Page 1

Norsk start består av: · · · ·

Tekstbok (nivå 1, 2 og 3) Arbeidsbok (nivå 1, 2 og 3) Fagnettstad: www.norskstart.cappelendamm.no Digital lærarrettleiing

Norsk start 5–7

Norsk start 5–7 er ein del av serien Norsk start for 1. til 10. trinn. Læreverket er laga i tråd med læreplanen i faget grunnleggjande norsk for språklege minoritetar. Formålet med Norsk start er å gi elevane så gode norskkunnskapar at dei etter kvart kan følgje vanleg undervisning.

Linda Benedikte Gjelseth Sigrid Lofthus

Norsk start

Tekstbok Nynorsk

ISBN 978-82-02-30412-6

9

788202 304126 www.cappelendamm.no

Linda Benedikte Gjelseth Sigrid Lofthus

Tekstbok  

5–7

Nynorsk


5-7

Tekstbok

Nivü 1, 2 og 3 Nynorsk Linda Benedikte Gjelseth • Sigrid Lofthus


Innhald Kapittel 1

Hei!

4

Personleg pronomen Spørjeord 20–21

KAPITTEL 2 På skolen

22

Substantiv – eintal og fleirtal 42–43

KAPITTEL 3

Familien

44

Eigedomsord

52–53

Kapittel 4

Tid

Nivå 1

Verb – infinitiv og presens

68–69

Kapittel 5

Kroppen

70

Adjektiv Motsetnader

82–83

Kapittel 6

Klede Meir om adjektiv

92–93

Kapittel 7

Hus og heim

94

Preposisjonar

Kapittel 8

Mat og drikke

Meir om eigedomsord Forkortingar

Kapittel 9 Venner Nivå 2

54

Bøying av verb: presens og preteritum

Kapittel 10

Fritid og hobby

Uttrykk for å eige

Kapittel 11

Reise

Hjelpeverb Presens futurum

84

102–103

104 114–115

116 124–125

126 134–135

136 146–147


Kapittel 12 Verda vår Adjektiv – gradbøying

Ordstilling

Kapittel 13

Dyr

Substantivbøying

Kapittel 14

Yrke

Forteljande, spørjande og nektande setningar Samansette ord

Kapittel 15

Natur og miljø

Adverb Symbol – vêr

Kapittel 16 Eventyr

Nivå 3

Direkte og indirekte tale Pronomen – objektsform

Kapittel 17

Landet langt mot nord

Kapittel 18

Tradisjonar og festdagar

Ord som viser rekkjefølgje Meir om pronomen

Kapittel 19

Noreg før og no

Verb – presens perfektum

Eigedomsord – adjektiv – substantiv

Kapittel 20

Litteratur, film og musikk Tekstbinding

148 156–157

158 168–169

170 178–179

180 192–193

194 204–205

206 222–223

224 236–237

238 250–251

252 266–267


NIVÅ 1

1 Hei! alder 10 år 11 år 12 år

kva? kven? kvar? kva for ein?

morsmål

eg du

fargar

han ho

Her lærer du: •  å seie namn på bokstavar, tal og fargar •  å lytte til og forstå når nokon presenterer seg •  å snakke om deg sjølv •  å lese om og bli kjend med personane i boka •  å bruke spørjeord og personleg pronomen


6

Norsk start

Bokstavar og tal A

a

K

k

U

u

B

b

L

l

V

v

C

c

M

m

W

w

D

d

N

n

X

x

E

e

O

o

Y

y

F

f

P

p

Z

z

G

g

Q

q

Æ

æ

H

h

R

r

Ø

ø

I

i

S

s

Å

å

J

j

T

t

G – gut

J – jente

M – mann

D – dame

Alfabetsongen A–B–C–D–E–F–G H– I – J – K – L – M – N – O – P Q–R–S T–U–V–W X–Y–Z Æ – Ø – Å, HØYR NO PÅ: EG KAN LESE ABC!

Eg heiter Sihab. Eg skriv det slik:

S - I - H - A- B

Eg heiter Gry. Eg stavar det slik:

G- R- Y

Kan du seie alfabetet?


Hei!

Kor mange hundar ser du?

