Issuu

Het maandblad voor supermarktmanagement

NUMMER 3 | MAART 2020 | JAARGANG 76

Foodmagazine.nl

NUMMER 3 | MAART 2020 | JAARGANG 76

Marlboro heeft met half miljard omzet groter marktaandeel dan Jan Linders • Tabak domineert Merken Top 100 • Campina stoot Heineken van podium • Verkade en Pampers de grote verliezers

Het GfK MVO Rapport 2020

Amazon is open in Nederland

Duurzaamheidsimago krijgt stevige knauw

10 redenen om webwinkel serieus te nemen

Inhoud 10 Food & Vers

60 Buitenland

38 Merken Top 100

10 redenen om Amazon serieus Marlboro op p één te nemen met half miljard

Super p veroveren met eigen label

Amazon opende deze maand zijn Nederlandse webwinkel Amazon.nl mét foodverkoop. Vorige maand opende het de eerste kassaloze supermarkt in Seattle. Waar staat Amazon en wat staat Nederland te wachten? Foodmagazine zet op een rij waarom de branche de Amerikanen serieus moet nemen.

Henri is met zijn soepen, sauzen en maaltijdcomponenten marktleider in foodservice. Nu wil het Drunense bedrijf ook de retail veroveren. De verse kant-en-klare maaltijden, soepen en sauzen zijn al te koop bij Picnic, Dekamarkt World of Food, Boon’s en Plus.

Tabak levert supermarkten bakken met geld op. Alleen al het merk Marlboro tekent voor €508,7 miljoen supermarktomzet. De nummer 1 van de Merken Top 100 is daarmee goed voor 1,3 procent van de markt. De opvallendste stijgers zijn Dole, Red Bull en M&M’s. Grootste verliezers: Verkade en Pampers.

‘De delicatessenwinkel om de hoek bood een rol wc-papier aan bij aankoop van een kilo koffiebonen. Amsterdamse humor’ Retail Analytics-specialist Roland Tabor zoekt in de week dat Amazon.nl start naar simpele rol wc-papier. Pagina 27.

Foodmagazine maart 2020

Commentaarr

Maart 2020 | jaargang 76

22 GfK MVO rapport

Sigaretten

Duurzaamheidsimago g krijgt stevige knauw

Marlboro is in omzet groter dan Jan Linders. Dat hebben we bewust op de cover gezet. Niet omdat we er een oordeel over hebben, maar omdat de feiten voor zich spreken. Marlboro is sigaretten, sigaretten zijn niet gezond en missen daarmee één van de grootste drijvende krachten achter omzetstijging: gemakkelijk, gezond en vers. Reden bijvoorbeeld waarom Lidl – geen A-merksigarettenverkoper – actief communiceert de sigaretten de winkels uit te gooien, Het onderwerp is wellicht actueler dan ooit. We zitten midden in een coronacrisis en de vraag is hoe, wanneer en op welke manier we daar uit gaan komen. Een grote bijkomende vraag is of deze crisis consumententrends gaat aanjagen. Dat consumenten zich tijdens de crisis anders gaan gedragen spreekt voor zich. Maar zal er daarna meer aandacht zijn voor gezondheid en gezonde groepen? Voor supermarkten heeft die laatste term zelfs een dubbele betekenis: gezonde groepen zijn groepen met een hoge omzet én een goede marge, een marge die dus niet wordt opgegeten door accijnsen. Er is nog een tweede effect ff en dat hebben meerdere mensen verwoord: deze branche zet zich tijdens deze crisis uitstekend op het podium. Wat een inzet, wat een creativiteit, wat een aanpakmentaliteit. Respect. Voor wat betreft dit nummer heeft de redactie zich terughoudend opgesteld in de coronaverslaggeving, juist omdat de ontwikkelingen zich razendsnel opvolgen. Gelukkig hebben wij daar Distrifood.nl voor. Via die site zal deze redactie zich vol inzetten voor een goede berichtgeving. Peter Garstenveld, hoofdredacteur Foodmagazine PeterGarstenveld@vakmedianet.nl

Klanten geven supermarkten voor hun mvo-beleid nog maar een magere 6,96. Vooral op het gebied van dierenwelzijn daalt de waardering hard. Plus blijft de nummer 1, maar doet op alle aspecten een stap terug.

En verder 4 8 14 18 21 28 30 32 34

Interview: Nielsen Brandbank Assortiment kaas Achtergrond: Voedselverspilling Interview: Ekomenu Column Mark Soetman Versvisie Assortiment bier Wereldwaardigheden Van vakkenvuller tot...

44 46 50 55 58 63 64 66 67

Foodbites Fotoreportage: Euroshop Snacks & Zoetwaren: markt Snacks & Zoetwaren: trends Column Olaf van Gerwen Productinfo Academic Update Colofon Ondertussen in 0314 Foodmagazine maart 2020

4 | Interview Tekst Joep Meijsen | Foto’s Ton Kastermans

Op weg naar de persoonlijke supermarkt Big data verandert het supermarktlandschap stapje voor stapje. Steve Burdett en Danny van der Heijden van Nielsen Brandbank zijn hier iedere dag mee bezig en leggen uit wat ze doen, wat supermarkten hiermee kunnen doen en waarom dit richting de toekomst van cruciaal belang is.

ielsen Brandbank is een internationaal opererende dochteronderneming van marktonderzoeksbureau Nielsen. De onderneming is gespecialiseerd in het vastleggen van alle mogelijke informatie over fmcg-producten in een database. Deze informatie wordt geleverd aan supermarkten en andere partners, zoals apps voor diëten. Daarmee vervult het bedrijf een spilfunctie in de opmars naar een persoonlijke supermarkt voor iedereen. Foodmagazine spreekt in Houten met commercieel directeur Benelux Steve Burdett en verkoopdirecteur Benelux Danny van der Heijden van Nielsen Brandbank. Zij zetten de rol van het bedrijf direct neer met een aantal indrukwekken-

de cijfers: ‘We zijn actief in 17 landen, hebben meer dan 250 retailers als klant, voegen ieder jaar 365.000 nieuwe producten toe aan onze database en updaten er jaarlijks meer dan een half miljoen omdat bijvoorbeeld verpakking of ingrediënten gewijzigd zijn’, zegt Burdett. Voor de Benelux wordt dat werk gedaan in de studio in Houten, niet alleen voor supermarktassortiment, maar bijvoorbeeld ook drogisterijproducten. Een rondleiding laat zien hoe het bedrijf te werk gaat. Producten komen binnen en worden vervolgens aan alle kanten opgemeten en gewogen. Vervolgens worden de ingrediënten in een database gezet en het product vanuit alle mogelijke hoeken gefotografeerd. Op die manier krijgen retailers alle informatie die ze nodig hebben voor hun onlinesupermarkt, maar ook voor het werken aan schappenplannen en optimalisering van logistiek. De lijst met namen van klanten is indrukwekkend. Jumbo bijvoorbeeld, Nielsen Brandbank is al sinds de lancering van de websupermarkt van de Veghelse formule leverancier van veel data. Internationaal vallen namen als Carrefour, Morrisons en

Foodmagazine maart 2020

Steve Burdett en Danny van der Heijden (Nielsen): ‘Het gaat niet meer om transacties, maar om voordurend met klanten communiceren.’

Walmart op. Aan de fabrikantenkant doet bijna iedereen mee. ‘Goede data wordt steeds belangrijker. Retailers zijn op steeds meer platforms actief en de informatie moet binnen alle kanalen kloppen. Het wordt een steeds ingewikkelder spel. Dat is waar wij de retailers mee helpen’, legt Burdett uit. De opmars van online speelt daarbij een belangrijke rol. Burdett en Van der Heijden wijzen erop dat ook in Nederland het aandeel van websupermarkten snel groeit. ‘Online komt dit jaar volgens onze voorspelling uit op een marktaandeel van 4,4 procent en blijft groeien. We verwachten dat de omzet tot 2030 oploopt met zo’n 14 procent per jaar naar €7,7 miljard. Dat is tegen die tijd 16 procent van de markt.’

Data revolution Daarvoor is het in de ogen van Nielsen Brandbank noodzakelijk dat supermarkten inhaken op wat de data revolution wordt genoemd. Burdett legt uit wat hij daarmee bedoelt. ‘We zitten midden in het proces waarbij retailers niet meer louter producten verkopen, maar klanten een unieke en gepersona-

liseerde ervaring gaan bieden. Het gaat niet meer om transacties, maar om via verschillende kanalen voortdurend met klanten te communiceren.’ Consumenten verschillen van elkaar en dat vereist een andere manier van benaderen, leggen de twee mannen uit. Dat lichten ze toe aan de hand van drie klantengroepen: millennials, families met kinderen en babyboomers. ‘Die hebben allemaal hun eigen karakteristieken, waar retailers op in kunnen spelen. De basis daarvoor is data over die klanten, maar vooral ook over het assortiment. De groep millennials, consumenten jonger dan 35 jaar, maakt volgens Nielsen zo’n 20 procent van de bevolking uit, maar doet slechts 13 procent van de uitgaven in de supermarkt. Volgens Burdett hebben supermarkten bij deze doelgroep veel last van concurrentie. ‘Ze maken gebruik van maaltijdboxen, laten eten bezorgen, gaan naar evenementen of uit eten. Ze geven jaar na jaar minder uit in de supermarkt.’ De groep onderscheidt zich op verschillende manieren van andere klanten. ‘Aan de ene kant zijn ze minder loyaal en

Foodmagazine maart 2020

$'9(5725Ζ$/

&212 .DDVPDNHUV QX RɝFLHHO PHHVW GXXU]DPH NDDVPDNHULM YDQ 1HGHUODQG # ! !

" " # ! ! # " ! $ + $ ) # '! #() ' ! ( ( %%' " # ) *)' " '%*& "( '() /* + "%' $ ( ) YDQ RQV ODQG NOLPDDWQHXWUDDO JHFHUWLȴFHHUG Ȋ(Q GDDU ]LMQ ZH %$)/ )) $ )'%)( %&: / ) " # $ ' ) *' # )) $ 9 # $ )%&&' () ) $ ' ) / )) $ #% ) %& "" %$ ' " $ - "" ' $ " '* # ' ,%' ) %& / # $ ' (# ! '( , '!) / '+ ' $ $ , $ / ) %# # ) # () #% '$ ) $ ! $ /% /* $ #% " ! %# ) $ # ) $ ' : % / $ %*, + $ $ *, ! (# ! ' /%+ " #% " ! **'/ # # ) ' " $ $ # " *+' $ " ! %*,) $ ! $ '* !) '$ () ( + " 4$+ () ' $ $ ' /* $ ) $%"% /% "( $ **'/ # (, ) ' $() "" ) '# !*$$ $ /%, " ) %*, "( $ $) " $() "" ) ( ,%' $ !% " %! $)' * ( / $ **'/ # %$), !! " 9 # "! ' ' )()' !( + $* ) % ' ' $ $$ $!%#) #% ) '() ,%' $ %$)'%%# ) *') $ /% ) $ $)' * ( , '! $ %$ ' + *6# , ' %%' , + " # $ ' $ ' $% $ %# / %& )% ' $ ) %* $: " *( )) $

) ! (# ! $ ( + " , ) ' $ $ ' $% %%' (" # ) $$%+ ' $ ) (# ! '( "%& $ ' $ '%) VWDSSHQ JH]HW LQ KHW KHUJHEUXLNHQ KLHUYDQ (HQ YRRUEHHOG RP !%* # "! ) + ', '! $ ( , '#) $% * ) ) &'% ( %$)() $ , ( , '# $ #% ) * () , ' !% " ,%' $ 9 " ) $ / ), &'% * ) $ $* + $ &" ) $, (( " ' $ * / $ " $ ( "! ' ()'%# $ % , '#) # "! %& $ !% ") , : / ) )) $ ) ' (), ) ' ) %+ ' " ) $ ) !% # "! ( + ', '!) ,%' ) '%) $ "( '* !) +%%' ) ( %%$# ! $ + $ ! (# ! '

/* + " %5& ' ) / $

# "!+ %* '( $ ("%) $

$ + $ ' + $ , !) $# "( / " '% $ ()'%%# %& + /%$$ & $ " $ $ , $ #%" $( 9 !%& $ / **'/ # %& , !) ()'%%# $* $ $ () #*" ' $ '# $ ' )' $( ) $$ $ %$/ ( )%' ) ( %$/ # ) %# + " $ + $ %$/ /* + " %5& ' ) * ) $ " ! +%" % $ '% $ ()'%%# %& ) , !! $ +%%' " ! (! ) $: " *( )) $ $!/ " / # )' " $ # (# ! '( / $* $ ) '% $ ! (# ! ' $% # $ ) ( $ &' () ) + $ , ' " %'# ) / ! ' +%%' $ ' , ' '" !( /%8$

# " % $ ! "% ' # # "! ,%' ) + ', '!) # " )() $* $% %$+ '# ' * )()%%) ) $ *)' " ( ' $ / ) (# ! '( %#& $( ) $ ) *') + **'/ # !" # )&'% ) $ " '( %& , ' " '+%%' , '!) ) ' ( # $ # ) " # ) *)' " '%*& 9 % $ ) $* %$ ' $ ' # ) $ %( %* &'% ) $ ' / " 3 ) &'% ) ' 3 ') $ $ + ' ) ') ) # " * $ + '# $ ') * )()%%): / ) )) $

% ) ) $ ) $! " %# **'/ # # ) ' " $ $ $ ' /* $ # $ ( %! ' ( $ " $ ' ! %$ ' " + $ **'/ # ()' ) + $ (# ! '( 9 " + $ )'%*, $ )' ) ( /% "( ) $ # ) '% ' $ + $ ,'%$ " # ) $ $ $ )**'" ! ' & $ '$ () ,%' $ # () #% '$ **'/ # ) $ ! $ )% & () %# /% $ ' /* $ #% " ! ) &'% * ' $ %! %& ) % ' $ ' / $ , " ' $ ) + ' **'/ # $ # "( %$( ' $ '. &'% ' ## % " + $ , %$ '( $ %& ) + $ 2 ) (# ! $ **'/ # :

Interview | 7

meer gericht op lage prijzen. Maar 20 procent wisselt ook om milieuredenen van merk, terwijl 12 procent vegetarisch of veganistisch is’, zo sommen Van der Heijden en Burdett enkele van de typische kenmerken van millennials op. De cijfers zijn afkomstig uit Amerikaans onderzoek van Nielsen.

Koopjes Uiteindelijk groeien de meeste millennials door naar de doelgroep families met kinderen. Dat is ongeveer 24 procent van de huishoudens, samen ook goed voor 24 procent van de uitgaven. ‘De meerderheid van deze groep is altijd op zoek naar koopjes en bereid daarvoor om te rijden. Voor ruim een kwart gezondheid een belangrijke factor.’ Tenslotte zijn er nog de babyboomers, 65+-plussers. Deze groep is belangrijk voor de supermarkten. ‘Het is 28 procent van de huishoudens, maar die zijn goed voor 31 procent van de supermarktomzet’, leggen de Nielsen-mannen uit. Zij kenmerken zich onder meer doordat kwaliteit belangrijk is en ze zich zorgen maken over het gebruik van plastic. ’62 procent wil minder suiker consumeren, driekwart heeft zorgen over plastic. Ze doen vaak hun boodschappen bij lokale en onafhankelijke winkels.’ Op basis van data zijn groepen nog veel verder te specificeren en te voorzien van kenmerken, maar Burdett en Van der

Heijden willen maar aangeven dat consumenten verschillend zijn en dat dus ook de manier waarop supermarkten ze benaderen anders moeten zijn. ‘Wij zien het als onze missie als het overal mogelijk maken van geweldige consumentenervaringen’, zo wordt de optelsom van de activiteiten van Nielsen Brandbank samengevat. Die activiteiten gaan steeds verder dan alleen het vastleggen van de standaarddata. ‘Iedere retailer heeft zijn eigen tone of voice. Dat faciliteren we. We bewerken de foto’s van producten om ervoor te zorgen dat consumenten het makkelijker online herkennen. Bijvoorbeeld door het logo op het etiket te vergroten. We maken shots vol sfeer voor klantenmagazines, folders en andere illustraties. De data wordt steeds rijker.’

Winkelervaring Het zijn allemaal manieren voor supermarkten om zich van elkaar te onderscheiden en hun klanten directer aan te spreken. Uiteindelijk moet dat leiden tot een unieke en gepersonaliseerde winkelervaring. Burdett: ‘Waarom zou je mensen die lactose-intolerant zijn nog kaas van koemelk laten zien of bij een vegetariër een vleesaanbieding groot in de folder zetten? Via data valt dat allemaal op elkaar af te stemmen en benader je de klant optimaal’, zegt Burdett.

Foodmagazine maart 2020

8 | Assortiment Tekst Vincent Hentzepeter | Foto Archief

Kaas

Borrelkaas blijft groeimotor Er wordt minder kaas gegeten op brood, meer met kaas gesnackt en met name meer kaas bij de borrel gegeten. Afgelopen jaar was ‘borrelkaas’ opnieuw een groeimotor in de categorie, waarbij zowel dippen, smeren, blokjes als kaasplankjes scoren.

ezien de populariteit van het borrelmoment is het niet verwonderlijk dat fabrikanten met name hierop innoveren. Zachte kaas is binnen ‘buitenlandse’ kaas een van de segmenten die hier duidelijk van profiteert. De categorie, met merken als Heks’nkaas, Philadelphia, Paturain en Boursin, bleef zich afgelopen jaar goed ontwikkelen. De omzet steeg met 5,9 procent naar €115,8 miljoen, dat is een omzetgroei van €6,5 miljoen. Ongeveer de helft hiervan kwam voor rekening van Heksn’kaas. Eigenaar Signature Foods geeft aan dat het emmertje Heks’nkaas Origineel 200 g in 2019 meer ruimte in de schappen heeft gekregen.

Smeerbare innovatie Bel Nederland constateert op basis van Nielsen-cijfers dat de introductie van Boursin Zacht & Romig voor dubbele groeicijfers van het kaasmerk heeft gezorgd. Uit de GfK-marktanalyse blijkt dat 41 procent van de omzet van deze lancering van nieuwe kopers in de categorie komt of van extra kaasaankopen tijdens het winkelen. Uit de GfK-cijfers blijkt verder dat er weinig kannibalisatie plaatsvindt op het overige Boursinassortiment en dat er een groep nieuwe, jongere kopers wordt aangesproken. In week 10 breidde

Foodmagazine maart 2020

Bel Nederland het Boursin Zacht & Romig-concept uit met een 210-gramsverpakking. Dit XL-formaat is gericht op de grotere borrelmomenten en huishoudens. Eind vorig jaar kwam Zijerveld met een smeerbare innovatie gericht op het borrelmoment. De kaasleverancier introduceerde een Noord-Hollandse Gouda kaasdip met tomaat-basilicumsmaak.

Verdienmodel IRI bestempelt ‘borrelen met kaas’ als een van de segmenten die jaar op jaar voor groei in de categorie zorgt. Kaasblokjes – op zich niets nieuws – blijven het onverminderd goed doen. Hier zijn de gemaksfactor en de verruimde keuze aanjagers van de groei. Een nieuw verdienmodel zijn de kaasblokjes in ‘ambachtelijke verpakking’. Ze stralen veel meer kwaliteit uit dan blokjes in zakjes. Consumenten blijken bereid hier de portemonnee voor te trekken. Of blokjes in cupjes ook werkelijk een hogere kwaliteit vertegenwoordigen is de vraag. Het is meer de propositie; dezelfde blokjes in een cupje genereren een hogere kassa-aanslag dan exact dezelfde in een zakje. In dit door huismerken gedomineerde segment worden de A-merken nu ook actiever met kwaliteitsproposities. Zo is Zijerveld gekomen met voorgesne-

Verhouding binnenlandse/ buitenlandse kaas

26,6%

73,4%

Binnenlandse kaas

Buitenlandse kaas

(Bron: GfK ConsumerScan Panel 2018, op basis bestedingen)

De uitgaven aan buitenlandse kaas liggen verhoudingsgewijs hoger in de avond en op de zondag vdankzijhet snacken borrelgebruik.

Promotieaandeel kaas 100

den borrelblokjes in verschillende leeftijden. Al wat langer op de markt zijn blokjes van Beemster in cup en Old Amsterdam Borrelblokjes in tray. Omgerekend naar kiloprijs zijn de blokjes ongeveer €1 tot €2 per kg duurder dan het equivalent aan één stuk. Een sprekend voorbeeld van uptrading.

93,3% 80,3%

Kaasplankinflatie

40 22,1% 20

18,3% 4,8% 4,9%

Aandeel supermarkten

Binnenlandse kaas

Promo-aandeel Buitenlandse kaas

*Op basis van bestedingen (Bron: GfK ConsumerScan Panel 2019)

Eén op de vijf kaasaankopen is kaas in actie.

Online-aandeel

4,9%

Zondagaandeel

7,8%

9,9%

Avondaandeel

Volgens IRI kwamen de ‘premiumkaasblokjes’ vorig jaar met stip binnen in de tapastop-3. Het kaasplankje groeit ook door, maar minder hard dan de blokjes. Bovendien heeft het concept last van inflatie doordat er flink mee wordt gestunt. Voor de kwaliteit kan dit betekenen dat er andere keuzes worden gemaakt, bijvoorbeeld door goedkopere generieke buitenlandse kaassoorten te selecteren in plaats van authentieke met een Beschermde Oorsprongs Benaming (BOB). Zo zou het kaasplankje wel eens aan zijn eigen succes ten onder kunnen gaan, want de consument is niet gek. Zeker de kopers van (duurdere) buitenlandse kaas niet. Tijd dat A-merken hier, net als bij de cupjes, met een kwaliteitsoffensief komen.

Foodmagazine maart 2020

Ad en Els van Olphen zijn de eigenaren van familiebedrijf Henri.

Food & Vers | 11 Tekst Karin Geesink-Stegeman | Foto Bert Jansen

Henri wil het supermarktlandschap veroveren met eigen label

‘We willen nu ons eigen verhaal vertellen’ Henri is met zijn soepen, sauzen en maaltijdcomponenten marktleider in foodservice. Nu wil het Drunense bedrijf ook de retail veroveren. De verse kant-en-klare maaltijden, soepen en sauzen zijn al te koop bij Picnic, Dekamarkt World of Food, Boon’s en Plus.

n de productielocatie in Drunen is er vrij zicht op het productieproces. De verse kant-en-klaarmaaltijden worden verpakt in een highcare-ruimte. Broer en zus Ad en Els van Olphen hebben de leiding over het familiebedrijf dat vorig jaar zijn 40-jarig jubileum vierde. Van oudsher richt Henri zich op foodservice. ‘Wij zijn eigenlijk al jaren de kok voor de chef’, zegt Els. Sinds een jaar richt Henri zich ook op retail met het eigen merk. Vers is het domein van de huismerken. Waarom proberen jullie het toch in deze hoek? ‘Wij koken al jarenlang voor heel veel horecapartijen. Veel mensen vroegen ons waar ze ons eten in de supermarkt kunnen kopen. Eten met onze filosofie, ons verhaal, onze kwaliteit. Want in de convenienceschappen zie je eigenlijk alleen maar private label. Wij produceren zelf overigens ook voor private labels, maar daarbij kun je niet je eigen verhaal vertellen’, zegt Els. ‘We hebben het wel geprobeerd, alleen dat lukte niet. Dat was erg frustrerend, daarom gaan we het zelf vertellen met ons eigen merk’, vult Ad aan. Els: ‘We liepen ook tegen smaaktesten aan. Daarbij merkte ik dat wanneer je meer suiker aan je product toevoegt, je vaak een hoger punt kreeg, maar dat wilde ik helemaal niet. Wij willen zelf aan het stuur zitten van onze smaak en kwaliteit. We willen ook graag vertellen dat onze champignons hier dichtbij gekweekt worden en een paar uur na de oogst in de soep verwerkt worden. Dat maakt juist de smaak en kwaliteit.’ Werken jullie veel met lokale producten en producenten? ‘Jazeker, in Brabant hebben we veel fantastische producenten zitten. Neem bijvoorbeeld die champignons. Er zit een teler hier vlakbij, die oogst ’s ochtends en soms gaat het dezelfde dag nog in de pan. Dat zorgt voor de bite. Nu komt het aspergeseizoen eraan. Dan gebruiken we ook het liefste asperges

die we lokaal inkopen, we zitten tenslotte midden in het aspergegebied. Natuurlijk moet het wel een teler zijn die aan alle eisen voldoet, maar dat is mogelijk. En dan kun je aspergesoep maken met verse asperges in het seizoen. Die eten we toch zo het liefste’, zegt Els. Ad: ‘We koken in principe natuurlijk en daardoor hebben we ook heel korte ingrediëntendeclaraties . Er zitten geen smaakversterkers in onze producten bijvoorbeeld.’ Ook geen E-nummers? Els: ‘Daar ontkom je niet helemaal aan, want sommige E-nummers heb je gewoon functioneel nodig en daar is ook niets mis mee. Maar er zijn er ook heel veel die je niet nodig hebt. We proberen echt het pure product te gebruiken.’ ‘Daar wordt nogal eens mee getruct. MSG is bijvoorbeeld al heel lang uit den boze. Nu zijn er andere smaakversterkers die misschien wat gezonder klinken en minder enge namen hebben, maar die zijn eigenlijk net zo erg en worden volop gebruikt’, zegt Ad. ‘Dit is ook een punt waar we tegenaan liepen bij smaaktesten. Wanneer je een heleboel producten proeft waarvan sommige smaakversterkers bevatten, dan lijken de andere producten al snel vlak van smaak.’

Geschiedenis Henri Henri is in 1979 opgericht door Harrie van Olphen. Enkele jaren daarvoor verkocht hij zijn soepfabriek Havox. Bij Havox werd soep in blik gemaakt. Voor Havox was Harrie betrokken bij het familiebedrijf Van Olphen Kruiden. Heel het gezin werkte indertijd in het bedrijf. In de beginjaren was Havox gericht op slagers. Zo introduceerde het bedrijf pizza bij deze versspecialisten, en ook quiche lorraine, Provençaals spek en nog vele andere ideeën. Om zijn creaties te laten proeven nodigden hij en zijn vrouw de slagers uit in de proefkelder aan de Mozartlaan. Na een aantal jaren kwam de eerste vraag van een klant naar koelverse soepen en sauzen. Henri waagdede sprong in het diepe en begon met de productie op speciale receptuur. De verse soepen en sauzen kwamen in het standaardassortiment en vormden zo de basis voor het huidige assortiment. Na een aantal jaren kwamen hier ook nog kant-en-klare maaltijden bij en werd het assortiment steeds uitgebreider. In 1997 verhuisde Henri naar het huidige pand aan de Antonie van Leeuwenhoekweg. Een pand dat speciaal voor Henri is bedacht en gebouwd. 2 jaar later droeg Harrie van Olphen het bedrijf over aan de tweede generatie: Ad, Marc en Els van Olphen. Het bedrijf maakt ook onder de hoede van de nieuwe directie een mooie groei door. Het assortiment is vandaag de dag enorm uitgebreid. Klanten variëren van grote retailorganisaties tot landelijke horecaketens, verzorgingstehuizen en eetcafés. Inmiddels leiden Ad en Els samen het bedrijf. Oprichter Harrie van Olphen overleed in september 2018 op 84-jarige leeftijd.

