Page 1


BENTE GÜNENC • JORUNN MO • SOLGUNN HJALMING MOEN

sesam

Munnleg begynnaropplæring i norsk

Sesam_Leksjon1(NN).indd 1

01.09.17 16.06


© CAPPELEN DAMM AS, Oslo 2017 ISBN 978-82-02-55379-1 1. utgåve, 1. opplag 2017 Hovedillustratør: André Martinsen Omslagsdesign: Speed Design Omslagsfoto/illustrasjon: André Martinsen Grafisk formgiving: Speed Design Omsett til nynorsk av: Totaltekst Trykk og innbinding: Livonia Print, Latvia 2017 Forlagets redaktør: Anita Myskja Føresegnene i åndsverklova gjeld for materialet i denne publikasjonen. Utan særskild avtale med Cappelen Damm AS er all eksemplarframstilling og tilgjengeleggjering berre tillate så langt det har heimel i lov eller avtale med Kopinor, interesseorgan for rettshavarar til åndsverk. Bruk som er i strid med lov eller avtale, kan føre til erstatningsansvar og inndraging og ­straffast med bøter eller fengsel. Utgivinga er støtta av Utdanningsdirektoratet. www.cdu.no sesam.cdu.no

Sesam_Leksjon1(NN).indd 2

04.09.17 10.25


Forord Sesam er eit munnleg basert læreverk for vaksne innvandrarar med ulik skule­ bakgrunn. Sesam har eit rikhaldig biletmateriell til ord, setningar og tekstar. Den digitale utgåva av boka har dessutan lydstøtte for all tekst. Læreverket eignar seg derfor godt for munnleg aktivitet frå første kursdag, og det passar for alle deltakarar uansett skulebakgrunn. Vi har sjølve sakna eit slikt læreverk i begynnaropplæringa og har tru på at læreverket vil treffe målgruppa godt. Gode munnlege ferdigheiter er ein føresetnad for å klare seg i samfunnet, og legg òg grunnlaget for gode lese-, lytte- og skriveferdigheiter. Læreverket har derfor fokus på å fremje munnlege ferdigheiter gjennom samtalar og aktivitetar. ­Biletmaterialet og friske, engasjerande illustrasjonar gir eit godt utgangspunkt for samtalar, og deltakarane har òg støtte i lyd og tekst. Mange av bileta har òg ­setningar. Dermed lærer deltakarane korleis orda inngår i ein samanheng, altså ei pragmatisk tilnærming til grammatikk og syntaks. Lydlære har ein sentral plass i læreverket, og illustrerte ord, songar og dikt vil gjere det mogleg å jobbe med meiningsfull og bevisstgjerande uttaletrening.

Sesam gir gode høve for differensiering. Tekstane i boka har stigande vanskegrad. Oppgåvene i tekstboka, i nettressursen og i aktvitetsboksen gir læringsutbytte for alle deltakarar på begynnarkurs, uavhengig av skulebakgrunnen til deltakaren. Med Sesam vil deltakaren leggje eit godt grunnlag for å kunne vere ein aktiv språk­ brukar i norsk som andrespråk. Vi håper det no er slutt på at læraren føler seg tørr i munnen etter ei undervisningsøkt, og at læreverket bidreg til auka deltakaraktivitet i klasserommet. Tusen takk til Anita Myskja for særs godt samarbeid. Stor takk òg til André ­Martinsen for flotte illustrasjonar, og til Arne Iversen for tonesetjing av songane i boka. Tusen takk til alle tidlegare og noverande deltakarar ved Introduksjonssenteret i Drammen som har vist oss kvar skoen trykkjer, og gitt oss inspirasjon. Lykke til med bruk av Sesam!

Drammen, 2017 Bente Günenc, Jorunn Mo og Solgunn Moen

Sesam_Leksjon1(NN).indd 3

01.09.17 16.06


Innhald Kapittel 1 Velkommen

Kapittel 2 Familie

1 Hei! 8 9 2 Kva heiter du? 3 Kva språk snakkar du? 9 4 Kvar kjem du frå? 10 5 Kven er dei? 11 6 Han, ho, dei 12 13 7 Kva for dag er det i dag? 8 Korleis er vêret? 14 9 Skin sola? 15 10 Tal 16 11 Pengar 18 12 Talsong 19 20 13 På skulen 14 Eg lærer norsk 22 15 Kva gjer dei? 23 16 Alfabetet 24 17 Lang og kort vokal 24

1 Fire familiar 26 28 2 Familien Vik 3 Familien Sereke 29 4 Familien Hesso 30 5 Gustavsen 30 6 Laurdag i Solgata 32 34 7 Naboar og venner 8 Frode 35 37 9 Familien til Senait 10 Gata vår 38 11 i – y – u 39 41 12 g – k