Grunntal 1–30 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

null ein to tre fire fem seks sju ĂĽtte ni

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

ti elleve tolv tretten fjorten femten seksten sytten atten nitten

20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

tjue tjueein tjueto tjuetre tjuefire tjuefem tjueseks tjuesju tjueĂĽtte tjueni tretti

7


8

Norsk start

Grunntal 10–100

10 ti

20

30 tretti

40

50

60

70

80

90

100

500

seksti

tjue

sytti

åtti

førti

nitti

femti

hundre

Grunntal 100–1000

100

200

300

400

600

700

800

900 1000

eitt hundre

seks hundre

to hundre

sju hundre

tre hundre

åtte hundre

fire hundre

ni hundre

fem hundre

tusen


Hei!

Vi presenterer oss

Hallo! Eg er Lisa.

Hei! Her er eg!

Hei! Eg heiter Ada. God morgon! Eg er Nasir.

Morn! Eg heiter Gry.

Og eg er Tom!

Hei pĂĽ deg! Eg heiter Sihab.

9


10

Norsk start

Namn

Eg heiter Sihab. Kva heiter du?

Kva heiter du?

Eg heiter Ada. Kva heiter du?

Eg heiter Gry. Kva heiter du?

Eg heiter Lisa. Kva heiter du?

Alder Tom er ti år. Nasir er tolv år. Gry er elleve år. Lisa er elleve år. Ada er tolv år. Sihab er ti år.

Eg heiter Nasir. Kva heiter du?

Tom og Sihab er ti år. Gry og Lisa er elleve år. Ada og Nasir er tolv år. Eg heiter Tom. Kva heiter du?


Hei!

Kor gammal er du?

Eg er ti år.

Kor gammal er du?

Eg er tolv år.

Kor gammal er du? = Kor mange år er du?

11


12

Norsk start

Land Eg kjem frå Noreg.

Eg kjem frå Somalia. Eg kjem frå Brasil.


Hei!

Eg kjem frå Polen.

Eg kjem frå Irak.

Eg kjem frå Thailand.

13


14

NorskStart Norsk start

Kvar kjem du frå? Kvar kjem du frå, Lisa?

Eg kjem frå Brasil.

Kvar kjem du frå, Nasir?

Eg kjem frå Irak.

Kvar kjem du frå, Tom?

Eg kjem frå Thailand.

Nasir kjem frå Irak. Lisa kjem frå Brasil. Tom kjem frå Thailand.

Kven kjem frå Irak? Kven kjem frå Irak? Kven kjem frå Brasil? Kven kjem frå Thailand?

Kvar kjem du frå?

Kven kjem frå Somalia?


Du ogHei! jeg

Vi bur i Noreg Her er Tom. Han er ein gut. Han bur i Noreg.

Her er Gry. Ho er ei jente. Ho bur i Noreg.

Her er Ole. Han er ein mann. Han bur i Noreg.

Kvar bur du, Ada?

Eg bur i Noreg.

Kvar bur de, Lisa og Sihab?

Vi bur i Noreg.

Kvar bur Gry og Tom?

Dei bur i Noreg.

Her er Anne. Ho er ei dame. Ho bur i Noreg.

Kvar bur du?

Kvar bur du?

15


16

Norsk start

Språk Morsmål

Vi snakkar mange språk, og vi har forskjellige morsmål. Alle lærer norsk!

Tom snakkar thai. Falo Português. Sihab snakkar somali.

Eg snakkar norsk. Lisa snakkar portugisisk.

Gry snakkar norsk.

Nasir snakkar arabisk. Mówie po polsku.

Ada snakkar polsk.


Hei!

Eg er Lisa Hei! Eg heiter Lisa. Eg er elleve år. Eg kjem frå Brasil. Eg bur i Noreg. Eg snakkar portugisisk og norsk.

Kan du gjette? Kven er eg?

Eg er elleve år. Eg bur i Noreg. Eg snakkar norsk. Kva heiter eg?

Kor gammal er ho? Ho kjem frå Polen. Ho bur i Noreg. Ho snakkar polsk og norsk. Ho heiter Ada. Kor gammal er ho?

