Page 15

n

KLOOSTERS EN KLOOSTERLINGEN

Alle zusters zijn nu verdwenen … … en wat met de paters en broeders? In de weekkrant ‘Kerk & Leven’ van 3 maart lezen we: ‘Op de parochiebladzijden stoot je geregeld op zusters of paters die afscheid nemen van de plaatselijke gemeenschap. In tien jaar tijd sloot bij mannelijke religieuzen één op de vier huizen de deuren, bij de zusters zelfs drie op de tien.’ Ook in onze gemeente waren er in de vorige eeuw nog verschillende religieuze gemeenschappen actief. Maar de kloosterzusters die werkzaam waren in Hoogstraten, Meer, Meerle, Meersel-Dreef, Minderhout en Wortel zijn allemaal weg; alleen de paters en broeders kapucijnen van Meersel-Dreef zijn er nog. Met onze reeks artikelen over ‘kloosters en kloosterlingen’ willen we hun aanwezigheid in onze gemeenschap in herinnering brengen. We hopen dat hun werk niet wordt vergeten en we zoeken de sporen die zij hebben achtergelaten. Wat is het lot van de kloosters en kapellen, de scholen en de tuinen? Dit verhaal is een soort inventaris én een stuk geschiedenis.

‘Congregaties laten sporen na, zelfs als huizen sluiten’

Deel 1 - Mariaveld ‘Wat God wil, is ook onze wil.’ Hoe kwamen die ‘Duitse nonnen’ hier in Minderhout terecht? Eigenlijk begint dit verhaal al in het midden van de 19de eeuw met ‘de verkoop van de eeuw’. Voorgeschiedenis In oktober 1795 werden de Oostenrijkse Nederlanden eenvoudig bij Frankrijk ingelijfd. De tijd van het Oude Regime was definitief voorbij. Prins Konstantijn van Salm-Salm, derde hertog van Hoogstraten, verloor hier al zijn bezittingen. Op 18 juni 1815 werd Napoleon in Waterloo verslagen. Dit was het einde van de Franse tijd in de Nederlanden. De Prins van Oranje werd koning Willem I van het Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830). Konstantijn van Salm-Salm kreeg al zijn verloren goederen terug. Hij overleed in 1828 en zijn oudste zoon, Willem Florentijn van Salm-Salm, volgde hem op. Willem Florentijn woonde in 1821 en 1822 enige tijd in het huis Sint-Niklaas aan de Vrijheid in Hoogstraten. Het huis werd later samen met de volledige inboedel verkocht aan de familie Brosens-Boom. De verkoop van alle Hoogstraatse bezittingen van de familie Salm-Salm hing in de lucht. De familie was groot en complex geworden, boordevol profiteurs die allen in grote stijl leefden op de kap van de familiebezittingen, waarover Willem Florentijn familiehoofd was. De schulden werden te groot. In 1845 werd ‘de verkoop van de eeuw’ een feit. Willem Florentijn overleed in 1846 en werd opgevolgd door zijn zoon, vorst Alfred van SalmSalm. De verkoop van de hertogelijke bezittingen in het Land van Hoogstraten ging gewoon verder. Op negen jaar tijd gingen 2400 ha grond,

liggend in zeven gemeenten, en vele hoeven en molens, onder de hamer, samen goed voor een totaal bedrag van 1.650.000 fr. Dat toen 12% van de oppervlakte van het kanton Hoogstraten van eigenaar veranderde, was een belangrijk feit in de Hoogstraatse geschiedenis. Bij de verkoping van de eigendommen van de familie Salm-Salm waren de belangrijkste kopers de Gentse industriëlen Jaequemyns, Rolin en Voortman. Hun bezit strekte zich uit over de gemeenten Meer, Meerle en Minderhout en bedroeg ongeveer 2000 ha, waarvan 1300 ha in het bezit van de familie Jaequemyns-Rolin en 700 ha in handen van de familie Voortman. Deze drie families, waarvan de belangen onderling sterk verweven waren, gingen in gezamenlijk overleg tot deze aankoop over. Bovendien verwierven zij jacht- en lusthoven. In Minderhout verbleven Rolin (Broederstede) en Jaequemyns (Heerles Hof). Het faillissement van één der Rolins, het gevolg van een borgstelling bij de aanleg van spoorwegen in het buitenland, was de aanleiding tot een grote verkoop. In 1891 werd de eigendom, landgoed Broederstede, bijgebouwen en aanhorigheden, samen 150 ha, openbaar verkocht aan Weizmann, Ludwig en deelhebbers. In 1895 kocht een Duitse missionaris, pater Antonius Bodewig dit domein in twee delen: ten westen van de Bredaseweg, tussen Meerle en Minderhout, 105 ha voor 85.000 fr. en ten oosten 10 ha voor 10.000

fr. Hij stichtte er een klooster voor mannen en vrouwen, dat Mariaveld werd geheten. Van de familie Rolin-Jaequemyns kocht Arthur Stas de Richelle (vader van Etienne) in 1905 een eigendom van 700 ha met meer dan tien hoeven voor de som van 300.000 fr.

Antonius Bodewig In het jaar 1891 stichtte de voormalige Indiamissionaris, pater Antonius Maria Bodewig, in

JUNI 2010 - 15

dhm_juni_302.indd 15

20-5-2010 12:53:52

Profile for De Hoogstraatse Maand

juni 2010 - De Hoogstraatse Maand  

Het populairste en meestgelezen maandblad in de Hoogstraatse Noorderkempen

juni 2010 - De Hoogstraatse Maand  

Het populairste en meestgelezen maandblad in de Hoogstraatse Noorderkempen

Profile for demaand