Foodmagazine maart 2020

12 | Food & Vers

24/7 maaltijden uit de machines halen.’ ‘We zoeken ook naar nieuwe kanalen, omdat we ons merk willen verkopen en niet iedere retailer hiervoor openstaat. Daarom proberen we ook alternatieve kanalen te vinden, waaronder cateraars. Onze maaltijden worden bijvoorbeeld bij Rabobank op het hoofdkantoor verkocht. Ze kunnen onze maaltijden daar consumeren of meenemen naar huis. Of het een succes wordt, weten we niet, het ene werkt beter dan het andere. Sinds mei 2019 zijn we bezig met onze maaltijden voor consumenten. We zijn toen heel voorzichtig begonnen bij Picnic, langzaam bouwen we dit uit’, zegt Ad. Els: ‘Bij Picnic kun je heel goed volgen waar de consument voor gaat en je kunt ook snel wisselen van assortiment. We creëren, proeven, fotograferen en dan kunnen we het meteen online zetten. Nu we een paar wissels hebben gedaan, snappen we steeds beter wat klanten willen. Zo ontstaat er een steeds beter assortiment dat afgestemd is op de vraag. Elke retailer kan zijn assortiment kiezen. Plus gaat bijvoorbeeld voor alle vegetarische opties.’ Wat wil de consument, wat heeft Picnic u geleerd? ‘We zien dat ze gewone producten willen, die door ons bijzonder worden gemaakt. Neem onze boerenkoolstamppot als voorbeeld. Wij doen daar een smokey uitje en een goede worst van het varkensvlees van Wroeters bij. Dan heb je een herkenbaar product, maar dan net iets exclusiever’, zegt Els. Ad: ‘En je hebt natuurlijk stamppotten en stampotten. We hebben onderzocht waarom mensen onze producten kopen. Ze kiezen voor smaak en goede ingrediënten. Als we eenmaal bij iemand op het bordje zijn beland, kopen ze onze producten nog een keer. Kant-en-klaarmaaltijden hebben een ongezond imago. Dat is overigens niet helemaal onterecht, kijk maar eens naar de declaraties van andere producenten. Ik denk daarom dat we ook met onze maaltijden een nieuwe doelgroep aanboren. Mensen die wel kant-en-klaar willen eten, maar dat nog niet durven omdat ze denken dat het ongezond is.’

Hoe lang zijn jullie producten houdbaar? Ad: ‘De houdbaarheidsduur is 12 dagen bij iedere aflevering. Dit komt door onze kooktechnieken en doordat we werken in high-care-ruimtes. Je ziet geen gekke dingen tussen onze ingrediëntendeclaraties staan. Dat is niet iets wat we in een jaar voor elkaar hebben gekregen, dat was een lang proces.’ Els vult aan: ‘Producten die over zijn, gaan naar de voedselbank of naar Too Good To Go. Met de voedselbank werken we al jarenlang samen. Too Good To Go is ook een mooi initiatief om voedselverspilling tegen te gaan. En het is een manier om de consument kennis te laten maken met je product. Wij krijgen ook feedback van hen, dat is heel leuk.’ In 2018 haalde Picnic de kerstgerechten van Henri uit het assortiment nadat een smaakpanel met onder andere Ron Blaauw de gerechten slecht had beoordeeld. Ging het toen ook mis op de vlakke smaak? Els: ‘We weten niet precies wat daar is misgegaan. Later hebben we wel Ron Blaauw hier uitgenodigd. Dat vond ik zelf best wel spannend. Hij ging toen onder andere dezelfde dingen proeven als bij de test en hij was laaiend enthousiast! Dat was heel grappig. Hij had alleen enkele smaaksuggesties, zoals ‘hier kun je iets venkel bij doen’, maar verder was hij heel enthousiast. Dat was mooi.’ Met welke retailbedrijven werken jullie samen? ‘Bij Picnic ligt ons hele eigen label in de virtuele schappen. Bij Dekamarkt World of Food-vestigingen, Crisp en Plus liggen onze soepen en maaltijden. Daarnaast leveren we sinds week 13 maaltijden aan Jan Linders. Verder zijn onze producten te vinden bij losse vestigingen, bijvoorbeeld een Boon’s Markt in Utrecht’, zegt Els. Ad vult aan: ‘En we zijn heel druk bezig met vending machines. Daarin wordt geïnvesteerd door de leverancier van die machines.’ Waar komen die machines te staan? Els: ‘Bijvoorbeeld op plekken waar geen bedrijfsrestaurants zijn. Waar dag en nacht mensen aan het werk zijn, die kunnen

Foodmagazine maart 2020

Hoe ziet uw doelgroep er precies uit? Els: ‘Het zijn de kleinere gezinssamenstellingen, met een midden en hoog inkomen. Bewuste eters. Je ziet bij senioren ook een grote vraag, we zouden best meer kunnen doen om ook die doelgroep te bereiken.’ Bijvoorbeeld als alternatief voor tafeltje-dekje? Els: ‘Ja, exact. Je zult daar maar toe veroordeeld zijn.’ Ad: ‘Picnic is daar ook primair voor hen. En onze maaltijden zijn een heel goed alternatief die ze daar probleemloos kunnen bestellen.’ ‘Het is voor ons ook mooi dat er partijen zoals Picnic opkomen. Waarbij we op een andere manier op de bordjes terecht komen. Dat opent voor ons mogelijkheden om ons merk op te bouwen’, vult Els aan.

De consument wil gewone producten die door ons bijzonder worden gemaakt

Hoe draagt u het verhaal uit van lokaal en eerlijk eten? ‘Dit doen we via de verpakking, al kun je het hier maar voor een deel kwijt. We hebben ervoor gekozen om onze ingredienten sec te fotograferen zoals ze zijn. Neem bijvoorbeeld het gerookt spek van Wroeters. Dat fotograferen we rauw en eerlijk, dit zit er dus in. Ook proberen we per product te vertellen waar het vandaan komt’, zegt Els. ‘En aan de zijkant van de verpakking staan de ingrediënten vermeld, zodat je de verpakking niet om hoeft te draaien. Maar ook omdat we trots op onze ingrediënten zijn en ze gezien mogen worden.’

| 13

Worden alle maaltijden en soepen in Drunen geproduceerd? Ad: ‘Ja, in de gemeente Heusden. De groentesnijderij zit iets verderop in Nieuwkuijk. Praktisch voordeel is dat we het hele assortiment aan iedereen kunnen leveren. Met onze lijn kunnen we meeliften op het volume dat we voor anderen aan het bouwen zijn. Dat zorgt dat we veel kunnen wegzetten dankzij onze distributiekanalen.’ U maakt dus ook producten voor private labels? Els: ‘Ja, dat doen we nog steeds. En dat zijn dedicated recepturen voor onze klanten die we samen ontwikkelen met ze. Nu bouwen we aan onze eigen range, met onze eigen verhalen.’ Hoeveel soepen en maaltijden heeft u in het assortiment? Els: ‘We hebben 10 soepen per seizoen, het assortiment wisselen we elk seizoen. Binnenkort komt aspergesoep weer in het assortiment, met verse asperges. En we hebben 17 maaltijden en ook daar komt de seizoenwissel aan. Naast een aspergeschotel voegen we twee visgerechten toe met vis van de Noordzee. Dat gaan we samen met Bisq, partner in het ontwikkelen van producten met Noordzee-vis, onder een co-label produceren.’ Wat zijn de prijzen van de soepen en maaltijden voor de consument? ‘Uiteraard kunnen wij dat niet voor de retailer bepalen, maar het is ongeveer €3/€3,50 voor soep en €5/€5,50 voor maaltijden. De vismaaltijden gaan richting €6, maar dat zijn echt specials’, zegt Els. Hoe verhoudt zich dat tot andere maaltijden? Els: ‘Wij zijn niet de duurste, maar ook zeker niet de goedkoopste. Ik denk dat een soep of maaltijd met normale ingrediënten ook gewoon deze prijs hoort te hebben. Anders kan het gewoonweg niet uit.’ Ad vult aan: ‘Ik vind de discussie over wat een kant-en-klaarmaaltijd mag kosten altijd heel

Ik zag laatst een pastamaaltijd voor €1,50 in de winkel. Hoe dan? Ik vind dat echt ongelofelijk

apart. Mensen hebben daar een hele duidelijke mening over, maar als je vraagt voor hoeveel geld ze die avond hebben gekookt, dan weten ze het niet.’ Els: ‘Vaak moeten ze dan ook nog producten weggooien, omdat je niet precies afgemeten de ingrediënten kunt kopen. Al zal een gezin met onze maaltijden waarschijnlijk wel iets duurder uit zijn. Maar als iemand uit het gezin bijvoorbeeld moet sporten is een maaltijd van ons een uitkomst.’ ‘Er liggen ook heel goedkope maaltijden in de schappen. Laatst zag ik €1,50 voor een pastamaaltijd, hoe dan? Wat voor ingrediënten gebruiken zij? Ik vind dat echt ongelooflijk, dat je dat mensen te eten wilt geven. Je hebt als producent toch ook je verantwoordelijkheid als je de consument wilt voeden’, zegt Ad. Is het lastig om nieuwe smaken in de markt te zetten? Ad: ‘Wij koken voor heel hippe horecaconcepten. Als het gaat om smaak en ideeën kunnen we dus echt uit een mega-pool kiezen. Het vervolgens in de markt zetten is een grotere uitdaging.’ Staan consumenten open voor nieuwe maaltijden? Els: ‘Het is wat ik al zei, het gewone bijzonder maken, maar we proberen ook wat spannender dingen in het assortiment te doen. Ik zie dat steeds meer mensen daarvoor openstaan, met name jonge mensen. Met onze eigen lijn willen we een doelgroep aanspreken die ook voor hippere gerechten openstaat.’ ‘Wij hebben wel gemerkt dat we soms een beetje te ver voor de troepen vooruit lopen. Dan krijgen we wel gelijk in onze visie, maar dat duurt dan even’, vult Ad aan. Gaat u inzetten op marketing? ‘Wij pakken het op een manier aan die bij ons past. We maken gebruik van social media en laten onze producten veel proeven. Maar we gaan geen dure tv-campagnes optuigen. Een beetje stom gezegd misschien, maar wij stoppen het geld echt in de soep en niet in dure marketingcampagnes’, zegt Els. Ad: ‘De producten die de laatste jaren nieuw op de markt zijn gekomen en gebleven, hebben dat niet aan tv-campagnes te danken. Maar puur aan hun product, dat klopt gewoon. Tony Chocolonely is bijvoorbeeld vanuit een doel groot geworden, niet dankzij reclame.’ Op welke plek moet Henri soep idealiter staan in de supermarkt? Els: ‘Sowieso in het versschap, want het moet gekoeld zijn, maar ook in het gemaksschap. Soms denk ik ook weleens dat we bij de groente moeten staan, want dan snappen klanten dat de soep heel veel groente bevat. Maar de routing van de consument is, denk ik, naar gemak.’ Wilt u Henri-producten straks in alle supermarkten hebben? ‘Nee, dat is niet ons doel. Het gaat ons om de consument. Het is onze droom dat mensen automatisch voor Henri kiezen als ze aan gezond en gemak denken. Onze producten passen beter bij de ene supermarkt dan de andere’, zegt Els. ‘Wij zullen niet zo snel bij een discounter te vinden zijn. We werken nu met een aantal mooie kanalen samen, dat wil ik graag verder uitbouwen tot een succes. En die retailers hebben daarmee ook een onderscheidend product’, vult Ad aan. Els: ‘We zijn nu stap voor stap aan het zorgen voor een mooie spreiding, we noemen het zelf ook wel kralen rijgen.’

Foodmagazine maart 2020

14 | Het Nieuwe Eten Tekst Joep Meijsen | Fotoâ€™s Shutterstock

Strijd tegen voedselverspilling verhevigt Nederlanders zijn de afgelopen jaren steeds minder eten en drinken weg gaan gooien. Maar de komende jaren moet er nog veel gebeuren om de doelstellingen te halen. Foodmagazine zet de feiten en ontwikkelingen rond voedselverspilling op een rijtje.

Foodmagazine maart 2020

inister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit bracht afgelopen oktober de meest recente gegevens over voedselverspilling naar buiten. Daaruit blijkt dat Nederlanders nog altijd enorm veel eten en drinken weggooien. Gemiddeld gaat het om 34,3 kilo eten en 45,5 liter vloeistoffen ff per persoon per jaar. Dat zijn op zich aanzienlijke verbeteringen. Zo gooiden we in 2010 nog 48 kilo voedsel per persoon weg en werd in 2016 nog 57,3 liter door gootsteen of toilet gespoeld. Als we alleen naar voedsel kijken, dan daalde de verspilling van 13,6 procent in 2010 via 11,1 procent in 2016 naar 9,5 procent nu. De ambities reiken echter een stuk verder. Nederland heeft ingetekend op de sustainable development goals van de Ver-

Supermarkten verspillen zelf 1,7 procent van het voedsel dat de winkel binnenkomt

Een zelfrapportage van Albert Heijn, Aldi, Jumbo, Lidl en Plus onder de vlag van het ministerie wees recent uit dat supermarkten 1,7 procent van het voedsel dat binnenkomt verspillen. Het grootste deel dat wordt weggegooid is agf, met een aandeel van 34,5 procent. 31,5 procent van het verspilde voedsel is brood, afbakbrood of banket. De impact van verspilling wordt volgens de onderzoekers echter met name duidelijk als de volume afgezet wordt tegen de inkoopvolumes. Op de broodafdeling gaat het dan om 7,7 procent verspilling. Van vers vlees en verse vis wordt 2,9 procent weggegooid. Bij agf gaat het om 2,7 procent van de inkoopvolumes. Zuivel, eieren en gekoelde kant-en-klaarproducten 1,4 procent. Het betreft een soort van nulmeting die supermarkten moet helpen de doelstellingen voor voedselverspilling te halen. De top-5 initiatieven op een rijtje, soms met suggesties voor verdere verbetering.

1. Verpakkingsgrootte

enigde Naties, die aangeven dat de voedselverspilling door consumenten en supermarkten in 2030 gehalveerd moet zijn ten opzichte van 2015. Daar moet dus nog veel gebeuren. Het is interessant om te zien wat de meest verspilde producten zijn. Zo gooien we per persoon 7,3 kilo brood en deegwaren weg, 5,1 kilo zuivel, 3,7 kilo groente, 3 kilo fruit en 2,9 kilo aardappelen. Bij dranken gaat het om 23 liter koffie en thee, 10 liter melk en zuiveldrank en 6 liter frisdrank en sap. En dat is alleen nog maar voedselverspilling door consumenten. Als we naar de hele keten kijken, hebben huishoudens maar een aandeel van, afhankelijk van de schatting, 23 tot 32 procent. De rest van de verspilling komt volgens de cijfers van Wageningen University elders uit de keten vandaan, waaronder in de supermarkt zelf.

Onderzoek van GfK wees enkele jaren geleden uit dat verpakkingsgrootte een belangrijke factor is bij voedselverspilling. Consumenten houden simpelweg bij het bereiden van eten hoeveelheden over. Daar zijn de afgelopen jaren de nodige stappen in gezet, onder meer door de introductie van kleinverpakkingen in voorgesneden groente. Ook zorgen zelfbedieningsmeubels in brood ervoor dat klanten alleen het aantal broodjes hoeven te kopen dat ze nodig hebben. Toch kan het nog veel verder gaan. Bij traditioneel brood zijn klanten nog altijd aangewezen op een ‘heel’ of een ‘half’. Ook worden klanten door middel van voordeelverpakkingen nog te vaak verleid meer te kopen dan ze nodig hebben. Het afschaffen van die impuls kan helpen verspilling verder terug te dringen.

2. Verspakketten De introductie en bijna onstuitbare opmars van verspakketten is ook een belangrijke factor tegen voedselverspilling. De verpakkingen bevatten exact de benodigde hoeveelheden van een product. Datzelfde is te zien bij leveranciers van maaltijdboxen zoals HelloFresh. Het is alleen nog wachten op pakketten en dozen voor éénpersoonshuishoudens.

Foodmagazine maart 2020

Retailplanner Europe 2020 Europese foodretailers binnen handbereik Met de Distrifood Retailplanner Europe 2020 heeft u een handig overzicht van Europese foodretailers. In het handboek vindt u de volgende gegevens:

• • • • • • • • •

Adresgegevens Omzetcijfers van 2014 - 2018 Naam van algemeen directeur en inkoopdirecteur Winkeloppervlakten Aantal winkels Formules Actuele marktaandelen Demograﬁsche en economische gegevens Rankings

BESTEL NU RETAILPLANNER EUROPE 2020

Voor wie? Accountmanagers, marketeers en productmanagers van fabrikanten en toeleveranciers, directie en marketing bij groothandels/ importeurs, organisatie- en adviesbureaus, marketingadviesbureaus en reclamebureaus.

Bestel direct www.distrifood.nl/retailplannereurope Of neem contact op met onze klantenservice via (088) 584 08 88

Het Nieuwe Eten | 17

3. Modern afprijzen Het tegen een lagere prijs verkopen van producten die tegen de datum aanlopen vermindert ook voedselverspilling. Dat gebeurde natuurlijk al jaren door middel van afprijzingsstickers, maar inmiddels zijn er talloze alternatieve initiatieven. De boxen van Too Good To Go bijvoorbeeld die via een app kunnen worden gereserveerd, Jumbo lanceerde eerder dit jaar een anti-verspilmeubel waar klanten makkelijk alle afgeprijsde artikelen bij elkaar kunnen vinden en Pepsico kwam met zijn eigen Unwasted-box die rechtstreeks aan klanten wordt geleverd en waarmee verspilling nog eerder in de keten wordt voorkomen. Dit kan probleemloos door andere fabrikanten worden overgenomen.

4. Hergebruiken Het verwerken van versproducten die tegen de datum aan zitten is ook een prima manier om voedselverspilling terug te dringen. De producten van De Verspillingsfabriek zijn hier

helemaal op gebaseerd, maar er zijn ook al supermarkten die op de winkelvloer koken met deze producten en de maaltijden tegen een mooie prijs doorverkopen. Gezien de derving die er nog is in de supermarkt, zou dit op veel bredere schaal moeten gebeuren.

5. Duidelijke data Die houdbaarheidsdatum zelf staat ook ter discussie. Onderzoek in Wageningen wees enkele jaren geleden al uit dat door de tht-datum weg te laten op verpakkingen de verspilling van langhoudbare producten, als rijst, pasta en koffie, met 12 procent daalt. Veel consumenten snappen het verschil tussen de uiterste gebruiksdatum en de tht-datum ook niet goed. Regels moeten worden aangepast om de tht-data van meer producten te kunnen schrappen ofsupermarkten moeten de verschillende termen veel duidelijker uitleggen aan hun klanten. En fabrikanten op hun verpakking.

Foodmagazine maart 2020

18 | Het Nieuwe Eten Tekst Karin Geesink-Stegeman | Foto Fotoburo Dijkstra

Ekomenu: 1 miljoen maaltijden op maat Maaltijdboxproducent Ekomenu richt zich met zijn recepten op klanten met 13 verschillende leefstijlen. Dit varieert van zwangere vrouwen tot mensen met diabetes. Het afgelopen jaar verstuurde Ekomenu een miljoen maaltijden. Wat zijn de valkuilen bij het maken van deze gepersonaliseerde maaltijdboxen?

‘S

amen met Universiteit Wageningen hebben we alle soorten diëten en behoeftes van mensen in kaart gebracht. We hebben gekeken hoe verschillend die van elkaar zijn en wat het voor ons als organisatie betekent om die te produceren’, zegt mede-eigenaar Jack Stroeken. ‘Zo hebben we 13 leefstijlen geformuleerd waar we wekelijks genoeg recepten voor kunnen maken. De recepten worden gewaarborgd door verschillende partners waar we mee samenwerken. Voor elke leefstijl hebben we een partij waarmee we de recepten ontwikkelen en zij checken die ze ook.’ De partners waarmee Ekomenu op het moment samenwerkt zijn: Menzis Samen Gezond, TNO, Rabobank, De Vegetariërsbond, platform 9 maanden menu, Wageningen Universiteit, Diabetes Vereniging Nederland, Diabetes Fonds, Vital 10, Stichting Leefstijl als Medicijn, Ralph Moorman, Hippe Vegetariër, Diabetes Liga (België), Were Smart (België), EVA (België) en Cera (België). Partners van Ekomenu raden de recepten dikwijls aan. Stroeken: ‘Organisaties, bedrijven of diëtisten verwijzen mensen door naar een van de leefstijlen van Ekomenu. Bijvoorbeeld ketogeen bij diabetici of eiwitrijk bij senioren of mensen die moeten herstellen van een ziekenhuisopname.’

Samenstellen van recepten Jack Stroeken is samen met Marjolein de Vlaam oprichter en eigenaar van Ekomenu. De Vlaam is tevens chef-kok bij het bedrijf, samen met groentekok Frank Fol. Ekomenu heeft een team van diëtisten die de recepten samenstellen, doorreke-

Foodmagazine maart 2020

nen en de weekmenu’s samenstellen. ‘Het doel is mensen zelf te laten ontdekken wat voeding voor je doet en kan betekenen. Ekomenu baseert zich op de nationale voedingsrichtlijnen en doet daar een schepje bovenop. We willen impact realiseren op gebied van gezondheid; een sprong vooruit in termen van groenten, volkoren, minder vlees, minder zout, koken zonder suiker. Alle gerechten bevatten 200 tot 400 gram groente per persoon. De recepten zijn 100 procent biologisch, bevatten alleen natuurlijke toevoegingen en geen E-nummers of bestrijdingsmiddelen.’ De recepten van de leefstijlcategorie 9 maanden is gericht op zwangere vrouwen. ‘Dit hebben we opgezet met een topsectorproject van het Ministerie van Economische Zaken. Zwangere vrouwen vallen relatief kort in deze expliciete leefstijl. We kiezen voor deze groep, omdat je zwangere vrouwen heel goed kunt bewegen naar een ander eetpatroon. De recepten in deze leefstijl lijken heel erg op die uit het variatiemenu, maar dan zonder bepaalde rauwe en gerookte producten. Deze recepten verifiëren we bij het Voedingscentrum en diëtisten. Er zit met name een check op producten die niet in de recepten mogen zitten. En natuurlijk hopen we dat deze dames ook na hun zwangerschap bij Ekomenu recepten blijven bestellen.’

Focus op gemak en gezondheid In supermarkten wordt steeds meer gefocust op gemak en gezondheid. Een voorbeeld hiervan zijn de vele verspakketten die worden aangeboden. Daarnaast zijn er ook retailers die speciale apps hebben waarin voedingsadvies wordt gegeven. Ekomenu heeft zelf een eigen vitaliteitsplatform met tips en inspiratie voor consumenten: Voeljelekker.nl. Jumbo heeft Foodcoach voor duursporters en Albert Heijn heeft het Food First Network. Stroeken juicht al deze initiatieven toe. ‘Wij zijn er bij gebaat dat deze markt zich ontwikkelt. Wij willen graag dat mensen steeds meer op recepten gebaseerd gaan koken en dat mensen voeding gaan inzetten voor een gezonde leefstijl. Als ze dan beginnen bij de verspakketten uit de supermarkt en vervolgens bij onze maaltijdboxen uitkomen,

Founders Ekomenu Mede-eigenaar van Ekomenu Jack Stroeken. helemaal prima! Onze maaltijdboxen verschillen natuurlijk wel van de verspakketten uit supermarkten. Onze recepten worden, compleet met alle ingrediënten, gekoeld geleverd. De pakketten in de supermarkten zijn vaak ongekoeld en niet helemaal compleet.’ Naast maaltijdboxen heeft Ekomenu ook een webshop met een assortiment van ruim 500 biologische producten. Deze producten kunnen los worden besteld door klanten. ‘Onze klant kiest bewust voor gezond en biologisch, de producten in onze webshop voldoen aan die eisen. Wij proberen een gezonde routine bij onze klanten te realiseren. Dit willen we zo gemakkelijk mogelijk maken door extra boodschappen aan te bieden. Zo kunnen ze voor alle voeding bij ons terecht en hoeven ze daarvoor niet nog eens naar de supermarkt.’ ‘Ik denk dat online food een bedreiging vormt voor fysieke supermarkten. Doordat wij ons meer focussen op maaltijden door middel van flexibele lidmaatschappen vormen wij een minder grote bedreiging. Wij focussen als Ekomenu op een gezond weekmenu en niet zozeer op het boodschappenmandje.’

Businessmodel De omzet van Ekomenu wordt nu grotendeels uit de maaltijdboxen gehaald, dit komt mede doordat de webshop pas recent

Jack Stroeken is co-founder en directeur van Ekomenu, oud-voorzitter Slow Food en directeur GroentenFruit Bureau; afgestudeerd Plant Science aan de Wageningen Universiteit. Stroeken was ook aandeelhouder bij Streekbox en directeur bij Beebox (beide bedrijven zijn intussen onderdeel van Ekomenu). Daarnaast was hij commercieel directeur bij Ouwehand Vis, adjunct-directeur Motivaction en eigenaar strategisch adviesbureau Innovaction. Stroeken was tevens publicist in verschillende media, waaronder het Financiële Dagblad. Marjolein de Vlaam is co-founder en chef Ekomenu; auteur Wereldeters ‘kijk-kook-leesboek’ voor gezinnen met jonge kinderen, Kookboek van het Jaar 2013; Fair Trade ambassadeur. De Vlaam is tevens de chef en founder van het Van der Valk-Wereldeters Kindermenu dat in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland door Van der Valk wordt gehanteerd. Daarvoor werkte ze bij Sanoma, NRC, Financieel Dagblad, Unique. De Vlaam was tevens onderdeel van Voeding Leeft als projectleider Kids Doen Mijn Eetexperiment en betrokken bij de lancering van Keer Diabetes Om.

is gelanceerd. Ekomenu werkt met flexibele lidmaatschappen. ‘Dus voordat je maaltijdpakketten en boodschappen kunt bestellen, dien je eerst een lidmaatschap af te sluiten. Bestellen gaat vervolgens vanuit de accountomgeving. In de kern is Ekomenu een databedrijf waarbij de customer journey vanuit inboundmarketing tot aan retention centraal staat.’ ‘Het is momenteel niet ons beleid om onze maaltijden binnen de reguliere retail te verkopen, zoals HelloFresh bij Plus doet. Mochten er zich partijen melden, dan gaan we wel kijken of er mogelijkheden zijn. Zover is het echter nog niet.’

Foodmagazine maart 2020

20 | Het Nieuwe Eten

Duurzaamheid Ekomenu heeft op het gebied van inkoop en logistiek een samenwerking Udea, de groothandel van Ekoplaza. ‘Wij liften mee op het netwerk van Udea. Wij hebben zoveel mogelijk zelf rechtstreeks contact met boeren van wie wij producten betrekken. De logistieke lijn proberen we zo efficiënt mogelijk in te richten. Soms komen producten rechtstreeks van de boer naar ons toe, maar een groot deel loopt via Udea. Wij bepalen wel altijd zelf vanuit welke leverancier we producten betrekken.’ Sinds kort is Willem & Drees opgegaan in Ekomenu. Stroeken is in het verleden mede-directeur geweest van Willem & Drees Bee-

Ekomenu Ekomenu is al een aantal jaren een speler in maaltijdboxen. De producent van biologische maaltijdboxen richt zich met zijn recepten op mensen met 13 verschillende leefstijlen; variatie, gezin, slim en simpel, 9 maanden, vegetarisch, vegan, glutenvrij, lactosevrij, koolhydraatbewust, afvallen, ketogeen, eiwitrijk, seizoen. Ekomenu biedt elke week 25 recepten aan. Per recept wordt aangegeven in welke leefstijlcategorie die valt (dit kunnen meerdere categorieën per recept zijn). Daarnaast is er ook de mogelijkheid om eventuele allergieën aan te geven, recepten die producten bevatten waar mensen overgevoelig zijn worden dan weg gefilterd. ‘We maken elke week 25 nieuwe recepten’, zegt mede-eigenaar Jack Stroeken. ‘Bij elk recept ontvangen klanten een pakket dat alle ingrediënten bevat. Alle ingrediënten worden op maat afgewogen voor de maaltijd.’ Hoewel Ekomenu recepten aanbiedt voor verschillende leefstijlen, kunnen klanten flexibel kiezen uit alle recepten. ‘Iemand die een vegan leefstijl heeft, kan bijvoorbeeld ook gewoon een menu bestellen met vlees erin voor een gezinslid. Iedereen krijgt alle recepten te zien, recepten die niet bij een gekozen leefstijl passen, worden in het grijs getoond’, legt Stroeken uit. De lidmaatschappen bij Ekomenu zijn flexibel. ‘Elke week kunnen klanten hun receptenkeuze aanpassen, het aantal personen per recept en ook het aantal recepten per week.’ De kosten van het lidmaatschap hangen af van het aantal personen en het aantal recepten dat per week wordt besteld. ‘De kosten per recept liggen tussen de €4,50 en €7,50, dit is inclusief bezorging.’