Kapittel 3 Tid og årstider

Kapittel 4 Dagen min

1 Kva er klokka? 44 2 Dag og natt 46 3 Om morgonen og om kvelden 48 48 4 Kor lang tid tek det? 5 Senait går til legen 49 6 Døgnet 50 7 Sabas dag 52 8 Årstider og månader 53 9 Kva årstid liker du best? 54 10 Kva gjer dei? 56 11 Ordenstal 58 12 Merkedagar 59 13 Når er det? 60 14 Saba tek bilete 61 15 Tida går 62 16 o – u – å – æ – e – i 63 17 d – t 66

1 Frå morgon til kveld 68 2 Kvardag 70 3 Omar 72 4 Manal 73 5 Morgon hos familien Hesso 74 75 6 Pleier å 7 Arbeid heime 76 8 Hjelpeverb 78 9 No – etterpå 79 10 Sarah 80 11 Syng verba 82 12 b – p 83 13 a – æ – å 85

4

Sesam_Leksjon1(NN).indd 4

01.09.17 16.06


Kapittel 5 Mat og måltid

Kapittel 6 Fargar og klede

1 Frukostbordet 88 1 Fargar 112 2 Familien Vik et frukost 90 2 Ein svart katt og to brune mus 113 3 Sunt og usunt 91 3 Klede 114 4 Er du svolten? Er du tørst? 92 4 Tilbehøyr og sko 115 5 Middagsbordet 94 5 Til barn 116 6 Arbeid på kjøkkenet 96 6 Utstyr 116 97 118 7 Mat frå heile verda 7 Fargar og mønster 8 Middag i hagen 98 8 I klesbutikken 120 9 I butikken 100 9 Omar skal kjøpe klede 122 10 Matvarer 102 10 Manal tek på seg vinterklede 123 11 Brød og kaker 103 11 Vinterklede og sommarklede 124 125 12 Grønsaker 104 12 Vi må kle oss etter vêret 105 13 Song om klede 126 13 Frukt og bær 14 Bursdag 106 14 a – e – i 127 15 f – v – b 107 129 15 Hurra for deg 108 16 e – ø – å 17 kj – sj 109 110 18 På kjøkkenet

Kapittel 7 Bustad 1 I byen og på landet 2 Slik bur vi 3 I stova 4 Preposisjonar 5 Stova til Senait og Daniel 6 I hagen 7 På kjøkkenet og i gangen 8 Gangen hos Senait og Daniel 9 På soverommet og på badet 10 Dugnad 11 Dugnad i burettslaget 12 Bustaden min 13 Den snille frua 14 l – r – h 15 Hagen til mormor

Kapittel 8 Fritid 132 134 136 138 139 140 142 145 146 148 149 150 152 153 154

1 På fritida 2 Kva liker du å gjere på fritida? 3 Dei koser seg 4 Sommaraktivitetar ute 5 Vinteraktivitetar ute 6 Selskap 7 Kunst og kultur 8 Fritida til Manal 9 Fritida til Omar 10 Kva har Manal lyst til å gjere? 11 Omar har mange planar 12 Song om fritid 13 rt – rn – rst

156 158 159 160 162 164 166 168 169 170 171 172 173

5

Sesam_Leksjon1(NN).indd 5

01.09.17 16.06


Kapittel 9 Kropp og helse

Kapittel 10 I byen

1 Kroppen 176 2 Har du vondt? Uff då! 178 3 Eg er dårleg 179 4 Slik held vi oss friske 180 182 5 Feber 6 Livet går opp og ned 183 7 Trym og Frikk er sjuke 184 8 Nokon å snakke med 185 9 Legevakt 186 187 10 Tine er redd 11 Hos tannlegen 188 12 Hos optikaren 190 13 På apoteket 191 14 Hovud, skulder, kne og tå 192 15 ng – nk 193 194 16 På slottet

1 Butikkar og tenester 2 Transportmiddel 3 I trafikken 4 Trygg i trafikken 5 På kafé 6 På kino 7 På biblioteket 8 Digitale medium 9 På ungdomsklubben Zero 10 er – øy – au – ai 11 gl – kl – gn – kn 12 Ein draum

Kapittel 11 Noreg og naturen

Kapittel 12 Yrker

1 Natur 214 2 Noreg 216 3 Ein SMS til Saba 218 4 Eit postkort til Daniel og Senait 219 5 Ein e-post til Senait 220 6 Daniel tenkjer på livet i Noreg 222 7 A-verb 223 8 E-verb I 224 9 E-verb II 224 10 J-verb 225 11 Kortverb 225 12 Uregelrette verb 225 13 Ut på tur 227 14 sp – st – sk 228 15 Gåva 230

1 Kva vil du bli? 2 Eigenskapar 3 Korleis er du? 4 Kva skal du bli, Omar? 5 Skule og utdanning i Noreg 6 Daniel jobbar i butikk 7 På jobb 8 Senait jobbar i barnehage 9 skr – spr – str 10 I byen 11 Tungegymnastikk

196 198 199 200 202 203 204 206 207 209 210 212

232 234 235 236 237 238 239 240 241 241 242

Bilete 245

6

Sesam_Leksjon1(NN).indd 6

01.09.17 16.06


Velkommen 1

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 7

v e l ko m m e n

01.09.17 16.06


lytte

lese

1 Hei! Hei!

Hei!

