__MAIN_TEXT__

Page 1


vibeCE moi SELVIK

HEI! arBEIDSBOK  B1 NYNORSK

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 1

20.08.2019 11:19:50


TIL LÆRAREN HEI! B1 Arbeidsbok inneheld munnlege og skriftlege oppgåver som passar til leksjonane i tekstboka. Arbeidsboka er tilpassa deltakarar på spor 2 som ønskjer å nå nivå B1 i norsk. Deltakarane får jobbe med oppgåver som gjer at dei lærer meir norsk, samtidig som dei får betre kjennskap til haldningar og verdiar som er viktige i Noreg. Oppgåvene i arbeidsboka legg til rette for mykje munnleg aktivitet og samarbeid i klasserommet. Oppgåvene er knytte til tekstane i tekstboka og til dagleglivet til deltakarane. Dei får fortelje om erfaringar, hendingar, ønske, planar og interesser. Dei får trening i å utveksle informasjon og synspunkt og øve seg på delta i samtalar der dei må grunngi synspunkta sine. Dei får òg øve på nytt vokabular, og dei blir godt kjende med nye ord og uttrykk. Kvar leksjon begynner med munnlege oppgåver der deltakarane skal fortelje og samtale om tema knytte til innhaldet i leksjonen. Desse oppgåvene kan brukast både i byrjinga og slutten av leksjonen for å sjå om deltakarane har gjort framsteg undervegs. Dei kan òg brukast som øving til den munnlege norskprøven. Arbeidsboka inneheld òg oppgåver som testar leseforståinga til deltakarane, og dei får jobbe med nye ord og uttrykk frå tekstane. Intervju- og rollespeloppgåvene gir dei høve til å bruke språket i ulike situasjonar, og i dei mange skriveoppgåvene får dei øve på å fortelje om seg sjølve og uttrykkje og grunngi eigne synspunkt. Vi har òg teke med nokre skriveoppgåver som går ut på å beskrive bilete. På slutten av kvar leksjon er det oppgåver som skal få deltakarane til å tenkje over kva dei har lært, og kva dei eventuelt må øve meir på før dei går vidare til neste leksjon. Deltakarane blir oppfordra til å bruke nye ord dei har lært, og dei får høve til å vise at dei både forstår kva orda betyr, og at dei kan bruke dei i setningar. Grammatikk: Bak i arbeidsboka er det ei oversikt over ordklassar og ordstillinga i heilsetningar og leddsetningar. Grammatikkdelen skal hjelpe deltakarane med å få eit godt grep om grammatiske strukturar som er viktige i det norske språket. I grammatikkoppgåvene viser vi ofte til sider i grammatikkdelen, og tanken er at deltakarane kan slå opp i grammatikkdelen når dei jobbar med oppgåver i arbeidsboka. I nettressursen til HEI! B1 er det fleire oppgåver til kvar leksjon. I tillegg er det mellom anna ordlister på mange språk, lydbok, lærarrettleiingar, skriveoppgåver og oppgåver i lytte- og leseforståing.

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 2

20.08.2019 11:19:50


INNHALD HEIM OG BUSTAD MILJØET VÅRT FAMILIELIV GAMLE OG UNGE PÅ NETT LIKEVERD EIT NYTT LAND LIKESTILLING SKULE KOMPETANSE OG JOBBMOGLEGHEITER 11 ARBEIDSLIV 12 TYPISK NORSK?

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

GRAMMATIKK ORDKLASSAR ORDSTILLING I HEILSETNINGAR ORDSTILLING I LEDDSETNINGAR

4 18 31 44 60 73 86 101 116 130 143 164 179 180 194 196 3

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 3

20.08.2019 11:19:50


LEKSJON 2

Miljøet vårt 1 FØR DU LES I TEKSTBOKA 1A  Kan du fortelje kva du gjer med søppel og ting du ikkje har bruk for? Hjelpespørsmål: • Kvar kastar du plast? • Kvar kastar du glas og metall? • Kvar kastar du papp og papir? • Kva gjer du med gamle batteri? • Kva gjer du med medisin som du ikkje har bruk for lenger? • Kva gjer du med tomflasker? • Kva gjer du med klede eller møblar som du ikkje vil ha?

1B Kan du fortelje kva du kjøper, og kor ofte du handlar? Du kan fortelje om mat, klede og møblar. Hjelpespørsmål: • Kor ofte handlar du mat? Kva kjøper du? • Kjøper du vatn på flaske? • Et du alltid opp maten du kjøper, eller kastar du mat? • Kor ofte kjøper du nye klede? • Kvar handlar du klede? • Pleier du å kjøpe klede eller møblar som er brukte? • Kjøper du plastpose i butikken, eller har du med handlenett?

