jkunx hemm ugwaljanza dan id-djalogu kien jispiçça mblukkat. Ma kienx façli g˙aliex meta tkun f’minoranza malMusulmani jinbtu ˙afna problemi, mhux mal-Musulmani nfushom imma fil-livell amministrattiv, dak politiku kif ukoll dak burokratiku. X’inhuma l-biΩg˙at fit-tul u lisperanzi tieg˙ek g˙al pajjiΩek?

Mhuwiex imwettaq. U meta emendawh dawruh kontra lpoplu Kroat. Dan il-fatt ©ab problema, g˙ax meta ma ˙allew l-ebda drittijiet g˙all-Kroati, kien ifisser tnaqqis kbir ta’ fidili Kattoliçi fil-pajjiΩ. Jien kont beΩg˙an li ser nitlef ˙afna mill-fidili tieg˙i. Jien, b˙ala rag˙aj Kattoliku, dejjem appo©©jajt u g˙addejt fis-saçerdoti tieg˙i, fir-reli©juzi u anke filfidili tieg˙i dak ir-ra©© ta’ tama, ta’ kura©©, li ng˙ixu f’pajjiΩna bi prospettiva ta’ futur a˙jar u b’impenn sod. Bejn l-1997 u l-1999 ippublikajt Ωew© kotba. L-ewwel wie˙ed kien Per amore dell’uomo. Testimone di Pace a Sarajevo u t-tieni wie˙ed ikun Non cancellate il uomo. Un grido di speranza da Saraievo. Eminenza tista’ tag˙tini ftit riflessjonijiet dwar dawn iΩ-Ωew© pubblikazz-jonijiet? Dawn iΩ-Ωew© kotba kont ippreparajthom tul il-gwerra. Dejjem xtaqt ng˙addihom lillpubbliku. Iddedikajt dan ixxog˙ol g˙all-paçi fid-dinja. B˙ala xhieda wara kont ippubblikajt aktar xog˙lijiet sabiex nuri s-sitwazzjoni f’pajjiΩi tul il-gwerra. X’g˙amlet il-Knisja tul dan ilkonflitt re©jonali? Jien tkellimt laktar f’isimha sabiex nuri lprinçipji li a˙na nemmnu fihom kemm tul il-gwerra kif ukoll wara; tkellimt f’isem il-paçi, favur id-drittijiet tal-bniedem laktar g˙al dawk emar©inati sabiex nag˙tihom tama g˙allfutur.

It-trattat ta’ Dayton innikitni. Issa li g˙adda Ωmien mhux

˙aΩin mill-gwerra, kif tista’ Sarajevo tkun il-futur u mhux ilpassat tal-Ewropa? Sarajevo trid ti©i realizzata b˙ala Belt fir-realtà tag˙ha, li fiha jg˙ix poplu ˙iere© minn tliet qasmiet etniçi differenti. Hija ˙asra li f’dan l-a˙˙ar Ωmien Sarajevo qieg˙da tiΩviluppa biss b˙ala belt Musulmana. Jien nitnikket g˙ax kultant ilMusulmani ma jifhmux dak li jkunu qed jg˙idu. Jg˙idu li huma tolleranti imma mhux hekk il-kaΩ. Iridu ji©u realizzati wkoll affarijiet o˙ra. Kull min mhux qed jg˙in sabiex i˙alli lillBosnja-Óerzegovina tg˙ix irrealtà multietnika tag˙ha qieg˙ed jiΩbalja. X’tiftakar dwar il-bumbardamenti li sofra pajjiΩek mill-ajru? Kien Ωmien ikrah. Kienet gwerra kerha. Speçjalment meta Sarajevo ©ie ççirkondat. Madwar sitt mitt kanun kienu qed jisparaw fuq beltna. Mhux biss kuljum, iΩda f’xi ˙in kuljum tul liljieli. Kull sekonda kienet taqa’ bomba. G˙alija kienet xi ˙a©a terribbli l-aktar g˙al-livell psikiku tieg˙i. Tul il-gwerra jien kont inlaqqa’ liΩ-Ωg˙aΩag˙ sabiex nitolbu flimkien fil-kappella tieg˙i. Ittalb kien isa˙˙a˙na spiritwalment u kien jag˙tina s-sa˙˙a sabiex inkomplu ng˙ixu fittama. U dan g˙alina kien importanti. X’inhi l-poΩizzjoni tal-Knisja filBosnja-Óerzegovina dwar il-possibbiltà tad-d˙ul tal-pajjiΩ flUnjoni Ewropea ?

Jien ©ejt fi Brussell sabiex nag˙ti messa©©. Tlabna lill-Ewropa sabiex tg˙in lill-Bosnja- Óerzegovina sabiex nikkreaw stat normali, tlabna wkoll l-appo©© talEwropa g˙all-kreazzjoni taxxog˙ol fil-Bosnja u anke sabiex nimplimentaw il-prinçipji demokratiçi g˙all-kreazzjoni ta’ stat normali f’pajjiΩi. A˙na ©eografikament Ewropej. Jien qed nistenna mill-Ewropa anke impenn sod kemm politiku kif ukoll ekonomiku. Kif jistg˙u jg˙ixu flimkien ilKattoliku u l-Musulman f’Sarajevo? Jien na˙seb li fejn teΩisti l-

ugwaljanza sabiex na˙dmu flimkien qatt ma jista’ jkun hemm xi problema. Il-poplu miΩ-Ωew© na˙at hu mdorri li jawgura l-festa t-tajba lin-na˙a lo˙ra li tkun qed tiççelebra xi avveniment importanti. Óafna mill-Musulmani jawgurawlna l-festi tal-Milied u l-G˙id it-tajba. A˙na nawgurawlhom g˙allfesti tag˙hom. Dan huwa importanti, imma jiddependi wkoll anke mill-mass media g˙ax ilmass media xi kultant tipprovoka sitwazzjonijiet li jkunu meqjusa b˙ala negattivi u li wie˙ed jista’ jg˙addi ming˙ajrhom. Jiddependi anke mill-politika. Però, il-poplu kollu jixtieq jg˙ix fil-paçi.


08

09.12.2012

Mill-Óabs

“dan mhux ÓaBs, dan KamP Ta’ KOnÇEnTRamEnT” Pri©unier fit-taqsima YOURS L-g˙an tal-Façilità Korrettiva ta’ Kordin, kif jixhed l-isem stess tag˙ha, g˙andu jkun dak li jikkore©i u jbiddel g˙all-a˙jar il-˙ajja talpri©unieri. Dan ir-rwol isir aktar kruçjali f’kaΩ li l-pri©unieri jkunu ta˙t l-età u g˙alhekk wie˙ed jistenna li, wara esperjenza fil-˙abs, dawn iΩ-Ωg˙aΩag˙ jo˙or©u nies mibdula g˙all-a˙jar. IΩda minkejja d-diskors kollu li jsir, il-mistoqsija dejjem tibqa’: kemm fir-realtà qed jintla˙aq l-g˙an tal-Façilità Korrettiva ta’ Kordin? U Ω-Ωg˙aΩag˙ li qeg˙din fit-taqsima YOURS, qeg˙din jo˙or©u minn hemm a˙jar milli da˙lu? KRISTA CARUANA semg˙et l-esperjenza ta’ Ωag˙Ωug˙ li b˙alissa qed jiskonta sentenza fit-taqsima YOURS fil-Façilità Korrettiva ta’ Kordin.

Ittra anonima Normalment inΩommha b˙ala regola mieg˙i nnifsi li l-ittri anonimi ma nag˙tix kashom. IΩda din kienet ittra differenti u ma stajtx ninjoraha. Ittra miktuba bl-idejn u li waslet g˙andi ming˙and pri©unier li qieg˙ed jiskonta sentenza fittaqsima YOURS fil-Façilità Korrettiva ta’ Kordin. F’din ittaqsima wie˙ed isib pri©unieri Ωg˙aΩag˙ u adoloxxenti ta˙t it-tmintax -il sena. F’din l-ittra Ω-Ωag˙Ωug˙ qal li jixtieq jaqsam l-esperjenza li g˙addej minnha b˙alissa u, li fi kliemu, flok qed tg˙inu biex isir bniedem a˙jar, qieg˙da tkompli tg˙arraqlu ˙ajtu. IΩ-Ωag˙Ωug˙ jilmenta dwar ilmod li bih hu u çertu Ωg˙aΩag˙ o˙ra qeg˙din ji©u ttrattati f’din it-taqsima. Preferenzi u trattament ˙aΩin IΩ-Ωag˙Ωug˙ beda billi qal li huwa jemmen li g˙andu jkun hemm dixxiplina u li kul˙add g˙andu jobdi r-regoli stabbiliti. IΩda jg˙id li dan ma jfissirx li d-dixxiplina g˙andha tinbidel f’a©ir abbuΩiv u li xi minn daqqiet ma jkun xejn denju g˙al persuna umana.

Jis˙aq li kemm-il darba luffiçjali tal-˙abs i©ieg˙lu lillpri©unieri fit-taqsima YOURS i˙ossuhom qishom annimali u mhux bnedmin. “Uffiçjal g˙andu dritt li jikkore©ik jekk tmur kontra xi

regola u g˙andu dritt ukoll jikkmandak. IΩda bl-ebda mod m’g˙andu dritt li jheddek bilprivile©©i, jew joffendik bilfamilja tieg˙ek g˙al kull ˙a©a ta’ xejn. Iqisuna qisna annimali. Anzi ag˙ar mill-annimali,

L-Isptar Boffa fi stat ta’ telqa Dan ir-ritratt juri l-˙mie© u l-istat t’abbandun li qieg˙ed ja˙kem lill-Isptar Sir Paul Boffa fil-Furjana. Il-qarrej tag˙na li ˙a dan ir-ritratt, qal li l-istat ta’ telqa li hemm f’dan l-Isptar ma tinsabx biss fuq inna˙a ta’ barra iΩda anke fuq ©ewwa. Huwa qal li l-ambjent li hemm f’dan l-isptar ftit li xejn qieg˙ed itaffi t-tbatijiet li jg˙addu minnhom g˙exieren ta’ pazjenti Maltin u G˙awdxin li ta’ kuljum imorru g˙all-kura, fost l-o˙rajn biex jie˙du l-kimoterapija.

g˙ax il-kelba li g˙andhom ukoll jittrattawha a˙jar minna,” sostna Ω-Ωag˙Ωug˙ flittra tieg˙u. Jitkellem ukoll dwar dak li jsejj˙ilhom “preferenzi”, li ©ieli jsiru bejn pri©unier u ie˙or f’din l-istess taqsima. Fi kliemu, dawn il-preferenzi jidhru l-aktar fil-˙in meta lpri©unieri jkunu jridu juΩaw ittelefown. “Kull pri©unier g˙andu dritt li jçempel lill-familjari tieg˙u. Kul˙add irid jistenna fil-kju. U fil-˙in tat-telefonati kul˙add jid˙ol wara min imissu. X’ji©ifieri g˙ax uffiçjal ikollu grazzja ma’ xi ˙add aktar minn ie˙or, iqabbΩu l-kju meta ˙addie˙or ikun ilu jistenna ©ieli nofs sieg˙a blarlo©©?” kompla jg˙id ilpri©unier. Isemmi wkoll sitwazzjonijiet fejn, fi kliemu, ©ieli l-uffiçjali stess “jipprovokaw lillpri©unieri” jew inkella jittrattawhom skont x’nazzjonalità huma, id-dehra li g˙andhom u skont kemm jidhru b’sa˙˙ithom. “X’ji©ifieri g˙ax barrani, jew g˙ax ikun mibni, jibΩg˙u minnu u jkellmuh bil-galbu u jag˙tuh dak li jrid u pri©unier ie˙or g˙ax forsi jiççajta ma’ sie˙bu ji©i rrappurtat millewwel u ©ieli sa˙ansitra jaqtg˙ulu l-©ranet g˙al xejn b’xejn?” staqsa l-pri©unier. Attitudni ta’ “kamp ta’ konçentrament” IΩ-Ωag˙Ωug˙ qal li xejn ma

jaqbel mal-mod li bih çertu uffiçjali tal-˙abs jikkorre©u u jiddixxipplinaw lill-pri©unieri Ωg˙aΩag˙ u adoloxxenti. Jis˙aq li l-pri©unieri g˙andhom jie˙du eΩempju milluffiçjali. IΩda ˙afna drabi mhux talli mhux qed jie˙du eΩempju tajjeb minnhom, talli f’˙afna okkaΩjonijiet, l-attitudni li jie˙du mag˙hom tkompli tkissirhom u twaqqg˙alhom il-moral. Qal li flok jg˙inuhom biex jibnu karattru sod u biex jinbidlu f’nies a˙jar, aktar iwassluhom biex jiddispraw. “Mhux sew li j©ibuna skjavi. IΩebil˙una quddiem diviΩjoni s˙i˙a u jwaqqg˙una g˙aç-çajt. Mhux l-ewwel darba li jg˙ajtu mag˙na g˙alxejn u ©ieli anke jirreferu g˙alina b˙ala “gays” u jallegaw affarijiet li ma jkunux minnhom,” sa˙aq iΩΩag˙Ωug˙. Huwa temm jg˙id li l-messa©© ewlieni li jixtieq iwassal hu li b’din it-tip t’attitudni, lg˙an tat-taqsima YOURS, dik li tg˙in lill-pri©unieri Ωg˙aΩag˙ ibiddlu ˙ajjithom g˙all-a˙jar, mhux qieg˙ed jintla˙aq anzi ˙afna drabi flok jo˙or©u a˙jar, dawn iΩΩg˙aΩag˙ qeg˙din jo˙or©u ag˙ar, bil-konsegwenza li jer©g˙u jispiççaw riçedivi. Huwa temm jg˙id li l-attitudni li qeg˙din jadottaw çerti uffiçjali fil-konfront tag˙hom aktar tixbah lil dik li kien ikun hemm fil-kampijiet talkonçentrament milli f’façilità korrettiva.


09.12.2012

A˙barijiet

09

Sav. Onar Ola

pbsimonpn Il-mod kif il-Partit Nazzjonalista fla˙˙ar ©img˙at uΩa lill-PBS g˙allgwadann politiku tieg˙u biex jittanta j©ib favur tieg˙u çaqlieq fl-opinjoni pubbliku, huwa tal-mist˙ija. Il-metodu uΩat issibu biss f’pajjiΩi mmexxija minn re©imi totalitarji li juΩaw ix-xandir nazzjonali biex iwasslu g˙and in-nies stampa mhix reali tassitwazzjoni tal-pajjiΩ. Ix-xandir nazzjonali f’pajjiΩna kif inhu mmexxi b˙alissa, huwa theddida kbira g˙ad-demokrazija Maltija g˙aliex klikka ta’ nies fil-poter g˙al 25 sena s˙a˙ iddeçidiet li l-mezz ewlieni li g˙andha tuΩa biex tittanta tibqa’ mka˙˙la mas-si©©u tal-poter g˙andu jkun ix-xandir tal-Istat. Kien g˙alhekk li n˙admet skema

bizzilla bl-introduzzjoni ta’ TVM2, bilg˙an li quddiem il-pubbliku Malti qeg˙din jixxandru kontinwament, minn sbie˙ il-jum sa tard billejl, programmi Ωbilançjati, mimlijin propaganda, ripetizzjonijiet ta’ programmi f’˙inijiet differenti bil-g˙an li jil˙qu kemm jista’ jkun telespettaturi. L-Awtorità tax-Xandir rat, b˙alma raw il-Maltin u l-G˙awdxin kollha, kemm kien sfaççat il-PBS fl-a˙˙ar ©ranet fit-tentattiv tieg˙u biex ipin©i lill-PN b˙ala xi partit ©did li sab is-salvazzjoni tieg˙u fil-˙atra ta’ Simon Busuttil b˙ala Viçi Kap. U waqt li l-PBS kien qed jag˙mel din il-propaganda r˙isa kollha g˙anNazzjonalisti, kien ukoll qieg˙ed iΩeblah lill-Partit Laburista bi stqarrijiet li

kienu qeg˙din isiru minn esponenti Nazzjonalisti ming˙ajr ma jkun hemm ˙add preΩenti mill-Partit Laburista biex iwie©eb. Dan kollu baqa’ g˙addej ming˙ajr lebda azzjoni mill-Awtorità tax-Xandir allavolja kienu qed jinkisru mhux biss regoli çari u linji gwida tal-istess Awtorità u tal-PBS, imma wkoll illi©ijiet ta’ dan il-pajjiΩ. L-abbuΩi li qed jitwettqu mill-PBS huma tal-mist˙ija u g˙andhom jieqfu immedjatament. L-Awtorità tax-Xandir g˙andha ta©ixxi qabel ikun tard wisq g˙ax l-elezzjoni tinsab fil-qrib u f’kampanja elettorali, l-affarijiet Ωgur li ma jistg˙ux jibqg˙u g˙addejjin hekk.

pIerre portellI – surmast tal-manIpulazzjonI Minn meta Pierre Portelli rriΩenja minn President tal-Kunsill Amministrattiv tal-Partit, deher millewwel li din kienet mossa ma˙suba u meqjusa ta’ GonziPN b˙ala parti mill-pjan tag˙hom biex ja˙tfu kompletament f’idejhom ix-xandir nazzjonali u juΩawh biex jittantaw iΩommu l-poter tal-pajjiΩ f’idejn il-klikka ˙akkiema tal-a˙˙ar 25 sena. Il-mod kif ˙adem Pierre Portelli biex iddomina faxxa s˙i˙a ta’ sig˙at ta’ xandir fuq l-istazzjonijiet nazzjonali, jixhdu kemm l-intenzjonijiet tieg˙u ma kinux biss kummerçjali imma immirati lejn kampanja s˙i˙a ta’ ˙asil tal-im˙u˙ tan-nies bi propaganda, xi drabi sfaççata u drabi o˙ra fina ˙afna, bl-g˙an ewlieni li jservi ta’ gate-keeper g˙all-Gvern, jattakka lill-Partit Laburista u l-politika tieg˙u u jservi ta’ forçina g˙al GonziPN kull fejn ikun hemm bΩonn. Filg˙odu biss, il-propgramm TVAM ta’ Pierre Portelli jibda jixxandar mis-6.30am u jibqa’ g˙addej sad-9.00, meta mbag˙ad immedjatament wara tibda r-ripetizzjoni tieg˙u fuq it-tieni stazzjon nazzjonali TVM2 u tibqa’ g˙addejja sa nofsinhar biex Ωgur ilfirxa tan-nies li jsegwuh tkun kbira kemm jista’ jkun. Mill-a˙˙ar skeda li bdiet f’Ottubru li g˙adda, Pierre Portelli kompla jΩid il-preΩenza tieg˙u fuq l-istazzjonijiet nazzjonali bil-programm ta’ nhar ta’ Tnejn filg˙axija Close-Up. L-ewwel ixandru immedjatament wara l-a˙barijiet tat-8.00 ta’ filg˙axija fuq TVM2 u mbag˙ad jer©a’ jxandru immedjatament kif jispiçça fuq TVM. G˙al darb’o˙ra, tliet sig˙at ta’ xandir ta’ programm

mimli manipulazzjoni fina u eΩempju klassiku ta’ x’m’g˙andux ikun programm ta’ diskussjoni fuq ixxandir nazzjonali. Nie˙du l-programm Close-Up ta’ nhar it-Tnejn li g˙adda. Programm li kellu jiddiskuti l-Ba©it u g˙aliex il-Ministru tal-Finanzi Fenech kellu jmur Brussell, Portelli ddeçieda li jikkomunika bit-telefown mal-Ministru fil-bidu tal-programm u ˙alla lil Fenech jitkellem g˙al seba’ minuti s˙a˙ ming˙ajr ˙add ma jinterrompih jew iwie©bu g˙al dak li kien qieg˙ed jg˙id. Portelli mbag˙ad kompla l-programm fl -istudio b’mistoqsijiet lill-mistiedna tieg˙u, il-Ministru Chris Said u l-Professur Edward Scicluna. Lil Chris Said, Portelli staqsieh l-aktar mistoqsijiet façli li seta’ jistaqsih filwaqt li lill-Professur Scicluna staqsieh mistoqsijiet mill-aktar tekniçi u diffiçli li g˙alihom il-Professur wie©eb bl-akbar serenità u serjetà g˙alkemm it-tip ta’ twe©ibiet mitluba minnu kienu jirrekjedu ferm aktar ˙in. U minkejja li s-su©©ett tal-programm kien il-Ba©it u nifhmu li s-su©©ett ji©i deçiΩ mit-tmexxija editorjali tal-istazzjon, Pierre Portelli ddeçieda li g˙ax dakinhar kien ©ie ççelebrat il-Jum Dinji tal-Persuni bi BΩonnijiet Speçjali, staqsa mistoqsijiet dwar dan is-su©©ett lill-Ministru Chris Said u ˙allieh g˙addej iredden il-propaganda tal-Gvern dwar dan il-qasam. Din hija t-tip ta’ manipulazzjoni g˙addejja l-˙in kollu fuq ix-xandir nazzjonali. Sforzi ddisprati biex ja©evolaw lill-klikka GonziPN u fl-istess ˙in jiΩvanta©©jaw u jiddiskriminaw kontra l-Partit Laburista.

Il-bIlanÇ u l-ImparzjalItÀ fuq Ix-xandIr nazzjonalI ma jeÛIstux Il-preΩentazzjoni tal-Ba©it filParlament u d-diskussjoni dwaru li ssir wara, kienet minn dejjem okkaΩjoni millaktar importanti fil-˙ajja demokratika ta’ pajjiΩna u g˙aldaqstant wie˙ed jippretendi li din l-okkaΩjoni ti©i ttrattata mix-xandir nazzjonali b˙ala wa˙da ta’ serjetà kbira. G˙andu jsir kull sforz biex ix-xandir nazzjonali jwassal listampa vera tas-sitwazzjoni finanzjarja u ekonomika talpajjiΩ u biex jag˙mel dan jag˙ti l-ispazju kollu me˙tie© lil kelliema miΩ-Ωew© na˙at tal-Kamra biex jesprimu

ru˙hom bl-a˙jar mod u jwassal il-messa©©i varji li l-forzi politiçi tal-pajjiΩ ikunu qeg˙din jippruvaw iwasslu lill-elettorat. Fl-attentat iddisprat tal-klikka ta’ GonziPN li ˙atfet f’idejha l-PBS biex joskuraw u jifgaw il-le˙en tal-Partit Laburista, ˙adu deçiΩjonijiet li jpo©©u lill-PL fi Ωvanta©©. Wara tliet sig˙at s˙a˙ ta’ diskors tal-Ba©it imxandar dirett fuq TVM, ittella’ bullettin tal-a˙barijiet mimli propaganda favur il-Ba©it. Fl-istess waqt li TVM kien qed ixandar il-konferenza stampa tal-Prim

Ministru Gonzi, fl-istess ˙in kienet qed issir konferenza stampa tal-Kap tal-OppoΩizzjoni Joseph Muscat. Natalino Fenech li jmexxi lKamra tal-A˙barijiet tal-PBS iddeçieda li r-reazzjoni ta’ Joseph Muscat g˙all-Ba©it ma kinitx importanti li titwassal lit-telespettaturi f’dak il-bullettin tal-a˙barijiet stess. Daqstant huwa effiçjenti Natalino Fenech. Qag˙ad jistenna sal-11.20 ta’ billejl biex xandar g˙all-ewwel darba irreazzjoni ta’ Joseph Muscat g˙ad-diskors tal-Ba©it. Ji©ifieri ˙alla l-bullettin tal-a˙barijiet

jispiçça, saru ruxxmata reklami, a˙barijiet finanzjarji, rapport tat-temp u mbag˙ad beda programm ta’ diskussjoni dwar il-Ba©it immexxi minnu stess u f’nofs dan il-programm, fil-11.20 xandar silta qasira mir-reazzjoni ta’ Joseph Muscat. Mhux hekk a©ixxa Natalino Fenech meta Joseph Muscat wie©eb g˙ad-diskors tal-Ba©it nhar l-Erbg˙a li g˙adda. Wara li Muscat temm id-diskors tieg˙u u g˙amel il-konferenza tal-a˙barijiet li silta Ωg˙ira minnha xxandret dirett fil-bullettin tal-a˙barijiet, immedjata-

ment wara Natalino Fenech xandar l-ewwel reazzjoni talPrim Ministru Gonzi g˙addiskors li kien g˙adu kemm g˙amel Joseph Muscat filParlament. Dan g˙amlu biex l-a˙˙ar qanpiena li nstemg˙et dwar id-diskors ta’ Joseph Muscat ma kinitx tan-na˙a Laburista iΩda ta’ Gonzi. B’dawn it-tip ta’ deçiΩjonijiet, Natalino Fenech kompla jikkonferma kemm huwa parti mix-xibka tal-manipulazzjoni li GonziPN nis©et fix-xandir nazzjonali.


10

09.12.2012

Intervista

“Kont nemmen daK Kollu li Kien jipprietKa l-pn” George Paul Camilleri GEORGE PAUL CAMILLERI huwa artist G˙awdxi ta’ 52 sena li ja˙dem fuq il-˙©ie©. Bil-perseveranza u l-innovazzjoni tieg˙u, Camilleri rnexxielu jo˙loq teknolo©ija ©dida li ma kienet teΩisti fl-ebda suq madwar id-dinja. Camilleri, li ©ej minn sfond Nazzjonalista, se jkun kandidat Laburista g˙all-elezzjoni ©enerali li jmiss. F’din l-intervista Camilleri tkellem ma’ RITIANNE AGIUS dwar xog˙lu b˙ala artist, loqsma politiçi li jinteressawh, kif ukoll dwar dak li ˙ajru jikkontesta l-elezzjoni ©enerali mal-Moviment Laburista.

Jemmen li, jaf kemm jaf, qatt mhuwa biΩΩejjed Mistoqsi kif i˙ares lejh innfisu, George Camilleri jg˙id li llum jikkunsidra lilu nnifsu b˙ala artist, u minn çkunitu kien ˙siebu biex i˙aΩΩeΩ dak li jkun qed jimma©ina dak il˙in. “Nemmen li l-arti mhijiex xi ˙a©a li tixtriha jew titg˙allimha, imma titwieled mieg˙ek u tiΩviluppa blesperjenza,” jispjega Camilleri. Camilleri jg˙id li j˙obb jikkumplika x-xog˙ol u jid˙ol fid-dettall biex kemm jista’ jkun ma ji©ix ikkupjat. “Issa ilni g˙al dawn l-a˙˙ar 15-il sena nipproduçi l-arti fuq il˙©ie©. Jog˙©obni l-fatt li din hija arti kumplessa ˙afna u g˙alhekk mhux façli li wie˙ed jikkopja dak li tkun Ωviluppajt matul is-snin.” Camilleri jg˙id li j˙obb ˙afna l-isfidi, tant li meta jiffaççja xi sfida jimtela blener©ija u j˙ossu Ωag˙Ωug˙ ta’ 20 sena. “Jiena bniedem li naf kemm naf, qatt ma naf xejn. Dejjem irrid niskopri l-©did u dejjem infittex li nkun differenti minn ˙addie˙or u nqatta’ ˙afna ˙in nesperimenta. Ovvjament mhux kull esperiment jirnexxi, u nispiçça nqatta’ lejl na˙seb fuqu sakemm jirnexxi!” jispjega Camilleri. Huwa jistqarr li meta j˙abbat wiççu ma’ xi diffikultà jinfexx jisma’ l-muΩika, u dan peress li l-muΩika ©©ieg˙lu ja˙seb fil-fond u tispirah blideat ta’ kif ser isolvi l-problema. I˙obb ˙afna ja˙dem fuq il-computer graphics, speçjalment fejn jid˙lu effetti speçjali u animazzjoni. “Is-software li n˙obb nuΩa huma l-Acad u l-Corel Draw, u llum il-©urnata niddisinja xog˙ol ta’ gypsum u d˙alt fid-dinja tad-3D.” L-ikbar kisba tieg˙u kienet il˙olqien ta’ teknolo©ija ©dida Mistoqsi liema j˙oss li kienu

l-ikbar kisbiet f’˙ajtu, Camilleri jg˙id li l-kisbiet li tawh sodisfazzjon f’˙ajtu kienu diversi, fosthom meta rnexxielu jkun wie˙ed millewwel scuba diving instructors f’G˙awdex. Wara beda ja˙dem fil-˙©ie© (stained glass) g˙al rasu fuq baΩi full-time. Wara ftit beda jo˙lom li jkollu magna kompjuterizzata li taqta’ l-˙©ie© (C&C), liema magna ma kienet g˙adha teΩisti fl-ebda suq. “Minn hemm twieldet sfida kbira g˙alija. Fittixt fuq li fittixt sakemm fl-a˙˙ar intoduçewni ma’ dik li llum hija lMalta Enterprise.” Minn hawnhekk Camilleri jg˙id li sab kumpannija f’Manchester li tipproduçi magna li taqta’ l-kartun. “Irnexxielna nikkonvinçuhom biex jimmodifikaw dik itteknologija g˙al dak li ridt jien. Kienet biçça xog˙ol iebsa ˙afna. Kont sa˙ansitra nibag˙tilhom filmati ta’ kif jin˙adem u jinqata’ l-˙©ie©, sakemm fl-a˙˙ar din il-magna waslet fil- workshop!” jirrakkonta Camilleri. Is-self employed spiççaw f’xifer ta’ falliment Dwar l-aktar oqsma li jinteressawh, Camilleri jg˙id li l-interess ewlieni tieg˙u huma sself-employed, u dan g˙ax jaf min xiex ikollhom jg˙addu huma u l-familji tag˙hom. “A˙na s- self employed investejna eluf kbar ta’ liri biex ˙adna loans mill-banek, u llum spiççajna ta˙t Gvern li battal il-bwiet tal-klijenti tag˙na, tant li ˙afna minna spiççajna kwaΩi bla xog˙ol u jkollna n˙allsu l-kumplament tal-loans minn ©ewwa. Jien niltaqa’ ma’ ˙afna selfemployed, u kul˙add kelma wa˙da: mhux ix-xog˙ol ilproblema, imma dak li jibqa’ wara li tkun ˙dimt ix-xog˙ol u taqta’ l-ispejjeΩ. F’kelma wa˙da, morna l-ba˙ar,” isostni Camilleri.

George Camilleri mal-familja tieg˙u

Camilleri jg˙id li wa˙da mill-akbar nuqqasijiet f’dan ilqasam hija l-innovazzjoni u lideat, g˙ax jemmen li sfortunatament hawn Malta kul˙add ˙siebu biex jikkopja wie˙ed lill-ie˙or. F’G˙awdex dan jidher b’mod speçjali, fejn eΩempju jifta˙ pub f’post partikolari u ftit xhur wara jifta˙ xi ˙add qrib bl-istess stil eΩatt. “Nemmen li a˙na s- selfemployed li na˙dmu fil-manifattura g˙andna futur jekk in˙allu l-logika u s-sens komun ja˙dmu. Nemmen li bil-˙sieb u b’imbuttatura nistg˙u nsibu fejn nesportaw ix-xog˙ol tag˙na f’pajjiΩi fejn l-ekonomija hija b’sa˙˙itha, b˙al f’pajjiΩi G˙arab u Skandinavi. I˙oss li llum il-PL huwa luniku tama g˙al pajjiΩna Camilleri jg˙id li l-politika min dejjem kienet tinteressah. Kien hemm Ωmien meta kien

ja˙seb li l-PN kien il-partit ideali g˙al Malta. “Dak iΩΩmien mort Ωmerç, u Ωmerç bil-kbir. Nemmen li ©ejna milg˙uba u mqarrqa, u nammetti li domt wisq ma indunajt. Kont nemmen dak kollu li kien jipprietka il-PN,” jg˙id Camilleri. IΩda mbag˙ad ir-realtà urietu mod ie˙or, u hu u l-familja tieg˙u ma vvutawx fl-a˙˙ar elezzjoni ©enerali. “Ósibt li ser inwassal xi messa©© billi ma nivvutax, imma g˙al darba o˙ra mornt Ωmerç. Nittama li min bi˙siebu jag˙mel l-iΩball li g˙amilt jien, jitg˙allem mill-iΩball tieg˙i.” Huwa jg˙id li kien proprju dan li ˙ajru jikkontesta l-elezzjoni ©enerali f’isem il-PL, g˙ax jemmen li dan huwa luniku tama g˙al pajjiΩna. “L-ewwel darba li smajt lil Dr Joseph Muscat kien fiddiskors tal-Konferenza Ìenerali wara li ©ie ma˙tur Kap tal-Partit. Kien diskors li qanqalni, kien diskors li ©ibed

mhux lili biss imma ˙afna o˙rajn. Wara dak id-diskors bejni u bejn ru˙i g˙edt li jien posti kien wara dan il-bniedem, u dakinhar twieldet ˙olma li llum saret realtà.” Camilleri jsostni li g˙andu fiduçja indeskrivibbli fil-moviment li rnexxielu jibni Joseph Muscat, u jemmen bil-qawwa li dan il-moviment jista’ jo˙ro© lill-pajjiΩ mid-diΩastru li jinsab fih. “F’dan il-moviment nara tim dinamiku, tim li jikkonsisti f’persuni professjonali minn kull qasam biex dan il-pajjiΩ jaqbad it-triq it-tajba. B˙alma jg˙id tajjeb Dr Mallia: l-isba˙ ˙a©a li g˙andu Joseph hi li lest li jisma’ u ja˙dem ma’ kul˙add. Personalment, kull meta nisma’ lil Joseph jitkellem, jimlieni b’kura©© g˙ax f’kull diskors tieg˙u jo˙ro© çar kemm verament qieg˙ed qrib il-poplu,” temm jg˙id George Camilleri.