Kvar kjem han frå? Han heiter Tom. Han er ti år. Han bur i Noreg. Han snakkar thai og norsk. Kvar kjem han frå?

Kva er morsmålet ditt?

17


18

Norsk start

«Hei» på mange språk


Hei!

Fargar

grå

rau d

kvit

gul

blå

orans

je

svart lilla

brun

rosa

grøn

Yndlingsfargen min Eg liker blått. Eg liker blått hav. Kva for ein farge liker du, Nasir?

Eg liker grønt!

Eg liker skog og grøne tre.

Kva for ein farge liker du?

19


20

Personleg pronomen eg

du

han

ho

vi

de

dei

Vi heiter Nasir og Ada. Dei heiter Tom og Sihab.

Eg heiter Nasir. Du heiter Ada.

Dei heiter Lisa og Gry. Han heiter Nasir.

Ho heiter Ada.


21

Spørjeord

?

? ?

?

?

?

? ?

?

?

?

?

?

– Kva heiter du? – Eg heiter Nasir. – Kvar bur du? – Eg bur i Noreg. – Kven kjem frå Irak? – Eg kjem frå Irak. – Kva for ein farge liker du? – Eg liker grønt. – Kva for eit land kjem du frå? – Eg kjem frå Polen. – Kva for nokre språk snakkar du? – Eg snakkar thai og norsk.

?

? ? ?

?

?

?

?

? ?

?

?

?

?

kva? kvar? kven? kva for kva for kva for kva for

?

?

? ein? ei? eit? nokre?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?


2 På skolen God   morgon!

friminutt timeplan

elev

skolesaker eit skap – mange skap

lærar

Her lærer du: •  å lytte til og forstå ord og uttrykk vi bruker på skolen •  å fortelje kva du gjer på skolen •  å helse •  å lære om kven som jobbar på skolen •  om substantiv i eintal og fleirtal


24

Norsk start

Vi jobbar på skolen Velkommen til skolen! Lærar: Sihab:

God morgon, og velkommen til Langåsen skole! Eg heiter Anne. Eg er lærar. Kva heiter du? Eg heiter Sihab.

Vi er lærarar på skolen.

Her jobbar vi på arbeidsrommet.


På skolen

Eg er inspektør på skolen.

Eg er rådgivar på skolen.

Eg er sosiallærar på skolen.

Eg er helsesyster på skolen.

Eg er rektor på skolen.

Eg arbeider på kontoret.

Eg er vaktmeister på skolen.

Eg vaskar på skolen.

Dei som jobbar   på skolen,   blir kalla personalet.

25


26

Norsk start

ei limstift

ein skolesekk

ein pensel

fargeblyantar

I klasserommet Første skoledag ei matpakke

Det er spennande med første skoledag! Tom skal gå i 5. klasse. Han er veldig spent. Det er seksten elevar i klassen. Det er ti jenter og seks gutar. Tom kjenner ingen. Han veit ikkje kva elevane heiter. Læraren viser Tom kvar han skal sitje. Tom får ein blyant, eit viskelêr, ein blyantspissar, ein linjal og fargeblyantar.

ein blyant

eit pennal

ein tusj

ei bok

eit papirark

eit bilete

eit kart

ein holemaskin

ei klokke

ei saks

eit viskelêr


På skolen

ei tavle

ei interaktiv tavle

Kva er det?

ein linjal

Lærar:

Vi skal leike Kims leik! Her er sju ting på bordet. Det er ei saks. Det er ein tusj. Det er ein blyant. Det er eit krit. Det er ei mus. Det er ein pensel. Det er ein holemaskin.

ein pc med mus

Læraren legg ein duk over tinga.

eit skap

Lærar: Det er sju ting under duken. Kva er det? Ada: Det er ein blyant, ei saks, ei mus, eit krit, ein tusj, ein pensel, ei … Eg hugsar ikkje. Lærar: Det er seks ting. ei teikning Bra, Ada! Nasir: Men det er sju ting! Lærar: Ja, det er sju ting under duken. Nasir: Det er ein tusj, ei saks, ei mus, ein pensel, eit krit, ein blyant og ein holemaskin. Lærar: De er flinke!