God morgon!

God morgon!

God dag!

God dag!

Morn!

Morn, morn!

Ha det!

Ha det!

Ha det bra!

Ha det bra!

Vi snakkast!

Ha det. Vi snakkast!

God helg!

8

1

Takk, i like mĂĽte.

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 8

01.09.17 16.06


lese

lytte

2 Kva heiter du? Eg heiter Ole. Kva heiter du?

Eg heiter Anna.

3 Kva sprĂĽk snakkar du? Eg snakkar norsk. Kva sprĂĽk snakkar du?

Eg snakkar engelsk.

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 9

v e l ko m m e n

9

01.09.17 16.06


lytte

lese

4 Kvar kjem du frå? Eg kjem frå USA.

Eg kjem frå Sverige.

Eg kjem frå Russland.

Eg kjem frå Australia.

Eg kjem frå Thailand.

Eg kjem frå Chile.

Eg kjem frå Somalia.

Eg kjem frå Syria.

samtale

? Kva heiter du? Eg heiter … 10

1

? Kvar kjem du frå? Eg kjem frå …

?

?

Kva språk snakkar du? Eg snakkar …

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 10

01.09.17 16.06


lese

lytte

5 Kven er dei? du eg

ho han

vi

de

dei

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 11

v e l ko m m e n

11

01.09.17 16.06


lytte

lese

6 Han, ho, dei norsk 1 Kva heiter han?

Han heiter Pål.

Kvar kjem han frå?

Han kjem frå Noreg.

Kva språk snakkar han?

Han snakkar norsk.

tigrinja 2 Kva heiter ho?

Ho heiter Eden.

Kvar kjem ho frå?

Ho kjem frå Eritrea.

Kva språk snakkar ho?

Ho snakkar tigrinja.

spansk 3 Kva heiter dei?

Dei heiter Maria og José.

Kvar kjem dei frå?

Dei kjem frå Spania.

Kva språk snakkar dei?

Dei snakkar spansk.

samtale

Snakk saman om klassen: Kva heiter han? Kva heiter ho? Kva heiter dei? 12

1

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 12

01.09.17 16.06


lese

lytte

7 Kva for dag er det i dag?

Kva for dag er det i dag?

Det er tysdag i dag. I dag er det tysdag.

Kva for dag er det i morgon?

Det er onsdag i morgon. I morgon er det onsdag.

Kva for dag var det i går?

Det var måndag i går. I går var det måndag.

Ord og uttrykk

KVARDAG

HELG

måndag, tysdag, onsdag, torsdag, fredag.

laurdag, søndag

Eg går på skulen måndag, tysdag, onsdag, torsdag og fredag. Eg går på skulen på kvardagar.

Eg går ikkje på skulen laurdag og søndag. Laurdag og søndag er helg.

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 13

v e l ko m m e n

13

01.09.17 16.06


lytte

lese

8 Korleis er vêret?

14

1

1 Sola skin. Det er varmt. Det er 25 gradar.

2 Det blæs. Det er litt kaldt. Det er 7 gradar.

3 Det regnar. Det er kjølig. Det er 10 gradar.

4 Det er overskya. Det er ikkje kaldt. Det er 18 gradar.

5 Det snør. Det er kaldt. Det er –6 gradar.

6 Sola skin. Det er veldig kaldt. Det er –22 gradar.

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 14

01.09.17 16.07


lese

lytte

9 Skin sola? Ord og uttrykk

1 Skin sola?

Ja, sola skin.

Nei, sola skin ikkje.

2 Regnar det?

Ja, det regnar.

Nei, det regnar ikkje.

3 Snør det?

Ja, det snør.

Nei, det snør ikkje.

4 Blæs det?

Ja, det blæs.

Nei, det blæs ikkje.

5 Er det overskya?

Ja, det er overskya.

Nei, det er ikkje overskya.

samtale

Korleis er vêret i dag? Spør kvarandre om vêret.