09.12.2012

AnaliΩi

Rajt ma rajtx, smajt ma smajtx

Il-ministri, is-segretarji parlamentari u l-kjeriketti tag˙hom, l-assistenti parlametari, b˙alissa jinsabu g˙addejjin ferneΩija s˙i˙a jaraw x’se jivvintaw biex jidhru quddiem il-kamera tat-TV bil-kompjaçenza u dejjem jekk jg˙addu mit-test “tal-valur tal-a˙bar” ta’ Natalino Fenech. Mela din il-©img˙a Jason Azzopardi ra kif g˙amel u vara, permezz ta’ konferenza stampa, Karta Bajda g˙all-konsultazzjoni pubblika fejn il-Gvern qieg˙ed jipproponi ‘bidla radikali g˙all-˙arsien a˙jar tal-patrimonju nazzjonali’. Din il-konferenza stampa tant kienet imqanΩ˙a, li r-rappreΩentanti tal-g˙aqdiet ambjentali li attendew g˙aliha, dehru viΩibbilment skomdi fil-filmati. Imma issa, ng˙id jien, bidla radikali b˙al din, Dr Jason kellu j˙alliha proprju g˙al dawn il-jiem, meta kul˙add kelma wa˙da li dan il-Parlament dalwaqt ixolji. Ter©a’ u tg˙id dan il-proçess ta’ konsultazzjoni suppost li g˙andu jtawwal sa Frar, Marzu meta lpajjiΩ qajla se jkollu mo˙˙ il-Karta Bajda ta’ Jason. Imma jien ta’ kurjuΩ kroniku li jien, t˙ajjart nara x’fiha din il-Karta Bajda ta’ Jason l-Opus Deista, u fittixt fuq li fittixt fuq l-internet, fis-sit elettroniku talMinisteru, fis-sit elettroniku tad-DOI u ma stajt insibha mkien. Dik konsultazzjoni! Gimmicks u xejn aktar.

Jason Fomm ir-Ri˙ Din sie˙eb ta’ meta Jason Azzopardi fl-ewwel xhur mill-˙atra tieg˙u ta’ segretarju parlamentari kien wieg˙ed illi kien sejjer jie˙u ˙sieb jag˙mel aççess pubbliku g˙ax-xtajta ta’ Fomm ir-Ri˙ fil-limiti talBa˙rija. Is-sajf li g˙adda ddeçidejt li nie˙u l-kelma ta’ Jason Azzopardi li dan l-aççess kien sar. Staqsejt xi bdiewa dwar dan l-aççess u ˙add ma g˙araf jg˙idli fejn kien qieg˙ed. Xi ˙add li joqg˙od fl-in˙awi wrieni l-passa©© li hemm viçin tal-proprjetà li qabel kienet tal-familja Borg Olivier. Peress li m’iniex wie˙ed minn dawk li naqta’ qalbi malajr, bdejt

minn Invictus

nieΩel minn dan il-passa©© imma kelli nara l-passjoni ta’ Kristu. Biçça minn dan il-passa©© kelli ninΩlu mdendel ma’ ˙abel. Il-briex u l-grief mix-xewk spuntat minn kullimkien, ma naqax lanqas, u kien hemm punt fejn anki Ω-ΩnaΩan u l-insetti daru g˙alija. L-a˙˙ar parti ta’ dan il-passa©© kienet pjuttost wieqfa u kelli litteralment nitkaxkar biex nevita li naqa’ g˙al wiççi. Sakemm wasal fejn il-ba˙ar u kelli nsibu kollu bΩieΩaq taΩ-Ωejt u fdalijiet o˙ra tal-vapuri u tg˙idx kemm sallejt g˙all-bΩonnijiet ta’ Jason, u ˙lift ˙alfa minn tulu li ma ner©g˙ax nie˙u l-kelma tieg˙u.

U proprju g˙alhekk id-dehra ta’ Gatt u Delia jiddandnu fuq il-palk tat-teatru bla saqaf, fl-istess Ωmien tal-pantomimi tal-Milied, iddarras u kif, u dan Ωgur li xejn mhuwa PR tajjeb g˙al GonziPN.

Il-Beatu An©eliku

Pantomimi Proprju fiΩ-Ωmien meta Agostino Pio Gatt li kellu verament g˙al qalbu l-interessi tal-pajjiΩ u tal-partit tieg˙u, kien imissu ja˙seb bis-serjetà li jirriΩenja biex, jekk xejn, igawdi g˙all-kwiet il-pensjoni u lmara sabi˙a tieg˙u (dejjem skont Franco Debono), iddeçieda minflok li jtella’ press event biex ivara s‘soft launch’ tat-teatru bla saqaf fid-da˙la tal-Belt. Din se tkun it-tieni soft launch f’temp ta’ ftit ©img˙at ta’ partijiet differenti tal-pro©ett tad-da˙la tal-Belt. Peress li dan il-kapolavur ta’ Renzo Piano mhux se jkun lest sal-elezzjoni li ©ejja, allura se jibda jkollna dawn l-hekk imsej˙in soft launches ta’ partijiet differenti ta’ dan il-pro©ett. Imma li mhux qieg˙ed jirrealizza sewwa sew Agostino Pio Gatt, li appena huwa jidher fuq is-sit ta’ dan il-pro©ett, aktar u aktar meta jkun fil-kumpannija tal- clone tieg˙u u arroganti b˙alu, jekk mhux aktar minnu, Manwel Delia, tg˙idx kemm qeg˙din jiddarrsu votanti moderati min˙abba d-dehra tag˙hom. Il-pro©ett tad-da˙la tal-belt kapitali jixhed is-sens ta’ prijoritajiet Ωbaljati ta’ dan il-Gvern li sab il-flus g˙al din il-biçça masturbazzjoni arkitettonika, fl-istess waqt meta kellu jqaççat mill-infiq tieg˙u fuq pro©ett kapitali fil-qasam soçjali u dak edukattiv.

Simon Busuttil jista’ jinstema’ kemm irid b’le˙nu serafiku ta’ Beatu An©eliku, imma mill-ewwel dehriet pubbliçi tieg˙u b˙ala Viçi Kap, ma jidhirx li l-umilità hija xi wa˙da mill-virtujiet tieg˙u. Irid jag˙ti l-impressjoni li huwa jippossiedi kwalitajiet kariΩmatiçi li ma jeΩistu mkien iktar fi ˙dan ilPartit Nazzjonalista. Li bil-kapaçitajiet superjuri u messaniçi tieg˙u, kapaçi jofroq l-ilmijiet minn fejn tal-PN jistg˙u jaslu g˙all-art imwieg˙da. Jipprofessa l-fidi fil-bidla ming˙ajr ma jg˙id x’inhi l-bidla me˙tie©a, g˙ax maqbud f’morsa li jekk jg˙id xi jrid li jinbidel, jinstema’ li qieg˙ed jikkritika lillministri li ma riduhx b˙ala Viçi Kap tag˙hom. Kwantu g˙ad-distakk li qieg˙ed isofri GonziPN fissonda©©i tal-opinjoni pubblika, Busuttil qieg˙ed jinstema’ jag˙ti t-tort lil kul˙add barra lilu nnifsu, meta fil-verità huwa ˙a©a wa˙da mal-klikka ta’ GonziPN, tant hu hekk li fil-kampanja elettorali li g˙addiet kien spalla ma’ spalla ma’ Gonzi u kien hu li kiteb il-programm elettorali tieg˙u. Forsi jag˙mel sew Simon Busuttil jieqaf g˙al ftit mumenti milli jkompli ja˙raq l-inçens g˙alih innifsu u jirrifletti ftit fuq il-fatt li f’Ωew© elezzjonijiet g˙allParlament Ewropew fejn huwa kien l-‘istar candidate’ tal-PN, minkejja li xkupa kemm fela˙ mill-voti tan-Nazzjonalisti, il-PN b˙ala partit qala’ Ωew© kaxkiriet papali. Dan apparti li minkejja li Gonzi ˙atru b˙ala delegat speçjali tieg˙u, id-distakk bejn iΩ-Ωew© partit fissonda©©i tal-opinjoni ppubblika, xorta wa˙da baqa’ fejn kien.

Óarsa lejn il-©img˙a li g˙addiet simili, iΩda din id-darba b’rabta mal-Università f’TalQroqq, fejn l-istudenti u l-istaff intalbu jevakwaw ilbini. F’Ottubru li g˙adda kienet di©à saret theddida ta’ bomba fil-Junior Collega tal-Imsida.

L-eks-Sindku Nazzjonalista ta’ TasSliema je˙el sena ˙abs

Theddid ta’ bomba fl-ITS u fl-Università Matul din il-©img˙a saru Ωew© theddidiet ta’ bomba separati: wa˙da fl-Istitut tal-Istudji Turistiçi (ITS) u lo˙ra fl-Università. Nhar il-Óamis saret telefonata anonima li wissiet li kien hemm bomba fil-binja talITS ta’ San Ìiljan. L-g˙ada l-Ìimg˙a saret telefonata

kienet indirizzata liΩ-Ωew© patrijiet, lis-Soçjetà ta’ San Pawl, lill-Arçidjoçesi ta’ Malta, lill-Prim Ministru, lillMinistri tal-Edukazzjoni u tal-Familja, kif ukoll lillAvukat Ìenerali. Fl-ittra tag˙hom il-vittmi qed isostnu li l-awtoritajiet kienu jafu bl-abbuΩ u ˙allew kollox g˙addej

Oliver Friggieri onorat mill-Italja

Nhar it-Tnejn l-eks-Sindku Nazzjonalista ta’ TasSliema, Nikki Dimech, kien ikkundannat g˙al sena ˙abs wara li nstab ˙ati ta’ attentat ta’ tix˙im b’rabta mal-mani©er tal-kuntratti tal-Kunsill Lokali lura fl2010. Dimech ing˙ata wkoll interdizzjoni ©enerali perpetwa, li tfisser li mhux se jkun jista’ jokkupa kariga pubblika o˙ra. Huwa ma nstabx ˙ati li insulta u hedded lill-Ispettur Angelo Gafà, li kien qed imexxi linvestigazzjoni. Intant Dimech se jappella mis-sentenza.

Il-Professur Oliver Friggieri ng˙ata l-Onore al Merito della Repubblica Italiana b˙ala rikonoxximent g˙arriçerka estensiva tieg˙u fuq ir-relazzjonijiet kulturali bejn Malta u l-Italja. Dan l-unur huwa wie˙ed presti©juΩ ˙afna tant li huwa l-ekwivalenti tal-unur Malti Ìie˙ ir-Repubblika. Friggieri ©ie ppreΩentat b’dan l-unur mill-ambaxxatur Taljan Luigi Marras, f’isem il-President Taljan Giulio Napolitano.

Vittmi ta’ abbuΩ jitolbu kumpens millKnisja

Mara ta’ 31 sena minn ÓaΩ-Ûebbu© spiççat fil-periklu tal-mewt wara li kienet involuta f’inçident tat-traffiku. Il-kaΩ se˙˙ ilbiera˙ g˙all-˙abta tat-8.00 fi Triq Tul ilKosta, limiti tan-Naxxar. Il-mara kienet qed issuq vettura tat-tip Hyundai Getz, meta g˙al xi ra©uni kellha impatt ma’ trakk tat-tip Foden misjuq minn ra©el ta’ 60 sena min-Naxxar. IΩ-Ωew© vetturi kienu ©ejjin minn direzzjonijiet opposti. Il-mara ttie˙det l-isptar Mater Dei fejn ©iet iççertifikata li tinsab fil-periklu talmewt. L-inkjesta f’dan il-kaΩ qed titmexxa millMa©istrat tal-G˙assa Marsianne Farrugia.

Il-vittmi ta’ abbuΩ sesswali minn patrijiet nhar ilÓamis g˙amlu talba formali quddiem il-Qorti biex jing˙ataw kumpens finanzjarju g˙al dak li g˙addew minnu. IΩ-Ωew© patrijiet kienu t-tnejn membri tasSoçjetà Missjunarja ta’ San Pawl, u ©ew ikkundannati g˙al ˙ames u sitt snin ˙abs wara li nstabu ˙atja ta’ abbuΩ sesswali minn minuri. L-ittra g˙all-kumpens

Mara fil-periklu tal-mewt

Mill-blogg Tberfil

Jason l-Opus Deista

11


12

09.12.2012

Kumment

Il-˙uta minn rasha tinten fil-WasteServe

Leo Brincat Kelliem Ewlieni g˙all-Ambjent

Sa ftit tal-jiem ilu s-sej˙a tag˙na kienet, kif ilha g˙addejja mis-sena 2010, sabiex isir audit indipendenti tal-operat tal-WasteServe speçjalment tal-inçineratur, min˙abba nuqqasijiet kbar u serji li ilhom jo˙or©u fiddeher. Issa, bir-rapport tal-Awditur, l-affarijiet ˙adu Ωvolta o˙ra g˙all-ag˙ar. G˙ax issa ˙are© çar li l-istess kif hemm nuqqasijiet serji fit-t˙addim tal-impjanti tal-WasteServe, irriΩulta li hemm ukoll – f’g˙ajnejn l-Awditur innifsu – lista twila, 13-il faççata ta’ nuqqasijiet serji fit-t˙addim tal-finanzi tal-WasteServe, speçjalment fejn jid˙ol l-infiq kapitali u dak rikorrenti. Il-Ministru Pullicino g˙al dan kollu g˙andu Ωew© twe©ibiet: meta rridu mmorru naraw b’g˙ajnejna f’ open day u li jien qieg˙ed nikkritikah g˙ax ng˙ir g˙all-hekk imsej˙a suççessi tieg˙u. L-ewwel nett il-poplu mhux open days irid imma open government u azjendi talpoplu mmexxija b’mod accountable u trasparenti. U ttieni nett il-kritika li saret minni ma vvintajtiex jien, imma kienet ibbaΩata mija filmija fuq dak li kkonkluda b’dieqa ta’ qalb l-Uffiççju Nazzjonali tal-Verifika u lAwditur Ìenerali. Ma tridx tkun xi espert filfinanzi biex tinteba˙ li dawn il-punti li ser insemmi fil-

qosor lanqas huma aççettabbli f’azjenda jew SME Ωg˙ira talprivat, a˙seb u ara f’organizzazzjoni b˙all-WasteServe li hija ffinanzjata mill-fondi pubbliçi kollha kemm hi. I©ibu kemm i©ibu skuΩi, ilMinistru Pullicino u ddiri©enti li ˙atar fit-tmexxija tal-WasteServe, flimkien malBord li jinkludi fost o˙rajn lillPresident tal-PN Marthese Portelli. L-Awditur l-aktar li wera t˙assib kien dwar dan li ©ej: • tibdiliet sostanzjali f’kuntratti minn dak li kien ©ie approvat mill-Ministeru talFinanzi; • nies li t˙allsu anki meta kienu assenti bla ra©uni valida; • kaΩi fejn il-kumpannija naqqset milli tibbenefika minn credit terms li kienu ©ew offruti lilha; • xog˙ol li baqa’ g˙addej minn kumpanniji li kellhom kuntratt mal-WasteServe u li

skada; • dewmien esa©erat u var-jazzjonijiet kbar fl-infiq fuq pro©etti kapitali talWasteServe; • nuqqas serju ta’ trasparenza fil-proçess tax-xiri ta’ diversi o©©etti, apparat u servizzi; • tenders ming˙ajr ba©it biex jikkontrolla l-infiq; • kaΩi fejn kellu jinkiseb ilpermess tal-MEPA bil-quddiem u dan sar wara li nbeda x-xog˙ol; • diversi kaΩi fejn kundizzjonijet tat-tenders inkisru; • kaΩi fejn kellu jkun hemm garanziji bankarji u insurance cover u dawn ma tti˙dux kif suppost; • fatturi fejn sar ˙las fuqhom ming˙ajr ma l-fatturi nfushom ©ew ivverifikati; • ftehim li ©ie m©edded minghajr approvazzoni; • kuntratti li nbidlu litteralment mil-lejl g˙an-nhar wara li sa˙ansitra kienu di©à ©ew iffirmati;

• direct orders li ma ˙allewx spazju g˙all-kompetizzjoni ©usta; • rapporti ta’ evalwazzjoni li lanqas kienu j©ibu data; • dokumenti neqsin mill-fajls; • kiri ta’ apparat b˙al ©enerators ming˙ajr sej˙a g˙allofferti. Il-lista tant hija twila li, inkompetenti kemm huwa inkompetenti dan il-Gvern, wie˙ed ma jistax ma ja˙sibx ˙aΩin u jg˙id li bilfors hemm xi id mo˙bija u skopijiet ulterjuri wara din l-hekk imsej˙a inkompetenza kollha, kemm fl-operat tekniku tal-inçineratur, u issa fl-infiq talWasteServe nnifisha, li ming˙ajr ma trid tasal g˙allkonkluΩjoni li l-˙uta minn rasha tinten. Hu f’dan il-kuntest kollu li s˙aqna b˙ala PL li l-Ministru Pullicino u d-diretturi u ddiri©enti ewlenin talWasteServe g˙andhom joffru r-riΩenja tag˙hom.

f’dawn iΩ-Ωminijiet. Anke fuq baΩi ta’ kunsilli, pereΩempju, in-Naxxar g˙andna s-Sindku Maria Fatima Deguara li f’daqqa wa˙da saret issejja˙ lir-ra˙al tag˙na ‘g˙aΩiΩ’ u wara li n˙oloq battibekk fuq mawra fiç-Çina u jekk g˙andux jit˙allas il-passa©© millKunsill g˙ax il-mawra se ssir b˙ala parti mill-˙idma talKunsill, iddeçidiet li t˙allas ilpassa©© hi minn flusha u tg˙id li qed tag˙mel dan biex ma titfax piΩ fuq il-Kunsill Naxxari. Setg˙et ˙asbitha mill-bidu imma ‘ n-national heroes’ ikunu jridu jispikkaw! Paroli vojt u bla sens! Anke biex tag˙ti rigal personali lillMuΩew tal-bniet stednitna biex immorru mag˙ha ˙a nidhru fir-ritratt g˙ax issa trid tag˙tihomlhom il- board games ! Ara naqra x-xeni! Tad-da˙k jew tal-biki? Kul˙add jilg˙aq! Possibbli n-Naxxarin ma jafuhx dan? Nemmen li jafu u iktar ma jg˙addi Ω-Ωmien aktar jiskopru! In˙e©©i©hom jag˙tu naqra aktar attenzjoni ta’ x’ji©ri matul is-sena g˙ax b˙alissa ©ejja l-manna mis-sema! L-istess qieg˙ed jag˙mel ilGvern u l-PN; jilg˙aq lil kul˙add; studenti, g˙alliema,

˙addiema u ma nafx lil min baqag˙lu jilg˙aq iΩjed. Daqt jispiççalu l-bΩieq. F’daqqa wa˙da jer©g˙u jissemmew il- wind farms! Tismag˙hom jitkellmu qisu baqa’ biss kemm jixeg˙lu liswiçç u ja˙dmu! Fejn hi l-applikazzjoni quddiem il-MEPA? Il-PN b˙alissa jsir l-ag˙ar g˙alliem tal-istorja ta’ Malta g˙ax il-bias li jkollu fil-messa©©i tieg˙u biex jipprova jbeΩΩa’ lill-poplu millpassat huwa tal-biΩa’. Ma baqag˙lux armi o˙ra ˙lief dik li jbeΩΩa’! Imma n-nies saru jafu jixtarru u jiskopru wa˙edhom ming˙ajr il-bΩonn ta’ ˙afna indottrinazzjoni stil ta’ skola antika. Fuq TVAM, il-Óadd li g˙adda, il-kandidat tal-PN li kelli mieg˙i qal: “Alla˙ares jitla’ l-Labour...!”. Jien ng˙idlu: alla˙ares jer©a’ jitla’ l-PN g˙ax ma nafx x’ji©ri mill-futur ta’ ˙afna li b˙alissa qeg˙din jippruvaw jifhmu lil dan il-partit im˙awwad u mkisser li b˙alissa huwa ta’ detriment g˙al pajjiΩna g˙ax, flok ©id, qieg˙ed ikompli jo˙loq instabbiltà, anzjetà fost ˙afna, u dwejjaq g˙ax xebba’ lil kul˙add! Wasal Ωmien il-veru rebbieg˙a ©dida ˙bieb.

Kul˙add jilg˙aq Clifford Galea Kandidat Laburista

Narawha kull darba li tasal elezzjoni, kemm lokali u anke dik ©enerali u tibqa’ sse˙˙ anke jekk verament ilkandidat ikun jidher redikolu. U verament redikolu fil-veru sens talkelma. Dan l-a˙˙ar fir-ra˙al tag˙na n-Naxxar qeg˙din jitfaççaw kandidati li w˙ud minnhom di©à kkontestaw l-elezzjoni ©enerali li g˙addiet u tul la˙˙ar ˙ames snin ma dehrux b’nemes fin-Naxxar. Is-sabi˙a hi li qeg˙din ji©u fir-ra˙al u jg˙idu kliem b˙al “gejt mhux g˙ax waslet lelezzjoni ta!” Mela g˙al xiex? Hekk nistaqsi jien, u na˙seb b˙ali jistaqsi min hu mo˙˙u f’loku! Hemm kandidati o˙ra ©odda Naxxarin tal-PN li f’attivitajiet lokali bilkemm konna narawhom ˙lief meta ji©u mqabbda jag˙mlu biçça xog˙ol, u bi ˙las jekk jog˙©bok, basta nifta˙ru li a˙na ‘Naxxurin’. Imma b˙alissa kul˙add jippoppa u jiffanfra li jrid il-©id lir-ra˙al g˙aΩiΩ tag˙na u liççittadini tieg˙u! Isiru jifhmu f’kull qasam u bilkemm ma tarahomx abbatini fuq l-artal, g˙ax anke jsiru dilettanti talfunzjonijiet. Qieg˙ed ng˙id dan g˙ax nemmen f’konsistenza f’dak li

nag˙mlu lkoll b˙ala kandidati, kemm jekk tal-Partit Laburista u anke tal-Partit Nazzjonalista. Il-poplu ma jaffordjax li jkollu rappreΩentanti li jidhru biss meta toqrob l-elezzjoni, imma li jekk jista’ jkun isibuhom dejjem meta jkun hemm bΩonn! Illum nifhem aktar kemm hija diffiçli l-kampanja u kemm trid tipprova tla˙˙aq m’affarijiet, attivitajiet u xog˙ol li trid tag˙mel inti bilfors. Imma m’g˙andix dubju li n-nies jifhmu li biex twettaq dak li titkellem dwaru, trid ta˙dem bla waqfien u ssapport ikun kbir. Jien b’wiççi minn quddiem nifta˙ar bin-Naxxarin, g˙ax is-sapport huwa kontinwu u f’kollox. Kburi ˙afna bil-mod li qeg˙din jilqg˙uni lMelli˙in, u n-nies ta’ San Pawl il-Ba˙ar, il-Qawra, Bugibba u postijiet o˙ra. Mhux inqas il-KarkariΩi, innies ta’ Óal Lija u l-kumplament tat-tmien distrett u ttnax-il distrett. Ovvjament issapport fir-ra˙al li ©ej minnu jkun l-akbar, u qieg˙ed ng˙id dak li huwa fatt u b’mod onest ming˙ajr ma nnaqqas l-istima li jag˙tuni nnies tal-ir˙ula l-o˙ra. Imma ktibt dan l-artiklu biex infakkar ftit x’ji©ri


09.12.2012

Editorjal

13

www.kullhadd.com Kull˙add, CNL, Triq Il-Mile End il-Ó AMRUN Editur: 2090 1409 editur@kullhadd.com | Reklami: 2090 1520 sales@kullhadd.com | Accounts: 2090 1518 accounts@kullhadd.com Distribuzzjoni: 2090 1517 | Email ©enerali: editorial@kullhadd.com | Twitter: http://twitter.com/#!/KullHadd

Ma nafdawhx g˙ax da˙ak bina tfisser li tafda lil dak li jkun jew li ma tafdahx. U fil-˙ames snin li g˙addew kien hemm aktar minn ra©unijiet biΩΩejjed g˙alfejn GonziPN m’g˙andux ji©i fdat bl-amministrazzjoni tal-pajjiΩ. Il-Gvern GonziPN m’g˙andux ji©i fdat min˙abba li g˙olla l-kontijiet tad-dawl fost l-og˙la fl-Ewropa u li bihom kisser il-familji u n-negozji. M’g˙andux ikun fdat min˙abba ddeçiΩjonijiet Ωbaljati tal-power station tal-BWSC li wasslu biex it- taxpayers ˙allsu g˙al power station li g˙adha ma ta˙dimx. GonziPN m’g˙andux ikun fdat aktar min˙abba l-ARMS, li sallbet eluf ta’ konsumaturi bl-ineffiçjenza tat-tmexxija arroganti tag˙ha, li wasslet biex jo˙or©u kontijiet ˙Ωiena u mhux fil-˙in. Dr Gonzi u s˙abu ma ˙aqqhomx aktar il-fiduçja tag˙na min˙abba lmediçini out-of-stock, il-listi ta’ stennija u nies fil-kurituri tal-Mater Dei u min˙abba l-akkuΩi ta’ ind˙il politiku filkura tal-kançer. Gonzi ma ˙aqqux aktar fiduçja g˙allmod ta’ kif da˙˙al lill-Air Malta f’˙ajt u da˙ak bil-˙addiema tag˙ha, g˙adda biΩ-Ωmien lill-˙addiema tal-GO. Lis-sidien tal-karozzi tal-linja u l˙addiema tat-trasport pubbliku kien weg˙idhom xog˙ol assigurat g˙al g˙axar snin, iΩda dar kontrihom wara li ˙adilhom il-vot. Ma jistax ji©i fdat aktar min˙abba lbuΩullotta enormi li g˙amel bl-Arriva. Min˙abba li ˙alla s-sistema tal-gwardjani lokali tidde©enera f’ racket li minnu jibbenefikaw biss il-ftit.

Min˙abba d-diΩastru fit-tmexxija talFaçilità Korrettiva ta’ Kordin, li saret bejta ta’ droga u post li ma jirriformax u sa˙ansitra mwiet suspettuΩi. GonziPN ma ˙aqqux il-fiduçja tag˙na min˙abba li lill-anzjani qed inaqqsilhom il-livell tal-g˙ajxien g˙aliex il-pensjonijiet mhux qeg˙din ila˙˙qu malg˙oli tal-˙ajja. Ma nistg˙ux nafdawh min˙abba lmijiet ta’ eluf minfuqa fuq il-Corporate Village, il-pro©ett bla sens ta’ showrooms u uffiççji fuq art immarkata g˙al fabbriki, liema pro©ett issa ©ie abbandunat bil-mo˙bi. Ma nistg˙ux nafdawh min˙abba l-imperu ta’ unaccountability fil-WasteServ. Ma nistghux nafdaw lil dan il-Gvern min˙abba l-mod ta’ kif da˙ku b’eluf ta’ Ωg˙aΩag˙ dwar Smart City. Ma nistg˙ux nafdawh min˙abba l-pro©ett tal-White Rocks, fejn il-Prim Ministru qala’ lillg˙aqdiet kollha sportivi biex imorru Kastilja jarawh i˙abbru, iΩda wara sentejn g˙adna b’silenzju assolut. Min˙abba li ©ara l-istess bil-pro©ett talVilla©© Sportiv tal-Marsa. Min˙abba lCrafts Village ta’ Ta’ Qali li baqa’ ma sarx. GonziPN ma ˙aqqux fiduçja g˙ax ilmeritokrazija ˙adet daqqa kbira ta˙t dan il-Gvern, fejn mhux biss issir distinzjoni bejn Laburisti u Nazzjonalisti, iΩda wkoll bejn Nazzjonalisti ©enwini u Nazzjonalisti tal-klikka. Ma nistg˙ux nafdaw lil dan il-Gvern min˙abba n-nuqqas ta’ direzzjoni filqasam tal-biedja u sajd fejn bdiewa, ra˙˙ala u sajjieda qeg˙din jit˙allew

jaqdfu g˙al rashom g˙aliex ja˙seb li dawn dejjem se jibqg˙u jappo©©jawh. Ma nistg˙ux nafdawh min˙abba lkaççaturi u n-nassaba li dan il-Gvern da˙ak bihom g˙al darba wara l-o˙ra Dan il-Gvern ˙aqqu jkun sfiduçjat min˙abba l-mod kif ˙alla l-PBS jidde©enera f’mekkaniΩmu ta’ propaganda parti©©jana li toffendi lintelli©enza tal-poplu. Min˙abba l-fatt li l-Prim Ministru lewwel sejjah referendum dwar iddivorzju, imbaghad x˙in il-poplu ddeçieda favur, hu xorta webbes rasu u vvota kontra. Kien kaΩ çar fejn il-Prim Ministru, b’mod konxju, mar kontra rrieda tal-poplu. GonziPN ma ˙aqqux fiduçja min˙abba l-pro©ett g˙al vanaglorja tieg˙u tal-parlament ©did, li l-pajjiΩ kellu prijoritajiet ferm aktar importanti minnu. Min˙abba t-teatru bla saqaf, min˙abba Ω-€2.8 miljun minfuqa g˙allbridge to nowhere minflok biex jitnaqqsu l-listi ta’ stennija fl-isptarijiet u ji©u meg˙juna t-tfal fil-klassijiet. Ma nistg˙ux nafdawh min˙abba li da˙˙al il-miΩura antisoçjali li jintaxxa lil min jinsab fuq il-paga minima. Ma nistghux nafdawh g˙aliex da˙ak bin-nies. Fuq kollox, ma nistg˙ux nafdaw lillPrim Ministru g˙aliex ta lilu nniffsu u lil s˙abu Ωieda ta’ €500 fil-gimg˙a minn wara dahar kul˙add fl-istess Ωmien li g˙olla l-kontijiet. Jekk is-sistema GonziPN ter©a’ ti©i fdata, jer©g˙u jid˙ku bik.

Il-vot importanti li se jittie˙ed g˙ada huwa wie˙ed ta’ fiduçja doppjament – kemm g˙ax hekk iddikjara l-istess Lawrence Gonzi g˙al ra©unijiet ta’ politika ‘interna’ tieg˙u, u anki g˙ax dik hija l-prassi fi ˙dan kull demokrazija parlamentari – li vot fuq il-Ba©it, u fuq kull money bill ie˙or, huwa kkunsidrat b˙ala vot ta’ fiduçja. Fi tmiem le©iΩlatura li g˙addew ˙ames snin minn fuqha, bi gvern zopp u mçaqqam b’inkwiet intern kbir, tant li spiçça tilef il-ma©©oranza parlamentari tieg˙u, u hemm çans li ji©i sfiduçjat minn wie˙ed mill-membri parlamentari tieg˙u stess, kull OppoΩizzjoni dehen ta’ isimha, ma tistax ˙lief tivvota kontra gvern li l-uniku triq dinjituΩa li kellu quddiemu biex jo˙ro© mill-impass li jinsab fiha l-pajjiΩ, kienet li jsejja˙ elezzjoni ©enerali. Flok Ωgura li jΩomm kumpatt il-grupp parlamentari tieg˙u u li jikkmanda rispett, Lawrence Gonzi tilef kull axxendent morali li suppost ikollu kull prim ministru, l-ewwel u qabel kollox fuq s˙abu l-parlamentari, imbag˙ad filbqija tal-pajjiΩ. Issa, bil-wiçç tost kollu, qieg˙ed jippretendi li tkun l-OppoΩizzjoni Laburista li tg˙inu jeg˙leb l-ostakli li g˙andu filParlament – xi ˙a©a li qatt ma nstemg˙et f’demokrazija parlamentari li biex gvern jibqa’ jifflowtja fil-wiçç, trid tkun l-OppoΩizzjoni li titfag˙lu s-salvawomu. Ter©a’ u tg˙id, vot ta’ fiduçja ismu mieg˙u – fiduçja jew in-nuqqas tag˙ha,

Çertezza u stabbiltà

Lydia Abela Segretarja tal-EΩekuttiv Nazzjonali PL

Il-kontenut tar-replika tal-Kap tal-OppoΩizzjoni g˙all-a˙˙ar Ba©it, il-mod ippreparat u konsistenti li bih ippreΩenta ru˙u quddiem il-poplu, jirrifletti l-pjanijiet li g˙andu lPartit Laburista g˙al pajjiΩna – kien diskors li po©©a fiç-çentru tieg˙u l-interess nazzjonali. Ftit tal-©ranet o˙ra ser inkunu qeg˙din nibdew sena ©dida u min˙abba ç-çirkostanzi li jinsab fihom dan ilGvern, jista’ jag˙ti l-kaΩ bla preçedent li nibdew sena ©dida bla Ba©it. Fl-interess nazzjonali, ilMexxej Laburista assikura kontinwità fl-eventwalità li l-Ba©it ma jg˙addix u jkun hemm bidla fil-Gvern. Filwaqt li g˙all-Prim Ministru ma jkun ©ara xejn jekk ma jg˙addix ilBa©it, l-importanti li g˙adu filpoter, il-Mexxej Laburista offra s-ser˙an tal-mo˙˙ lill-familji Maltin u G˙awdxin billi ddikjara li f’din l-eventwalità, u jekk il-poplu jog˙©bu jafda ttmexxija tal-pajjiΩ lill-Partit Laburista, Gvern Laburista ser ikun qieg˙ed jag˙ti Ω-Ωidiet b’effett retroattiv mill-1 ta’ Jannar 2013. Id-diskors tal-Mexxej Labu-

rista offra sens ta’ assikurazzjoni lejn il-bidu ta’ çertezza u stabbiltà f’pajjiΩna, elementi li issa tant ilhom neqsin. Filwaqt li Gvern Laburista ser ikun qieg˙ed iΩomm il-qafas tal-Ba©it 2013, ser ikun qieg˙ed isa˙˙u f’numru ta’ aspetti billi ser inkunu qed na˙sbu b’mod responsabbli f’dawk li ntesew, b’sens ta’ ©ustizzja soçjali, però fl-istess waqt ma nnaqqsu xejn lil min ing˙atalu. Ser inkunu qed inΩommu lmiΩuri poΩittivi li t˙abbru filBa©it favur il-familji u nnegozji, iΩda ser nindirizzaw il-miΩuri antisoçjali u ser na˙sbu f’dawk is-sezzjonijiet li t˙allew fil-©enb mill-Gvern ta’ GonziPN. Minkejja li t˙abbret Ωieda fiç-childrens’ allowance, li wa˙edha tidher li hija miΩura poΩittiva, jirriΩulta iΩda li g˙as-sena d-die˙la n-nefqa fiçchildrens’ allowance ser tkun miljuni anqas minn dik g˙assena 1998. Forsi wie˙ed allura jistaqsi: ©aladarba ser inkunu qeg˙din inΩommu l-qafas ta’ dan ilBa©it, kif fl-istess waqt ser nivvutaw kontra? It-twe©iba hija wa˙da sempliçi – ma

nistg˙ux nivvutaw favur ilBa©it g˙ax ma nafdawx lil dan il-Gvern, u m’g˙andniex fiduçja fih. Bil-mod ta’ tmexxija, binnuqqas ta’ ppjanar fit-tul, binnefqiet li g˙amel dan il-Gvern, wasalna fi stat illi dan il-pajjiΩ ma setax ikompli jikber. Minflok is- surplus imwieg˙ed, pajjiΩna g˙andu defiçit qawwi bl-iskuΩa illi d-defiçit Ωdied biex ma jkunx hawn defiçit soçjali. Illum nafu li l-faqar f’pajjiΩna kompla jg˙olli rasu aktar minn qatt qabel, fejn g˙andek persuna minn kull erbg˙a li qieg˙da tmiss ma’ dan irriskju. G˙all-kampanja talmist˙ija ta’ biΩa’ li qed ti©i ççirkolata fost il-˙addiema taççivil, il-Partit Laburista jwie©eb bit-tama u l-kura©©, u jwieg˙ed lil dawk il-˙addiema li mhumiex tal-istess fehma politika tag˙na, lil dawk kollha li ser jivvutaw lill-Partit Nazzjonalista jew lil xi partit ie˙or, li l-Partit Laburista ser ja˙dem id f’id mag˙hom u jag˙tihom opportunitajiet ugwali g˙al dawk li ser jivvutaw lill-Partit Laburista, biex ikomplu fil-˙idma

tag˙hom b’risq il-pajjiΩ, ming˙ajr ebda diskriminazzjoni. Opportunitajiet li ser ikunu aqwa minn dawk li l˙addiema fiç-Çivil g˙andhom illum, u g˙alhekk kull civil servant, i˙addan liema kulur politiku j˙addan, g˙andu g˙aliex tabil˙aqq iserra˙ mo˙˙u li l-futur tieg˙u flimpieg bil-Partit Laburista filGvern mhux talli mhux mhedded, anzi hu garantit, u ser ikollu futur fejn ikun jista’ jtejjeb il-qag˙da tieg˙u ferm aktar mill-opportunitajiet limitati li g˙andu llum. PajjiΩna g˙andu bΩonn ippjanar fit-tul, pajjiΩna je˙tie© bidla fid-direzzjoni li toffri çertezza u stabbiltà. Kull individwu f’dan il-pajjiΩ g˙andu dritt li jibbenefika mit-tkabbir ekonomiku, li jag˙mel progress f’˙ajtu, jimxi ’l quddiem u jg˙ix ˙ajja ta’ kwalità. Il-Partit Laburista ser ikun qieg˙ed ja˙dem bis-s˙i˙ biex jil˙aq din il-mira tieg˙u u huwa determinat li joffri u j©ib lura s-ser˙an tal-mo˙˙ lillfamilji Maltin u Ghawdxin u jag˙ti çertezza u stabbiltà lil dan il-pajjiΩ.