Kva for   nokre ting   i klasserommet   kan du namnet på? ein stol

ei skrivebok

ein pult

27


28

Norsk start

Kan eg få låne? Sihab: Ada: Sihab: Ada: Sihab: Ada: Sihab: Ada: Sihab: Ada: Sihab: Ada: Sihab:

Eg har ikkje blyant. Har du ein blyant? Ja, eg har ein blyant. Kan eg få låne han? Ver så god. Tusen takk! Eg har ikkje linjal. Har du ein linjal? Ja, eg har ein linjal. Vil du låne han? Ja, takk. Ver så god. Ein banan?! Hi-hi-hi-hi! Det er ikkje morosamt! Unnskyld.


På skolen

Elevane trivst på skolen Ada les i ei lesebok. Nasir skriv i ei skrivebok. Han skriv ord og tal. Han viskar ut med viskelêr. Fatima skriv på tavla. Læraren og ei jente skriv på ei interaktiv tavle. Fire elevar skriv på pc. Nokre elevar reknar matematikk. Ei gruppe teiknar, fargar og målar på papirark. Dei limar også bilete på arka. Morten klipper i papiret. Sihab finn land og byar på eit kart. To jenter syng songar. Tre gutar speler spel. Alle arbeider saman. Lisa et matpakke. Elevane snakkar saman. Dei leikar ute i friminuttet. Dei lærer mykje på skolen!

Kva liker   du å gjere   i timen?

29


30

Norsk start

Romma pĂĽ skolen helsesyster

musikkrom korridor

lĂŚrarrom gang

rektor

vaktmeister

kunst og handverk


PĂĽ skolen

symjehall

trapp

31


32

Norsk start

Skoledagen

Vi er høflege og vennlege eie: ed å s m n e g vi da ». tartar orgon! s m n d e l o G På sko eller « » ! g a d d , «Go «Hei» ie: d å se e m n . e tar dag t bra!» t e d u l a s v H Vi a er « !» ell g a d i for «Takk

– Korleis har du det?

– Takk! Berre bra.

– Vil du ha eit eple?

– Ja takk!

– Tusen takk!

– Nei takk!

– Unnskyld, kan du ve re så snill og hjelpe meg?

Ada forstår ikkje oppgåva Ada har matematikktime på skolen. Ho forstår ikkje oppgåve 4b. Ada veit ikkje kva ho skal gjere. – Nasir, eg forstår ikkje oppgåve 4b, gjer du? spør Ada. – Ja, eg forstår oppgåva. Eg kan hjelpe deg, seier Nasir. – Takk, du er grei! seier Ada. Læraren spør Ada: – Vil du rekne oppgåve 4b på tavla? Ada reknar oppgåva på tavla. – Det er feil! seier Siri. Ada blir raud i ansiktet. – Det er ikkje feil. Det er rett, seier læraren. Ada ser på Nasir og smiler.

Å vere høfleg =   å oppføre seg   ordentleg


På skolen

Vekedagane Det er sju dagar i ei veke: måndag

tysdag

onsdag

torsdag

fredag

SKOLEDAGAR

Laurdag er skolefri Tom ser på klokka. Klokka er 08.15. – Å nei! Eg kjem for seint på skolen, tenkjer Tom. Tom spring fort til skolen. Han kjem til skolegarden. Tom ser seg rundt og tenkjer: – Kvar er elevane? Kvar er lærarane? Kva for ein dag er det? Å nei, det er laurdag! Det er skolefri!