Foodmagazine maart 2020

box. ‘Willem & Drees had heel erg de focus op boeren, dit willen we bij Ekomenu ook meer naar voren gaan brengen. Door de fusie kunnen we meer waarde creëren voor onze klanten en de boeren.’ Doordat Ekomenu werkt met lidmaatschappen, kan het bedrijf goed sturen op voedselverspilling. ‘We kunnen door de memberships goed voorspellen hoeveel we moeten inkopen. Stel, we hebben 5000 abonnees. Wij verwachten dat 70 procent van hen die week recepten bestelt en de overige 30 procent het abonnement even heeft gepauzeerd. Dan weten we welke volume we hebben. Het receptengamma voor die week staat al 3 maanden vast. Doordat we heel goed kunnen inschatten hoeveel mensen voor het menu van de week kiezen en hoeveel er zullen variëren, kunnen we heel gericht inkopen en produceren.’ Alle gerechten worden individueel verpakt in milieuvriendelijke maaltijdzakken waardoor veel op kartonnen dozen wordt bespaard. ‘We werken steeds meer met composteerbaar plastic. Met bureau Eaternity uit Zwitserland zijn alle ingrediënten en recepten volledig doorgerekend op CO2, watergebruik en vitaliteitscore (winst in gezonde levensjaren).’ Sinds 1 maart hebben klanten de mogelijkheid om recepten online te bekijken. Klanten kunnen kiezen of ze hun maaltijdpakketten met of zonder receptenkaarten willen ontvangen. Dit om papier te besparen.

Column | 21

Scharrelrealisme of scharrelromantiek Mark Soetman is expert op het gebied van duurzaamheid. @Soetman

anneer u, net als ik, met enige regelmaat kook- en voedselprogramma’s op televisie kijkt, zal het u ook opvallen hoe mooi en idyllisch de daar getoonde landbouwdieren erbij lopen. Oude Engelse varkensrassen bij Jimmy’s Farm (een spin-off ff van Jamie Oliver), op het erf scharrelende geiten bij Rick Stein in Griekenland of vrije-uitloopkip bij Alain Caron terwijl hij op een vouwtafel in een groene wei staat te koken. Prachtig. In mijn sociale omgeving merk ik dat het beklijft. ‘Zo zou het moeten! Beetje minder vlees, maar dan wel op deze manier.’ Vraag is dan, hoe realistisch is dat scenario? Laten we eens gaan rekenen. Hoeveel kip eten we op dit moment in Nederland? Welnu, dat is zo’n 23 kilo ‘karkasgewicht’ per jaar, wat weer terugrekent naar 18,5 kip. En eieren? Elke Nederland eet nu gemiddeld 200 eieren per jaar. Een legkip (let op, dat is een ander dier dan die voor vlees worden gemest) legt 305 eieren per jaar gemiddeld. Dus voor vlees hebben we in Nederland 320 miljoen kippen nodig en voor de eieren nog eens 11,3 miljoen. Let op, we exporteren dan helemaal niets meer! ‘Een beetje minder’, wat is dat? Laten we eens uitgaan van een halvering van onze consumptie. Dat lijkt me een vrij ambitieus doel. 160 miljoen vleeskippen en 5,6 miljoen legkippen. Wil je die in natuurlijke omstandigheden houden, waarbij de natuur zelf het kan dragen (en niet binnen een maand verandert in een stofbad), dan heb je een minimum gebied nodig van 1,65 miljard vierkante meter. Minimaal, eigenlijk meer om de natuur enigszins de kans op recuperatie te geven. Ter vergelijking, de Veluwe is 1 miljard vierkante meter groot. Varkens dan. Die moeten daar nog bij. Elke Hollander eet per jaar één varken. Dat is dus 17,2 miljoen varkens. Halvering als doel? Oké, dan zijn het er 8,6 miljoen. Dat aantal laten scharrelen vraagt 1,7 miljard vierkante meter natuur. Minimaal. Hoogstwaarschijnlijk meer. De Veluwe is al niet meer beschikbaar. Daar lopen kippen.

Dus wanneer we onze eigen consumptie halveren én we stoppen integraal met exporteren, hebben we alleen voor onze eigen kip-, eieren varkensbehoefte op de methode ‘Jimmy’s Farm’ meer dan drie complete Veluwes nodig. En die zijn we dan dus kwijt als natuurgebied. Geiten, schapen en runderen laat ik maar even buiten beschouwing omdat die (deels) op gras worden gehouden. Veel anti-veeteeltlobbyisten wijzen op de risico’s van zoönosen (ziektes die van dier op mens kunnen worden overgebracht) uit de intensieve veeteelt. Maar het risico op besmetting is bij vrij rondlopen van vee nog vele malen groter. Tenzij je natuurlijk helemaal geen vee meer wilt en daarmee een veganistische wereld predikt. Duurzaam is het niet, een heldere boodschap wel. Ik wil met dit relaas aangeven dat de discussie in Nederland alleen romantisch gevoerd wordt, zonder enig inzicht in de werkelijke cijfers. Elke krant en alle media papegaaien elkaar na over deze thema’s en dat helpt ons niet verder. Ja, ik ben een Delftse fietsenmaker en daarom gesteld op wat rekenwerk en feitenkennis. Wetenschap is voortschrijdend inzicht, maar dan moet je wel beginnen met inzicht. En niet met yin-yang-fingerspitzen-onderbuikgevoelens. Vanuit dat inzicht is discussie zinvol omdat dan direct de consequenties van elk voorstel duidelijk worden. We zijn op deze aardkloot nu eenmaal met 7700 miljoen mensen. Zelfs wanneer we ons consumptiepatroon massaal zouden aanpassen naar het minimum (we hebben vee nodig voor stront, anders krijgen we het niet rond in akkerbouw), is ‘alle beesten spelen buiten’ geen goed idee. Het zou nagenoeg alle natuur vergen.

Foodmagazine maart 2020

22 | Mvo-rapport Tekst Joep Meijsen | Foto’s Peter Roek, Koos Groenewold, Roel Dijkstra, Beeld Werkt, Martin Sandburg

Mvo: Imago supers rond dierenwelzijn krijgt stevige knauw Het duurzaamheidsimago van supermarkten krijgt een stevige knauw. Klanten geven supermarkten voor hun mvo-beleid nog maar een magere 6,96. Vooral op het gebied van dierenwelzijn daalt de waardering hard. Plus blijft de nummer één, maar doet op alle aspecten een stap terug.

R De sterkste daling zit bij de waardering voor het aspect dierenwelzijn.

MVO 2020 | Top-10 2020

2019

Formule

2020

2019

Plus

7,37

7,47

Spar

7,30

7,12

Jan Linders

7,28

7,22

Poiesz

7,28

7,37

Deen

7,20

7,14

Boni

7,14

Jumbo

6,99

7,01

Albert Heijn

6,98

7,13

Hoogvliet

6,92

7,07

Lidl/Coop

6,83

Branchegemiddelde:

6,96

7,02

Gemiddelde van de 9 aspecten # Vorig jaar niet in de ranglijst

Foodmagazine maart 2020

esearch director Joop Holla ziet een duidelijke ontwikkeling in het GfK MVO Rapport. ‘We zien dat klanten steeds meer belang hechten aan duurzaamheidsbeleid, maar de waardering voor supermarkten blijft afnemen. 3 jaar geleden kreeg de supermarktbranche van zijn klanten nog het rapportcijfer 7,21. Nu is dat onder de 7 gezakt.’ Waar vorig jaar nog de volledige top-10 een 7 of hoger kreeg, is dat nu alleen nog de top-6. De daling is breed. Klanten geven hun supermarkt op negen aspecten een rapportcijfer. Bij zeven van de negen is de waardering lager dan vorig jaar. Alleen de aspecten op het gemak voelen in de winkel (7,85) en personeel heeft plezier in werk (7,22) blijven exact gelijk aan vorig jaar. ‘De externe druk op supermarkten groeit door campagnes van actiegroepen en de maatschappelijke discussie over duurzaamheid wordt breed gevoerd. Van daaruit is de ontwikkeling op aspecten als dierenwelzijn en milieu wel te verklaren’, aldus Holla.

Verschuivingen in de top-10 In de top-10 zijn er de nodige verschuivingen, maar de nummer één blijft dezelfde als de afgelopen jaren: Plus. Het rapportcijfer van de coöperatieve formule daalt wel (van 7,47 naar 7,37) en op alle aspecten doet de formule een stapje terug. Spar is de nieuwe nummer twee. De formule krijgt een duidelijk hogere waardering van zijn klanten (van 7,12 naar 7,30) en maakt vooral in beperking voedselverspilling en betrokkenheid bij buurtactiviteiten een flinke stap vooruit. Jan Linders blijft nummer drie en wordt nog iets beter gewaardeerd dan vorig jaar. Die derde plek wordt gedeeld met Poiesz, dat vorig jaar nog tweede stond. Dekamarkt verdwijnt uit de top-10, Lidl en Coop maken hun entree, Deen en Hoogvliet zakken een plaatsje, Boni zelfs

| 23

Plus is opnieuw de nummer ĂŠĂŠn in mvo-beleid, maar het rapportcijfer daalt wel naar 7,37 en de formule doet op alle aspecten een stapje achteruit.

Foodmagazine maart 2020

24 | Mvo-rapport ducten het minst belangrijk, toch zegt ook daar nog 31 procent dat (zeer) belangrijk te vinden.’

Grootste daling bij dierenwelzijn

Poiesz krijgt van zijn klanten het hoogste rapportcijfer voor het aspect milieuvriendelijke maatregelen, een 7,21 en voor personeel.dat met plezier werkt, 7,68.

Bij de beoordeling van de aspecten is de grootste daling zichtbaar bij dierenwelzijn (van 6,66 naar 6,48). Ook bij betrokkenheid buurtactiviteiten (van 7,00 naar 6,93), milieuvriendelijke maatregelen (van 6,75 naar 6,64), beperking voedselverspilling (van 6,96 naar 6,89) en eerlijke handel (van 7,00 naar 6,93) is sprake van een behoorlijke daling van de waardering door consumenten. Holla: ‘Als je over meerdere jaren kijkt, is er bij veel aspecten sprake van een aanhoudende afname. In combinatie met het groeiende belang van mvo voor klanten is dat een ongezonde ontwikkeling.’ Plus krijgt de hoogste waardering op vier van de onderzochte aspecten, dat is er één meer dan vorig jaar. Spar en Poiesz slepen beiden het hoogste rapportcijfer op twee aspecten binnen en Jan Linders is op een aspect de nummer één. Voor het eerst heeft GfK ook voor zijn mvo-rapport een variant op zijn bekende matrix gemaakt, met winkelbetrokkenheid en mvo-beleid op de assen. Deze maken in één oogopslag duidelijk hoe de verschillende formules zich ontwikkelen. Zo stijgt Lidl duidelijk op de as voor mvo-beleid. De formule pakte afgelopen jaar breed uit met de vergroening van zijn winkels en kondigde aan te stoppen met de verkoop van sigaretten. Spar schuift vanuit het midden op beide assen omhoog. Van de ketens die niet de top-10 halen zijn zowel bij Aldi als bij Nettorama verbeteringen te zien, Vomar zakt juist behoorlijk weg.

Waardering per aspect twee en Jumbo springt over Albert Heijn heen. Holla: ‘Op het gebied van dierenwelzijn, eerlijke handel en beperking voedselverspilling staat Albert Heijn niet bij de beste tien. Dat kan ermee te maken hebben dat AH relatief vaak wordt meegenomen in de campagnes van actiegroepen.’ De voorkeuren van klanten binnen het mvo-beleid veranderen ook, legt Holla uit. ‘Klanten vinden het zich op het gemak voelen in de winkel het belangrijkste, maar opvallend is dat het beperken van voedselverspilling als aspect op de tweede plaats komt. Ook zaken als milieuvriendelijke maatregelen in de winkel wordt belangrijker. Betrokkenheid bij buurtactiviteiten verliest juist aan belang. Van de negen aspecten in het onderzoek is het assortiment biologische pro-

MVO 2020

Op het gemak voelen in winkel

Informatie over gezonde voeding

Spar

8,27

Plus

7,20

Jan Linders

8,10

Jan Linders

7,10

Plus

8,00

Albert Heijn

7,06

Boni

7,99

Spar

6,98

Albert Heijn

7,97

Poiesz

6,95

Deen

7,96

Deen

6,93

Poiesz

7,93

Jumbo

6,87

Jumbo

7,86

Lidl

6,83

Hoogvliet

7,83

Boni

6,78

Nettorama

7,81

Hoogvliet

6,78

Totaal supermarkten

7,85

Totaal supermarkten

6,86

Foodmagazine maart 2020

Op het gemak voelen in de winkel (van 7,85 naar 7,85) Het belangrijkste aspect voor consumenten. Vooral oudere huishoudens vinden dit erg belangrijk bij de keuze van hun supermarkt. Spar schiet omhoog op dit aspect (van 7,92 naar 8,27) en is nu de nieuwe nummer 1. Jan Linders verbetert zich iets (van 8,05 naar 8,10) en neemt de 2e plaats over. Plus (van 8,06 naar 8,00) is de nummer 3, terwijl de nummer 1 van vorig jaar, Poiesz (van 8,09 naar 7,93) stevig daalt in de top-10. Albert Heijn zakt (van 8,02 naar 7,97) onder de grens van de magische ‘8’. Informatie over goede voeding (van 6,90 naar 6,86) Vooral oudere huishoudens vinden het belangrijk dat hun supermarkt goede informatie geeft over gezond eten, jonge huishoudens en gezinnen hebben hier minder behoefte aan. Binnen de lijst van negen aspecten is het qua belang de nummer 6. Net als vorig jaar is Plus de nummer 1, maar wel met een fors lagere waardering (van 7,34 naar 7,20). Jan Linders is de nieuwe nummer 2 (van 6,98 naar 7,10) en Albert Heijn zakt naar de 3e plaats (7,11 naar 7,06). Spar (6,98) stond vorig jaar nog niet in de top-10 en is nu nummer 4. Ook hier daalt Poiesz (van 7,08 naar 6,95) en zakt van 3 naar 5. Assortiment eco-/bio-producten (van 6,84 naar 6,81) Het minst belangrijke aspect van de negen in het onderzoek, maar dat komt vooral door gezinnen. Zowel jonge als oudere huishoudens vinden dit aspect veel belangrijker. Plus is net als vorig jaar de nummer 1 (van 7,25 naar 7,12), waarbij het thema van de dalende rapportcijfers ook hier doorzet. Albert Heijn (van 7,15 naar 7,07) blijft nummer 2, terwijl Deen (van 6,93 naar 6,91) de 3e plaats overneemt van Jan Linders (van

| 25 Positioneringsmatrix - GfK MVO Rapport 2020 MVO-beleid versus winkelbetrokkenheid

Positioneringsmatrix - GfK MVO Rapport 2019 MVO-beleid versus winkelbetrokkenheid.

MVO-beleid* Relatief hoog

Winkelbetrokkenheid* Relatief hoog

Relatief laag

Winkelbetrokkenheid* Relatief hoog

Relatief laag

* Dimensies assen positioneringsmatrix: MVO-beleid is opgebouwd uit 6 aspecten (verticaal): • Informatie over gezonde voeding, • Assortiment eco-/biologische producten, • Milieuvriendelijke maatregelen, • Beperking voedselverspilling, • Eerlijke handel, • Betrokken met dierenwelzijn

7,01 naar 6,71). Poiesz ontwikkelt zich hier wel positief (van 6,70 naar 6,85), terwijl discounter Lidl (van 6,81 naar 6,84) een plekje stijgt naar 5. Dirk en Boni zijn nieuw in de top-10, Dekamarkt (van 6,84 naar 6,45) levert vijf plaatsen in.

de top-10. Jumbo keert wel terug in de top-10 (6,57) en Vomar (van 6,85 naar 6,59) levert waardering en twee posities in.

Milieuvriendelijke maatregelen (van 6,75 naar 6,64) Consumenten waarderen supermarkten op dit aspect minder dan vorig jaar, terwijl het belang juist gestegen is. Vooral oudere huishoudens vinden dit aspect relatief belangrijk. Plus (van 7,24 naar 7,07) zakt van de 1e naar de 3e plaats. Poiesz (van 7,23 naar 7,21) neemt de 1e positie over. Spar (van 6,79 naar 7,17) verbetert zich aanzienlijk en klimt naar de 2e plek. Opvallend is dat Albert Heijn net als vorig jaar ontbreekt in

MVO 2020

Winkelbetrokkenheid d is opgebouwd uit 3 aspecten (horizontaal): • Personeel heeft plezier in werk, • Op het gemak voelen in winkel, • Betrokken bij buurtactiviteiten.

Betrokken bij buurtactiviteiten (van 7,00 naar 6,93) Het belang van betrokkenheid bij buurtactiviteiten is een stuk gedaald in 2020, zo blijkt uit de cijfers van GfK. Dat geldt in mindere mate ook voor de waardering. Oudere huishoudens vinden het nog altijd veel belangrijker dan gemiddeld, maar onder jonge huishoudens is het met afstand het minst belangrijke aspect bij het kiezen van een supermarkt. Jan Linders (van 7,81 naar 8,10) neemt de 1e plaats over van Spar (van 8,13 naar 7,90). Plus (van 7,85 naar 7,69) is nu de nummer 3. Poiesz verbetert zich aanzienlijk (van 7,47 naar 7,64), maar blijft 4e. Albert Heijn (van 7,33 naar 7,17) en Jumbo (van 7,23 naar 7,14) krijgen van hun klanten lagere rapportcijfers.

MVO 2020

Assortiment eco-/biologische producten

Mvo 2020 Het complete GfK MVO Rapport is te bestellen bij: GfK, Adriënne Koreman. adrienne.koreman@gfk. com. (088) 435 14 03.

MVO 2020

Milieuvriendelijke maatregelen

Betrokken bij buurtactiviteiten

Plus

7,12

Poiesz

7,21

Jan Linders

8,10

Albert Heijn

7,07

Spar

7,17

Spar

7,90

Deen

6,91

Plus

7,07

Plus

7,69

Poiesz

6,85

Jan Linders

7,01

Poiesz

7,64

Lidl

6,84

Boni

6,99

Coop

7,34

Jumbo

6,82

Deen

6,98

Deen

7,34

Jan Linders

6,71

Hoogvliet

6,67

Albert Heijn

7,17

Dirk

6,61

Lidl

6,66

Jumbo

7,14

Boni

6,60

Vomar

6,59

Boni

7,14

Dekamarkt

6,45

Jumbo

6,57

Hoogvliet

7,08

Totaal supermarkten

6,81

Totaal supermarkten

6,64

Totaal supermarkten

6,93

Foodmagazine maart 2020

26 | Mvo-rapport

Personeel heeft plezier in werk (van 7,22 naar 7,22) Klanten vinden het steeds belangrijker dat ze boodschappen doen bij een supermarkt met een enthousiast team. Het is de nummer drie van de negen aspecten. Ook hier zijn het vooral oudere huishoudens die dit extra belangrijk vinden en jonge huishoudens die het iets minder belangrijk vinden. Poiesz (van 7,59 naar 7,68) is de nummer 1 op dit aspect. De nummer 1 van vorig jaar, Spar (van 7,81 naar 7,64) daalt naar plek 3. Jan Linders (van 7,49 naar 7,67) neemt de 2e plaats over.

Het mvo-imago van Spar is flink verbeterd. De formule rukt op naar de 2e plaats.

MVO 2020

Personeel heeft plezier in werk

Beperking voedselverspilling

Poiesz

7,68

Spar

Jan Linders

7,67

Boni

7,32

Spar

7,64

Poiesz

7,28

Plus

7,49

Plus

7,28

Deen

7,41

Deen

7,14

Boni

7,38

Coop

6,99

Hoogvliet

7,27

Jumbo

6,89

Albert Heijn

7,27

Jan Linders

6,86

Jumbo

7,24

Vomar

6,86

Coop

7,12

Lidl

6,86

Totaal supermarkten

7,22

Totaal supermarkten

6,89

MVO 2020

7,41

MVO 2020

Eerlijke handel

Betrokken met dierenwelzijn

Plus

7,38

Plus

7,08

Poiesz

7,28

Boni

7,04

Jan Linders

7,25

Deen

6,90

Deen

7,23

Jan Linders

6,75

Spar

7,20

Spar

6,69

Hoogvliet

7,08

Poiesz

6,69

Boni

7,06

Jumbo

6,61

Jumbo

6,95

Nettorama

6,55

Vomar

6,90

Lidl

6,52

Nettorama

6,88

Dekamarkt

6,49

Totaal supermarkten

6,93

Totaal supermarkten

6,48

Foodmagazine maart 2020

Beperking voedselverspilling (van 6,96 naar 6,89) Bij het kiezen van een supermarkt is dit aspect de nummer twee en is voor alle drie de door GfK genoemde klantengroepen (jonge huishoudens, gezinnen, oudere huishoudens) belangrijk. Spar (van 7,18 naar 7,41) neemt de 1e plaats over van Poiesz (van 7,40 naar 7,28). Ook Boni (van 7,29 naar 7,32) klimt over de noordelijke supermarktketen heen. Opvallend is dat Albert Heijn ontbreekt in de top-10, in tegenstelling tot vorig jaar, terwijl Jumbo juist binnenkomt op de 7e plaats met het rapportcijfer 6,89. Ook Lidl (6,86)staat nu in de top-10. Vorig jaar nog acht formules met een rapportcijfer van 7 of hoger, nu nog maar vijf. Eerlijke handel (van 7,00 naar 6,93) De nummer vijf van de negen gemeten aspecten, 65 procent van de consumenten vindt eerlijke handel (zeer) belangrijk bij het kiezen van de supermarkt. Plus krijgt weliswaar een nipt lagere waardering (van 7,41 naar 7,38), maar omdat Poiesz (van 7,49 naar 7,28) fors inlevert, stijgt Plus toch naar de 1e plaats. Poiesz blijft wel de nummer 2. Jan Linders (7,25) stond vorig jaar niet in de top-10 en is nu nummer 3. Coop en Dirk staan niet meer bij de beste tien, Vomar (6,90) en Nettorama (6,88) wel. Betrokken bij dierenwelzijn (van 6,66 naar 6,48) Het laagst gewaardeerde aspect in het GfK MVO Rapport 2020. Vooral voor jonge en oude huishoudens is het relatief belangrijk bij de supermarktkeuze, in totaal vindt 49 procent van de consumenten het belangrijk. Plus (van 7,16 naar 7,08) neemt ook hier ondanks een lager rapportcijfer de 1e plaats over. Poiesz (van 7,23 naar 6,69) keldert op de lijst van de 1e naar de gedeelde 5e plaats. Boni (van 6,89 naar 7,04) is de nieuwe nummer 2, terwijl Deen (van 6,87 naar 6,90) nu nummer 3 is. Dekamarkt (van 6,96 naar 6,49) zakt van 3 naar 10. Hoogvliet stond vorig jaar nog 4 en valt weg uit de top-10. Jan Linders (6,65 naar 6,75) stijgt van 10 naar 4 en Spar (6,69) is nieuw in de top-10.

Column | 27

Wc-rollen en exponentiële angst Roland Tabor is een Retail Analytics-specialist.

et had de week van de introductie van Amazon in ons land moeten worden. Maar het werd de week met historische verliezen op de beurs en een aankondiging dat alle scholen, clubs en horeca voor drie weken gesloten werden. De opening van Amazon.nl gaf de aandelenkoers van Ahold Delhaize weliswaar een tik, maar daarna veroorzaakte het wereldnieuws een vrije val van alle koersen. De wereld is in extreem korte tijd rigoureus veranderd. Een Europese recessie lijkt onontkoombaar. Er vallen harde klappen in de luchtvaartsector en 400.000 horecamedewerkers zitten thuis. In alle Europese landen zijn inmiddels drastische maatregelen genomen, maar de snelheid waarmee scheelt aanzienlijk. Achteraf zullen we waarschijnlijk concluderen dat we in Nederland nog eerder en drastischer hadden moeten reageren. Maar het sentiment was er (nog) niet naar. Een belangrijke reden is dat exponentiële groei ons voorstellingsvermogen te boven gaat. Het covid-19 virus heeft een incubatietijd van gemiddeld 17 dagen en verdubbelt zich gemiddeld in 6,5 dagen. Dat betekent dat op het moment dat iemand de ziekteverschijnselen krijgt, er al 8 anderen besmet zijn sinds het moment van besmetting. Uitgaande van een sterftecijfer van 1 procent betekent dit dat er per sterftegeval ongeveer 800 besmettingen zijn. We zitten in Nederland inmiddels al in een verder gevorderd scenario dan in Wuhan voordat dit gebied werd afgesloten. Het virus heeft een sterftecijfer van 0,5 à 1 procent indien er voldoende behandelcapaciteit is in de ziekenhuizen. Zo niet, is het sterftecijfer aanzienlijk hoger: 3,5 tot 5 procent. Op een verwachte besmetting van mogelijk zo’n 5 miljoen Nederlanders is dat al gauw een verschil van vele duizenden sterfgevallen! Pas toen deze rekensom goed tot me doordrong, ben ik mijn gedrag gaan aanpassen. Rijkelijk laat helaas, net zoals vele anderen. Kennelijk zorgt de geruststellende gedachte dat onze directe omgeving geen gevaar loopt en ons onvermogen exponentieel te denken voor een

situatie waarin we gezamenlijk onbedoeld veel ouderen en kwetsbare groepen in gevaar brengen. Hoe anders is ons consumentengedrag op het moment dat er verregaande, concrete maatregelen van de overheid genomen worden. Ondanks de vele waarschuwingen om niet te hamsteren werd er massaal ingeslagen. Houdbaar voedsel, ontsmettingsmiddelen en wc-papier waren nergens meer te krijgen. Jumbo meldde een omzetstijging van 65 procent op een normale vrijdag. De enorme hamsterwoede in wc-papier intrigeerde me en ik besloot zelf een kijkje te nemen. Tot mijn verbazing was er inderdaad geen rol meer te koop in de 8 supers die ik bezocht. Ook vele andere schappen waren volkomen leeggekocht. Alleen de delicatessenwinkel om de hoek bood een rol wc-papier aan bij aankoop van een kilo koffiebonen. Amsterdamse humor. Klanten met volle karren gaven aan dat de lege schappen en volle boodschappenwagens van andere bezoekers ervoor zorgen dat ze meer meenamen dan gepland. Bang om zonder te komen zitten, ondanks de geruststellingen van retailers dat de voorraden gewoon aangevuld zullen worden. De distributiecentra van Jumbo, AH en Plus maken overuren, maar houden de toevoer op gang. Maar waarom zoveel wc-papier? De meest flauwe tot supergrappige wc-rol video’s stroomden mijn whatsapp binnen. Omdat er geen rol meer te koop was, kon ik geen live klantonderzoek doen. Totdat ik de Sahan inliep, een opmerkelijk prettige, nieuwe supermarkt in Oost. Het is het zevende filiaal van de keten die vooral in Rotterdam actief is. Hier was nog volop wc-papier te koop. Ik trof twee juichende studenten aan die een pak rollen meenam. Ik vroeg of ze aan het hamsteren waren, maar ze gaven aan door hun laatste rol heen te zijn en al een tijd met hun zoektocht bezig waren. Ik lachte en rekende af. Thuisgekomen merkte ik dat ik wel erg veel had ingekocht voor het avondmaal. Blijkbaar doe ik onbewust ook mee aan de gedragsverandering om me heen. Net als u.