14

09.12.2012

Ittri

Re©a’ g˙ola d-dqiq? Giovanna Debono u l-iÛvilupp fi TRiq SannaT Sur Editur,

Sur Editur, Kollox miet fuq ommu. Il-furja li kien hemm ftit tax-xhur ilu sfumat fix-xejn. Il-weg˙da li kienet g˙amlet il-Ministru Giovanna Debono fejn kienet qalet waqt laqg˙a li kienet saret fil-preΩenza tas-Sindku ta’ Ta’ Sannat li Triq Sannat u d-da˙la ta’ dan il-lokal kellu jinbeda x-xog˙ol ta’ kostruzzjoni fuq dawn is-siti fi ftit ©img˙at, sparixxiet ukoll. M’iniex niskanta li l-Ministru ma onoratx din il-weg˙da, g˙ax ta˙t Gvern Nazzjonalista weg˙di mhux imwettqa hemm kemm trid. Nixtieq nistaqsi: tg˙id hemm xi ˙add li qieg˙ed komdu qed jag˙mel il-bsaten fir-roti, ©ej u sejjer il-Ministeru u n-Nadur biex dan l-iΩvilupp ma jsirx g˙ax ma jaqbillux? Jekk dan huwa il-kaΩ, possibbli li bniedem wa˙du li ma jridx akkost ta’ kollox li jitwettaq dan il-pro©ett tant bΩonjuΩ, b’sa˙˙tu u influwenti daqstant li

kellu l-kapaçità jikkonvinçi Ωew© ministri biex jieqaf kollox? Ûew© ministri G˙awdxin b’popolazzjoni ta’ ftit eluf iΩjed minn Birkirkara, u m’g˙andhomx ilkapaçità jΩommu lil G˙awdex tag˙na ©enna. G˙alkemm f’dan il-lokal ma tantx hemm jg˙ixu votanti Nazzjonalisti, xorta wa˙da Ω-Ωew© ministri li g˙andna, iktar ˙siebhom minn minnhom se jakkwista l-iΩjed voti bla ebda mertu ta’ xejn minn dan il-lokal imsemmi, milli kif se jeliminaw dan l-inkonvenjent perikoluΩ, speçjalment min˙abba d-da˙la. Il-viΩti fid-djar tal-elettorat issa qed jissoktaw, minn ˙afna kontestanti, bi t˙ejjija g˙all-elezzjoni ©enerali. Ma nafx kif dawn iΩΩew© ministri, l-iΩjed il-Ministru Giovanna, sa jirnexxilhom imorru jittallbu g˙all-voti g˙and l-elettorat fir-ra˙al ta’ Ta’ Sannat, meta tara li g˙al dan il-lokal, min-na˙a tal-gvern çentrali, ftit li xejn saru affarijiet utli li seta’ jgawdihom il-

poplu Sannati. Ra˙al bi stigma politika kbira immens, min˙abba li l-kotra lkbira tal-abitanti f’dan il-lokal i˙addnu twemmin politiku Laburista. U bir-ra©un huma Laburisti, g˙ax kull meta saret xi ˙a©a f’dan il-lokal dejjem twettqet minn gvernijiet Laburisti. Abitanti li minn dejjem kienu mistkerrha minn gvernijiet Nazzjonalisti. Minn hawn nixtieq ni©bed lattenzjoni tas-segretarja talMinistru Giovanna Debono, isSinjura Miriam Muscat, forsi ma tafx kif tirrispondi g˙al informazzjoni tas-Sannatin, kif fiddover li g˙andha tag˙mel u tg˙idilna fejn wasal il-proçess jew inkella fejn twarrab u fuq liema xkaffa spiçça l-fajl dwar din it-triq imsemmija u d-da˙la tant perikoluΩa f’Ta’ Sannat. IS-SANNATIN DISKRIMINATI, TA’ SANNAT

WeGÓDa mhux miÛmuma – l-meb Sur Editur, Ìejt infurmat li nhar l-Erbg˙a 21 ta’ Novembru fuq ONE Radio, kien hemm programm li fuqu kien mistieden Joe Debono Grech. F’intervent fil-programm permezz tat-telefown, kien hemm ilment dwar l-in©ustizzja li saret mag˙na leksimpjegati ta’ dak li kien il-Malta Electricity Board (MEB) Dan g˙aliex fl-1970 konna mwieg˙da skema ta’ pensjoni mill-Kabinett tal-Ministri ta’ dak iΩ-Ωmien, u kif ukoll mill-Bord tad-Diretturi MEB, u sal-lum din liskema g˙adha ma ©ietx applikata. Ovvjament ˙afna minna li konna impjegati malMEB issa qeg˙din irtirati u ka©un ta’ hekk qeg˙din insofru finanzjarjament. Fl-2005 kellna nirreferu l-kaΩ lill-Qorti g˙ax minkejja l-˙afna rappreΩentazzjonjiet, inkluΩ mal-Prim Ministru, bqajna nsibu dejjem il-bibien mag˙luqa.

Fil-11 ta’ Ottubru 2012, il-Qorti qatg˙etha li g˙andna dritt g˙all-pensjoni kif imwieg˙da, u li kemm il-Korporazzjoni Enemalta, li assorbiet l-MEB, u kull Prim Ministru minn dakinhar sal-lum huma marbutin li jimplimentaw din id-deçiΩjoni. Biss ilQorti waqfet li tag˙tini rimedju ka©un tal-preskrizzjoni taΩ-Ωmien. Lill-persuna li interveniet fil-programm, Joe Debono Grech infurmah li hu jaf bil-kaΩ tal-in-©ustizzja tag˙na g˙ax kien ©ie avviçinat minn ekskollegi. Skont kif infurmawni, Denono Grech ta x’jifhem li fit-tmexxija tal-PL hemm simpatija g˙all-kaΩ tag˙na. Nittamaw li eventwalment is-sewwa jirba˙ u a˙na l-eksimpjegati tal-MEB nie˙du dak li b’©ustizzja (u issa b’sentenza tal-Qorti) hu tag˙na u tal-familji tag˙na. B’TAMA QAWWIJA, ÓAÛ-ÛABBAR

Bosta huma dawk li hekk kif jisimg˙u li g˙ola xi prezz ta’ prodott baΩiku minn barra, jie˙du qatg˙a. U bir-ra©un, g˙ax waqt li jkunu jafu minn qabel li se jer©g˙u jog˙lew il-prezzijiet lokali, jafu wkoll li d-d˙ul tag˙hom, sija f’paga kif ukoll f’pensjoni, se jibqa’ l-istess. G˙adu kif re©a’ ntqal li g˙ola d-dqiq. Hekk kif dan jg˙olli rasu, nafu li l-˙addiem Malti u l-pensjonant se jintlaqat fil-la˙am il-˙aj, g˙ax id-dqiq jg˙olli l-˙obΩ, l-g˙a©in, il-pastizzi, il-pizez jew kejk u dawk l-o©©etti kollha li jmissu mieg˙u. U l-povru Malti, li fil-millennju l-©did waqa’ biex jiekol bil˙obΩ u b’xi pizza nhar ta’ Sibt mal-familja tieg˙u, jer©a’ jintlaqat mortalment fil-prezzijiet li ji©i m©ieg˙el i˙allas. Mill-banda l-o˙ra, jekk il-Maltin ma jippatronizzawx aktar çerti ristoranti fi tmiem il-©img˙a jew f’xi okkaΩjoni, ˙afna mill˙wienet jispiççaw biex jag˙lqu u l-ekonomija Maltija tkompli sejra lura. Waqt il-programm Bondi+, il-Ministru Mario de Marco qal li skont ma jirriΩulta, il-poplu Malti hu l-inqas poplu ntaxxat. Bilkliem jing˙ad kollox, g˙ax taxxa u mhux taxxa, l-istess poplu jaf li d-d˙ul finanzjarju tieg˙u mhux iservih biex jg˙addi minn xahar g˙al xahar. Jista’ jkun li hu minnu (min irid jemmen) li t-taxxa ma g˙olietx, iΩda kul˙add jaf li ç-çittadin qieg˙ed jag˙mel tajjeb g˙aliha bl-g˙oli fil-kontijiet tad-dawl u tal-ilma; l-g˙oli fil-prodotti talfjuwil, b˙all-petrol, diΩil u pitrolju; l-g˙oli fiç-çilindri tal-gass; lg˙oli fil-prodotti kollha minn barra, fosthom iç-çereali u prodotti tal-ikel b˙all-©obon u l-la˙am. U min jinsab fuq paga minima jew pensjoni, jirrealizza li waqt li l-prodotti kollha qed jog˙lew, id-d˙ul tieg˙u baqa’ li kien, b’konsegwenza li flusu m’g˙adhomx iservuh. Kien g˙alhekk f’waqtu li meta l-Ministru de Marco talab lillkelliem tal-OppoΩizzjoni, Michael Falzon, jg˙idlu x’bi˙siebu jag˙mel il-Partit Laburista biex i©ib il-flus g˙al kulma jixtieq jattwa, dan wie©bu biex jistaqsi lil ˙biebu ministri u segretarji parlamentari kif g˙amlu biex sabu s-600 ewro fil-©img˙a Ωejda mal-paga tag˙hom u kif qed jittie˙du l-miljuni kbar b˙ala kummissjonijiet fuq bosta xog˙lijiet tal-Gvern u f’xog˙ol li qed isir bl-addoçç ming˙ajr studju serju g˙all-valur ta’ flus minfuqa. Il-Ministru de Marco jifta˙ar bix-xog˙ol tal-Perit Piano u jg˙id li dan se jkun ©awhra g˙at-turisti. L-istess Ministru g˙andu j©ib l-ewwel nett is-sa˙˙a finanzjarja tal-poplu Malti u mhux tat-turist. Forsi veru li n-numru ta’ turisti li Ωaru pajjiΩna Ωdied, iΩda hu veru wkoll li t-turist li qieg˙ed ji©i m’g˙adux it-turist ta’ dari. Illum ji©i Malta biex jiffranka. Jaqbad ajruplan tal-ftit ewro, isiblek akkomodazzjoni ta’ Ωew© jew tliet stilel; meta ma jasalx hawn fuq cruise, jag˙mel sag˙tejn u jer©a’ jitlaq. Forsi g˙al din il-kwalità ta’ turisti li qeg˙din nonfqu l-eluf fuq l-eluf biex ikollna belt ‘sabi˙a’? Forsi l-Malti jippreferi li jkolli turist jammira lil pajjiΩu, flok ma jkollu ser˙an il-mo˙˙ li kapaçi jda˙˙al idu filbut u jaf li jista’ j˙allas il-kontijiet esa©erati ta’ bosta prodotti li qed jit˙allew jog˙lew min˙abba li l-prezz tag˙hom g˙ola minn barra u l-importatur ikompli jg˙olli biex jibqa’ jda˙˙al il-qlig˙ tieg˙u? Bejn is-sbu˙ija tal-pajjiΩ u l-g˙axja tal-jum, jien perswaΩ li lpoplu Malti jag˙Ωel din tal-a˙˙ar. L-aktar dawk li f’xahar wie˙ed biss ida˙˙lu inqas miΩ-Ωieda li l-ministri u s-segretarji parlamentari ˙adu bil-mo˙bi b˙ala addenda mas-salarji tag˙hom. BASTILLE, IL-BELT VALLETTA

MILL-FORUM ÛGÓAÛAGÓ LABURISTI

l-edukazzjoni Nikhail Spiteri

L-edukazzjoni bla dubju ta’ xejn hija parti importanti u essenzjali fil-˙ajja tag˙na lkoll. Ûgur mhux forsi li lkoll nixtiequ li wliedna jing˙ataw l-a˙jar edukazzjoni possibbli, bil˙sieb g˙al futur a˙jar u b’xog˙ol garantit. Il-Partit Laburista dejjem ˙addan valuri sodi fuq l-edukazzjoni, iΩda f’dawn l-a˙˙ar snin, b’mod speçjali dawn l-a˙˙ar tliet snin, qeg˙din naraw s-settur tal-edukazzjoni ji©i mog˙ti bis-sieq u mwarrab. Il-Gvern preΩenti wieg˙ed ˙afna xorti fil-kampanja elettorali li g˙addiet, iΩda l-weg˙diet baqg˙u biss fil-kotba. Ta’ spiss nisimg˙u lill-Prim Ministru jifta˙ar bil-kulle©© tal-MCAST, fejn dejjem isemmi l-qasam tal-IT, iΩda li qatt ma nisimg˙uh jg˙id lil Gonzi, huwa kemm-il student studja u stinka biex jg˙addi milleΩamijiet u baqa’ bla xog˙ol. G˙al Ωmien twil Lawrence Gonzi kien i˙e©©e© liΩ-Ωg˙aΩag˙ biex imorru jistudjaw fl-MCAST bi speçjalizzazzjoni fl-IT u kien jg˙idilhom li meta huma jkunu lesti millkors se jkollhom xog˙ol garantit u stabbli fi Smart City. IΩda llum madwarna qeg˙din naraw

Ωg˙aΩag˙ li studjaw u g˙amlu ˙ilithom u min˙abba l-egoiΩmu u nuqqas ta’ tmexxija tajba, dawn iΩ-Ωg˙aΩag˙ g˙adhom bla xog˙ol jew inkella spiççaw ja˙dmu f’xi xog˙ol ie˙or li ma g˙andu xejn x’jaqsam ma’ dak li kienu studjaw g˙al snin s˙a˙. Kul˙add kien ma˙sud u ddiΩappuntat bilmiΩuri l-©odda li l-Gvern ta’ GonziPN iddeçieda li jimplimenta biex ipatti g˙allispejjeΩ Ωejda li g˙amel fl-a˙˙ar Ba©it, li ammontaw g˙al €40 miljun. Il-Gvern ˙a miΩuri li jolqtu direttament lillaktar sezzjoni vulnerabbli tas-soçjetà tag˙na; nies li g˙andhom bΩonn l-g˙ajnuna u li ta’ kuljum jag˙mlu uΩu minn façilitajiet differenti li joffru diversi NGOs lokali, fosthom Inspire. Dan il-Gvern qieg˙ed juri biç-çar kif dak li jwieg˙ed ma jwettqux. Dan intwera biç-çar, g˙aliex filwaqt li GonziPN qaleb is-sistema edukattiva ta’ ta˙t fuq bil-premessa ta’ soçjetà aktar inklussiva, issa g˙aΩel li jaqta’ lfondi li dawn in-nies li g˙andhom bΩonn ji©u inkluΩi fis-soçjetà. IΩda l-g˙ajta ta’ inklussività mid-dehra ntesiet u ng˙alqet fil-kotba ta’ GonziPN.

It-tnaqqis fl-g˙ajnuna lill-Inspire hu biss wie˙ed mill-miΩuri l-©odda ta’ GonziPN. LInspire huwa post çentrali fejn diversi nies, minn trabi sa adulti, kuljum jing˙ataw lg˙ajnuna me˙tie©a skont il-bΩonnijiet tag˙hom. Huwa post li jag˙ti çans lil persuni b’abbilitajiet differenti jintegraw a˙jar fis-soçjetà, fosthom billi ji©u mg˙allma diversi social skills g˙all-˙ajja ta’ kuljum. Huma dawn il-˙iliet baΩiçi li je˙tie©u l-persuni b’diΩabbiltà l-ewwel u qabel kollox; filwaqt li edukazzjoni formali hija daqstant ie˙or importanti, il-Gvern b˙al donnu qieg˙ed jiffoka fuq prijoritajiet inqas ur©enti g˙alihom. Postijiet b˙all-Inspire huma opportunità unika fejn persuni b’diΩabbiltajiet jistg˙u jesprimu dak li j˙ossu b’diversi modi, fosthom bl-uΩu tal-MSR – Multi-Sensory Room, kif ukoll jitg˙allmu jg˙umu, jag˙mlu krafts u arti, isajru, u diversi abilitajiet soçjali li jintuΩaw ta’ kuljum. Jibbenefikaw ukoll minn HAI – HumanAnimal-Interaction, u THR – Therapeutic Horse Riding. U dan kollu grazzi g˙all-pro-


09.12.2012

Ittri

petrol, diΩil, gass, pitrolju, tg˙id x’inhu ©ej? Sur Editur, Meta tisma’ dwar dawn il-bΩonnijiet tibda t˙okk rasek u tistaqsi: min jaf x’inhu ©ej? Jekk hux sejrin inda˙˙lu jdejna aktar ’l isfel fil-but? Dawn bΩonnijiet imperattivi g˙ax trid jew ma tridx ti©i bΩonnhom kuljum u f’kull ˙in. Jekk nie˙du l-petrol, u g˙andek karozza malli tqum tistartjaha ˙alli titlaq g˙ax-xog˙ol. Jekk g˙andek vann taf kemm qieg˙ed iqumlek id-diΩil g˙al ©urnata xog˙ol? Jekk inti sid ta’ ristorant, taf kemm qieg˙ed jiswik ilgass kuljum? U dan biex ma nsemmux il-pitrolju li forsi l-inqas li jintuΩa, iΩda dan xorta wa˙da g˙ola bil-kbir. Jekk inti mara tad-dar, l-g˙oli fil-prezzijiet ta’ dawn l-affarijiet essenzjali laqtuk direttament u tara kif tag˙mel u t˙addem mo˙˙ok biex forsi jirnexxilek tla˙˙aq il-paga sal-a˙˙ar ©ranet tax-xahar. Din hija s-sitwzzjoni li qeg˙din ng˙ixu fiha llum. U dan il-g˙aw© kollu qieg˙ed isir min˙abba n-nuqqas ta’ g˙aqal li mxew bih gvernijiet Nazzjonalisti. Tiftakar lil Eddie Fenech Adami jg˙ajjat: “Óa jog˙lew il-prezzijiet!”? Lawrence Gonzi Ωgur li ma g˙amillux g˙ajb, anzi qalilna li se jivvota bil-qalb sabiex jog˙la d-dawl u l-ilma. T. DIMECH, IL-FURJANA

attakk fuq g˙alliema u l-medja Sur Editur, Dan l-a˙˙ar kul˙add baqa’ xxukkjat bil-kaΩ talomm li aggrediet g˙alliema fi skola. Min kien hemm fil-kuritur Ωgur ser jibqa’ jiftakar ix-xena tal-omm tfaqqa’ daqqiet fuq wiçç l-g˙alliema, twaqqag˙ha mal-art, i©©ebbidha minn xag˙arha u tkaxkarha mal-kuritur, tag˙tiha bis-sieq fejn ©ie ©ie u bil-ponn f’rasha. Dag˙a u kliem oxxen ming˙and din il-mara ma naqasx. Fl-ebda ˙in ma l-omm akkuΩat lill-g˙alliema li din kienet ©ibdet xag˙ar binha. U dan jixhdu kull min kien preΩenti fil-kuritur tal-iskola. U fuq il-medja xi smajna? Li l-omm ammettiet fil-Qorti li ©ibdet xag˙ar l-g˙alliema g˙aliex din kienet ©ibdet xag˙ar binha l-©urnata ta’ qabel. X’©urnaliΩmu ta’ min joqg˙od fuqu g˙andna Malta! G˙aliex l-omm dehret fil-Qorti ming˙ajr ma lvittma kienet preΩenti biex tiddefendi ru˙ha? G˙aliex il-Qorti ˙adet il-kelma tag˙ha li lg˙alliema ©ibdet xag˙ar binha u ma semax ilverΩjoni tal-g˙alliema? G˙aliex il-©bid tax-xag˙ar fuq l-istudent issemma biss fil-Qorti u bl-ebda mod ma ssemma mill-omm waqt li kienet f’dag˙dig˙a ssawwat lg˙alliema? Mara li sabitha façli tirrikorri g˙allvjolenza, ma na˙sibx li ser issibha diffiçli tg˙id

Sur Editur, Darba, kont iltqajt ma’ barranija li kienet iffissat li fix-xag˙ar ta’ individwu f’ritratt, kapaçi tilma˙ lill-antenati tal-istess persuna. Kienet marret f’pajjiΩi G˙arab, fejn dabbret kemxa flus min-numru ta’ Xeikki. L-G˙arab, b˙all-Maltin huma nies li jemmnu bissopranaturali u g˙alhekk m’g˙andniex biex niskantaw. Nhar il-Óadd, waqt l-a˙barijiet, meta ntqal li l-Prim Ministru kien qed isemmi l-kumpannija Aviation Cosmetics, ippruvajt in˙addem l-imma©inazzjoni tieg˙i b˙al dik il-barranija. Tg˙id rajt jien ukoll ilverità kollha – iΩda bil-maqlub – ta’ dak li ppruvaw jippro©ettaw in-Nazzjonalisti? G˙adu jΩarΩar f’widnejja s-slogan ‘Par idejn sodi’. IΩda balleç, firritratt li rajt, u sewwasew fuq il-lemin tal-Prim Ministru, tidher statwa bla idejn. Tg˙id ikolli nemmen li s-slogan kien falzità s˙i˙a jew dik il-barranija kienet qed tg˙id ˙a©a b’o˙ra? LUPIN, MARSASKALA

fessjonisti li ta’ kuljum jag˙mlu l-˙ajja ta’dawn in-nies aktar façli u jag˙tuhom is-sapport u l-kura©© g˙all-futur. Mid-dehra dan kollu g˙all-Prim Ministru mhuwiex importanti. Dan ilGvern qieg˙ed juri kif is-sistema tieg˙u hija tajba biss g˙all-klikka ta’ madwaru. Qieg˙ed jurina biç-çar li l-aktar persuni vulnerabbli fis-soçjetà tag˙na qed ji©u minsija, imwarrba u jigu wara l-interessi personali tieg˙u. Apparti minn din l-miΩura li saret proprju fil-bidu ta’ din is-sena, ma nistax ma nsemmix kif ta’ spiss qeg˙din nisimg˙u lil Lawarence Gonzi u lMinistru Cristina jifta˙ru bis-sistema l©dida ta’ dak li jissejja˙ NCF – The New National Curriculum Framework. Dan l-kurrikulu kien mag˙mul min erbg˙a min-nies li ja˙dmu f’uffiççju u mhux minn min ja˙dem hands-on mattfal tag˙na. Fih diversi proposti u pjanijiet li meta tipprova tattwahom fil-˙ajja reali ©o klassi, assolutament huma impossibli.

gidba, fl-opinjoni tieg˙i. G˙aliex qatt ma ntqal li l-g˙alliema l-©urnata ta’ qabel g˙ajtet mal-istudent g˙ax dan kien qieg˙ed jag˙ti bil-ponn fuq ras student ie˙or? Lill-istudenti u t-tliet LSAs li kienu fil-klassi dakinhar xi ˙add staqsiehom x’kien ©ara? Jew trid ti©ri tra©edja akbar biex imbag˙ad jittie˙du passi serji? Qed isir xi ˙a©a mid-Direttorat tal-Edukazzjoni biex tissapportja din l-g˙alliema? Ser issir xi ˙a©a biex tid˙ol sigurtà fl-iskejjel ˙alli stra©i b˙al din ma ter©ax ti©ri? X’g˙ajnuna qieg˙ed ting˙ata lil dan il-povru student li g˙andu omm tant ‘eΩemplari’. X’g˙ajnuna ser ting˙ata l-omm biex titg˙allem i©©ib ru˙ha b’mod çivili u tkun çittadina denja f’soçjetà çivili. Probation biss ma tantx hu deterrent. X’g˙ajnuna qed jing˙ataw il-˙afna studenti li xxokkjaw ru˙hom b’dak li raw ise˙˙ quddiemhom dakinhar? Dan ser ikun inçident ie˙or li nitkellmu fuqu sakemm g˙adu frisk u mbag˙ad jintesa u kollox jibqa’ kif inhu? Nistenna r-risposti g˙al dawn ilmistoqsijiet. ÌENITUR INKWETAT, BL-EMAIL

qed jiddakkru? Sur Editur,

meta l-verità to˙ro© fid-dieher

15

Awguri! Nifra˙ lil Dr Tonio Borg g˙all-˙atra tieg˙u b˙ala Kummissarju Ewropew minn Malta tag˙na. G˙alkemm mhux tal-istess fehma politika tieg˙i, nifra˙lu minn qalbi g˙ax hu Malti u flistess ˙in g˙ax hekk a˙na mg˙allmin li ‘Malta ti©i l-ewwel u qabel kollox’. Nixtieq nifra˙ ukoll lis-sitt membri parlamentari Ewropej Maltin g˙ax-xog˙ol li ˙admu flimkien g˙all-˙atra ta’ Dr Borg. Issa ni©i g˙all-votazzjoni dwar din il-˙atra. Minn 754 membru Parlamentari Ewropej ivvotaw 695; numru sabi˙, imma l-59 parlamentari l-o˙ra fejn kienu biex ma attendewx g˙all-votazzjoni hekk importanti g˙all-Unjoni Ewropea? Nispera li mhux qed jiddakkru minn xi onorevoli membri parlamentari tag˙na, pe-ress li g˙andhom is-si©©u s˙un fil-parlament g˙al tant Ωmien stipulat. Niftakar (prim) ministru li jara lil kul˙add dubbien u famuΩ g˙all-buΩullotti, iqabbel ilParlament Malti b˙ala ˙anut tat-titotla, fejn wie˙ed meta ma jkollux x’jag˙mel imur jie˙u te

Dan id-dokument tant importanti n˙areg ming˙ajr ma ©ie diskuss ma’ g˙alliema u LSAs. L-g˙alliema u l-LSAs kellhom laqg˙at fuq l-NCF, iΩda l-proposti li g˙amlu dawn l-professjonisti li ja˙dmu kuljum mat-tfal tag˙na direttment lanqas biss ©ew ikkunsidrati. Dan proprju g˙aliex l-awtoritajiet li jkunu bilqieg˙da wara liskrivanija, kienu di©à lestewh u fassluh huma. Hija xi ˙a©a tal-mist˙ija li settur tant importanti g˙al pajjiΩna qieg˙ed ji©i wkoll imçappas minn klikek ta’ nies li g˙amlu tajjeb g˙al Gonzi PN. Ftit tas-snin ilu rajna wkoll it-tibdil fissistema tal-istreaming ©ewwa l-iskejjel tag˙na. Riforma f’sistema li skont diversi g˙alliema u LSAs li nitkellem mag˙hom, hija sistema totalment falluta. Kul˙add huwa individwu u kul˙add g˙andu abbilitajiet differenti u g˙alhekk ma nistg˙ux nitfg˙u lil kul˙add f’keffa wa˙da. Jekk il-Gvern ta’ Gonzi PN

jew tazza tal-g˙enba. Jew onorevoli membru ie˙or (tabib) – dan aktar bravu, li qal li ma jattendix g˙as-seduti tal-Parlament kollha g˙ax mhux vallapena li joqg˙od jitla’ t-tara© tal-Palazz biex jisma’ diskorsi fil-vojt fl-og˙la istituzzjoni tal-pajjiΩ. Jien tal-opinjoni li l-membri parlamentari g˙andhom jibdew jit˙allsu prorata tal-attendenza tag˙hom fil-Parlament u xog˙ol ie˙or fil-kumitati tal-Kamra, u jekk hemm bΩonn jintuΩa palm reader. Óaddiem hekk jit˙allas u d-deputati jit˙allsu bi flus (taxxi) il-poplu b’onorarja u pensjoni garantita ekstra wara Ωew© le©iΩlaturi, waqt li l˙addiem irid ja˙dem 30 jew 40 sena g˙al pensjoni s˙i˙a. Nispera li dawk il-59 membru parlamentari ma ddakkrux minn xi membri parlamentari tag˙na, g˙ax jekk hu hekk, ara kemm qeg˙din in˙allsu flus mit-taxxi tag˙na biex tal-Ewropa jsiru sinjuri minn fuqna. NATEJAC, IL-ÓAMRUN

˙aseb li kien ˙oloq xi sistema inklussiva, din ma kienet xejn ˙lief sistema fejn it-tfal bejniethom ©o l-istess klassi qeg˙din ibatu psikolo©ikament u sejrin aktar lura milli ’l quddiem akkademikament. Kif tista’ l-g˙alliema tla˙˙aq mat-tfal li g˙andhom çertu abbiltajiet tajbin ˙afna akkademikament u dejjem i©ibu riΩultati tajba fit-testijiet u ma’ tfal li je˙tie©u xi daqsxejn aktar g˙ajnujna. Proprju Ω-Ωew© na˙at tal-klassi qeg˙din ibatu. U l-edukazzjoni flok sejra ’l quddiem kif jg˙id GonziPN,

sejra lura b˙al granç. Hemm bΩonn ta’ sistema inklussiva, iΩda mhux fejn ibatu wliedna. Óadd m’g˙andu ji©i mça˙˙ad milli jie˙u l-edukazzjoni kollha u me˙tie©a g˙alih. Kul˙add g˙andu abbiltajiet differenti u ma nistg˙ux nitfg˙u lil kul˙add fl-stess keffa! Qed naraw kif il-Prim Ministru ta’ dan il-pajjiΩ qieg˙ed jer©a’ jo˙loq klassijiet soçjali, meta suppost fis-seklu wie˙ed u g˙oxrin dawn inqatg˙u, u suppost qeg˙din ng˙ixu f’soçjetà inklussiva u ming˙ajr burokrazija.


16

09.12.2012

Ta’ Barra

“Irridu nirbË™u l-elezzjonijiet mingË™ajr ma nirrakkontaw Ë™rejjefâ€? Pier Luigi Bersani Nhar il-Ă“add li gË™adda Pier Luigi Bersani Šie kkonfermat bË™ala l-kandidat f’isem il-Partit Demokratiku wara li gË™eleb lis-Sindku ta’ Firenze, Matteo Renzi. Bersani se jkun qed jikkontesta l-elezzjonijiet Šenerali f’April 2013 biç-çans li jinË™atar Prim Ministru minflok Mario Monti. KRISTA CARUANA tagË™ti Ë™arsa lejn l-elezzjonijiet primarji ta’ nhar il-Ă“add li gË™adda u l-aspettattivi politiçi li jeâ„Śistu gË™aç-Çentru-Xellug Taljan.