laurdag

søndag

FRIDAGAR

33


34

Norsk start

Timeplan Time

1. 08.30–09.15 2. 09.15–10.00 10.00–10.30

3. 10.30–11.15

4. 11.15–12.00

12.00–12.30

5. 12.30–13.15

6. 13.15–14.00

Måndag Norsk

Tysdag

Onsdag

Matematikk Samfunnsfag

Torsdag

Fredag

Norsk

Matematikk

Naturfag

Kunst og handverk

RLE

Norsk

Mat og helse

Engelsk

Musikk

Kroppsøving

Naturfag

Naturfag

Friminutt

Samfunnsfag Engelsk

Friminutt

Matematikk

7. 14.00–14.45

Kunst og handverk

Kroppsøving Mat og helse Matematikk

Morsmål Morsmål

Lisa: Vi begynner klokka halv ni kvar dag. Gry: Vi har fem timar på måndag, tysdag og torsdag. Da sluttar vi tidleg. Lisa: Vi har sju timar på onsdag. Da sluttar vi seint. Gry: Onsdag er ein lang dag! Lisa: Vi har fire timar på fredag. Da sluttar vi tidleg. Gry: Fredag er ein kort dag! Lisa: Vi har berre to friminutt kvar dag. Gry: Eg vil ha mange friminutt. Lisa: Det vil eg også! Gry: Skal vi snakke med læraren? Lisa: Nei, vi spør rektor.

RLE = religion,   livssyn og etikk

Kva heiter rektoren på skolen din? Kva heiter inspektøren på skolen din?

RLE

Musikk


På skolen

Liker – liker ikkje På Langåsen skole har elevane mange fag. Gry liker norsk og engelsk, men ho liker ikkje matematikk. Ada liker kunst og handverk og musikk, men ho liker ikkje kroppsøving. Sihab liker naturfag og matematikk, men han liker ikkje kunst og handverk. Lisa liker samfunnsfag og RLE, men ho liker ikkje norsk. Tom liker alle faga. Nasir liker også alle faga, men han liker friminutta best!

Friminutt Ada: Lisa: Ada: Lisa: Ada: Lisa: Ada: Lisa: Ada: Lisa: Ada: Lisa:

Kvar er Nasir? Han er på fotballbanen. Kva gjer han? Han speler fotball med Sihab. Kvar er Tom? Han er bak gymsalen. Kva gjer han? Han spring. Kvar er Gry og Mona? Dei er ved leikestativet. Kva gjer dei? Dei hoppar tau.

Nasir kjem. Nasir: Ada og Lisa:

Kva gjer de? Ingenting!

Kva fag liker du?

Kva liker   du å gjere i   friminutta?

35


36

Norsk start

Leike gøymsle Gry: Ada: Lisa Gry: Lisa: Ada: Gry:

Kven vil leike gøymsle? Eg vil leike gøymsle! Eg vil også leike gøymsle! Kven vil stå? Eg vil ikkje stå! Eg vil ikkje stå! Vi seier elle, melle.

Regle Elle, melle, deg fortelje. Skipet går ut i år. Rygg i rand to i spann. Snipp, snapp, snute. Du er ute!

Ordenselevar Arbeidsoppgåver

Ada og Nasir er ordenselevar i dag. Dei kranglar. Ada: Eg vaskar tavla. Nasir: Nei, eg vil vaske tavla. Du kostar golvet. Ada: Nei, eg vil ikkje koste golvet! Nasir: Eg hentar frukt. Ada: Nei, eg vil hente frukt! Nasir: Du kostar golvet. Vi hentar frukta saman. Ada: Det er greitt om du kostar golvet, og eg vaskar tavla i morgon! Nasir: Ok, men da hentar vi frukta saman i morgon også. Ada: Ja!


På skolen

Morten får ein idé RRRR! Skoleklokka ringjer. Lærar: Det er friminutt. Per og Morten, de er ordenselevar. Morten, du vaskar tavla. Per, du kostar golvet. Per og Morten: Ja, lærar. Morten ser eit busskort på golvet. Han tek busskortet. Det er busskortet til Per. Morten har tyggegummi i munnen. Han tek tyggegummi på busskortet. Han legg busskortet på stolen til Per. Per: Kva gjer du, Morten? Morten: Eg kostar golvet! Lærar: Takk for hjelpa, Per og Morten! De kan ta friminutt.

Kvar er busskortet? Lærar: Per, kan du lese i boka? Per høyrer ikkje. Lærar: Per, kan du lese i boka? Per: Kan eg få gå på kontoret? Lærar: Kvifor vil du gå på kontoret? Per: Eg finn ikkje busskortet. Lisbet på kontoret kan hjelpe meg. Lærar: Har du busskortet i pennalet? Per: Nei. Lærar: Har du busskortet i sekken? Per: Nei. Lærar: Du kan gå på kontoret. Per går. Elevane ler. Lærar: Kvifor ler de? Mona: Sjå på rumpa til Per! Der er busskortet!