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 15

v e l ko m m e n

15

01.09.17 16.07


lytte

lese

10 Tal

16

1

1

2

3

4

5

ein

to

tre

fire

fem

6

7

8

9

10

seks

sju

ĂĽtte

ni

ti

11

12

13

14

15

elleve

tolv

tretten

fjorten

femten

16

17

18

19

20

seksten

sytten

atten

nitten

tjue

30

40

50

60

70

tretti

førti

femti

seksti

sytti

80

90

ĂĽtti

nitti

100 1000 hundre

tusen

0 null

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 16

01.09.17 16.07


lese

lytte

TELEFONNUMMER 65 31 46 51 76 67 15 50 80 18 27 77 56 65 04 14 23 13 09 66 33 90 19 41 63 11 38 16 971 22 107 476 21 303 471 77 040 POSTNUMMER 0037 Oslo 3014 Drammen 4629 Kristiansand 4035 Stavanger 5021 Bergen 7039 Trondheim 9006 Tromsø 9915 Kirkenes

samtale

Kva er telefonnummeret ditt? Kva er postnummeret ditt? 1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 17

v e l ko m m e n

17

01.09.17 16.07


lytte

lese

11 Pengar

1 1 krone

3 10 kroner

2 5 kroner

4 20 kroner

5 50 kroner 6 100 kroner 7 200 kroner 8 500 kroner

7 6

8 5

7 6

1

18

1

2

3

9 Eg lĂŚrer tal.

10 Eg tel.

11 Eg reknar.

12 Eg tastar kode.

13 Eg betaler.

14 Eg ringjer 113.

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 18

01.09.17 16.07


syngje

12 Talsong Melodi: Gubben Noa

2 3 5 7 3 6 9 1 4 15 0 9 6 13 16 12 10 20 14 11 19 18 17 15 13 2 30 14 88 70 69 6 104 13 8 40 56 12 74 90 82 64 84 50 72 14 18 80 19 16 90 17 40 13 30 6 502

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 19

v e l ko m m e n

19

01.09.17 16.07


13 På skulen 1 ei tavle 2 ein lærar 3 ein elev 4 ein pult 5 ei bok 6 ei klokke 7 ei skrivebok

19

8 eit pennal 9 ein blyant 10 ein blyantkvessar 11 eit viskelêr

18

12 ein perm 13 ein sekk 14 eit papir, eit ark 15 ein PC 16 eit nettbrett 17 ein timeplan

12

7 14

18 briller 19 eit kart

13

20 ei søppelbøtte Kva er det? Det er ein blyant. Det er ei bok. Det er eit papir.

20

1

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 20

01.09.17 16.07


6

19

1 17

2

10

3 5 15

20

4

11 8 16 9

Kva har du? Eg har ei bok. Eg har ein perm og ei skrivebok.

Kva har du ikkje? Eg har ikkje eit pennal. Eg har ikkje ein sekk.

1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 21

v e l ko m m e n

21

01.09.17 16.07


lytte

lese

14 Eg lĂŚrer norsk

22

1

1 Eg snakkar.

2 Vi snakkar i gruppe.

3 Vi snakkar to og to.

4 Eg høyrer.

5 Eg les.

6 Eg skriv.

7 Eg bruker PC.

8 Vi syng.

9 Vi gĂĽr tur.

10 Vi speler spel.

11 Eg bruker ordbok.

12 Eg gjer lekser.

13 Eg dekkjer over teksten.

14 Eg huskar.

15 Eg gjentek.

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 22

01.09.17 16.08


lese

lytte

15 Kva gjer dei?

1 Han sit på golvet.

2 Dei ventar på bussen.

3 Han tek bussen.

4 Han syklar.

5 Han køyrer bil.

6 Ho ser på TV.

7 Dei smiler.

8 Dei ler.

9 Ho tek bilete.

10 Ho kjøper mat.

11 Han lagar mat.

12 Ho drikk te.

13 Han et mat.

14 Ho kastar søppel.

15 Han jobbar kvar dag. 1

Sesam_Leksjon1(NN).indd 23

v e l ko m m e n

23

01.09.17 16.08


uttale

16 Alfabetet Aa

Bb

Cc

Dd

Ee

Ff

Gg

Hh

Ii

Jj

Kk

Ll

Mm

Nn

Oo

Pp

Qq

Rr

Ss

Tt

Uu

Vv

Ww

Xx

Yy

Zz

Ææ

Øø

Åå

17 Lang og kort vokal LANG VOKAL

24

1

KORT VOKAL

gul

gull

spikar

spikkar

sprek

sprekk

bake

bakke

tak

takk

v e l ko m m e n

Sesam_Leksjon1(NN).indd 24

01.09.17 16.09


Fargar og klede 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 111

01.09.17 15.36


lytte

lese

1 Fargar Raud

Gul

Blå

Oransje

1 Raudt som eit jordbær

2 Gul som sola

3 Blå som himmelen

4 Oransje som ein appelsin

Grøn

Lilla

Brun

Turkis

5 Grønt som graset

6 Lilla som eit adventslys

7 Brun som sjokolade

8 Turkis som sjøen

Rosa

Kvit

Grå

Svart

9 Rosa som ei sløyfe

10 Kvit som snø

11 Grå som ei sky

12 Svart som ein katt

samtale

Kan du fleire fargar? Kva farge er favoritten din? 112

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 112

01.09.17 15.36


lese

lytte

2 Ein svart katt og to brune mus Vi ser ein gul måne når det er natt. Då går den ut, ein liten, svart katt, men i mørket er alle kattar grå. Når han kjem heim, er himmelen blitt blå. To søte, brune, små mus er med heim att. Nei, roper Sarah. No er du slem katt. Ho er så sint at ho blir heilt sprø. Ho synest katten skal ete kvitt brød. I hagen står det eit stort, grønt tre. Der vil katten liggje i fred. Men Sarah hentar eit rundt, rosa fat og serverer katten det ho kallar mat.