Dibattitu jaË™raq fi Ë™dan il-PD Nhar il-Ă“add li gË™adda saru lelezzjonijiet primarji fi Ë™dan ilPartit Çentru-Xellugi Taljan bilgË™an li jintgË™aâ„Śel il-kandidat li f’ismu se jkun qiegË™ed jikkontesta l-elezzjonijiet Šenerali ta’ April 2013. GË™al din l-elezzjoni primarja kkontestaw Pier Luigi Bersani u s-Sindku â„Śag˙ℌugË™ ta’ Firenze, Matteo Renzi. Bersani rnexxielu jirbaË™ din l-elezzjoni wara li kiseb 61% tal-voti, filwaqt li Renzi kiseb kwaâ„Śi 40%. Kien fit-8 ta’ ĂŒunju li gË™adda li Pier Luigi Bersani, li huwa lKap tal-Partito Democratico (PD), Ë™abbar li kellha ssir elezzjoni primarja biex matulha jintgË™aâ„Śel il-kandidat tal-Partit Demokratiku li se jkun qiegË™ed jikkontesta l-elezzjoni Šenerali ta’ April 2013. GË™all-bidu, id-deçiâ„Śjoni li ssir din l-elezzjoni primarja, ftit li xejn intlaqgË™et tajjeb mill-ogË™la uffiçjali tal-PD hekk kif bosta Ë™arŠu jiddikjaraw li din l-elezzjoni kienet ser tagË™mel Ë™sara lill-partit tagË™hom u li Bersani kellu jkun il-kandidat f’isimhom.

Minkejja din l-oppoℌizzjoni, fl-14 ta’ Lulju li g˙adda, Bersani kkonferma d-deçiℌjoni tieg˙u filwaqt li ˙abbar li hu kellu lintenzjoni li jikkontesta din lelezzjoni primarja. Fil-31 ta’ Lulju 2012, Bersani ppreℌenta ç-Charter tal-Valuri li kull kandidat irid jaççetta bil-g˙an li jkun jista’ jikkontesta l-elezzjoni. Iç-Charter ta’ Bersani mill-ewwel sab l-appoŠŠ ta’ Nichi Vendola, il-mexxej talPartit tal-Lemin – Sinistra Ecologia Libertà . Fit-13 ta’ Settembru, is-Sindku ℌag˙ℌuŠ˙ ta’ Firenze, Matteo Renzi, ˙abbar uffiçjalment li bi˙siebu jikkontesta g˙al din lelezzjoni primarja. Il-kandidatura ta’ Renzi kienet approvata wara dibattitu s˙un fi ˙dan il-PD hekk kif, skont listatut ta’ dan il-partit, l-uniku kandidat uffiçjali f’isem il-PD g˙andu jkun il-mexxej talPartit, li f’dan il-kaℌ kien Pier Luigi Bersani. Iℌda l-istatut tal-Partit Šie modifikat biex b’hekk il-kandidatura ta’ Renzi u ta’ kandidati o˙ra setg˙et tiŠi aççettata. Fit-13 ta’ Ottubru li g˙adda Šiet iffurmata l-koalizzjoni çen-

tru-xellugija. Il-koalizzjoni kienet iffurmata minn Pier Luigi Bersani g˙all-PD, Nicki Vendola g˙al SEL u Riccardo Nencini g˙al PSI. Il-partit taxxellug, IdV, li fl-a˙˙ar elezzjoni Šenerali li saret fl-Italja kien f’koalizzjoni mal-PD, Šie eskluℌ totalment minn din il-koalizzjoni u dan min˙abba l-attakki li saru mill-mexxej tieg˙u Antonio Di Pietro kontra lPresident tar-Repubblika Taljan, Giorgio Napolitano. Kompetizzjoni qawwija G˙all-kuntrarju ta’ elezzjonijiet o˙ra primarji taç-Çentru-Xellug li saru fil-passat u li kienu rriℌultaw f’reb˙a kbira g˙al Romano Prodi kontra Fausto Bertinotti, l-a˙˙ar rawnd talelezzjoni primarja bejn Bersani u Renzi mill-ewwel dehret li se tkun taqtig˙a kompetittiva u qalila. Pier Luigi Bersani beda ttiŠrija b˙ala l-kandidat favorit min˙abba li rnexxielu jakkwista appoŠŠ solidu millmaŠŠor parti tal-membri talpartit tieg˙u u anke min˙abba l-influwenza qawwija li g˙andu

AGĂ“TI KTIEB BĂ“ALA RIGAL

IXTRI B’`25 KOTBA GÓALL-PREZZ TA’

`5 5x5 PANTO TEATRU RJAL

ÇENTRU NAZZJONALI LABURISTA Óamrun ÂLQLMLHWWDOIWX� WDª'LoHPEUXSPSP WDª'LoHPEUXDPSP Termini u kundizzjonijiet japplikaw

fi ˙dan iç-CGIL. Minkejja dan, Matteo Renzi rnexxielu joffrilu sfida qawwija. Il-fatt li g˙adu ℌg˙ir fl-età u anke l-attakki kontinwi tieg˙u fuq diversi mexxejja prominenti tal-partit tieg˙u stess, ewlenin fosthom l-eks-Prim Ministru Taljan Massimo D’Alema, kienu fatturi li g˙enuh jikseb popolarità, speçjalment ma’ dik il-fazzjoni talelettorat Taljan li tinsab imxebbg˙a mit-tmexxija politika preℌenti u li tilfet il-fiduçja filpolitikanti Taljani. Fattur ie˙or li g˙en lil Renzi jikseb popolarità kbira kienet l-ideoloŠija politika tieg˙u bbaℌata fuq pjattaforma çentrali u miftu˙a g˙al-liberaliℌmu mo-derat. T˙allew l-art Intant, kien hemm kandidati o˙ra li ppruvaw jikkontestaw g˙al din l-elezzjoni u li iℌda t˙allew l-art. Wie˙ed minn dawn kien il-Gvernatur Nichi Vendola li g˙amel kampanja radikali bbaℌata fuq il-konsegwenzi tar-riçessjoni globali u li f’diversi waqtiet ˙areŠ ifa˙˙ar u jappoŠŠja l-ideoloŠija politika tal-Occupy Movement ta’ Wall Street fl-Istati Uniti. Vendola ffoka l-kampanja tieg˙u ukoll fuq id-drittijiet çivili, l-aktar talpersuni omosesswali. Iℌda t-tiŠrija ta’ Vendola ma setg˙etx tibda qabel il-bidu ta’ Novembru, wara li n˙eles minn akkuℌi ta’ korruzzjoni u g˙alhekk bdiet tard wisq biex seta’ jikkompeti mal-kandidati l-o˙ra li kienu ilhom xhur s˙a˙ ja˙dmu fuq il-kampanja tag˙hom. ÛewŠ kandidati o˙ra li t˙allew l-art kienu Puppato u Tabacci li ng˙ataw il-Šenb millmezzi tax-xandir Taljani u g˙alhekk ftit li xejn kellhom çans f’din it-tiŠrija. Filwaqt li Puppato ffokat l-aktar fuq kwistjonjiet ambjentali u ddiskriminazzjoni kontra n-nisa, Tabacci ppromova l-aktar ilvaluri moderati filwaqt li lenfasi tieg˙u kienet fuq lonestà, ir-responsabbiltà politika u l-integrità morali. L-a˙˙ar rawnd Pier Luigi Bersani ffoka l-kampanja tieg˙u fuq it-tiŠdid talPD. Il-kampanja tieg˙u tista’

tg˙id li kienet mibnija fuq ilpjattaforma soçjal-demokratika, filwaqt li g˙amel minn kollox biex jibni immaŠni ta’ politikant riformista. Fl-a˙˙ar rawnd tal-elezzjoni primarja spikka wkoll l-appoŠŠ li Bersani ng˙ata minn Nicki Vendola. Bosta sostnew li dan l-appoŠŠ g˙en biex Bersani kompla kabbar id-distakk bejnu u bejn Renzi. Bil-g˙an li jipprova jnaqqas id-distakk, Renzi ℌar il-108 provinçja Taljana permezz ta’ camper fejn indirizza bosta laqg˙at politiçi madwar il-pajjiℌ kollu. Ir-riℌultat tal-a˙˙ar rawnd Fl-elezzjonijiet tal-Óadd li g˙adda vvutaw mat-tliet miljun persuna, ammont ferm anqas minn kemm kienu vvutaw f’elezzjonijiet o˙ra primarji preçedenti. Kif kien mistenni, Bersani kiseb maŠŠoranza assoluta wara li reba˙ l-aktar bliet importanti, bl-eççezzjoni ta’ Firenze li kif kien mistenni ntreb˙et minn Renzi. Bersani reba˙ b’61% filwaqt li Renzi Šab kwaℌi 40% tal-voti mitfug˙a. Bersani Šab ammont kbir ta’ voti anke fin-Nofsinhar tal-Italja, u reba˙ ukoll lUmbria u l-Marche, filwaqt li Renzi rnexxielu jirba˙ itToscana. L-aspettattivi g˙al Bersani Wara r-reb˙a qawwija li kiseb nhar il-Óadd li g˙adda, Bersani, li g˙andu 61 sena, qal li jinsab kommess li jirba˙ lelezzjoni Šenerali ta’ April 2013 filwaqt li qal li jrid iŠib il-bidla fl-Italja. Minn issa ’l quddiem Bersani mistenni jkompli jikkonsolida r-reb˙a tieg˙u billi jg˙aqqad ilPD kollu warajh. Minkejja dan, huwa mistenni jiffaççja sfidi kbar, fost l-o˙rajn dawk marbutin mal-ekonomija Taljana li b˙alissa g˙addejja minn problemi kbar. Bosta opinjonisti politiçi qed isostnu li l-probabbiltà hija li Bersani jirba˙ l-elezzjonijiet Šenerali ta’ April 2013 u jie˙u post Mario Monti li diŠà qal li mhux bi˙siebu jerŠa’ jikkontesta g˙all-kariga ta’ Prim Ministru tal-Italja.


09.12.2012

Ta’ Barra

17

l-eÛumazzjoni tal-katavru ta’ yasser arafat

investiGazzjoni kkumPlikata Il-©img˙a li g˙addiet ittie˙du kampjuni tal-fdalijiet tal-eks-Mexxej Palestinjan, Yasser Arafat, li tmien snin ilu miet f’çirkostanzi suspettuΩi. Dak iΩ-Ωmien il-mara tieg˙u, Suha, kienet irrifjutat li ssirlu awtopsja, iΩda ftit tax-xhur ilu ddeçidiet li tibda investigazzjoni fil-mewt ta’ Ωew©ha. G˙al dan il-g˙an Suha bag˙tet xi ˙wejje© ta’ Ωew©ha g˙al testijiet forensiçi fl-IΩvizzera. Minn dawn it-testijiet irriΩulta li dawn il˙wejje© kien fihom kwantitajiet sostanzjali ta’ sustanza radjuattiva, u g˙alhekk il-katavru ta’ Arafat ©ie eΩumat biex isiru iktar testijiet. RITIANNE AGIUS tag˙ti ˙arsa lejn dak li jinvolvi dan il-proçess mil-lat forensiku kif spjegat mill-esperti, kif ukoll lejn dak li jista’ ji©i konkluΩ minn din l-eΩumazzjoni, it-testijiet, u l-investigazzjoni sussegwenti. Il-materjal radjuattiv u l-eΩumazzjoni L-investigaturi qeg˙din iffitxu evidenza ta’ preΩenza tal-element raduattiv mag˙ruf b˙ala polonium-210, li jekk jid˙ol fil-©isem jikkawΩa ˙sara filgruppi taç-çelloli mag˙rufa b˙ala tissues. Allegatament il-polonju huwa listess element li fl-2006 kkawΩa lmewt ta’ Alexander Litvineko, uffiçjal tas-Servizz tas-Sigurtà Federali tarRussja, li kien kien ©ie ppersegwitat mill-Gvern ta’ pajjiΩu g˙aliex kien qieg˙ed jikxef kaΩijiet ta’ terroriΩmu b’rabta ma’ Vladimir Putin. Skont l-espert tal-patolo©ija forensika David Ranson, il-polonju huwa diffiçli ˙afna biex jinstab, u g˙andu ˙ajja qasira ta’ madwar 138 jum. Dan ifisser li wara tmien snin, ittiftix g˙alih fiç-çelloli umani huwa proçess mill-iktar kumpless. Iktar minn hekk, l-eΩumazzjoni nnifisha hija wkoll proçess ikkumplikat, u dan prinçipalment min˙abba l-istat talfdalijiet ta’ Arafat. EΩumazzjoni forensika tinvolvi ˙afna iktar xog˙ol milli sempliçiment wie˙ed jaqla’ u jeΩamina katavru. Dan b’mod speçjali meta jkun hemm suspetti ta’ avvelenament, f’liema kaΩ irid ji©i eΩaminat ukoll il-materjal ta’ madwar il-katavru, sa˙ansitra anki l˙amrija viçin il-qabar. Minbarra li trid tkun ikkonfermata lpoΩizzjoni eΩatta tal-katavru biex ma jkunx hemm kontaminazzjoni, iridu jsiru wkoll analiΩi tat-tip ta’ ˙amrija, ilma tal-pjan u anki n-natura talpreparazzjoni ori©inali tal-qabar. Dan g˙aliex fil-passat l-art setg˙et kienet esposta g˙all-kimiçi li jistg˙u jikkontaminaw il-©isem wara l-mewt. Iridu jkunu mag˙rufa wkoll il-proçess ta’ preparamenti g˙ad-difna u libbalzmar. L-ittestjar tal-kampjuni u l-g˙adam Meta jkunu n©abru l-kampjuni u tkun ©iet eΩaminata Ω-Ωona ta’ madwar il-

ir-riΩultat tal-analiΩi forensika. Anki jekk ji©u elevati kampjuni adegwati mill-qabar u l-katavru, dan ikun biss il-bidu tal-isfidi li jridu jiffaçjaw l-esperti forensiçi, li jridu jiddeterminaw mhux biss il-preΩenza tal-element radjuattiv, imma anki jekk il-kwantità kinitx biΩΩejjed biex tikkawΩa l-mewt jew jekk hemmx evidenza li tista’ tirrifletti kawΩa talmewt o˙ra. Xi jsir wara t-testijiet forensiçi?

©isem, jibda l-proçess tal-eΩumazzjoni tal-katavru. Il-kundizzjoni li fiha jkun jinsab il-katavru, li f’dan il-kaΩ ilu tmien snin, jiddependi fuq Ωew© fatturi ewlenin. L-ewwel fattur huwa relatat malkundizzjoni tal-©isem qabel id-difna, u jinkludi l-preΩenza u l-kwalità talproçess tal-ibbalzmar, kif ukoll ilkundizzjoni fiΩika tal-©isem fil-˙in talmewt. It-tieni fattur huwa relatat mal-ambjent li fih il-©isem ikun inΩamm midfun, u jinkludi t-temperatura, mikroorganiΩmi tal-˙amrija u fawna o˙ra, kif ukoll it-tip ta’ ˙amrija u l-ilma li jg˙addi minnha. Anki wara tmien snin, jekk ilkatavru bbalzmat ikun jinsab f’˙amrija ramlija u permeabbli, huwa possibbli li ˙afna minn dik li hija mag˙rufa b˙ala soft tissue , li tinkludi fost o˙rajn xa˙am u ©ilda madwar lorgani, tibqa’ preΩenti. IΩda jekk il-proçess ta’ bbalzmar ma jkunx sar sew u l-©isem ikun di©à beda jiddekomponi qabel ji©i bbalzmat, allura l-probabbiltà hija li ˙afna

mis-soft tissue tintilef. Sussegwentement, id-dekompoΩizzjoni tal-organi tag˙milha diffiçli ˙afna, jekk mhux impossibbli, li lfdalijiet ji©u eΩaminati biex ti©i kkonfermata kawΩa naturali tal-mewt. Min-na˙a l-o˙ra, l-g˙adam probabbli li jippreserva ru˙u tajjeb fi tmien snin, iΩda dak li jista’ ji©i skopert minnu jiddependi parzjalment millammont ta’ velenu li jkun ©ie assorbit mill-g˙adam meta l-bniedem ikun g˙adu ˙aj, kif ukoll mill-ammont ta’ velenu mitluf mill-g˙adam wara lmewt kawΩa tad-dekompoΩizzjoni. Jekk il-velenu ma jinstabx direttament fl-g˙adam, dan jista’ jinstab minflok fil-mudullun, iΩda it-te˙id ta’ dawn il-kampjuni huwa kemxejn diffiçli. L-espert David Ranson isostni li hemm ˙afna fatturi li jistg˙u jag˙mluha diffiçli biex jinstabu ttraççi ta’ velenu fil-fdalijiet ta’ Arafat. Il-karatteristiçi tas-sit tal-qabar, ilkwalità tal-ibbalzmar u l-istadju ta’ dekompoΩizzjoni kollha jag˙mluha kwaΩi impossibbli li wie˙ed ibassar

L-investigazzjoni forensika di©à hija wa˙da diffiçli immens, u minkejja li qieg˙da ssir minn esperti Ûvizzeri, FrançiΩi u anki Russi, xorta tista’ ma t˙allix frott. IΩda fil-kaΩ li din tintemm b’suççess u t˙alli riΩultati konklussivi, u allura l-esperti forsi jkunu jistg˙u jg˙idu b’çertezza li Arafat miet ivvelenat, dan xorta mhux se jsolvi l-misteru li hemm madwar mewtu. Minkejja li l-opinjoni prevalenti filPalestina hija li l-IΩraeljani qatlu lil Arafat, biex dan ji©i stabbilit trid issir investigazzjoni o˙ra li mhux se tkun iktar façli minn dik forensika. Din il-©img˙a ma©istrati FrançiΩi bdew jinterrogaw uffiçjali Palestinjani li kienu ma’ Arafat fid-dar tieg˙u, u dan g˙aliex huwa probabbli li jekk sar avvelenament, dan se˙˙ blg˙ajnuna ta’ persuni qrib tieg˙u. G˙alkemm l-IΩraeljani kellhom iççans li jbag˙bsu mal-konsenji tal-ikel, madankollu ma kellhomx mod kif ikunu jafu liema ikel se jittiekel u minn min. Peress li fil-Muqata (ilkwartieri ©enerali ta’ Arafat) ma rriΩultax li kien hemm avvelenament tal-massa, allura l-ikel ta’ Arafat bilfors li ©ie vvelenat minn xi ˙add li kellu aççess dirett g˙alih. L-IΩrael dejjem ça˙ad li kien involut fil-mewt ta’ Arafat, u talab lill-awtoritajiet Palestinjani biex jippubblikaw ir-rekords mediçi tieg˙u, iΩda lPalestinjani rrifjutaw.


09.12.2012

Mill-Misra˙

Ixtri mill-Belt Valletta u irba˙ smartphone kuljum GO ng˙aqdet mar-Republic Street Business Community Association (RSBCA) fil-kampanja tal-Milied hekk imsej˙a Christmas in The City – g˙axart ijiem ta’ divertiment bi programm varjat ta’ divertiment fiç-çentru ewlieni tax-xiri f’Malta. Il-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta flimkien mar-Republic Street Business Community Association ˙ejjew programm mimli divertiment li jibda mill-15 u jkompli sal-24 ta’ Diçembru. Il-programm ta’ divertiment jinkludi spettakli mill-kor ta’ Alison Ellul, l-iskola taΩ-Ωfin ta’ Analise Ellul, X-Tend, it-tim ta’ Dejà vù, il-banda Big Friends Guggen Musigg, l-ispettaklu Hello Kitty singa-long, l-ispettaklu Barney sing-a-long u ˙afna aktar! Ser ikun hemm ukoll animazzjonijiet f’diveri postijiet b’karattri popolari b˙al Donald u Daisy, Mickey u Minnie Mouse, Alvin, Santa Klaws, Ben 10 u o˙rajn. Dawn l-ispettakli u animazzjonijiet ser ikunu mxerrda mat-toroq ewlenin u l-pjazez fil-Belt Valletta. Matul dan il-perijodu, GO ser tkun qed tag˙ti smartphone HTC Desire C b’xejn kuljum millmowbajl trejler tag˙ha li ser ikun fi Triq ir-Repubblika – eΩatt quddiem il-Qorti. Il-klijenti ta’ GO li jag˙mlu tranΩazzjoni mill-mowbajl trejler ta’ GO ta’ minimu €20 (inkluΩi t-top-ups elettroniçi li jsiru mit-trejler imma mhux inkluΩi t-top up kards) bejn l-4 ta’ Diçembru 2012 u l5 ta’ Jannar 2013 awtomatikament ser jipparteçipaw f’lotterija ta’ kuljum b’HTC Desire C b˙ala premju. Mela jekk inti kont qed tippjana li tixtri telefown, bundle tat-televiΩjoni jew xi servizz ie˙or ta’ GO, ejja u ˙u sehem fil-pjaçir u kun parti mill-ispirtu fil-Belt Valletta u ikseb l-opportunità biex tirba˙.

RITRATT: Uffiççju tal-Komunikazzjoni, il-Kurja

18

Uffiççju Djoçesan ©did g˙all-volontarjat L-Uffiççju Djoçesan g˙all-Volontarjat se jkun qieg˙ed joffri servizz kontinwu lill-membri tal-Knisja f’Malta, bil-g˙an li tissa˙˙a˙ l-organizzazzjoni u l-koordinazzjoni tal-volontarjat. Il˙idma ta’ dan l-Uffiççju, li se jitmexxa minn persuni volontarji, huma: • li jo˙loq sensibbiltà g˙all-valur tal-volontarjat fost il-pubbliku; • ji©bor data tal-persuni volontieri fi ˙dan il-Knisja, u jΩommha a©©ornata; • ji©bor informazzjoni tal-˙ti©ijiet g˙all-volontarjat li hemm fiddiversi entitajiet fi ˙dan il-Knisja f’Malta u jΩommha a©©ornata; • jilqa’, jipproçessa, u jindirizza t-talbiet li jsiru g˙all-volontarjat jew tal-˙ti©ijiet g˙all-volontarjat; • jie˙u ˙sieb il-formazzjoni tag˙hom, biex ikunu m˙ejjija g˙allvolontarjat li ser joffru; • jorganizza induction course (wie˙ed jew tnejn) kull sena g˙all-volontiera ©odda; • jo˙loq programm ta’ formazzjoni permanenti g˙all-volontiera fi ˙dan il-Knisja f’Malta; • jie˙u ˙sieb jag˙mel Ba©it ta’ kull sena u jsegwi l-aspett finanzjarju tal-pro©ett; • jag˙mel rapport annwali tal-andament tal-pro©ett u jippreΩentah lis-Segretarju Pastorali. G˙al aktar informazzjoni tistg˙u ççemplu 2124 1281 jew tibag˙tu email lil media@maltadiocese.org


09.12.2012

Mill-Misra˙

19

ftehim ©did tal-laferla Insurance Il-UÓM riçentament la˙qu ftehim mal-Laferla Insurance Agency Limited, u l-Middlesea Assist, sabiex il-membri tesserati kollha tal-UÓM, jibbenefikaw minn servizz ta’ assistenza fit-tiswijiet tad-dar f’kaΩ ta’ emer©enza. Dan is-servizz ser jing˙ata fuq bazi ta’ 24/7 mill-1 ta’ Jannar 2013. Il-membri kollha ser jibbenefikaw minn servizz ta’ assistenza g˙al tiswija ta’ emer©enza fuq pajpijiet jew katusi sanitarji jew fuq installazzjoni tal-ilma li joqtru jew jinkisru; ukoll f’kaΩ ta’ qtug˙ ta’ dawl elettriku; u biex jassiguraw iddar wara ksur ta’ ˙©ie© tat-twieqi ta’ barra u bibien, serq ta’ çwievet jew ksur ta’ serraturi li jirriΩultaw minn serq jew kawΩi aççidentali. Id-dettalji kollha fuq dan is-servizz, flimkien mal-kard tal-assoçjazzjoni jing˙ataw lill-membri tal-UÓM, hekk kif dawn i˙allsu t-ti©did talis˙ubija. Is-Sur Robert Baldacchino, General Manager tal-Laferla Insurance Agency Limited, qal li lLaferla Insurance Agency ilha tipprovdi sservizzi tag˙ha lill-membri tal-UÓM mis-sena 2000, u li qieg˙da toffri skontijiet attraenti lillUÓM u lill-membri tag˙ha. Is-Segretarju Ìenerali tal-UÓM, is-Sur Josef Vella, spjega kif il-membri sejrin jibbenefikaw

It-tIm tal-BanIf Bank jIÇÇeleBra s-suÇÇess tal-fun run minn dan is-servizz hekk kif i˙allsu t-tessera talUÓM, u b’hekk dan g˙andu jservi ta’ inçentiv bikri. Is-Sur Alfredo Munoz Perez, Chairman talMiddlesea Assist, spjega kif il-kumpannija di©à kkommettiet ru˙ha li toffri l-assistenza fit-triq u d-dar lill-pubbliku Malti u b’dan il-ftehim malUÓM u Laferla, il-preΩenza tal-Middlesea Assist ser tin˙ass aktar f’din l-ewwel sena li qieg˙da topera.

B’idejn ’il fuq f’atmosfera ta’ fer˙, it-tim ta’ Banif Bank jippuΩaw g˙ar-ritratt fi Pjazza San Ìor© hekk kif intemmet b’suççess kbir il-President’s Charity Fun Run ta’ din is-sena. B˙ala sponsor u kollaburatur ewlieni tal-Fun Run mill-bidu nett erba’ snin ilu, il-Banif Bank g˙en biex jg˙aqqad flimkien rekord ta’ 13,000 parteçipanti li mxew jew ©rew biex jin©abru lfondi g˙all-Malta Community Chest Fund. Il-Banif Bank ˙a limpenn li jirdoppja l-ammont ta’ fondi li jin©abru.


20

09.12.2012

Kun Af

KURÛITAJIET MINN HAWN U MINN HEMM Saviour Mamo

L-UNIVERS Id-daqs tal-Univers hu infinit. Flunivers insibu l-pjaneti, il-galassji u lkwiekeb kollha. Skont ix-xjenzjati lUnivers dejjem qieg˙ed jikber. Huma jg˙idu li l-ka©un ta’ dan hu l-effett ta’ dik l-ispluΩjoni kbira li kienet se˙˙et 13.7 biljun sena ilu, mag˙rufa b˙ala lBig Bang. Spazju mimli kwiekeb Kieku kellna nqumu f’nofs ta’ lejl u n˙arsu lejn is-sema mdallma, nilm˙u mixeg˙la s˙i˙a ta’ kwiekeb fl-ispazju. Ming˙ajr l-ebda g˙ajnuna ta’ xi teleskopju, nistg˙u naraw mas-6,000 kewkba. Nafu wkoll li minbarra dawn jeΩistu miljuni ta’ miljuni ta’ kwiekeb o˙ra. G˙al min ma jafx, ix-xemx hija leqreb kewkba tag˙na u g˙alhekk tidher hekk kbira u qawwija bid-dawl. Din tinsab 149.6 miljun kilometru ’l bog˙od mid-dinja. It-tieni l-eqreb kewkba warajha hi l-Alfa Proxima li tinsab 39.7 biljun kilometru ’l bog˙od jew 4.2 sena dawl. B’dawn id-distanzi twal ninteb˙u kemm hu kbir lUnivers. L-astronomi jkejlu din d-distanza b’sena tad-dawl. Fl-Univers, id-dawl huwa l-aktar ˙a©a li tivvja©©a bilqawwa u g˙adu ma nstab xejn li jimxi b’veloçità aqwa mid-dawl (sa issa). Sena tad-dawl tfisser jew tin˙adem billi tie˙u l-veloçità tad-dawl, li hi madwar 300,000km fis-sekonda u timmultiplikaha b’kemm-il sekonda hemm fis-sena, li ti©i 9,460,000,000,000km. Nista’ nsemmi kwiekeb o˙ra li g˙allastronomi huma ‘viçin’. Dawn huma l-Alfa Centawri, li hija bog˙od 4.29 sena dawl; il-kewkba ta’ Bernard – 5.97 snin dawl; il-Wolf 359 – 7.74 snin dawl; is-Sirius – 8.7 snin dawl; ilProcyon – 11.3 sena dawl; ilKapteyn – 12.7 sena dawl; u l-Altair – 15.7 sena dawl. Ix-xemx Ix-xemx hija l-kewkba tag˙na. Mag˙mula minn ballun kbir ta’ gass li jipproduçi l-ener©ija. Il-gass ewlieni tax-xemx huwa l-idro©inu. Meta jkun ta˙t pressjoni, ir-reazzjoni tinbidel f’atomi tal-hilium. Din l-ener©ija tinbidel f’diversi forom, b˙al dawl u s˙ana. Il-wiçç tax-xemx hu kkalkulat li g˙andu s˙ana ta’ 6,000° C. Ix-xemx titlef mal-4,600,000 tunnellata ta’ materjal fis-sekonda. G˙andha massa

ta’ 332,958 darba aktar mid-dinja tag˙na. B˙ala daqs, ix-xemx g˙andha dijametru ta’ 100 darba aktar middinja li huwa ta’ 1,392,000 kilometru. Minbarra x-xemx tag˙na, jeΩistu aktar xmux li huma ˙afna ikbar bilmiljuni u o˙rajn iΩg˙ar. L-astronomi jaqsmu l-kwiekeb f’kategorija differenti, skont id-daqs u t-temperatura tag˙hom. Jekk nie˙du eΩempju fuq ilkewkba tag˙na, din taqa’ ta˙t il-kategorija G2, imsej˙a ‘nannu isfar’. G˙andhom ˙ajja Il-kwiekeb, fl-Univers g˙andhom ilbidu u t-tmiem: jitwieldu, jg˙ixu u

jmutu. Meta jispiçça Ωmienhom, g˙ax ikunu g˙addew miljuni ta’ snin minn fuqhom, jispiççaw qishom massa ta’ skart. O˙rajn jistg˙u jtemmu l-eΩistenza tag˙hom billi jisplodu (supernova) u jxerrdu fdalijiet f’distanzi kbar. O˙rajn jistg˙u jiddiΩintegraw, dejjem skont it-teorija, u jiffurmaw ‘Toqba Sewda’ jew kif inhi mag˙rufa ‘Black Hole’. Fl-Univers jeΩistu eluf ta’ miljuni ta’ kwiekeb fi gruppi li jissej˙u galassji. Dawn il-galassji jistg˙u jkunu kbar jew Ωg˙ar u f’diversi forom. Il-galassja li a˙na ninsabu fiha, g˙andha daqs minn na˙a g˙all-o˙ra ta’ 100,000 sena dawl. Ix-xemx tag˙na tinsab 30,000

sena dawl ’il bog˙od miç-çentru talgalassja. Studju riçenti G˙alkemm l-istudju jew a˙jar ix-xjenza tal-ispazju (astronomija) hija l-iktar studju antik fl-istorja tad-dinja, g˙ad hemm ˙afna x’wie˙ed jiskopri millmisteri tal-Univers. In-NASA, b’apparat sofistikat li jiffunzjona bir-ra©©i gamma, qeg˙din jiskopru ˙afna pjaneti ©odda u kemm jinsabu ’l bog˙od u d-daqs tag˙hom. Tinstema’ ftit assurda, imma qieg˙ed isir studju biex isiru jafu l-forma talUnivers.


09.12.2012

Personalità

21

L-GÓAQDA FILANTROPIKA TALENT MOSTI

TLETIN SENA ANNIVERSARJU Illum iddeçidejt li nintervista lill-President tal-g˙aqda filantropika Talent Mosti. Ng˙id id-dritt kont konxja minnha din l-g˙aqda, imma mhux daqstant fid-dettall daqskemm skoprejt dettalji utli dakinhar stess tal-intervista. G˙al din l-intervista akkumpanjani missieri, li kwaΩi kwaΩi kien ˙erqan aktar minni li jsir jaf aktar dwar din l-g˙aqda.

Ramona Portelli Lill-President JOE BARTOLO inzertajna nafuh b’mod personali, u www.ramonaportelli.com ramonaportelli@hotmail.com

g˙alhekk kienet aktar façli l-biçça tax-xog˙ol. L-g˙aqda filantropika Talent Mosti proprju ser tag˙laq tletin sena miftu˙a fl-1 ta’ Ìunju, 2013.