1C Kva kan de gjere for å ta vare på miljøet? Snakk saman. Hjelpespørsmål: • Kva kan vere gode grunnar til å ta vare på miljøet? • Kva kan vi gjere for å leve meir miljøvennleg? • Kva kan vi gjere for at det skal bli mindre plast i havet og i naturen? • Kva gjer de dersom de ser søppel som ligg ute i naturen eller på gata? • Kva er dei beste måtane å reise på dersom vi skal tenkje på miljøet?

18 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 18

20.08.2019 11:20:06


1D Kva ser du på biletet?

������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������

LEKSJON 2: Miljøet vårt 19

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 19

20.08.2019 11:20:07


2 TIL SIDE 26–27 I TEKSTBOKA 2A Skriv ord som passar i teksten. Helene spør om _________________ har kasta eit _________________ syltetøyglas i ________________________. Sofia seier at det ikkje er _______________ som har gjort det. Helene blir ____________________________________ når folk ikkje gidd å sortere ___________________________ sitt. Sofia er __________________, men ho trur at det kan vere ein ____________________.

2B Svar på spørsmåla. 1. Kva kan bli til ein stol? 2. Kva kan vi lage av ti aviser? 3. Kva kan 100 kjeldesorterte syltetøyglas bli til? 4. Kor mange plastflasker treng vi for å lage eit pledd? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ����������������������������������������������������

2C Del orda i to.

syltetøy

syltetøyglas =

+

glas

notatblokk = __________________________ + __________________________ kjeldesortere = __________________________ + __________________________ bruskork = __________________________ + __________________________ plastflaske = __________________________ + __________________________ fleecepledd = __________________________ + __________________________ drikkeboks = __________________________ + __________________________

20 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 20

20.08.2019 11:20:07


3 TIL SIDE 28–29 I TEKSTBOKA 3A Skriv ord som passar i teksten. Helene og Sofia har ein ___________________. Dei har avtalt _________________ på Den store klesbytedagen. Helene har ein heil _________________________ med klede som ho ikkje ___________________. Sofia seier at ho ______________ kan ta med _______________ kleda. Det er lov å ha med ___________________ sju plagg. Sofia seier at Helene kan lage sin eigen _____________________________ seinare eller gi nokre av kleda til _______________________.

3B Svar på spørsmåla. 1. Kva har Sofia og Helene avtalt? 2. Når skal dei dra heimanfrå? 3. Korleis skal dei komme seg dit? 4. Kor lang tid tek det å komme seg dit? 5. Kva skal Sofia spørje om? 6. Kor mange klesplagg kan dei byte? 7. Kva har Helene i skapet sitt? 8. Har du vore på ein klesbytedag eller ein loppemarknad? Fortel. 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ���������������������������������������������������� ���������������������������������������������������� ���������������������������������������������������� ���������������������������������������������������� LEKSJON 2: Miljøet vårt 21

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 21

20.08.2019 11:20:08


4 TIL SIDE 30–31 I TEKSTBOKA 4A Set kryss ved det som er rett. 1. Den store klesbytedagen er

éin gong i året

éin gong i halvåret

éin gong i månaden

2. Den store klesbytedagen er vanlegvis på ein

fredag i april

laurdag i april

søndag i april

3. På klesbytedagen kan du

selje klede

kjøpe klede

byte klede

4. Den store klesbytedagen er

i Oslo

i heile landet

på landet

4B Svar på spørsmåla. 1. Kven arrangerer Den store klesbytedagen? 2. Kor ofte er dette arrangementet? 3. Kor mange plagg kan du ta med deg? 4. Kva er fordelane ved å byte klede i staden for å kjøpe nye klede i butikken? 5. Kva gjer du med klede som du ikkje bruker lenger? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� ���������������������������������������������������� ���������������������������������������������������� 22 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 22

20.08.2019 11:20:08


5 TIL SIDE 32–33 I TEKSTBOKA 5A Skriv spørjeord som passar i spørsmåla. 1.

Kvar

har dei vore?

2. ______________________ har skaffa seg ei ny linskjorte? 3. ______________________ klesplagg har Sofia skaffa seg? 4. ______________________ har Sara brukt på klesbyte? 5. ______________________ vil Helene låne? 6. ______________________ skal Helene gi klede til niesa si? 7. ______________________ seier Sara om å gi brukte klede i gåve? 8. ______________________ kjem til å bli glad, trur Ole?

5B Svar på spørsmåla frå oppgåve 5A. 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ����������������������������������������������������

5C Kva betyr det? Forklar kva orda betyr, eller bruk dei i setningar. god kvalitet

skikkeleg varm

misunneleg

setje pris på

noko som varer

ei fornærming

skikkeleg sur

både

kvitte seg med LEKSJON 2: Miljøet vårt 23

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 23

20.08.2019 11:20:08


6 TIL SIDE 34–35 I TEKSTBOKA 6A Er det rett eller feil? Set kryss. RETT

FEIL

1. Sofia likte å vere med på Den store klesbytedagen. 2. Ho skaffa seg nye klede utan å bruke pengar. 3. Ho har alltid gjort mykje for å leve miljøvennleg. 4. Ho skal slutte å ete kjøt. 5. Ho skal begynne å leite etter mat i konteinaren bak butikken. 6. Ho meiner at alle kan gjere noko for å hjelpe miljøet. 7. Ho har alltid med seg plastpose i butikken. 8. Ho vil bli flinkare til å kaste mat. 9. Ho har lyst til å bli med på ein ryddedugnad. 10. Ho vil handle meir når butikkane har sal. 11. Ho vil begynne å kjøpe vatn på flaske. 12. Ho vil prøve å ikkje handle kvar dag.

6B Svar på spørsmåla. 1. Kvifor synest Sofia at klesbytedagen var fantastisk? 2. Kva har ho lyst til? 3. Nemn fem ting ho vil gjere for miljøet? 4. Nemn noko du kan gjere for miljøet.

6C Kva betyr det? Forklar kva uttrykka betyr. ei skikkeleg god oppleving

kvitte seg med klede

utan å bruke ei krone

leve miljøvennleg

det gav meirsmak

lett å gjennomføre

for ekstremt

butikken på hjørnet

bidra til eit betre miljø

ein handelfri dag

i løpet av året

i stadan for

24 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 24

20.08.2019 11:20:08


7 GRAMMATIKKOPPGÅVER 7A Bruk substantiva rett. Setningane handlar om Sofia og Helene. ein avtale Sofia og Helene har ein avtale. klede

Dei skal byte ________________________ på Den store klesbytedagen.

eit plagg Dei kan ta med seg sju _______________________ kvar. eit skap

Helene har mange klede i ___________________________ sitt.

ein pose

Ho har _________________________ med klede som ho ikkje bruker.

ein trikk

Sofia lurer på om dei skal ta _________________________ eller gå?

eit kvartal I fjor var det kø rundt heile ____________________________________.

7B Bruk substantiva rett. Setningane handlar om Sofia og vennene hennar. ei skjorte

Ole er nøgd med den nye _________________________ si.

klede

Sara har skaffa seg mange __________________ utan å bruke pengar.

klede

Helene bytte alle ________________________ ho hadde med seg.

ei niese

Helene fann òg noko til ____________________ si.

ei søster

______________________ til Sara liker ikkje å få brukte klede i gåve.

eit miljø

Ole seier at det er betre for ________________________ å kjøpe brukt.

eit liv

Sofia vil ikkje forandre heile __________________ sitt.

ein butikk

Ho skal ikkje leite etter mat bak ______________________ på hjørnet.

eit kjøleskap Ho skal bli flinkare til å bruke maten ho har i ____________________. ein dugnad Ho vil bli med på ein ____________________ for miljøet i løpet av året.

LEKSJON 2: Miljøet vårt 25

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 25

20.08.2019 11:20:08


7C Skriv pronomena i refleksiv form. Du kan lese om pronomen på side 189. Eg kvitta meg med alt. Du kvitta ____________ med alt. Han kvitta ____________ med alt. Ho kvitta ____________ med alt. Vi kvitta ____________ med alt. Dei kvitta ____________ med alt. De kvitta ____________ med alt.

7D Snu setningane. Setningane handlar om Den store klesbytedagen og Sofia. Dei opnar klokka ti. Klokka ti opnar dei. 1. Det var kø rundt heile kvartalet i fjor. ������������������������������������������������������ 2. Det er klesbytedag kvart år. ������������������������������������������������������ 3. Sofia var på Den store klesbytedagen i går. ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ 4. Ho vil leve meir miljøvennleg no. ������������������������������������������������������ 5. Ho vil bli med på ein dugnad kvart år. ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������

26 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 26

20.08.2019 11:20:10


8 TIL SIDE 36–37 I TEKSTBOKA 8A Svar på spørsmåla. 1. Kva er Hold Norge Rent? 2. Kva driv Hold Norge Rent med? 3. Kva kan du gjere på nettstaden deira? 4. Kva er «Strandryddeveka»? 5. Korleis kan plast og søppel skade dyr? 6. Kvifor har vi ryddedugnader? 7. Kan du nemne to dugnader som Hold Norge Rent arrangerer? 8. Kunne du tenkje deg å vere med på ein ryddedugnad for miljøet? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ����������������������������������������������������

8B Fullfør setningane. «Hald hausten rein» er ������������������������������������������������ Målet med dugnaden er at det skal bli ������������������������������������ Forsøplinga er ������������������������������������������������������ Forsøplinga forgiftar �������������������������������������������������� Nokre dyr døyr ������������������������������������������������������ Nokre dyr får ������������������������������������������������������� Du bidreg til eit betre miljø for dyr og menneske når �������������������������� ������������������������������������������������������������������

LEKSJON 2: Miljøet vårt 27

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 27

20.08.2019 11:20:10


9 SKRIV EIN E-POST TIL STYRET I BURETTSLAGET Du bur i eit burettslag, og snart er det dugnad. På førre dugnad var det nesten ingen som kom. Skriv ein e-post til styret og fortel kva du meiner styret bør gjere for å få fleire til å vere med på dugnaden. • • • •

Kven skriv du til? Kvifor skriv du? Kva synest du dei skal gjere for å få fleire til å vere med på dugnad? Kva kan du gjere på dugnaden?

������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������

28 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 28

20.08.2019 11:20:10


10 TIL SIDE 38–39 I TEKSTBOKA 10A Svar på spørsmåla. 1. Kva skjedde då Yvonne var 17 år? 2. Kvifor kunne ikkje sonen bu hos henne? 3. Kvifor søkte ho ikkje på jobbar? 4. Kven var ho redd for å møte i butikken? 5. Korleis er livet hennar no? 6. Kven gav henne ein sjanse i arbeidslivet? 7. Kva slags arbeidsoppgåver har Yvonne? 8. Kor lenge har ho jobba? 9. Kva er gøy, synest ho? 10. Kvifor er det viktig å ha ein jobb, meiner ho? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ���������������������������������������������������� 9. ���������������������������������������������������� 10. ����������������������������������������������������

10B Snakk saman. • Kva kan vere vanskeleg for ein tidlegare narkoman som ønskjer å jobbe? • Treng vi fleire firma som Medarbeidarane, synest du? Kvifor, eller kvifor ikkje? • Korleis kan ein jobb få ein person til å føle seg nyttig? • Kva betyr det å ha sjølvrespekt? • Korleis kan ein vise andre at ein er eit menneske dei kan stole på? • Kva kan ein gjere for å bli godt likt på ein arbeidsplass?

LEKSJON 2: Miljøet vårt 29

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 29

20.08.2019 11:20:15


11 ER DU FERDIG MED LEKSJONEN? Leksjon 2 nærmar seg slutten, men er du klar til å gå vidare? Tenk over kva du har lært, og kva du må jobbe meir med før du begynner på neste leksjon.

11A Les og set kryss. JA

NEI

1. Har du lese heile leksjonen? 2. Har du gjort alle oppgåvene i arbeidsboka? 3. Har du sjekka at svara på grammatikkoppgåvene er rette? 4. Kan du bruke substantiv i bestemt og ubestemt form? 5. Har du lært nokon nye ord? 6. Kan du fortelje kva du kan gjere for å ta vare på miljøet?

11B Svar på spørsmåla. 1. Kva for sider likte du best i tekstboka? Svar: ________________________ 2. Kva for ei oppgåve likte du best i arbeidsboka? Svar: ________________________ 3. Kva for sider må du repetere i tekstboka? Svar: ________________________ 4. Kva for oppgåver må du øve meir på?

Svar: ________________________

11C Lag setningar med orda, eller forklar kva dei betyr. sortere

ta vare på

miljøet

resirkulere

ein dugnad

miljøvennleg

eit arrangement

arrangere

frivillig

forgifte

kvitte seg med

kjeldesortere

god kvalitet

melde seg på

alvorleg

plast

plukke opp

ein organisasjon

eit firma

forsøpling

11D Skriv setningar med nokre av orda frå oppgåve 11C.

30 LEKSJON 2: Miljøet vårt

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 30

20.08.2019 11:20:15


LEKSJON 6

Likeverd 1 FØR DU LES I TEKSTBOKA 1A  Synest du det er viktig at alle har dei same rettane og sjansane, uansett kven dei er, og kvar dei kjem frå? Fortel. Du kan til dømes snakke om kva du synest er bra med dette, og kva som kan vere vanskeleg i samfunn der folk ikkje har like rettar.

1B  Kan du fortelje om noko du har lært av norsk kultur eller nordmenn? Du kan til dømes snakke om • mat du har lært å like eller lage, som du ikkje åt før • norske tradisjonar du er blitt kjend med • noko du har lært av måten nordmenn oppfører seg på

1C  Korleis kan vi bli betre kjende med folk frå andre land og kulturar? Snakk saman. De kan til dømes snakke om kva de har gjort for å bli betre kjende med norsk kultur og nordmenn, og kva de meiner at nordmenn og innvandrarar kan lære av kvarandre.

1D Beskriv tre av personane på biletet. Skriv i skriveboka di.

Døme:  Eg ser ein eldre mann med briller og kort grått hår. Han har på seg lyse bukser og lilla T-skjorte. Han ser glad ut. LEKSJON 6: Likeverd 73

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 73

20.08.2019 11:20:53


2 TIL SIDE 104–105 I TEKSTBOKA 2A Svar på spørsmåla. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Kva er fordommar? Kvifor har vi fordommar? Kvifor kan fordommar vere negativt? Er det mogleg å bli kvitt fordommar? Korleis? Hadde du nokon fordommar om Noreg eller nordmenn før som du ikkje har no? Har du opplevd at nokon har hatt fordommar mot deg? Kva skjedde? Kva heiter lova som seier at vi har rett til like moglegheiter og like rettar? Kva seier denne lova at det er forbode å gjere?

2B Skriv ord som passar i teksten. Vi kan ha fordommar fordi vi manglar _____________________________. Vi tenkjer ___________________ tankar om andre, ______________ at vi har grunnlag for det. Fordommar skaper ________________________ mellom personar frå ulike grupper. Alle har fordommar, men nokre av dei kan _____________________________ når vi blir betre _______________ eller får _____________ kunnskap om noko eller nokon. Likestillings- og diskrimineringslova seier at vi har _______________________ til like __________________________ og like _________________________, og at det er __________________________ å diskriminere og trakassere. Ingen skal behandlast dårlegare enn andre på grunn av kjønn, alder, _________________________, kultur, ___________________________, seksuell legning eller nedsett funksjonsevne.

2C Skriv ord som betyr det motsette. like –

   ulike   

_ betre – �������������������������

meir – ____________________________ forbode – ����������������������� alle – ____________________________ negativ – ������������������������ nærleik – _________________________ manglar – �����������������������

74 LEKSJON 6: Likeverd

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 74

20.08.2019 11:20:53


3 TIL SIDE 106–108 I TEKSTBOKA 3A Er det rett eller feil? Set kryss. RETT

FEIL

1. Sofia trur at Johansen er rasist. 2. Oldemor blir aldri lei av å snakke med Johansen. 3. Johansen er skeptisk til innvandrarar. 4. Oldemor synest at vi skal hjelpe flyktningar. 5. Oldemor trur det er vanskeleg å starte eit nytt liv i eit nytt land. 6. Før budde Johansen i ei blokk der det berre var innvandrarar. 7. Johansen har begynt å gløyme litt. 8. Oldemor elskar å snakke om innvandring.

3B Svar på spørsmåla. 1. Kva snakkar oldemor og Johansen om? 2. Kva meiner Johansen når han seier at vi må slutte å sy puter under armane på folk? 3. Kvifor meiner oldemor det er bra at Noreg tek imot og hjelper flyktningar? 4. Kvifor er Johansen skeptisk til innvandrarar, trur du? 5. Kva krangla dei om i blokka der Johansen budde før? 6. Kva er oldemor glad for? 7. Er du einig i noko av det oldemor eller Johansen seier? Kva? 8. Er du ueinig i noko av det oldemor eller Johansen seier? Kva? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ���������������������������������������������������� LEKSJON 6: Likeverd 75

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 75

20.08.2019 11:20:53


4 TIL SIDE 109 I TEKSTBOKA 4A Snakk saman. • Kjenner de til nokon land som driv med segregering av innvandrarar? • Veit de om nokon land der staten ønskjer at innvandrarane skal bli heilt like resten av befolkninga (assimilering)? • Kva må innvandrarar gjere for å bli ein del av det norske samfunnet? • Kva for krav meiner de at Noreg bør stille til vaksne innvandrarar? • Er det store kulturforskjellar mellom Noreg og landa de kjem frå? Kva er annleis? Kva er likt? Gi nokre døme. • Har de gjort noko for å tilpasse dykk den norske kulturen? Kva? • Korleis hadde det vore dersom nordmenn måtte flykte til landet ditt, trur du? Kva slags hjelp hadde dei fått? Kva for krav hadde dei møtt? Kva måtte dei gjere for å tilpasse seg kulturen?

4B Kva meiner nordmenn om innvandrarar? Skriv ord som passar i setningane. Tal frå undersøkingar viser at mange nordmenn er _____________________ innstilte til innvandrarar. Fleirtalet synest det er _____________________ å ha ein innvandrar som nabo, og dei meiner at innvandrarar bør ha dei same ______________________ til arbeid som nordmenn. Mange synest det er greitt at ________________________ eller _________________________ giftar seg med ein innvandrar. Mange nordmenn har kontakt med innvandrarar på ______________________ eller i nabolaget sitt, men det er _____________________ 48 prosent som svarer at dei har _________________________ som er innvandrarar.

4C Kva kan du gjere for å bli integrert i det norske samfunnet? ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������ ������������������������������������������������������

76 LEKSJON 6: Likeverd

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 76

20.08.2019 11:20:54


5 TIL SIDE 110–111 I TEKSTBOKA 5A Kva er rett rekkjefølgje? Set nummer frå 1 til 10. Dei ville overraske mora til Reidun med blomstrane. Reidun såg redd ut og sa at det var eit kodespråk.

1

I oppveksten hadde oldemor ei venninne som heitte Reidun. Men då dei stod under kjøkkenvindauget skjedde det noko. Ein sommardag plukka Reidun og oldemor blomstrar. Oldemor høyrde eit framandt språk. Mange år seinare forstod oldemor kva som hadde skjedd. Så dei lista seg bort til kjøkkenvindauget. Oldemor måtte love å ikkje seie noko til nokon. Familien til Reidun var samiske og snakka samisk når ingen høyrde det.

10

5B Skriv setningane frå oppgåve 5A i rett rekkjefølgje. 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ���������������������������������������������������� 9. ���������������������������������������������������� 10. ����������������������������������������������������

LEKSJON 6: Likeverd 77

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 77

20.08.2019 11:20:54


5C Svar på spørsmåla. 1. Når skjedde det som oldemor fortel om? 2. Kvifor laug Reidun til oldemor? 3. Når forstod oldemor kva som hadde skjedd den dagen? 4. Kva har endra seg i familien til Reidun? 5. Oldemor seier: «Det er bra at verda går framover!» Kva meiner ho med det?

5D Skriv uttrykk som betyr det same. Då ho voks opp

I oppveksten hennar

Dei var rundt åtte år gamle. Mora var veldig glad i blomstrar. Dei gjekk forsiktig. Eit ukjent språk Eit hemmeleg språk Eg lover. Det var flautt. Det var rart.

5E Skriv verb som passar i teksten om oldemor og Reidun. For nokre år sidan __________________ oldemor Reidun på ei 17. mai-feiring i byen. Reidun ____________ på seg bunad. Oldebarnet til Reidun ______________ på seg samekufte. Det var fint _________________, syntest oldemor. Jenta _________________ at ho prøvde _______________ samisk. Reidun hadde lova ______________________ henne. Reidun og oldemor ____________ på kvarandre og _______________________.

78 LEKSJON 6: Likeverd

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 78

20.08.2019 11:20:54


6 SKRIV EIN TEKST Vel oppgåve A eller oppgåve B. Skriv teksten i skriveboka di, eller bruk PC. A: Skriv om noko som skjedde då du var barn. Kvar var du? Kven var saman med deg? Kva gjorde du eller de? Kva skjedde? Korleis følte du deg? Kva er grunnen til at du hugsar dette? Bruk overskrifta Eit barndomsminne. B: Fortel korleis det er å vere innvandrar i Noreg. Du kan fortelje kva du liker eller ikkje liker med å vere innvandrar i Noreg. Du kan òg skrive om kva du meiner innvandrarar må gjere for å få eit godt liv i Noreg. Bruk overskrifta Å vere innvandrar i Noreg.

7 TIL SIDE 112–113 I TEKSTBOKA Svar på spørsmåla. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Kva er Sápmi? Kvar i Noreg bur det flest samar? Kva blir feira den 6. februar kvart år? Kva heiter det største samiske språket? Kan du nemne eit tradisjonelt yrke for samar? Når blei det forbode å snakke samisk? Kvifor begynte samar å skamme seg over kulturen sin? Når fekk samiske barn rett til å få undervisning på sitt eige språk? Kvifor sa kongen og statsministeren unnskyld til samane? Veit du om andre folk som er blitt behandla dårleg av staten dei bur i?

1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ���������������������������������������������������� 9. ���������������������������������������������������� 10. ���������������������������������������������������� LEKSJON 6: Likeverd 79

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 79

20.08.2019 11:20:54


8 TIL SIDE 114–115 I TEKSTBOKA 8A Er det rett eller feil? Set kryss. RETT

FEIL

1. Agnete har alltid vore stolt av å vere same. 2. Agnete har fortalt historia si på TV 2. 3. Agnete følte at staten tvinga henne til å gløyme det samiske. 4. Ho måtte flytte frå Finnmark. 5. Ho har alltid snakka samisk med barna sine. 6. Agnete bur på ein sjukeheim. 7. Alle i familien hennar er veldig opptekne av det samiske. 8. Oldebarnet hennar, Tiril, er stolt av å vere samisk.

8B Svar på spørsmåla. 1. Kor gammal var Agnete då ho fortalde at ho er samisk? 2. Kvifor skjulte ho at ho er samisk? 3. Kvifor måtte Agnete flytte frå Finnmark til Sør-Noreg? 4. Kva skjedde med Agnete i 2018? 5. Kven er dottera Gerd framleis sint på? 6. Kvifor er Gerd sint? 7. Kva synest Tiril om at oldemora hennar er kåra til årets same? 8. Kvifor vil Tiril ha på seg kufte når ho skal konfirmere seg? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ����������������������������������������������������

80 LEKSJON 6: Likeverd

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 80

20.08.2019 11:20:54


9 GRAMMATIKKOPPGÅVER 9A Skriv subjunksjonar som passar i setningane om oldemor. Du kan lese om subjunksjonar på side 193. 1. Oldemor synest det er bra ______ vi hjelper personar ________ har det vanskeleg. 2. Ho trur det er vanskeleg å starte eit nytt liv ___________ vaksen i Noreg. 3. Det er ikkje så lett __________ du trur, seier oldemor til Johansen. 4. Oldemor synest det er fint _______ Sofia kjem på besøk. 5. Oldemor fortel ________ Johansen elskar å snakke _________ innvandring. 6. Ho seier ________ han budde i ei blokk der dei krangla _________ alt mogleg. 7. _________ oldemor er saman med Sofia, gløymer ho _______ ho er ei gammal dame.

9B Skriv hjelpeverb som passar i setningane. Bruk hjelpeverba kan, skal, vil, må og bør. 1. Vi __________ hjelpe folk som har det vanskeleg, meiner oldemor. 2. Ho meiner at vi __________ vere rause og ikkje stille for strenge krav. 3. Dersom innvandrarar ____________ bu her, ___________ dei lære seg norsk, seier Johansen. 4. Dei __________ få seg jobb og betale skatt. 5. Vi __________ ikkje vere dumsnille, seier Johansen. 6. Han trur at innvandrarar ikkje __________ jobbe, men det stemmer ikkje. 7. Fordommar __________ forsvinne når vi blir betre kjende med kvarandre. 8. Staten ønskjer at innvandrarane __________ bli ein del av samfunnet. 9. Du _________ behalde din eigen kultur, men _________ tilpasse deg norsk kultur. 10. Innvandrarar __________ ha dei same jobbmoglegheitene som nordmenn.

LEKSJON 6: Likeverd 81

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 81

20.08.2019 11:20:55


9C Skriv hjelpeverba i fortid. skal

skulle

kan vil må bør

9D Bruk hjelpeverb i fortid i setningane. 1. Staten ________________ ­­­ at samane ­­­_______________ gløyme at dei var samar. 2. Samiske barn __________________ gå på eigne skular. 3. Barna __________________ snakke norsk på skulen. 4. Vi ____________________ ikkje nekte nokon å snakke språket sitt. 5. Agnete __________________ ikkje fortelje nokon at ho er samisk. 6. Agnete følte at ho ikkje __________________ dele det samiske med barna sine.

9E Snu setningane. Setningane handlar om Agnete. 1. Agnete skjulte at ho er samisk, i 70 år. ������������������������������������������������������ 2. Ho blei kåra til årets same i 2018. ������������������������������������������������������ 3. Ho måtte flytte frå Finnmark i 1944. ������������������������������������������������������ 4. Ho begynte å fortelje om oppveksten sin for seks år sidan. ������������������������������������������������������

82 LEKSJON 6: Likeverd

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 82

20.08.2019 11:20:55


10 TIL SIDE 116–119 I TEKSTBOKA 10A Svar på spørsmåla. 1. Kven var Oskar? 2. Kvifor blei han kalla Dame-Oskar? 3. Kva slags fordommar ligg bak dette kallenamnet? 4. Kvifor flytta Oskar frå Vestlandet til Oslo, trur du? 5. Kvifor trur du at mange skjulte at dei var homofile i Noreg før? 6. Oldemor seier at mykje har endra seg. Kva meiner ho? 7. Hadde oldemor blitt lei seg eller sint dersom Sofia var lesbisk? 8. Kva ville ein eldre person i heimlandet ditt sagt eller gjort dersom nokon fortalde at dei var homofile?

10B Skriv ord eller årstal som passar i setningane. 1. Før ______________ var det ikkje mogleg å leve ope som homofil i Noreg. 2. I ______________ får Noreg ei lov om partnarskap mellom homofile. 3. I ______________ blir homofile og heterofile ekteskap likestilte. 4. I ______________ blir det bestemt at homofile par kan gifte seg i kyrkja. 5. Ein ___________________ mann er ein mann som forelskar seg i andre menn. 6. Ei kvinne som forelskar seg i andre kvinner, er ___________________. 7. _______________ kan brukast som eit samleord for alle som ikkje er heterofile. 8. Det engelske ordet for skeiv er _____________________. 9. En ___________________________________ kan vere ein person som er fødd i ein mannskropp, men føler seg som kvinne.

LEKSJON 6: Likeverd 83

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 83

20.08.2019 11:20:56


11 TIL SIDE 120–122 I TEKSTBOKA 11A Svar på spørsmåla. 1. Kva seier Nader til dei som trur at han har valt å bli homofil? 2. Kvifor meiner Nader at det kan vere vanskeleg å stå fram som homofil? 3. Kvifor blei Nader veldig religiøs då han var 14 år? 4. Kva gjorde Nader for å slutte å forelske seg i gutar? Gi nokre døme. 5. Kor gammal var han då han forstod at homofili ikkje er ein sjukdom? 6. Kven støtta han då han stod fram som homofil for første gong? 7. Kva skjedde med foreldra hans? 8. Kva var grunnen til at mora tok kontakt med Nader igjen? 9. Korleis blei livet hans betre då han stod fram som homofil? 10. Kvifor er enkelte personar så opptekne av kven andre blir forelska i? 11. Kva kan skje når nokon blir tvinga til å leve som ein heterofil person? 1. ���������������������������������������������������� 2. ���������������������������������������������������� 3. ���������������������������������������������������� 4. ���������������������������������������������������� 5. ���������������������������������������������������� 6. ���������������������������������������������������� 7. ���������������������������������������������������� 8. ���������������������������������������������������� 9. ���������������������������������������������������� 10. ���������������������������������������������������� 11. ����������������������������������������������������

84 LEKSJON 6: Likeverd

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 84

20.08.2019 11:21:00


12 ER DU FERDIG MED LEKSJONEN? Leksjon 6 nærmar seg slutten, men er du klar til å gå vidare? Tenk over kva du har lært, og kva du må jobbe meir med før du begynner på neste leksjon.

12A Les og set kryss. JA

NEI

1. Har du lese heile leksjonen? 2. Har du gjort alle oppgåvene i arbeidsboka? 3. Har du sjekka at svara på grammatikkoppgåvene er rette? 4. Kan du bruke hjelpeverb i notid og fortid? 5. Har du lært nokon nye ord? 6. Kan du fortelje korleis det er å vere innvandrar i Noreg? 7. Kan du fortelje om noko du har lært av å bu i Noreg?

12B Svar på spørsmåla. 1. Kva for sider likte du best i tekstboka? Svar: ________________________ 2. Kva for ei oppgåve likte du best i arbeidsboka? Svar: ________________________ 3. Kva for sider må du repetere i tekstboka? Svar: ________________________ 4. Kva for oppgåver må du øve meir på? Svar: ________________________

12C Skriv ti nye ord du har lært mens du jobba med leksjon 6.

12D Les orda frå oppgåve 12C for nokon, og forklar kva dei betyr. LEKSJON 6: Likeverd 85

Hei B1 Arbeidsbok Nynorsk.indd 85

20.08.2019 11:21:00

Profile for Cappelen Damm

Hei! B1 Arbeidsbok Nynorsk (leksjon 2 og 6)  

Hei! B1 Arbeidsbok Nynorsk (leksjon 2 og 6)