Ord og uttrykk

ei lita mus

to små mus 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 113

fargar og klede

113

01.09.17 15.36


lytte

lese

3 Klede

1 ein BH og ei truse

2 ei trøye

3 ein boksarshorts

4 sokkar

5 ei strømpebukse

6 ein ull-longs

7 ei ull-trøye

8 ei T-skjorte

9 ein hettegenser

10 ei joggebukse

11 ein tights

12 ei bukse

13 eit skjørt

14 ein kjole

15 ein bluse

16 ein dress

17 ei skjorte

18 ei jakke

19 ei kåpe

20 ein frakk

samtale

Kva klesplagg er undertøy? Kva klesplagg er dameklede? 114

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 114

01.09.17 15.37


lese

lytte

4 Tilbehøyr og sko

1 ein shorts

2 ei badedrakt

3 ein kaps

4 solbriller

5 eit belte

6 eit slips

7 eit sjal

8 ein regnfrakk

9 hanskar

10 eit skjerf

11 vantar

12 ei lue

13 sko

14 joggesko

15 støvlettar

16 vintersko

17 gummistøvlar

18 sandalar

19 innesko

20 tøflar

samtale

Kva klesplagg bruker du om vinteren? Kva slags fottøy bruker du om sommaren? 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 115

fargar og klede

115

01.09.17 15.37


lytte

lese

5 Til barn

1 ein body

2 ei sparkebukse

3 ein pysjamas

4 ein nattkjole

5 ein hals

6 ei fleecejakke

7 ein parkdress

8 vottar

9 ei smekke

10 ein smokk

11 bleier

12 vĂĽtserviettar

14 ein paraply

15 ein sykkelhjelm

16 ein refleksvest

6 Utstyr

13 briller

samtale

Kva treng eit barn? 116

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 116

01.09.17 15.37


Grammatikk

Adjektiv

1 ein gul vest

3 eit gult skjerf

2 ei gul T-skjorte

4 to gule sko

Ord og uttrykk

Eit par

eit par sko eit par svarte sko

eit par hanskar eit par brune hanskar

eit par sokkar eit par blå sokkar

samtale

Kva har du på deg i dag? Kva har du på føtene? 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 117

fargar og klede

117

01.09.17 15.37


lytte

lese

7 Fargar og mønster

ein genser

ei jakke

eit skjørt

gul

ein

genser

ei

jakke

eit

+t skjørt

+e klede

brun

ein

genser

ei

jakke

eit

+t skjørt

+e klede

turkis

ein

genser

ei

jakke

eit

+t skjørt

+e klede

rød

ein

genser

ei

jakke

eit

+t skjørt

+e klede

svart

ein

genser

ei

jakke

eit

skjørt

+e klede

grøn

ein

genser

ei

jakke

eit

+t skjørt

+e klede

kvit

ein

genser

ei

jakke

eit

+t skjørt

+e klede

blå

ein

genser

ei

jakke

eit

+tt skjørt

klede

grå

ein

genser

ei

jakke

eit

+tt skjørt

klede

rosa

ein

genser

ei

jakke

eit

skjørt

klede

lilla

ein

genser

ei

jakke

eit

skjørt

klede

ein

genser

ei

jakke

eit

skjørt

klede

oransje einsfarga

rutete

1 ein einsfarga 2 ein rutete genser genser 118

klede

6

prikkete

stripete

blomstrete

3 ei prikkete jakke

4 eit stripete skjørt

5 blomstrete klede

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 118

01.09.17 15.37


lese

lytte

Grammatikk

Fleire adjektiv

1 ein stor hatt / ein liten hatt

2 ein ny kjole / ein brukt kjole

3 ei trong bukse / ei vid bukse

4 ei rein T-skjorte / ei skitten T-skjorte

5 eit tykt sjal / eit tynt sjal

6 eit langt skjørt / eit kort skjørt

7 billege klede / dyre klede

8 lyse klede / mørke klede

samtale

Eg har på meg ein stor, rutete genser, ei blå, vid bukse og eit par nye, brune sko. Kva har du på deg i dag? 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 119

fargar og klede

119

01.09.17 15.38


lytte

lese

8 I klesbutikken 1 kø 2 kasse 3 kvittering

8 7

4 kunde

4

5 handlepose 6 butikktilsett 7 prøverom 8 spegel

9

9 kleshengar 10 klesstativ 11 prislapp 12 storleik

12

Kva ser du på biletet? Kva gjer dei? Kva har dei på seg? Kva betyr: Ta 3, betal for 2? Kva betyr: S, M og L? 120