Joe llum il-©urnata huwa pensjonant. Óafna jiftakruh b˙ala attur speçjalment f’Wenzu u RoΩi u lpraspar ta’ Ìa˙an. Jg˙ix il-Mosta stess u g˙al qalbu g˙andu l-kultura u d-drama. Jiddeskrivi ru˙u b˙ala bniedem li jasal fejn jixtieq. “Meta kont Ωg˙ir kont noqg˙od nisma’ r-radjudrammi fuq ir-Rediffusion. Kont ng˙id li meta nikber nixtieq li xi darba nsir attur. Fil-fatt, fis-snin sittin ˙adt çans u bdejt ninstema’ fuq ir-radju-drammi u maΩ-Ωmien fit-teatru u t-televiΩjoni lokali. Dak iΩ-Ωmien kienet iebsa, imma rnexxieli,” spjegali b’determinazzjoni Joe. B˙ala president ta’ din l-g˙aqda volontarja, u llum anke NGO, Joe ilu g˙oxrin sena. L-g˙an talg˙aqda filantropika Talent Mosti huwa li torganizza attivitajiet kulturali u li minnhom tg˙in u tferra˙ lill-proxx-mu. Fil-fatt g˙enu diversi komunitajiet lokali. “Il-©id li ilha tag˙mel din l-g˙aqda huwa meraviljuΩ. S’issa qassamna aktar minn tletin elf lira Maltin lil g˙aqdiet o˙ra, b˙alma huma d-Dar talProvidenza u l-Hospice Movement, fost o˙rajn.” Jag˙tu u jirçievu lura Mistoqsi kif jirnexxilhom ida˙˙lu l-finanzi sabiex eventwalment jg˙inu komunitajiet o˙ra, Joe spjegali li matul is-sena jorganizzaw diversi wirjiet talpittura, fejn minnhom dawn jing˙ataw b˙ala donazzjoni talli jkunu g˙amlu uΩu mill-post. Imbag˙ad, fl-a˙˙ar tas-sena, il-kumitat jag˙Ωel listituzzjonijiet li ser jg˙in u darba f’sena jqassmu somma ta’ flus lil min ikunu g˙aΩlu. Sirt naf li matul daΩ-Ωmien kollu li ilha miftu˙a lg˙aqda filantropika Talent Mosti ttellg˙u 152 wirja b’kollox! Dan l-ammont jixhed ukoll kemm hawn talenti lokali. G˙all-bidu tag˙ha l-g˙aqda rnexxielha ta˙dem tmien videos bil-karattri tradizzjonali ta’ Wenzu u

RoΩi, il-praspar ta’ Ìa˙an, u o˙rajn dwar il-Ìimg˙a Mqaddsa u l-festa ta’ Santa Marija tal-Mosta. Ilbejg˙ u qlig˙ ta’ dawn il-produzzjonijiet li jammonta g˙al eluf ta’ ewro mar g˙al skopijiet filantropiçi u g˙ar-restawr tar-Rotunda tal-Mosta. Illum l-istess g˙aqda tiffinanzja ru˙ha mill-wirjiet li jkollha matul is-sena, minn sponsors li jid˙lu u anke mill-miΩata annwali tal-membri tag˙ha stess. Mitlub jg˙idli kif tkun ©urnata tipika tieg˙u, b˙ala l-president ta’ din l-g˙aqda, Joe wegibni, “Tista’ tg˙id, kwaΩi l-©urnata kollha nkun ir-Razzett tal-MarkiΩ, il-post permanenti tal-g˙aqda filantropika Talent Mosti. Lili ssibni hawn mit-8.30 sa 12pm, u mbag˙ad ner©a’ ni©i mill-5pm ’il quddiem. Dan jinkludi s-Sibtijiet u Ódud. Hawnhekk nilqa’ diversi nies li jinteressaw ru˙hom fil-wirjiet tag˙na, u anke na˙dmu id f’id mal-kulle©© li hawn ˙dejna, il-Kulle©© Maria Regina Girls Secondary”. B’interess fuqi u g˙an-nom tal-qarrejja stess staqsejt lil Joe f’liema ˙inijiet jista’ jattendi l-pubbliku ©ewwa r-Razzett tal-MarkiΩ Mallia Tabone, u jekk iridx isir xi appuntament minn qabel. “Il-pubbliku jista’ ji©i ming˙ajr appuntamenti mill5.30pm sad-9.30pm mit-Tnejn sas-Sibt. Il-Óadd ilpubbliku jista’ jattendi bejn l-10am u 12pm.” Esebizzjonijiet permanenti ferm interessanti Kull min jattendi jista’ jgawdi minn esebizzjonijiet tal-mument, u jekk ma jkunx hemm jista’ façilment iΩur u josserva l-esebizzjonijiet permanenti li g˙andu fih ir-razzett. Fil-fatt, stajt ninnota diversi o©©etti ta’ interess esebiti fil-kamra ta’ fejn saret din l-intervista u anke fi kmamar o˙ra, li wrieni wara li spiççajna din l-intervista. Ta’ min isemmi li wie˙ed jista’ jsib u˙ud millg˙odda tal-iskultur Anton Agius, il-kostum tradizzjonali li kien jg˙anni bih il-Budaj, l-investitura tasSurmast Charles Camilleri, ingravata ta’ Oreste Chircop u parti mill-kostum tat-tenur Pawlu Axiaq fost ˙afna affarijiet o˙rajn ta’ pre©ju. Ikun hemm ukoll wirja li tinbidel kull ˙mistax u hemm ukoll muΩew Ωg˙ir tal-folklor mimli bl-

g˙odod, fejn stajt nosserva fri©© tal-img˙oddi fost ˙afna g˙odod o˙ra. Rikonoxximenti prezzjuΩi F’Novembru 1999 l-g˙aqda filantropika Talent Mosti feta˙ pa©na ta’ kooperazzjoni malInternational Charity Society – fondazzjoni li ta˙dem biex mill-©eneroΩità tal-Maltin tkun tista’ tg˙in lil tfal orfni u familji sfortunati f’pajjiΩi o˙ra fid-dinja. Gawdew ukoll xi istituzzjonijiet Maltin. Fil-fatt, Joe kkonfermali li kienu ©abru sitt containers mimlijin o©©etti u ˙wejje©. Wara l-istess g˙aqda kienet ing˙atat çertifikat mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni tar-Russja b˙ala rikonoxximent. Fis-sena 2001 l-istess g˙aqda ng˙atat Ìie˙ il-Mosta. Illum il-©urnata r-razzett tal-MarkiΩ Mallia Tabone sar çentru kulturali miftu˙, anki ta’ livell internazzjonali. L-g˙an ori©inali filantropiku jibqa’ sabiex ta˙dem u tirsisti ˙alli tilqa’ kull aspett ta’ kultura minn kull qasam tal-˙ajja b˙al arti, muΩika, g˙ana, letteratura, kunçerti u folklor. B’kurΩità fuqi, staqsejtu xi jrid jag˙mel artist jew awtur li jkun irid jesebixxi ©ewwa r-razzett. Dlonk infurmani li dan ikun je˙tie© li jmur ikellem lillkumitat u jirran©aw skont il-bΩonnijiet essenzjali. Min-na˙a tal-awtur jew l-artist tkun apprezzata donazzjoni lejn l-g˙aqda Talent Mosti. Però, ta’ min jg˙id, li Joe infurmani li dawn il-wirjiet ikun me˙tie© li ji©u bbukkjati minn ˙afna snin qabel. Fil-fatt, infurmani li g˙andhom dawn is-sentejn li ©ejjin mimlijin kollha attivitajiet ibbukkjati. Bqajt skantata g˙ax eΩatt imma©inajt l-istess ˙a©a g˙al meta koppja li ser jiΩΩew©u jkunu jridu ja˙sbu minn snin qabel g˙as-sala tat-tie©! Fl-a˙˙ar tal-intervista, Joe xtaq jenfasizza li ˙add m’g˙andu joqg˙od lura jekk g˙andu xi talent partikolari. “Issib ˙afna li jkollhom talenti, imma jiddejqu jtellg˙u wirja. Hawn g˙andhom isibu refu©ju kulturali ming˙ajr l-ebda biΩa’,” temm jg˙idli l-President Joe Bartolo. Aktar informazzjoni tista’ tinkiseb fuq http://www.talentmosti.com/


22

09.12.2012

KurΩitajiet

kalejdoskopju

Mi©bura minn Charles B. Spiteri

omm bla id u bla saqajn

Mara li twieldet ming˙ajr saqajn u b’id wa˙da, qieg˙da tidra tie˙u ˙sieb binha Semih, li issa g˙andu disa’ xhur. Il-mara hi Melek, ta’ 24 sena u t-tarbija twieldet mir-relazzjoni tag˙ha ma’ Mehmet. Huma ltaqg˙u meta kellhom 14-il sena, u kienu introdotti mill-˙bieb tal-familja wara li Mehmet telaq mit-Turkija g˙ad-Danimarka u sab l-im˙abba . Hu jg˙id li kellu numru ta’ ˙bieb nisa qabel Melek, iΩda laktar li kien mi©bud kien lejha. Bdew jin˙abbu meta kellhom 18. Marru joqog˙du flimkien u wara siefru lejn it-Turkija fejn iΩΩew©u. IΩda din l-g˙aqda tag˙hom mhix rikonoxxuta fid-Danimarka.

tewmin: wa˙da bajda u l-o˙ra samra

Ìenituri b’Ìilda skura u tarbija bjonda

Dan tqies b˙ala twelid li b˙alu jkun hawn wie˙ed biss f’miljun, fejn tewmin jitwieldu b’kulur tal-©ilda u bil-lewn tal-g˙ajnejn differenti. Marcia u Millie Biggs twieldu skont il-©enituri tag˙hom, g˙ax Amanda, l-omm, g˙andha karna©©jon bjond u xag˙ar kannella, waqt li l-missier, li hu Ìamajkan, g˙andu ©ilda skura. Hawnhekk it-tfal, ta’ erba’ snin, jidhru bl-uniformi fl-ewwel jum tal-iskola tag˙hom, fl-Osborne Junior and Infant School, f’Erdington, Birmingham. Óadd ma jrid jemmen li huma tewmin.

Il-©enituri Ni©erjani, Ben u Angela Ihegboro, g˙adhom kif kellhom tarbija bajda, b’g˙ajnejn çelesti u b’xag˙ar dehbi. Dan it-twelid g˙a©©eb lillesperti kollha. It-tarbija mhix albino. Mill-eΩamijiet xjentifiçi li saru twarrbu d-diçeriji kollha li ntqalu fuq l-omm, li setg˙et kienet infidila lejn Ωew©ha. Lil din it-tarbija semmewha Nmachi, isem li jfisser ‘is-sbu˙ija ta’ Alla’.

FRIDAY 14TH & FRIDAY SATURDAY SATURDA TURDAY 15TH DECEMBER 09:00HRS - 13:00HRS 15:00HRS - 19:00HRS THE GRAND H HOTEL OTEL EXCELSIOR, FLORIANA www ww.e ettc.go .g go ov.mt • ww ww w.euresm w. ma alta taa...c com Fre reephone: 8007 6 65 505

THIS INITIATIVE IS BEING FUNDED WITH SUPPORT FROM THE EUROPEAN COMMISSION

Nadya Denise Doud-Suleman Gutierrez ©ibdet attenzjoni internazzjonali wara li f’Jannar tal2009, fi twelid wie˙ed, irnexxielha twelled xejn inqas minn tmint itrabi f’daqqa. Dawn it-tfal kienu konçeputi permezz tal-in-vitro fertilization (IVF). L-omm, li la to˙ro© ta˙dem u lanqas g˙andha ra©el, g˙andha sitt itfal Ωg˙ar o˙ra ddar permezz ta’ in-vitro fertilization li g˙amlet aktar kmieni.


09.12.2012

Bir-Ru˙ u l-Ìisem

Bir-ru˙ u bil-©isem

minn

23

Patri Mario Attard

NISTENNA! XI DWEJJAQ! Bdejna Ω-Ωmien tal-Avvent. G˙all-ewwel x˙in rajt il-kulur ˙adt qatg˙a fi msarni. Vjola! Ifakkarni fil-mewt. Kemm nobg˙odha! Ma tag˙tinix tort g˙aliex ma ©ejtx ma˙luq biex immut imma biex ng˙ix g˙al dejjem! Mhux g˙alhekk li lIben ta’ Alla sar bniedem b˙ali biex je˙lisni minnha? Il-kulur vjola jfisser ukoll penitenza. X’ta˙bat din? B˙al dawk li kont naqla’ meta kont Ωg˙ir ming˙and ommi u missieri g˙aliex ma kontx in©ib ru˙i sewwa? Jew meta kont nasal tard g˙ad-duttrina u kienu jfajruli xi daqqa fuq idi bir-riga? Dik ta˙raq! Il-penitenza li qieg˙ed nit˙addet dwarha hija l-bidla fl-attitudni tieg˙i. Ajma qalbi! X’semmejtli! Toffendilix il- baby tieg˙i! Ilbaby tieg˙i jismu serq, kalunji, faççoliΩmu, ˙dura, suppervja u l-bqija. Kemm g˙andu ismijiet! Issemmihulix g˙ax numbrak! Ommi Ma, kemm in˙obbu! Infisqih. Nitimg˙u. Ni©©ieled g˙alih. Nigdeb, basta jibqa’ tieg˙i. G˙alih ni˙dar u ni˙rax. Óallihuli ja˙asra! Kemm jag˙tini sigurtà! Jag˙milni dak li m’iniex! Imma rrid nibqa’ ng˙ix hekk? Fil-ktajjen? Imdejjaq? ImbeΩΩa’?

Qisha waqg˙et fuqi xi kundanna li ©ibtha b’idejja stess g˙ax rasi iebsa? U le! Óallini mill-˙aΩen, ˙a nimra˙ b’˙arsti ’l barra lejn issabi˙ tal-˙ajja, ˙a nifra˙ biljiem sbie˙ li qieg˙din jag˙mlu dan l-a˙˙ar f’pajjiΩna. Jiem li jferr˙uli ’l qalbi. L-iktar meta n˙oss wiççi jitmelles minn dik iΩ-Ωiffa ˙elwa tal-g˙odwa. Mill-fwie˙a tas-si©ar u l-fjuri. Minn natura li, fi kliem il-kitba bl-isem Il-Óarifa , minn ÌuΩè Ellul Mercer, ‘fil-˙arifa l-˙ajja tkun nofsha rieqda u nofsha mqajma’. L-Avvent huwa Ωmien ta’ stennija. X’kelma li ddarras u twe©©a’! Nistenna? Jekk g˙andix?! Mela ma tafx li meta wie˙ed jistenna jfisser li effiçjenza m’g˙andux! Sie˙bi, ma

rridx no˙ro© tac-çajt mieg˙ek. Anzi, tant kemm irrid nurik li jien kapaçi li mhux ˙a n˙allik tistenna. Óa naqdik malajr! Óa nurik li jien ˙add ma jag˙milli l-bΩieq fuq imnie˙ri. Li jien effiçjenti! Anki jekk naqtag˙lek l-g˙atx bil-perΩuta. Insomma, dik storja o˙ra. Int mhux l-aqwa li naqdik minnufih? Nifhmek li tiddejjaq tistenna. G˙aliex meta jkolli nistenna niddejjaq jiena wkoll. Mhux lewwel darba li kwaΩi spiççajt insempel g˙aliex kelli nistenna fi kju daqsiex! Ma jispiçça qatt! Meta nistenna g˙al tul ta’ ˙in insibni bla sabar u jibda jdejjaqni kollox u kul˙add. Anki jekk fil-kju niltaqa’ ma xi ˙add li nkun nafu u, g˙al ftit tal-˙in, naljena rasi

nit˙addet mieg˙u jew mag˙ha. Malajr ner©a’ nibda ninnervja. Daqskemm g˙andi x’nag˙mel! Mela ming˙ajri ˙a jkampaw? Hawn hu l-buΩillis! Meta nag˙mel lili nnifsi ç-çentru ta’ kollox! Imma l-Mulej i˙obbni. U j˙obbni mhux bil-fta˙ir u lparoli fil-vojt imma bis-serjetà! I˙obbni g˙aliex jippermetti li ng˙addi minn stejjer iebsa u ta’ w©ig˙ f’˙ajti ˙alli jg˙allimni nistenna. G˙aliex il-˙ajja, bittlajja’ u l-inΩul tag˙ha, mhijiex stennija? Stennija g˙allmument fejn nid˙ol fi twelid ©did tal-˙ajja ta’ dejjem? U min minna m’g˙andux bΩonn li jitwieled mill-©did? Hawnhekk Ωgur li ma nitmas˙anx. G˙aliex jekk hawn xi ˙add li g˙andu bΩonn jitwieled mill-©did huwa jien lewwel wie˙ed! Nixtieq ˙afna li nitwieled g˙all-ma˙fra, g˙all-˙niena, g˙all-˙lewwa, g˙all-fedeltà lejn Alla u l-proxxmu, g˙all©ustizzja, g˙ar-raΩan, g˙assabar, g˙as-smig˙ tal-Kelma ta’ Alla fil-Ktieb u barra minnu, g˙ax-xewqa li tassew in˙alli lil Alla jibdilni biç-çirkustanzi iebsa li ng˙addi minnhom u bin-nies li tani f’˙ajti li jwassluli kelma ta’ ©id li ©©ibni f’sensija. Nixtieq nitwieled

g˙as-sinçerità tal-qalb! G˙aliex x’jiswa li nisma’ listorja ta’ kif twieled Ìesù? Kemm se ndum nismag˙ha? Din l-istorja ˙elwa taf issir g˙alija droga grassa ta’ aljenazzjoni jekk ma n˙allix lillMulej i©ibni g˙arkuptejja quddiemu ˙alli nindem tassew mid-dnub tieg˙i. Ìesù j©ag˙alni nitbissem. Meta jarani nsabbat saqajja mal-art, nibki u nwerΩaq quddiemu g˙aliex irridha tg˙addi tieg˙i, x’jag˙milli? I˙allini nistenna fl-u©ig˙ ˙alli nitg˙allem nifta˙ qalbi g˙alih! I˙allini nistenna sakemm ng˙idlu bil-verità: “Fejjaqni Mulej”. Imbag˙ad, ta’ ©entlom li hu, jg˙idli: “Kun imfejjaq!”


24

09.12.2012

Kultura

Camouflage Revolution and desiRe

taÓlita ta’ mÓabba lejn iÇ-Çinema u l-aRti Camouflage, Revolution and Desire huwa t-titlu ta’ esebizzjoni tal-arti li ttellg˙et f’pajjiΩna millartisti Ruth Bianco u Richard Davies. Din l-esebizzjoni tg˙aqqad flimkien l-im˙abba li g˙andhom dawn iΩ-Ωew© artisti lejn iç-çinema u l-arti. KRISTA CARUANA tkellmet ma’ RUTH BIANCO dwar din l-esebizzjoni u pro©ett ie˙or li wettqet mal-artist IngliΩ Richard Davies.

Minn fejn ˙are© il-kunçett ta’ dan il-pro©ett u kif bdiet il-˙idma bejnek u bejn l-artist IngliΩ Richard Davies? Il-pro©ett beda mill-im˙abba li t-tnejn li a˙na g˙andna lejn films li kienu ikoni fid-dinja çinematografika, liema films kellhom influwenzi internazzjonali li nfirxu matul is-snin. L-aktar ˙a©a li dejjem affaxxinatni kienet il-mod li bih il-films jirriflettu lmentalitajiet kulturali ta’ soçjetajiet differenti. Jaffaxxinani wkoll il-mod li bih il-films jirriflettu l-˙ajja ta’ kuljum u l-impatt qawwi li g˙andhom biex ibiddlu l-fruntieri kulturali tan-nies u s-soçjetà in©enerali matul iΩ-Ωmien. Jien u Richard iltqajna meta t-tnejn konna ng˙allmu fl-Università tal-Arti Kreattiva f’Kent fir-Renju Unit u ddeçidejna li nikkollaboraw flimkien fuq pro©ett bejn Malta u r-Renju Unit, liema pro©ett matulu esplorajna proçessi ta’ mezzi tal-arti kontemporanji. Meta bdejtu ta˙dmu fuq dan il-pro©ett u kemm ˙adilkom Ωmien biex lestejtuh? Ix-xog˙ol beda erba’ snin ilu meta bdejna naqsmu bejnietna diversi ideat u anke sketches, u bdejna nesperimentaw biex no˙olqu l-ktieb mimli bid-disinji tag˙na intitolat Camouflage, Revolution, and Desire – drawing from movies. Il-˙idma tag˙na intensifikat bit-tnedija ta’ dan il-ktieb u anke b’esebizzjoni li konna g˙amilna f’Lulju tal-2012 permezz ta’ xog˙lijiet ta’ collage f’The Horse Hospital li huwa post fejn ji©u esebiti xog˙lijiet t’arti kontemporanja u li jinsab fi Bloomsbury f’Londra. X’meΩΩi wΩajtu? A˙na ridna li neΩaminaw il-forom kollha ta’ collage minn dik spazjali, elettronika u anke permezz tal-˙oss dejjem b’relazzjoni mal-films li g˙aΩilna. Ilpro©ett tag˙na g˙andu l-g˙an li jesplora u jesperimenta bi proçessi ©odda li qed jintuΩaw fil-prattika tal-arti kontemporanja, partikolarment permezz ta’ kollaborazzjoni kreattiva u mezzi ©odda li jinkludu wkoll l-internet. X’messa©©/i tixtiequ twasslu permezz tal-arti tag˙kom? L-intenzjoni primarja tag˙na kienet li no˙olqu tifsiriet ©odda u narrattivi kontemporanji permezz tal-uΩu ta’ forom differenti ta’ collage li huma disponibbli g˙all-artisti tal-lum il-©urnata.


09.12.2012

Divertiment

25

sHreK Mill-GÛira tat-tliet GÓolJiet B˙alissa jinsabu g˙addejjin b’ritmu mg˙a©©el il-preparamenti g˙all-pantomima li l-kumpannija Bronk Productions se ttella’ g˙al Ωmien ilMilied. Din is-sena x-xorti messet lil karattru ferm popolari mat-tfal u mal-kbar – Shrek, li se jkun il-protagonista ta’ din il-pantomima. Fil-fatt se naraw lil Shrek li se jitlaq millgΩira tat-tliet g˙oljiet u jer˙ilha lejn il-foresta biex ifittex lis-sa˙˙ara. Ix-xewqa tieg˙u hi li ma jibqax daqshekk grottesk imma li ji©i trasformat fi bniedem b˙al ˙addie˙or. Matul il-vja©© tieg˙u lejn ilforesta se jiltaqa’ ma’ ˙afna karattri fosthom Donkey, Kitty il-Pussy, The Three Pigs, Cindyrella, Pinocchio u ˙afna karattri o˙rajn li Ωgur se jag˙mlu minn din il-pantomima spettaklu kbir. Imma jista’ jkollok lil Shrek bla ma jkun hemm ukoll Fiona? Iva, Fiona se tkun qieg˙da hemm ukoll u Fiona hi daqsxejn imqarba mhux ˙aΩin. Imma hemm diversi mistoqsijiet li ˙afna qeg˙din jistaqsu. Fosthom jekk Shrek hux se jirnexxilu jiltaqa’ mas-sa˙˙ara u jekk hux se jinbidel fi bniedem normali. Imma wa˙da li kul˙add qieg˙ed jistaqsi hi jekk Shrek hux ©ej minn G˙awdex peress li qed tissemma lgΩira tat-tliet g˙oljiet.

Shrek mill-GΩira tat-Tliet G˙oljiet hija pantomima li g˙andha kitba u direzzjoni ta’ Tonio Vella u l-lirika tal-kanzunetti hija ta’ Vince Fabri. Il-koreografija hija f’idejn Keith Grima u Ω-Ωeffiena ta’ Keith Dance Studio. Se jie˙du sehem fost l-aqwa atturi Maltin b˙al Ìorg tad-Downats, Tonio Vella (Majsi), John Suda, Doreen Cini, Stephanie Grech Mallia, Dorian Micallef, Kevin Spiteri, Graziella Casha, Noel Calleja, Tanya Borg, Redeemer Galea, Louis Gatt, Josette Ellul, Hilary Desira, Elliot Micallef, Chris Xerri, Clayton Xerri, Mariah Casha u o˙rajn. Din il-pantomima se tittella’ fit-teatru Sir Temi Zammit fl-Università tal-Qroqq fejn ilparke©© mhux problema u huwa ming˙ajr ˙las. Ir-rappreΩentazzjonijiet huma: is-Sibt 22 ta’ Diçembru fis-7.00pm; il-Óadd 23 ta’ Diçembru fil-5.00pm; l-Erbg˙a 26 ta’ Diçembru fit-3.00pm u fis-7.00pm; is-Sibt 29 ta’ Diçembru fis-7.30pm; il-Óadd 30 ta’ Diçembru fl-4.00pm; is-Sibt 5 ta’ Jannar fis7.00pm u l-Óadd 6 ta’ Jannar fil-5.00pm. Booking miftu˙ minn Bronk Productions: 2122 3347 / 2722 3347, mill-Bar tal-Istitut Kattoliku: 2124 2551. Tista’ tibbukkja wkoll online: www.bronk.org

Merry PoPPins fl-istitut KattoliKu Bla dubju din il-pantomima dejjem ˙alltet atturi/kantanti stabbiliti b’esperjenza ma’ dawk promettenti u li jkun g˙adhom filbidu tal-karriera tag˙hom. Fejn jid˙lu atturi stabbiliti wie˙ed ma jistax ma jsemmix fost o˙rajn l-attur versatili s-Snits fil-˙ames dehra tieg˙u, lill-kantanta attriçi Ina Robinich fil-11-il dehra tag˙ha, Brian Farrugia fissitt dehra tieg˙u u Renzo Bonello fl-ewwel dehra tieg˙u fil-pantomima. Dawn flimkien ma’ Toni Busuttil, Neville Refalo, Renzo Bonello, Rodney Gauci, Laura Bruno, Alan Falzon, Mario Camilleri u Franky Borg, fost o˙rajn, jag˙mlu din il-pantomima unika u garanzija ta’ divertiment g˙all-familja kollha. Matul l-a˙˙ar snin, l-akbar avveniment li g˙amlet il-kumpannija, dejjem kienet il-pantomima bil-Malti ta’ Ωmien il-Milied, li dejjem kibret minn sena g˙al o˙ra u ©ibdet udjenzi kbar u li ta’ kull sena dawn dejjem jiΩdiedu. Dan grazzi g˙ad-dedikazzjoni murija kemm mit-tim tal-produzzjoni kif ukoll mill-artisti li jie˙du sehem. U did-darba mhix se tkun eççezzjoni. Il-pantomima ta’ din is-sena se jkun jisimha Merry Poppins fil-Milied. Id-direzzjoni se tkun f’idejn Augusto Cardinali, b’kitba ta’ Joe Julian Farrugia, waqt li se jie˙du sehem ukoll iΩ-Ωeffiena talYada Dance Company f’koreografija ta’ Felix Busuttil. Id-direttur muΩikali g˙at-12-il sena konsekuttiva ser ikun Neville Gatt u b˙al dejjem il-produzzjoni hija ta’ Pawlu Testa. F’Diçembru jsiru dawn ir-rappreΩentazzjonijiet: is-Sibt 22 fis7.30pm; il-Óadd 23 fl-10.00am (prezzijiet speçjali) u fl-4.00pm; l-Erbg˙a 26 fis-2.30 u s-7.30pm; il-Óamis 27 fis-7.00pm; ilÌimg˙a 28 fis-7.00pm; is-Sibt 29 fis-7.30pm; u l-Óadd 30 fis2.00pm u s-6.30pm. F’Jannar isiru dawn ir-rappreΩentazzjonijiet: it-Tlieta l-1 tas-sena fis-6.30pm; il-Ìimg˙a 4 fis-7.30p; is-Sibt 5 fis-7.00pm; il-Óadd 6 fis-2.00pm u s-6.30pm; is-Sibt 12 fis7.00pm; u l-Óadd 13 fis-2.00pm u s-6.30pm. Il-booking g˙all-pantomima issa jinsab miftu˙ mill-Booking Office u Bar tal-Istitut Kattoliku, u Pawlu Testa Travel (2122 3340 jew 2722 3340). Wie˙ed jista jibbukkja wkoll online fuq is-sit elettroniku www.istitutkattoliku.com jew www.kumpanijateatrurjal.com

Wirja tradizzjonali tal-Milied L-G˙aqda Filantropika Talent Mosti qed ittella’ l-150 edizzjoni tal-Wirja Tradizzjonali tal-Milied fiç-Çentru ta’ Kultura Nazzjonali fir-Razzett tal-MarkiΩ Mallia Tabone fi Triq Wied il-G˙asel, ilMosta. Din il-wirja se tkun miftu˙a bejn it-13 ta’ Diçembru u l-1 ta’ Jannar. Il-˙inijiet tal-wiri huma kuljum mill-5.30pm sad9.00pm, Ódud u festi mid-9.30am sa nofsinhar u mill-5.30pm sad-9.00pm Din l-esebizzjoni sejra turi s-sbu˙ija u l-mottiv tal-presepju. Numru sabi˙ minn dawn il-presepji esebiti qeg˙din jie˙du sehem fil-kompetizzjoni mnedija mill-Kummissjoni Nazzjonali tal-Folklor. Se jkunu esebiti wkoll Bambini, statwetti, kwadri, skultura, ritratti u arti©©janat li jesprimu b’mod artistiku n-Natività talFeddej. D˙ul bla ˙las. G˙al aktar tag˙rif tista’ ssibna fuq www.talentmosti.com


26

09.12.2012

Big Screen

MIÇ-ÇINEMA

jikteb CARMELO BONNICI

NATIVITY 2: DANGER IN THE MANGER

IFERRAÓ

DIVERTIMENT ÓELU GÓAL ÛMIEN IL-MILIED

Nativity (2009) kien film tassew gustuΩ u li appella bi tfal Ωg˙ar ˙elwin tal-iskola mda˙˙lin f’reçta tal-Milied li se tkun iffilmjata g˙at-televiΩjoni Amerikana. F’ Nativity 2: Danger In The Manger nistennew l-istess tip ta’ film, biç-çkejknin g˙al darb’o˙ra jisirqu l-qlub tal-kbar. Din id-darba, it-tfal tal-iskola St. Bernardette se jikkompetu f’kompetizzjoni ta’ kant tal-Milied f’Wales. Din hi lidea ta’ Mr. Poppy (Wootton), l-g˙alliem li kapaçi ˙afna jinΩel fil-livell ta’ dawn il˙elwin tfal, tant hu hekk li jag˙ti x’ja˙seb li hu rritardjat. Mrs. Bevan (Ferris), is-sinjora ta’ St. Bernardette School hi assolutament kontra din il-˙a©a g˙ax flus m’hemmx, it-tfal m’g˙andhomx talent u Mr. Poppy mhux ta’ min jafdah barra mill-konfini tal-klassi. Biex jittrenja lil dawn it-tfal fil-kant hu jqabbad lil David Peterson (Tennant),

Atturi Ewlenin: David Tennant; Marc Wootton; Jack Watkins; Janna Page; Ian McNeice; Pam Farris. Direttriçi: Debbie Isett. Óin : 105 min. Distribute: E-ONE ENTERTAINMENT. Ma˙ru© mill-K.R.S. Çert. U g˙alliem supplenti, timidu u fuq kollox preokkupat b’martu li dalwaqt se twelled. Fuq inizjattiva tieg˙u biss Mr. Poppy jie˙u l-karozza tal-iskola, ja˙taf lil David Peterson (kontra qalbu) u ming˙ajr il-permess tal-©enituri jimla l-karozza bit-tfal lebsin ta’ an©li jew rg˙ajja flimkien b’tarbija, wkoll misruqa, mag˙hom. Huma se jkollhom jikkompetu kontra rrivali tag˙hom ta’ Oakmoor School immexxija minn Gordon Shakespeare (Watkins), kif ukoll kontra dawk talkulle©© St. Cuthbert ta˙t il-kmand talmimli bin inniffsu, Roderick (Tennant,

Kompetizzjoni Empire Cinema

ukoll), ˙u David it-tewmi. Fi triqthom lejn Wales il-karozza tieqaf bla petrol, jintilfu fil-kampanja u qalb ilmuntanji u jg˙addu minn avventuri ta’ qtig˙-il qalb u o˙rajn farseski. Nativity 2: Danger In The Manger hu primarjament immirat biex jiddeverti lillfamilji, b’kant sabi˙ u ferrie˙i, bil-buffunati ta’ Mr. Poppy u bil-manjieri ˙elwin mat-tfal tal-ba˙bu˙ David li tant jinkarmu warajh. Lejn l-a˙˙ar insibu sorpriΩa sabi˙a li t˙addan perfettament l-ispirtu ta’ din ilfesta ma˙buba u tant popolari.