37


38

Norsk start

SKOLEREGLAR 1

2 3 4 5 6

. Vi skal komme presis våre. og klassekameratane n re ra læ r fo t ek sp Vi skal vise re Vi skal samarbeide. nda. Vi skal rekkje opp ha

obiltelefon i timane. Vi skal ikkje bruke m eri på skolen. Vi skal ikkje ete godt

Lærar: Kva for skolereglar har vi? Sihab: Vi skal ikkje bruke mobiltelefon på skolen. Lærar: Det stemmer. Kva er skoleregel nummer to? Siri: Vi skal vise respekt for læraren og klassekameratane. Lærar: Ja. Kva er skoleregel nummer seks? Tom: Vi skal ikkje ete godteri. Lærar: Rett! Er tyggegummi godteri? Mona: Ja. Lærar: Kvifor er det tyggegummi på busskortet til Per? Alle er stille. Ingen seier noko. Morten: Eg tok tyggegummi på busskortet til Per. Unnskyld, Per! RRRR! Skoleklokka ringjer. Lærar: De kan ta friminutt. Morten, du og eg skal snakke saman.

Kva for skolereglar har de?


På skolen

Skolen i Noreg

I Noreg må alle barn gå på skolen i ti år. Dei begynner på skole det året dei fyller seks år.

Barnetrinnet er frå 1. til 7. klasse.

Ungdomstrinnet er frå 8. til 10. klasse.

39


40

Norsk start

Å lære eit nytt språk

Den 26. september   er den internasjonale språkdagen.

Språkdag på skolen

Det er internasjonal språkdag på Langåsen skole. I gangane og i klasseromma heng det flagg. Det er flagg frå mange land. På veggane heng plakatar som elevane har laga. Det er plakatar med ulike alfabet og «hei» og «god dag» på mange språk. Det er også plakatar med dikt på norsk og på morsmåla til elevane. I gymnastikksalen er alle lærarane og elevane samla. Rektor seier «hei» og «velkommen» på mange språk. Elevane fniser og synest det er morosamt når rektor snakkar språket deira. Nokre elevar les dikt på morsmålet sitt, og nokre syng og dansar. Nokre framfører også eventyr frå forskjellige land. Elevane synest det er morosamt å lære om forskjellige språk.

Noreg har to skriftspråk: bokmål og nynorsk. Eg er ein gut. Eg er ei jente. (nynorsk) Jeg er en gutt. Jeg er ei jente. (bokmål) Eg er 11 år gammal. (nynorsk) Jeg er 11 år gammel. (bokmål)

Eg les mykje norsk på internett.

Eg kjem frå Noreg. (nynorsk) Jeg kommer fra Norge. (bokmål)

Vi lærer norsk på mange måtar

Eg les bøker, og eg ser på norske tv-program. Da lærer eg mange nye norske ord.

Eg chattar med norske venninner. Da lærer eg også norsk!

Eg er ofte saman med norske venner. Da lærer eg mykje norsk.


På skolen

Når eg ikkje forstår Når eg ikkje forstår eit ord, spør eg om nokon kan seie kva det betyr. Når eg ikkje forstår eit ord, slår eg opp ordet i ordboka. Når eg ikkje forstår ein tekst, les eg teksten fleire gonger. Når eg ikkje forstår kva eg skal gjere, ber eg læraren om hjelp.

Eg forstår ikkje – kva betyr det? Kan du hjelpe meg?

Eg forstår ikkje balochi

Kor mange bokstavar eller teikn er det i alfabetet i morsmålet ditt? tigrinja

mandarin/kantonesisk

41


42

Substantiv – eintal og fleirtal eit skap

to skap

mange skap

ei saks

to sakser

mange sakser

eit bilete

to bilete

mange bilete


43

ei bok

to bøker

mange bøker

eit kart

to kart

mange kart

ei klokke

to klokker

mange klokker


Profile for Cappelen Damm

Norsk start 5-7 Tekstbok  

Norsk start 5-7 Tekstbok