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 120

01.09.17 15.38


1

6 3 2 5

10

11

Vinterdressen er pĂĽ sal. Sal = tilbod = nedsett pris

Kjolen passar. Kjolen passar ikkje. Kjolen er for liten. Kjolen er for stor. 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 121

fargar og klede

121

01.09.17 15.38


lytte

lese

9 Omar skal kjøpe klede Omar er blid. Han er i butikken. Han skal kjøpe ei ny, varm jakke i dag. Omar liker å sjå på klede. No ser han på ei svart bukse og eit blått belte. Han har på seg ei gammal, brun bukse. Ho er trong og sliten. Omar har 1200 kroner. Kva skal han kjøpe? Kanskje han skal kjøpe ein kjole til Sarah? Han kostar 175 kroner. Omar tel pengar. Han har råd til ei vinterjakke og ein kjole til Sarah. Omar går til kassa og betaler. Han legg kvitteringa i posen.

samtale

Kva gjer Omar i butikken? 122

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 122

01.09.17 15.38


lese

lytte

10 Manal tek på seg vinterklede Det er vinter og kaldt. Manal kler på seg. Ho tek på seg ei beige strømpebukse og ei kvit trøye. Så tek ho på seg ei svart bukse, ein oransje og lilla bluse og ein einsfarga blå ullgenser. Ho tek på seg ei raud lue, eit raudt skjerf og raude vottar. Ho tek på seg tjukke, grøne sokkar og brune støvlettar. Manal skal på jobb. Ho tek på seg ei gammal, brun kåpe og går ut.

samtale

Kva tek Manal på seg? Kva har du på deg om vinteren? 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 123

fargar og klede

123

01.09.17 15.38


lytte

lese

11 Vinterklede og sommarklede

Ord og uttrykk

ull

bomull

samtale

Kva klede bruker Sarah om vinteren? Kva klede bruker Sarah om sommaren? Korleis vaskar du ullklede? 124

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 124

01.09.17 15.38


lese

lytte

12 Vi må kle oss etter vêret I dag vil Sarah ha på seg ein kort, rosa kjole. – Du kan ikkje ha på deg sommarkjole i dag, seier Manal. – Kvifor ikkje? spør Sarah. – Du må ha på deg varme klede fordi det er haust. Det regnar og blæs ute. Vi må kle oss etter vêret, svarer Manal. Manal finn fram ein tjukk, turkis genser i ull, eit brunt skjørt og ei brun strømpebukse. Sarah kler på seg, men ho er litt sur. Manal legg ei blå olabukse og eit par tjukke ullsokkar i barnehagesekken. – De skal på tur i dag, seier Manal. – Du må skifte til tørre klede om du blir våt! – Ja då, svarer Sarah. – Eg veit det! Ho smiler. Ho gler seg til å gå på tur i regnvêret. Sarah tek på seg regnjakke, regnbukse og gummistøvlar. Manal tek med seg ein stor, blomstrete paraply. Så går dei til bussen.

samtale

Kva betyr det å kle seg etter vêret? Bruker du same klede i heimlandet ditt og i Noreg? 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 125

fargar og klede

125

01.09.17 15.38


syngje

13 Song om klede Melodi: Gubben Noa

Rosa bluse,

lilla truse,

eit par brune sko.

Eit par blü støvlettar,

jakker med grĂĽ hetter.

Skjerf rundt nakke,

vinterjakke,

126

6

sokkar, vintersko. fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 126

01.09.17 15.38


uttale

14 a – e – i a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z æ ø å

sandal

svart

gammal

jakke

sjal

frakk

kasse

lang

rosa

lilla

Aa

barnehage fargar

Ee

Ii

genser

hjelm

smekke

lue

belte

støvel

vest

kjole

dress

hette

kåpe

kunde

turkis

smiler

slips

vid

stripete

bikini

sint

kvit

liten

briller

pris

vinter 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 127

fargar og klede

127

01.09.17 15.39


uttale

a eller e?

sal

sel

mann

menn

rosa

rose

smal

smil

lam

lim

pennar

pinnar

sel

sil

venn

vind

a eller i?

e eller i?

128

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 128

01.09.17 15.39


uttale

15 f – v – b a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z æ ø å

Ff

Vv

Bb

fargar

fat

frukost

frakk

familie

saft

skjerf

kaffi

gaffel

sløyfe

tøflar

loff

vottar

ventar

varm

vinkar

vinter

våt

vanter

vid

kjevle

kvit

kniv

søv

blå

body

bukse

BH

butikk

boblejakke

brun

bluse

bryllaup

belte

jobbar

solbrille 6

Sesam_Leksjon6(NN).indd 129

fargar og klede

129

01.09.17 15.40


uttale

f eller v?

fin

vin

fille

ville

fĂĽr

vĂĽr

fru

bru

fe

be

ved

be

vest

best

vĂŞr

ber

f eller b?

v eller b?