L-AQWA GÓAXAR FILMS bejn it-28 u t-2 ta’ Diçembru 2012

Mistoqsija g˙al din il-kompetizzjoni: Min hu d-direttur tal-film SILENT HILL: REVELATION? Ibg˙at it-twe©iba tieg˙ek lil: Kompetizzjoni Films, KullÓadd, ÇNL, Il-Mile End, il-Óamrun. Ir-rebbie˙ jirba˙ Ωew© biljetti ming˙and l-Empire Cinema ta’ Bu©ibba. Rebbie˙a tal-©img˙a l-o˙ra: DORIS DE BONO, 19 Tiny Feather, Wied il-Óesri, Si©©iewi.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

SKYFALL THE TWILIGHT SAGA: BREAKING DAWN PART 2 RISE OF THE GUARDIANS ARGO TAKEN 2 BRAVE MADAGASCAR 3 TED HOPE SPRINGS SINISTER


09.12.2012

Big Screen

THE mAN wITH THE IRON fISTS

PRETENZJUÛ

ARTI mARZJAL U EÇÇESSI OÓRA Fil-bidu tas-Snin Sebg˙in, ©ie esportat lejn il-Punent ©eneru ta’ film ©did minn Hong Kong. Waqt li l-films tal-kung fu (tip ta’ arti marzjali) kien ilhom popolari fl-Orjent ˙afna snin qabel, dawn b˙al vampa nar qabdu limma©inazzjoni ta’ miljuni madwar id-dinja meta tfaççja Bruce Lee fix-xena. Miç-Çina u postijiet o˙rajn ta’ l-Asja dawn il-films saru aktar rispettabbli, elaborati, fil-klassi ta’ xog˙lijiet epiçi, mag˙rufa b˙ala wuxia (arti marzjali u ©lied bix-xabla) lejn l-a˙˙ar tasSnin Disg˙in u wara meta lkapulavur ta’ Ang Lee Crouching Tiger, Hidden Dragon reba˙ 4 Oscars u ˙afna unuri o˙rajn u permezz dawk ta’ Zhang Yimou, Hero u House Of The Flying Daggers, kif ukoll Red Cliff ta’ John Woo, li kollha wrew çertu lussu fl-eΩekuzzjoni tag˙hom. Óafna jafu li d-direttur Quentin Tarantino hu mid˙la kbir ta’ dan il-©eneru kif ukoll talispagetti westerns. The Man With The Iron Fists

27

jindikalna fil-bidunett bilQuentin Tarantino presents -j idher l-isem tal-film ukoll biçÇiniΩ (Mandarin) - li dan hu oma©© çar g˙all-films orjentali ta’ Bruce Lee li kollha jibdew Raymond Chow presents , bittitlu tal-film biç-ÇiniΩ u ta˙t issotto titolu bl-lngliΩ. G˙alkemm The Man With The Iron Fists hu dirett mir-rapper RZA, li g˙andu wkoll il-parti ewlenija, kiteb l-iskrinplej u anki kkompona l-muΩika, l-influwenza ta’ Tarantino tin˙ass sewwa. Dan ix-xog˙ol, l-aktar fis-sekwenzi tal-azzjoni furjuΩa, b’waqtiet eççessivi ta’ dmija jtir qisu xi funtana ma˙dum hekk apposta, jixbah lil Kill Bill, blandament tieg˙u jiΩvol©ui qisu xi western ta’ Sergio Leone u b’wie˙ed mill-karattri, il-merçenarju Brass Body (Bautista) b˙al cyborg mit-Terminator films. Ìo villa©© taç-Çina antika, wie˙ed stran©ier iswed, ma˙rub mill-bog˙ol u g˙ajjien mejjet jing˙ata kenn u jibda ja˙dem ta’ ˙addied jimmanifattura armi diversi. Il-fama ta’ Blacksmith

SILENT HILL: REVELATION (3D) INKOSTITENTI

ESPERJENZI TAL-BIÛA’ Atturi Ewlenin: Adelaide Clemens; Kip Harington; Sean Bean; Carrie-Anne Moss; Malcolm McDowell; Radha Mitchell; Deborah Kara Unger. Direttur: Michael J. Bassett. Óin: 94min. Distributur: LIONSGATE U.K. Ma©ru© mill-K.R.S. Çert, 16

Silent Hill (2006), film tassew atmosferiku ambjentat f’post misterjuΩ qisu f’dinja tal-˙olm, kien ibbaΩat fuq log˙ba video. Min jid˙ol f’din il-belt imçajpra probabbli qatt ma jer©a’ jo˙ro©. Hekk ©ralha Rose Da Silva (Mitchell). Silent Hill: Revelation li hu ma˙dum bit-3D, mhux proprju sikwel ta’ dan il-film, iΩda bbaΩat minn fuq videogame Silent Hill 3. Il-protagonista hi Heather Mason (Clemens) li qorbot biex tag˙laq tmintax-il sena u li ilha tbati minn ˙olm tat-twerwir sa minn çkunitha. Meta missierha, Harry (Bean) jisparixxi, wie˙ed misterjuΩ li jibda jsus warajha jtg˙arfilha li hu jinsab maqbud filbelt ta’ Silent Hill. Vincent (Harington), ©uvnott li jie˙u grazzja mag˙ha jmur warajha meta hi titlaq lejn dan il-post stramb u tal-biΩa’ li jda˙˙lek f’dinja mhux reali. Hemmhekk, qalb perikli kbar tiskopri min hi tassew, rivelazzjoni li te˙odha f’dinja oskura li minnha ma tistax tiskappa. Wara bidu pjuttost sodisfaçenti, Silent Hill: Revelation jaqleb b’manija ta’ ur©enza u anki b’mod tedjanti f’sensiela ta’ avventuri grotteski li minnhom tg˙addi Heather f’din il-belt tal-wa˙x, minn lok g˙all-ie˙or, kuriduri mudlama u esseri ta’ diversi g˙amliet. Dan ix-xenarju jfakkar fis-serje ta’ films Saw, però ming˙ajr lapparat sofistikat ta’ torturi u eççessività. Il-˙olqa mal-film tal2006 tinsab biss meta f’sekwenza qasira fil-bidu, Harry minn ©olmera jara lil martu Rose maqbuda f’ Silent Hill u titolbu ji©i je˙lisha. Kultant, il-proçess tad-3D jag˙ti aktar impatt lis-sekwenzi makabri.

Atturi Ewlenin: RZA; Russell Crowe; Lucy Liu; Rick Yune; Jamie Chung; Cung Le; D avid Bautista; Gordon Liu. Direttur: RZA Óin: 97 min. Distributur: UNIVERAL. Ma˙ru© mill-K.R.S. Çert. 18 (RZA) tinxtered, waqt li fil-post jasal Jack Knife (Crowe) b’a©enda sigrieta fuqu li jinstalla ru˙u fil-burdell ta’ Madame Biossom (Liu). Fil-post jaslu xi gwerriera, assassini u strangieri o˙ra kollha bit-tir li jsibu ˙aΩna mo˙bija ta’ deheb, bit-tradituri li jqajjmu gwerra mdemmija, ma jonqsux. Blacksmith jispiçça ming˙ajr idejn u flokhom ikollu par o˙ra tal-˙adid li se juΩahom g˙al skopjiet ta’ vendetta ˙arxa. The Man With The Iron Fists hu mfawwar b’azzjoni eΩileranti, kultant esa©erata, xog˙ol ta’ pretenzjoni kbira li kull min jie˙du biç-çajt se jsib li dan hu wie˙ed divertenti wkoll. Il-final jinkorpora tliet ©lidiet tassew stupendi bejn it-tliet eroj u rivali assassini, li huma minsu©a ©o xulxin b’abbiltà sodisfaçenti.


28

09.12.2012

Illum DOWNTOWN ABBEY 2, Rete 4, 9.30pm

Din is-sensiela IngliΩa kisbet popolarità kbira, u ˙adet bosta premijiet internazzjonali fil-qasam tat-televiΩjoni. Mil-lejla jibda jintwera t-tieni sta©un tag˙ha u g˙alhekk naraw x’sar minnu nneputi tas-Sinjura Patmora. Naraw ukoll lil William li jag˙mel proposta lil Daisy, hekk kif dan sejjer g˙all-gwerra. Filwaqt li Lady Mary sabet im˙abba ©dida. Min hu?

Matul il-©img˙a IL-KLIKKA F’SIEGÓA, It-Tlieta, ONE 8.30pm X’qieg˙da tag˙mel Veronica fir-ritratti ma’ Jeremy? Thomas fla˙˙ar jirnexielu jitkellem ma’ Ela, l-eks tfajla tieg˙u. Imma din qed tg˙id li ma tafux… Thomas qieg˙ed i˙awwad? Audrey jidher li ing˙alaq bieb ma’ Niel imma infeta˙ ie˙or mal-Manager Darren Bartolo. Tidher ˙a tkun opportunità interessanti. F'dan l-episodju ˙a naraw wkoll lil Sarah li ser tmur titkellem ma’ Andrea. X’˙a ssir taf?

TeleviΩjoni

07.30 ONE NEWS 08.00 Folji 09.30 Quddiesa annniversarju Partit Laburista 10.30 Attività Politika 11.45 Ûona Sport (R) 12.05 Aroma Kitchen (R) 13.30 ONE NEWS 13.40 Ir-Rangers (Omnibus) 14.30 Fis-Sustanza (R) 16.00 Dhouse (R) 16.30 Teleshopping 17.00 L-Argument 17.30 ONE NEWS 17.40 L-Argument ikompli 18.45 Attività Politika - PL 19.30 ONE NEWS 20.15 Arani Issa 22.35 On D Road 23.15 ONE NEWS 23.45 Attività Politika - PL 01.15 Bla A©enda (R)

06:00 06:30 09.35 10.00 10.30 10.55 12.30 13.30 14.00 16.10 16.35 18.50 20.00 20.40 21.30 23.30 00.30

Rai Parlamento Uno Mattina in Famiglia - Tg 1 MixItalia Linea Verde Orizzonti A Sua Immagine Santa Messa - Angelus Linea Verde Tg 1 Domenica In - L’Arena Tg1 Domenica In - Così è la vita L’Eredità Tg 1 Affari Tuoi L’Isola Spec. Tg 1 Tg 1 notte

07.00 08.20 10.35 12.25 13.00 14.00 17.00 18.30 19.30 21.25 01.10

TF: La vita secondo Jim Cartoni Film: Il tesoro dei Templari Studio Aperto Sport Mediaset - XXL Film: La missione dei quattro cavallieri Film: Barbie: la Principessa e le popstar Studio Aperto Film: Mr Crocodile Dundee Tg com El Dorado Pokermania

COPPA ITALIA Din il-©img˙a d-dilettanti tal-futbol, speçjalment dak Taljan, jistg˙u jkomplu jsegwu t-timijiet favoriti tag˙hom f’din il-kompetizzjoni. It-Tlieta Roma jiltaqg˙u kontra Atalanta fl-Olimpico ta’ Ruma, u tifta˙ uffiçjalment l-a˙˙ar faΩi ta’ din il-kompetizzjoni. Il-coach ta’ Ruma jidher li se jiffoka l-aktar fuq il-plejers Ωg˙aΩag˙ li g˙andu t-tim, fosthom Mattia Destro u Miralem Pjanic. L-Erbg˙a imbag˙ad Juventus jilag˙bu kontra Cagliari. CHI L’HA VISTO, L-Erbg˙a, Rai 3, 9.05pm Programm ©urnalistiku u investigattiv, li jid˙ol fil-fond ta’ stejjer ta’ nies li jkunu g˙ebu, u ˙add ma jkun jaf x’sar minnhom. Kienu bosta dawk l-istejjer li ©ew solvuti wara intervent f’dan ilprogramm, immexxi minn Federica Sciarelli. MUNICH E LA VENDETTA DEL MOSSAD, La7, L-Erbg˙a, 11.30pm Il-film Munich, li n˙adem f’Malta u se jintwera din il-©img˙a jfakkarna fil-©rajja li se˙˙et fl-1972 fejn atleti IΩraeljani kienu nqatlu b’mod brutali f’Monaco. Dan id-dokumentarju jiΩvela u jirrakkonta din il-©rajja sewda, u kif il-grupp terrorista Mossad ivvendika ru˙u. AFFARI TAGHNA, Il-Ìimg˙a, ONE, 8.30pm Nhar il-Ìimg˙a Affari Taghna se jiltaqa’ biex jiddiskuti mal-forzi tal-ordni u mal-forzi tal-emer©enza. Dawn iΩ-Ωew© setturi jilg˙abu parti importanti fil-˙ajja tag˙na ta' kuljum. Óafna huma dawk il-promozzjonijiet u reklami li jippruvaw iqajmu kuxjenza dwar sewqan bil-g˙aqal u moderazzjoni fix-xorb waqt il-festi tal-Milied, iΩda ftit jafu li l-aktar li jsiru inçidenti huwa fis-sajf. Mhux ix-xorb biss jo˙loq inçidenti u mhux is-sewqan biss iwasslek biex ttie˙ed l-isptar, imma hemm affarijiet o˙ra li jwasslu g˙al inçidenti serji u ˙afna drabi fatali. Suq fil-Milied huwa s-su©©ett ta’ Affari Tag˙na ta’ nhar il-Ìimg˙a 14 ta’ Diçembru. Dr. Mary Rose Sciberras, Dr. Jonathan Joslin, Mr. Patrick Murgo u Mr. Josie Brincat ser jiddiskutu ma' John Bundy il-konsegwenzi u l-prevenzjonijiet. .

07.00 08.30 10.00 11.00 12.00 12.30 14.00 14.05 15.00 15:05 16.15 17.00 17.05 18.00 18:10 18.40 19.30 19.45 20.30 21.30 21.35 23.15

06:00 06.30 07.00 09.00 10.00 10.10 10.50 11.30 13.00 13.30 13.45 15.40 17.05 17.10 18.10 19.35 20.30 21.05 21.50 22.40

06:00 07:55 08.50 10.00 10.30 11.50 13.00 13.40 14.00 18.50 20.00 20.40 21.15 23.30 02.20

13:45 15:00 15:25 15:50 16:15 16:40 17:05 17:30 18:00

Kitchen Impossible Divine Design Suggs’ Italian Job Behind the Label State of Style: Spring/Summer Collection Reservations Required Giada’s Weekend Getaways Rachael’s Vacation Super Swank

08:30 IBU World Cup Biathlon 09:30 Live: FIS World Cup Nordic Skiing: Kuusamo, Finland: HS 142 [Live] 10:30 Live: FIS World Cup Nordic Skiing: Kuusamo, Finland: Women’s 10km Classic 11:15 FIS World Cup Nordic Ski Jumping 11:30 Live: FIS World Cup Nordic Skiing: Kuusamo, Finland: Men’s 15km Classic 12:30 Live: IBU World Cup Biathlon: Oestersund, Sweden: Men’s Pursuit [Live] 13:15 Live: FIS World Cup Nordic Skiing: Kuusamo, Finland: Gunderson [Live] 14:15 Live: IBU World Cup Biathlon: Oestersund, Sweden: Women’s Pursuit 15:15 WATTS 15:30 Live: European Masters Equestrian 17:00 Live: UK Championship Snooker: 17:45 Live: FIS World Cup Alpine Skiing: Beaver Creek: Men’s Giant Slalom, 1st Leg

10:10 10:35 13:30 14:20 15:10 15:35 16:00 16:50 17:40 18:30 19:20 19:45 20:10 20:35 21:00 21:50

Say Yes to the Dress Say Yes to the Dress Ultimate Cake-Off Cake Boss: Next Great Baker Cake Boss Cake Boss Your Style in His Hands What Not to Wear Ace of Cakes Lottery Changed My Life Long Island Medium Long Island Medium Brides of Beverly Hills Brides of Beverly Hills Rich Bride/Poor Bride My 40 Year Old Child

09:30 10:20 11:10 12:05 12:55 13:50

Anthony Bourdain: No Reservations Against The Tide Survivorman: Ten Days Disaster on K2 Hell on High Water World’s Toughest Expeditions with James Cracknell One of a Kind Road to Le Mans One of a Kind Road to Le Mans One of a Kind Road to Le Mans One of a Kind Road to Le Mans

14:45 15:00 15:25 15:55 16:20 16:50 17:15 17:25

09:10 09:30 10:00 10:10 10:30 11:00 11:10 12:00 12:10 12:30 13:00 13:30 14:00 14:10 14:30 15:00 15:15 15:30 16:00 16:30 17:00 17:10 18:00 18:30 19:00 19:30 20:00 20:15 20:30 21:00 21:30 22:00 22:10 22:30 23:00 23:10

NET News Telebejgh Ucuh Djalogu Partit Nazzjonalista Distinti Telebejgh NET News Newsroom (r) NET News Simpatici (r) Kisbiet NET News Sport Extra NET News Flusek (r) NetWorks Ghalik fl-Ewropa NET News Deja Vu NET News Replay NET News

TF: La complicata vita di Christine TF: Real School Cartoons Battle Dance Erreway Ragazzi c’è Voyager A Come Avventura Mezzogiorno in famiglia TG 2 GIORNO Tg2 Motori Quelli che aspettano Quelli che Tg2 L.I.S. Stadio Sprint 90 Minuto TF: COPS - Squadra Speciale Tg2 Notizie TF: NCIS TF: Hawaii Five-O La Domenica Sportiva - Tg 2

PRIMA PAGINA Traffico - Tg 5 Le frontiere dello spirito Belli dentro Tg com Benvenuti a tavola Melaverde Tg 5 L’Arca di Noe Domenica Live Avanti un altro Tg 5 - Meteo Dopo Tg 5 Stricia la Domenica Film: Il ciclone Film: Un amore di strega Tg 5 Film: Un eroe borghese

The Health Show To Be Announced BBC World News World Features Dateline London BBC World News To Be Announced BBC World News World Features Third Eye BBC World News Newsnight BBC World News World Features To Be Announced BBC World News Sport Today Click BBC World News My Country BBC World News To Be Announced BBC World News India Business Report BBC World News Third Eye BBC World News Sport Today Click BBC World News To Be Announced BBC World News World Features My Country BBC World News To Be Announced

07.00 08.00 09.00 10.30 12.00 12.10 14.00 14.05 15.30 16.00 16.05 16.25 17.10 18.00 18.20 20.00 20.40 22.30 22.45 23.15

06:00 07.00 07.50 09.25 10.15 10.45 11.15 11.40 12.00 12.55 13.25 14:00 14:30 15.05 19.00 20.00 20.10 23.25 23.40

Fuori orario TF: lassie Film: Noe due soli TF: L’Ispettore Derrick Rai Educational TGR Estovest TGR Mediterraneo TGR RegionEuropa Tg3 - Telecamere Salute Rai Educational Passepartout TG Regione - TG Regione Meteo In 1/2 ora Alla falde del Kilimangiaro Tg3 - TG Regione Blob Che tempo fa - Report Tg3 - TG Regione TF: Boris - Meteo

06:45 07:20 07.45 09.20 10.00 11.00 11.30 13.10 14.05 14.40 15.25 17.00 18.55 19.35 21.30 00.10 00.50

Tg 4 Vita da strega Superpartes Magnifica Italia Santa Messa Le storie di viaggo a ... Tg4 - Pianeta Mare Donnavventura Tg 4 Come si cambia Film: Femmina Ribelle Film: Hondo Tg 4 Film: Il Comandante Florent Film: Downtown Abbey 2 Terra Film: Munich

08:10 08:25 08:40 09:25 09:55 10:25 10:55 11:45 12:30 13:30 14:00

Boogie Beebies Charlie and Lola Robin Hood Keeping up Appearances Supernova The Old Guys Great Ormond Street The Inspector Lynley Mysteries London Hospital The Royle Family The Impressions Show with Culshaw and Stephenson ’Allo, ’Allo! Doctors Elephant Diaries Doctor Who London Hospital Blackadder the Third Twenty Twelve Life on Mars Spooks Inspector Lynley Mysteries

14:30 15:00 17:30 18:20 19:05 20:00 20:30 21:00 21:50

06:00 06:25 06:50 07:15 08:10 09:05 09:30 09:55 10:50 11:40 12:35 13:05

09:35 Kung Fu Panda: Legends of Awesomeness 10:00 The Legend of Korra 10:25 The Penguins of Madagascar 10:50 SpongeBob SquarePants 11:15 Winx Club 11:40 iCarly 12:05 The Troop 12:55 Drake and Josh 13:20 Drake and Josh 13:45 SpongeBob SquarePants 14:10 SpongeBob SquarePants 14:40 Back at the Barnyard 15:05 The Mighty B 15:30 The Fairly Odd Parents 15:55 iCarly 16:20 Big Time Rush 16:45 Victorious 17:10 Supah Ninjas 17:35 SpongeBob SquarePants 18:00 The Legend of Korra 18:25 Power Rangers Samurai 18:50 The Penguins of Madagascar 19:15 Victorious 19:40 iCarly 20:05 True Jackson, VP

L-G˙odwa t-Tajba Seven Ages of Britain TVAM Malta u lil Hinn Minnha L-A˙barijiet Óadd G˙alik L-a˙barijiet Óadd G˙alik Ikompli Teleshopping L-A˙barijiet Teleshopping Mixage (R) Venere (R) L-A˙barijiet - Madwarna TVHemm L-A˙barijiet - Sports XFactor Sinbad Only Fools and Horses L-A˙barijiet

13:30 14:00 14:25 15:20 16:15 17:10 18:05 19:00 19:30 20:00 21:00 22:00 23:00

07.00 10.00 11.25 11.45 13.30 14.05 15.55 18.00 20.00 20.30 21.30 23.35

How It’s Made How Do They Do It? How Do They Do It? Motor City Motors: Flip Car Mythbusters: Antacid Jail Break Destroyed in Seconds Destroyed in Seconds Extreme Engineering: Tokyo’s Sky City American Loggers: The Tough Get Going Dirty Jobs: Mattress Recycler Auction Kings: Mountain Man Slot Machine; Wild West BMW Motorcycle Auction Kings: Harley Bike; Lincoln Document Auction Hunters: Beantown Bidders Auction Hunters: The Smoking Ton Dealers Flying Wild Alaska: Return to Diomede James May’s Man Lab Ultimate Survival: Bear Eats Dual Survival: Out of the Clouds How It’s Made How It’s Made Around the World in 80 Ways Curiosity: Stonehenge How We Invented the World: Cars River Monsters: The Best of: Killer Weapons

Omnibus Ti ci porto io Ti ci porto io ... in Cucina Josephine ange Gardien Tg La7 Film: Agli ordini del Fuhrer e al servizio di Sua Maestà TF: The District TF: L’Ispettore Barnaby Tg La 7 In onda Film: Il volo della Fenice Omnibus notte Tg La7 Sport


09.12.2012

TeleviΩjoni

29

minn SYLVANA FARRUGIA

ILLUM

GÓADA

LORD OF THE RINGS (Cinema Christmas, 11.45am)

SUDDEN IMPACT (Rete 4, f’nofsillejl) Jekk id-dinja ta’ Hollywood qatt rat attur u direttur mill-aqwa, versatili u b’sensiela ta’ suççessi, Ωgur li huwa Clint Eastwood. Il-karriera tieg˙u bdiet lura fl-1955, bil-film Revenge of the Credit, minkejja li ismu qatt ma jidher fil-credits ta’ dan il-film. Illum il-©urnata ismu huwa abbinat ma’ bosta films li kisbu suççessi kbar internazzjonalment, u jekk irridu nsemmu ftit minnhom insibu The Bridges of Madison County, Absolute Power, A Perfect World u In the Line of Fire. F’dan ta’ g˙ada narawh ja˙dem il-parti ta’ Harry Callaghan, karattru li kien da˙al fir-raba’ film tieg˙u, wara s-suççess li kien kiseb fl-ewwel tlieta. Callaghan issa qieg˙ed jinvestiga serial killer mara, li qieg˙da toqtol wie˙ed wie˙ed grupp ta’ r©iel li snin qabel kienu stupraw lilha u lil o˙tha. ja˙dmu wkoll Sondra Locke u Pat Hingle. INSOMNIA, (IRIS, 9.00PM)

Minn din il-©img˙a se nibda nag˙ti ftit informazzjoni fuq stazzjonijiet li jxandru permezz tas-satellita, min˙abba domanda qawwija li kellna biex nibdew insemmu dawn l-istazzjonijiet. U proprju llum se jkun hemm maratona s˙i˙a ta’ dan il-film li Ωgur se jinΩel tajjeb ma’ dawk li j˙obbu films fantastiçi. Personalment ma nafx kemm-il darba rajthom dawn il-films, u forsi huma luniçi tat-tip tag˙hom li g˙o©buni ferm. BaΩikament l-istorja hija dwar tfajjel Hobbit, Frodo Baggins, li jing˙ata biçça xog˙ol kbira dik li jeqred darba g˙al dejjem çurkett li huwa prezzjuΩ immens. Huwa jing˙aqad ma’ grupp ta’ ˙bieb o˙ra, u bejniethom jg˙addu minn biΩibilju avventuri, gwerer, ©lied qawwija u nies strambi. Ittliet films se jintwerew wara xulxin, u g˙alhekk g˙andek litteralment nofs ta’ nhar titpaxxa b’dan il-kapolavur li g˙alih intefqu 281 miljun dollaru, filwaqt li da˙˙al 2.92 biljun dollaru. Fil-partijiet ewlenin ja˙dmu Elijah Wood, Ian McKellen, Viggo Mortensen, Sean Astin, Liv Tyler, Orlando Bloom, John Rhys-Davies, Billy Boyd, Dominic Monaghan u Cate Blanchett fost ˙afna o˙rajn.

Dan il-film huwa bbaΩat flAlaska, stat Amerikan li fissajf, tista’ tg˙id, kwaΩi ma jidlam qatt, ˙lief g˙al ftit sig˙at bil-lejl. F’dan l-istat jasal Al Pacino u sie˙bu Hap Eckhart sabiex jinvestigaw il-qtil ta’ tfajla ta’ 17-il sena. Pacino jinterpeta lparti ta’ Will Dormer, investigatur mal-Pulizija f’Los Angeles, li issa anke huwa jinsab ta˙t sorveljanza min˙abba xi kaΩijiet tal-passat. Sie˙bu jg˙idlu li lilu offrewlu l-immunità jekk jixhed kontrih. Dan huwa thriller psikoli©iku li Ωgur m’g˙andux jintilef din il-©img˙a.

It-tLIEtA

MR CROCODILE DUNDEE (Italia 1, 9,25pm)

11 ta’ DIÇEMBRU

L-ewwel film ta’ dan il-karattru, fejn fil-partijiet ewlenin ja˙dmu Paul Hogan u Linda Kozlowski. L-istorja ddur ma’ ra©el li jg˙ix fis-selva©©, u jinstab minn ©urnalista li tag˙mlu famuΩ ma’ kul˙add, minkejja l-mod kif i©ib ru˙u. Din hija kummiedja ma˙duma ta˙t id-direzzjoni ta’ Peter Faiman.

THE LAST SAMURAI (Rete 4, 9.10pm) INTERVIEW WITH A VAMPIRE (Rete 4, 00.25am) Ìbart Ωew© films flimkien min˙abba li l-awtur prinçipali tag˙hom huwa Tom Cruise. L-ewwel wie˙ed huwa film drammatiku g˙all-a˙˙ar, filwaqt li t-tieni wie˙ed huwa fantastiku, fejn ja˙dem Brad Pitt f’parti ewlenija wkoll.

L-ERBGÓA

IL-ÓAMIS

12 ta’ DIÇEMBRU

13 ta’ DIÇEMBRU

PRETTY WOMAN (Rai 1, 0.10pm)

THE HOLIDAY (Canale 5, 9.10pm) Kummiedja romantika tal-2006 li fil-partijiet prinçipali tag˙ha naraw Ωew© atturi femminili popolari ˙afna; Cameron Diaz u Kate Winslet. L-istorja tibda meta Ω-Ωew© karattri Amanda Woods u Iris Simpkins ipartu d-dar tag˙hom biex jippruvaw jinsew ir-relazzjoni ta’ m˙abba li kellhom mas-sie˙eb rispettiv tag˙hom u li tkun g˙adha kif sfaxxat. JirriΩulta iΩda li permezz t’hekk tinbidlilhom ˙ajjithom mil-lejl g˙an-nhar. F’dan il-film ˙elu, naraw ukoll lil Jude Law, Jack Black, Eli Wallach, Edward Burns, Shannyn Sossamon u Rufus Sewell.

IL-ÌIMGÓA 14 ta’ DIÇEMBRU ALICE IN WONDERLAND (Rai 2, 9.00pm) Kummiedja romantika bbaΩata f’Los Angeles, California. L-istorja hija ffukata fuq Vivian Ward, prostituta ta’ Hollywood li tinkera minn negozjant sinjurun bl-isem ta’ Edward Lewis biex isservieh b˙ala ‘escort’ u takkumpanjah f’okkaΩjonijiet marbuta mannegozju u o˙rajn soçjali. Matul il-©img˙a li Vivian tqatta’ ma’ Edward, tinbet relazzjoni ta’ m˙abba bejniethom. Dan il-film li ˙are© fl-1990, kellu direzzjoni çinematografika ta’ Garry Marshall u fil-partijiet prinçipali tieg˙u naraw lill-atturi Richard Gere u Julia Roberts. TRANSFORMERS (ITALIA 1, 9.10pm) G˙al dawk li j˙obbu films tas-science fiction Ωgur li mhux ser jitilfu dan il-film Amerikan tal-2007, mimli azzjoni u li jikkombina b’mod eççellenti l-animazzjoni kompjuterizzata u l-azzjoni. Listorja tittratta lil Sam Witwicky, tfajjel li jispiçça nvolut fi gwerra bejn ir-robots ‘Autobots’ li huma l-eroj u d-‘Decepticons’ li huma l-kattivi. F’dan il-film li g˙andu direzzjoni ta’ Michael Bay u produzzjoni eΩekuttiva ta’ Steven Spielberg, naraw il-parteçipazzjoni ta’ Megan Fox, Josh Duhamel, Tyrese Gibson, Jon Voight, Anthony Anderson u John Turturro.

Bla dubju dan il-film mhux biss isa˙˙ar lit-tfal iΩda anke lill-kbar. Film animat tal-2010 ta˙t id-direzzjoni ta’ Tim Burton u bil-parteçipazzjoni tal-attur popolari Johnny Depp fl-irwol prinçipali. Il-film huwa ispirat min-novella ta’ Lewis Caroll ‘Alice’s Adventures in Wonderland’ li nkitbet fl-1865 u li tittratta l-avventura mimlija fantasija ta’ Alice, parti ma˙duma minn Mia Wasikowska.


30

09.12.2012

Log˙ob SOLUZZJONIJIET TAL-ÌIMGÓA L-OÓRA

MIMDUDIN: 1 Pistola, 5 Sploda, 8 Tiranni, 14 Romol, 15 Vaguni, 17 Nitten, 19 Makku, 20 Minn, 21 u 23 Karawetta, 25 u 28 Altruwist, 29 u 30 Bokkin, 31 Sisa, 33 Tabarrabarra, 39 Fejn, 41 u 42 Sbatax, 43 Papa, 45 Qedem, 46 Si©ra, 47 Arja, 50 Post, 53 u 54 Gwerer, 56 Pjaga, 58 Sensal, 60 Nemusa, 62 Illum, 64 Lucas, 67 Votant, 69 Si©ill, 70 Fakir, 72 u 73 Tfajla, 75 Karti, 77 Sema, 79 Karti, 80 Drabi, 82 Zarb, 84 u 85 Spanja, 87 Tard, 88 Bajdamoqlija, 93 Sugu, 94 u 95 Fratas, 96 Aida, 98 Vjola, 100 Xmara, 101 Piff, 105 BaΩi, 108 Bravu, 109 Rattab, 110 Tabakk, 111 Urtat, 112 Tpaçpiç, 113 Minjaf, 114 Allarma.

246 Irba˙ €25 fi flus

Mimdudin 1 Maqful ©ewwa, bix-xorb alko˙oliku? (7) 5 Tkellem li jinstema’ sewwa (6) 8 Din hija munzell kbir ta’ ©ebel jew sil© li jinqata’ minn muntanja u jinΩel g˙al isfel (7) 14 Sa˙an wa˙da sew (5) 15 Din ix-xitla tal-fwar issibha f’Kemmuna (6) 17 BeΩbuΩa jew nokkla (6) 19 Jag˙mluha l-pulizija, l-aktar bil-lejl (5) 20 Il-meraq, l-essenza, jew il-qofol (4) 21 Xi grad fl-armata jew g˙and il-pulizija (4) 23 Ûgur li m’hemmx b˙alu (5) 25 Fih jinbieg˙ kollox bl-og˙la offerta (5) 28 Dawn il-˙lejjaq g˙andhom il-©wiena˙ biex itiru (4) 29 u 30 Malta ......, ˙obΩa u sardina (6) 31 IΩΩommu fuq il-bejt g˙all-ilma (4) 33 Xi bniedem matur biΩΩejjed, li tg˙abba bil-piΩ (12) 39 Fihom jin˙ema l-˙obΩ (4) 41 u 42 Ma˙kum mill-ag˙ar vizzju (6) 43 Il-belt li g˙andha t-torri m©enneb (4) 45 Din ritratt tal-qaddisin? (5) 46 Aktar minn virga wa˙da (5) 47 Imexxi min jaqbdu f’idejh (4) 50 Nies Ωg˙ar (4) 53 Mhuwiex fratell imma biçça minnu (3) 54 Karta tal-log˙ob bin-numru 1 (3) 56 Tajbin ˙afna fit-tog˙ma (5) 58 Din il-famuΩa ˙uta nofsha mara (6) 60 Ksu˙at li jdardruk, u qishom jiffriΩawk (6) 62 Kollox bil-˙abi, fis-..... tal-lejl (5) 64 Wa˙da mill-a˙barijiet (5) 67 u 69 L-artist ta’ Hollywood kwaΩi dejjem kattiv (6,2,4) 70 Injurant, ˙aqqek qatta ..... (5) 72 u 73 Aktar minn trinka wa˙da (6) 75 Tariffi jew miΩati (4)

77 Dan solfat tal-©ir, li bih isiru l-iskulturi (4) 79 In˙eles g˙ax ma kienx hemm ..... (5) 80 Wa˙da mit-trab, bilkemm tidher (5) 82 Ara li din l-r ma titlifhiex fil-werrej (4) 84 Allura dan ir-ra©el ta’ Iva? (3) 85 Frott artab b’qoxra ˙arxa (3) 87 Fil-qorti ssib ˙afna b˙alha (4) 88 Ta’ sikwit u ta’ spiss, u dejjem l-istess (12) 93 Din maqsuma ji©u tnejn jixxiebhu (4) 94 u 95 Aççertat, biex iserra˙ mo˙˙u (6) 96 B’nofs tappiera jsodd xorta wa˙da (4) 98 Issa g˙andna l-Mater Dei (5) 100 Immedjatament (5) 101 In-nassaba jag˙mluh (4) 105 Ordni a la antika (4) 108 L-aktar granmastru li dam jirrenja (5) 109 Kontra fejjaq (6) 110 Sinjal qawwi biex iwiddeb (6) 111 Ix-xahar tal-boloh (5) 112 Bil-grad ta’ tliet penzijiet (7) 113 Kienet inqerdet ukoll ma’ se˙bitha Gomorra (6) 114 Mg˙arg˙ar b’ri˙a li xejn ma tfu˙ (7) Weqfin 2 Fuqu toqg˙od komdu ˙afna (5) 3 u 4 Xi karozza li g˙amlet Ωmienha (8) 6 u 7 Illum kul˙add isemmi d-drittijiet tieg˙u (10) 9 L-iskultur bravu Çensu (4) 10 u 11 Din l-ag˙ar meta ©ejja mill-poter (9) 12 Dawn mog˙tija xi ©ie˙ speçjali (7) 13 Dan mhuwiex ©ewwieni (7) 16 Il-Konti ta’ ..... Cristo (5) 18 Dan inaqqas xi ftit mid-dlam (5) 22 Il-fjura tal-Laburisti hija ˙amra (5) 24 Jikkmanda hu (3) 26 u 27 Wara l-elezzjoni jkollna wie˙ed ©did (8) 32 It-tifel t’o˙tok, jew ta’ bintek (6)

33 u 34 Il-famuΩ kompoΩitur Taljan Gioacchino (7) 35 Il-pajjiΩ ta˙t il-livell tal-ba˙ar (6) 36 Gazzetta ma timxix ming˙ajrhom (6) 37 Dan il-ksie˙ ji©i mir-riefnu (4) 38 u 40 Mqabbad u mdendel wa˙da sew, qisu ma jridx jitlaq (7) 44 Dan ir-ra˙al huwa pur? (4) 48 Sinjorina tal-iskola (4) 49 u 51 Ix-xog˙ol kollu tat-tisfija tal-˙alib (16) 52 17 (6) 55 Dan darba kien i©orr jew jerfa’, illum sar ˙amallu (6) 57 L-iskola tat-tfal Ωg˙ar (4) 59 Il-konsonanti f’nofs il-bennej (4) 61 Xi tfajla tant sabi˙a, li llum jg˙idulha tal-.... (4) 63 Aktar minn att wie˙ed (4) 65 Patta kif seta’ g˙al xi daqqa ta’ qabel (6) 66 Kontra bbies (4) 68 Dan ji©i jΩurna u jer©a’ lura (6) 69 Mhijiex img˙aw©a (6) 70 Ftit skurdat u sewdieni wkoll (4) 71 Il-mexxej ÌermaniΩ li beda r-riforma protestanta (6) 74 Fih taqbad ˙ut Ωg˙ir (4) 76 Kif tridu, kapuççin? (4) 78 u 79 Il-gΩira repubblika fl-Asja tal-lvant (8) 81 u 82 Tentattiv ta’ xi delitt (8) 83 Din daqqa ˙afifa fuq l-ispalla (7) 86 Din ta˙wida li trid issolviha (7) 89 Kontra pur (5) 90 u 91 Din Ωebg˙a lixxa u tleqq (6) 92 Omm l-omm (5) 97 Iraqqa’ l- ..... bil-qarg˙a a˙mar (5) 99 u 100 Qatt smajt xi wie˙ed fuq il-ONE? (10) 102 Sensiela bi ftit serjetà (5) 103 u 104 Taqbdu b’idek meta titla’ t-tara© (8) 106 u 107 Dan imla˙˙aq sew fl-armata (8)

WEQFIN: 2 u 3 Immortali, 4 Lava, 6 u 7 Primadonna, 9 Innu, 10 u 11 Almanakki, 12 Frakass, 13 Buttuni, 16 Greta, 18 Terer, 22 Fossa, 24 u 26 Tvalja, 27 Kirxa, 32 Sapuna, 33 u 34 Taqbida, 35 Rampil, 36 Bastun, 37 u 38 Ru©©ata, 40 Enamel, 44 Paga, 48 Rari, 49 Festival, 51 Gradilja, 52 Spalla, 55 Kmajra, 57 GaΩa, 59 Sura, 61 Mew©, 63 Lira, 65 Cassar, 66 Stim, 68 Tabiba, 69 Serduq, 70 Fama, 71 Kambju, 74 Eroj, 76 Rasi, 78 Aspru, 79 u 81 Kabina, 82 Ûatat, 83 Strambi, 86 Nuffata, 89 Ajjut, 90 u 91 Dallam, 92 Jerma, 97 Drapp, 99 Abbli, 100 Xitwa, 102 Intom, 103 u 104 Kunçerti, 106 u 107 Skultura.