Foodmagazine maart 2020

28 | Versvisie Tekst Corina van Mourik | Foto Foodmagazine

Hoe we samen voedselverspilling tegen moeten gaan Melanie Murk-Severein en Corina van Mourik beantwoorden namens Caracter Company maandelijks in Foodmagazine vijf vragen en geven hun visie op een actueel onderwerp binnen de versketen. Deze maand gaat het over verspilling en de ketengerichte samenwerking om dit aan te pakken.

elk versnieuws is je opgevallen deze maand? Begin maart verschijnt er in de grote landelijke kranten een paginagrote advertentie rondom het thema voedstelverspilling onder de noemer ‘Want weggooien in zonde’. Met daarin een aantal belangrijke tips om voedselverspilling tegen te gaan. Direct gekoppeld aan een spaaractie voor vershoudbakjes. Ook

Corina van Mourik

Foodmagazine maart 2020

het februarinummer van Allerhande hielp consumenten met ‘Koester je kliekjes’ hun steentje bij te dragen aan een betere planeet. En direct een positief effect voor de portemonnee. Waarom is dit nieuws zo belangrijk? Mensen laten nadenken over hun gedrag is precies wat supermarkten goed kunnen. Supermarkten hebben een enorme invloed op het gedrag van consumenten. In de hele keten worden initiatieven opgezet om voedselverspilling tegen te gaan. De volgende stap is de consument veranderen, die is namelijk de grootste verspiller. 40 procent van alle verspilling vindt plaats in het laatste deel van de keten. De belangrijkste oorzaken zijn voor ons allemaal herkenbaar: verkeerd bewaren, verkeerd interpreteren van THT-data en te grote porties koken. Gevolg hiervan is natuurlijk dat niet alleen dit eten niet wordt gebruikt, maar ook water, land, energie en CO2 worden verspild. Door hier dus veel meer initiatieven op te ontwikkelen is de kans veel groter dat de klimaatdoelstellingen gaan worden behaald. Hoe kijk jij hiernaar als expert in vers? In elke fase van de keten zijn er andere oorzaken van verspilling. In de schakel ’Producent’ is er een verschil tussen ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen. In ontwikkelingslanden zijn er verliezen als gevolg van onder meer mislukte oogsten, ontoereikende technologie en opslag- en koelfaciliteiten en extremere weeromstandigheden. In de ontwikkelde landen ligt de oorzaak veel meer bij overschotten of een afwijking in maat of uiterlijk. In de volgende schakel ‘Supermarkt’ wordt verspilling veroorzaakt door verschil in vraag en aanbod en de hoge kwaliteitseisen. De aanpak van deze uitdaging kan alleen worden opgelost vanuit een gezamenlijke ketensamenwerking. Geen enkel bedrijf kan dit alleen aan. Het in september 2019 opgerichte initiatief 10 × 20 × 30 is hier een goed voorbeeld van. Het brengt 10 van ’s werelds grootste levensmiddelenretailers en -aanbieders samen, zodat elk met 20 van hun belangrijkste leveranciers gaan samenwerken om de percentages van voedselverlies en -verspilling tegen 2030 te halveren. Ook Ahold Delhaize is toegetreden tot 10 × 20 × 30 en verhoogde zijn aanvankelijke doelstelling – aangekondigd in 2016 – om 20 procent van zijn voedselverspilling tegen 2020 te verminderen tot 50 procent tegen 2030.

Wat betekent dit voor spelers in versketens? De samenwerking tussen de schakels kan nog veel verder worden ontwikkeld en de huidige initiatieven verder uitgebouwd. Zoals bijvoorbeeld het platform Verspilling is Verrukkelijk. De 18 samenwerkende ondernemers ontwikkelen en verkopen smaakvolle en mooie producten die zijn gemaakt van ingrediënten die anders zouden worden weggegooid of verwerkt worden tot diervoeder of biogas. Denk aan soep van kromme groente (Kromkommer), bier van oud brood (Instock) of zeep gemaakt van sinaasappelschillen (Beeblue). Maar helaas zijn deze producten tot nu toe beperkt te koop in Nederlandse supermarkten. Er bestaat nog geen apart schap ‘Verspilling’ of specifieke schapkaartjes met daarop ‘Verspilling’ à la ‘Vegan’. Zichtbaarheid is belangrijk om consumenten te stimuleren deze producten te kopen. Zo pakt de Deense retailer Wefood het groter aan. Daar bestaat de hele winkel uit verspillingsproducten. Zij verkopen alleen artikelen met beschadigde verpakking, onjuiste etikettering en overschreven houdbaarheidsdatum die anders zouden zijn weggegooid. Na opening in 2016 werden de winkels in Kopenhagen al snel een succes. In het najaar van 2019 opende inmiddels de 4e winkel. Welke ondernemer durft dit aan in Nederland? De Week Zonder Vlees is inmiddels een alom bekende campagne bij consumenten. Maar de vorig jaar gelanceerde Verspillingsvrije week (eerste week oktober) van Milieu Centraal in combinatie met de Consumentenbond kan zeker nog wel wat meer aandacht gebruiken. Instock lanceerde in mei 2019 de eerste B2B-marktplaats tegen voedselverspilling. Met InstockMarket.nl verbinden zij overschotten en imperfecte producten aan de horeca. De producten worden verzameld op hun nieuwe ‘food rescue center’, een sorteercentrum waar alles wordt gecontroleerd en online gezet. Chefs kunnen dagelijks online bestellen wat er ‘in stock’ is. Op deze manier willen de initiatiefnemers stimuleren dat horeca serveert wat er in Nederland voorhanden is. Kortom, voedselverspilling op de (menu)kaart. Extra aanbod van producten is nog welkom! Succes dus voor een ieder die een bijdrage levert om elke dag de wereld weer een beetje beter maken: Too Good To Go, Jumbo anti-verspillingsmeubel en de vele anderen. En mocht je willen weten waar in jouw omgeving producten zijn die tegen de houdbaarheidsdatum aanlopen? Download dan vandaag nog de Nofoodwasted-app.

Waar kan ik meer informatie vinden? • • • • •

https://www.supermarketnews.com/sustainability/global-food-retailers-join-coalition-slash-rate-food-waste https://www.noedhjaelp.dk/vaer-med/wefood-danmarks-foerste-butikker-med-overskudsmad-og-varer https://retailtrends.nl/news/59100/jumbo-stopt-samenwerking-too-good-to-go-voor-eigen-initiatief http://instock.nl/voedselverspilling/ https://www.milieucentraal.nl/media/5494/syntheserapport-voedselverspilling-in-nederlandse-huishoudens-2019.pdf

Foodmagazine maart 2020

30 | Assortiment Tekst Vincent Hentzepeter | Foto Michel Zoeter

Bier

Zomertrends: doordrinkbaar speciaalbier en frisse 0.0 radler Ook dit jaar zal de groei in de biermarkt wel weer komen uit alcoholvrij en speciaalbier. Richting het zomerseizoen stroomt toegankelijk, dus doordrinkbaar speciaalbier, de schappen in. En met radler 0.0 kunnen brouwers de strijd aangaan met de frisdrankindustrie.

owel in 2018 als in 2019 waren speciaal- en alcoholvrij bier de drijvende kracht achter de groei in de biermarkt. Pils is en blijft veruit het grootste segment, maar volumes en marges staan onder druk. De segmenten 0.0 en speciaalbier laten een tegengesteld beeld zien: volumes groeien en de omzet door de hogere literprijs zo mogelijk nog harder. Per saldo weet de biermarkt, hoewel er minder bier wordt gedronken, toch additionele omzet bij te schrijven. Dat de focus op 0.0 en speciaalbier ligt, wil niet zeggen dat er in pils niets gebeurt. AB Inbev heeft het Amerikaanse merk Bud in Nederland gelanceerd, het grootste biermerk ter wereld. Bud verkrijgbaar in kratten en 6-packs flessen en blik wordt door de brouwer gepositioneerd als premiumpilsener. Het onderscheidt zich volgens AB Inbev door zijn ‘smooth taste’ en ‘iconische’ uitstraling. De prijs van Bud bevindt zich op een vergelijkbaar niveau als Grolsch en Heineken.

Verfrissend alternatief De categorie alcoholvrij groeide vorig jaar met dubbele cijfers. Dit kwam vooral op conto van 0.0-pils en introducties in 0.0-speciaalbier. Ook radler 0.0 heeft zich sterk ontwikkeld, waar radlers met alcohol al een tijd op hun retour zijn. De opkomst van radler 0.0 lijkt ten koste te gaan van de consumptie van reguliere frisdranken. Alcoholvrije radler wordt gezien als verfrissend alternatief en geeft brouwers een sterke troef in handen om te groeien ten koste van de frisdrankmerken. Binnen alcoholvrije radler kwam Grolsch in week 10 met Grolsch 0.0% Radler Minder Zoet. Het gebruik van uitsluitend suikers uit echt vruchtensap maakt deze radler minder zoet en verfrissend. Deze propositie sluit goed aan op de huidige

Foodmagazine maart 2020

smaaktrend in de frisdrankmarkt. Deze nieuwe radler is verkrijgbaar in 6-pack fles en blik.

Alcoholvrije radler wordt gezien als verfrissend alternatief en geeft brouwers een sterke troef in handen om te groeien ten koste van frisdrank

Doordrinkbaar Toegankelijke speciaalbieren doen het goed in de zomer. Wit/ weizen scoort in deze periode door de verfrissende smaak en hoge doordrinkbaarheid. Bovendien groeit dit segment binnen speciaalbier nog steeds sterk. Volgens IRI stond wit op een index van 128 over 2018-2019. Reden voor Heineken om Affligem Belgisch Wit te lanceren. Dit is een citrusfris witbier, gekruid met sinaasappelschil en koriander. Door zijn zachte, rijke smaak is het verrassend doordrinkbaar voor een Belgisch abdijbier, stelt Heineken. Ook Grolsch komt met een echt zomerbier. Grolsch Klassieke Blond is een toegankelijk bier gebrouwen met een speciale Belgische abdijgist en een licht bloemige geur en een subtiel bittere smaak. IPA is een sterk groeiend segment, maar IPA’s zijn vaak erg hoppig, op het bittere af, en verre van toegankelijk. Grolsch komt nu met Grolsch Frisbittere IPA. Dit is een lichttroebel bier met een alcoholpercentage van 5,5 procent, gekenmerkt door stevige citrus en fruitaroma’s. De lancering volgt na bewezen succes in het Grolsch Proeverij programma. Tot slot introduceerde Grolsch nog in week 10 Kruidige Tripel en Volle Dubbel. Grolsch Kruidige Tripel is gebrouwen met kardemom, koriander en citroengras, wat voor een fris karakter zorgt. Grolsch Dubbel is een donker bier, gebrouwen met vier soorten mout. Het heeft een milde karamelgeur en een intens volle smaak. Beide zijn, net als Grolsch Klassiek Blond, ontwikkeld in de Grolsch Proefbrouwerij, getest in de eigen Proeverij Cafés en hebben hun bestaansrecht bewezen in supermarkt en horeca.

Speciaalbier vs. pils 50

Omzetaandelen speciaalbier en pils 46,1

100

95,5

40 33,2

Pils

Speciaalbier

4,8 0 (Bron: GfK Consumerscan Panel)

Speciaalbier

Pils

Aandeel supermarkten

4,1

Online-aandeel

5,6

10,2

6,7

Zondagaandeel

8,9

Avondaandeel (Bron: GfK ConsumerScan Panel 2019)

Foodmagazine maart 2020

32 | Tekst Ron Jansen

Wereldwaardigheden Internationaal foodnieuws

VERENIGDE STATEN

Amazon verkoopt techniek Amazon gaat de techniek van de kassaloze Amazon Go-winkels verkopen aan andere retailers onder de naam Just Walk Out. De grootste e-tailer ter wereld zegt al verschillende overeenkomsten met retailers te hebben afgesloten. Welke dat zijn, wilde Amazon niet bekend maken. Naar verwachting betreft het vooral

bedrijven met kleinere winkels, zoals op vliegvelden. Afnemers van Just Walk Out krijgen de onderliggende techniek geleverd. Dat betreft smart shelf sensors die ook in bestaande schappen kunnen worden geïnstalleerd, camera’s en poortjes met hun eigen merklogo. Wat het abonnement kost, is niet bekendgemaakt.

VERENIGDE STATEN

Openingstijden verkort Amerikaans president Donald Trump bagatelliseerde eerst de coronacrisis, maar riep toen het menens werd namens supermarktketens op om te stoppen met hamsteren en alleen nog dat te kopen wat nodig is. De ketens namen zelf ook maatregelen om de rust terug te brengen en de schappen gevuld. Winkelmanagers van Walmart kregen bij voorbeeld de vrijheid om veelgevraagde producten te rantsoeneren. Het betrof de producten die ook elders in de wereld gretig aftrek vonden, zoals handreinigers, flessenwater en houdbare

Foodmagazine maart 2020

levensmiddelen, zoals conserven en toiletpapier. Dat voorbeeld werd gevolgd door Wegammns, Safeway, Shaw’s and Star Market. Target begon elke 30 minuten alle oppervlakten rond de kassa schoon te maken om zo verspreiding van het virus tegen te gaan. Om medewerkers de kans te geven schappen in alle rust te kunnen vullen, verkorte Kroger de openingstijden van een flink aantal filialen. ‘We zullen continu beslissingen nemen die in het belang van onze klanten en medewerkers zijn en om onze winkels schoon en goed gevuld te houden.’

VERENIGD KONINKRIJK

Klantenpassen vervangen De Britse supermarktketen Tesco vervangt 620.000 Clubcard klantenpassen omdat aanvallers probeerden om op de accounts van spaarders in te loggen. Daarbij maakten ze gebruik van inloggegevens die ze bemachtigden bij een derde partij. Eenmaal binnen bemachtigden de inbrekers vouchers en spaarpunten die klanten hadden gespaard om

onder meer kerstinkopen te doen. Volgens Tesco betreft het een kleine groep. ‘Onze veiligheidssystemen bemerkten dit snel’, zei Tesco tegen ITV. ‘We hebben direct stappen ondernomen om de accounts en onze klanten te beschermen. Onze sites zijn niet gehackt en de aanvallers hebben nooit toegang gekregen tot financiële data van onze klanten.’

| 33

FRANKRIJK

Meer druk op Casino De Tsjechische miljardair Kretinsky voert de druk op Casino op. Hij heeft met zijn investeringsmaatschappij Vesa Equity zijn in september verworven aandelenbelang naar 6,88 procent opgevoerd en heeft daardoor 5,17 procent van het stemrecht. Kretinsky maakte september

vorig jaar bekend 4,6 procent van de aandelen in Casino te hebben gekocht. Hij is na ceo en controlerend aandeelhouder Jean-Charles Naourien en diens bedrijf Rallye de grootste aandeelhouder. Ook fourneerde Kretinsky eerder al €233 miljoen om derivaten te herfinancieren.

DUITSLAND

Lidl regelt opvolging De Schwarz Gruppe heeft de opvolging van sterke man Klaus Gehrig geregeld. Bij het moederbedrijf van Lidl wordt per direct Gerd Chrzanowski ingewerkt als opvolger. De opvolging komt niet uit de lucht vallen, vorig jaar werd Chrzanowski al benoemd tot tweede man van het bedrijf, waar ook hypermarktketen Kaufland onder valt. ‘Gerd Chrzanowski heeft zich in het verleden met verschillende leidinggevende functies en taken persoonlijk, vaktechnisch en vooral strategisch bewezen’, aldus Gehrig in het persbe-

richt over de benoeming. Chrzanowski maakte tussen 2008 en 2014 deel uit van het management van Lidl. Daarna kreeg hij de leiding over de dienstencentrale binnen moederbedrijf Schwarz Gruppe. Die functie wordt nu overgenomen door Melanie Köhler. Gehrig is de belangrijkste vertrouweling van eigenaar Dieter Schwarz en sinds diens afscheid uit het actieve besturen van het bedrijf de belangrijkste man binnen het bedrijf. Lidl brak vorig boekjaar met €103 miljard ruim door de grens van €100 miljard omzet.

VERENIGD KONINKRIJK

Ook in VK hamsterwoede Overal ter wereld deed zich het verschijnsel voor dat consumenten aan het hamsteren sloegen vanwege het coronavirus. Supermarkten zeiden via hun belangenorganisatie British Retail Consortium (BRC) ook daar dat dit volstrekt onnodig was, meldde de BBC. Maar dat had weinig invloed op het koopgedrag met als gevolg dat ook daar de schappen leegraakten. Het noopte hier en daar supermarkten zoals Tesco om een maximum per klant aan een aantal producten te stellen. Zo zijn

anti-bacteriële doekjes, zeep, toiletpapier, medicijnen en levensmiddelen, zoals pasta, op rantsoen gezet. Tescotopman John Allan reageerde in een reactie op foto’s van lege schappen door te zeggen dat er ‘genoeg was voor iedereen’ en dat de lege schappen slechts een tijdelijk verschijnsel waren. Sainsbury’s topman Mike Coupe riep op tot het gebruik van gezond verstand. Paniek was volgens hem misplaatst. ‘Denk na over wat je koopt en koop alleen dat wat jij en je familie nodig hebben.’

THAILAND

Verkoop activiteiten Azië Het Britse Tesco heeft zijn activiteiten in Thailand en Maleisië voor zo’n €9,2 miljard verkocht aan de Charoen Pokphand Group (CP Group). Dat hebben beide partijen bekendgemaakt. De verkoop van de dochters past in de strategie van Tesco om zich vooral op zijn thuismarkt te richten. De Aziatische ketens van Tesco stonden al langer in de etalage. In december

meldde Tesco al dat er interesse was, reden om onderzoek te doen naar de toekomst van de activiteiten. Tesco heeft meer dan 2000 hypermarkten en gemakswinkels in Thailand en 70 vestigingspunten in Maleisië. Als de deal door de mededigingsautoriteiten wordt goedgekeurd, keert Tesco €5,8 miljard dividend uit. aan zijn aandeelhouders.

Foodmagazine maart 2020

34 | Van vakkenvuller tot... Tekst Diane Essenburg | Foto Fotostudio Wick Natzijl

‘Mijn oma zei nog, blijf bij grote AH’ Ze hebben nu een goede functie in de branche, maar begonnen ooit als vakkenvuller of kassamedewerker. Wat leerde de top van de branche van hun kennismaking met foodretail? In de rubriek Van vakkenvuller tot... vertellen ze erover. Deze keer: Spar City-ondernemers Ismail Abdel Rahman en Wessel van der Kraan.

anaf de opening van de Amsterdamse Spar City aan de Nieuwe Doelenstraat, in oktober 2019, is er gedoe. Een nabijgelegen hotel stapte naar de rechter om sluiting af te dwingen. De gemeente staat nog altijd achter de winkel, maar meerdere rechters hebben het hotel al gelijk gegeven. Voorlopig is de winkel open, in afwachting van hoger beroep. Ondanks de tegenslagen voor de nieuwbakken ondernemers, twijfelen Ismail Abdel Rahman en Wessel van der Kraan niet aan hun keuze. Abdel Rahman: ‘We wisselen elkaar af: zit de één er doorheen, blijft de ander positief en andersom. Vaste klanten helpen ons daarmee. En er zijn ook nog veel genietmomentjes. Dan kijk je naar je Spar City-bord en besef je weer even dat je echt een eigen winkel hebt.’ Abdel Rahman en Van der Kraan kennen elkaar zo’n 10 jaar. ‘Ik was 17, woonde net in Alkmaar en solliciteerde bij de AH XL aan de Wendelaarstraat. Direct met de melding dat ik teamleider wilde worden’, zegt Abdel Rahman. ‘Binnen een halfjaar groeide ik door. Ik zag Wessel als concurrent, want hij had dezelfde ambitie.’ Van der Kraan: ‘Ik kwam via een uitzendbureau binnen. Ze zeiden dat ik teamleider kon worden. Ismail en ik dachten met z’n tweeën om één plek te vechten. Dat bleek niet zo te zijn. Vanaf kerst 2010 kregen we allebei de verantwoordelijkheid voor nachtleveringen.’ Van der Kraan: ‘We waren allebei wat onrustig. We werden beperkt door de keuzes van een bedrijf en wilden liever zelf ondernemen. Vrijheid is het belangrijkst, dat je naar je werk gaat omdat je mág in plaats van moet.’ Voor Abdel Rahman was het ook snel duidelijk dat hij wilde ondernemen. Maar niet bij AH. ‘Wel heb ik dankzij Albert Heijn het gros van het vak kunnen leren. Wat ik heb geleerd? Het belang van de klant komt voor je eigenbelang, hoe je normen afstelt en leiderschap.’ In die tijd zat hij veel met Van der Kraan in de auto en

Foodmagazine maart 2020

praatten ze over ondernemerschap. Abdel Rahman: ‘We hadden wel 99 ideeën, van app tot bazaar. Op een gegeven moment kwamen we in twee Spar-winkels. Die vonden we supermooi, maar we wisten niet dat we konden franchisen.’ Later wel, en Abdel Rahman vroeg een brochure op. Hij belde enthousiast naar zijn maat: ‘Wessel, dit is mijn idee. Als je ja zegt, doen we het samen.’ Na een stuk of 5 selectiegesprekken en wat wachttijd kregen ze de vraag of ze de nieuwe City-winkel in de hoofdstad wilden openen. Ze hadden een weekend bedenktijd. Abdel Rahman: ‘Mijn oma zei nog ‘Blijf nou bij het grote AH’. Veel mensen snapten niet wat we gingen doen. Maar nee, dit willen we, dit gaan we doen. We gingen het plan schrijven. Vanaf toen begon het echte ondernemen. Allebei willen we het maximale, we teren op een aantal jaren samenwerken waardoor dat nu heel vloeiend gaat.’ Wat ze meenemen uit hun eerste baan? Abdel Rahman: ‘Het hanteren van een hoge norm. En de medewerker is bij ons één, de klant twee. Want daardoor komt de klant op één.’ Of medewerkers angstig zijn voor winkelsluiting? Dat proberen de mannen te voorkomen. ‘We hebben al gesproken met andere Spar-ondernemers, dat we onze mensen daar onder kunnen brengen als we dicht moeten.’ De twee ondernemers zijn overigens nog niet op het punt waar ze zijn willen. ‘We hebben de gezamenlijke ambitie om multifranchiser te worden’, zegt Abdel Rahman. ‘Het liefst bij Spar.’

Over de ondernemers Ismail Abdel Rahman (27) en Wessel van der Kraan (30) zijn sinds oktober 2019 Spar City-ondernemers. Van der Kraan was op zijn 15e in dienst bij C1000. De mannen werkten 10 jaar geleden voor het eerst samen. Dit was als teamleider bij de AH XL in Alkmaar.

Foodmagazine maart 2020

O® ¨¨ ÃÈò À ®® ® *L* 9 À§ ® S³½ ŭŬŬ

:v ® ÃÈò ® Ûv® ½¨vvÈÃ ůų ®vvÀ ůŭ ® ŮŬŭŴƜ ³³ÀÈ L Ë¨¨ ® ŮŬŭŵ È ŭŬ ½¨ §§ ® Ü ®ÃÈ ³½® ËÜ È³È Ã® ¨ÃÈ ÃÈò ÀÃ ®® ® *L* 9 À§ ® S³½ ŭŬŬƛ % ç ® ³³ ç³ À Ûv® ŮŬŭŴ ÜvvÀ vÀ§È È ®³½ ³ ÃÈ ³§Ã ®Ɯ v È ® Ë Èç³® À¨ò§ ½À ÃÈvÈ ®³ Ü³À ®ƛ

' ! % " ' ' % &( ' ' " " ! + ) " 7 '#% "4 * %#" % "#"7&'#$ " ' )##% (" ' #" ' ' ) " ' $%# ( ' " ' ) &', #!!(" ' 4 &! # (& #$ #") " " & #$$ %3 ' ! &' % "' '% " ) " :2; )##% % & % " " ) %&(& :/.; )##% ( ## ' ## /./. * % " !## % ' " *#% "3 ( ' #$ " % " &' & )##% ! % ' Ë È ¨³½ ® Üv®® À Ü ®vvÀ À³ ò ÀÃ §ò§ ®ƛ #$ " 1 % * & $#$( % % " # )##% ® ¨ ³ç È À³ Ûv® ŭŮƜűǦƜ ÜvvÀ ò ' #% % & % " " & '& ! ' 0; &' 3 %! Ã È À§ ® Ûv® ¨v® Àò§ÃÈ vv®¦v ÀÃ Ûv® ' #% % & % " "3 ?® v®§Ã v¨¨ vvÈÃ v½½ ¨ò§ Ã ËÃÃ Ã À³® ³

' "('' " ) " " % % " "4 ' ' ! % " '%#(* #$ %& % " #$ #(* (" ' #" ' ' Ûv® È ½À³ Ë È Ë ÈÃÈ § ® Àò½È ® ç ³vÀÈ ® " %( " ' $ '%##"3 L Ë¨¨ Ã ò Ë ÈÃÈ § ® ÃÈvvÈ ¨ § ® À ¨ Ûv®È ( ' ' " " #"&(! "'3 ' ) &', #!!(" ' 4 ! ' !$ " & & ( ' ' " " # (& #$ %( &!#! "' " Èò ®Ã Ü À§Ɯ Ã½³ÀÈ ® ÃÈË Ɯ Àv ® À ® À³È vÈ vv® òƛ

% ## + %&' $$ " & # " % "' & ! "* % " ! ' ! (! #7 &! & '&$ # % ' " % # %# $ " ' %'3 ? L Ë¨¨ ÃÈ Ã È À vv® È ¨vÈ ® Ã¨Ë È ® ò È v ¨ò§Ã ¨ Û ® Ûv® ³®ÃË ®È Ü³À È È À ®§ ® ) " " % % " ! % " ! % #$$ " " v È Û ¨ Û ®ÃÈò¨ƛ ( È v È Û ¨ ÃÈâ¨ ½À³¦ È ® & ! "* % " ! ' &$#%'! % ' " (% ( % $ #( *#% ' !#! "' ! ' ) %& " 5 "' %6 " ' #" % ' #("'& &$%# "3

% " &$ %'" %& *#% ' ' &( &)# (" ' #" ) % #" %&'% $' ##% ' # (&& " #$ (" ' #" #"&(!$' 3 & " ! % "" " ' #% & ( - *(&' ) " % )##%7 '% %&%# " " ' %" % ##% "" " '

)# " ' - '' " #$ 8/1.! #" ,93 ' & " " (* &' " % "" " ' & ! "' " ' $% & vÈ ® ÜvÈ ¦ ®³ È Û³³ÀƜ Èò ®Ã ³ ®v ® "&$ "" " 3 - )#%! ) " $#%' #" #"'%# *#% ' &' (" ##% À³È Ã½ ¨ ÀÃ v¨Ã ¨ ÀÈ ( ò®Ɯ I¨ËÃ ® À§ -#" )# " ## " ' ) " " &' " " $%# ( ' " ! ' " " #( ) " ! % " /1.! $%#7 ' " & " % 3 " ' ) % " ) " - &( %% ( ' ' " % % " ## &' & ! % " %( #$ ' %" ' ) " ! ' ! " % &( %3 Sò ®Ã Ã v½v Û ç ® Ü³À È òÛ³³À ¨ v Û Ã À #! ( ( % % # % "' #$" (* "7 % ( %# #$ ## ## ' ' $ '& "3 ##% ' ) "& " ' #!!(" ' ' )# % " #$ - ) % "' " )# ' ( " (* #"&(! "' " È³ vv® vÈ ³À Ɯ Ü ¨ ³½ ç³ § çò® ®vvÀ ³ ËÃ ƪ òÛƛ Èò ®Ã È Ü À§ƫƜ vvÀ ® À ³ È ® " &( %3 %" &' & ( " )##%&' " % ) " "'%# ( ' ) " " (* & ' ***3 " % % " 3" ) " % " & % " " % & % " "4 ' %&4 $$ "3 $ - & ' " % " ' % ' )% " ' #) % " % "' "4 * % " " ) % "'*##% #"&(!$' ) " " % % " 3

" ! ! ! ! " ! ! ³®ÃË ®È ® vv® È³È ® v È Û ¨ ÃÈò¨

! " " # " ! * Ë ¨ò§ çò®ƛ `v®® À ® ³®ÃË ®È ³ È È * $ ! , vvÀ çò®ƛ 9 È ® ³®ÃË½È ½vÈÀ³³® vÈ ÃÈ Ã À " ! ! "! # & ! ® ½ À È ³ ®vÈ ƛ 9 À ³³À Ü³À È # # " * & # " ! ! * ÜvvÀ ³À ƛ ?½È v¨ Ã § vvÀ Ã vvÀ ò ! " ! " !* & $ ! " ! $ ) $ ! # ! & ³ ®vÈ Ûv® L Ë¨¨ ® $³³ ƛ k³ çò® À Û ÀÃ ¨, ¨ ® ÃÈË Ã vv® ÜvvÀ ò È Ë È v® Ã½Ë®È Ã ³ Û¨Ë È Ã ³½½ À ç³ ³ ³ ¨ò§ È ® ® Èò ®Ã çò® ³ vvÀ Ü ®§ ¨ ç³ § ® ÜvÈ È ³® À È ! ! # % ! #" # "! ! )

® Àv®§¦ Û³³À ò ¦ À³³ ¦ ®È ® È ů È À # ! ! * !& ! ! # & # " ! ) $ ! ® ³®ÃË ®È ¨ò Ûv®ƛ

"$ " ! çÜ À v Ûv¨ ÜòÃÈ ³®ÃË ®È ® À ³½ ® " " " ! $ )

L Ë¨¨ Ã ç ÜËÃÈ Ûv® vvÈÃ v½½ ¨ò§ " È ½À³¦ È ƹ` ® Ã ³À È $ËÈËÀ ƺ ÃÈvÀÈ ÜvvÀ ò ¦ Ë Ɯ ÃË § À ® çÜ À v Ûv¨ ³ËÜÃÈ ® ® çò®ƛ ` ¨ ® À Àv®§ ® È³ §³ÃÈ À ¨ Ûv®È ¨òÛ ®Ɯ Ã È ¨v® Àò§ È Ü ® È Ã³Ã Ã À½ " ! !$ ! # ) _³À ¦vvÀ ¨ § òÛ³³À ¨ Ë È Û ® ® ® Ûv® ," % ! " ! ! # À§ ³½ ÃÈÀvvÈ ® ® À ÜvÃƛ vÈ Ã ®vÈËËÀ¨ò§ & ) $ ! ! ! " " # ! % * $ ! " !) # # ! ! ! " " ! $ % # !) ('(' & " ! # ! ! ! " ! $" ! ! # ! # ! ! " ! " ! )

& # " ! ! # ! ! & # ! " ! ³® À ¦³® À ® ƪ À³®Ɲ %$3ƫƛ ç À ÃË¨ÈvÈ ® çò® ® ¨ò® È ® ³® Àç³ § Ûv® È L*_9 Ë È ŮŬŭůƜ vÈ ç ¨ ÈÀ ® Û ÃÈ Èƛ v® ¨ È vvÀ Û Àv®ÈÜ³³À ¨ò§, ! ! " ! & !* $ ! ! ! "$ " ! ®® ® ® ËÃÈÀ ³½ Û³¨ çv¨ ¨òÛ ® Ü³À ®ƛ " ('(' $ vÈ ³À À³ È À v¨ Ã À ®Ɯ ÜvvÀ ò À È È ƹÀ È ! * ! - " ! ! $ ) ! (' ! 9 À§ ® S³½ ŭŬŬ Ûv® Û³¨ ® ¦vvÀ ç È L Ë¨¨ v® ³³§ " ! +

DE BESTE TRUC.

HELP ONS JOUW BLIKJE TE RECYCLEN, GOOI HEM IN DE PRULLENBAK.

38 | Onderzoek Tekst Diane Essenburg | Foto’s Michel Zoeter

De top-5 in de Merken Top 100 is onveranderd ten opzichte van 2018. Wel wisselen Heineken en Campina een plekje. Grote winnaar is wederom Marlboro.

Campina vecht zich met houdbare melk terug op podium Merken Top 100

Marlboro op één met ruim half miljard supermarktomzet Tabak levert supermarkten bakken met geld op. Alleen al het merk Marlboro tekent voor €508,7 miljoen supermarktomzet. De nummer 1 van de Merken Top 100 is daarmee goed voor 1,3 procent van de markt. Dus Marlboro heeft een hoger marktaandeel dan Jan Linders met zijn 61 supermarkten (1,1%). De opvallendste stijgers in 2019 zijn Dole, Red Bull en M&M’s. Grootste verliezers zijn Verkade en Pampers. Foodmagazine maart 2020

et zal geen verrassing zijn: Marlboro is de aanvoerder van de Merken Top 100 van Foodmagazine en onderzoeksbureau IRI. Het tabaksmerk staat al sinds 2014 op de eerste plaats en ziet zijn omzet jaarlijks stijgen. In 2019 groeide de omzet met 5,4 procent. De gehele tabaksindustrie groeit, zeggen Sjanny van Beekveld en Noortje Theuws van IRI. Dit zal vooral komen door verruiming van de openingstijden en door kanaalverschuiving. Niet alle drogisterijen verkopen nog tabak. De omzetstijging komt in elk geval niet door accijnsverhoging, want dat was in 2019 niet aan de orde. ‘Exclusief tabak groeit de top-100 met 3,7 procent, dus het heeft niet heel veel impact’, aldus Van Beekveld. In totaal groeide de Merken Top 100 met 4 procent naar een gezamenlijke omzet van bijna €9 miljard. Theuws: ‘Dat lijkt heel veel, maar als je het corrigeert met de btw-verhoging in 2019, dan blijft er nog ongeveer 1,7 procent groei over. Dat is vergelijkbaar met de groei in 2016 en een stuk lager dan in de afgelopen twee jaar.’ Bovendien is de totale markt van supermarkten met 4,2 procent gegroeid. Dus de Merken Top 100 blijft wat achter, zegt ze. Van Beekveld: ‘Dit zal vooral komen door de opkomst van vers. Je ziet dat vers een steeds groter aandeel inneemt in de totale supermarktomzet. En dit jaar zit de waardegroei van merken in de btw-verhoging, waardoor overige prijsstijgingen beperkter zijn.’ Het marktaandeel van de Merken Top 100 ligt op ruim 22 procent. De merken zijn dus gezamenlijk goed voor ruim een vijfde van de supermarktomzet. Een daling ten opzichte van vorig jaar, zegt Van Beekveld.

Dalende bieromzetten Naast de btw-verhoging heeft Theuws opvallendheden ontdekt in de Merken Top 100. Zoals de eerder genoemde groei van tabaksmerken. Biermerken doen het daarentegen minder goed. ‘2018 kende een heel goede zomer. 2019 was nog steeds lekker, maar wel minder warm dan het jaar ervoor. Daardoor is de omzet niet gegroeid en soms zelfs gedaald. Uitzonderingen zijn Hertog Jan, weer, en Leffe.’ Verder presteren merken die inspelen op gemak, suikerreductie en biologisch goed. Enigszins tegenstrijdig daarmee is dat er ook weer groei is voor merken die inspelen op genieten.

Top-5 Marlboro staat wederom op 1. Ook de rest van de top-5 is ongewijzigd. Wel heeft Campina zijn plekje op het hoogste podium terug. Vorig jaar veroverde Heineken nog de derde positie, nu zakt het biermerk met 1,6 procent terug naar plek 4.

Vers In de Merken Top 100 staan vijf versmerken (exclusief zuivel). Beemster heeft de hoogste positie (#37). Ondanks dat vers een steeds groter deel van de 100 grootste supermarktmerken afpakt, is het voor versmerken zelf nog wel lastig om in de top-100 te komen, concludeert Sjanny van Beekveld van IRI.

MERKEN TOP 100 2019 Totaal Supermarkten inclusief online & harddiscount Volledig jaar 2019 Rank

Merk

2019

Omzet 2019

Groei

(in miljoenen euro’s)

Rank 2018

MARLBORO

508,7

5,4%

COCA-COLA

355,0

6,8%

2 4

CAMPINA

279,7

5,0%

HEINEKEN

270,0

-1,6%

CAMEL

266,6

8,0%

UNOX

242,2

7,0%

LAY’S

241,8

9,6%

8 6

DOUWE EGBERTS

228,9

2,4%

DR. OETKER

205,8

5,1%

HERTOG JAN

200,4

11,9%

JOHN PLAYER SPECIAL

176,6

10,2%

PALL MALL

173,9

24,7%

15 14

L&M

160,3

4,7%

AMSTEL

159,5

-10,6%

GROLSCH

154,5

-5,6%

BECEL

121,6

6,1%

MORA

115,4

9,7%

19 23

CALVE

110,2

11,3%

KNORR

105,3

7,4%

MELKUNIE

105,2

8,1%

RED BULL

105,0

19,0%

NESCAFE

104,4

6,8%

JOHMA

104,0

14,8%

LIPTON

102,9

6,0%

SPA

101,2

-5,7%

DANONE

96,6

4,6%

OLA

95,9

-6,6%

IGLO

91,6

10,9%

LUCKY STRIKE

91,3

-17,0%

ROBIJN

90,0

3,6%

30 32

PURINA

89,9

2,5%

OPTIMEL

87,8

-3,7%

HAK

87,7

4,2%

VAN NELLE

87,3

-0,4%

HONIG

84,7

1,5%

BLUE BAND

82,6

0,7%

BEEMSTER

81,5

1,7%

BOLLETJE

78,1

3,9%

AVIKO

78,0

12,7%

FANTA

76,3

1,4%

CHIQUITA

75,3

2,3%

74,7

6,0%

CONIMEX

74,0

7,0%

PICKWICK*

70,3

1,9%

ALPRO

68,8

6,9%

BAVARIA

67,8

-7,9%

ARLA

66,8

8,9%

MAGGI

66,4

6,1%

GRAND ITALIA

65,8

9,8%

VERSTEGEN

63,2

14,6%

Foodmagazine maart 2020

40 | Onderzoek

Dole heeft zijn groei onder andere te danken aan de groei van Jumbo.

Johma groeit met dubbele cijfers (+14,8%) door innovatiekracht.

Verkade is de grote verliezer door de rebranding van zijn Digestives.

Witte, Zwarte en Colour Reus zijn samen wél goed voor een plek in de lijst.

Op plaats 5 staat weer tabaksmerk Camel. Dit merk groeide met 8 procent, vooral dankzij de light-variant Camel Blue. ‘Coca-Cola heeft het heel goed gedaan met Zero’, zegt Theuws. ‘Vorig jaar steeg het merk ook al, terwijl alle andere frisdrankvarianten onder druk staan. De groei hebben ze echt aan Zero te danken.’ De stijging is extra opvallend omdat de gehele frisdrankcategorie onder druk staat. Door de minder warme zomer, de suikerdiscussie, de verschuiving naar Radlers. ‘Maar binnen de dalende categorie zijn zij, juist door de focus op Zero, erin geslaagd om de volumes stabiel te hou-

den. Best een uitzonderlijke prestatie’, complimenteert Van Beekveld de nummer 2 in de lijst. Campina staat na een omzetstijging van 5 procent weer op de derde plaats. De grootste drijver van Campina’s groei komt van houdbare melk. Van Beekveld denkt dat dit enerzijds komt doordat consumenten cappuccino’s en latte machiato’s maken met houdbare melk. En online is het product groot. ‘Bedrijven bestellen het bij Jumbo.nl of AH.nl, om de koffiemachines op het werk mee te vullen.’

Nieuwkomers

Online Nieuw in deze editie van de Merken Top 100 is dat ook de onlineomzetten mee zijn genomen. Het gaat dan om supermarktaankopen via de onlineshops van Albert Heijn, Jumbo, Plus, Dekamarkt en Deen.

Foodmagazine maart 2020

In de recente lijst met grootste merken zijn er vier nieuwkomers: Winston (99), Leffe (97), Javaanse Jongens (93) en Reus (90). Zij vervangen Peijnenburg, Bio+, Mona en Vifit. De hoogste binnenkomer verdient uitleg. Voor het eerst zijn alle Reus-varianten (Witte Reus, Zwarte Reus en Color Reus)

41 MERKEN TOP 100 2019 Totaal Supermarkten inclusief online & harddiscount Volledig jaar 2019 Rank

Merk

2019

Luiers staan onder druk, maar vooral Pampers voelt dat: -12 procent.

Tegen de trend in daalt de omzet van Kent, Drum en Lucky Strike. onder het merk ‘Reus’ gezet. Dit is omdat Henkel ook meer op dat gezamenlijke merk inzet, aldus IRI. Leffe heeft zijn plekje te danken aan een omzetgroei van 22,4 procent. Het biermerk introduceerde in 2019 een succesvolle Leffe Blond alcoholvrij en een zomers speciaalbier dat het goed heeft gedaan. De groei van Winston (+23,6%) komt vooral door Winston Red, waar Lucky Strike (#29) juist inlevert op zijn vergelijkbare variant. Mogelijk heeft daar een verschuiving plaatsgevonden.

Grootste stijgers Dole en M&M’s stijgen allebei met 15 plekken in de lijst. Dole, vooral bekend van zijn bananen, is gegroeid dankzij prijsstijging. ‘Maar ook is Dole in volume gegroeid, wat voornamelijk komt doordat ze bij Jumbo liggen en Jumbo aan het groeien is’, zegt Van Beekveld. M&M’s groeit elk jaar door met nieuwe

Omzet 2019

Groei

(in miljoenen euro’s)

Rank 2018

NESTLE

63,0

7,7%

KARVAN CEVITAM

62,2

-3,8%

ARIEL

61,0

4,3%

DUYVIS

60,2

-2,4%

52 47

SENSEO

59,9

-9,0%

MILNER

59,8

-1,5%

CHOCOMEL

59,0

-1,4%

ALMHOF

56,5

2,1%

PAGE

56,3

5,6%

M&M’S

55,8

22,5%

DRUM

53,7

-16,4%

48 49

KENT

53,2

-15,5%

MILKA

52,7

6,4%

QUAKER

51,2

4,3%

HARIBO

51,2

7,8%

TONY S CHOCOLONELY

50,8

11,9%

DOLE

48,9

15,3%

HERO**

48,8

-0,1%

NUTRILON

47,8

-1,0%

GAULOISES

47,7

3,3%

HEINZ

47,4

3,3%

COOLBEST

46,9

8,0%

PEPSI

46,3

6,8%

DORITOS

45,7

7,9%

BONDUELLE

45,5

9,2%

L’OR

43,8

15,2%

90 84

MENTOS

42,8

5,6%

NIVEA

42,8

4,0%

LINDEMANS

42,0

-5,9%

JUPILER

42,0

-7,1%

DUBBEL FRISSS

41,7

-1,0%

CRYSTAL CLEAR

41,5

6,2%

CROMA

41,5

1,4%

APPELSIENTJE

41,3

2,1%

VERKADE

40,7

-16,8%

DE RUIJTER

40,3

5,4%

OLD AMSTERDAM

39,4

3,5%

FRIESCHE VLAG

39,2

-4,1%

DREFT

39,0

4,8%

REUS

38,8

0,0%

REMIA

38,1

9,5%

GALBANI

37,6

7,3%

14,8%

JAVAANSE JONGENS

36,6

BRAND

35,8

1,5%

NUTELLA

35,7

9,6%

100 97

KOOPMANS

35,7

7,3%

LEFFE

34,5

22,4%

PAMPERS

33,7

-12,0%

WINSTON

33,7

23,6%

100

ANDRELON

33,3

3,4%

88 99

* In tegenstelling tot het jaar ervoor is de ijsthee-omzet van Pickwick in deze editie van de Merken Top 100 niet meegenomen onder merknaam Pickwick. ** Hero heeft zijn gekoelde dranken verkocht aan Riedel. Die omzet is daarom niet meer meegenomen in deze editie van de Merken Top 100. Bron: IRI Nederland

Foodmagazine maart 2020

Wilt u het supermarktkanaal veroveren? Hoe loopt het met uw plannen voor 2020? Distrifood Dynamics geeft inzicht!

Het juiste kanaal

Relevante doelgroepen

Omzet potentieel

www.distrifooddynamics.nl

Onderzoek | 43 Runner-up Op plek 101 staat Santa Maria. Het is volgens Van Beekveld absoluut een kanshebber voor volgend jaar. ‘Als dit merk zijn groei van 25,7 procent doorzet, staat Santa Maria volgend jaar in de Merken Top 100.’

smaken te komen. Zo brengt Mars het merk continu onder de aandacht en blijft het over het merk communiceren. L’Or stijgt met 14 plekken naar 76. Dit komt vrijwel alleen door groei in koffiecups. De groei van Verstegen (+11 plekken) is grotendeels waardegedreven, maar ook heeft het merk aan distributie gewonnen. Gehaktmix was de grootste drijver achter de groei van Verstegen. Red Bull en Arla staan allebei 10 plekken hoger dan in 2018. Theuws: ‘Arla hoorde in 2017 en 2018 ook al bij de grootste stijgers.’ Hun groei wordt gedreven door lactosevrij en biologisch. ‘Waarom andere merken er niet op inspringen? Het blijft een nichemarkt, dus wellicht is er niet echt ruimte voor een tweede speler.’

Double digits Theuws heeft ook gekeken naar de zogenoemde ‘double digits’; stijgers met >10 procent groei. Naast de eerdere stijgers gaat het dan bijvoorbeeld om Iglo (+11%), Aviko (+13%) en Tony’s Chocolonely (+12%). Johma is met 15 procent gestegen. Dit komt volgens IRI doordat het merk elk jaar weer nieuwe smaken op de markt brengt. ‘De smaak Kip Kebab zat net niet in de Intro Top 20, maar die doet het wel goed. Ook andere smaken blijven groeien.’ Ook Calvé is een in de categorie ‘double digits’. De stijging van 11 procent is vooral waardegedreven. Van Beekveld: ‘Unilever heeft zijn prijsverhogingen wel doorgevoerd dit jaar.’

Hertog Jan stijgt in een pilsmarkt die onder druk staat. In kratten is het merk nu groter dan Heineken.

Grootste dalers 10 GROOTSTE STIJGERS (%) Rank

Merk

2019

Omzet 2019

Groei

(in miljoenen euro’s)

PALL MALL

173,9

24,7%

WINSTON

33,7

23,6%

M&M’S

55,8

22,5%

LEFFE

34,5

22,4%

RED BULL

105,0

19,0%

DOLE

48,9

15,3%

L’OR

43,8

15,2%

JAVAANSE JONGENS

JOHMA

VERSTEGEN

36,6

14,8%

104,0

14,8%

63,2

14,6%

10 GROOTSTE DALERS (%) Rank

Merk

2019

Omzet 2019

Daling

(in miljoenen euro’s)

LUCKY STRIKE

91,3

-17,0%

VERKADE

40,7

-16,8%

DRUM

53,7

-16,4%

KENT

53,2

-15,5%

PAMPERS

33,7

-12,0%

AMSTEL

159,5

-10,6%

SENSEO

59,9

-9,0%

BAVARIA

67,8

-7,9%

JUPILER

42,0

-7,1%

OLA

95,9

-6,6%

Verkade is de grote verliezer in de Merken Top 100 2019. Het merk zakt maar liefst 20 plekken en noteert een omzetdaling van 16,8 procent. Dit komt doordat Verkade zijn Digestives heeft gerebrand naar McVities. De omzet van die koekjes telt niet meer mee voor het Verkade-merk. Wijnmerk Lindemans zakt 13 plekken (-5,9%). ‘Wit en rosé dalen door een minder goede zomer’, zegt Van Beekveld. ‘En rode wijn daalt, wat deels te maken heeft met de opkomst van speciaalbier. Daar zal wat verschuiving in zitten. Bovendien zien we kanaalverschuiving, wijn wordt veel online aangeboden.’ Tabaksmerken Lucky Strike, Drum en Kent vertonen tegen de trend in een fikse omzetdaling. Respectievelijk dalen de merken 17, 16,4 en 15,5 procent. Lucky Strike verliest omzet van de Red-variant aan Winston. Drum heeft omzet verloren door de sanering van Menthol en bij Kent komt het door rebranding. Een deel van het Kent-assortiment is overgegaan naar Dunhill. Als we het hebben over double digits, dan valt de daling van Pampers op (-12%). Kijkend naar alleen de luiers van Pampers gaat het zelfs om een daling van 20 procent. Van Beekveld zegt dat de totale categorie luiers daalt. Niet alleen bij supermarkten, maar ook bij drogisterijen en online. ‘Bij supermarkten daalt luiers met 3,9 procent. Pampers-luiers daalt wel veel harder. De grote winnaar is private label. Die winnen in supermarkten met 16,5 procent. Dit zal komen doordat de kwaliteit steeds beter wordt.’ De IRI-onderzoeker ziet ook dat de promotiedruk op luiers én op Pampers teruggeschroefd is.

Foodmagazine maart 2020

44 | Tekst Herman te Pas | Foto Foodmagazine

Foodbites

Oude en nieuwe hapjes uit de supermarktwereld

10 jaar terug

Kijken met Kim Kim de Smit is eigenaresse van Foodsafari.nl en vlogt iedere twee weken voor Foodmagazine over inspirerende dingen in foodretail. Haar vlogs kunt u vinden op Foodmagazine.nl/ foodsafari kim@foodsafari.nl Foto: Jan Mulders

Geld na Golff Golff-ondernemers ff gaan na de overgang naar Emté-franchise op jaarbasis een ton meer verdienen. Met die margebelofte denkt Sligro Food Group ook ondernemers van andere formules over de streep te trekken om over te stappen naar Emté. Dat meldt Foodmagazine in maart 2010. Eind februari van datzelfde jaar is de Golff-Emté-deal ff bezegeld na een stemming onder Golff-ondernemers ff op een bijeenkomst in Eemnes. De onderhandelingen tussen het Golff-bestuur ff en de Veghelse groothandel verliepen volgens Foodmagazine uiterst traag en moeizaam. Anderhalf jaar hebben beide partijen erover gedaan om tot een akkoord over Emté-franchise te komen. Uit een rondgang van dit blad blijkt dat Sligro veel water bij de wijn heeft moeten doen om de eigenzinnige Golff-ondernemers ff binnen te slepen. Zo levert Sligro een flink deel van zijn groothandelsmarge in om de aankomende Emté-franchisers te compenseren voor het lagere prijspeil dat de ondernemers na de verbouwing gaan hanteren. Anno 2020 bestaan beide supermarktformules niet meer, Emté is overgenomen door Jumbo.

Foodmagazine maart 2020

Corona vraagt om creativiteit

k, boomer! Ik vind het coronavirus dus mega-interessant. Ho stop, voor je gaat mailen met boze berichten: I can explain. Het gaat over de lange-termijn impact. Generatiemarketing is niet altijd de sterkste marketing, maar generaties onder de loep nemen kan zeker inzicht geven in marktgebieden en behoeftes. Het segmenteren wordt vaak gedaan op jaartallen, maar het werkt nog sterker om de tijdlijn een beetje los te laten en te kijken naar de impact van bepaalde gebeurtenissen bij groepen. Want belangrijker dan de jaartallen is het globale klimaat waarin je bent opgegroeid. De babyboomers werden beïnvloed door de mogelijkheden in een wereld zonder oorlog en ontworstelden zich van de maatschappij met een beetje hulp van LSD en vrije liefde. (om vervolgens weer superconservatieve ok-boomers te worden…) De aanslag van 9/11 en de terroristische dreiging erna heeft grote impact gehad op de millen-

nials en de generatie-Z. Het maakt ze een stuk voorzichtiger en cynischer wat betreft economische risico’s. Het toffe ff is dat je nu dus kunt gaan voorspellen wat het huidige globale klimaat gaat doen met de volgende generatie. Denk aan de druk die kinderen nu al voelen wat betreft het klimaatprobleem, de invloed van Trump en dus het coronavirus. Wat gaan ze anders kopen, doen en maken? Welke behoeftes veranderen en welke bedrijven kunnen hier snel op inspringen? Het is een kwestie van wachten op producten, zoals custom made handschoentjes, online protesting en nieuwe underground communities om elkaar te helpen in tijden van nood. In plaats van hozen en gaten dichten is het tijd om te kijken naar welke boot wel vaart op dit onstuimige water. Let the creativity kick in! Laat ik dan beginnen met mijn eigen bootje: Foodsafari’s zijn natuurlijk ook niet corona-safe en mocht je een tof foodproject hebben waar je handjes bij nodig hebt, stuur een mail. Dan zeil ik deze storm ook door. Groetjes Kim!

| 45

‘Er zijn grote zorgen in Suriname. Het is belangrijk dat Nederlandse ondernemers het land ontdekken.’ Albert Heijn-ondernemer Gerard van den Tweel vraagt Nederlandse ondernemers in het AD te investeren in het land.

3 vragen aan...

Social

Martijn Pustjens, Colliers Int. Verkoopmakelaar Colliers International presenteerde recent zijn onderzoek ‘wijkwinkelcentra en supermarkten’. Daarin werd de onwtikkelimng van wijkwinkelcentra in de afgelopen 15 jaar onder de loep genomen. Zo blijkt dat de combinatie van een fullservicesuper met een discounter goud waard is voor een winkelcentrum. We vroegen Martijn Pustjens van Colliers International naar het verhaal achter de uitkomsten. De combinatie AH/Lidl doet het volgens het onderzoek erg goed. Daarna volgen ‘Jumbo/ Lidl’ en ‘AH/Aldi’ Hoe bent u daar achter gekomen? ‘Uit ons onderzoek bleek dat supermarkten een leidende rol spelen in het succes van een wijkwinkelcentrum. Vooral de combinatie fullservice en discounter bleek goed te scoren. Die trekt veel winkelend publiek, omdat producten en aanbiedingen van meerdere ketens gecombineerd kunnen worden. Hierna ontstond de vraag wélke combinaties daar het best in slagen. Daarvoor hebben we gekeken naar hoe vaak een combinatie voorkomt in de topcentra. Dit zijn centra met weinig leegstand en voldoende convenience. Met dat laatste bedoel ik winkels met een dagelijks aanbod, zoals supermarkt, slager, bakker of groenteboer.’

U heeft het over topwijkcentra. Hoe heten wijkcentra die niet top zijn? ‘Een derde van de wijkwinkelcentra is een topcentrum. Het gaat om 208 locaties met weinig verloop in winkels of waar leegkomende winkelruimten snel een nieuwe invulling krijgen. Dan zijn er kanscentra. Deze 306 gebieden presteren goed en kennen een gematigd risico voor de vastgoedeigenaar en de huurders. 84 centra noemen we risicocentra. Die staan er niet zo goed voor, maar kunnen het tij nog keren. De laatste 34 zijn probleemcentra. Hier staat tenminste 15 procent van de vloeroppervlakte langdurig leeg. In vijf gevallen is het zelfs meer dan een derde. In deze extreme gevallen is sloop, of een gedeelte, de beste oplossing.’ U zegt ook dat online in 2025 goed is voor 15 procent van de supermarktomzet. ‘Dit is deels gebaseerd op extrapolatie, maar ook een enquête die we recent hebben laten uitvoeren. Die bevestigt dat met name de jongere generaties (Millennials en Gen Z, red.) van plan zijn de komende jaren steeds meer online boodschappen te gaan doen. Op basis hiervan verwachten wij dat de onlineomzet groeit.’

Wheel on Wheels promotruck De Wheel of Retail is al 43 jaar de belangrijkste prijs voor productintroducties in de Nederlandse supermarktbranche. Voor de bekendmaking van de winnaars per categorie, de Special Wheels en de Gouden Wheel gaat zusterblad Distrifood het land in en zal daarmee een bijzondere verschijning zijn op de Nederlandse wegen. Distrifood roept een Wheel on Wheelsweek in het leven, waarbij het Distrifood-team de winnaars bezoekt om de prijs uit te reiken.

Zij komen in de week van de prijsuitreikingen met een Wheel on Wheels promotruck onaangekondigd langs de deuren van de prijswinnaars met dé verdiende Wheel. De Wheel on Wheelsweek begint dinsdag 7 april en duurt tot en met donderdag 9 april. Deze pop-up borrels vinden op verschillende locaties door heel Nederland plaats, namelijk voor de deur van de winnaars. Zaterdag 28 maart worden alle genomineerden bekend gemaakt.

Coronastories Niet alleen foto’s van lege schappen, Twitteraars delen op het socialmediakanaal ook een keur aan corona-observaties op de winkelvloer. Zo tweet Adeel Mahmood: ‘Bijna half uur in de rij bij #Jumbo supermarkt. Zie veel ouderen geïrriteerd raken omdat het erg lang duurt. Zou goed zijn als er extra begeleiding komt vanuit de supermarkt en misschien een aparte rij voor ouderen met begeleiding’. Sommige klanten hebben door de coronacrisis hun emoties niet in de hand. ‘Slaande ruzies in een supermarkt in Baarn bij het laatste toiletpapier... (hoorden we net bij visboer Eemnes)’, meldt Lawrence Quadvlieg op Twitter. Jolanda verkneukelt zich om het gedrag van klanten. ‘Dame in de supermarkt voor me houdt 5 meter afstand van de klant voor haar. Voor #corona ‘Ik wil gezond blijven.’ Bestelt daarna pakje sigaretten. Ik heb haar zo hard uitgelachen! En daarna wilde ze mij niet eens meer vertellen of ze dacht dat roken dan wél gezond was.’ Ook WZK ziet er de humor wel van in. ‘Gelukkig is er geen besmettingsgevaar in de supermarkt. Het enige coronavrije plekje op de wereld. Zo heb je wel in 1x alle voetbalplaatjes binnen!

Foodmagazine maart 2020

46 | Instore Tekst Peter Garstenveld | Foto’s Foodmagazine

De instore revolutie:

De supermarkt gaat finaal op zijn kop Technologie is én wordt de levensader van de supermarkt van morgen. Foodmagazine signaleert acht grote trends: van robotisering tot nieuwe vormen van zelfscan.

en aantal jaren geleden experimenteerden supermarkten nog met tunnelscanners. Hoogvliet heeft er zelfs nog een paar in bedrijf. Toch lijkt dat niet de oplossing. Scanners en zelfscanners zijn er al in allerlei nieuwe uitvoeringen. Daarbij spelen twee drie trends: ze worden kleiner, cashloos en vergaren data. Deze en zes andere trends op een rij. 1. Zelfscan is overal en altijd aanwezig Zelfscan is niet meer weg te denken. Maar ook hierin zijn er belangrijke ontwikkelingen. Zo worden de selfcheckouts kleiner. Ook worden ze slimmer, doordat ze producten visueel en

op gewicht leren kennen. Daarnaast komen scanners overal, niet alleen als handscanner, maar ook opgehangen aan een muur of ingebouwd in de winkelkar. Fabrikanten experimenten met camera’s. De camera’s werken met herkenningssoftware, waardoor de zelfscanner de kassa-opties beperkt. De klant krijgt bij het scannen van een mandarijn bijvoorbeeld de vraag of het een mandarijn, sinaasappel of grapefruit is en hij tikt de goede groente of het juiste fruit in. Fabrikanten experimenteren ook met winkelwagentjes met ingebouwde camera’s die de producten visueel herkennen en weergeven op het scherm aan het handvat. Daar verschijnt een QR-code waarmee de klant kan afrekenen. De zelfscan zit dan ingebakken in het winkelwagentje. 2. Internet of Things maakt dat apparatuur met elkaar praat Kassa’s, emballage-apparaten, beeldschermen en robots, ze praten allemaal met elkaar onderling en met de klant. Het zal leiden tot een systeem vergeljkbaar met een webwinkel: de supermarkt weet wie waar loopt, wat hij pakt en wat hij afrekent. Slimme algoritmes zullen op de data worden losgelaten, waardoor de algoritmes weer slimmer worden – de supermarkt als zelflerend systeem. Variabelen daarin zijn prijs, tht, kwaliteit, aanbiedingen en promoties. Al die data zullen in realtime verwerkt kunnen worden. In theorie krijgt een klant een aanbieding gebaseerd op de tht-data van de producten in zijn karretje. Op dit moment test GfK al realtime monitoring van acties en schapleverancier Pricer houdt samen met Qopius realtime schapobservaties waardoor het ‘klik-gedrag in de winkel goed zichtbaar wordt. Soms is de oplossing low-tech, zoals bij een display met ingebouwde weegschaal op iedere plank. Wie een blikje pakt, rekent af omdat het schap voelt dat het gewicht is afgenomen. De weegschaal stuurt een seintje naar de supply chain. 3. E-commerce zoekt naar oplossingen voor de last mile Afhaalpunten met kastjes in verschillende temperatuurzone’s, modulair te plaatsen en dus uit te breiden bij supermarkten. Het is een oplossing zoals buitenlandse supermarkten ze bieden. Met een code kunnen klant en winkel de vakken vullen of juist leeghalen. Maar er zijn verdergaande oplossingen. AH testte vorige zomer de bezorgrobot. De

Foodmagazine maart 2020

oprichters van het communicatieprogramma Skype, de Esten Janus Friis en Ahti Heinla, zijn al enkele jaren actief met het bedrijf Starship Technologies. Starship is een rollende robot op zes wielen die volledig zelfstandig boodschappen kan thuisbezorgen bij klanten. Amazon bouwt in Woodland Hills (Los Angeles) een voor het bedrijf splinternieuw supermarktconcept. De winkel van circa 3300 vierkante meter wordt op het eerste oog een doodnormale supermarkt, zonder de revolutionaire kassaloze To Go-techniek die het bedrijf elders nu ook in grotere winkels inzet. De schijn bedriegt. 20 procent van de winkeloppervlakte wordt gebruikt voor een gerobotiseerd micro-fulfilmentcentrum. Dat blijkt uit bouwtekeningen die het blog Hngry heeft weten te bemachtigen. Dat moet het mogelijk maken om online bestelde boodschappen met ongekende snelheid te bezorgen of te laten afhalen. Hngry acht zelfs een 1-uursafhaal- en -bezorgservice mogelijk. Het micro-dc bevat de meest gekochte producten/kruidenierswaren, zoals bepaald door kunstmatige intelligentie. Het door de robots gepickte assortiment zou meestal meer dan 90 procent van de gemiddelde bestelling uitmaken. Vervolgens wordt de bestelling door medewerkers gecomplementeerd. Die picken groente, gekoelde en bevroren producten en eventueel de producten die niet in het gerobotiseerde mini-dc staan, maar wel in de winkel.

Foodmagazine maart 2020

48 | Instore 4. Visuele merchandising Techniek maakt dat supermarkten zich beter presenteren. Ook kunnen zij gerichte boodschappen sturen naar winkelende klanten. De vorige Euroshop stond er vol van. Met name augmented en virtual reality krijgen een plek. Kenners zijn ervan overtuigd dat de functie van winkel als etalage van producten is voorbehouden aan de webshop. Bij de supermarkt gaat het dan veel meer om beleving draaien, ze moeten juist meer zijn dan een winkel. Het draait dan om het koppelen van mensen aan data en ervaringen, zodat individuele klanten in de winkel op hen toegesneden boodschappen krijgen. Het liefst kunnen klanten interactief met producten aan de slag, denk aan proeverijen en kooklessen, of zelfs muziekoptredens. Ook zijn supermarkten straks meer dan ooit ontmoetingsplekken met gratis wifi en plekken om af te spreken. Daarbij hoort ook dat supermarken hun vaste indeling loslaten en met de inrichting veel meer inspelen op de dag van de week of het seizoen.

Techniek voor personeelswerving Niet alleen klanten profiteren van verdergaande techniek. Jumbo testte bjvoorbeeld in de vestiging in Etten-Leur een hologram om bijbaners te werven. ‘Bijbaners werven in de winkel, dat doen we met een hologram! Check it bij de Jumbo aan de Geerkade in Etten-Leur. Arbeidsmarktcommunicatie nieuwe stijl’, aldus Jumbo bij een video die het online plaatste. In het hologram een ronddraaiende scooter die jongeren kunnen verdienen als zij voor Jumbo aan de slag gaan.

Foodmagazine maart 2020

5 Betalen Carrefour houdt in België een pilot ‘MyFinger’, waarbij klanten kunnen betalen met hun vingerafdruk. Hoewel de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) vragen heeft over het project, is de proef volgens Carrefour in lijn met de Europese GDPR-regels voor gegevensbescherming. Het is een eerste test. Eerder kondigde de supermarktketen de plannen al aan na een test met het koppelen van de vingerafdruk aan de klantenkaart. Deze wordt nu verbreed naar betalen met de vingerafdruk, waarbij – na een eerste registratie – geen bankpas of pincode meer nodig is. Amazon test scanners die mensen laat betalen via hun hand. Het is de bedoeling dat klanten van Whole Foodssupermarkten via die manier hun aankopen kunnen betalen. Momenteel loopt er volgens bronnen van The New York Post een test met de biometrische technologie bij snackautomaten op Amazon-kantoren in New York. De high-tech-sensoren van dit ‘Orville’-systeem zijn anders dan vingerafdrukscanners zoals op smartphones worden gebruikt. Zo hoeven gebruikers de scanner niet aan te raken. Overigens lijkt ook betalen achterhaald. Amazon heet de frictieloze supermarkt ontwikkeld met de naam Go. Deze techniek van je indentificeren, iets pakken en naar buitenlopen waarna de keten afrekent, heet ‘Just Walk Out’. Amazon gaat de techniek van deze kassaloze Amazon Go-winkels verkopen aan andere retailers. Daartoe heeft Amazon onder de naam Just Walk Out een aparte businesstak opgericht, zo liet het bedrijf aan Reuters weten. Een speciale website waar andere retailers informatie over de ‘Just Walk Out’-techniek kunnen vinden is sinds kort in de lucht. De grootste e-tailer ter wereld zegt al verschillende overeenkomsten met retailers te hebben afgesloten. Welke dat zijn, wilde Amazon niet bekend maken. Naar verwachting betreft het vooral bedrijven met kleinere winkels, zoals op vliegvelden. 6. Licht Albert Heijn opende al in 2014 een vestiging die voorzien is van alleen ledverlichting. De verbouwde winkel in winkelcentrum De Hoef in Alkmaar had primeur. Een jaar later testte Philips bij Franse shoppers een ledsysteem dat data verstuurde naar smartphones. Op basis van de lampen kan de klant navigeren in de winkel of promoties ontvangen. Ook elektronische schaplabels worden door licht

aangestuurd. Dat heeft het grote voordeel boven radio dat het 100 procent bereik heeft op alle plekken in de winkel. Er is dus geen interferentie. Ook is licht vriendelijker voor de batterijdeur van het schaplabel. De meest bekende toepassingen zijn dat lampen worden gedimd of dat lampen aangaan door een bewegingssensor. Dit levert energiebesparing op. Maar ook stellen steeds meer winkels een bepaalde lichtintensiteit in die past bij het moment van de dag. Dat het licht bijvoorbeeld op slechts 30 procent staat als medewerkers ’s ochtends vakkenvullen, voordat de winkel opengaat, en dat het licht op z’n felst staat in de ochtend. 7. Muziek en geur Met muziek positioneer je je merk, zo is bekend. Klassieke muziek wordt geassocieerd met hoge prijzen, met luxe. Supermarkten die Top 40-muziek draaien zijn goedkoper, denken klanten. Foodmagazine interviewde al eerder Mood Media, gespecialiseerd in ‘het optimaliseren van de customer experience door een juiste combinatie van muziek, beeld, geur, systemen en sociale mobiele technologieën te gebruiken’. Muziek, geur, tast, smaak en zicht dragen allemaal bij aan de ervaring die klanten in een winkel hebben. Belangrijk daarbij is wel dat het prikkelen van de zintuigen gebeurt vanuit een ‘sterke identiteit’. Mood Media: ‘Bijvoorbeeld seizoensmuziek heeft een bewezen positieve invloed. Maar ook zoiets als het draaien van Duitse muziek op de wijnafdeling’, stelde Mood Media. ‘Con-

sumenten hebben steeds meer behoefte aan interactie, bijvoorbeeld via hun smartphone. We kunnen klanten de mogelijkheid bieden de muziekplaylist in de winkel te beïnvloeden. Via de app van de winkel zien ze bijvoorbeeld dat over drie nummers Jamiroquai staat gepland. Als zij dat een leuk nummer vinden, kunnen ze hem prioriseren, naar voren halen.’ 8. De robot Op de meest onwaarschijlijke duiken robots op. Het Franse Bonduelle test op de thuismarkt robots die op verzoek en kant-en-klare salade kunnen bereiden.De test wordt onder de naam Cabaletta uitgevoerd in het out-of-homekanaal, maar Bonduelle ziet voor de saladerobots ook kansen in de supermarkt. De onderneming heeft recent 50 exemplaren bijbesteld bij de Amerikaanse start-up Chowbotics. Dat bedrijf is in de VS onder de naam Sally actief met de automatische salademakers. Klanten kunnen bij Cabaletta kiezen uit 20 verschillende ingrediënten voor hun salade of gebruikmaken van kant-en-klare opties. De saladerobots zorgen er daarna voor dat de salade binnen 1,5 minuut vers wordt samengesteld. De kostprijs is €5,90. ‘Bonduelle wil groente voor zo veel mogelijk mensen toegankelijk maken. Cabaletta is een innovatieve manier om voor iedereen een snelle, gezonde maaltijd mogelijk te maken’, stelt de fabrikant in antwoord op vragen van het Duitse weekblad LebensmittelZeitung. Het bedrijf ziet mogelijkheden voor de saladerobots in kantines, ziekenhuizen, supermarkten en andere locaties.

Foodmagazine maart 2020

50 | Trading Update Tekst Vincent Hentezepeter | Foto Foodmagazine

Snacks en Zoetwaren

Snoepen blijft op peil, snacken in hogere versnelling Ondanks de suikerdiscussie blijft de zoetwarenconsumptie op peil, constateren zowel GfK als IRI in hun jaarlijkse trendvisie op de snacksen zoetwarenmarkt. Opnieuw is er groei voor hartige versnaperingen. Opvallend daarin is de verschuiving naar premiumsnacks, de hogere consumptie van noten en de opmars van private label in 2019. Online blijkt in deze impulscategorie een uitdaging.

een teruggang in zoetwaren, de markt trekt zelfs weer wat aan. Deze opmerkelijke constatering doet Stefanie Hummelink, strategic insights analyst bij IRI, bij haar analyse van de marktontwikkelingen in de snacksen zoetwarenmarkt. Vooral de gestegen volumes spreken boekdelen. ‘De btw-verhoging begin 2019 vertekent de omzetcijfers wat. Dit maakt dat omzetstijgingen boven de 3 procent pas echt interessant worden. Volumecijfers zeggen daarom meer als je overall de ontwikkelingen vergelijkt tussen vorig jaar en 2018. Er ging 1 procent meer langs de scanners, niet heel veel meer, maar toch.’ Ook bij GfK zien ze dat de zoetwarenmarkt geen krimp geeft. Margriet van Dillen, accountmanager bij GfK, concludeert dat de gezondheidstrend weinig impact op de categorie heeft gehad. ‘Ja, je ziet een hoger aanbod van verantwoord snoepen, denk aan gedroogde zuidvruchtenproducten in het snoepschap. En ja, je ziet meer suikervrije en -arme producten, maar alles bij elkaar is dit nog vrij klein en de verkoop van gewoon snoep lijdt er niet onder.’

dat wel, dat zijn typisch de huishoudens met kinderen. Niet de gepensioneerden. Die kiezen eerder voor snackbodems en koek en biscuit.’ De stijging in suikerarm en suikervrij is in Van Dillens beleving meer aanbod gedreven. ‘Klanten kopen het omdat het er ligt, niet zozeer omdat ze per se geen suiker willen. Suikervrij en suikerarm zijn trouwens veel meer vertegenwoordigd in drop dan in gekleurd snoep, waar het nu opkomt.’ Dat de vele suikers de categorie niet echt parten spelen, vindt collega en consultant Danny Thijssen vanuit de suikerdiscussie bezien niet zo vreemd. ‘Want waarmee is die hele discussie eigenlijk begonnen? Exact, met de verborgen suikers. Mensen wisten niet dat al die suikers in tal van producten zaten en vervolgens werd dat verhaal opgeblazen. Met suikerhoudend snoepgoed speelde dat niet. Iedereen weet dat snoep vol suiker zit, je kies er bewust voor, je krijgt er niet onbewust extra binnen. Dat verklaart mijns inziens waarom de suikerdiscussie niet veel effect heeft gehad op de categorie.’

Suikerdiscussie

Vegan

Voor de categorie als totaal ziet Van Dillen geen daling in penetratie of frequentie. ‘Ook zien we geen unieke kopersgroepen voor dit soort producten. Voor gewoon snoep zie je

Het gezondere segment begint nu substantiële vormen aan te nemen, benadrukt Hummelink. ‘In snoep totaal, ruim 27 miljoen kilo, is vegan snoep inmiddels bijna 3 miljoen kilo Vorig

Foodmagazine maart 2020

jaar was dit nog 2,3 miljoen. Het aandeel zit daarmee op 11 procent. De groei is met haast 30 procent fors.’ Mogelijk dat de Nutri-Score de ‘gezondesnoepmarkt’ straks nog verder in beweging gaat zetten, filosofeert Hummelink. ‘Consumenten zijn zich bewuster van het milieu, wat zij eten, en maken daarom gezondere keuzes. Bij snoep zie je dat ook meer terug in de vorm van steeds meer producten met minder suiker. Red Band heeft de range met een claim van ‘30 procent minder suiker’ bewust uitgebreid. Wordt de Nutri-Score doorgevoerd en je claimt zoiets als fabrikant, dan zou dat wel eens het verschil kunnen maken in het schap. Of dat echt zijn vruchten gaat afwerpen, gaan we zien.’

Harlekijntjes +10 procent Suikerwerk als geheel groeit, vooral door drop. ‘De belangrijkste drijver van de groei is absoluut gezien drop, met 2 procent in volume. Seizoenssnoep stijgt met 7 procent procentueel het hardst in volume, maar is wel een kleiner segment dan drop’, stelt Hummelink. Van de dropmerken staat Venco op nummer 1. ‘En dat merk heeft het grootste aandeel in de groei in volume en omzet. Harlekijntjes staat op basis van volume op plek 4, na de huismerken en Klene, en heeft maar liefst 10 procent groei in volume.’ Van de grote snoepmerken deed Haribo de beste zaken. ‘Haribo en Red Band doen beide + 7

procent in omzet, waarbij alleen Haribo in volume stijgt, Red Band daalt daar juist iets.’

Goed chocoladejaar Als het gaat om groei, categoriebreed gezien, trok chocolade afgelopen jaar de kar. Hummelink: ‘In volume + 3 procent versus 0 procent vorig jaar. Voor snoep, drop, mint/keel, kauwgom en seizoen is dat met 1 procent toch minder. In 2018 was dit in volume nog 2 procent.’ De aantrekkende chocoladeverkoop ziet Hummelink in nagenoeg alle segmenten terugkomen. Alleen candybars blijft stabiel in volume. ‘Van repen en tabletten, de grootste groep, groeien omzet en volume ook het hardst, gevolgd door specialiteiten. Daarin drijven Lonka en Merci de groei.’ Consumenten kopen meer chocolade, bevestigt Van Dillen, die er de database op nazoekt: ‘Ja, ik zie in de cijfers een stijging ten opzichte van vorig jaar. Die zit met name in de ‘spend per buyer’. De gemiddelde prijs is in 2019 ook iets hoger uitgevallen. Belangrijker is dat je een stijging in het volume ziet. Het zijn kleine bewegingen, maar duidelijk is dat de chocoladeconsumptie aantrekt.’

Intro Top 20 Binnen repen/tabletten is private label zo hard gegroeid in omzet dat de koppositie van Tony’s Chocolony is overgeno-

Foodmagazine maart 2020

52 | Trading Update

men. Daardoor staan huismerken nu zowel in kilo’s als euro’s op plek 1. ‘Ze groeien met 9 procent versus 3 procent voor Tony’s’, meldt Hummelink. ‘In volume staat Milka nog wel boven Tony’s, omdat hun repen en tabletten goedkoper zijn. Milka is dit jaar stabiel gebleven in volume, Verkade verliest daar 15 procent. Nestle is een opvallende groeier met 25 procent in volume en 27 procent in omzet; dit is nog wel een relatief kleine speler in Nederland.’ Uitbreiding van het assortiment binnen specialiteiten heeft Tony’s Chocolonely geen windeieren gelegd. ‘Ze groeien daar fors’, vervolgt Hummelink, ‘Mede door de introductie van hun uitdeelbox. Dat levert ze €3 miljoen in omzet op. Daarmee komen ze op plek 12 in onze Intro Top 20.’ Ook de estafettereep van Tony’s met de smaak Melk Crunch Pecan Karamel staat daarin. Verder schopte M&M het tot de Intro Top 20 (op plek 2) met M&M’s Salted Karamel. ‘Die zit qua trend op de verrassende smaakcombinaties, in dit geval de combinatie van zoet en zout.’

Snoep 150000000

120000000

90000000 Non-vegan Vegan 60000000

30000000

0 Volume kilo's 2018

Biologisch Uit de jaarlijkse trendpresentatie bij klanten door IRI kwam naar voren dat biologisch steeds belangrijker wordt in chocolade. ‘Consumenten zijn zich steeds meer bewust van hun aankopen, daar spelen voedselfabrikanten op in door producten te herfomuleren en zo beter aan te laten sluiten bij die bewuste mindset. Zo is het omzetaandeel van biologische chocolade gegroeid ten opzichte van twee jaar geleden.’

Volume kilo's 2019

Omzet euro's 2018

Omzet euro's 2019

Vegan snoep groeit hard, met wel bijna 30 procent afgelopen jaar tot een aandeel van ruim 10 procent. (Bron: IRI 2019, excl. harddiscount)

het ook nog steeds goed, met name 100 procent notenmelanges die 33 procent in euro’s en 35 procent in volume groeiden.’ Op merkniveau zijn de huismerken de drijvende kracht achter de notengroei. ‘Private label is daarin het grootste en zorgt in noten voor 14 procent groei in volume en 23 procent in omzet. Duyvis is tweede na de huismerken, maar staat als grootste A-merk onder druk. Ze dalen met 6 procent in volume en 3 procent in omzet.’

Notenmelanges In hartig zien Van Dillen en Thijssen, net als in zoetwaren, dat de gezondheidstrend de categorie beïnvloedt. De jaar op jaar stijgende notenconsumptie is exemplarisch. ‘Overall groeit noten met 13 procent in omzet en 6 procent in volume’, zegt Hummelink, die er de cijfers op naslaat. ‘Werd dit eerder voornamelijk gedreven door 100 procent notenmelanges, nu zie je dat dit op segmentniveau vooral komt door de single noten, met name de cashews, maar ook walnoten, amandelen, pistache enzovoort dragen hieraan bij. Melanges doen

Ambachtelijke presentatie Binnen noten en pinda’s zijn wat verschuivingen aan de gang. Pinda’s en borrelnoten zijn nog steeds groot, maar noten slaan een deukje in dat bastion. Borrelnoten hebben volgens Van Dillen een relatief oudere doelgroep die het regelmatig

Chocoladespecialiteiten

Noten

15000000

30000000

25000000

12000000

20000000 9000000 15000000 6000000 10000000 3000000

5000000

r li ee fel d'O ffif Ra te To ô C

r s a 's el rci de nk ny ion lab Me Lo To nely brat e Kin t iva olo Cele Pr oc Ch 2018 omzet 2019 omzet

rre Fe

Tony’s Chocolonely is een runner-up binnen specialiteiten, waar Merci marktleider is. (Bron: IRI 2019, excl. harddiscount)

Foodmagazine maart 2020

Omzet euro's 2018

Omzet euro's 2019

100% Notenmelanges Noten en fruit melanges

Volume kilo's 2018

Volume kilo's 2019

Noten en pitten melanges Noten en zoutjes melanges

De groei in noten komt vooral uit de 100 procent noten en de noten met pitten-mengsels. (Bron: IRI 2019, excl. harddiscount)

| 53

Omzet chocolademerken repen en tabletten

gezondheidsperceptie staan noten er positief op. Ze zijn ook nog eens een stuk duurder dan chips, dus die richting op bewegen heeft een voordeel. Daarom geeft iedereen gas op noten die ook nog eens passen bij een verantwoord imago en dus aansluiten op de kernwaarden van retailers.’ Van Dillen: ‘Met noten krijg je een vinkje bij het imago en bij de bestedingen in je winkels.’

50000000

40000000

30000000

Premiumchips Als supergezond staan snacks natuurlijk niet bekend. Toch kopen mensen er niet minder om, ziet Thijssen. ‘Het aantal aankoopmomenten blijft gelijk, wel is er een waardestijging. Er wordt meer aan snacks uitgegeven. De behoefte aan een snackmoment blijft. Mensen vullen dat traditioneel in, ondanks een bewustere levensstijl. Dit blijft een verwenmoment.’ De hogere uitgaven aan hartige versnaperingen komen voort uit een stijging van het aantal premiumproducten. Daarvan worden er meer gekocht. ‘Mensen hebben een vast patroon en blijven reguliere chips kopen, maar kopen daar vaker of meer premiumproducten bij.’ Net als in zoetwaren ziet Van Dillen ook hier een (deels) aanbod gedreven ontwikkeling. ‘Ik noem de fancy chips, zoals groentechips, maar ook minder vette chips, als ovenbaked, die meer in de gezonde hoek zit. En aan de ambachtelijke kant ‘kettle cooked’. Ook chips, maar anders bereid en een stuk duurder.’ Thijssen vult aan: ‘Toch wel belangrijke vernieuwingen. Dit kan mensen die op gezondheid zitten in categorie houden en mensen opwaarderen naar premiumproducten.’

20000000

10000000

ate riv

's ny To nely olo oc

lab

lka

d'o

Lin

e ad

rk Ve

er itt

stl

Kin

nfi

2018

2019

Van de A-merken in repen en tabletten bestaat de top-3 uit Tony’s Chocolonely, Milka en Côte d’Or. (Bron: IRI 2019, excl. harddiscount)

kopen, maar wat jongere kopers gaan steeds meer voor noten, grotendeels private label. Die noten worden ook steeds ambachtelijker gepresenteerd. ‘Lidl kwam bijvoorbeeld onlangs met ‘verse’ noten in cups naast de voorverpakte in zakken – wat je bij andere retailers ook al veel ziet. Geen wonder dat het stuk verse noten nu opkomt; het volume is met bijna 10 procent gestegen. Pinda’s groeien nog wel wat, waar borrelnoten stabiel zijn.’ Voor de waardeontwikkeling in de categorie is dat gunstig. ‘De gemiddelde besteding aan verse noten ligt wat hoger dan voor noten in zakjes: toch ruim 15 procent duurder. Niet voor niets zie je dat nu ook op de agf-afdeling zuidvruchten in premiumverpakking worden gecombineerd met noten. In

Fun en variatie IRI ziet deze ontwikkeling bevestigd in de scanningsgegevens. ‘Overall doet chips het zelfs nog wat beter dan in 2018’, signaleert Hummelink. ‘Zowel in volume als omzet is er een behoorlijke groei met respectievelijk 3 procent meer chips, dat is ruim 2 miljoen kilo’s extra. De omzet steeg met 8 procent en dat is 43 miljoen erbij. Chips is veruit de grootste categorie in hartig, dus die groei tikt aan.’ De grootste bijdrage aan

Zondag- en avondverkoop snacks & zoetwaren

Aandeel online snacks & zoetwaren 10

15 8 12 6

l taa

Sn ac

oc ol ad

ge rti n Ha inge r pe na

S Zo nac et ks w e ar n en Ko ek en bi sc ui t Ve tu ra ss nt en w do oo or rde tje s Su ike rw er k

To t

aa l

Zo’n 1 op de 25 aankopen in S&Z gaat online, voor de supermarkt totaal is dat in op de 20. (Bron: IRI 2019, excl. harddiscount)

e n de uit ige ms erk rd se isc de ola art gen rw oo tjes ck ren c b o e a H w o b k t or i k en Sn twa rin Ch Su ac ran do e ek pe Sn Ve sen Zo Ko na s Zondag s r tu ve Avond

Tussendoortjes verkopen relatief goed ‘s zondags, S&Z-verkopen liggen ’s avonds relatief hoog. (Bron: GfK Consumerscan Panel 2019)

Foodmagazine maart 2020

54 | Trading Update Bestedingen snacks & zoetwaren in euro’s per jaar 500

400

300

200

100

De tussendoorcategorie heeft een minder jaar achter de rug. De dalende lijn van 2018 zette vorig jaar versterkt door. De volumedaling van 6 procent is substantieel, al was er nog een lichte omzetplus van 2 procent. De druk op de categorie komt door lagere verkopen van traditionele tussendoortjes. Die hebben het al een aantal jaren moeilijk. ‘Op volume zie je de daling komen door het grootste segment biscuit (-7 procent). Fruitbiscuits met name, die dalen met 10 procent. Deels kan dit met de suikerdiscussie te maken hebben, mensen kiezen iets bewuster en pakken dit soort tussendoortjes minder snel mee.’ A-merken incasseren klappen. ‘In de biscuits is Liga het grootste merk, gevolgd door Sultana en private label. Van alle drie daalt het volume, in omzet groeit alleen Liga. Sultana gaat hard onderuit.’ Hero is de nummer 4 in totaal tussendoor. ‘Dit merk groeit met 16 procent in volume en 13 procent in omzet, dankzij de goed verkopende mueslirepen.’

teïnerepen de grote winnaar.’ Binnen noten- en zadenrepen zorgen verschillende merken voor groei. ‘Dit zijn onder meer Nature Valley, Calvé, Yes en Eat Natural. Het valt op dat in de noten- en zadenrepen andere grote spelers onder druk staan, zoals Bolletje en Zonnatura, en daarnaast private label.’

Online uitdaging

Proteïnerepen winnaar Repen, na biscuit het grootste segment, bleven in volume stabiel en groeiden in euro’s met 7 procent. Dat segment is dus aangetrokken. ‘Repen drijven de groei in omzet; met name de sportrepen en noten- en zadenrepen die respectievelijk 56 procent en 14 procent omzetgroei realiseren. Sportrepen is een vrij klein segment met relatief dure producten, waardoor dit extra waarde toevoegt. Binnen de merken is Barebells met zijn pro-

Segmentering chocolademarkt Volume kilo’s

Volume kilo’s

Omzet euro’s

2018

2019

2018

2019

17.209.031

17.471.263

183.467.033

192.210.287

Candybars

8.654.126

8.685.930

79.771.072

87.990.433

Bitesizes

7.474.017

7.565.541

70.221.045

76.180.914

Specialiteiten

7.099.299

7.286.375

61.954.710

68.659.269

Seizoen

6.335.976

6.963.031

61.150.044

65.543.535

Alle chocoladesegmenten groeien in volume, behalve candybars. (Bron: IRI 2019, excl. harddiscount)

Foodmagazine maart 2020

ge pe W ns e l g io e s ne t e er ld de e n

Bestedingen aan snacks & zoetwaren met verantwoorde tussendoortjes als toppers. (Bron: GfK Consumerscan Panel 2019)

Fruitbiscuits onderuit

Repen/tabletten

n, de n er me e n o sio ink en rkt p e Ge ep b

all ee ns Jo ta ng an e de Tw ee ve rd ie Hu ne rs ish o be ud pe e rk kin ns ti d m nk er et om en en , W hu el g m is e s et ho te kin ud ld de en e re s n all ee O ns u ta de an re Ko de st w in na ar (2 p)

de groei komt van ribbelchips, die 23 procent in volume en 25 procent in omzet groeide. ‘Dat is €12 miljoen erbij, best fors. Dat gaat vooral naar private label, maar ook Lay’s groeit flink binnen ribbelchips.’ Hummelink noemt het opvallend dat private label het ook goed doet in reguliere chips, de varianten naturel, paprika en bolognese wel te verstaan. ‘Mainstreamchips, het middensegment, daarin stond private label in 2018 onder druk.’ Dit kan ook te maken hebben met de marktleider. Die had naar volume een iets minder jaar. ‘Van Lay’s zijn wat minder zakken verkocht en Doritos idem. Toch was er een succesvolle intro afgelopen jaar: Doritos Roulette. Daarin zitten ook chipjes die je tong blauw kleuren; echt een innovatie en in lijn met trend van fun en variatie die we in onze top-20 van succesvolste introducties zien terugkomen.’ Challenger Chio was ook succesvol in 2019. ‘Niet alleen zij met Chio, ook andere A-merken, als Santa Maria en Cheetos, groeien hard in volume. Ze zijn wel relatief klein, de absolute groei die ze samen realiseren komt niet in de buurt van de groei van alle huismerken bij elkaar. In merken blijft Lay’s de grootste, dan private label en dan Doritos.’

Steeds relevanter in het S&Z-verhaal en de toekomst van de categorie wordt het aandeel in de onlineverkopen. Van Dillen en Thijssen zien hier kansen, maar ook bedreigingen. Deze impulscategorie bij uitstek kan bijvoorbeeld wel eens minder worden overwogen als de consument er niet direct meer mee wordt geconfronteerd. Wat impuls doet, blijkt uit het hoge aandeel van snacks en zoetwaren in de avondverkopen. Op een lege maag koop je eerder een zak chips, stelt Thijssen. ‘Het verkoopaandeel van snacks en zoetwaren zit gemiddeld op 9,3 procent van totaal fmcg, maar ’s avonds zit het op 10,6 procent. Denk, naast chips, aan snoep, chocolade en verantwoorde tussendoortjes. Die laatste springen er in het avonddeel uit.’ Hier gaat het om consumenten die fysiek naar de winkel gaan. Dan komen ze ook langs het kassaschap. Dat ontbreekt bij onlinekopen. Daardoor belanden sommige typische impulsproducten niet meer in het winkelmandje. Dit is niet de enige plek waar dit speelt, opperen de twee. En er is meer. ‘Weet dat een gemiddelde trip bij online 3 keer zo hoog zit als een reguliere supermarkttrip. Of omgekeerd: 1 keer online winkelen is drie keer minder naar de supermarkt. Kijk eens hoeveel trips langs de koek en chocolade dat scheelt. Juist bij dit soort categorieën is de verleiding op de winkelvloer belangrijk. Dit effect moet je niet onderschatten, zeker niet als je daarbij bedenkt dat sommige klanten alleen nog online bij jou kopen. Ze komen dan niet meer fysiek naar jouw winkel, dat doen ze bij de concurrent.’ Wat is de oplossing? ‘Het klinkt misschien wat haaks op ‘imago building’, maar de opkomst van online maakt het des te belangrijker dat je met snacks en zoetwaren zorgt voor optimale verleiding op winkelvloer.’ Thijssen: ‘Want in online zit dat impulsmatige niet, in elk geval een stuk minder. Je koopt voor de hele week. Dan maak je gerichtere keuzes.’

| 55 Tekst Vincent Hentzepeter | Foto Foodmagazine

Snacks en Zoetwaren

Groei voor mixen, gezondere alternatieven en premiumproposities De keuze tussen zoet en hartig viel afgelopen jaar opnieuw uit in het voordeel van hartig. Consumenten kopen meer snacks, kiezen vaker voor premiumzoutjes en noten en tillen zo de categorie naar een hogere waarde. Binnen zoetwaren scoren de repen en tabletten, bitesizes, mixen en de ‘meer verantwoorde’ alternatieven.

e categorie snacks wist in 2019, net als in 2018, groei te realiseren, vooral in volume. Volgens Pepsico Benelux heeft het centraler stellen van shopperbehoeften in de afgelopen jaren tot additionele groei in de categorie geleid. Er is nu een betere aansluiting op de consumptiemomenten. Dat dit werkt, bewijst het succes van het voeren van meerdere formaten van grote concepten, stelt de fabrikant. Dit heeft het mogelijk gemaakt om kleine en grote consumptiemomenten goed te laden. Ook de verschuiving in de marketingstrategie van smaakextensies naar vernieuwing werpt zijn vruchten af. Een goed voorbeeld hiervan is, volgens Pepsico Benelux, de focus op ‘lekker én verantwoord’, een positionering die heeft bijgedragen aan extra groei binnen snacks.

Merkblokken sturen snoepkeuzes Uit shopperonderzoek door Haribo blijkt dat consumenten de categorie primair in drie grote blokken verdelen: het segment kleurig & fruitige snoep, het segment zwarte drop en het segment functionele frismakers. Hierbinnen oriënteren shoppers zich vooral via de grote A-merken. Het creëren van duidelijke merkblokken op het schap navigeert prettiger en helpt bij het vinden van het favoriete product, zo blijkt uit deze studie. Haribo stelt dat deze aanpak de conversie voor het schap stimuleert en wijst op het feit dat deze blokvorming ook bij Maoam bewezen werkt.

Foodmagazine maart 2020

56 | Trading Update Promotiedruk Snacks & Zoetwaren 30

2017 totaal

2018 totaal

Fair shares huishoudens Snacks & Zoetwaren 2019 totaal

120

100

80 60

40 10 20 5 0

idd

m Ge

isc

e ek

uit

de or s wo ortje t ran do Ve sen s u t

erk

rw ike

ola

s ge em rti n od Ha nge b k ac eri ap Sn rsn e v

Promodruk in jaar tijd over hele linie met 2 procent gestegen. (Bron: GfK ConsumerScan Panel 2017 - 2019)

Noten kansrijk De verkoop van noten bereikte vorig jaar een all time high. Noten liften mee op de gezondheidstrend. Het advies van het Voedingscentrum met de Schijf van Vijf om regelmatig een handje noten te eten heeft de categorie geen windeieren gelegd. De transitie van dierlijke naar plantaardige eiwitten, nu volop in het nieuws, geeft noten ook vanuit duurzaamheidsoogpunt vleugels. Dit betekent volop kansen voor noten op de winkelvloer, ook buiten de traditionele plekken, zoals zoute snacks. Met name de agf-afdeling, de kaasafdeling en ook het kassasschap zijn bij uitstek verkooppunten om extra notenomzet te genereren. In de afgelopen jaren hebben supermarktketens op deze strategische plekken hun assortiment uitgebreid. In het kader van eerlijke handel is verduurzaming van notenketens een issue aan het worden. Intersnack meldt door verticale integratie de verwerking van cashewnoten grotendeels in eigen hand te hebben. Dit zorgt volgens de aanbieder voor meer transparantie bij de verwerking van cashewnoten en is gunstig voor de arbeidsomstandigheden in de cashewnotenindustrie. Notenmixen deden het in 2019 goed. Pepsico Benelux komt daarom met Duyvis Mixups, twee melanges met geroosterde amandelen, cashews, gezouten pinda’s en gecoate pinda’s. Ze

n, de n er me e n o sio ink en rkt p e Ge ep b

ge pe W ns e l g io e s ne t e er ld de e n

lde

all ee ns Jo ta ng an e de Tw ee ve rd ie Hu ne rs ish o be ud pe e rk kin ns ti d m nk er et om en en , W h e m uis lges et ho te kin ud ld de en e re s n all ee O ns u ta de an re Ko de st w in na ar (2 p)

Welgestelde huishoudens met kinderen en jonge alleenstaanden zitten flink boven fair share qua S&Z-bestedingen met verantwoorde tussendoortjes als toppers. (Bron: GfK Consumerscan Panel 2019) stromen per week 15 in in de smaken Paprika en Provençaals. Tegelijk worden speciaal voor het EK voetbal Duyvis Leeuwnootjes geïntroduceerd. Dit zijn pinda’s met een dubbelkrokant jasje met Grilled BBQ-smaak.

Chips gaat hot Pittige smaken zijn in de sauzenmarkt trending. Steeds meer van die sauzen zijn scherper dan scherp. Die ontwikkeling is ook te zien binnen zoutjes, waar de keuze in ‘hot’-varianten sterk is gegroeid. Zo lanceert Pepsico Benelux in week 16 twee nieuwe Doritos-smaken. Doritos Guacamole is gepositioneerd als de perfecte snack om mee te dippen. Doritos Flamin’ Hot Nacho Cheese zijn pittige tortillachips. Voor het merk Lay’s staat een offensief op stapel met pepers in de hoofdrol. Een belangrijke introductie in chips is Lay’s Strong, gepositioneerd als een perfecte match met verschillende soorten bier. De geribbelde chips zijn er in drie smaken die in scherpte ariëren van medium en pikant tot extra pikant. In volgorde van scherpte zijn dit: Chilli and Lime, Hot Chicken Wings en Jalapeño and Cheese. De serie Lay’s Poppables breidt uit met Sweet Chilli. Deze gepofte chips heeft een krokante bite en is van binnen en buiten gekruid met een zoete chillismaak.

In de prijzen

Shopperonderzoek: Second placement verhoogt notenomzet Shopperonderzoek door Intersnack binnen zoutjes en noten toont aan dat smaakbeleving essentieel is voor (herhalings)aankopen, ook voor consumenten die op zoek zijn naar meer verantwoorde alternatieven. Consumenten kopen in deze categorie vooral op basis van concepten. Goede navigatie op favoriete concepten in het schap is daarom cruciaal. Goede communicatie en zichtbaarheid in de winkel stimuleren shoppers om te kiezen voor toegevoegde waarde-concepten of meer verantwoorde alternatieven. Binnen noten is additionele omzet te realiseren door ze naast de traditionele presentatie in de zoute snacksstraat ook te presenteren bij de agf- en kaasbedieningsafdeling. Waar op de agf-afdeling de koppeling met gezond & culinair gebruik van noten in de maaltijden centraal staat, is dit op de verse kaasafdeling het uitgebreidere borrelmoment.

Foodmagazine maart 2020

Ambachtelijk gepositioneerde chips is een interessante niche in de markt. Ze kosten per kilo bijna het dubbele van A-merkchips en voegen zo veel waarde toe aan de categorie. Het is zeker niet alleen marketing en fraaie verpakkingen. Dat Chio Chips Kettle Cooked door de consument gewaardeerd worden, bleek uit in november gehouden smaaktest Senso. Ze kwamen als lekkerste uit de test, meldt Intersnack. Ook het Britse chipsmerk Pipers viel in de prijzen. Pepsico meldt dat dit jonge chipsmerk al verschillende Great Taste Awards heeft binnengehaald. Pipers werd opgericht door drie boeren in North Lincolnshire met kwaliteit voor ogen. Voor deze chips worden de beste ingrediënten gecombineerd in een speciaal productieproces dat borg staat voor een authentieke smaakbeleving. Pipers is verkrijgbaar in zakken van 150 gram in bijzondere smaken, waaronder Black Pepper &

| 57 Penetratie in percentages

Gecertificeerde chocolade

100

uit

isc

e Ko

b en

s Tu

o nd

tje

s er uik

rk we

2017

ola

c ho

2018

Sn 2019

Penetratie van supermarkten was hoog en zelfs nog licht gestegen. (Bron: GfK jaar 2017 - 2019)

Seasalt, Cheddar & Onion en Chorizo. De chips zijn glutenvrij en de meeste smaken zijn geschikt voor vegetariërs.

EK voetbal Zoutjesmixen slaan goed aan bij een breed publiek. Reden voor Intersnack om dit jaar in chips met een vervolg te komen op de in 2019 geïntroduceerde Chio Mixplosions. Hiermee speelt het bedrijf in op de trend naar verrassende smaakcombinaties en texturen. Uitbreiding komt er ook binnen de Chio Bites-range, die inmiddels ook een tortillavariant omvat. Chio Lentil Chips, deels op basis van linzen en met minder vet en extra vezels en eiwitten, wordt ook dit jaar in de schijnwerpers gezet. Zo moet de meer verantwoorde propositie bij meer gezondheidsbewuste consumenten op het netvlies komen. Intersnack ziet binnen figuurtjeschips groeipotentieel in Chio Heartbreakers en Pom-Bär, die in de top-5 van meest verkochte items staan. De penetratie zou verder omhoog kunnen. Inspelend op belangrijke evenementen deze zomer zet Intersnack in op extra grote verpakkingen, komt er een limited edition van Pom-Bär rond het EK voetbal en gaat de lopende tv-campagne voor Chio Heartbreakers volop door. ] Tot slot komt de leverancier binnen het sterk groeiende popcornsegment met een nieuwe smaakvariant. Consumenten zien popcorn als een lichte, natuurlijke snack, wat goed aansluit op de trend naar verantwoordere snackalternatieven.

Fair shares topverkopers chocolade Index Aldi

173

Lidl

115

AH XL

104

Jan Linders

102

Hoogvliet

Aldi is sterk in chocoladeverkoop. (Bron: GfK 2019)

eld

o kb

dd mi

Zoetwaren hebben een vrij gemiddeld jaar achter de rug. Het licht gestegen volume wijst erop dat er iets meer zoetigheid is gegeten. Chocolade had in 2019 de beste papieren binnen zoetwaren, met als uitschieters repen en tabletten, bitesizes en seizoensproducten. Opvallend is dat (vrijwel) alle A-merken nu gecertificeerde cacao gebruiken. Tony’s Chocolonely staat zeker niet meer alleen. Eerlijke handel is de standaard geworden. Mondelez Nederland heeft onder Côte d’Or twee nieuwe Bonbonbloc-repen gelanceerd, gericht op extra genieten. De smaken Melk Praliné & Karamel en Extra Puur Truffel & Cacao hebben bovenop de laag praliné of truffel nog een extra laag karamel of cacao. De introducties zijn gepositioneerd als pure zelfverwennerij voor chocoladeliefhebbers. Beide zijn Cocoa Life-gecertificeerd als garantie voor een duurzame cacaoketen. Binnen repen en tabletten stroomt Nestlé L’atelier Puur Muesli & Gekarameliseerde Hazelnoten in. De muesli maakt deze reep van pure chocolade knapperig. Ook de cacao van Kitkat Gold is net als bij alle andere Kitkat-repen 100 procent duurzaam ingekocht via het Nestlé Cocoa Plan in samenwerking met UTZ. Sinds week 8 ligt er weer een nieuwe Kitkat in de schappen. Nestlé biedt chocoladeliefhebbers een ‘Break in style’ met de lancering van Kitkat Gold, bestaande uit een ‘gouden’ combinatie van krokante wafels en melkchocolade, overgoten met romige witte chocolade en zoete karamel. Deze introductie volgt op de volgens Nestlé succesvolle lancering van Kitkat Ruby in 2018 en Kitkat Green Tea Matcha in 2019.

Snoepfavorieten De penetratie van snoep – zoetwaren exclusief kauwgum, mint en keelverzorgers – bleef vorig jaar volgens GfK met 90,5 procent onverminderd hoog. Vrijwel elk Nederlands huishouden koopt wel eens snoepgoed, met huishoudens met kinderen als belangrijkste kopers. Snoep had volgens Nielsen over 2019 een omzetplus van 6 procent binnen supermarkten, drogisterijen en tankshops. Dit percentage is wel vertekend door de btw-verhoging. In volume bleef de stijging volgens de scanningsgegegevens van IRI beperkt tot 1 procent. Haribo continueert zijn marktleiderschap. Bijna de helft van de snoepkopende huishoudens haalt dit merk wel eens in huis, blijft uit penetratieonderzoek van GfK. Haribo meldt dat de toevoeging van de lijn Valuepacks voor zijn topsellers Kindermix, Starmix en Happy Peaches over het eerste jaar goed waren voor een marktwaarde van €1,5 miljoen (bron: Nielsen 2019). De marktleider zegt nog meer potentie voor doorgroei van deze lijn te zien en ziet groeikansen binnen ‘on the go’-consumptie. Reden om dit jaar een range van drie handige, hersluitbare Candy Cups te lanceren voor onderweg. Volgend op de voorjaarscampagne 2019, waarin Nederlanders werd gevraagd hun favoriet Haribo-snoepje te kiezen, heeft Haribo per 2020 besloten de meestgenoemde snoepjes uit deze campagne te combineren in een zak en op de markt te brengen onder de naam Favourites Mix. Ter promotie zal het totale mixenassortiment de komende maanden via de verschillende kanalen extra onder de aandacht worden gebracht. Maoam, Haribo’s tweede merk, ontwikkelt zich volgens Haribo goed vanuit het kernassortiment, mede dankzij een grootschalig samplingsprogramma. Dat versterkte de positie van Maoam ten opzichte van andere Fruitchewmerken.

Foodmagazine maart 2020

58 | Column

Aldi zoekt naar nieuwe schwung Foodexpert Olaf van Gerwen en zijn bedrijf Chuck Studios maken beeld en doen creatie voor foodmerken en retail. Maandelijks geeft hij zijn visie op uitingen die hij op de winkelvloer tegenkomt.

Foodmagazine maart 2020

et Duitse Aldi wordt in eigen land geplaagd door een idiote strijd tussen twee takken van eigenaarsfamilie Albecht. De ene tak runt Aldi in het noorden, de andere tak Aldi Süd. Het zal de consument kennelijk roesten. Aldi is de nummer 4 van Duitsland en de nummer 8 van de wereld. De zelfbenoemde ‘uitvinder van de discount’ toonde een jaar geleden op de Duitse tv grootse commercials. Ze gaan over versheid (cue: ijsvis-

sers, skydivers en groentetelers) en assortiment (cue: boomgaard, stadion, kleedkamer en bio-lunchtuin). De campagneregel luidt ‘Jeden Tag besonders - Einfach Aldi’. In Nederland daarentegen wordt nauwelijks gecommuniceerd, de weekfolder uitgezonderd. Het lijkt alsof Aldi in het geheel niet aan campagnes doet. Hebben we ze wel eens op tv gezien? Een Youtube-kanaal is onvindbaar en op good old Facebook staat één vergeelde foto van een gebouw.

| 59

Op de winkelvloer wordt momenteel stevig geïnvesteerd. Alle winkels gaan op de schop en worden naar Duitse blueprint verbouwd. Grote borden met strakke, stoere kapitalen duiden de afdeling. In een script-letter wordt een speelse subtekst toegevoegd: ‘DIEPGEVROREN kraakvers.’ en ‘VLEES mals genieten.’ Valt u die gekke punt ook op? Die zet je achter een zin, maar niet achter zo’n woord. Maar nog gekker vind ik het bord ‘WIJNWERELD Ontdek onze wijnwereld.’ Bijna net zo pleonastisch als de term ‘Actuele Acties’, die trots prijkt op de bakken met doppensets, vogelvilla’s en Snollebolleke T-shirts (ja, de waarheid doet pijn). Het versplein tref je niet meteen bij binnenkomst aan, maar ziet er strak uit. De waar zit in degelijke plastic kratten met papieren prijskaartjes. We weten dat Aldi geen voorloper is als het gaat om technologie, maar als je dan toch verbouwt, waarom dan niet naar digitale prijsduiding? Op de afdeling ‘BROOD Ovenvers, elke dag.’ wordt de show gestolen door… indrukwekkend veel brood. Door de winkel heen hangen generieke stock-

foto’s: pizza en patat bij diepvries, croissants en belegde boterhammen bij brood. Aldi is de enige waar sinds 2016 A-merken en discountlabels vredig zij aan zij staan – doorgaans in de dozen waarin de producten geleverd worden. Dat maakt de dozen zelf een communicatiemedium: Hamka’s-dozen zijn oranje en ChupaChups chemisch geel-rood. Unilever neemt het communicatieheft in eigen hand en zet een rij skyscrapers neer voor Knorr, Cup-a-Soup en Unox: echt niet in een bruine doos. De diepvriesafdeling is opgesierd met blauwkoud-glim-ijs metrotegels, de groente-afdeling met ruw-groen-natuurlijk-boers hout. Allemaal logisch, duidelijk en correct, maar erg linkerhersenhelft. Volgens Duits model: cum laude geslaagd voor logistiek en functionaliteit, maar nablijven voor gebrek aan ziel en schwung. Volgens Nielsen gaf Lidl in 2019 €114miljoen uit aan marketing, Aldi een schamele €19 miljoen. Dat gaat veranderen. Aldi heeft recent een plens vacatures online gezet om de marketingafdeling een slinger te

geven. Een marketingcampagnemanager, een socialmediamanager, een digitalmarketingspecialist – een totaal aantal van 12 heavy hitters zullen binnenkort hun Aldi Starter Pack in ontvangst nemen. Gaan ze een AH’tje pullen en een in house agency starten? Of zou de marketing nu de Duitse kan op gaan: grote verhalen op tv, sterke socialkanalen en volop consumer engagement? De weekfolder is nu ongeveer de enige vorm van communicatie en vanuit niets is het makkelijk voortgang boeken. Pas maar op, Lidl. Voor hen die op gesprek gaan voor een marketingjob bij Aldi gooi ik even wat gedachten bij elkaar. Maak beeld, geluid, geur, kleur en gevoel consistent en check altijd de relatie met merkwaarden. Vertel functionele boodschappen in verhaalvorm. Zorg dat je food de merkwaarden uitstraalt, zonder in te boeten op taste appeal: ontwikkel een culinary identity. Receptvideo’s maken is duur en om die goed te maken heb je schaal nodig, dus gebruik Cinemagraphs. En zo zijn er nog wel een paar. Maar neem in ieder geval een dubbele dosis schwung mee. Dat kan Aldi goed gebruiken.

Foodmagazine maart 2020

60 | Internationaal Tekst Peter Garstenveld | Foto Amazon

10 redenen om Amazon.nl serieus te nemen Amazon opende deze maand zijn Nederlandse webwinkel Amazon.nl mét foodverkoop. Vorige maand opende het de eerste kassaloze supermarkt in Seattle. Waar staat Amazon en wat staat Nederland te wachten? Foodmagazine zet een op een rij waarom de branche de Amerikanen serieus moet nemen.

inds Amazon Whole Foods kocht, is de levensmiddelensector wereldwijd beducht voor de webgigant. Amazon richt met de aankoop zijn digitale kracht nu ook op stenen supermarkten. In Nederland zal vooral Ahold, met troefkaarten AH.nl en Bol.com, zich zorgen maken. De Amerikaanse webwinkelreus heeft namelijk begin deze maand zijn vernieuwde webshop in Nederland geopend. In het assortiment is ook een (klein) pakket aan levensmiddelen opgenomen. De verwachting is dat dat snel wordt uitgebreid. Waarom is Amazon zo’n dreiging? 1. Amazon gooit het stenen verdienmodel overhoop Na ruim 20 conveniencewinkels onder de naam Amazon Go heeft Amazon sinds vorige maand ook een Amazon Go-supermarkt geopend. Het zijn zogenoemde frictieloze supermarkten: de klant loopt binnen, pakt iets en loopt naar buiten. De boodschappen zijn dan al afgerekend doordat de winkel registreert wie wat en hoeveel pakt. De eerste Go-supermarkt van 1000 vierkante meter staat in Seattle en is bedoeld voor de dagelijkse boodschappen. In totaal 5000 artikelen staan op de schappen. Personeel is aanwezig, maar alleen om bijvoorbeeld een leeftijdscheck te doen op alcoholaankoop. De Amerikaanse media beschrijven een supermarkt met een aanbod van kw uit het Whole foods-assortiment. Opvallend is dat de winkel niet het premiumassortiment van Whole Foods als speerpunt voert, Whole Foods dat bekend staat om zijn biologisch en ‘top range’ aanbod. De winkel is daardoor bereikbaarder voor klanten voor de dagelijkse boodschappen. Amazon-topman Dilip Kuman zegt dat de winkel vanuit een buurtwinkelconcept ontwikkeld en dus ook petfood,

Foodmagazine maart 2020

drogmetica, haar- en huidverzorging en ander assortiment voert. De winkel is daarmee een volwaardige supermarkt, een andere postionering dan de Amazon Go-gemakswinkels die vergelijkbaar zijn met een AH To Go en een assortiment bieden voor directe of nabije consumptie. Ook heeft de Gosupermarkt versafdelingen, zoals een broodafdeling, kant-en-klaarmaaltijden en snacks. Amazon wil de winkels doorontwikkelen en bijvoorbeeld handscantechnologie inzetten in zijn Go-winkels, meldt website Techspot.com. De onlineretailreus heeft een biometrisch systeem ontworpen dat gebruikers kan identificeren met een handscan. Hiervoor zou Amazon onlangs een patent hebben aangevraagd. Het gaat bij de handscan om onder meer handpalmplooien, botten en bloedvaten. Momenteel dienen klanten een QR-code te scannen op hun mobiele Amazon Go-app om de winkel te betreden. Dankzij de nieuwe handscantechnologie hebben klanten hun telefoon niet meer nodig om te betalen. En de uitrol komt. Persbureau Bloomberg meldde in 2018 op basis van ingewijden dat de webwinkelreus er de komende jaren zo’n 3000 wil openen. 2. Amazon werkt aan logistiek voor webwinkelen Amazon bouwt in Woodland Hills (Los Angeles) een voor het bedrijf splinternieuw supermarktconcept, zo melden andere Amerikaanse media. De winkel van circa 3300 vierkante meter wordt op het eerste oog een doodnormale supermarkt, zonder de revolutionaire kassaloze Go-techniek die het bedrijf elders nu ook in grotere winkels inzet. Maar schijn bedriegt. 20 procent van de winkeloppervlakte wordt gebruikt voor een gerobotiseerd micro-fulfilmentcentrum, blijkt uit bouwtekeningen die het blog Hngry heeft weten te bemachtigen en publiceert. Dat moet het mogelijk maken om online bestelde boodschappen met ongekende snelheid te bezorgen of te laten afhalen. Hngry acht zelfs een 1-uursafhaal- en -bezorgservice mogelijk. Het micro-dc bevat de meest gekochte producten/kruidenierswaren, zoals bepaald door AI (kunstmatige intelligentie). Het door de robots gepickte assortiment zou meestal meer dan 90 procent van de gemiddelde bestel-

ling uitmaken. Vervolgens wordt de bestelling door medewerkers gecomplementeerd. Die picken groente, gekoelde en bevroren producten en eventueel de producten die niet in het gerobotiseerde mini-dc staan, maar wel in de winkel. 3. Amazon bouwt nu al aan Nederlandse logistiek Amazon bouwt een bezorghub vlak in de buurt van Groningen. Het nieuwe dc komt te staan in het Duitse Emden. Het nieuwste centrum, een bezorghub, moet de levertijden voor klanten in Noord-Duitsland en Nederland verkorten. Via de hub in Emden wordt namelijk de Noord-Nederlandse markt bediend, meldt RTV-Noord. Het dc, op industrieterrein Frisa in Emden, wordt zo groot als een voetbalveld en moet 2021 klaar zijn. De e-commercereus bedient Nederlandse klanten momenteel vanuit dc’s in onder meer Koblenz, Rheinberg en Mönchengladbach. Reden dat Amazon zijn logistieke ruimte nu flink opschaalt, is dat de e-commercereus zijn zinnen heeft gezet op Nederland. 4. Amazon houdt van tech Amazon heeft in de VS zijn nieuwe vloot elektrische bestelauto’s onthuld. De auto’s zijn uitgerust met een reeks geavanceerde functies voor bestuurders, meldt Chargedretail. Daartoe behoren geautomatiseerde noodonderbrekingen en anti-afleidingstechnologie. Elk voertuig zal een reeks hightech veiligheidsfuncties bevatten, zoals automatische nood-

stop, rijbaanassistent, voetgangerswaarschuwingssysteem en verkeersontwerpherkenning. Ook bevat het een waarschuwingssysteem dat bestuurders die afgeleid raken opmerkt en waarschuwt. De virtuele Alexa-assistent van Amazon zal ook in elk busje worden geïntegreerd, zodat chauffeurs om hulp kunnen vragen of eenvoudige spraakopdrachten handsfree kunnen geven bij het sorteren van pakketten. 5. Amazon heeft diepe zakken De omzet van Amazon is in het vierde kwartaal van vorig jaar met 21 procent toegenomen tot $87,4 miljard (zo’n €78,7 miljard). Tegelijk steeg de nettowinst met ongeveer 10 procent tot $3,3 miljard (zo’n €3 miljard). De kwartaalwinst is daarmee bijna twee keer zo groot als de hele omzet van Bol.com, door Twinkel ingeschat op €1,6 milard. De webwinkelreus weet naar eigen zeggen meer klanten dan ooit aan zich te binden met Amazon Prime, een abonnement dat leden allerlei kortingen en voordeeltjes biedt. De operationele winst steeg in de laatste drie maanden van 2019 tot $3,9 miljard (€3,5 miljard), tegenover $3,8 miljard (€3,4 miljard) in dezelfde periode een jaar eerder. Zowel Amazon als marktanalisten voorspelden juist een lagere bedrijfs- en nettowinst. Amazon introduceerde immers Amazon Prime dat veel geld kostte. Inmiddels hebben 150 miljoen mensen Amazon Prime. Dat waren in 2018 nog 100 miljoen klanten. In 2 jaar tijd is het aantal Prime-leden dus met 50 procent gestegen. Beter dan

Foodmagazine maart 2020

62 | Internationaal verwachte verkoopcijfers in het belangrijke feestdagenseizoen maakten de hogere kosten goed. Beleggers waren duidelijk in hun nopjes met de kwartaalcijfers. 6. Amazon profiteert van derde partijen De marktplaatsen van Amazon hebben wereldwijd bijna 3 miljoen externe verkooppartners, meldt Twinkle. Volgens de website is het aantal globaal gestegen met 17,7 procent, zo stelt de site op basis van een analyse van Marketplace Pulse. Uit het onderzoek blijkt dat, na de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, Duitsland de meeste externe verkooppartners heeft. De Amerikaanse markt, die met 5,1 procent de laagste groei in de hoeveelheid verkooppartners vertoont, is vier keer zo groot als het VK, dat het aantal met 18,4 procent zag toenemen. In Frankrijk (29,2 procent), Italië (30,9 procent) en Spanje (34,4 procent) steeg het aantal verkopers zelfs met een derde, zo blijkt. De verkoop van producten van derden levert Amazon een vaste stroom inkomsten op. In Nederland betalen verkopers €39 (excl. btw) per maand. Daarnaast rekent Amazon minimaal 30 cent per verkocht product. Een andere optie is het weglaten van het maandelijkse abonnement, waarbij de commissie 99 cent per item bedraagt. 7. Amazon laat jouw kantoor en magazijn zelf bestellen Amazon lanceert in de VS een Dash-smart shelf, die zelf automatisch nieuwe producten kan bestellen als ze op dreigen te raken. Anders dan de inmiddels verdwenen Dash-bestelknop is de smart shelf gericht op kleine bedrijven. De shelf is ook veel meer geautomatiseerd dan de knop ooit was. De consument moest zelf op de knop drukken als het gekoppelde product dreigde op te raken, de shelf doet dat desgewenst volledig geautomatiseerd. De shelf heeft daarvoor een ingebouwde weegschaal. Als die onder een bepaald gewicht komt, gaat de bestelling er automatisch uit. De slimme platte weegschaal is er in drie maten en is te gebruiken onder elk product dat veel wordt gebruikt in onder meer kantoren. Zo kan de Dash-shelf worden gebruikt om automatisch onder meer printerpapier, koffie bekers, paperclips of toiletpapier te bestellen als die opraken. Dit kan volledig automatisch gebeuren. De Dash-smart shelf kan via het web of via de Amazon-app worden ingelogd op het Amazon Business-account van het bedrijf. Vrijwel ieder product uit de webwinel van Amazon is te koppelen met de hoeveelheid waarbij weer moet worden besteld. In eerste instantie test Amazon de dienst met geselecteerde bedrijven.

Jef Bezos, eigenaar en oprichter van Amazon. 8. Amazon durft de prijzenslag aan Amazon verlaagt de bezorgkosten die de e-tailer in Duitsland rekent voor thuisbezorging van Amazon Fresh-boodschappen, zoals versartikelen en kruidenierswaren. Ook kunnen leden van Amazon Prime voortaan per bezorging betalen, in plaats van een maandelijks bedrag voor een lidmaatschap op Fresh. Klanten betalen voortaan een maandelijkse fee van €7,99 in plaats van €9,99 voor de thuisbezorging van boodschappen. Ook het bedrag van de additionele fee, die betaald moet worden voor bestellingen onder de €40, gaat omlaag van €5,99 naar €3,99. Bovendien kunnen leden van Amazon Prime voor €5,99 producten thuis laten bezorgen zonder dat ze een apart lidmaatschap moeten nemen op Amazon Fresh. Nieuwe klanten krijgen bovendien een korting van €20 als ze voor de eerste keer boven de €60 bestellen en krijgen ook kortingen op hun volgende vier bestellingen. Eerder zette Amazon al een soortgelijke stap in de Verenigde Staten. Het bedrijf maakte bekend dat Prime-leden niet meer apart hoefden te betalen voor het thuisbezorgen van boodschappen. Bovendien kunnen ze voortaan bestellingen van Amazon Fresh en Whole Foods combineren en in een keer thuis laten bezorgen. Amazon begon in 2007 met Fresh in Seattle en breidde het in 2017 uit naar Duitsland. Dat land is de op een na grootste markt voor de dienst, hoewel tot nu toe alleen in Berlijn, Potsdam, Hamburg en München door Fresh wordt bezorgd.

Macht en tegenkracht

9. Amazon is niet afhankelijk van één verdienmodel Onderbelicht is dat een van de meest winstgevende onderdelen van Amazon AWS is, Amazon Webservices. Via deze tak levert het bedrijf clouddiensten aan zijn klanten. De omzet was in 2013 $3,1 miljard (€2,8 miljard) en loopt sindsdien steil omhoog. In 2019 was de omzet €35 miljard, €10 miljard meer dan in 2013. AWS is ongeveer 11 procent van de omzet en maar liefst de helft van de winst (bron: Investopedia).

Staan supermarkten machteloos tegen Amazon? In Amerika neemt de grootste speler Walmart nu de handschoen op. Walmart wil via een nieuw eigen lidmaatschapsprogramma Amazon het vuur aan de schenen leggen. Amazon is momenteel goed voor bijna 40 procent van alle onlineverkopen in de Verenigde Staten, vooral dankzij Amazon Prime. Walmart is tweede en heeft slechts iets meer dan 5 procent van de Amerikaanse e-commercemarkt in handen. Walmart start nu met een eigen ledenprogramma Walmart+. Hoeveel de nieuwe dienst gaat kosten, is onduidelijk. Op langere termijn wil Walmart andere voordelen koppelen aan het lidmaatschapsprogramma, en dan vooral voordelen die Amazon niet kan aanbieden. Klanten zouden bijvoorbeeld korting kunnen krijgen bij de apotheken of benzinestations van de supermarktketen; Amazon bezit geen benzinestations of fysieke apotheken.

10. Aan elkaar knopen als businessmodel Uiteindelijk, zo stellen analisten, is het aan elkaar knopen van technologie, webwinkels, clouddiensten en supermarkten de heilige graal voor Amazon. Data vanuit de ene tak kunnen omzet en klantenbinding in de andere tak vergroten. Zeker als de klant abonnementen neemt op de verschillende diensten. En daarmee komen wij terug op food. Food is de spil in de klantrelatie doordat mensen in hoge frequentie terugkomen. Dat genereert heel veel data, maar ook contactmomenten om klanten te verleiden tot andere aankopen. Het is daarmee een groot en monsterlijk ingewikkeld spel.

Foodmagazine maart 2020

Productinformatie | 63 Foodmagazine informeert in de rubriek Productinfo het supermarktmanagement over nieuwe en vernieuwde producten. Toeleveranciers kunnen informatie over een product verstrekken via een formulier, dat bij de afdeling sales kan worden opgevraagd, of via een persbericht. Stuur uw materiaal naar: Redactie Foodmagazine, Rubriek Productinformatie, Hanzestraat 1, 7006 RH Doetinchem. E-mail: sales.food@vakmedianet.nl. Telefoon: (088) 584 06 70.

Iglo Green Cuisine

Sourcy Vitaminwater

Nieuw

‘Vegetarische revolutie is begonnen’

Eerste suikervrije vitaminwater op Nederlandse markt

Aviko Easy Veggie boordevol groenten en aardappel

Iglo introduceert Green Cuisine, een nieuwe range vleesvervangers die de categorie in het vriesvak gaat opbouwen. Met Green Cuisine zet de consument gemakkelijk gezonde, verantwoorde en smakelijke gerechten op tafel; rijk aan plantaardige eiwitten, en beter voor het milieu. Green Cuisine bestaat uit heerlijke burgers, gehakt en balletjes op basis van erwteneiwit. Erwteneiwit heeft de laagste koolstofvoetafdruk van de meest voorkomende plantaardige eiwitten. Een goed alternatief voor soja-eiwit. Voor de echte veglovers zijn er ook falafelballetjes en veggie sticks.’ Iglo Green Cuisine wordt vanaf week 19 ondersteund op televisie. Geadviseerde consumentenadviesprijs vanaf €2,79.

‘1 miljoen suikerklontjes uit de markt!’ Als marktleider neemt Sourcy de verantwoordelijkheid om Sourcy Vitaminwater nu ook écht gezonder te maken in lijn met de consumentenperceptie die deze heerlijke dorstlesser heeft. De verfrissende koolzuurvrije drank met toegevoegde vitaminen bevat nu 0 procent suiker en is hiermee de eerste suikervrije vitaminwater op de Nederlandse markt. Sourcy Vitaminwater is gemaakt op basis van koolzuurvrij bronwater met toegevoegde vitaminen en een fruitsmaak. Het bevat geen suiker en kunstmatige geur- en kleurstoffen. Door de combinatie van bronwater en een lichte fruitsmaak is het lekker verfrissend en goed doordrinkbaar. Sourcy Vitaminater is verkrijgbaar in zes verschillende smaken: Limoen Lychee, Mango Guave, Braam Acai, Framboos Granaatappel, Citroen Cactus en de nieuwe smaak Passievrucht Kumquat. Vitaminwater en bevat 0 procent suiker mét behoud van de lekkere smaak.

Nieuw in het aardappelvriesversschap: Aviko Easy Veggie. Easy Veggie zit boordevol groenten en natuurlijk aardappel, en is verkrijgbaar in drie heerlijke smaken: Sweet Potato, Falafel en Roasted Corn. ‘Je maakt het heel gemakkelijk klaar in de koekenpan en kunt er eindeloos mee variëren.’ Met deze introductie speelt Aviko in op de groeiende vraag naar gemak, meer groenten en minder vlees. Het opvallende transparante en kleurrijke verpakkingsdesign trekt de aandacht en haalt de vers perceptie naar het aardappelvriesversschap. Aviko Easy Veggie is vanaf nu verkrijgbaar. Kijk voor meer informatie en heerlijke recepten op Aviko.nl.

www.iglo.nl/greencuisine

www.aviko.nl

www.sourcy.nl/producten/vitamin-water

Foodmagazine maart 2020

64 | Academic Update

Prijspromoties op fairtradeproducten: wel of niet doen?

Onderzoekers van EFMI Business School houden structureel wetenschappelijke publicaties bij voor Foodmagazine. In deze editie kijkt Irene van Berlo naar prijspromoties op fairtradeproducten. Irene van Berlo is senior onderzoeker bij EFMI Business School.

Foodmagazine maart 2020

at is er onderzocht? De wereldwijde omzet van fairtradeproducten groeit al jaren. Enerzijds doordat het aanbod van deze ‘eerlijke’ producten toeneemt, anderzijds doordat steeds meer shoppers zich zorgen maken om zaken als hoe productingrediënten worden ingekocht, hoe duurzaam er wordt geproduceerd en hoe eerlijk de producerende boeren worden behandeld en betaald. Ondanks de groei in verkopen, worstelt fairtrade, net als de reguliere merken, met stevige concurrentie. De verleiding is dan groot om te grijpen naar prijspromoties om binnen het concurrentieveld overeind te blijven. Omdat eerdere wetenschappelijke studies binnen het fairtradedomein zich met name richtten op consumentenreacties op prijspremiums, is er nog niet veel bekend over de impact van prijspromoties op het keuzegedrag van shoppers als het gaat om fairtradeproducten. Het hier besproken onderzoek tracht hierin inzicht te verschaffen.

| 65

Betrokken fairtrade kopers worden sceptisch wanneer zij zien dat een fairtrade merk tegen korting wordt weggezet

FOTO: ARCHIEF

verstrekt, doordat in de voorafgaande maand flink was gesneden in de logistieke kosten.

Niet-betrokken fairtradekopers zijn gevoelig voor prijspromoties.

Wie heeft het onderzocht? Claire Heeryung Kim (McGrill University Montreal) & Eunjoo Han (Auckland University of Technology). Hoe zit het onderzoek in elkaar? De onderzoekers veronderstellen dat de impact van prijspromoties op fairtradeproducten afhangt van de mate van de betrokkenheid van de shoppers bij eerlijke handel. De gepercipieerde geloofwaardigheid van het merk zou hierin een belangrijke rol spelen. Om deze veronderstellingen te toetsen, voeren de onderzoekers verschillende experimentele studies uit. In deze experimenten worden shoppers die zich meer en minder bij fairtrade betrokken voelen steeds geconfronteerd met een aanbieding van een fairtradeproduct. Daarbij wordt gekeken naar hun koopintentie en hun gedachten over het merk, het product, de prijs en zichzelf (gevoel van iets goeds doen en het aanzien ten opzichte van mensen in de omgeving).

Wat zijn de resultaten van het onderzoek? De experimenten bevestigen alle de veronderstelling van de onderzoekers dat een prijskorting op fairtradeproducten de koopintentie van de intrinsiek betrokken fairtrade kopers doet afnemen, terwijl deze koopintentie juist toeneemt bij de minder betrokken shoppers. De oorzaak ligt in de door de shopper waargenomen merkgeloofwaardigheid: betrokken fairtradekopers worden sceptisch wanneer zij zien dat een fairtrademerk met korting wordt weggezet, omdat zij denken dat de eerlijkheid van de handel hiermee in het geding komt. Minder betrokken shoppers zien het juist als iets positiefs dat een fairtrademerk via een korting ook hen tot aankoop probeert over te halen, met als gevolg dat zij de claim van het merk juist geloofwaardiger vinden. De onderzoekers stellen ook vast dat de â€˜scepsisâ€™ bij de betrokken fairtradekopers kan worden weggenomen door bij de aangeboden korting een uitleg te geven die deze rechtvaardigt. In het onderzoek is dit bijvoorbeeld gedaan door te vermelden dat de tijdelijke korting kan worden

Welke aanbevelingen voor directies van supermarkten en/of fabrikanten vloeien voort uit het onderzoek? De resultaten van het onderzoek zijn met name interessant voor leveranciers van fairtradeproducten en supermarktorganisaties omdat het profileren van consumenten en segmenteren van markten effectiever kan worden gedaan door uit te gaan van consumentenwaarden in plaats van demografische variabelen. De onderzoekers tonen aan dat prijspromoties, die gangbaar zijn voor conventionele producten, een averechts effect kunnen hebben in de fairtradecontext, met name voor meer betrokken consumenten. Het advies is dus om de prijskortingen niet te richten op deze groep. De prijskortingen kunnen wel de aankoopintentie bij minder betrokken shoppers verhogen. Om de hiervoor beschreven negatieve impact op de juist wel betrokken shoppers te voorkomen, kunnen de minder betrokken consumenten het beste worden aangetrokken door hen gepersonaliseerde prijspromoties te versturen via mobiele apps of e-mail. Een andere mogelijkheid om negatieve impact op betrokken fairtradekopers weg te nemen is door bij de aanbieding een legitieme uitleg te geven, zodat deze kopers gerustgesteld zijn dat de aanbieding niet ten koste gaat van de eerlijke handel. Een supermarkt kan ook rechtstreeks de mate van fairtradebetrokkenheid van shoppers doen afnemen, door via instorecommunicatie de aandacht van de shopper te verleggen van de ethische elementen van fairtrade naar andere (functionele) voordelen van de producten. Waar is het onderzoek terug te lezen? Kim. C.H. & Han, E. (2019), Premiums Paid for What You Believe In: The Interactive Roles of Price Promotion and Cause Involvement on Consumer Response. Journal of Retailing (article in press, corrected proof).

Foodmagazine maart 2020

66 | Colofon

Het maandblad voor supermarktmanagement Hoofdredacteur: Peter Garstenveld (088) 584 06 58

Managing director: Erik Hoekstra

Eindredactie: Tiny Tati (088) 584 06 66, Marian van Hoof

Uitgever: Geert van den Bosch

Redactie: Diane Essenburg (088) 584 06 67, Karin GeesinkStegeman (088) 584 06 23, Edyta Hop (088) 584 06 79, Ron Jansen (088) 584 06 64, Joep Meijsen (088) 584 06 68, Herman te Pas (088) 584 06 97

Marketing + events: Celeste Brink, Femke van Huet, Dominique van den Akker, Gerard Wolsink Foodmagazine is een uitgave van Vakmedianet, Hanzestraat 1, 7006 RH Doetinchem. Tel. (088) 584 07 00

Secretariaat: Anja Onstenk (088) 584 06 73 Abonnement: Nederland per maand €41,58 (excl. 9% btw) bij automatische incasso of elektronische facturatie. Jaarabonnement buitenland op aanvraag. Abonnementenadministratie: Klantenservice@vakmedianet. nl. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk 3 maanden voor de vervaldatum schriftelijk bij klantenservice wordt opgezegd. Klantenservice: (088) 584 08 88. Adres: Postbus 31, 2370 AA Roelofarendsveen (Online) Advertenties: Jacco Freriksen, Stefan Burghout, Rafke Kraakman, Michiel van Pampus. Tel. (088) 584 07 20, Adverteren.vakmedianet.nl. E-mail: jaccofreriksen@ vakmedianet.nl. Distrifood Dynamics: Danny van Haren (06) 20 74 30 22

Leveringsvoorwaarden: Op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van Vakmedianet zijn de voorwaarden van toepassing die zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel in Den Haag, KVK 62002546. Copyright notice: © 2020 Vakmedianet Auteursrecht: Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

en/of beslissingen die zijn gebaseerd op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Privacy: Vakmedianet, waarvan Foodmagazine onderdeel is, legt uw gegevens vast voor de uitvoering van uw opdracht. Uw gegevens kunnen door Vakmedianet worden gebruikt om u te informeren over relevante producten en diensten van Vakmedianet. Indien u hier bezwaar tegen heeft of uw gegevens wilt corrigeren of opvragen, kunt u contact met ons opnemen via klantenservice@vakmedianet.nl. Vakmedianet verstrekt uw gegevens niet aan derden zonder uw uitdrukkelijke voorafgaande toestemming, tenzij wij daartoe verplicht zijn op basis van de wet of een rechterlijke uitspraak. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het privacystatement op Vakmedianet.nl/ privacy-cookie-statement. Oplage: Door onafhankelijke accountant gecontroleerde oplage. Zie voor accountantsverklaring van Grant Thornton www.vakmedianet.nl. Druk: Ten Brink, Meppel

Disclaimer: Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen

Vormgeving: colorscan, www.colorscan.nl

Sales director: Dennis de Jong

ADVERTENTIE

WIE WAT WAAR IN RETAIL 2020 MET DE WIE WAT WAAR BESCHIKT U OVER: 1500 retailformules inclusief up to date adressen Jaaroverzicht 2019 van de belangrijkste ontwikkelingen in het huidige retaillandschap Toegang tot de volledig vernieuwde website wiewatwaaronline.nl

BESTEL NU DE 2020 EDITIE

MEER INFORMATIE OF DIRECT BESTELLEN? NEEM CONTACT OP VIA 088 584 08 88 OF KIJK OP WWW.WIEWATWAARONLINE.NL Foodmagazine maart 2020

| 67 Tekst Herman te Pas | Foto Foodmagazine

Ondertussen in 0314

Foodmagazine presenteert in ieder nummer een portret over de relatie tussen food en mensen, ergens in het land. In deze uitgave een blik op de coronagekte in Doetinchem.

Doetinchem wordt doodmoe van alle coronaklanten r nt

uiten liggen een paar flesjes Unicura-hand-zeep weg te kwijnen in n een zwarte bak. Als ware het zwaargewonde soldaten die als enigen een veldslag hebben overleefd. Binnen, op de winkelvloer van de Etos, is het echt oorlog geweest. Hamsteroorlog. De handgels en andere desinfecterende goedjes zijn niet aan te slepen. ‘Het is hier echt een gekkenhuis. Vrijdagavond kregen we een vracht binnen en die was zaterdagochtend al compleet uitverkocht. Zodoende deden we een nieuwe bestelling, waarmee we dachten weer even vooruit te kunnen. Maar ook die vracht was op dezelfde zaterdag alweer de deur uit. En dan hebben we zelfs nog een maximum ingesteld van twee producten per klant’, verzucht een caissière. Bij een Jumbo in Doetinchem eenzelfde scenario. Waar eerst de Dettol stond, is nu een gapende leegte. Klanten turen naar het zwarte gat en klampen een medewerker aan. Ze heeft zichtbaar moeite om een zucht te onderdrukken. Weer een klant die vraagt om die vermadelijde handgels en zeepjes die er toch echt niet meer zijn. Teleurgesteld druipen de klanten af, in de wetenschap dat er voorlopig ook niets meer bijkomt. ‘We hebben net een nieuwe vracht binnen. Het kan zijn dat er nog een paar van die producten tussen zitten, maar ik denk het niet’, zegt een andere Jumbo-medewerker die duidelijk ook schoon genoeg heeft

dgels meer in de Vrijwel geen han e supermarkten schappen van d

van de coronavragen. Hij ziet dag in dag uit dat de schappen worden leeggerroofd. ‘Zet je die producten in de winkel, dan zijn ze in no time weg. Normaal gesproken duurt het wel twee, drie maanden voordat het schap met handgels en zeep leeg is.’ Ook in de Plus is het kommer en kwel, geen potje meer te krijgen. ‘Of wij een maximum hebben ingesteld voor die artikelen? Nee joh, helemaal niet nodig. We hebben de producten al enige tijd niet meer, want ze worden gewoon niet geleverd. De vraag is blijkbaar zo groot,

Doetinchem heeft een keur aan supermarktformules. Zo heeft de stad de beschikking over de meest oostelijk gelegen Dekamarkt World of Food en zijn er daarnaast vestigingen van onder meer Albert Heijn, Jumbo, Plus, Coop, Aldi en Lidl.

dat ze niets meer in het distributiecentrum hebben staan’, zegt een van de aanwezige medewerkers. Bij de Albert Heijn hetzelfde scenario, lege schappen. Een hoogebejaarde klant komt met een winkelkar de supermarkt uit. In haar mandje, tassen en winkelwagen echter geen handgels. ‘Of ik heb misgegrepen? Nee hoor, jongeman. Ik heb al genoeg van die spulletjes in huis. Ze maken mij echt niet gek. En ach, ik maak me er eerlijk gezegd ook niet al te druk om. Uiteindelijk moet je ergens aan dood gaan.’

Foodmagazine maart 2020

L A B E D

LIGT BIJ ONS

MORELIFE LESSMEAT Maak ook het verschil met het lekkerste plantaardige vlees.