130

6

fargar og klede

Sesam_Leksjon6(NN).indd 130

01.09.17 15.40


Yrker 12

Sesam_Leksjon12(NN).indd 231

01.09.17 16.32


lytte

lese

1 Kva vil du bli?

1 Ein reinhaldar vaskar golv.

2 Ein kantinemedarbeidar lagar og sel mat.

3 Ein sjåfør transporterer varer eller menneske.

4 Ein portør trillar sjukehussenger.

5 Ein lagermedarbeidar held orden på eit lager.

6 Ein fiskeriarbeidar reinsar og pakkar fisk.

7 Ein butikkmedarbeidar ekspederer kundar.

8 Ein ambulansesjåfør køyrer ambulanse.

9 Ein brannkonstabel sløkkjer brannar.

10 Ein pedagogisk medarbeidar hjelper elevar på skulen.

11 Ein servitør serverer mat til gjester.

12 Ein reingjerings assistent gjer reint hotellrom.

samtale

Fortel om ein jobb du har hatt. Fortel om ein jobb du vil ha. 232

12

yrker

Sesam_Leksjon12(NN).indd 232

01.09.17 16.32


lese

13 Ein røyrleggjar monterer røyr.

14 Ein tømrar byggjer hus.

lytte

15 Ein helsefagarbeidar steller gamle eller sjuke.

16 Ein frisør klipper, fargar og bleikjer hår.

17 Ein konditor baker og pyntar kaker.

18 Ein bilmekanikar reparerer bilar.

19 Ein elektrikar strekkjer leidningar og koplar til straum.

20 Ein snikkar snikrar i huset.

21 Ein gartnar plantar buskar og blomstrar.

22 Ein sjukepleiar gir medisinar.

23 Ein lærar underviser elevar eller studentar.

24 Ein politibetjent gjer det trygt i samfunnet.

25 Ein dataingeniør lagar datasystem.

26 Ein psykolog snakkar med menneske.

27 Ein farmasøyt lagar og gir råd om medisin.

samtale

Kva vil du bli? Kva vil du gjere? 12

Sesam_Leksjon12(NN).indd 233

yrker

233

01.09.17 16.33


lytte

lese

2 Eigenskapar

1 rask

2 aktiv

3 sterk

4 arbeidsam

5 presis

6 serviceinnstilt

Ord og uttrykk

Eigenskap

Ein eigenskap seier noko om korleis du er som person, eller korleis du er i jobben din.

samtale

Kva eigenskapar skal ein servitør ha? Kva eigenskapar skal ein frisør ha? Kva eigenskapar skal ein mekanikar ha? 234

12

yrker

Sesam_Leksjon12(NN).indd 234

01.09.17 16.33


lese

lytte

3 Korleis er du? Ein servitør er effektiv og fleksibel. Ein elektrikar er arbeidsam og påliteleg. Ein butikkmedarbeidar er hyggjeleg og serviceinnstilt. Ein fiskeriarbeidar er rask og nøyaktig. Ein gartnar er arbeidsam og praktisk. Ein lærar er tolmodig og kunnskapsrik. Ein mekanikar er sterk og presis. Ein sjukepleiar er nøyaktig og omsorgsfull. Ein frisør er kreativ og sosial. Ein målar er rask og uthaldande.

samtale

Korleis er du på skulen?

Korleis er du i jobben din, om du har ein?

12

Sesam_Leksjon12(NN).indd 235

yrker

235

01.09.17 16.33


lytte

lese

4 Kva skal du bli, Omar? Omar går på vidaregåande skule. Han går på elektrolinja i første klasse. Omar synest det er vanskeleg med faga norsk og engelsk. Omar jobbar hardt. Han vil ha ein bra jobb i framtida. Han veit det vil gå bra til slutt. Men først må han jobbe veldig mykje med faga på skulen. No synest han livet er litt vanskeleg. Han tenkjer mykje på heimlandet og kameratane der. – Omar? seier læraren. – Kvar er du no? Ikkje i klasserommet, i alle fall!

samtale

Korleis går det med Omar på skulen? Korleis skal han klare å bli ferdig med vidaregåande? Kva planar har du? Kven kan du spørje om råd? 236

12

yrker

Sesam_Leksjon12(NN).indd 236

01.09.17 16.33


5 Skule og utdanning i Noreg Alder

Kor lenge?