KUPUN TISLIBA Ibg˙at it-tisliba tieg˙ek lil: Tisliba KullÓadd, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Milend, il-Óamrun.

Isem

Indirizz

Tel No: Rebbie˙a ta’ €25: MARY ROSE GAUCI, 9 “DenClay” Triq Emilio Camilleri, il-Fgura. FGR 1761


09.12.2012

Log˙ob

Tisliba bin-numri Bi 3 numri

B’4 numri 0101 0259 0332 0362 0573 0840 1010 1260 1353 1736 1883 2110 2681 3013 3044 3170 3202 3343 3381 3845 4658 4878 4972 5285 5442 5526

124 200 227 321 327 335 397 414 453 484 652 705 783 794 802 979

5975 6231 6311 6374 6845 7259 8608 8742 8767 9052 9229 9797

B’5 numri 02723 07794 14635 28043 30874 36627 42196 45266 47476 49268 50269 53973 61215 69766 70739 73360 79223 79367 84555 97200 97321 99033

B’6 numri 003932 397526 421130 823107

Bi 8 numri 31505738 40183797 45286671 74569111

Po©©i n-numri f’posthom

SUDOKU sponsorjata minn WELLA 7

2

1

9

3 6

5

8

2

Irba˙ Shampoo u Conditioner Wella Aqta’ dan il-log˙ob u ibag˙tu lilna

9

8

KOMPETIZZJONI WELLA KullÓadd, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Milend, il-Óamrun.

3 4

1

9

Isem: ..........................................................................................

8

7

5

Indirizz.........................................................................................

4

.....................................................................................................

3 6

7

9

8

Rebbie˙a: AGIUS BERNADETTE, 12 “Chaber” Triq ir-Ruzell, Ó’Attard. ATD 1503

Kompetizzjoni Centro Casalinga Ìemma’ s-sitt kupuni u ibg˙athom f’daqqa lil KullÓadd, Kompetizzjoni Centro Casalinga, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Milend, il-Óamrun.

Isem.......................................................................................................................................

5

Indirizz................................................................................................................................... ................................................................................................................................................ I.D. Card................................................ Tel. .......................................................................

31


32

09.12.2012

AvviΩi PROPRJETÀ

Kiri tal-Bar

Çentru Laburista tal-Gudja Il-Kumitat taç-Çentru Laburista tal-Gudja qieg˙ed jilqa’ applikazzjonijiet g˙all-kiri tal-bar taç-Çentru. L-applikazzjonijiet jin©abru miç-Çentru stess ming˙and xi membru tal-Kumitat sa nhar t-Tlieta 11 ta’ Diçembru fis-7.00pm. Il-Kumitat jirriΩerva d-dritt li jirrifjuta kull offerta, anke l-aktar wa˙da vanta©©juΩa. G˙al aktar informazzjoni çempel 7931 2702.

BAÓAR IÇ-ÇAGÓAQ: (Triq ilLampara) Garaxx 2.7m b’9.6m u g˙oli 3.3m. G˙andu tieqa li tag˙ti g˙al barra. semi-basement . Qieg˙ed Prezz €30,000. Tpartit ma’ karozzi aççettat. Çempel 9926 2807. TANAYA’S Dev Ltd: G˙aΩla kbira ta’ appartamenti f’kull Ωona ta’ Malta. Jinbieg˙u ming˙ajr depoΩitu u n˙allsulek il-kuntratt. Offerta speç-

jali. Çempel 9992 Ming˙ajr a©enti.

4999.

bil-ga ran zija - 110 Triq ilKungress Ewkaristiku, Mosta. Çempel 21 417235 jew 9982 5389.

ÓAL TARXIEN: Pet shop f’kantuniera ˙dejn skola, bi klijentela tajba. Prezz talistokk huwa mitlub. Çempel 9905 5172.

Injam lest bi prezzijiet ir˙as. Kull tip ta’ chipboard, MDFs, chipboard, fuljetti ta’ melamine, u aktar (varnishes tal-hardener u komuni) u finishing tal- undercoat. Solid oak , ˙xuna varjata. Çempel 9944 6951.

GÓALL-KIRI

AFFARIJIET GÓALL-BEJGÓ Antikità: sottospecchio bilmaskaruni u wiçç tal-ir˙am €1,050. Gradenza interzjata taΩ-Ωebbu©, €2,100. Çentru tal-˙©ie© a˙mar, €650, arlo©© indurat ©o bozza €650. Par figorini tal-biskwit, par vaΩuni tal-˙©ie© bil-frill a˙mar, arlo©© tal-kampnari. Kollox antik, u prezz ra©onevoli. Çempel 21 412 158 jew 7970 6878. Inbieg˙u kull tip ta’ arlo©©i. Selezzjoni kbira ta’ arlo©©i talidejn Casio u Citizen, kemm di©itali, jew analogs, varjetà kbira ta’ alarm clocks, kemm Citizen, Seiko ‘Du gena’ talmarka Pierre Car din. Var jetà sabi˙a ta’ cuckoos li ja˙dmu kemm bil-˙abel u bil-batterija, prezzijiet tajbin. Nag˙m lu wkoll tiswijiet t’ar lo©©i talidejn u kif ukoll tal-˙ajt u Grandfather Clocks. Nag˙mlu wkoll testing bil-pressure test machine , sistema ta’ testing g˙al kull tip t’arlo©©i biex jintuΩaw g˙all-ilma (vacuum test u pressurised test) waqt li qed tistenna g˙alih. Tis wi ja

Jack hammer tad-ditta Atlas Copco, qatt ma ntuΩa. Tajjeb biex ittaqqab jew tqatta’. Ja˙dem bil-petrol (2 stroke). Mixtri €4,000 Jinbieg˙ €3,500 jew l-eqreb. Il-garanzija g˙adha mhux miftu˙a. Çempel 7703 2525 jew 9955 4656. Salotti ta’ kull stil bi prezzijiet moderati, tpartit aççettat. Ikollna wkoll salotti second hand. Çempel 21 374823 jew inkella 99824139. Sander, kalibratur, Ωew© piedi wiesa’, kundizzjoni mill-aqwa. Çineg grit 60 u 120 biex imorru mag˙ha. Çempel 7961 7945. Ûew© bibien tal-aluminium silver kompluti b’kollox bil˙©ie© l-pumi. Kundizzjoni tajba ˙afna. Çempel 2158 1172. KAROZZI BMW Mudell 530D (E39), diesel. 6 cylinder, erba’ bibien, tas-sena 1999. Kulur silver, air condition, sunroof, awtomatika jew gearbox manwali, alloy wheels , bil-©ild iswed, it-twieqi elettroniçi, radio, cd eçç. Kundizzjoni perfetta. Tpartit aççettat. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 9926 2807 Mutur bi tliet roti, Microcar Minarelli tas-sena 1980. Kulur isfar. Kundizzjoni perfetta. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 9926 2807. VW Polo Classic diesel. Kundizzjoni tajba, ftit mili. Prezz €4,000. Çempel 21 411 297 jew 7941 1297. PARTS TAL-KAROZZI Toyota, Honda, Daihatsu, Fun Cargo, Toyota Corsa, Glanza, Starlet, Integra, Civic, Terios, Tercell, Pajero JR, Pajero 2-8, Micra 2001, Polo 1994, Discovery 3 2005, Opel Corsa 2002, Freelander u ˙afna parts o˙ra. Triangle Truck tyres ©odda. Irrikorri g˙and Salvu Cassar G˙awdex. Çempel fuq 21 556674, 9947 5746 jew 9928 8699. AGR AUTO JAPANESE PARTS GÓALL-KAROZZI Inbieg˙u kull tip ta’ parts ta’ karozzi ÌappuniΩi u Koreani, fosthom Kia, Toyota, Isuzu, Daewoo, Mitsubishi, Honda, Subaru. Huma wkoll importaturi ta’ Ωjut u air filters, shock absorbers, brake pads, clutches eçç. Parts ©enwini. Çempel g˙al aktar dettalji dwar isservizz li noffru fuq 21 446839 jew 9947 4505. Fax 21470295. Email - alex@agrautoparts.com DGÓAJJES Lança tal-fibre ta’ 21 pied minn tal-kaptan. Magna VM220HP u FMN 45HP. Kundizzjoni eççellenti. Çempel fuq 7929 9232.


09.12.2012

Klassifikati SERVIZZI CARE & CURE GROUP LTD. Infermiera m˙arr©a, caring assistans, nannies, nies im˙arr©a biex iΩommu kumpanija, g˙ajnuna fid-djar u nightsitters. Servizzi ta’ 24 sieg˙a. G˙andna wkoll g˙allkiri wheelchairs, hoists, comodes, walking frames u hospital beds. Çempel 21 376946 jew 9947 0178.

ta’ funzjoni b˙al coffee mornings, high teas, lunches, dinner dances, hens u bachelors parties. Divertiment live kull nhar ta’ Ìimg˙a ma’ Freddie Portelli u DJ Nando. Is-Sibt line dancing, country music u kull tip ta’ muΩika mis-snin sittin ma’ DJ Frans Grech. Tista’ tag˙Ωel minn à la carte menu, pasta, pizza, grills u light snacks . Çempel fuq 21454858, 21454908 jew 7945 4908. GOODY CATERERS

CHASCLO WATERPROOFING, G˙al kull tip ta’ waterproofing fid-dar tieg˙ek, ikkuntattja lil Chasclo Waterproofing. G˙al xog˙ol ta’ membrane kif ukoll xog˙ol ta’ water proofing ie˙or bi snin twal ta’ esperjenza u xog˙ol kollu b’garanzija. Prezzijiet ra©onevoli u stimi b’xejn. Çempel 9949 0698. DAR GÓALL-ANZJANI Villa Robinich. Dar g˙all-anzjani b’atmosfera familjari filFgura. Noffru kull g˙ajnuna lillanzjani u dak kollu li jkollhom bΩonn b’dedikazzjoni kbira minn carers professjonali. Ikel jissajjar mill-kçina tag˙na stess u skont il-bΩonn ta’ kull individwu. Çempel fuq 21 666142 jew 79 666142 jew ibg˙at email fuq robinich@go.net.mt DAR GÓALL-ANZJANI Medina Home for The Elderly, 106 Labour Ave, ir-Rabat. Dar g˙all-anzjani mg˙ammra bilku mditajiet kollha. Staff ikkwalifikat. Nur ses u care wor kers 24 sieg˙a. Prez zi jiet ra©jonevoli li jibdew minn €23 kull persuna. Naç çettaw respite u bed ridden. Çempel fuq in-numri 21454908, 21454858 jew inkella 7945 4908. DIVERTIMENT Nigret Night Club & Restaurant, 11 Labour Ave, Rabat. Nipprovdu g˙al kull tip

Naççettaw ordnijiet g˙all-parties. Nag˙mlu kemm ikel u anke ˙elu. Nawgurawlkom Milied Hieni u Sena mill-aqwa. G˙all-menu ssibuna fuq Facebook (Goody Caterers). Çemplu 21 895 724. INVESTIGAZZJONI PRIVATA Ûwi©ijiet, g˙erusija u relazzjonijiet o˙ra. DNA testijiet forensiçi, tfal ma˙tufa minn Malta, kaΩijiet çivili, kaΩijiet o˙ra fil-qorti. Problemi ta’ kumpanniji jew negozju. Nag˙tu xhieda fil-Qorti. Na˙dmu f’Malta u kif ukoll barra. Çempel 7959 0000 jew www.privateinvestigation-malta.com MUSIC LINK Issibilna kull tip ta’ strumenti muΩikali, fosthom drums kemm akustiçi u elettriçi, cymbals, percussion, pjanijiet di©itali, baby grand pianos, sound mixers u sound cards. Apparat ta’ DJ, sound systems, kitarri klassiçi u akustiçi, bass guitars , strumenti tar-ram, wood winds, vjolini, spare parts u aççessorji o˙ra. Issibilna wkoll kotba tal-muΩika tat-tag˙lim. Mur Music Link, 262, Fleur-de-Lys Rd. B’kara. Çempel fuq 21482796. TAGÓLIM TAS-SEWQAN Tewmi Group noffru servizz ta’ tag˙lim ta’ karozzi, muturi u mini buses. Kif ukoll kiri ta’ karozzi u taxi service. Prezzijiet jibdew minn €10.

Kupun AvviΩi Klassifikati IKTEB L-AVVIÛ F’DAN L-ISPAZJU

ISEM, KUNJOM u INDIRIZZ

Çempel 9942 2422. www.tewmi.com

jew

TBATTIL TA’ FOSOS G˙al tbattil ta’ fosos u bjar, tindif u spezzjonijiet ta’ pajpijiet tad-drena©© permezz ta’ çertu cameras, tindif ta’ kanali taxxita u kif ukoll tbattil u tindif ta’ grease traps çempel 21 651029, 0042 1954 jew inkella fuq 9949 9714.

aluminium b˙al twieqi, bibien, po©©amani u nets. Nag˙mlu wkoll tqeg˙din ta’ madum talart u tal-˙ajt, kif ukoll kmamar tal-banju. Çempel g˙al stima b’xejn fuq 7735 4586 jew 7996 0934. ZG COMPUTERS G˙al kull problema fil-kompjuter. Inkunu fuq il-post dik il-©urnata stess. Çempel lil

33

Chris fuq 9942 4703. Jing˙ata anti-virus b’xejn mas-servizz. XOGÓLIJIET Kumpanija ©dida qed tfittex nies biex ja˙dmu part-time. Ixxog˙ol jikkonsisti parti minn fuq il-kompjuter u parti tbieg˙ il-prodotti tal-kumpannija. g˙al min hu nterssat ˙a jkun hemm laqg˙a. G˙al aktar informazzjoni çempel 9957 9579.

WATERPROOF MEMBRANE WP Ltd ta’ Triq ix-Xitwa, Qormi, jispeçjalizzaw fuq xog˙ol ta’ waterproof membrane , damp proofing u rub be rised paint. 25 sena esperjenza. Stimi b’xejn u prezz moderat. Çempel 21488972, 21438326, 9944 5527 jew 99493840. Id˙ol fis-sit www.wpMalta.com XOGÓOL TA’ ALUMINIUM G˙al kull xog˙ol ta’ aluminium shutters, kemm g˙ad-djar jew garaxxijiet. Nag˙mlu bibien g˙all-˙wienet, aperturi, roller shutters, g˙at-twieqi u bibien, roller u ceiling systems. Issibilna wkoll bibien li jifil˙u n-nar, aluminium b’ thermal insulation biex tnaqqas is-s˙ana fis-sajf u lkes˙a fix-xitwa, u ma jag˙mlux condensation. Stimi b’xejn. S. Mifsud, A42 Industrial Estate, ilMarsa. Çempel 21 226320, 21 227196 jew 9989 1800. horvin@waldonet.net.mt jew www.horvin.eu XOGÓOL TAL-ÌEBEL Varjetà ta’ ˙wat, ˙oroΩ, kanali tal-ilma, çangatura qadima jew ©dida, kantun qadim, lavur ta’ kull tip. Çempel lil Jason fuq 21 432352 jew 9947 9167. XOGÓOL TA’ KISI, MADUM U ALUMIUNIUM G˙al kull tip ta’ xog˙ol ta’ kisi bil-©ibs, frakass u graffiato, fuq il-fil, tibjid, tik˙il, gypsum boards suffetti, partitions, bulkheads u coving. Xog˙ol fuq

Offerta 1: ©img˙a wa˙da

- €3.50

Offerta 2: 5 ©img˙at

- €14

Offerta 3: 13-il ©img˙a

- €30

Offerta 4: 26 ©img˙a

- €56

Offerta 5: 52 ©img˙a

- €93

ÓLAS B’CHEQUE JEW CASH LIL: Sound Vision Print Ltd,

KullÓadd, AvviΩi Klassifikati, Çentru Nazzjonali Laburista, Triq Milend, il-Óamrun. ÓMR 1717


34

09.12.2012

Almanakk

Ritratt mill-antik IT-TEMP GÓAL-LUM

It-Tnejn

It-Tlieta

L-Erbg˙a

16°C

17 °C

17 °C

9 °C

11°C

11 °C

TWISSIJIET: Ir-ri˙ mill-Punent Majjistru jista’ jkun qawwi g˙al qawwi ˙afna kultant. L-OGÓLA TEMPERATURA: 13 °c L-INQAS TEMPERATURA: 11 °c UV INDEX: 2

HI

SITWAZZJONI ÌENERALI: Arja ta’ pressjoni g˙olja ser testendi mill-Al©erija sal- LO Libja filwaqt li arja ta’ pressjoni baxxa fuq il-Greçja se tkompli tersaq lejn il-Lvant TEMP: Ftit jew wisq imsa˙˙ab b’xi ˙albiet tax-xita iΩolati

Il-Óamis

Il-Ìimg˙a

Is-Sibt

VIÛIBBILTÀ: Ìeneralment tajba RIÓ: Qawwi ˙afna mill-Majjistral, lokalment jil˙aq qawwa ta’ riefnu BAÓAR: Qawwi g˙al qawwi ˙afna li jsir qawwi ˙afna IMBATT: Baxx mill-Punent il-Lbiç li jsir baxx g˙al moderat

HI

18 °C

15 °C

16°C

LO

9 °C

10°C

11°C It-13 ta’ Diçembru 1974 - Malta saret Repubblika u l-Prim Ministru Dom Mintoff jie˙u l-©urament ta’ lealtà lejn ir-Repubblika ta’ Malta

TEMPERATURA TAL-BAÓAR: 19°c

SpiΩeriji li jift˙u llum il-Óadd

SpiΩeriji li jift˙u nhar il-Óamis

Collis Williams Pharmacy 15, Triq Ir-Repubblika, il-Belt Valletta Chemimart International Pharmacy 650, Triq Il-Kbira San ÌuΩepp, il-Óamrun Lantern Pharmacy Misra˙ il-Kebbies, Santa Venera Mackie's Pharmacy Triq L. Casolani, Ta’ Paris, Birkirkara Mayer Pharmacy 33, ix-Xatt ta’ Ta’ Xbiex, l-Imsida San Ìwann Pharmacy 11, Triq Feliç Borg, San Ìwann Victor's Pharmacy 9, Triq it-Torri, Tas-Sliema Iklin Pharmacy Triq Geronimo Abos, l-Iklin Victory Pharmacy 36, Triq il-Vitorja, Naxxar El Medina Chemist, Triq il-Fliegu, il-Qawra Fleming Pharmacy 65, Triq ÓaΩ-Ûabbar, Ra˙al Ìdid White Cross Pharmacy Shop A, Block 1, Fuq San Pawl, Bormla St. Elias Pharmacy, St. Elias Street, ix-Xg˙ajra John J. Borg Pharmacy 1, Triq il-Kostituzzjoni, iΩ-Ûejtun Kristianne Pharmacy Triq Pietru Pawl Saydon, iΩ-Ûurrieq St. Nicholas Pharmacy 1, Triq il-Parroçça, is-Si©©iewi Ba˙rija Pharmacy, Triq Raddet ir-Roti k/m Triq l-Iskola, il-Ba˙rija Fontana Pharmacy, Triq il-G˙ajn il-Fontana G˙ajnsielem Pharmacy, Pjazza Indipendenza, G˙ajnsielem, G˙awdex

Thomas’s Pharmacy 796, Triq il-Kbira San ÌuΩepp, il-Óamrun Evans Pharmacy 96/98, Triq San Bastjan, Óal Qormi Marrit Pharmacy Triq l-1 ta’ Mejju, Fleur-de-lys Pharmaland Dispensers 5, Tagliaferro Mansions, Triq il-Principessa, Ta’ Xbiex San Ìwann Pharmacy, 11, Triq Feliç Borg San Ìwann Victor’s Pharmacy, 9 Triq it-Torri, Tas-Sliema M4 Pharmacy Triq il-Linja, Ó’Attard Grognet Pharmacy 41, Triq il-Kostituzzjoni, il-Mosta Euro Chemist Kurazza Street, il-Qawra Sonren Pharmacy, Tarxien Triq iΩ-Ûejtun, Óal Tarxien Alpha Pharmacy Maria Immaculata, Triq Cospicua k/m Vjal il-Kottoner, il-Fgura Fgura Pharmacy Triq il-Koppla, il-Fgura John J. Borg Pharmacy, 1, Triq il-Kostituzzjoni, iΩ-Ûejtun Kristianne Pharmacy Triq iç-Çavi, l-Imqabba De Rohan Pharmacy, 24, St. Anthony Street, ÓaΩ-Ûebbu© Nigret Pharmacy Zahar Street, ir-Rabat, Malta Castle Pharmacy, 2, Pjazza Indipendenza, Rabat, G˙awdex Joyce’s Pharmacy Vjal it-8 ta’ Settembru, ix-Xg˙ajra, G˙awdex

Lottu

34

22

38

33

29

Super 5

41

31

42

Din il-Ìimg˙a mill-Istorja 10.12.2006 – Imut Augusto Pinochet, dittatur Çilen. 11.12.1997 – Il-Protokoll ta’ Kyoto miftu˙ g˙all-iffirmar. 11.12.2008 – Bernard Madoff, arrestat u akkuΩat fuq frodi ta’ 50 biljun Dollaru 13.12.1974 – Malta ssir Repubblika - Festa Nazzjonali 14.12.1980 – Ji©i inawgurat l-istadium Nazzjonali f’Ta’ Qali, mill-Ministru Lorry Sant. 15.12.1929 – Jintemm is-servizz tat-tram f’Malta 15.12.2000 – It-tielet reattur nukleari ta’ Chernobyl jing˙alaq darba g˙al dejjem.

39

34

LAQGÓA ÌENERALI ANNWALI - VETERANI LABURISTI L-G˙aqda Veterani Laburisti tixtieq tavΩa li l-Laqg˙a Ìenerali Annwali tal-G˙aqda Veterani Laburisti ser issir fiç-Çentru Nazzjonali Laburista, il-Óamrun nhar is-Sibt 15 ta' Diçembru 2012 fid-9:30 ta' filg˙odu, fl-Audio Visual Hall kamra 505 A©enda:1. Óatra ta’ Chairperson 2. Minuti tal-a˙˙ar Laqg˙a Ìenerali 3. Diskors mill-President tal-G˙aqda 4. Rapport ta’ Óidma 2011 - 2012 5. Rapport Finanzjarju 2011 - 2012 6. Dokument - Livel ta’ G˙ixien A˙jar g˙all-Anzjani. 7. Kelliem Mistieden - Il-Perit Karmenu Vella 8. Messa©©i tal-okkaΩjoni 9. G˙eluq: Diskors mill-Mexxej Dr. Joseph Muscat

DOKUMENTARJU Giuliano Montaldo: Quattro volte vent’anni hu dokumentarju li se jintwera nhar l-Erbg˙a 12 ta’ Diçembru, fis-sala tal-Istitut Taljan g˙all-Kultura, fil-preΩenza ta’ Montaldo u martu. Dirett minn Marco Spagnoli, jirrakkonta l-˙ajja ta’ Giuliano Montaldo, wie˙ed mid-diretturi ewlenin tal-films b’suççess u li spiçça b˙ala President tar-Raicinema. DJALETTI, GÓANJIET U LETTERATURA Nhar l-Erbg˙a 12 ta’ Diçembru, Vers Ag˙tini u l-G˙aqda Storika Kulturali tal-Marsa se jorganizzaw il-festival ‘Xrara tkebbes dinja’, li jikkonsisti f’letteratura, g˙anjiet u rakkonti bid-djalett fuq ittema tal-Milied. Dan il-Festival se jsir fis-sala Piju X, Triq Balbi lMarsa mis-7.30 pm sat-8.30 pm. Kul˙add mistieden u d˙ul bla ˙las. Din hi attività o˙ra b’risq l-ilsien Malti minn VersAg˙tini. IKLA TAL-ÓBIEB Il-˙bieb ta’ Hibernians FC se jorganizzaw ikla bejniethom nhar lErbg˙a, 12 ta’ Diçembru. Booking mill-Bar tal-Hibs Club. SPOTLIGHT FUQ IL-KOMPOÛITUR REUBEN PACE Nhar l-Erbg˙a 12 ta’ Diçembru, fit-8pm se jsir kunçert fis-Sala Isouard, tat-Teatru Manoel, il-Belt Valletta. Dan il-kunçert se jenfasizza fuq tliet xog˙lijiet ©odda minn dan il-kompoΩitur kontemporanju Malti, flimkien ma’ tliet xog˙lijiet o˙ra li di©à wettaq. Ilprogramm jinkludi wkoll muΩika minn xi studenti u kulle©©i ta’ Pace. Se jkunu nkluΩi wkoll tliet xog˙lijiet qosra tas-seklu g˙oxrin, li b’xi mod influwenzaw lil Pace. Il-prezz tad-d˙ul hu ta’ 10 ewro. Booking mit-Teatru Manoel jew b’telefon 21 24 63 89. WORKSHOP Fl-istudio shop tal-Kavallier San Ìakbu l-Belt, nhar il-Óamis 13 ta’ Diçembru se jsir workshop minn Florian Alexandru-Zorn, drummer mag˙ruf internazzjonalment. Il-˙in ikun fl-4 p.m. Lg˙ada fis-7.30 p.m. ssir masterclass fis-sala tal-muΩika tal-istess Kavallier u s-Sibt 15 tax-xahar fit-3p.m. Isir workshop ie˙or flistudio shop. Il-prezz tal-attendenza g˙all-masterclass hu ta’ 20 ewro; Ωew© workshops 55 ewro u masterclass u Ω-Ωew© workshops 70 ewro. Biex tibbukkja çempel fuq 21223216 jew Ωur www.sjcav.org


Sports

09.12.2012

35

KICK BOXING

“In-namra tieg˙i fil-kick-boxing bdiet meta kont Ωg˙ir”

Daniel Zahra

Minkejja li g˙adu Ωag˙Ωug˙ di©à kiseb isem kbir flisport tal-kick-boxing tant li hemm min iqisu b˙ala wie˙ed mill-aqwa kick-boxers fid-dinja kollha. F’Novembru li g˙adda, reba˙ ©lieda importanti li kompliet tkabbarlu l-popolarità tieg˙u f’dan l-isport. KRISTA CARUANA ltaqg˙et ma’ DANIEL ZAHRA u tkellmet mieg˙u dwar il-karriera sportiva tieg˙u u dwar is-suççessi li qed jikseb.

Kemm ilek tipprattika l-kick-boxing u kif bdejt f'dan l-isport? Ilni nittrenja l-kick-boxing g˙al dawn l-a˙˙ar ˙mistax -il sena. Innamra tieg˙i fil-kick-boxing bdiet minn meta kont Ωg˙ir g˙ax kont naffaxxina ˙afna ru˙i mill-arti marzjali u b’hekk kont nara ˙afna films. MaΩ-Ωmien ku©in tieg˙i kien jittrenja mall-‘Ying Yang Kickboxing Club’ u kien ˙e©©i©ni biex nibda nittrenja dan l-isport. Mill-ewwel kien og˙©obni u b’hekk bqajt immur nittrenja sa minn età Ωg˙ira. Kemm tqatta ˙in tit˙arre© kuljum? Meta ma jkollix xi kompetizzjoni fil-qrib normalment nittrenja madwar 3 darbiet fil-©img˙a. Kull sezzjoni tat-ta˙ri© iddum madwar sag˙tejn. Filwaqt li meta l- kompetizzjoni toqrob g˙al tlett xhur nibda nittrenja kuljum u nΩid fil-˙in billi nittrenja iktar minn darba kuljum. X'inhuma dawk il-fatturi li jag˙mlu kick-boxer tajjeb? Ma teΩisti l-ebda teknika partikolari biex wie˙ed ikun kick-boxer tajjeb g˙aliex kul˙add g˙andu l-istil tieg˙u. Madanakollu na˙seb li hu importanti ˙afna li jkollok flessibilità tajba, kowç serju li jmexxik fid-direzzjoni t-tajba, determinazzjoni qawwija u objettiv çar ta’ fejn tixtieq li tasal fil-futur. Óadt sehem f'diversi kompetizzjonijiet li w˙ud minnhom kienu presti©©juΩi ˙afna g˙al dan l-isport. Xi tg˙idilna dwarhom? Kull kompetizzjoni li kelli g˙alija huma presti©©juΩi ˙afna g˙ax f’kull kompetizzjoni titg˙allem xi ˙a©a imma l-iktar li huma ta’ pre©ju il-kompetizzjonijiet ta’ meta bdejt nikkompeti fil-livell ta’ kick-boxer professjonali. Fil-jiem li g˙addew inti rnexxielek tirba˙ ©lieda importanti ˙afna. Kif kienet din l-esperjenza? Din kienet kompetizzjoni bejn sitt atleti Maltin kontra sitt atleti IrlandiΩi fejn fiha ksibna suççess g˙al Malta g˙aliex minn sitta konna ˙amsa li rba˙na. F’din il- kompetizzjonji jien ˙ri©t sodisfatt ˙afna g˙aliex irnexxieli nag˙mel knock-out mall- ewwel rawnd. Ta˙seb li dan l-isport qieg˙ed jing˙ata biΩΩejjed importanza fuq baΩi lokali? Niftakar li meta bdejt dan l-isport ma kienet teΩisti l-ebda tip ta’ prominenza lejn il-kick-boxing. Illum l-importanza lejn din iddixxiplina kibret ftit iktar iΩda xorta mux biΩΩejjed. Personalment nistenna ˙afna iktar u li dan l-isport jing˙ata l-istess importanza b˙alma jing˙ataw dixxiplini sportivi o˙rajn g˙aliex meta nipparteçipaw fix-xena internazzjonali inkunu qed nirrapreΩentaw lil Malta b˙al atleti o˙ra. Finalment g˙andek xi ˙olma partikolari li tixtieq twettaq b'rabta mall-kick-boxing? Il-˙olma tieg˙i hi li jkolli iktar ˙in biex nittrenja ˙alli nkun nista’ nwettaq iktar kompetizzjonijiet internazzjonali.


36

09.12.2012

Sports

KAMPJONAT PREMIER

Benitez jibda fuq nota tajba ma’ Chelsea Benitez beda bit-tajjeb il-karriera tieg˙u b˙ala kowç ©did ta’ Chelsea bl-ewwel reb˙a tieg˙u fil-Premeir League kontra Sunderland bl-iskor ta’ 1-3. Torres, l-attakkant ta’ fama mondjali, wara nixfa ta’ gowls personali li sofra minnha mattim ta’ Chelsea, fil-partita talbiera˙ g˙amel doppjetta li fissret ˙afna g˙at-tim. Torres feta˙ l-iskor fil-11-il minuta tal-log˙ba. Dan kien lewwel gowl tieg˙u tal-league mis-6 t’Ottubru li g˙adda. Torres g˙amilhom tnejn fla˙˙ar minuta tal-ewwel taqsima wara li skurja minn penalty. Mata kompla jkabbar l-iskor g˙al Chelsea meta skurja ttielet gowl fit-48 minuta minn rebound ta’ Torres li g˙al naqra ma g˙aqqadx il-hat-trick. Johnson naqqas id-distakk tal-iskor meta skurja fis-66 minuta, gowl li Cech façilment seta’ jevita. Fl-a˙˙ar minuta talpartita, Sunderland kellhom çans jag˙mluhom tnejn meta Gardner spara xutt li ˙abatlu mal-lasta. Aston Villa u Stoke City iltaqg˙u ©ewwa Villa Park sabiex temmew il-log˙ba b’draw ta’ ebda gowls.

Shotton, difensur ta’ Stoke kontroversjalment tkeçça milllog˙ba wara karta ˙amra talli

RIÛULTATI

KLASSIFIKA PREMIERSHIP

Arsenal v WBA A.Villa v Stoke Southampton v Reading Sunderland v Chelsea Swansea v Norwich Wigan Athletic v QPR

2-0 0-0 1-0 1-3 3-4 2-2

FIXTURES ILLUM: Man. City v Man. Utd. Everton v Tottenham West Ham v. Liverpool

14:30 16:00 17:00

L Manchester United 15 Manchester City 15 Chelsea 16 Tottenham Hotspur 15 WBA 16 Arsenal 16 Everton 15 Swansea City 16 Stoke City 16 1West Ham United 15 Norwich City 16 Liverpool 15 Fulham 15 Newcastle United 15 Southampton 16 Aston Villa 16 Wigan Athletic 16 Sunderland 15 Reading 15 Queens Park Rangers16

R D 12 0 9 6 8 5 8 2 8 2 6 6 5 8 6 5 5 8 6 4 5 7 4 7 4 5 4 5 4 3 3 6 4 3 2 7 1 6 0 7

T 3 0 3 5 6 4 2 5 3 5 4 4 6 6 9 7 9 6 8 9

F 37 28 28 28 24 26 25 26 14 19 17 19 25 17 22 12 17 14 19 13

K 21 11 17 23 21 16 19 21 12 17 24 18 26 21 32 23 30 21 28 29

DG 16 17 11 5 3 10 6 5 2 2 -7 1 -1 -4 -10 -11 -13 -7 -9 -16

P 36 33 29 26 26 24 23 23 23 22 22 19 17 17 15 15 15 13 9 7

g˙amel foul fuq Fabian Delph biss però, ir- replays urew li dan ma kienx minnu ‘l g˙aliex Shotton qas biss mess lil Delph. Bent, l-attakkant ta’ Villa rritorna wara sitt ©img˙at barra imma dan falla milli jispara xi wie˙ed mix-xuttijiet b’sa˙˙ithom minn tieg˙u. It-tim ta’ Paul Lambert komplew bis-serje ta’ log˙ob ming˙ajr telfa g˙al erbg˙a u b’hekk ressqu aktar ’il bog˙od miΩ-Ωona relegation. Southampton g˙all-ewwel darba f’dan l-ista©un mxew ‘il bog˙od miΩ-Ωona relegation wara li temmew il-log˙ba kontra Reading bil-gowl uniku ta’ Puncheon fil-61 minuta. Kien hemm bosta çansijiet miΩ-Ωew© na˙at sabiex itejbju l-iskor tag˙hom, imma l-unika azzjoni fejn il-ballun spiçça fixxibka kienet dik ta’ Puncheon fil-61 minuta. Norwich irnexxielhom iΩommu lil Swansea fit-tieni taqsima

SERIE A

QPR le˙qu lbiera˙ 16-il log˙ba ming˙ajr reb˙a fil-konfront kontra Wigan Athletic. Fix-xita li b’diet nieΩla ©ewwa id-DW Stadium, fil-log˙ob maqsum bejn Wigan u QPR, illog˙ba spiççat f’draw ta’ 2-2. McCarthy feta˙ l-iskor g˙al Wigan fit-18-il minuta mentri Nelsen ©ab id-draw fil-25 minuta minn daqqa ta’ ras. Cisse tefa’ lill-QPR fil-vanta©© billi skurja t-tieni gowl fil-71 minuta. McCarthy ©ab id-draw g˙al Wigan tlett minuti wara u b’dan il-gowl issi©illa l-partita. Arsenal li kienu jinsabu fl-10 post tal-klassifika, ˙ar©u sodisfatti bir-reb˙a li kisbu kontra WBA. Ìewwa l-Emirates Stadium l-aqwa plejers tal-partita kienu bla dubju Cazorla u Arteta li bis-sa˙˙a tag˙hom ilGunners reb˙u 2-0. Arteta darbtejn skurja minn penalty fis-26 u fl-64 minuta. Arsenal kienu ilhom ma jirb˙u f’dawn l-a˙˙ar erbg˙a log˙biet.

L-ARGUMENT

Parma jitilfu ç-çans li jiksbu reb˙a

Il-premier fid-diskussjoni

KLASSIFIKA SERIE A

Atalanta ˙ar©u rebbie˙a ©ewwa darhom fil-konfront kontra Parma ©ewwa l-iStadio Atleti Azurri d’Italia fejn spiççaw bl-iskor ta’ 2-1. Denis feta˙ l-iskor kmieni fir-4 minuta b’daqqa ta’ ras minn kross ta’ Schelotto. Peluso g˙amilhom tnejn g˙allAtalanta meta sab ix-xibka fit-38 minuta. Il-mar©ini taliskor taqqas fil-45 minuta fejn Amauri skurja bir-ras minn kross ta’ Zaccardo. L-ewwel taqsima Ωviluppat f’log˙ob kumbattut u veloçi g˙all-a˙˙ar fejn iΩ-Ωew© timijiet issieltu sabiex jg˙elbu ddifiΩa b’sa˙˙itha tal-avversarju. Fit-tieni taqsima Parma setg˙u façilment ©abu d-draw billi kellhom xalata ta’ çansijiet, imma dawn naqqsu milli jsibu x-xibka.

sabiex estendew is-serje ta’ log˙ob mhux mitluf g˙al dak ta’ g˙axra fejn spiççaw bl-iskor ta’ 3-4. F’din il-log˙ba ferm kombattuta, Whittaker feta˙ liskor g˙al Norwich fis-16-il minuta minn ballun ta’ Snodgrass. Bassong Ωied il-vanta©© g˙al Norwich meta g˙amilhom tnejn fl-40 minuta minn daqqa ta’ ras. Erbg˙a minuti wara, Norwich komplew ikabbru liskor meta Holt sab ix-xibka minn kross ta’ Snodgrass. Michu naqqas id-distakk taliskor g˙al Swansea fil-51 minuta u biss minuta wara, Guzman jag˙milhom tnejn g˙al Swansea. Snodgrass g˙amilhom erbg˙a meta skurja fis-77 minuta. Swansea baqg˙u jissieltu sala˙˙ar sabiex i©ibu d- draw u filfatt Michu g˙amel it-tieni gowl tieg˙u fil-˙in miΩjud imma kien tard wisq sabiex itejbu l-iskor.

Juventus Napoli Inter Milan Fiorentina Lazio Roma AC Milan Parma Udinese Catania Atalanta * Sampdoria * Cagliari Torino * Chievo Bologna Palermo Genoa Siena * Pescara

L 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15 15

R 11 10 10 8 9 8 6 5 4 5 6 5 4 3 4 4 3 3 4 3

D 2 3 1 5 2 2 3 5 7 4 2 3 4 7 3 2 5 3 5 2

T 2 2 4 2 4 5 6 5 4 6 7 7 7 5 8 9 7 9 6 10

F 32 28 27 27 24 34 24 18 22 19 15 19 14 15 17 17 14 16 14 10

K 10 12 16 14 18 24 19 20 24 23 22 21 24 17 27 20 22 26 17 30

P 35 33 31 29 29 26 21 20 19 19 18 17 16 15 15 14 14 12 11 11 -

Wara li l-©img˙a li g˙addiet ©ie diskuss il-futbol internazzjonali fuq baΩi ta’ klabbs, din il-©img˙a L-Argument ser jer©a’ jiffoka fuq laktar kampjonat presti©©juΩ fil-futbol Malti. Meta ftit punti jifirdu lewwel postijiet tal-klassifika, il-kampjonat Premier g˙adu ferm miftu˙. Mistiedna mag˙Ωula jinkludu lil Justin Grioli (Tarxien R), Victor Camilleri (Qormi), Gejtu Debattista (Óamrun S,) u l-©urnalist Charles Vella jiddiskutu flimkien ma’ Pawlu Farrugia li huwa l-mistieden residenti tal-programm L-Argument. Ma jonqosx il-futbol mid-diviΩjonijiet inferjuri fejn fost l-o˙rajn din il-©img˙a ser nassistu g˙all-konfronti mill-Ewwel DiviΩjoni bejn Mqabba u Naxxar L., u Dingli u GΩra Utd. Ti©i ttratta wkoll it-Tieni DiviΩjoni u naraw l-a˙jar azzjonijiet mil-log˙ba bejn St George’s u Ûebbu© R. Il-futbol femminili ma jonqosx fejn din il-©img˙a naraw l-ahjar siltiet mil-log˙biet tat-Tlieta bejn Hibs u M©arr. Din il-©img˙a s-servizz speçjali ser je˙odna fin-nursery ta’ Pietà H. Hemmhekk niltaqg˙u ma’ w˙id mid-diri©enti u eks players li po©©ew l-isem ta’ din in-nursery fuq il-mappa tal-futbol lokali. It-telespettaturi m˙e©©a jkunu wkoll parti mill-programm permezz tal-kontribuzzjonijiet tag˙hom jew billi jibag˙tu sms jew j˙allu lkummenti fuq il-pa©na tal-programm fuq Facebook. L-Argument huwa preΩentat minn Mark Cutajar flimkien ma’ Pamela Schembri u Clinton Buhagiar. L-Argument jixxandar nhar il-Óadd fil-5.00pm fuq ONE.


Sports

BUNDESLIGA

B. Munich jirb˙u d-derby Bavarjan ma’ Augsburg Fid-derby Bavarjan bejn Bayern Munich u Augsburg, B. Munich ikomplu fit-triq ittajba b’reb˙a ta’ 0-2 li titfag˙hom f’ras-il klassifika. Bayern Munich marru minn fuq fl-ewwel taqsima meta Muller feta˙ l-iskor fl-40 minuta tal-partita minn penalty. Gomez issi©illa l-partita fit63 minuta minn ballun ta’ Ribery. Augsburg li jinsabu f’qieg˙ il-klassifika xorta wrew kura©© u rieda, imma b’xejn ma setg˙u jikkompetu kontra r-rivali lokali tag˙hom B. Munich. It-tama li Borussia Dortmund jie˙du t-titlu dan lista©un qieg˙da tiçkien billi bit-telfa li sofrew kontra Wolfsburg ilbiera˙ ©ewwa darhom stess kienet daqqa ta’ ˙arta. B’din it-telfa, B. Dortmund jinsabu 14-il punt ‘il bog˙od minn Bayern Munich li qed jokkupaw ras il -klassifika. Borussia Dortmund sabuha bi tqila jibqg˙u minn fuq kontra Wolfsburg billi spiççaw bi plejer minn ta˙t wara li Schmelzer ©ie muri lkarta l-˙amra fil-35 minuta. Kien Reus li feta˙ l-iskor g˙al B. Dortmund fis-6 minuta. Diego ta’ Wolfsburg ©ab id-draw minn penalty minuta wara li tkeçça Schmelzer. Naldo ©ab il-vanta©© g˙al Wolfsburg fil-41 minuta minn free-kick ta’ Diego. B. Dortmund, minkejja b’plejer

RIÛULTATI Augsburg v B. Munich B.Dortmund v Wolfsburg Freiburg v G. Furth Nurnberg v F. Dusseldorf Stuttgart v Schalke E. Frankfurt v W. Bremen

0-2 2-3 1-0 2-0 3-1 4-1

FIXTURES g˙all-lum ÓIN 15:30 M’Gladbach v Mainz Hannover v B. Leverkusen 17:30

KLASSIFIKA BUNDESLIGA L Bayern Munich 16 Bayer Leverkusen 15 Bor.a Dortmund 16 Eintracht Frankfurt16 Schalke 16 Stuttgart 16 Hamburg 16 SC Freiburg 16 Mainz 15 Werder Bremen 16 Bor. M’gladbach 15 Hannover 96 15 FC Nurnberg 16 Wolfsburg 16 F. Dusseldorf 16 Hoffenheim 16 FC Augsburg 16 Greuther Furth 16

R 13 9 7 8 7 7 7 6 7 6 5 6 5 5 4 3 1 1

D 2 3 6 3 4 4 3 5 2 3 6 2 4 4 6 3 5 5

T F 1 43 3 28 3 32 5 31 5 26 5 20 6 18 5 21 6 21 7 27 4 22 7 28 7 16 7 17 6 18 10 22 10 11 10 10

K 6 19 19 27 22 25 18 17 18 28 25 27 21 25 21 38 28 27

P 41 30 27 27 25 25 24 23 23 21 21 20 19 19 18 12 8 8

inqas, irnexxielhom idawwru l-iskor favurijhom meta Blaszczykowski minn penalty sab ix-xibka fil-61 minuta. 12-il minuta wara, Dost issi©illa l-partita b’gowl li tefa’ lil Wolfsburg 2-3 minn fuq minn pass ta’ Diego. Fil-konfront bejn Freiburg u Greuther Furth, Caligiuri g˙amel il-gowl uniku g˙al Freiburg fil-15-il minuta li kien biΩejjed sabiex rebba˙ ittlett punti g˙at-tim ta’ Christian Streich. F’din it-telfa, id-debuttanti Greuther Furth f’din is-sensiela tal-Bundesliga jibqg˙u f’qieg˙ il-klassifika qrib nofs l-ista©un. Freiburg jinsabu issa Ωew© punti wara Schalke li qeg˙din jokkupaw ir-raba’ post fil-klassifika. Nurnberg ˙ar©u rebbie˙a fuq F. Dusseldorf bl-iskor ta’ 2-0. Polter feta˙ l-iskor fis-27 minuta g˙al Nurnberg minn kross ta’ Feulner. Feulner re©a’ da˙al fix-xena meta irnexxielu jsib ix-xibka b’daqqa ta’ ras fl-a˙˙ar minuta tal-log˙ba sabiex rebba˙ lil Nurnberg bl-iskor ta’ 2-0. Nurnberg ˙olqu bosta çansijiet biex itejbu l-iskor imma naqqsu milli jΩidu maΩ-Ωew© gowls li kisbu. Fortuna Dusseldorf mill-banda l-o˙ra, ˙olqu çans wie˙ed biss fi tmiem il-partita imma, dan kien tard wisq sabiex inaqqsu d-distakk tal-iskor. Stuttgart reb˙u ©ewwa darhom kontra Schalke bissa˙˙a ta’ Ibisevic li g˙aqqad hat-trick. Fit-tieni minuta talpartita, Ibisevic tefa’ lil Stuttgart minn fuq. Schalke però ma tantx damu ma ©abu d-draw minn gowl ta’ Marica li sab ix-xibka fit-12-il minuta. Ibisevic g˙amilhom tnejn meta skurja minn penalty fit38 minuta. Il-partita ntemmet b’plejer minn kull tim jitkeçça b’karta ˙amra. Sakai, plejer ta’ Stuttgart tkeçça mil-log˙ba fis-67 minuta mentri Jones ta’ Schalke tkeçça sitt minuti wara. Grazzi g˙al Ibisevic, Stuttgart jinsabu issa fil-˙ames post tal-klassifika, l-og˙la poΩizjoni li kisbu s’issa f’dan l-ista©un. Eintracht Frankfurt reb˙u lil Werder Bremen bl-iskor sabi˙ ta’ 4-1. Meier feta˙ l-iskor g˙al E. Frankfurt fis-47 minuta b’daqqa ta’ ras, imma Petersen ©ab id- draw g˙al Bremen sebg˙a minuti wara. Kien Schwegler li tefa’ lil E. Frankfurt fil-vanta©© fit-62 minuta u minuta biss wara, Aigner g˙amilhom tlieta g˙al E. Frankfurt. Inui issi©illa lpartita bir-raba’ gowl g˙al E. Frankfurt fl-a˙˙ar minuta. B’din ir-reb˙a, E. Frankfurt jimxu fir-raba’ post tal-klassifika


38

09.12.2012

Sports

FUTBOL LOKALI: RABAT AJAX VS BIRKIRKARA 3-3

Ûew© timijiet b’diversi plejers neqsin. B’Kara kienu ming˙ajr il-gowler Gauci, Shodiya, Joselito, Sciberras u Herrera filwaqt li Rabat kellhom nieqes lil Smeir, Schembri, Micallef u Brincat. Rabat bdew din il-partita b’gowl li ssorprenda lil KarkariΩi tant li tul l-ewwel taqsima kollha kullma kellhom azzjoni wa˙da biss denja ta’ nota. Rabat Ωammew dan il-vanta©© tul it-taqsima kollha. Wara l-mistrie˙, il-partita kienet botta u risposta bilKarkariΩi jiskurjaw u r-Rabat jirrispondu biex sad-90 minuta la˙qu qasmu sitt gowls bejniethom. Rabat Ajax kellhom la˙jar log˙ba tal-ista©un bilplejers kollha jag˙tu kollox g˙al dan id-draw. B’Kara ˙assew ˙afna nnuqqas tal-gowler Gauci peress li s-sostitut tieg˙u Atkan seta’ kien ferm a˙jar. Dan ma jne˙˙i xejn mill-wirja Rabtija, g˙ax anki huma kienu su©©etti g˙al diversi Ωbalji wkoll. Il-punt li reb˙u l-KarkariΩi minn din il-partita Ωgur ma niΩilx tajjeb, iΩda dak ta’ Rabat kien punt akkwistat bl-g˙araq ta’ ©binhom, iΩda f’xita kontinwa! Ir-Rabtin ˙ar©u kuntenti, bil-KarkariΩi diΩappuntati bit-telf taΩ-Ωew© punti. SorpirΩa mhux mistennija li minna B’Kara ˙adu punt wie˙ed biss. Il-partita bdiet b’gowl. Wara erba’ minuti, xutt b’sa˙˙tu ta’ MORAL FUSTER tar-Rabat li ˙asad g˙al kollox lil gowler sostitut Aktpan ta’ B’kara bilballun jispiçça fir-rokna taxxibka. Erba’ minuti wara jer©g˙u r-Rabat meta g˙al darb’o˙ra re©a’ kien Fuster li wara li qabeΩ Ωew© difensuri fajjar xutt li g˙adda ftit barra. Fit-33 minuta, azzjoni tajba ta’ Jhonnattann, li wara li qabeΩ Ωew© difensuri, xxuttja iΩda l-konkluΩjoni tieg˙u

Ritratti: FABIO PACE

Rabat Ajax bl-aqwa partita tal-ista©un

salvha Mintoff fil-lasta tal-Ajax. Fil-41 minuta, xutt ta’ Hernandez bil-ballun jg˙addi ftit barra. It-tieni taqsima bdiet bi kross ta’ Vukanac g˙al B’Kara, b’Mendoza jixxuttja g˙oli minn ta˙t il-lasta. G˙axar minuti wara, pass ta’

Jhonnattann g˙al B’Kara lejn Mifsud Triganza li mill-qrib xxuttja ftit barra. Fis-60 minuta, B’Kara kisbu d-draw. Pass ta’ R Muscat lejn Mifsud Triganza, dan tefa’ lejn il-lasta, bil-ballun jg˙addi tul il-lasta kollha u finalment RYAN SCICLUNA kiseb d-

draw g˙al KarkariΩi. Fid-69 minuta, azzjoni tajba ma˙duma bejn Mifsud Triganza u JHONNATTAN b’dan tal-a˙˙ar javvanza u b’xutt fil-baxx g˙ar-rokna jg˙eleb lil Mintoff. Fis-76 minuta, Rabat jiksbu d- draw . Freekick ta’ Azzo-

pardi u JUSTIN FELICE bir-ras jiskorja l-gowl tat-2-2. Fit-83 minuta, B’kara jer©g˙u jie˙du l-vanta©©. Xutt ta’ Mifsud Triganza li Mintoff salva iΩda ma Ωammx, da˙al NIKOLA VUKANAC li mill-qrib skorja. Fit-88 minuta, pass ta’ Felice lejn id-debuttant JOSE LUIS ARMARIO NEGRIN, li wara li g˙eleb in-nassa tal- offside avvanza u tefa’ fix-xibka g˙al skor finali ta’ 3-3. Fit-92 minuta, çans tajjeb ˙afna g˙al B’Kara li jie˙du ttliet punti meta ballun g˙and Mifsud Triganza li ra x-xutt tieg˙u jiddawwar f’korner. R ABAT A: Mintof f, Carap ic, Caruana, F elice, Negrin, F uster, F alzon, P B org (G esualdi 89), Cauchi (W Borg 72), Azzopardi, Gauci (Vella 86). KOWÇ: Silvio Vella B’KARA: Atkpan, Scicluna (Pereira 85), Vukanac, Mendoza, Hernandez ( Zerafa 76), M uscat, F enech, R M uscat, Jhonnattann, Mifsud Triganza, Camenzuli ( Zammit 90) KOWÇ: Paul Zammit SKURJAW: Moral Fuster (R) 4 min, Paul Fenech ( B) 60 min, Jhonnattann (B) 69 mi n, Justin Felice (R) 77 min, Nikola Vukanac ( B) 83 min, Josè Luis Armario Negrin (R) 88 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Jhonnattann, Birkirkara. REFEREE: Mario Apap.


09.12.2012

Sports

39

FUTBOL LOKALI: QORMI VS VALLETTA 0-2

Valletta lura fl-ewwel post

Qormi, bi Grech, Sammut u Bartolo neqsin, fi skwadra qasira b˙al dik ta’ Qormi, Ωgur jin˙assu, speçjalment kontra tim tajjeb b˙al Valletta. Valletta re©g˙u kienu ming˙ajr iddifensur internazzjonali Steve Borg, g˙alkemm dan hu wie˙ed mill-a˙jar difensuri, forsi ma jin˙assx daqshekk peress li qieg˙ed fi skwadra kbira. Fl-ewwel taqsima attendejna g˙al ˙afna log˙ob konfuΩ mill-plejers tal-Valletta, bil-partitarji Beltin igergru u jinkwetaw g˙al din il-wirja xejn konvinçenti. Qormi min-na˙a tag˙hom g˙amlu dak li kien mistenni minnhom, ji©ifieri g˙alqu tajjeb u operaw bil-kontrattakki veloçi. Fi tmiem din it-taqsima l-plejers tal-Valletta ntlaqg˙u b’reazzjoni m˙allta b’˙afna jippruvaw jag˙mlulhom kura©©. Wara l-mistrie˙ da˙al jilg˙ab Mifsud g˙all-Valletta biex jippruvaw isolvu lproblema ta’ nuqqas ta’ gowls. B’Mifsud fil-grawnd id-difiΩa ta’ Qormi ma baqg˙etx komda g˙ax issa kellha ΩΩid l-attenzjoni fuq attakkant ie˙or ta’

kwalità. Din il-bidla bdiet i©©ib il-frott g˙ax bdew jin˙olqu aktar spazji kif ©ara fl-ewwel gowl. Valletta komplew jattakkaw wara lgowl, b’Zammit ikun l-a˙jar f’dan il-perijodu b’passes tajba u azzjonijiet personali u perikoluΩi. Fid-difiΩa Azzopardi kien sod fiç-çentru tad-difiΩa. Valletta ma kellhomx xi wirja ta’ barra minn hawn, iΩda bit-titjib tat-tieni taqsima ©abu tliet punti li re©g˙u po©©ewhom fuq nett. Fl-24 minuta, Valletta kellhom xutt millbog˙od ta’ Barbosa, bil-ballun imur ftit barra. Qormi kellhom azzjoni tajba fit-32 minuta ta’ Sirito li wara li dar ma’ difensur, fajjar xutt li l-gowler Bartolo salva malart. Fis-36 minuta, xutt ta’ Zammit g˙allValletta li l-gowler Farrugia salva. La˙˙ar attakk tat-taqsima wasal fil-45 minuta g˙all-Valletta, meta kross mil-lemin ta’ Almeida, iΩda Zammit u Dos Santos minn ta˙t il-lasta ma laqtux biex tilfu

çans tad-deheb. It-tieni taqsima mill-ewwel bdiet b’pass ta’ Mifsud, li kien g˙adu kif da˙al, lejn Almeida li tawwal xi ftit l-azzjoni u minn poΩizzjoni angolata xxuttja, iΩda l-konkluΩjoni tieg˙u kienet salvata mil-gowler Farrugia. Fis-56 minuta, Mifsud kellu xutt salvat minn Farrugia, biex fid-59 minuta Qormi kellhom kross ta’ Zarate u daqqa ta’ ras ta’ Bello-Osagie, iΩda l-gowler Bartolo salva bla diffikultà. Fis-60 minuta, Valletta fet˙u l-iskor. Kross ta’ Almeida u DENNI DOS SANTOS b’xutt b’nofs dawra g˙eleb lil Farrugia. Wara dan il-gowl, Valletta baqg˙u g˙addejjin u Ωew© minuti wara, xutt min-nofs ta’ Mifsud jg˙addi g˙oli. Fil-65 minuta, xutt ta’ Zammit g˙all-Valletta g˙adda ftit barra. Fit-72 minuta, pass ta’ Barbosa g˙all-Valletta lejn Zammit li minkejja li kien f’qag˙da angolata rnexxilu jixxuttja b’sa˙˙tu bil-ballun jg˙addi ftit barra.

Fl-84 minuta, Valletta jirduppjaw. Azzjoni ma˙duma tajjeb bejn Almeida u Da Silva u finalment ikun LEANDRO DA SILVA ALMEIDA li mill-qrib g˙amel liskor finali 2-0. Fil-91 minuta, jipprova lejn il-lasta Mifsud, iΩda Farrugia salva. QORMI: Farrugia, Thackray, Chetcuti, BelloOsagie, Sciberras, Gauci, Sirito (Pisani 79), Zarate, Bondin, Cassar, Wellman. KOWÇ: Jesmond Zerafa. VALLETTA: Bartolo, Briffa, Falzon, Da Rocha, Barbosa, Agius, Zammit, Almeida (Ogunuppe 88), Dos Santos (Da Silva 73), Azzopardi, Magro (Mifsud 46). KOWÇ: Mark Miller. SKURJAW: Denni Rocha dos Santos (V) 60 min, Leandro da Silva Almeida (V) 84 min. REFEREE: Clayton Pisani

TIÌRIJIET TAZ-ÛWIEMEL

KLASSIFIKA PREMIERSHIP Valletta Birkirkara Hibernians Tarxien R Mosta Sliema W. Balzan Y. Qormi Floriana Hamrun S Melita Rabat A

L 14 14 14 14 13 13 13 13 13 14 14 14

R 8 8 9 7 7 6 5 5 4 3 1 0

D T 5 1 4 2 1 4 3 4 1 5 2 5 4 4 2 6 4 5 4 7 3 10 5 9

F 30 29 27 26 24 22 20 19 19 20 13 9

K 10 15 18 20 14 15 19 22 19 32 43 29

+/20 14 9 6 10 7 1 -3 0 -12 -30 -20

Pti 29 28 28 24 22 20 19 17 16 13 6 5

Is-56 laqg˙a tal-ista©un illum

L-AQWA SKORERS 1. Michael Mifsud 2. Obinna Obiefiule 3. Elton da Silva 4. Ryan Darmanin 5. Danilo Meira Santos 6. Ivan Woods 7. Jackson Lima Siqueira 8. Abubaker Bello-Osagie 9.J P Mifsud Triganza 10. Daniel Mariano Bueno

Valletta Mosta Balzan Floriana Tarxien R Sliema Hibs Qormi Birkirkara Tarxien R

LOGÓOB GÓAL GÓADA T-TNEJN Fil-Grawnd Victor Tedesco 18.00 Floriana vs Balzan Youths 20.15 Mosta vs Sliema Wanderers

11 9 8 8 7 7 6 6 6 6

Illum fis-13.30 fil-Marsa jibda s-56 programm ta’ ti©rijiet. G˙andu jkollna programm ta’ disa’ ti©rijiet, kollha fuq distanza ta’ 2140 metru. L-ewwel ti©rija: Klassi Copper tibda fis-13.30. It-tieni ti©rija: Klassi Silver tibda fis-13.50. It-tielet ti©rija: Klassi Bronze li tibda fis-14.15. Ir-raba’ ti©rija: Klassi Silver li tibda fit-14.40. Il-˙ames ti©rija: Klassi Bronze li tibda fit-15.05. Is-sitt ti©rija: Klassi Premier li tibda fit-15.30. Is-seba’ ti©rija: Klassi Copper li tibda fl-15.55. It-tmien ti©rija: Klassi Premier li tibda fl-16.20. Id-disa’ ti©rija: Klassi Silver li tibda fil-16.45.


40

09.12.2012

A˙barijiet

SE JIPPREMJAWH Sorsi qrib din il-gazzetta qalu li kollox jindika li fil-jiem li ©ejjin il-kandidat Nazzjonalista Toni Bezzina se jkun qieg˙ed jing˙ata kariga ta’ Senior Architect fi ˙dan ir-Rapid Intervention Unit li jag˙mel parti mill-Ministeru tar-RiΩorsi u Affarijiet Rurali. Is-sorsi tag˙na qalu li fi ˙dan id-Dipartiment tax-Xog˙ol u sServizzi, ©riet ix-xnieg˙a li din ilkariga mhux biss se ting˙ata lillkandidat Nazzjonalista Toni Bezzina, talli sa˙ansitra n˙olqot apposta g˙alih. Din il-gazzetta bag˙tet domandi lill-Ministeru tar-RiΩorsi u l-Affarijiet Rurali li min-na˙a tieg˙u kkonferma li kien hemm post vakanti g˙all-kariga ta’ Senior Architect. Filwaqt li ma ça˙adx li din ilkariga se ting˙ata lil Toni Bezzina, il-kelliem g˙allMinisteru ta’ George Pullicino qal biss li r-riΩultat ta’ din issej˙a g˙adu ma ©iex ippubblikat mill-Kummissjoni dwar is-

Servizz Pubbliku. Il-kariga ta’ Senior Architect i©©ib mag˙ha salarju ta’ €20,645 fis-sena u diversi perkaççi li jammontaw f’mijiet o˙ra ta’ ewro. Apparti minn hekk, min jokkupa din il-kariga huwa intitolat g˙al performance bonus li jla˙˙aq il-15% fis-sena tas-salarju baΩiku. Il-Perit Bezzina qed jitqies minn GonziPN b˙ala l-persuna mag˙Ωula biex tie˙u post Franco Debono. Franco Debono jidher li g˙adu b’sa˙˙tu sew fuq dan id-distrett u allura GonziPN qed jipprova jimbotta lill-Perit Bezzina biex jiekol ftit missa˙˙a ta’ Debono fid-distrett. Bil-g˙an li jsir aktar popolari fuq il-˙ames distrett, Bezzina ©ieli anke nqeda bix-xog˙ol tieg˙u mal-Ministeru ta’ George Pullicino biex jakk-wista aktar voti b˙alma kienet Ωvelat din ilgazzetta f’April li g˙adda meta ppubblikat email li Bezzina bag˙at lil wie˙ed mill-kostitwenti tieg˙u fejn fiha kien qal li kien

ilu g˙addej b’˙idma fid-distrett g˙al dawn l-a˙˙ar snin b˙ala perit ta’ diversi lokalitajiet kif ukoll b˙ala perit mal-Ministeru tar-RiΩorsi u l-Affarijiet Rurali. Dwar il-Perit Bezzina, ilgazzetta KullÓadd kienet Ωvelat kif Bezzina kien qabbad ˙addiema tal-Gvern li jaqg˙u ta˙tu biex jag˙mlu xog˙ol ta’ tisbi˙ fuq il-kaΩin tal-PN taΩ-Ûur-

rieq, li huwa President tieg˙u, waqt il-˙in tax-xog˙ol. Bezzina kien sa˙ansitra bag˙at g˙all-˙addiema u talabhom jiffirmaw dikkjarazzjoni li pprepara huwa stess, imbag˙ad l-g˙ada ˙a lill-istess ˙addiema biex jie˙du affidavit quddiem Nutar Pubbliku, xi ˙a©a li ammetta huwa stess quddiem bord ta’ inkjesta u ta˙t ©urament.

Minkejja dan, Bezzina la refa’ responsabbiltà politika b˙ala President tal-KaΩin Nazzjonalista taΩ-Ûurrieq, la b˙ala kandidat Nazzjonalista u lanqas b˙ala uffiçjal pubbliku. Lanqas is-Segretarju Ìenerali tal-PN, Pawlu Bor© Olivier, baqa’ qatt ma ˙a azzjoni fil-konfront tieg˙u iΩda minflok baqa’ dejjem jiddefendih.

NELSON MANDELA RIKOVERAT FL-ISPTAR L-eks-Mexxej tal-Afrika t’Isfel, Nelson Mandela dda˙˙al l-isptar biex jag˙mel xi testijiet. L-Uffiççju tal-President tal-Afrika t’Isfel qal li Mandela li jinsab f’kundizzjoni ta’ sa˙˙a tajba u li ma kien hemm l-ebda lok g˙all-allarm. Nelson Mandela li llum g˙andu 94 sena, kien qatta’ aktar minn g˙oxrin sena l-˙abs min˙abba l©lieda tieg˙u kontra l-apartheid. Mandela kien l-ewwel President tal-Afrika t’Isfel bejn l-1994 u l1999 u fl-1993 kien irçieva l-Premju Nobel g˙all-Paçi.

Ħarġa 9 ta' Dicembru 2012  

KullHadd - Ħarġa 9 ta' Dicembru 2012