HØGSKULE OG mastergrad: 5 til 7 år UNIVERSITET bachelorgrad: 3 til 4 år VIDAREGÅANDE SKULE

eldre enn 16 år

3 til 4 ½ år

GRUNNSKULE FOR VAKSNE

eldre enn 16 år

1 til 4 år

GRUNNSKULE 6 til 15 år ungdomstrinn: 8.–10. klasse mellomtrinn: 5.–7. klasse småskuletrinn: 1.–4. klasse BARNEHAGE

1 til 6 år

samtale

Kva er målet ditt? Kor lang tid vil det ta å nå målet ditt? Korleis skal du nå målet? 12

Sesam_Leksjon12(NN).indd 237

yrker

237

01.09.17 16.33


lytte

lese

6 Daniel jobbar i butikk

1 Han opnar butikken.

2 Han fyller på varer.

3 Han sit i kassa.

4 Han hjelper ein kunde.

5 Han pressar papp.

6 Han set mjølk i kjølen.

7 Han ryddar i hyllene.

8 Han kontrollerer temperaturen.

9 Han sjekkar dato stemplinga.

10 Han trillar vogner.

11 Han ryddar tomflasker.

12 Han tek kassaoppgjeret.

samtale

Kva arbeidsoppgåver har Daniel? Kva må han vere flink til? Kva eigenskapar må Daniel ha for å vere ein god butikkmedarbeidar? 238

12

yrker

Sesam_Leksjon12(NN).indd 238

01.09.17 16.33


lese

lytte

7 På jobb Daniel jobbar i butikken Pære. Daniel er butikkmedarbeidar. Han har fast jobb. Nokre gonger har han tidlegvakt. Då byrjar han tidleg og sluttar klokka 15:00. Butikken opnar klokka 07:00, så han må vere på jobb klokka 06:45. Når han opnar butikken, står det kundar utanfor døra og ventar. Daniel har mange oppgåver. Han fyller på varer, ryddar i hyllene og sit i kassa. Han går òg på bakrommet og pressar papp og ryddar tomflasker. Når varene har gått ut på dato, må han ta dei ut av hyllene. Han må òg sjekke temperaturen i kjølediskane fleire gonger om dagen. Det er mykje å passe på. Det er eit stort ansvar.

Ord og uttrykk

ansvar

Daniel har mange oppgåver. Han har eit stort ansvar.

fast jobb Ein fast jobb er ein jobb du har heilt til du eller arbeidsgivaren seier opp jobben din.

samtale

Kva har du ansvar for heime? Kva har du ansvar for på skulen? Har du jobb? Kva har du ansvar for på jobben? 12

Sesam_Leksjon12(NN).indd 239

yrker

239

01.09.17 16.33


lytte

lese

8 Senait jobbar i barnehage Senait jobbar i ein barnehage. Den heiter Leik og lær. Ho er vikar for ein tilsett som har permisjon frå jobben. Senait har ei 60-prosentstilling. Ho liker jobben sin. Om morgonen går ho ut i garderoben og tek imot barna. Ho snakkar òg med foreldra som leverer barna sine. Mange foreldre er blide og pratar mykje med ho. Men nokre foreldre er stressa og sure. I løpet av arbeidsdagen har Senait mange oppgåver. Ho leikar med barna, ho førebur måltid, og ho får dei minste til å sove midt på dagen. Nokre gonger er barnehagen på tur. Då er det viktig å vere mange vaksne. Senait vil halde fram med å jobbe i barnehage, men ho vil gjerne lære meir. Ein gong i framtida har ho lyst til å bli barnehagelærar.

Ord og uttrykk

permisjon

Fri frå jobb eller studiar. Du kan for eksempel ha permisjon frå jobben når du har fått barn. Nokre søkjer permisjon for å feire religiøs høgtid.

ein styrar

Den som er leiar i barnehagen.

samtale

Senait har jobb i barnehage. Kvifor vil ho ta utdanning? Kvifor er nokre foreldre stressa og sure? Kva kan skje då? 240

12

yrker

Sesam_Leksjon12(NN).indd 240

01.09.17 16.33


lese

uttale

9 skr – spr – str

skr skriker

skravlar

skreller

skruar

skreddar

skrapar

språk

spring

sprekkar

sprett

sprutar

sprøyte

strekkjer

venstre

strømper

strikkar

strør

plystrar

spr

str

10 I byen I byen jobbar Astrid. Ho sel hermetikk. Ho skravlar og ho skrik, for på gata går ein trikk. I stille stunder strikkar ho ei strømpe til sin bror. No strikkar ho den venstre, den høgre strikka ho i fjor.

12

Sesam_Leksjon12(NN).indd 241

yrker

241

01.09.17 16.34


syngje

11 Tungegymnastikk Melodi: Bjørnen sover

Skrur og skrapar,

sprutar, sprakar,

strikkar, stressar, strir.

Gler seg litt og gløymer,

klatrar, klør og klemmer.

Skrik og skreller,

sprett og sprellar,

strekkjer, plystrar, strør.

242

12

yrker

Sesam_Leksjon12(NN).indd 242

01.09.17 16.34

Profile for Cappelen Damm

Sesam (nynorsk, utdrag)  

Muntlig begynneropplæring i norsk

Sesam (nynorsk, utdrag)  

Muntlig begynneropplæring i norsk

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded