Aedes-Magazine 4/2018

2018/4

WONINGCORPORATIES EN SOCIALE HUISVESTING

Vernieuwingsagenda BUNDELING VAN ENERGIE » ‘WE MOETEN ACHTER ONZE BUREAU’S VANDAAN’ » SLIMMER EN BETER IN 6 COALITIES » INNOVATIECHALLENGES: LESSEN UIT DE PRAKTIJK » 16 VRAGEN AAN DOEKLE TERPSTRA » HOE ERVAREN HUURDERS VERNIEUWINGEN? «

Untitled-1731 3

2018-08-30 14:42:21

“ Niet alleen het facturatie-

proces, maar ook de werkdag wordt efficiënter”

De Factuur App, de handige app waarmee u met een swipe naar links of rechts uw facturatieproces up-to-date houdt.

Een factuur goedkeuren of tekenen op het moment en de plaats dat het u het beste uitkomt? Dat kan met de Factuur App! De app is eenvoudig te gebruiken op tablet en smartphone, op ieder tijdstip en iedere locatie.

In de Factuur App staan de facturen uit het Digitale Factuurverwerkingsproces voor u klaar.

Het goedkeuren, tekenen en/of afkeuren kan snel gebeuren door de factuur op basis van de meest essentiële factuurgegevens simpelweg naar links of rechts te swipen. Wilt u meer informatie over de factuur, dan kunt u hierop inzoomen. U krijgt dan de beschikking over de status van de factuur, notitie

en factuurhistorie, crediteurgegevens, factuurregels, termijnen, boekingsregels en gekoppelde bijlagen.

Het dashboard geeft u inzicht waar welke factuur zich in het proces bevindt.

Wilt u meer weten over de Factuur App en de mogelijkheden die NCCW u biedt? Maak dan snel een afspraak.

Kijk op onze website voor meer informatie. Wilt u persoonlijk contact bel dan 036 539 13 93 of stuur een e-mail naar communicatie@nccw.nl.

www.nccw.nl

» commentaar «



VERNIEUWING: DURF HET AAN FOTO : J EROEN POORTVLIET

100 corporaties, 75 projecten, 16 partners uit de huur-, bouw- en installatiebranche. We zijn ruim een jaar vol enthousiasme bezig met de Vernieuwingsagenda.

Daar ben ik heel blij mee. Tegelijkertijd zijn we nog lang niet klaar.

De Vernieuwingsagenda verbindt ons voor de komende jaren. Het gaat om samenwerking van lange adem, want we leven in een wereld vol veranderingen.

Veranderingen die ons vragen het slimmer en beter te doen om klaar te zijn voor de toekomst. De toekomst van onze huurders. Ik zie dat corporaties daarmee keihard bezig zijn, groot en klein, verspreid door het hele land. Een brede groep corporatiemedewerkers – van directeurbestuurders, vastgoedmanagers, beleidsadviseurs tot wijkbeheerders – is samen met onze partners aan de slag. Met nieuwe ideeën voor betaalbare en duurzame huizen, langer zelfstandig wonen, betere dienstverlening, leefbare buurten. Voor verandering in de sector.

Veranderen moet je ook durven. Het is verleidelijk om de luiken gesloten te houden en zelf het wiel uit te vinden. Op die manier komen we er natuurlijk niet. We doen het best goed, geen misverstand daarover. Maar innoveren moet je toch echt leren. Door ideeën op te doen bij collega’s of buiten de corporatiesector, door kennis te delen en samen te werken.

Daar zijn we nog wat terughoudend in. Soms ontbreekt het nog aan dat

‘De Vernieuwingsagenda brengt corporaties bij elkaar en stimuleert het samen vinden van oplossingen’

beetje lef om je open te stellen voor een andere, vernieuwende aanpak.

De Vernieuwingsagenda brengt juist corporaties bij elkaar en stimuleert het samen vinden van oplossingen.

Deze special van Aedes-Magazine brengt aansprekende projecten in beeld. Laat je inspireren en ga eens langs bij een van deze corporaties. En sluit je aan bij de Vernieuwingsagenda. Dat lijkt me slimmer en beter.

Voor elkaar. Voor onze huurders. Durf jij het aan?

Marnix Norder Voorzitter

Aedes-Magazine /

Untitled-2328 3

2018-09-03 08:49:46

4

» inhoud «

22

WAT WIL IK? WAT KAN IK? PROEFTUIN RUWAARD OSS

Commentaar Ondertussen in

3 Vernieuwing: durf het aan 6 Utrecht

Interview 10 Innovator Rick Wielens Groeten uit 18 Almere Feiten en cijfers 31 Steeds meer mensen doen mee met de Vernieuwingsagenda Column 37 Vereende krachten – Henk Peter Kip Slimmer en beter voor elkaar 38 Zes coalities in de Vernieuwingsagenda Ondertussen in 44 Ede Opinie 60 ‘Energietransitie: lessen uit de stadsvernieuwing’ – Hugo Priemus Zestien uit tweeëndertig 62 Zestien vragen aan Doekle Terpstra Mensen en wonen 65 Kees en Anja van den Ham VTW en toezicht 66 Digitalisering en IT Huisvesters van het volk 72 Jacques en Agnetha van Marken-Matthes

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2495 4

2018-09-03 10:50:25

» inhoud «

5

46

EUGENE JANSSEN

32

INNOVEREN MET EEN CHALLENGE

51

WAT ERVAREN DE HUURDERS?

‘Vernieuwing en hoe je dat voor elkaar krijgt, dat vind ik het leukste dat er is.’

Corporatiebestuurder Eugene Janssen houdt thuis aan de ontbijttafel een warm pleidooi voor samen innoveren.

‘Alleen dan zal ons werk er toe blijven doen voor de samenleving.’

Badkamer-challenge, warmwaterchallenge, 100%GZNDwonenchallenge. Corporaties vertellen hoe ze met challenges noodzakelijke innovaties in gang willen zetten. Wat levert het op? Enkele lessen uit de praktijk.

Bijna NOM-woningen in Hoek van Holland, echt contact in Tilburg en een flatcoach in Rijswijk. Drie verhalen van vernieuwende corporaties en hun samenwerkingspartners. En de verhalen van huurders die ermee te maken kregen.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2722 5

2018-09-03 13:44:34

6

Untitled-1793 6

» ondertussen in Utrecht «

2018-08-31 08:37:51

» ondertussen in Utrecht «

7

FOTO : PETER ARNO BROER

Corporatie in smartphone Gemakkelijk huren bij een digitale corporatie waar je alles kunt regelen met je smartphone. Een woningcorporatie die past bij deze tijd, met ook nog een hoge klanttevredenheid en lage bedrijfslasten. Dat is wat het team van qlinker voor ogen staat. Ze werken hard aan de voorbereidingen voor een nieuwe digitale woningcorporatie, op een zolderkamer bij Mitros in Utrecht.

Een bestaande organisatie digitaliseren is ingewikkeld. Daarom begint qlinker helemaal opnieuw. Los van een bestaande organisatie en processen. De toekomstige huurder is het vertrekpunt en daar groeit de nieuwe corporatie omheen. De eerste woningen zijn in het voorjaar van 2019 beschikbaar.

Kijk voor meer informatie op www.qlinker.nl.

Untitled-1793 7

2018-08-31 08:38:01

Slimme Nederlandse uitvinding zorgt voor een warmere, energiezuinige vloer en voor de oplossing van veel vochtproblemen ANDERE TECHNIEK, BETER ISOLEREND EFFECT Vloeren verliezen vrijwel alle warmte door uitstraling naar de kruipruimtebodem en fundering. Andere soorten isolatie, zoals wol, purschuim en EPS (polystyreen) remmen wel de warmtestroom maar doen niets aan het uitstralende effect.

Daardoor blijft 24 uur per dag warmte aan de onderkant weglekken. Zes actieve oppervlakken van het TONZON Thermoskussen reduceren de warmtestraling tot vrijwel nul. Het resultaat is een warmere vloer bij een lagere luchttemperatuur.

Meer comfort met minder energieverbruik.

“Thermoskussens zorgen ook bij nieuwere woningen voor een stijging van het wooncomfort en een lagere gasrekening.”

SCHONE GEURLOZE KRUIPRUIMTE Het wonen boven een vochtig gat in de grond is niet prettig en niet meer van deze tijd. Door een onderdruk wordt constant vochtige lucht uit de kruipruimte de woning ingezogen. Dit vocht verergert eventuele vochtproblemen en moet door ventilatie weer worden afgevoerd. Dit kost energie en daar willen we juist zo weinig mogelijk van gebruiken. TONZON Bodemfolie stopt de verdamping van vocht uit de bodem, remt het vrijkomen van schadelijk radongas en zorgt zo voor een schone, geurloze kruipruimte.

Een duurzame aanpak. De Bodemfolie is volledig recyclebaar.

OOK ZINVOL BIJ NIEUWERE WONINGEN Veel nieuwe woningen worden gebouwd boven een vochtig gat in de grond en met een vloerisolatie die permanent warmte lekt. Veel bewoners blijken niet tevreden met het comfort, stoken wat warmer en passen weinig nachtverlaging toe. Daardoor is het gasverbruik hoger dan bedoeld.

Hebben ze vloerverwarming, dan is het gasverbruik nog hoger en het systeem moeilijk te regelen.

Met de TONZON aanpak worden bestaande vloeren warmer dan de lucht boven de vloer en warmer dan nieuwe vloeren. Dus ook bij nieuwere woningen stijgt het wooncomfort en daalt het gasverbruik met de TONZON aanpak.

FORSE ENERGIEBESPARINGEN Bij woningen met radiatoren scheelt de energiebesparing gemiddeld 15 tot 20% en bij woningen met vloerverwarming tot wel 40% en meer. De besparing kan nog worden opgevoerd met het CV-optimaliseringspakket.

Daarbij worden warmteverliezen bij opwekking, transport en afgifte op een slimme manier beperkt.

De trefzekere TONZON HRRadiatorfolie doet zelfs onzichtbaar zijn werk. TONZON, de milieuvriendelijke basis voor comfortabele, gezonde en duurzame woningen.

Kijk voor meer info op TONZON.nl of bel 053-4332391.

www.tonzon.nl

RECYCLING BETONDAKPANNEN ONDERDEEL VAN DAKSYSTEEMGARANTIE PLUS Met de ondertekening van ‘Het Betonconvenant’ tussen de Stichting Dakmeester en de Branchevereniging BRBS recycling is de recycling van betonnen dakpannen een integraal onderdeel van Daksysteemgarantie PLUS geworden. Alle bij de Stichting Dakmeester aangesloten dakdekbedrijven bieden de dakpannen aan bij recyclebedrijven die er weer een grondstof van maken voor nieuwe dakpannen. Onze partner en producent van betondakpannen, Monier zal deze grondstof weer zoveel mogelijk in nieuwe dakpannen verwerken.

Een echte bijdrage aan de circulaire economie, want hiermee is de cirkel rond.

Recycling

betondakpannen

Digitaal dakdossier

KOMO

Kwaliteitsnormering

15 JAAR

KOMO-

procescertificaat

Garantiecertificaat

Voor 15 jaar

Daksysteemgarantie PLUS is een product van de Stichting Dakmeester, de kwaliteitsspecialisten in hellende daken. Wij als Dakmeesters vinden het van groot belang dat u ervan uit kunt gaan dat de door ons geleverde daken aan de allerhoogste kwaliteitsnormen voldoen. Samen met onze garantiepartners Monier, Velux en Unilin zorgen wij daarom voor garantie op materialen, functionaliteit en arbeid. Daksysteemgarantie PLUS wordt ondersteund door een uniek digitaal bouwdossier en geldt voor maar liefst 15 jaar!

Daksysteemgarantie PLUS. De maatstaf voor hellende daken.

Stichting Dakmeester is het landelijk netwerk van KOMO-gecertificeerde dakdekkers en producenten van hellende daken. Voor meer informatie over Daksysteemgarantie PLUS zie www.dakmeester.nl

Onze garantiepartners

10

» interview «

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-1846 12

2018-08-31 09:02:27

» interview «

11

INNOVATOR

Rick Wielens De uitdagingen en taken van woningcorporaties zijn onvoorstelbaar groot. ‘Zonder innovatieslag gaat het geld allemaal op aan bestaande technieken. En dat is zonde’, zegt Rick Wielens. Hij is kenner, begeleider en uitvoerder van talloze innovaties in vooral het bedrijfsleven.

‘Innovaties bij corporaties moeten wezenlijk bijdragen aan de kwaliteit van wonen van de huurder.’ Een interview over het vergroten van de innovatiekracht van woningcorporaties.

TEKST: MARJON VAN WEERSCH, FOTO’S: BART VAN OVERBEEKE

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2234 13

2018-09-03 07:13:39



» interview «

»

‘Als het om innovatie gaat, hebben woningcorporaties een laag absorptievermogen’, zegt Rick Wielens. ‘Bij een hightechbedrijf als bijvoorbeeld ASML is dat vermogen juist heel groot. ASML kan spannende zaken die nog diep in de wetenschap zitten eruit oppikken en verder ontwikkelen tot praktisch bruikbare technieken en instrumenten. Ook al is daar vijf of tien jaar voor nodig. Daar hebben ze dan ook ruim 4.000 onderzoekers en ontwikkelaars voor in dienst, waaronder hoogleraren.’

Van een woningcorporatie kun je dat natuurlijk niet verwachten, vervolgt hij.

Corporaties zijn geen ontwikkelclubs van slimme ingenieurs die de tijd en de miljoenen hebben om theoretische innovaties uit te werken. Zij moeten zorgen voor goede woningen voor hun huurders. En dat is in deze tijd al spannend genoeg.

‘Corporaties staan voor onvoorstelbare uitdagingen. Neem alleen al de

Vernieuwingsagenda

verduurzamingsopgave. Corporaties hebben in kaart gebracht hoe ze vóór

Corporaties en partnerorga-

2050 hun sociale huurwoningen gasloos en CO2-neutraal kunnen maken.

nisaties zijn nu ruim een jaar

Daar is zeker 100 miljard euro voor nodig. Zonder innovatieslag gaat dat geld

hard aan de slag in de

allemaal op aan in de branche bekende oplossingen. Dat zou jammer zijn,

Vernieuwingsagenda om de

want dat draagt niet wezenlijk bij aan verhoging van de kwaliteit van sociale

sector te vernieuwen en te

huurwoningen. Aan het absorptievermogen van corporaties kunnen we niet

verbeteren.

veel doen. Maar corporaties kunnen wel hun innovatiekracht vergroten.’

Dit doen zij op zes thema’s:

Slimste stad van het land

Verduurzamen, Betaalbaar bouwen en wonen, Wonen en

We spreken Wielens op de High Tech Campus in Eindhoven. De Open

Zorg, Digitalisering en

Innovation Academy, de stichting waarvan hij directeur Strategische allianties

informatievoorziening,

is, zetelt hier. De stichting ondersteunt organisaties bij het versnellen van

Leefbare wijken en buurten,

innovaties door te kijken welke kennis op verschillende plekken al voor-

en Verbeteren bedrijfsvoering

handen is en door dit samen te brengen. Dat doet de Academy niet alleen voor

en veranderkracht.

commerciële bedrijven, maar ook voor bijvoorbeeld gemeenten, provincies

www.aedes.nl/vernieuwings-

en woningcorporaties.

agenda

De Campus maakt Eindhoven tot de slimste stad van Nederland. In zo’n 150 bedrijven, instituten en samenwerkingsverbanden werken hier meer dan 11.000 onderzoekers, ontwikkelaars en ondernemers. Bedrijven zoals Philips, ASML, IBM en Intel delen hier kennis, kunde en research- en development-faciliteiten om sneller, beter en klantgerichter te kunnen innoveren. Ze hebben allemaal hetzelfde doel: nieuwe technologieën en toepassingen ontwikkelen die oplossingen helpen bieden voor maatschappelijke problemen én deze succesvol introduceren in de markt.

Grote opgaves Bestaande oplossingen en manieren van werken zijn voor corporaties niet meer altijd toereikend om de grote opgaves organisatorisch en financieel te kunnen realiseren, zegt Wielens. ‘De gigantische bouw- en renovatieopgave, nieuwe bijzondere doelgroepen, bijvoorbeeld ouderen die langer zelfstandig blijven wonen, sociaal-maatschappelijke problemen zoals verwarde huurders en eenzijdige wijken en natuurlijk de klimaatopgave’, somt hij op.

‘Dat vraagt om een andere manier van werken met de buitenwereld. Om zogeheten open innovatie, waarbij corporaties ideeën uitwisselen en gaan samenwerken met de markt en met andere sectoren. De challenges zijn daar een voorbeeld van. Wielens kent de sector goed. Hij was als onafhankelijke partij betrokken bij de badkamerchallenge en de 100%GZNDwonenchallenge van Mitros in Utrecht. Innovatieve wedstrijden met een op een prijsvraag gebaseerde competitie om marktpartijen versneld uitvoerbare oplossingen te laten ontwerpen (zie ook artikel op pagina 32 van dit nummer). Mitros werkt ook bij haar nieuwste challenge weer met Wielens en de House of Open Innovation, dat is de zusterorganisatie van opleidings-

»

Aedes-Magazine /

Untitled-2268 14

2018-09-03 07:57:53

» interview «

13

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2218 17

2018-09-03 06:59:00



» interview «

»

en kennisinstituut Open Innovation Academy. Deze keer gaat de corporatie daarbij samen met de andere corporaties uit de omgeving Utrecht op zoek naar duurzame isolatie-oplossingen.

Kwaliteit van wonen ‘De beste innovaties in de corporatiesector zijn volgens mij de innovaties die wezenlijk bijdragen aan de kwaliteit van het wonen voor de huurder', aldus Wielens. Het gaat zijns inziens dus niet in eerste instantie om efficiencyverbetering en kostenbesparing. ‘De winst van de badkamerchallenge van Mitros is dat bewoners nu in één dag tijd een nieuwe badkamer krijgen. Ze zitten dus niet dagenlang in een huis vol rommel en werkmensen en hoeven niet tijdelijk ergens anders te bivakkeren. Daarnaast leidt de challenge tot procesvereenvoudiging bij de corporatie: het is niet nodig

Rick Wielens (46)

elders tijdelijk onderdak of tijdelijk sanitair voor de bewoners te regelen. De

Is Strategic Alliance Director

tijdsreductie zal ook leiden tot kostenreductie. Maar dat was niet het belang-

van de Open Innovation

rijkste doel van de badkamerchallenge.’ Bij een open innovatiechallenge is het

Academy. Zijn eerste onder-

belangrijk om niet om oplossingen te vragen die de markt al kent, alleen maar

neming na diverse functies bij

om de prijs wat omlaag te krijgen, vervolgt hij. Het draait om echt

Philips en SAP, was het

vernieuwende ideeën.

oprichten van een Open

Unknown unknowns

‘Om hun innovatiekracht te vergroten, hoeven corporaties niet heel diep de wetenschap in’

Innovatie ‘expert sourcing’ bedrijf: HIP Europe. Hierbij

Vooral op het gebied van duurzaamheid gaan de technische ontwikkelingen

bracht hij kennis van hoog-

razendsnel. Misschien komen er wel heel andere oplossingen om aan de

opgeleide gepensioneerde

warmtevraag van woningen te voldoen, dan bijvoorbeeld de warmtepomp.

professionals bijeen om een

Hoe kan een corporatie naar datgene vragen dat je niet weet? Wielens knikt.

breed scala aan innovatie-

Het is een bekend probleem in de innovatiewereld. ‘De voormalige

behoeften uit te wisselen. In

Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld maakte het onder-

zijn vorige werk als CEO van

scheid tussen de known knowns – dingen waarvan we weten dat we ze weten

Ninesigma Europa voerde hij

–, de known unknowns – we weten dat er dingen zijn die we niet weten – en

meer dan 400 innovatie-

de unknown unknowns – waarvan we niet eens weten dat we ze niet weten.

challenges uit voor bedrijven

Die laatste categorie is natuurlijk het meest intrigerend. Een bedrijf als ASML

als Siemens, Philips, ASML en

heeft over de hele wereld scouts in dienst die daar naar op zoek zijn. Bijna

AkzoNobel.

onbedoeld en ogenschijnlijk toevallig doen die soms de belangrijkste

Op de foto's staat Wielens in

ontdekkingen. Tussen die spannende research en het development kan vijf

het Holst Centre/imec, de

jaar zitten. Corporaties hebben op dat terrein dus niet veel te zoeken.’ Hij

Open Innovation Academy is

lacht. ‘Al was het maar omdat de Woningwet het nooit goed zal vinden.’

een spin-out van dit top technologie instituut.

Om hun innovatiekracht te vergroten, hoeven corporaties ook niet heel diep de wetenschap in, benadrukt hij nogmaals. ‘Alles wat er aan nieuwe technologie voor corporaties nodig is, is er al. Het is alleen nog niet altijd in jullie domein.’ Het is de kunst om technieken en apparaten die nu nog in research zijn, versneld tot toepassingen te brengen die vraagstukken in de sociale huisvesting kunnen oplossen.

Corporaties kunnen bijvoorbeeld een challenge gebruiken als katalysator voor het implementeren van innovaties. ‘Daarvoor moeten ze aan de voorkant een heel heldere probleemstelling formuleren. En ze moeten de toeleveranciers verleiden om de innovaties uit te werken. Dat kan met behulp van prijzengeld en door als corporaties samen te werken. Dan hebben jullie massa die het voor de markt commercieel aantrekkelijk maakt. De markt kan niet innoveren voor tien huizen.’

En bouwvakkers staan nog steeds op de steiger Bij een gebouw met opvallend geel gekleurd licht aan de overkant op de High Tech Campus gaat nu de zonwering omlaag. De bijzondere gele kleur is om in

Aedes-Magazine /

Untitled-2266 14

2018-09-03 07:57:41



» interview « de cleanrooms de processen te beschermen waar experimenten met semiconductor materiaal worden gedaan. Ondertussen staan elders in Eindhoven bouwvakkers op een steiger. ‘Ik schaam me soms een beetje dat in de bouwbranche de meeste processen al 100 jaar hetzelfde gaan’, zei Bas Sievers, directeur Wonen en Vastgoed bij woningcorporatie Wonen Limburg in een eerdere editie van Aedes-Magazine. ‘Alle andere sectoren zijn verder met innoveren, en wij laten nog metselen met de hand.’

Hoe ziet Wielens dit?

‘De bouw is wereldwijd de enige industrie met een vlakke en in veel westerse landen, negatieve arbeidsproductiviteitsontwikkeling’, zegt hij. ‘Ze maken in de afgelopen 40 jaar per werknemer steeds minder omzet en winst.’ Dat komt volgens hem doordat er te weinig gebeurt aan technologieontwikkeling en kapitaalinvesteringen. ‘Veel bouwers, aannemers en installateurs schrijven zich in op tenders en zijn nauwelijks bezig met het uitontwikkelen van een nieuw product dat ze vervolgens kunnen aanbieden aan hun eigen keten.’

Kijk weer naar de warmtepomp, zegt Wielens. ‘De meeste aannemers en installateurs kunnen slechts aanleveren wat de grote warmtepompenleveranciers ze bieden. Ze laten zes folders zien van zes apparatenbouwers en zeggen: maak maar een keus. Als de corporatie zegt: we hebben er heel veel nodig en deze zijn allemaal te duur, gaan ze bellen en kan er vervolgens 10 procent van de prijs af. Natuurlijk chargeer ik nu. Dit is wel vaak de praktijk.

En dat kunnen corporaties met een open innovatie aanpak doorbreken.

‘Alles wat er aan nieuwe technologie voor corporaties nodig is, is er al’

Daarvoor zullen ze aan moeten kloppen bij de apparatenbouwers zelf.’

Zonder gedragsverandering geen innovatie Een van de valkuilen van innoveren is dat we snel in technische oplossingen denken, zegt Wielens. ‘Ik ben weliswaar een echte techneut, maar ik weet dat innovatie altijd over gedrag gaat. Als het niet leidt tot gedragsverandering, is er meestal geen echte innovatie.’ Hij geeft het voorbeeld van de warmteterugwinsystemen. ‘Op papier een mooi systeem waarbij de buitenlucht door een warmtewisselaar wordt verwarmd en er altijd toevoer is van verse lucht. Maar veel van die apparaten maken herrie en bovendien missen gebruikers de beleving van frisse lucht. En dus trekken ze de stekker uit het apparaat en doen ze de ramen open. Een mooie technische uitvinding, maar geen innovatie omdat het gedrag niet mee is veranderd.’

Als techneut is Wielens vooral betrokken bij de voorbereiding en uitvoering van open innovaties rond de meer technische thema’s. Zijn collega’s bij de Open Innovation Academy hebben ook sociaal-maatschappelijke onderwerpen aangepakt. Bijvoorbeeld de ex-daklozenproblematiek (resocialisatie) in Eindhoven. ‘Het draait er uiteindelijk altijd om dat er een samenwerkingsverband komt waarin meerdere partijen tot een oplossing komen.’

Is er een maatschappelijk thema waarin hij samen met anderen zijn tanden zou willen zetten om tot vernieuwende oplossingen te komen? ‘De flexibilisering’, zegt hij na enig nadenken. ‘Ooit is er bedacht dat ongeveer 5 procent van de beroepsbevolking in uitzendachtige constructies zou moeten werken. Dat is goed voor de arbeidsmarkt. Inmiddels heeft in Nederland bijna 20 procent een flexibel arbeidscontract. Dat is geen oplossing meer, dat is een probleem. Ik zie in de sociale verhuur langzaamaan ook steeds meer flexibele huur-contracten ontstaan. Zo verliezen we in Nederland een deel van de bevolking. Er ontstaat op allerlei levensterreinen een onderscheid tussen mensen aan de goede en aan de slechte kant van de streep. Dat vind ik een belangrijk vraagstuk om aan te pakken.’

«

Aedes-Magazine /

Untitled-2671 15

2018-09-03 13:10:13

POLYFILLA PRO. HET REPARATIEMERK VOOR TOTAAL VASTGOEDONDERHOUD. Totale garantie Tot 10 jaar systeemgarantie op de houtreparatie inclusief het AkzoNobel verfsysteem. Opgenomen in de Sikkens en Trimetal bestekken.

Totale service 100% inspecties en rapportage, technische adviezen en bestekservice.

Houtreparatietrainingen op drie niveaus.

Totaal assortiment De beste reparatie oplossingen voor minerale en houten ondergronden.

Volledig afgestemd op de eisen van de professional.

Kijk op polyfillapro.nl of neem contact op met een van onze account managers (073 59 993 33).

Enserve, dé specialist in woonruimteverdeling

Enserve is specialist in woonruimteverdeling.

Alles wat wij doen is afgestemd op uw specifieke wensen.

Wij zetten ons in voor de ontwikkeling van één open en

Wij werken landelijk en staan onafhankelijk in de markt.

transparante woningmarkt. Onze kracht zit in kennis, maatwerk en service. Door onze uitgebreide en specialistische kennis van

Al meer dan 70 corporaties en gemeenten gingen u voor…

de woningmarkt krijgt u op elke vraag een antwoord en voor

wij maken graag ook met u kennis.

elk probleem een passende oplossing.

www.enserve.nl

18

» groeten uit «

ALMERE

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders.

In deze rubriek zoomen we in op één regio. Hoe is de situatie? En welke rol speelt de woningcorporatie? En voor deze special: hoe wordt hier gewerkt aan vernieuwing? Dit keer: Almere.

TEKST: JOSÉ DE VREEDE, FOTO’S: HOLLANDSE HOOGTE, LEX BEERS

» Untitled-2675 30

2018-09-03 13:16:07

» groeten uit «

»

19

Almere is in 40 jaar uitgegroeid tot de zevende stad van Nederland, met inmiddels meer dan 200.000 inwoners.

Vier decennia lang is ruim gebouwd. Vooral eengezinswoningen die Amsterdammers een alternatief boden voor hun woningen driehoog-achter. Maarten Nip, senior beleidsmedewerker bij de gemeente Almere: ‘Er is hier altijd relatief weinig sociale huur geweest voor het aantal woningzoekenden. Maar velen vonden een alternatief in de koopmarkt. Almere bood volop betaalbare eengezinswoningen, waardoor starters niet waren aangewezen op de huurmarkt.’ Dat is veranderd.

Inmiddels zijn de hypotheeknormen aangescherpt en zijn de prijzen op de koopmarkt fors gestegen. ‘Koop is veel minder een alternatief, en niet meer de kurk waar de woningmarkt op drijft’, aldus Nip.

EIGEN AANWAS De Almeerse woningcorporatie GoedeStede ziet een grote vraag naar betaalbare huurwoningen. Directeur-

Almere in cijfers

bestuurder Arjan Deutekom: ‘Almere heeft veel ruime

Aantal inwoners: 205.596 (1 juli 2018)

en relatief jonge huurwoningen, die veel WWS-punten

Gemeentebestuur: VVD, PvdA, D66, GroenLinks en CU

hebben en dus een hoge maximaal redelijke huur. Als

Woningmarktregio: Metropoolregio Amsterdam

we huurwoningen aanbieden met een huur onder de

Prestatieafspraken: Ja, voor 2017 en 2018. Nieuwe zijn in de maak.

eerste aftoppingsgrens, kijken we er niet van op als we

Woningcorporaties: de Alliantie, GoedeStede, Ymere

gemiddeld 150 reacties per woning krijgen.’

Aantal sociale huurwoningen: de Alliantie: 6.145, GoedeStede:

De woningvoorraad in Almere is traditioneel: veel

ongeveer 8.000, Ymere: 7.314

eengezinswoningen met voor- en achtertuin. De laatste

Verhouding sociale huur-vrijesectorhuur: 26% sociale huur, 6%

jaren wordt Almere steeds meer een ‘gewone’ stad,

vrije-sectorhuur (van het corporatiebezit)

merkt Deutekom. ‘Er wordt niet alleen meer gebouwd

Gemiddelde maandhuur: 608 euro netto (GoedeStede)

voor instroom, maar steeds meer voor ‘eigen aanwas’.

Jongeren, kinderen van huidige bewoners, maar ook bewoners die ouder worden en zorg nodig hebben.

Daar moeten wij als corporatie rekening mee houden.’

De gemeente streeft ernaar om de voorraad betaalbare

WIKIHOUSE

huurwoningen in Almere te laten groeien. Nip: ‘In de

Ook Jan van Barneveld, directeur Ontwikkeling van de

periode vóór 2014 daalde de voorraad sociale

Alliantie, signaleert krapte op de Almeerse woning-

huurwoningen. Er werd wel bijgebouwd, maar meer

markt: ‘Met de stijgende woningprijzen is voor steeds

verkocht. We boerden de verkeerde kant op.’ Met de

meer mensen alleen sociale huur nog betaalbaar.’ De

corporaties is toen afgesproken te werken aan een

wens om in de komende collegeperiode meer huur-

netto-toename. Met als resultaat dat er in de vorige

woningen te realiseren dan in de afgelopen vier jaar,

collegeperiode ongeveer 1.400 woningen bij zijn

noemt Van Barneveld een opgave. ‘De ambitie is groot.

gekomen. Voor de komende collegeperiode zijn de

Wij zijn bereid om ons in te spannen, en vragen ook aan

ambities groter. In het coalitieakkoord Almere 2018-

de gemeente om snel met locaties te komen. Woningen

2022 is afgesproken om extra sociale huurwoningen

plannen en realiseren kost tijd.’ Almere heeft ruimte om

tebouwen. De gemeente trekt de komende vier jaar

te groeien en is traditioneel een bouwgemeente. Nip:

extra geld uit om de bouw van 2.000 tot 2.500 sociale

‘Een deel van de benodigde grond is beschikbaar. Voor

huurwoningen mogelijk te maken.

grondexploitatie stelt de gemeente 8 miljoen extra

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2226 31

» 2018-09-03 07:07:20

20

» groeten uit «

De eerste bewoners worden verwelkomd bij de Goedhuurwoningen in Almere Poort.

»

beschikbaar. Niet alleen fysiek, ook financieel is er dus

BETAALBAAR EN DUURZAAM

ruimte. Daarnaast zoeken we het ook in transformatie en

Vernieuwende bouwprojecten zijn er in Almere volop.

binnenstedelijke ontwikkeling. Almere vergrijst

Ymere realiseerde in Nobelhorst Zeer Energiezuinige

inmiddels ook. Daardoor komen bijvoorbeeld scholen

Nieuwbouw. Deze ZEN-huizen wekken alle elektriciteit

leeg te staan.’ Eén van die leegstaande schoolgebouwen

die ze verbruiken zelf op, zodat huurders kunnen wonen

in Almere Haven maakt plaats voor seniorenwoningen.

zonder energierekening. De gemeente en Ymere

GoedeStede gaat de appartementen bouwen en ver-

vonden elkaar bij de realisatie van deze betaalbare en

huren. Deutekom: ‘Ondanks veel vraag naar standaard-

energiezuinige sociale huurwoningen. Een ander

woningen, experimenteren we in Almere ook volop . Zo

voorbeeld zijn de Goedhuurwoningen die de Alliantie

kijken we bij dit project of het juridisch en financieel

realiseerde in Almere Poort. Samen met bouwbedrijf

mogelijk is een wooncoöperatie te vormen, waarbij de

Trebbe won de Alliantie in 2016 de ontwikkelvraag van

bewoners actief meedoen en hun wensen realiseren.

het Woningbouwatelier: wie ontwikkelt, bouwt en

Met dit soort experimenten ontdekken we hoe het

exploiteert huurwoningen inclusief energiekosten onder

anders kan.’ Een tweede experiment waar GoedeStede

de 550 euro? Van Barneveld: ‘Het was een uit-daging

aan meedoet, is de bouw van een tinyhouse. Deutekom:

om betaalbare en tegelijkertijd duurzame sociale

‘Ondanks veel vraag naar standaardwoningen, experi-

huurwoningen te bouwen. Modulair bouwen, duurzame

menteren we in Almere ook volop. Zo kijken we bij dit

materialen en proces- en bouwinnovatie zorgen voor

project of het juridisch en financieel mogelijk is een

lagere beheer- en onderhoudskosten.’ Het resultaat?

wooncoöperatie te vormen, waarbij bewoners actief

Duurzame huur-woningen met een oppervlak van 80 tot

meedoen en hun wensen realiseren. Met dit soort

110 vierkante meter en een EPC van 0, voor een huur-

experimenten ontdekken we hoe het anders kan.’ Een

prijs van 550 euro. De komende jaren zet de gemeente

tweede experiment waar GoedeStede aan meedoet, is

Almere samen met de rijksoverheid het Woningbouw-

de bouw van een tinyhouse. Deutekom: ‘De vraag was:

atelier voort om vernieuwende woningbouwconcepten

kan dit ook in het huursegment? In samenwerking met

te realiseren. De ambitie van het nieuwe Almeerse

het Woningbouwatelier hebben we een Wikihouse

college is woningen te realiseren waarbij niet alleen

ontwikkeld en gerealiseerd.’ In het Woningbouwatelier

wordt gekeken naar de kwantiteit, maar zeker ook naar

werken initiatiefnemers, overheid en marktpartijen

de kwaliteit: betaalbaarheid, diversiteit, duurzaamheid

samen aan innovaties in de woningbouw.

en innovatieve concepten.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2683 32

‘Ondanks veel vraag naar standaardwoningen, experimenteren we in Almere ook volop’

« 2018-09-03 13:23:39

Scenarioplanning Is ‘gasloos’ wonen de toekomst? Het lijkt één van de speerpunten in het klimaatakkoord te gaan worden.

Waren we ons daar tien of vijftien jaar geleden bewust van geweest, dan bouwden we nu andere wijken en renoveerden we onze woningen op een andere manier. De wereld om ons heen verandert snel en het blijft zaak daarop in te spelen en de juiste beslissingen te nemen.

Daarbij staan woningcorporaties ook nog eens onder druk om

Waarom het gaat is:

beter maatschappelijk te presteren tegen lagere kosten. Maar

• het in kaart brengen van onzekerheden en niet het doen van

ondanks dat er meer en meer behoefte ontstaat aan een lange(re) termijn visie is het opvallend dat er wel een aantal scenario’s wordt ‘doorgerekend’, maar dat een risicoparagraaf in de visiedocumenten nog wel eens ontbreekt.

voorspellingen; • het inzicht krijgen in grilligheden en onverwachte ontwikkelingen en niet het doortrekken van trends naar de toekomst; • het kijken naar bredere verbanden en brede maatschappelijke ontwikkelingen en niet het rekenen met een paar financiële

Scenarioplanning als onderdeel van uw P&C cyclus

parameters.

Oliemaatschappij Shell constateerde al in de jaren zeventig dat de oude planningsystemen waren ontwikkeld voor een stabiele,

Aan de slag met scenarioplanning

vertrouwde wereld. Maar wat te doen als de toekomst niet meer

Scenarioplanning kan ingezet worden voor het nemen van

zo vertrouwd is? Die vraag leidde tot de ontwikkeling van

strategische beslissingen, maar ook voor het ontwikkelen van

scenario’s die niet de zekerheden opzoeken, maar die zich juist

nieuw beleid of nieuwe projecten, het op- of bijstellen van het

richten op onzekerheden. Zo waren zij voorbereid op de oliecrisis

ondernemingsplan, het toetsen van de bestaande koers of voor

(1973), in tegenstelling tot andere oliemaatschappijen!

visievorming. Met de juiste medewerkers aan boord kunt u met scenarioplanning ook flexibeler inspelen op veranderende

Hoe is dat binnen uw corporatie? Bent u er aan toe om scenario-

omstandigheden en omgeving.

planning als hulpmiddel bij het bepalen van uw strategie en beleid in te (gaan) zetten? Met het werken vanuit de waan van de dag

Meer weten?

komt u er niet meer. De buitenwereld is teveel aan verandering

Wilt u weten hoe we u kunnen helpen bij het in de vingers krijgen

onderhevig door bijvoorbeeld wetgeving, het maatschappelijke

van scenarioplanning? We wisselen graag van gedachten met u

klimaat en technische revoluties. Maar scenarioplanning is geen

over de mogelijkheden. Neem contact met ons op!

eenmalig gebeuren. Maak het onderdeel van de reguliere P&C cyclus, waar de strategie aan de orde komt!

Wobbe van der Meulen, managing consultant Woningcorporaties 06-30 75 27 67

Gestructureerd kijken naar de toekomst

w.vandermeulen@hofmeier.nl

Scenarioplanning is een manier om met externe onzekerheid om te gaan door op een gestructureerde manier naar de toekomst

Op de hoogte blijven van wat er speelt in corporatie-land?

te kijken. Door verschillende scenario’s te ontwikkelen kan beter

Ga naar hofmeier.nl en meld u aan voor de inspiratiemail

worden geanticipeerd op een veranderende omgeving. Daarbij

Woningcorporaties!

worden ook op voorhand onrealistisch lijkende scenario’s meegenomen. Met het maken van deze scenario’s komen onverwachte (mogelijke) risico’s naar voren.

www.hofmeier.nl

22

» reportage «

IN RUWAARD STAAT DE CLIËNT ECHT CENTRAAL

In Oss staat wijkbeheerder Ad van Workum van BrabantWonen er niet meer alleen voor, als een van de huurders hulp nodig heeft. Dankzij Proeftuin Ruwaard kan hij een multidisciplinair overleg (MDO) bijeenroepen, net als de andere professionals die hierin participeren. De cliënt is er altijd zelf bij. Ter plekke wordt afgesproken wie wat doet. ‘Op die manier zijn al bijna 300 mensen geholpen.’

TEKST: SIMON KOOISTRA, FOTO’S: BART VAN DIEKEN

» Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-1826 24

2018-08-31 08:48:18

» reportage «

23

Aedes-Magazine 2018/4

fc47030d-e2ad-434d-b821-6f6d36dd1111.idml 25

2018-08-31 08:48:46

» reportage «

24 Sinds 2015 is Ruwaard, een woonwijk in Oss, proeftuin voor de decentralisatie in het sociale domein.

Ad van Workum, wijkbeheerder van BrabantWonen (op de grote foto links) en deelnemer van het eerste uur: ‘Vroeger voelde ik me een eenling in de wijk, nu heb ik een heel team om me heen.’

In een multidisciplinair overleg praten hulpverleners met de cliënt over een oplossing voor zijn of haar probleem.

Kwartiermaker Bart Bakker (op de foto hiernaast): ‘Tegenwoordig hebben we één plan per cliënt.

De ene keer zitten we met vijf mensen om tafel, de andere keer met vijftien, afhankelijk van welke expertise nodig is.

»

Ruwaard is de grootste wijk van Oss. Ruim opgezet, veel

corporatie, sociaal werker of verslavingsdeskundige. Nu

groen en een sterke sociale structuur. Maar ook veel

zitten die bij hen aan tafel en beraadslagen ze over één plan,

werkloosheid, verslaving, eenzaamheid en huiselijk

waarbij de bewoner steevast drie vragen krijgt voorgelegd:

geweld. De gemeente besloot in 2015 van deze wijk een

‘wat wil ik, wat kan ik en wie heb ik daarbij nodig?’

proeftuin te maken voor de decentralisatie in het sociale

Ad van Workum, wijkbeheerder van BrabantWonen en

domein. Daarbij zijn steeds meer schotten tussen de

deelnemer van het eerste uur: ‘Vroeger voelde ik me een

aanbieders van zorg en welzijn weggehaald. Organisaties

eenling in de wijk, nu heb ik een heel team om me heen.

die – na goedkeuring door de gemeente – meedoen,

Vóór de proeftuin moest ik achter instanties aan als ik iets

stoppen een deel van hun budget in één pot. Uit deze lump

gedaan wilde krijgen. Als ik drie weken later informeerde,

sum worden alle activiteiten in Ruwaard betaald. ‘Daardoor

was er vaak nog niets gebeurd. Bij sommige hulpverleners

heb je geen perverse prikkels meer’, zegt kwartiermaker

kwam ik nooit binnen, zoals de GGZ. Nu kan ik ze bellen en

Bart Bakker. ‘Instanties worden niet langer betaald naar rato

schuiven ze morgen aan.’

van het aantal cliënten of zorghandelingen. Wij kijken alleen naar het belang van de cliënt. Daardoor is er ook

Van Workum vertelt het verhaal over een ontruiming

meer aandacht voor preventie.’

wegens huurachterstand. Hij stond met de deurwaarder op de stoep, maar er werd niet opengedaan en de politie was al

EÉN PLAN

gebeld om toegang tot de woning te verschaffen. Toen hij

Vroeger moesten mensen voor elk probleem naar een

door het raam keek, zag Van Workum de bewoner in

aparte instantie: huisarts, wijkagent, school, psycholoog,

een verdachte houding op de bank liggen. Die bleek een

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2666 24

2018-09-03 12:56:15

» reportage «

25 ’ Sociaal werker Robert Jans (op de linkerpagina bovenste foto rechts): ‘Als ik nu te maken heb met een verward persoon, zit er volgende week een psycholoog of psychiater aan tafel.’

Sonja Haven (op de grote foto rechts) op bezoek bij de familie Blom. Haven is coördinator Vrijwilligers en activiteiten bij BrabantZorg en houdt kantoor in een serviceflat voor 50-plussers van BrabantWonen.

Mevrouw Blom, op de grote foto in het midden, heeft samen met haar man een andere woning gekregen die beter bij hun situatie past, dankzij ingrijpen van Haven en Van Workum.

overdosis pillen te hebben geslikt. De ambulance kwam net op

jaren en de inkomenstoets. Ik doe niets in het geheim.

tijd. Van Workum: ‘Ik heb de deurwaarder weggestuurd en er

Alles wat ik doe, kan in de krant.’

een proeftuincasus van gemaakt. Een week later zat ik met zeven mensen aan tafel. De alleenstaande man van bijna 60

WEERSTANDEN OVERWINNEN

bleek gokverslaafd, had schulden en geen uitkering meer.

Van deze casus heeft hij geleerd dat hij nooit meer zijn

Tijdens het multidisciplinair overleg hebben we een uitkering,

handtekening onder een ontruimingsbevel zet zonder

schuldhulpverlening, bewindvoerder en dagbesteding

eerst met de bewoner te hebben gesproken. Bij collega’s

geregeld. Ik zoek nu een kleinere en goedkopere woning voor

moet hij soms weerstanden overwinnen. Medewerkers

hem. De man heeft weer zin in het leven, omdat we meedenk-

van de afdeling Incasso of Technisch beheer zijn minder

en. Hij is al bezig zijn huidige woning in de oude staat te

geneigd af te wijken van de gangbare regels. Zo kreeg

brengen.’

een weduwe die haar eengezinswoning moest inruilen

In zulke gevallen geeft Van Workum aan zijn collega’s van de

voor een seniorenwoning, een rekening voorgeschoteld

afdeling Klant en Wonen door wat voor soort woning hij nodig

van 15.000 euro voor herstelwerkzaamheden.

heeft. ‘Als wij in het MDO vaststellen dat iemand urgent is, is

Van Workum: ‘Ze kon dat onmogelijk opbrengen en

dat ook voor mijn organisatie een gegeven. Ik krijg een seintje

zat al tot haar nek in de problemen. Ik heb er een

zodra een geschikte woning vrijkomt.’ Betekent dit dat

proeftuincasus van gemaakt met als resultaat dat

BrabantWonen de regels opzij zet? Van Workum: ‘We gaan er

cliënten van de dagbesteding haar woning nu

een beetje omheen, maar er niet tegenin. Alle normale huur-

opknappen.’ Sonja Haven is coördinator Vrijwilligers

voorwaarden blijven van kracht, zoals voldoende woon-

en activiteiten bij BrabantZorg. Zij werkt al 25 jaar in

‘We gaan niet tegen de regels in, we gaan er een beetje omheen’

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2666 25

2018-09-03 12:56:18

26

» reportage «

Aedes-Magazine 2018/4

fc47030d-e2ad-434d-b821-6f6d36dd1111.idml 25

2018-08-31 08:49:55

27

» reportage « Anton Burgers (foto links) is initiatiefnemer en beheerder van Ons Huis van de Wijk. Toen hij vier jaar geleden zonder werk raakte ging hij op zoek naar activiteiten in de wijk. Die waren er amper. Hij begon een wandel- en eetgroepje, maar miste nog een ruimte. Daarom klopte hij aan bij de Proeftuin. Dat leidde tot een ‘huiskamer’ voor de wijk.

Kees van Hasselt (foto rechts) is oudjournalist en vaste bezoeker van Ons Huis. Twee keer per week geeft hij Nederlandse les aan vluchtelingen.

»

Ruwaard en houdt kantoor in een serviceflat voor

ningen tussen man en vrouw liepen hoog op. Bovendien

50-plussers van BrabantWonen. ‘De meeste bewoners

kregen ze ruzie met verschillende buren die hoorndol

hebben een rugzakje’, zegt Haven. ‘Ze wonen hier

werden van het geblaf. Toen Sonja Haven mevrouw Blom

zelfstandig, maar kunnen gebruikmaken van voorzieningen

huilend in de hal aantrof, omdat haar man haar de deur

en meedoen aan activiteiten. Ik hoor en zie veel. Vóór de

uitgezet had, greep ze direct in. Tijdens een proeftuinsessie

proeftuin werkte ik nauwelijks samen met andere

werd besloten een andere woning te zoeken. Samen met het

organisaties. Ik dropte een probleem als het niet op mijn

echtpaar regelde Ad van Workum dat ze hiervoor in aan-

terrein lag. Nu bepalen we in onderling overleg wat voor

merking kwamen. Nu wonen ze op de begane grond en

elke situatie de beste oplossing is. Je ziet nu al dat bewoners

hebben één kamer meer. Van Workum: ‘Ze voldeden aan de

daardoor minder gauw een beroep doen op medische hulp.’

eisen van woonduur, maar zonder proeftuin had het langer

Zo kan verandering van woonsituatie een oplossing zijn voor

geduurd.’

‘We bepalen nu in onderling overleg wat voor elke situatie de beste oplossing is’

fysieke en psychische problemen. Haven werkt nauw samen met BrabantWonen, die een deel van haar uren vergoedt:

ANGST VOOR WILLEKEUR

‘Zij zijn er voor de stenen en wij voor de zorg.’ Ze vertelt

Leidt deze aanpak niet tot willekeur? ‘Daar was ik in het

over het echtpaar Blom, dat in de serviceflat eerst apart

begin wel bang voor’, zegt sociaal werker Robert Jans,

woonde en later bij elkaar introk. Dat ging al gauw mis.

trekker van een sociaal wijkteam in Oss-west en deelnemer

Mevrouw Blom was in behandeling bij de GGZ, die haar

aan de Proeftuin. ‘Waarom krijgt de één direct een ander huis

aanraadde een jonge hond te nemen tegen de eenzaamheid.

en moet de ander twee jaar wachten? Maar toen ik zag hoe

Dat pakte niet goed uit in de kleine bovenwoning. De span-

het in de praktijk werkte, was ik om. Vroeger moesten mijn

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2167 35

2018-09-03 05:11:17

28

» reportage «

In Ons Huis is ‘koffiejuf’ Jouri Lamers (foto boven midden) vier ochtenden in de week.

Hij is lid van het kernteam dat alle activiteiten coördineert.

Nadat hij volledig arbeidsongeschikt was verklaard, zat hij hele dagen thuis, vertelt Lamers. Dat ging niet goed. Hij raakte gameverslaafd en zag bijna niemand. ‘Ik zocht hulp, maar werd van het kastje naar de muur gestuurd. Nu heb ik weer structuur in mijn leven. Mijn moeder doet ook veel, ik noem haar hoofd Mantelzorg.

Via Labyrint, een zorginstelling voor mensen met een beperking, heb ik bovendien een hulpmaatje met wie ik één keer per week de stad in ga.’

»

cliënten maanden wachten op een intake bij de

LEERSESSIES

verslavingszorg of GGZ. Als ik nu te maken heb met een

Eens in de twee weken houdt de Proeftuin een leersessie in

verward persoon, zit er volgende week een psycholoog of

het wijkcentrum. Daar zijn medewerkers van alle

psychiater aan tafel. Die is deskundig, wij niet. Tijdens het

deelnemende en belangstellende organisaties welkom en

overleg brengen we alle problemen in kaart en wegen af

worden geanonimiseerd ervaringen uitgewisseld. Nog

wat de beste oplossing is. ’

steeds sluiten nieuwe organisaties zich aan. De

Kwartiermaker Bart Bakker: ‘In de oude situatie had een

verslavingszorg, GGZ en daklozenopvang zitten wel aan

cliënt te maken met verschillende behandelplannen en kon

tafel, maar doen nog niet mee aan de lump sum. Bakker

hij ook gaan shoppen bij verschillende instanties. Dat geeft

hoopt dat dit de volgende stap is. De gemeente overweegt

veel ruis. Nu hebben we één plan per cliënt. De ene keer

de proeftuin-aanpak naar andere wijken uit te breiden. En

zitten we met vijf mensen om tafel, de andere keer met

andere corporaties en gemeenten komen naar Oss om te

vijftien, afhankelijk van welke expertise nodig is. We

leren over deze aanpak.

hebben geen toverstokje waarmee we bij wijze van spreken 100 woningen kunnen regelen. Maar uit de evaluatie van 50 praktijkvoorbeelden blijkt wel dat de wijk veel beter scoort op het welzijn van de bewoners. Bovendien besparen we de samenleving veel kosten, omdat mensen bijvoorbeeld minder gauw naar de huisarts gaan.’

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2175 24

2018-09-03 05:45:23

» reportage «

29 Trudy van Lent (foto midden onder) is gastvrouw in Ons Huis: ‘Iedereen is hier welkom. Als je geld vraagt, is dat huiselijke weg. En we schenken geen alcohol . Dat komt de ongedwongen sfeer ten goede.’

In Ons Huis aan tafel zit ‘Theo Techneut’ (op de foto links).

Zijn echte achternaam wil hij niet noemen, want hij is bang dat iedereen dan bij hem aanklopt voor hulp. De oudautomonteur heeft twee rechterhanden en repareert alles wat los en vast zit in Ons Huis. Hij is verder actief in diverse reparatiecafés. Naast hem zit vrijwilliger Herman.

IN DE HUISKAMER VAN RUWAARD IS IEDEREEN WELKOM De een komt naar Ons Huis in de

nen met een wandel- en eet-

In het eetgroepje leerde Anton zijn

Wijk voor een activiteit, de ander

groepje, maar miste nog een

partner Trudy van Lent kennen. Zij

voor de gezelligheid of om

ruimte. Toen ik van de Proeftuin

is tegenwoordig gastvrouw in Ons

gewoon zijn krantje te lezen. Jouri

hoorde, heb ik daar aangeklopt.

Huis in de Wijk. Zij wordt

Lamers stelt zich voor als ‘de

Daarna is de bal gaan rollen.’

net als Anton Burgers betaald voor

koffiejuf’. Hij is hier vier

haar werk in ‘Ons Huis’. Zij

ochtenden per week en lid van het

De gemeente stelde gratis een

begon met behoud van uitkering,

kernteam, dat zorgt voor de

voormalig schoolgebouw ter

die nu door de gemeente is

dagelijkse coördinatie. ‘Dit is mijn

beschikking, dat op de nominatie

omgezet in loon. ‘We hebben veel

tweede thuis’, zegt hij.

stond voor sloop. ‘Iedereen die iets

vaste bezoekers, maar er komen

wil doen, kan hier gratis terecht,

elke dag ook nieuwe mensen.

Initiatiefnemer en beheerder Anton

mits de wijk er ook wat aan heeft.

Iedereen is welkom.’

Burgers : ‘Ik ben vier jaar geleden

Dat is het verschil met het

werkloos geworden en ging op

wijkcentrum, waar je voor

zoek naar activiteiten in de wijk.

elke activiteit een zaaltje moet

Veel meer dan een clubje breiende

huren en voor elke kop koffie moet

dames vond ik niet. Ik ben begon-

betalen.’

«

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2173 27

2018-09-03 05:44:56

Executive Program Finance & Risk Management voor Woningcorporaties

Erasmus School of Accounting & Assurance

U vindt het van belang uw kennis te vergroten en uw inzicht te

voor Woningcorporaties ontwikkeld. Ervaren wetenschappers

verdiepen op het terrein van financiële vraagstukken en van

en praktijkmensen behandelen in 8 weken de belangrijkste

risicomanagement. Voor dat doel heeft de Erasmus Universiteit

financiële- en risicogerelateerde vraagstukken en gaan daar-

Rotterdam, het Executive Program Finance & Risk Management

over op interactieve wijze met de deelnemers in discussie.

Module 1

Module 2

Module 3

Module 4

Risk Management

Project Control

Performance Management

Internal Control

11 oktober 2018

18 oktober 2018

25 oktober 2018

1 november 2018

Module 5

Module 6

Module 7

Module 8

Treasury Management

Financial Management

Financial Accounting

Corporate Governance

8 november 2018

15 november 2018

22 november 2018

29 november 2018

‘Een inspirerend programma, waarbij ik als directeur bestuurder nieuwe inzichten heb opgedaan om scherper te kunnen sturen

Tijd:

donderdagen van 16:00 - 21:00 uur

Locatie:

campus Woudestein, Erasmus Universiteit Rotterdam

op deze belangrijke thema´s. De interactie met de gastsprekers en de ruimte om eigen vraagstukken in te brengen zijn erg

PE-uren:

in totaal 40 of 5 per afzonderlijk te volgen module

waardevol. Fijn om in 8 weken weer helemaal up-to-date te zijn!´

aanmelden: www.esaa.nl/woco

Info en

ESAA is een onderdeel van de Erasmus Universiteit Rotterdam

Erasmus University Rotterdam Make it happen.

Onaaankelijke en objecceve experrse in daken

Dakbestek is een landelijk werkend adviesburo en staat voor: inzicht en onderleggers voor uw beslissingen bescherming van uw belangen het wegnemen of minimaliseren van uw risico’s het ontzorgen van onze opdrachtgevers duurzame en toekomstgerichte oplossingen

U kunt ons vrijblijvend bereiken op onderstaande gegevens:

036 - 53 27 660

info@dakbestek.nl

www.dakbestek.nl

Nieuwe regels, Nieuwe regels, nieuwe kansen.

Nieuwe regels, nieuwe kansen.

Nieuwe regels, Alswoningmarkt woningcorporatie krijgt uonder te maken met De staat onder druk.

Als woningcorporaDe woningmarkt staat al tijden druk.

Alseen woningcornieuwe kansen. nieuwe Regelgeving verandert en er Als woningcorporatie krijgt te maken met een tie krijgt uwerkelijkheid. te maken met een werkelijkheid. poratie krijgt u voortdurend teunieuwe maken met nieuwe regels. nieuwe kansen.

komt een nieuw stelselRegelgeving voor woningwaardering.

Dat nieuwe werkelijkheid. verandert en er De regelgeving verandert ingrijpend.

Op meer dan Op meer dan één gebied.

Telkens moeten nieuwe keuzes Als woningcorporatie krijgt unieuwe te maken metgemaakt een Dat De woningmarkt staat druk.

Alskeuzes woningcorporais al reden genoeg omonder een betrouwbare komt een nieuw stelsel voor woningwaardering. één gebied.

Telkens moeten gemaakt worden.

Reden genoeg om eenjuridische betrouwbare nieuwe werkelijkheid. verandert en er Als woningcorporatie krijgt u te maken met een tie krijgt u maken met een nieuwe werkelijkheid. partner tetewensen ueen hierbij is al reden genoeg omRegelgeving betrouwbare juridische worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridijuridische partner te die wensen diekan u ondersteunen. hierbij kan onderkomt een nieuw stelsel Dat nieuwe werkelijkheid. verandert er De regelgeving ingrijpend.

Op ondersteunen. meer en dan partner wensen dieRegelgeving uvoor hierbij kan ondersteunen. sche partner te verandert wensen die uwoningwaardering. hierbij kan steunen.

Eentepartner die u tijdig waarschuwt bij nieuwe is al reden genoeg om een betrouwbare juridische komt een nieuw stelsel voor woningwaardering.

Dat één gebied.

Telkens moeten nieuwe keuzes gemaakt Onze advocaten en juristen volledig ontwikkelingen.

En u vertelt hoehebben u kunt zich voorsorteren. partner te wensen die ueen hierbij kan ondersteunen. is al reden genoeg om betrouwbare juridische worden.

Reden genoeg om een betrouwbare juridi-op toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij Onze advocaten en juristen hebben zich volledig Onze advocaten hebben zich volledig toegelegd partner te wensen die udie hierbij kan ondersteunen. sche partner teen wensen uWij hierbij kanu ondersteunen. kunnen u dan ook met veel van zaken toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wijookvolledig het vastgoedhuurrecht. kunnen dan met De advocaten van Hielkema &kennis co hebben zich Onze advocaten en juristen hebben zich volledig adviseren (en het moet u procederen) kunnen u dan ook met veelnamens kennis zaken veel kennis vanals zaken adviseren (envan als het moet natoegelegd op het vastgoeden huurrecht en overzien toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wij (ver) Onze en juristen hebben volledig Onze hebben zich volledig toegelegd op over advocaten zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, adviseren (en als het moet namens uzich procederen) uadvocaten procederen) over zaken rond (ver)huur, het mens gehele speelveld.

Zij kunnen u van dan ook solide kunnen u dan ook met veel kennis zaken toegelegd op het vastgoeden huurrecht.

Wijmet het vastgoeden huurrecht.

Wij kunnen u dan ook met huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, over zaken rond (ver)huur, (ver)koop, woonfraude, koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorkennis van zaken adviseren (en als het moet procederen) adviseren (en als het moet namens u procederen) kunnen u dan ook met veel kennis van zaken veel kennisoverlast, van zaken adviseren (enprojectontwikkeling als moet narenovatie, bouw, projectontwikkeling enhet de huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, renovatie, bouw, overwaarden, zaken rond (ver)huur, (ver)koop, huurover zaken rond (ver)koop, woonfraude, adviseren (en als(ver)huur, het moet namens procederen) mens uregelgeving procederen) over ronduwoonfraude, (ver)huur, (ver) regelgeving rond de volkshuisvesting. renovatie, bouw, projectontwikkeling en de en dealgemene rond dezaken volkshuisvesting. prijzen, huurvoorwaarden, overlast, renovahuurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, over zaken rond (ver)koop, woonfraude, koop, woonfraude, huurprijzen, algemene huurvoorregelgeving rond(ver)huur, de volkshuisvesting. tie, bouw, projectontwikkeling en de projectontwikkeling regelgeving rond de renovatie, bouw, projectontwikkeling en de huurprijzen, algemene huurvoorwaarden, overlast, waarden, overlast, renovatie, bouw, Nieuw kantoor.

Vertrouwde expertise.

Vertrouwde expertise volkshuisvesting. regelgeving rond de volkshuisvesting. renovatie, bouw, projectontwikkeling en de en de regelgeving rond de volkshuisvesting.

Hielkema cokan isVertrouwde ontstaan inexpertise.

2015 een25afsplitsing Nieuw kantoor.

Hielkema &&co bogen op meeruit dan jaar ervaregelgeving rond de volkshuisvesting. vaninde van Unger Hielkema & co is van ontstaan in 2015 uitHielkema een Wij afsplitsing ring devastgoedpraktijk praktijk de volkshuisvesting. komen Vertrouwde expertise Nieuw kantoor.

Vertrouwde expertise.

Vertrouwde expertise advocaten. van de vastgoedpraktijk Unger Hielkema graag bij u langs voor eenvan kennismaking.

Hielkema & co kan bogen op meer dan 25 jaar ervaring Hielkema cokan isVertrouwde ontstaan inexpertise.

2015 een25afsplitsing Nieuw kantoor.

Hielkema &&co bogen op meeruit dan jaar erva- in advocaten. de praktijk van Wij komen graag bij u vaninde vastgoedpraktijk van Unger Hielkema &de covolkshuisvesting. is van ontstaan in 2015 uitHielkema een afsplitsing ring de praktijk de volkshuisvesting.

Wij komen langs voor een kennismaking. advocaten. van de vastgoedpraktijk Unger Hielkema graag bij u langs voor eenvan kennismaking. advocaten.

Dé vastgoed- en Dé vastgoed- en huurrechtadvocaten huurrechtadvocaten Dé vastgoeden HJ Amsterdam De Boelelaan 7, 1083 Dé vastgoeden huurrechtadvocaten De HJ Amsterdam Tel. Boelelaan 085 782 28 7, 201083 www.hielkemaco.nl huurrechtadvocaten Tel. 085 782 28 20 www.hielkemaco.nl De Boelelaan 7, 1083 HJ Amsterdam De HJ Amsterdam Tel. Boelelaan 085 782 28 7, 201083 www.hielkemaco.nl Tel. 085 782 28 20 www.hielkemaco.nl

» feiten en cijfers «

31

Steeds meer mensen doen mee met de Vernieuwingsagenda TEKST: ELSKE KOOPMAN, CIJFERS: VERNIEUWINGSAGENDA

‘Actieonderzoek helpt bij het creatief benutten van tegenstellingen’ GERTJAN SCHUILING, PROGRAMMADIRECTEUR VAN DE LEERGANG ACTIEONDERZOEK AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

Aan de Vernieuwingsagenda doen

voor anderen. Een onderzoekende aanpak

het gevolg. Actieonderzoek blijkt ook

inmiddels 115 organisaties en 309

helpt dan. Dat kan via individuele reflectie.

te helpen bij het creatief benutten van tegen-

mensen mee. Een jaar geleden begonnen

Kijk wat werkt en ook waarom iets niet heeft

stellingen. Iedereen voelt zich dan vrijer om

80 organisaties met 172 mensen aan de

gewerkt en hoe dat komt. Door vernieuwing

naar belangen en opvattingen van anderen te

samenwerking voor verandering. Het is

als een actieonderzoek op te zetten kun je

kijken, zonder die van zichzelf uit het oog te

goed dat steeds meer organisaties samen

dat versterken. En het helpt om zowel de

verliezen.

willen werken aan de Vernieuwings-

complexiteit van de inhoud als de samen-

agenda, maar zo veel spelers kan

werking grijpbaar te maken. De vernieuwers

Het is aan de afvaardiging van de

veranderen lastig maken.

krijgen dan meer diepte en nuance in hoe zij

samenwerkende partijen om medestanders

zich verhouden tot de kluwen van actoren

te krijgen. Zij moeten via enthousiasme

‘Veranderen met veel partijen vergt relaties

waarmee zij te maken hebben. Daarna zijn

steun vergaren en als dat niet lukt druk

aangaan met mensen buiten je eigen

de acties veel gerichter en effectiever.

uitoefenen. Soms is het een gevecht, soms

organisatie en met hen een idee voor een

een goed gesprek. Als er echt geen bewe-

vernieuwing ontwikkelen. Als dat lukt,

Deelnemers blijven niet hangen in oude

ging in zit, zijn er twee opties: accepteer het,

word je vervolgens ambassadeur of activist

gewoonten en leren de goede woorden te

en stop met het idee. De andere optie is een

voor dat idee naar je achterban. Het lastige

geven aan wat ze willen en wat werkt en

herformulering van het idee, zodat mensen

aan activisten is dat ze geobsedeerd kunnen

waarom. Vaak past dat beter bij de verwach-

wel mee willen doen.’

raken door hun eigen vernieuwingsidee.

tingen. Meer belangstelling bij anderen en

Dat kan anderen irriteren. Blijf daarom open

een minder verkrampte samenwerking zijn

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2210 39

2018-09-03 06:50:10

32

» achtergrond «

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2339 28

2018-09-03 08:59:30

» achtergrond «

33

INNOVEREN MET EEN CHALLENGE

‘WE MOETEN ACHTER ONZE BUREAUS VANDAAN’ De badkamer-challenge, de warmwater-challenge, de 100%GZNDwonen-challenge, een challenge om huizen op een nieuwe manier te bouwen. Voorbeelden van wedstrijden waarmee corporaties noodzakelijke innovaties in gang willen zetten. Hoe pakken ze dat aan? Wat levert het op? Enkele lessen uit de praktijk.

TEKST: MARJON VAN WEERSCH

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2843 29

2018-09-03 14:58:44

34

» achtergrond «

»

Als je woonomgeving je niet meer gelukkig maakt, vlieg

vanachter ons bureau.’ Een challenge is een van de

je met huis en al naar een locatie die meer woongeluk

manieren om innovatie in gang te zetten. Dat gebeurt

biedt. Dat is het idee achter het concept Het vliegende

meestal in de vorm van een competitie gebaseerd op een

huis, een van de inzendingen voor de challenge Reinvent

prijsvraag om de markt en andere partijen van buiten

the habitat van de Amsterdamse woningcorporatie Eigen

oplossingen voor een vraagstuk te laten ontwerpen.

Haard. In deze challenge werkt Eigen Haard samen met de bouwers/ontwikkelaars BAM Wonen en AM. De

ONTWERP UIT ZUID-AFRIKA

samenwerkingspartners willen hiermee nieuwe

De challenge Reinvent the habitat leverde bijna 200

manieren van huizen bouwen ontdekken. Met als inzet:

inzendingen uit binnen- en buitenland op. Waaronder

100 pro-cent woongeluk voor de bewoners en halvering

radicale ideeën, zoals het vliegende huis. ‘Leuke,

van de bouwkosten. ‘Een ambitieus doel’, erkent Danny

futuristische breinopeners’, zegt Wijnbelt, ‘maar nu

Wijn-belt, directeur Ontwikkeling en Zakelijk Beheer

natuurlijk nog niet uitvoerbaar’. Uit vijf finalisten heeft de

Eigen Haard. ‘We willen de sector opschudden, de

jury twee winnende concepten verkozen. RAW module

grenzen van onze mogelijkheden opzoeken.’

is een van de winnaars. Met dit modulair ontwerp zijn tegen relatief lage kosten appartementen van zowel 30 als 60 vierkante meter te bouwen. De indeling is flexibel aan te passen aan de wensen van bewoners. Een goed

Er verandert veel in onze samenleving, het wonen is ondertussen al meer dan een eeuw hetzelfde

voorbeeld van vernieuwing, noemt Wijnbelt het. ‘Wel bouwbaar, in Zuid-Afrika is het al op kleine schaal gerealiseerd. Maar in Nederland nog onbekend.’ Het is de bedoeling dat de fabrikant een prototype gaat bouwen in een proeftuin van de TU Delft. ‘Drielaags, omdat onze opgave grotendeels bestaat uit appartementenbouw.

De Nederlandse bouwwereld heeft nog niet veel ervaring met gestapelde, modulaire bouw. Dus ook dat is vernieuwend.’

Het is een van de lessen die ook woningcorporatie Mitros

De Utrechtse corporatie Mitros heeft inmiddels ervaring

deelt over de aanpak van een challenge: stel een ambi-

met twee challenges: badkamer-in-één-dag en

tieus doel. ‘Dat inspireert deelnemers en geeft je ook als

100%GZNDwonen. Eind 2016 zocht de corporatie de

corporatie de benodigde energie, want een challenge

publiciteit met haar eerste challenge en vroeg wie een

vergt een lange adem’, zegt projectleider Innovatie Gerdi

badkamer kan renoveren in één dag, met minder overlast

Berkers van Mitros. ‘In de communicatie helpt een ambi-

en tegen dezelfde kosten en kwaliteit. Aan die daad-

tieuze vraag ook. Onze challenge-slogan was: renoveer

werkelijke start gingen echter zeker 9 maanden vooraf,

een badkamer in één dag met minder overlast en tegen

waarin de corporatie zocht naar de juiste vraag en de

lagere kosten. Dat prikkelde niet alleen deelnemers, maar

juiste vorm, vertelt Gerdi Berkers. Mitros is daarbij

ook de media.’

ondersteund door een externe organisatie, het House of Open Innovation (lees ook het interview met directeur

Er verandert veel in onze samenleving. Zo is er de dring-

Rick Wielens, op pagina 10 in dit nummer). Uit 33 inzen-

ende verduurzamingsopgave, moeten we zelfredzamer

dingen en vier finalisten koos de jury in 2017 twee

zijn en meer voor elkaar zorgen, zijn er meer kleine

winnaars. Hun badkamerwanden zijn in de fabriek al

huishoudens, worden we ouder. En er zijn nieuwe tech-

helemaal klaar gemaakt. Beide winnaars plaatsten in juni

nologische ontwikkelingen, zoals de internet of things.

van dat jaar twee nieuwe, verschillende badkamers in één

Het wonen is ondertussen al een eeuw min of meer

dag. De twee bedrijven zagen echter nog tal van verbe-

hetzelfde. Vernieuwing is noodzakelijk, ook bij woning-

termogelijkheden en gingen daarmee aan de slag.

corporaties. ‘Dat vraagt echt om een andere manier van

Uiteindelijk zijn de eerste badkamers bij bewoners in juli

denken’, zegt Jeroen Duvergé, strategisch innovatie-

2018 geplaatst in Nieuwegein (lees het verhaal van Kees

manager bij Elkien in Friesland. ‘En dat kunnen we niet

en Anja van den Ham op pagina 65). En ook dat leidt

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2871 12

2018-09-03 15:03:26

» achtergrond «

35

weer tot verbeteracties. ‘Een challenge is geen project met een duidelijk begin en een einde’, zegt Berkers. ‘Het is een langdurig innovatieproces met verschillende leereffecten die invloed hebben op onze interne bedrijfsorganisatie.’ De innovatie van de badkamer in één dag is onderdeel van een nieuwe vraaggerichte interieuraanpak van Mitros. Daarbij integreren we tijdens renovaties drie typen onderhoud: het dagelijkse, het mutatie en het grootschalige onderhoud. ‘Dat betekent nog al wat voor onze medewerkers. Daarom introduceren we die nieuwe aanpak stapsgewijs en beginnen we met de pilot in Nieuwegein. Pas als de nieuwe werkwijze goed loopt, integreren we deze met onze bestaande werkprocessen.’

MARKTPARTIJEN GAAN SAMENWERKEN Vooral de challenge 100%GZNDwonen heeft veel losgemaakt in de markt, zegt Berkers. De twee winnaars zijn nu aan de slag met een prototype om te laten zien dat hun concept echt leidt tot woningen zonder tocht, schimmel en te veel vocht. Het bedrijf FreshR is

‘Een ambitieus doel inspireert deelnemers en geeft energie, want een challenge vergt een lange adem’

één van de winnaars. Projectmanager Coen Borren vertelt dat zijn bedrijf dankzij de challenge van Mitros de samenwerking is aangegaan met een architect, bouwonderneming, installateur en een bureau dat bewoners en werknemers over gezondheid adviseert.

Zij ontmoetten elkaar op een bijeenkomst van Mitros

rend te voorzien van warm water. Bij de uitreiking van

voor potentiële deelnemers. Samen ontwikkelden ze

de prijzen riep Elkien de twee Zweedse winnaars

vervolgens een van de winnende concepten: een venti-

nadrukkelijk op tot samenwerken en hun oplossingen te

latiesysteem in de gevel dat er onder meer voor zorgt dat

combineren om tot een nog beter resultaat te komen.

verse lucht voorverwarmd de woning binnenkomt.

Innoveren kost tijd én geld. Het prijzengeld bij de

‘Dankzij onze samenwerking kan het systeem bijvoor-

badkamerchallenge bedroeg bijvoorbeeld 80.000 euro.

beeld niet alleen tijdens grote renovaties aangebracht

Mitros maakte ook een website en organiseerde tal van

worden, maar ook als een individuele bewoner proble-

events en bijeenkomsten. Ook de beide winnaars van de

men heeft met vocht, tocht of schimmel’, legt Borren uit.

100%GZNDwonenchallenge ontvangen een vergoe-

Het adviesbureau dat verstand heeft van gedrag zorgde

ding en mogen aan de slag met een demonstratie van een

ervoor dat de samenwerkingspartners met bewoners

100 procent gezonde woning. ‘In corporatieland kunnen

zijn gaan praten. ‘Dat heeft ons geleerd dat er bewoners

dit soort kosten met argwaan bekeken worden’, stelt

zijn die willen dat het ventilatiesysteem automatisch zijn

Mitros in haar lijstje met geleerde lessen. Berkers:

werk doet maar dat een andere groep dat ook zelf wil

‘Wees er daarom transparant over en relativeer de

kunnen instellen. Ons ontwerp komt aan beide wensen

kosten door te laten zien wat de opbrengst is voor de

tegemoet.’ Borren is ervan overtuigd dat er zonder deze

huurders die straks baat hebben bij de innovatie.’

samenwerking een minder innovatieve oplossing zou

Ook de challenge Reinvent the habitat heeft geld gekost.

zijn bedacht.

Dat is behalve door BAM Wonen en AM deels door

Ook woningcorporatie Elkien gaat daarvan uit. De twee

corporatie Eigen Haard opgebracht, zegt Wijnbelt. ‘Van

winnaars van hun warm-waterchallenge hebben inno-

het geld dat wij in deze innovatie hebben geïnvesteerd

vatieve concepten bedacht om woningen energiebespa-

willen we natuurlijk het liefst wel opbrengsten zien.

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2869 31

2018-09-03 15:03:24

36

» achtergrond «

»

Dat kan bijvoorbeeld door aanspraak te maken op de

SCHERPE VRAAGSTELLING

eerste woningen als het concept daadwerkelijk

Is een challenge het antwoord op iedere innovatievraag?

uitgevoerd wordt.’ Daarbij zou het enorm helpen als we

Nee, zegt Wijnbelt. ‘Tegenwoordig lijkt het een beetje

samen met andere corporaties onze vraag opschalen,

een modewoord, maar een challenge is zeker niet

vervolgt hij. ‘Hoe groter het volume van de opdracht,

bedoeld om voor iedere vernieuwing in te zetten. Dan is

hoe lager de productiekosten voor het bedrijf. Op die

het instrument ook niet meer geloofwaardig.’ Een

manier komt onze investering helemaal ten goede aan

challenge is bij uitstek geschikt om de markt te prikkelen

de Nederlandse volkshuisvesting.’

met een scherpe vraagstelling. Stel je die vraag te breed, krijg je reacties die je niet kunt vergelijken. Stel je de

Zowel Mitros als Eigen Haard en Elkien zijn hun

vraag te smal, krijg je antwoorden die je kon verwachten

challenges zelfstandig als corporatie gestart. Berkers:

en ontstaat er geen vernieuwing, zegt Berkers. Een

‘Bij onze eerste twee challenges, moesten we echt nog

challenge moet geen doel op zich zijn, vinden de

ervaring opdoen. Daarom zijn we alleen begonnen. De

gesprekspartners.

resultaten stellen we wel aan iedereen beschikbaar.’

Iedere innovatie begint met rondkijken, ook een

Mitros is inmiddels met een nieuwe challenge gestart:

challenge. ‘Doe dat in de corporatiebranche, maar

deze keer over duurzaamheid. ‘Daarbij bundelen we

vooral ook erbuiten. Verwonder je over andere

vanaf het begin de krachten van alle Utrechtse

sectoren’, adviseert Berkers. Jeroen Duvergé, de

corporaties. En als het lukt, doen ook nog corporaties

innovatiemanager van Elkien, komt uit zo’n andere

van elders in het land mee.’

branche. Hij was onder meer marketingmanager bij ABN AMRO. Het is hem opgevallen dat veel woningcorporaties en bouw-bedrijven nog erg naar binnen gericht zijn. ‘Er is veel voor nodig om die

INNOVATIECHALLENGE LEEFBARE WIJKEN EN BUURTEN 2018-2019 Onderdeel van de Vernieuwingsagenda is de Innovatiechallenge Leefbare Wijken en buurten 2018-2019. Daarin gaan zo’n 90 experts in zes teams werken aan zes actuele complexe maatschappelijke vraagstukken aangereikt door corporatiebestuurders.

culturen te veranderen, om ze wendbaarder te maken’, zegt hij. ‘Met een challenge kunnen we dat stapje voor stapje aanpakken en zo samen steeds grotere stappen maken.’ Liefst ziet hij dat corporaties daarbij meer gezamenlijk optrekken en samen experimenteren.

‘We moeten dus samen achter onze bureaus vandaan.’

«

Dat doen ze in werkateliers volgens de methodiek van design thinking. In september 2019 presenteren zij hun innovatieve oplossingen om de leefbaarheid in de wijk te vergroten.

De teams vormen een domein overstijgende krachtenbundeling van enthousiastelingen uit de wetenschap, de markt, de overheid en de corporaties. In de oplossingen waaraan de teams werken is vanzelfsprekend ook een bepalende rol weggelegd voor huurders en hun ervaringen.

Aedes, KWH en het BlomBerg Instituut organiseren de Innovatiechallenge en verwachten dat deze behalve oplossingen straks ook een krachtig netwerk van innovators oplevert.

Meer weten? Meedoen?

Kijk op www.aedes.nl/innovatiechallenge

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2419 28

2018-09-03 09:51:35

» column «

37

VEREENDE KRACHTEN Sociale huurwoningen horen bij Nederland, al meer dan een eeuw.

Internationaal staat onze volkshuisvesting in hoog aanzien. Lokaal hebben we als woningcorporaties niet te klagen over waardering.

Alleen op landelijk niveau is ons imago fragiel, al is het beter dan enkele jaren geleden. Op onze lauweren rusten is er in elk geval FOTO: MARK PRINS

niet bij. Uitdaging is mee te gaan met de tijd en de uitdagingen die daarbij horen. Te vernieuwen dus. Prikkels daarvoor zijn beperkt.

Ons product – de huurwoning – gaat heel lang mee en de sector waar we het meest mee te maken hebben – de bouwsector – staat bepaald niet bekend om zijn vernieuwingsdrang. Dus goed dat Aedes hier initiatieven neemt onder de vlag van de Vernieuwingsagenda. Maar dat alleen zal niet genoeg zijn. Vernieuwing zal vooral van onszelf moeten komen: woningcorporaties in coalities ook met andere partijen. Op afstand onze grootste uitdaging is de verduurzaming van onze woningvoorraad. Daar zitten meerdere dimensies aan. Zo is naar mijn idee de lading van het begrip duurzaamheid nog niet stabiel. De CO2-neutraliteit waar we nu

‘Een fors volume drukt de kosten: blijf niet langs de kant staan en doe mee aan de Vernieuwingsagenda!’

aan denken zal voor 2050 vast nog verschuiven richting circulariteit en klimaatadaptatie. Een andere dimensie is de (on)betaalbaarheid van de verduurzamingsopgave. Naar de stand van nu doet de op basis van de Aedes-routekaart genoemde 108 miljard euro ons de schrik om het hart slaan. Vernieuwen en innoveren: het enige antwoord op onze duurzaamheidsopgave. Maar het gedrag dat we tot nu toe laten zien past daar slecht bij. Kostenbesparing prikkelt ons nauwelijks en het (gedeeltelijk) opgeven van autonomie – nodig voor effectieve samenwerking – vinden we doodeng. Toch moet het. Want de kosten van de benodigde maatregelen moeten fors omlaag en de verduurzaming moet onderdeel worden van onze reguliere onderhouds- en renovatie-activiteiten. Dat lukt alleen met vereende krachten, binnen of buiten de AedesVernieuwingsagenda. De Utrechtse corporaties organiseren een challenge voor de markt om met een veel goedkopere methode de buitenkant van woningen te isoleren. Waarom doen we dat niet met veel meer corporaties? Een fors volume drukt de kosten! Blijf niet langs de kant staan! Doe hier aan mee – of aan andere onderdelen van onze Vernieuwingsagenda. We zijn het aan onze stand verplicht. Alleen zo houden we het tempo van de maatschappelijke vernieuwing bij. Doen we het niet, dan maken we onze sociale taak niet waar en zijn we geschiedenis.

Henk Peter Kip is directievoorzitter bij Mitros in Utrecht. hkip@mitros.nl

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2540 3

2018-09-03 11:16:45

38

» slimmer en beter voor elkaar «

Aedes-Magazine 2018/4

» slimmer en beter voor elkaar «

39

De Vernieuwingsagenda verbindt corporaties en samenwerkingspartners op de ambitie om de verbetering en de vernieuwing in de sector te versnellen.

Zo zijn woningcorporaties straks klaar voor de toekomst en kunnen zij er voor blijven zorgen dat huurders kunnen leven in een goede en betaalbare woning.

S

amen met corporatiemedewerkers en partnerorganisaties zijn daartoe zes maat­

schappelijke ontwikkelingen/prioriteiten ­benoemd: verduurzamen, betaalbaar bouwen en wonen, wonen en zorg, digitalisering, leefbare wijken en buurten, en verander­ kracht.

Op deze thema’s zijn ambities geformuleerd en activiteiten benoemd. In werkateliers zijn corporatiemedewerkers samen met partner­ organisaties aan de slag om deze activiteiten te realiseren. De Vernieuwingsagenda is daar­ mee het vehikel waarmee vernieuwing, ver­ betering en uitwisseling in de sector wordt vergroot. Waarin we met elkaar bestaande patronen weten te doorbreken, en elkaar in­ spireren om op een andere manier te leren kijken, denken en werken. Zodat we uitein­ delijk de veranderkracht van corporaties en onze sector als geheel weten te vergroten, zodat we klaar zijn voor de uitdagingen van de toekomst.

Inmiddels zijn steeds meer medewerkers en partnerorganisaties bezig met het bedenken en uitvoeren van ideeën ter verbetering van de sector. Zie ook Feiten en Cijfers op pagina 31). Dat lukt nog beter als we het met zijn ­allen doen! Doe jij nog niet mee? Sluit je dan aan! Er is vast een thema dat je raakt!

Aedes-Magazine 2018/4

»

40

» slimmer en beter voor elkaar «

Betaalbaar bouwen en wonen Het doel van de coalitie Betaalbaar bouwen en wonen is huur­ ders nu en in de toekomst gezonde, energiezuinige, kwalitatief goede én betaalbare woningen bieden. Corporaties werken aan vernieuwend opdrachtgeverschap en inkoop(samenwerking) en het vergroten van expertise, kennis en kunde hierover. De samenwerkingspartners zijn: Bouwend Nederland, TU Delft, Conceptueel Bouwen, Platform31, Corporatiehuis, Onderhoud

Verduurzamen

NL & Uneto-VNI, VTW en Stekademy. Daarnaast zijn 24 corpo­

Woningcorporaties zorgen ervoor dat huurders

­aanbestedingsbeleid heeft, het vak opdrachtgeverschap hoger

kunnen wonen in duurzame woningen van goede

op de agenda staat, corporaties actief werken aan professiona­

kwaliteit zonder hogere woonlasten. De coalitie

lisering en het contractmanagement en opdrachtgeverschap

raties betrokken.

De coalitie wil bereiken dat elke corporatie een inkoop- en

Verduurzamen werkt hiervoor samen met ­Platform31, Bouwend Nederland en Stroom­ versnelling en er zijn 44 corporaties betrokken.

De doelen van de coalitie zijn: • alle huurwoningen zijn in 2050 CO2-neutraal en hebben in 2021 gemiddeld label B • elke corporatie heeft in 2018 een plan van ­aanpak om haar verduurzamingsopdracht uit te voeren • sturing op woonlasten.

Projectleider Dolf Neilen: ‘In de coalitie Verduur­ zamen werken corporaties nauw met elkaar en andere partners samen om versneld en innovatief te verduurzamen. Zo houden ze de huren ­betaalbaar.’

De Routekaart CO2-neutraal 2050 geeft weer wat er nodig is om de ruim 2 miljoen huizen te verduurzamen. Deze kaarten samen laten de to­ tale verduurzamingsopgave zien van corporaties.

Hierin staat ook wat gemeenten en leveranciers moeten doen om woonwijken CO2-neutraal te krijgen.

Het voordeel voor corporaties van de Routekaart CO2 neutraal 2050 is het delen van kennis over de aanpak van verduurzaming. Ook is het een mid­ del om in gesprek te gaan met partijen zoals ge­ meenten, energieleveranciers en netbeheerders.

Samenwerking zorgt ervoor dat de partijen ken­ nis delen over innovatieve mogelijkheden die een bijdrage leveren aan verduurzaming. Zo kunnen corporaties vervolgens de vertaling maken naar concrete producten, zoals warmtepompen en zonnepanelen.

Aedes-Magazine 2018/4

» slimmer en beter voor elkaar «

41

strategisch op orde hebben. De coalitie wil ook een eenduidi­ gere vraag op basis van concepten die écht werken. De doelen van deze coalitie zijn: • 34.000 nieuwbouwwoningen per jaar (volgens de eisen van Brussel) + tot 2030 300.000 per jaar

Wonen en zorg

• CO2-neutraal in 2050 + gemiddeld label B in 2021 • huurverhoging van sociale huurwoningen stijgt met ­maximaal inflatie + 1 procent.

Projectleider Maarten Georgius: ‘De kunst is samen huizen te ontwikkelen of te vernieuwen zoals huurders die willen: comfortabel en betaalbaar.’ Goed bouwen begint met een goe­

Kwetsbare en oudere huurders wo­

de opdracht en daarom zijn de modelcontracten zo belangrijk,

nen langer zelfstandig in de wijk, dat is

zoals die voor de renovatie tot nul-op-de-meterwoningen

het doel van de coalitie Wonen en zorg.

(NOM) die juni 2018 is gepresenteerd.

De samenwerkingspartners zijn: ActiZ,

Juristen van leden van Aedes en Bouwend Nederland

­Bouwend Nederland, Platform31, Sociaal

­ontwikkelden samen met Stroomversnelling daarom een

Werk NL, VGN, GGZ NL, RIBW Alliantie,

­aangepaste Afnameovereenkomst.

Uneto-VNI, Onderhoud NL, Brandweer, Vernieuwde Stad, Argumentenfabriek en de Woonbond. Bij deze coalitie zijn 17 corporaties betrokken.

De coalitie wil bereiken dat er meer

Digitalisering en informatievoorziening

­variatie komt in de woningvoorraad, dat bestaande woningen geschikt worden ge­ maakt voor ouderen en voor mensen met verstandelijke, lichamelijke of psychische beperking, bijvoorbeeld door het gebruik

Alle partijen in de corporatiesector

technologische ontwikkelingen voor

van domotica. De doelen van deze ­

wisselen vanaf 2022 kwalitatief hoog­

bijvoorbeeld informatiebescherming,

coalitie zijn:

waardige, actuele en onderling goed

ketenautomatisering, e-dienstverle­

• goede sociale netwerken, waardoor

vergelijkbare informatie efficiënt met

ning, BIM en big data. Verder is van

eenzaamheid, overlast en onveiligheid

elkaar uit. De coalitie Digitalisering en

­belang dat alle partijen in de corpora­

afnemen

informatievoorziening richt zich op:

tiesector kwalitatieve informatie effi­

• meer variatie in de woningvoorraad

• kostenbesparing

ciënt met elkaar uitwisselen. Door di­

• bestaande woningen geschikt gemaakt

• innovatie door de inzet van data

gitalisering kunnen corporaties beter

voor ouderen, mensen met verstande­

• vergroting van de huurders­

en goedkoper werken en huurders

lijke, lichamelijke of psychische beper­

beter van dienst zijn.

king (met bijvoorbeeld domotica).

tevredenheid.

Deze doelstellingen vragen om ver­

Wat gaat er precies veranderen? De

De publicatie Bouwen aan sociale net­

gaande digitalisering van processen

digitalisering stroomlijnt en versimpelt

werken is een van de opgeleverde pro­

binnen corporaties, tussen corporaties

de verantwoordings- en sturingsinfor­

ducten. Hierin staat hoe corporaties huur­

en andere partijen. Corporaties wer­

matie. Processen voor onderhoud,

ders ­kunnen helpen om een sociaal net­

ken hieraan samen met het ministerie

verandering en administratie lopen

werk op te bouwen en zo eenzaamheid te

van BZK, de Autoriteit woning­

beter. Data krijgt een open, gestan­

­voorkomen.

corporaties (Aw), het Waarborgfonds

daardiseerd en centraal karakter en

Projectleider Yvonne Witter: ‘Mijn droom

Sociale Woningbouw (WSW) en

corporaties delen hun instrumenten.

voor de coalitie is om samen met corpo­

­CorpoNet. Bij deze coalitie zijn

Informatiebeveiliging maakt dat corpo­

raties en hun samenwerkingspartners

48 corporaties betrokken.

raties op een bewuste en veilige ma­

te werken aan meer woonvariatie zodat

Projectleider Michiel van Wezel:

nier omgaan met informatie. Een sec­

huurders de woning vinden die bij hen

­‘Informatie komt net zo makkelijk

tor die in beleid en gedrag bestendig is

past in een prettige omgeving. Op naar

uit systemen als stroom uit het

volgens de Algemene Verordening

een inclusieve samenleving!’

­stopcontact.’

Gegevensbescherming (AVG).

Deze coalitie kijkt naar de kansen van

Aedes-Magazine 2018/4

»

42

» slimmer en beter voor elkaar «

Leefbare wijken en buurten De coalitie Leefbare wijken en buurten wil optimaal bij­ dragen aan leefbare wijken en buurten, zodat bewoners prettig en veilig kunnen wonen. De samenwerkings­ partners van de coalitie zijn: Platform31, Woonbond en KWH. Bij deze coalitie zijn 26 corporaties betrokken.

De coalitie streeft naar leefbare wijken en buurten waar het prettig wonen is voor iedereen. Naar ongedeelde wijken waar niemand uitgesloten wordt. Naar corpo­ raties in verbinding met huurders en samenleving. Naar doen wat nodig is voor de wijk en haar (kwetsbare)

Bedrijfsvoering en veranderkracht

­bewoners. De coalitie richt zich momenteel specifiek op

Woningcorporaties zijn beter in staat om doorlopend in te spelen op

de volgende pijlers:

­nieuwe ontwikkelingen, zodat ze hun kerntaken zo goed mogelijk kunnen

• bouwen aan coalities in de wijk (bijvoorbeeld nieuwe

uitvoeren. De coalitie Bedrijfsvoering en veranderkracht helpt hierbij en

aanpakken bij complexe problemen) • versterken bewonersparticipatie (bijvoorbeeld ­nieuwe vormen van informele participatie) • beter meetbaar maken van effecten en ontwikkelin­ gen in de wijk (bijvoorbeeld kennisdeling ­methodieken).

zorgt ervoor dat de bedrijfsvoering van corporaties verbeterd. De doelen van de coalitie zijn: • optimalisatie bedrijfsvoering • verbetering huurderstevredenheid • toename realiseren van de verander- en innovatiekracht en het lerend vermogen van corporaties.

Projectleider Simone Boeren: ‘Mijn droom is een prettig

Projectleider Susanne Stouten: ‘Corporaties kunnen continu inspelen

en veilig thuis voor bewoners in kwetsbare wijken.

op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en kunnen door een goede

­Samen met corporaties, partners én bewoners komen

samenwerking met andere organisaties complexe en meervoudige

tot andere oplossingen voor vraagstukken in de wijk.

­problemen aanpakken.’

Vanuit de leefwereld van bewoners en vanuit wat

Goede afstemming is nodig met oog voor mogelijke gaten in de kennis en

­werkelijk nodig is voor wijk en bewoners.’

kunde. Dit vraagt om doorontwikkeling van de competenties en vaardig­

Een van de projecten van de coalitie is buiten het directe

heden van de corporatiemedewerkers. Hierdoor kunnen corporaties

werkveld van woningcorporaties kijken naar nieuwe en

­continu inspelen op de veranderende omgeving en nieuwe kansen en

andere vormen om bewoners te betrekken. Hiervoor

­ontwikkelingen benutten. Dit levert uiteindelijk tevreden huurders op.

komt een inspiratiemiddag over participatie met organi­

Om daadwerkelijk veranderingen door te voeren, is er een landelijk leer-

saties van buiten de sector. De beste voorbeelden komen

en ontwikkelplatform opgesteld. Hiernaast hebben medewerkers en di­

in een publicatie terecht zodat woningcorporaties

recteur-bestuurders met het programma Leren veranderen hun lerend

­hiervan kunnen leren.

vermogen vergroot. Via een collegetour hebben corporatiemedewerkers

Aedes, KWH en Blomberg Instituut organiseren boven­

en directeur-bestuurders kennis kunnen nemen over veranderkracht.

dien samen de Innovatiechallenge Leefbare Wijken en

Om te veranderen werkt de coalitie samen met onder andere FLOW,

Buurten 2018-2019. Een programma van een jaar door en

KWH, Corporatiehuis, Stekademy, Woonbond, AlliantieAcademie en

voor de sector en haar stakeholders dat zes vernieuwen­

­universiteiten. Verder zijn er 26 corporaties betrokken.

de oplossingen c.q. ‘next practises’ oplevert voor ­complexe leefbaarheidsvraagstukken.

Aedes-Magazine 2018/4

»

Omdat u niet alleen asbest wilt saneren.

• Sloopwerken • Asbestsanering • Renovatie/herstel

Maar ook iets moois wilt opbouwen.

U wilt geen half werk. U wilt niet alleen asbest saneren, maar ook weer iets moois opbouwen. En u wilt niet alleen een concurrerende prijs, maar ook vakmensen die hun werk verstaan. Man&Mach is asbestspecialist in Noord- en Midden Nederland en helpt u snel en vakkundig.

Bij enkele panden, maar ook bij complete woningblokken. Samen werken we aan een gezonde en veilige woonomgeving.

Leegstandbeheer met rendement Ad Hoc realiseert als leegstandbeheerder meer dan 25 jaar optimaal rendement van projecten. Met maatwerkadvies en innovatieve concepten. Samen met u bepalen wij de ideale mix van financieel-, sociaal- of leefbaarheidsrendement.

Of u nu kiest voor Tijdelijk Verhuur (inclusief Passend Toewijzen), Tijdelijk Beheer of Toezicht en Security, Ad Hoc realiseert uw project succesvol. Mét aandacht voor rendement.

Groot Hertoginnelaan 41 | 2517 EC Den Haag T. 070 312 03 33 | www.adhocbeheer.nl

REVOORT MAAKT RUIMTE VOOR Wilt u uw gevel, glas, portiek of vloer grondig laten reinigen?

Of heeft het sanitair of de grootkeuken een dieptereiniging nodig?

Wij laten uw gebouw er van binnen en van buiten weer als nieuw uitzien. Welke opdracht u ook heeft, wij hebben de kennis, ervaring en apparatuur in huis om elke specialistische klus voor u uit te voeren.

088 - 3656267 dolmans.com

44

Untitled-1815 6

» ondertussen in Ede «

2018-08-31 08:44:59

» ondertussen in Ede «

45

TEK ST : MARGRIET PFLUG , FOTO : BABET HOGERVORST

Brandveilig Kan de deur van de brandtrap gemakkelijk open? Wanneer worden de rookmelders en brandblussers vervangen?

Zijn de vluchtwegen vrij van obstakels? Bij Woonstede in Ede testen ze de Aedes-brandveiligheidsapp voor wooncomplexen waar veel senioren wonen. Dat doen ze samen met de brandweer en een aantal bewoners.

Brandveiligheid is aan de ene kant een kwestie van techniek en je houden aan voorschriften, zegt Alex Boekhorst van Woonstede (links vooraan op de foto). Aan de andere kant moeten bewoners zich ook bewust zijn wat zij zelf kunnen doen aan een brandveilig huis. Samen met de brandweer voert Woonstede daarom inspecties uit en geeft zij voorlichting aan huurders. In de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden is daarnaast regelmatig met 30 andere corporaties overleg over brandveiligheid. De app is daarbij een handig hulpmiddel.

Untitled-1815 7

2018-08-31 08:45:04

46

» goedemorgen «

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2642 30

2018-09-03 12:25:26

» goedemorgen «

47

Corporatiebestuurder bij Oosterpoort in Groesbeek

EUGENE JANSSEN

Mensen goed laten wonen en je bedrijf goed leiden. Daar is de corporatiebestuurder verantwoordelijk voor. We ontbijten bij Eugene Janssen in de tuin in Malden.

‘Vernieuwing en hoe je dat voor elkaar krijgt, dat vind ik het leukste dat er is.’

TEKST: MARGRIET PFLUG, FOTO’S: GOEDELE MONNENS

»

We zitten aan de ontbijttafel in gesprek over anders leren kijken en nieuwe wegen vinden om je werk slimmer en beter te doen. En dan zegt Eugene Janssen opeens met vuur: ‘We moeten echt samenwerken aan vernieuwing! Blijven ontwikkelen, blijven verbeteren. Graag met zo veel mogelijk collega’s binnen en buiten de Vernieuwingsagenda.

Zoals ik het zie is dat de enige manier om als woningcorporaties weer positief op de kaart te komen. Alleen dan zal ons werk er toe blijven doen voor de samenleving.’ Als het om vernieuwing en innovatie gaat is Janssen van het doen. ‘Eerst bepalen welke kant we ongeveer op moeten. Dan al doende leren. Daarna gaan we pas kijken hoe we het organiseren.’ Samengevat: richten, verrichten, inrichten.

GELIJKWAARDIG Gewoon gaan doen heeft hij geleerd van zijn ketenpartners in de bouw, vertelt Janssen. Sinds 2012 zijn ze bij Oosterpoort bezig met ketensamenwerking vanuit het principe ‘niet gelijk, wel gelijkwaardig’. Ze verdelen het werk in de keten anders, de dubbels zijn eruit gehaald en Oosterpoort bepaalt niet meer zelf tot op de spijker wat er moet

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2642 31

2018-09-03 12:25:28

48

» goedemorgen «

EUGENE JANSSEN (64) DIRECTEUR-BESTUURDER VAN: Oosterpoort in Groesbeek (bijna 5.000 woningen in gemeenten Berg en Dal en Heumen) VERDIENT: bruto 9.400 euro per maand RIJDT: Skoda Octavia THUISSITUATIE: ongehuwd, drie volwassen kinderen OPLEIDING: planologie Radboud universiteit, veranderkunde Sioo Janssen is betrokken bij de coalitie Bedrijfsvoering en veranderkracht in de Vernieuwingsagenda. Met Aedes en Stekademy heeft Janssen een leergang ketensamenwerking ontwikkeld voor corporatiebestuurders. En met de Alliantie en Rijnconsult is het Woningcorporaties kennisplatform ketensamenwerking opgericht voor corporaties en marktpartijen.

»

gebeuren. ‘We gaan uit van het principe dat we als

proces zijn ook partijen afgehaakt. ‘Als er nu in de

organisatie niet alles zelf hoeven te doen. Het gaat

uitvoering iets niet goed is, dan hebben we het daar

erom dat het werk gedaan wordt door degene die

samen over. Dan kijken we wat redelijk is en wie

daartoe het best in staat is.’ Met als resultaat na vier

betaalt. We gaan niet meer eindeloos touwtrekken

jaar onder andere een kostenbesparing van 20

over meerwerk.’

procent en dat is 2,5 miljoen op een onderhouds- en verduurzamingsbudget van 13 miljoen euro.

‘Vernieuwen en innoveren is een kwestie van doen’

VERLEIDEN Wat Janssen bezighoudt is hoe je het beste de hele

BIJSTUREN

organisatie mee kunt krijgen in verandering. De

Janssen is er zichtbaar trots op. ‘We hebben de

opleiding Veranderkunde bij Sioo heeft hem

kwaliteit gehandhaafd, op klant-tevredenheid

geholpen om hieraan breed en integraal te werken.

scoren we een 7,6. We gaan met heel de keten ons

Je kunt het niet laten bij samenwerkingsafspraken op

uiterste best doen daar een 8 van te maken.’ Met de

bestuurlijk niveau. Aandacht voor coördinerend en

ketenpartners doen ze regelmatig klant-

uitvoerend niveau zijn even belangrijk. ‘Ons

tevredenheidsmetingen om te kunnen bij-sturen.

maatjes-project, waarbij we medewerkers van ons

Met het aannemen van reparatieverzoeken ging het

en de ketenpartners aan elkaar koppelden, leverde al

bijvoorbeeld niet gelijk soepel. Nu zet het klant-

het nodige op. Sinds januari helpt een externe ons

contactcentrum van Oosterpoort die verzoeken

dat verder te intensiveren.‘We proberen mede-

zonder technische omschrijving door naar de keten-

werkers van alle ketenpartijen te verleiden anders te

partner. Dat scheelt ruis. ‘Als de technische mensen

kijken. Wat willen we bereiken? Wie hebben we

eenmaal bezig zijn met een klus dan scoren we een

daarbij nodig? Ga daarmee het gesprek aan en maak

8,5. Ze kijken gelijk of er nog andere klussen gedaan

afspraken wie wat doet.’

moeten worden.’

Janssen: ‘De druk op woningcorporaties neemt toe.

Samenwerken in een keten betekent ook de inrich-

Dat maakt de kans op innovatie en vernieuwing echt

ting van de organisatie veranderen. Dat geldt voor

groter. Ik denk dat woningcorporaties en markt-

Oosterpoort en voor de ketenpartners. Janssen:

partijen nog veel van elkaar kunnen leren. We

‘Het vraagt om commitment over en weer.’ Zoiets

hebben met elkaar een klus te klaren, dat maakt het

ontstaat niet in een dag. Het betekent langdurig

ook echt heel erg interessant en leuk.’

investeren in de relatie, blijven praten, veel samen optrekken. Zelfs bij elkaar in de boeken kijken. In dat

«

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2656 52

2018-09-03 12:36:25

Voorkom dubbel energieverlies!

met de Ubbink luchtdichte oplossingen!

Bij ongewenste luchtlekken via kieren, spleten en naden verdwijnt opgewarmde binnenlucht naar buiten en dringt koude lucht naar binnen. Dat zorgt voor dubbel energieverlies. Met de luchtdichte oplossingen van Ubbink bespaart u energie, reduceert u geluidsoverlast, ervaart u meer comfort en gaat uw constructie langer mee. Bij luchtdicht bouwen is ventilatie noodzaak voor een gezond binnenklimaat.

Met het innovatieve Ubbink Air Excellent luchtverdeelsysteem voor mechanische ventilatie bereikt u een optimaal binnenklimaat!

Ubbink, voor uw gemak! www.ubbink.nl/luchtdichtbouwen

Lekkage, schade of schimmel in uw woningen?

Always By Your Side.

Polygon lost het op Wij bieden totaaloplossingen voor: • Het non-destructief opsporen van lekkages • Het herstellen van brand- en waterschades • Het efficiënt en volledig verwijderen van schimmel Tijdens onze werkzaamheden richten wij ons op het ontzorgen van u en uw huurder, het beperken van de gevolgschade en het waardebehoud van uw woning.

Bel Polygon 24/7 in geval van nood: 0800 - 68 68 377

nederland@polygongroup.com Polygon beperkt en beheerst de gevolgen van water, brand en klimaat. www.polygongroup.com/nl

“Wij feliciteren Ymere met de verkoop van 867 woningen in Leiden aan woningcorporatie Portaal.”

Het team van WIJ aan- en verkoopmanagement heeft Ymere met veel plezier geadviseerd.

Wie zijn WIJ? WIJ aan- en verkoopmanagement is een onderneming van Jimmy Feitz MRE MRICS en Martin Peeringa QC MRE. Twee vastgoedprofessionals met ieder ruim vijftien jaar ervaring in managementfuncties bij corporaties.

Jimmy: +31 6 53 403 764

info@wijverkoop.nl

Martin: +31 6 12 432 885

wijverkoop.nl

51

» achtergrond «

VOOR DE HUURDER! Een ingrijpende renovatie in Hoek van Holland, echt contact in Tilburg en een flatcoach in Rijswijk. Wat ervaren huurders als hun huisbaas gaat vernieuwen of op een andere manier gaat werken? Drie verhalen van corporaties en hun samenwerkingspartners. En verhalen van huurders die ermee te maken kregen.

TEKST: JOSÉ DE VREEDE, JAN SMIT EN LEENDERT DOUMA

»

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2841 42

2018-09-03 14:57:43

52

» achtergrond «

»

COMFORTABEL NUL-OP-DE-METER DOOR CONSTRUCTIEF TE BLIJVEN

vanaf dag één met een dekentje op de benen.’

Samenwerkingspartners: Woningbouwvereniging

De nieuwe installatie met convectoren geeft immers een

Hoek van Holland, bewonerscommissie, aannemer,

ander warmtegevoel dan de stralingswarmte van de oude

installatiebedrijven en een onafhankelijk advies-

radiatoren. Moesten de huurders beter leren omgaan met

bureau.

de bediening van de installaties? Of mankeerde er toch

Wie door de President Wierdsmastraat in Hoek van

iets aan de installaties? Dijsselbloem: ‘Er is veel discussie

Holland rijdt, zal niet direct zeggen dat de eengezins-

geweest. We hebben allerlei individuele aanpassingen

woningen daar al in de jaren 50 zijn gebouwd. Woning-

gedaan, diverse enquêtes gehouden, vereenvoudigde

bouwvereniging Hoek van Holland (WVH) liet deze 52

instructies ontwikkeld. Kortom, er is veel gesleuteld,

huurwoningen in 2012 grondig renoveren. Het duurde

maar ondanks alles bleven de comfortproblemen bestaan.

daarna echter nog zo’n vijf jaar voordat de bewoners er

Dat kon zo niet blijven. Daarom zijn we samen met de

comfortabel konden wonen. De woningen zijn energie-

bewoners in 2016 een verbetertraject gestart.’

zuinig gemaakt en gingen van energielabel F naar A.

Moesten de bewoners wennen aan de nieuwe situatie?

TESTEN IN PROEFWONINGEN Inmiddels is dat traject afgerond, met als eindresultaat erg tevreden bewoners. Ook zij beleven hun woningen nu als

‘Een van onze lessen is op te passen met al te nieuwe dingen, maar wachten tot alles is uitontwikkeld duurt te lang. Daarom is het extra belangrijk als corporaties onder elkaar ervaringen te delen’

energiezuinig én comfortabel. Wat was nodig om dat te bereiken? Dijsselbloem: ‘Het vertrouwen in WVH was natuurlijk flink weggezakt. Daarom hebben we een onafhankelijk adviesbureau ingeschakeld dat een brug kon slaan tussen WVH en de bewoners. Er is intensief samengewerkt met de bewonerscommissie onder leiding van Loek Dijkshoorn, een van de bewoners.’ Er bleek een top 6 van klachten. Per onderdeel is naar oplossingen gezocht. ‘Elke oplossing is uitgebreid getest in twee proefwoningen, voordat we die in alle 50 woningen

Op de van oorsprong platte daken zijn puntdaken ge-

zouden toepassen. Dat leidde weer tot aanpassingen, net

plaatst met heel veel zonnepanelen. De bewoners kregen

zolang tot we de juist aanpak hadden gevonden. We

er een complete zolderruimte bij. De muren en daken zijn

hebben echt de tijd genomen om te testen, iets wat in

geïsoleerd, er is drielaags HR++ glas geplaatst en elke

2012 onvoldoende was gebeurd.’ De koude trek in de

woning heeft een ventilatiesysteem. De nieuwe HR-ketel

woonkamer verdween door het destijds nieuw ont-

is gecombineerd met convectoren in plaats van radia-

wikkelde type convector te vervangen door een beproefd

toren. Mark Dijsselbloem, manager vastgoed bij WVH,

type ClimaRad. Op de verdieping zijn verder de lucht-

vertelt: ‘Inmiddels vinden we projecten om woningen

openingen in de gevel aangepast. Bij harde wind komt er

energiezuinig of nul-op-de-meter te maken, heel

nu minder koude lucht naar binnen. Daar-naast is ook de

normaal. Maar in 2012 was dit een van de projecten

mechanische ventilatiebox vervangen door een type dat,

waarmee je als woningcorporatie voorop liep. Er zijn

aangestuurd door CO2- en/of vochtmeting, auto-

toen ook meteen 50 woningen gerenoveerd, een

matisch op de juiste stand ventileert, maar naar behoefte

prestigieus project waarin veel geld is geïnvesteerd.’

ook handmatig ingesteld kan worden. ‘Uiteindelijk hebben we in een bewonersbijeenkomst een plan van

KOUDE TREK

aanpak gepresenteerd en daarna alle woningen één voor

Ondanks de forse investering per woning kwamen er al

één aangepakt ’, besluit Dijsselbloem. ‘Eén van de lessen

snel diverse kinderziektes aan het licht. De belangrijkste

die we hebben geleerd is op te passen met al te nieuwe

klachten van bewoners gingen over het comfort. Ze

dingen. Maar dat zorgt ook voor een dilemma, want het

voelden een vervelende koude trek in de woon- en

duurt te lang om te wachten tot alles uitontwikkeld is.

slaapkamers die voor flinke temperatuurschommeling-

Daarom is het extra belangrijk om als corporaties onder

en zorgde. Dijsselbloem: ‘Sommige bewoners zaten

elkaar ervaringen te delen.’

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2766 12

2018-09-03 14:18:47

53

FOTO: JORIS DEN BLAAUWEN

» achtergrond «

‘EINDELIJK HEBBEN WE EEN STABIELE TEMPERATUUR IN HUIS’ Loek Dijkshoorn, coördinator van de

het nog niet behaaglijk. Ook werd gesug-

Als medebewoner raak je ook makkelijker in

bewonerscommissie: ‘Vanaf het eerste

gereerd dat we moesten wennen en de

gesprek met je buurtgenoten. Met een goed

moment na de renovatie begonnen de

installaties beter moesten bedienen. Maar

beeld van de problemen zijn we daarna met

problemen. Er was regelmatig veel tocht in

daar lag het niet aan. Het is te eenvoudig om

WVH gaan praten. Snel daarna werd beslo-

huis en de temperatuur in de woonkamer

klachten aan het gedrag van de bewoners te

ten de situatie aan te pakken en is Mark

schommelde flink. Ook maakten de

wijten. Vanuit de bewonerscommissie heb ik

Dijsselbloem gestart als projectleider. Door

convectoren te veel lawaai en waren ze niet

een enquête gehouden onder de bewoners.

ons coöperatief op te stellen en goed naar

overal goed opgehangen. De verwarmings-

Op het verhaal van één huurder kun je niet

elkaar te luisteren, is de samenwerking goed

installatie werkte voor geen meter. Vanaf

afgaan. Ik ben alle huizen langsgegaan en

verlopen. De nieuwe convectoren werkten

2013 hebben we de problemen regelmatig

heb zoveel mogelijk reacties verzameld. In

vanaf het eerste uur goed. Het heeft vijf jaar

aangekaart, maar helaas zonder resultaat.

situaties als deze voorkom je onduidelijkheid

geduurd, maar nu hebben we een stabiele

We kregen het advies om de thermostaat

door niet af te gaan op gegevens van derden,

temperatuur in huis, een aangename warmte

maar op 24 graden te zetten, maar dan was

maar zelf alle informatie te verzamelen.

die voelt als een warme deken.’

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2739 43

2018-09-03 13:51:30

54

» achtergrond «

»

VERSCHIL MAKEN DOOR ECHT CONTACT

hadden bereikt. Bovendien zou dit de samenleving veel

Samenwerkingspartners: woningcorporatie Tiwos

de zaak daarom besproken met het gebiedsteam.

en maatschappelijke opvangorganisatie Traverse

Uiteindelijk hebben we besloten haar nog een kans te

geld gaan kosten. Ik vond dat geen goede keuze en heb

geven op basis van duidelijke afspraken. ’Manon mag ‘Hebben jullie een woning voor een cliënte van ons, een

voorlopig in het appartement blijven wonen, maar Tiwos

moeder van twee kinderen die dakloos en verslaafd is,

gaat voor haar op zoek naar nieuwe huisvesting, zodat

maar zeer gemotiveerd is om haar leven weer op de rit te

mensen haar niet meer zo gemakkelijk weten te vinden

krijgen?’ Met deze vraag klopte maatschappelijke

en ze dichter bij haar zus in de buurt komt te wonen. Haar

opvang organisatie Traverse zes jaar geleden in het kader

zus is een belangrijke steun voor Manon; zij zorgt voor

van het Housing First project aan bij de Tilburgse

haar dochter. Ook moet ze begeleiding accepteren van

corporatie Tiwos. Na het nodige wikken en wegen zei de

Traverse en eventuele andere zorginstellingen.

corporatie ‘ja’ op de vraag van Traverse. Manon*, de vrouw in kwestie, kreeg een appartement toegewezen.

MAATWERK Best uitzonderlijk deze oplossing, meent Vleeming. ‘Dit is maatwerk. Zoiets kan alleen als er voldoende perspectief is, als iemand écht gemotiveerd is. ’Volgens

‘We willen dichtbij zijn, naast onze bewoners staan en verschil maken, door bijvoorbeeld net iets voorbij de regels te kijken’

hem is de coulance mede ingegeven door de bewuste koers van de corporatie. Die staat onder meer verwoord in Echt contact, het nieuwe beleidsplan voor 2017-2021.

Een van de voornemens in dit plan is dat Tiwos nog meer focust op de belangen van de huurders. ‘Dat klopt helemaal’, beaamt collega Hans Moerenhout, organisatieontwikkelaar bij de corporatie. ‘We willen dichtbij zijn, naast onze bewoners staan en verschil maken. Door bijvoorbeeld net iets voorbij de regels te kijken. Maar dat kan alleen als je echt weet wat er speelt

Traverse tekende voor de persoonlijke begeleiding,

en echt betrokken bent. Als je ziet wat iemand beweegt.

Tiwos voor de assistentie op woongebied. Haar eerste

Wie in de penarie zit maakt vaak verkeerde keuzes.’

doel: afkicken. Na tien maanden was ze clean. Een

Om deze missie ook waar te kunnen maken, besteedt

knappe prestatie, waardoor ze deels zelf weer de zorg op

Tiwos veel aandacht aan de ontwikkeling van persoonlijk

zich kon nemen voor Danny*, haar zoontje. Het zelf-

leiderschap van haar medewerkers. ‘Wil je je echt met

standig wonen verliep in alle opzichten uitstekend. Voor

iemand kunnen verbinden, dan moet je jezelf goed

de begeleiders een jaar later reden om het huurcontract

kennen. Pas dan kun je voelen wat iemand beweegt,

op haar eigen naam te zetten.

maatwerk leveren en verantwoordelijkheid nemen.’

Niet dat Tiwos-medewerkers helemaal alleen tot zo’n

HELP MIJ

besluit komen. Dat gebeurt in overleg, benadrukt

Maar eerder dit jaar ging het helaas mis. Manon

Moerenhout. ‘Al was het maar omdat iedereen zo zijn

schaamde zich en durfde dit niet te melden. Sylvain

eigen blinde vlekken heeft. Wij willen graag dat onze

Vleeming, de leefbaarheidsconsulent bij Tiwos die haar

medewerkers zich blijven verwonderen. Dat ze niet

begeleidt. ‘Ze heeft haar hoofd in het zand gestoken en

direct de hakken in het zand zetten, maar luisteren en

niet gezegd: het gaat niet goed, help mij!’

denken: zo kan het misschien ook, van die kant had ik het

Manon ontving heren aan huis. Dat was op zich volgens

nog niet bekeken. In de contacten met bewoners, maar

de regels al voldoende reden voor Tiwos om het huur-

ook met collega’s en partners. Alleen zo bereik je de

contract via de rechter te laten ontbinden. Maar dan zou

beste oplossingen.’

ze weer dakloos worden. De corporatie besloot anders. Vleeming: ‘Manon laten vallen zou haar geen

* De namen van Manon en Danny zijn om redenen van

goed doen. Daarmee zouden we alles weggooien wat we

privacy gefingeerd.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2901 12

2018-09-03 15:20:49

» achtergrond «

55

‘TIWOS GEEFT MIJ DE KANS OM TE LEREN VAN MIJN FOUTEN’ Manon*: ‘Ik was dakloos en verslaafd, ging

woning kreeg. Maar net zo belangrijk was

Dat is heel bijzonder want dat hoor je niet

van hot naar her en logeerde steeds bij

het echte contact dat Tiwos bleef houden

vaak. Ik realiseer me heel goed dat dit de

iemand anders. Totdat mijn zus in 2012 een

nadat ik de sleutel had. Ze wilden me op-

laatste kans is.

artikel las over een nieuw project van

recht leren kennen en kwamen regel-matig

Ik ga nu verhuizen naar een andere woning

Traverse, Housing First, bedoeld voor dak-

langs om te kijken hoe het met me ging. Het

met een aantal heel duidelijke afspraken.

lozen met meerdere problemen. Ze heeft me

ging jaren goed met me.’

Tiwos wijst me daarbij ook keihard op mijn verantwoordelijkheden. Ik grijp deze kans

hiervoor onmiddellijk aangemeld en daarna is het snel gegaan.Ik kwam in aan-merking

‘Toch ging het dit jaar opeens mis. Het

met beide handen aan want ik wil mijn leven

en via Tiwos kreeg ik een apparte-ment,

overkwam me, ik raakte het overzicht kwijt

weer op de rit krijgen en een voorbeeld

mijn eigen plek. Het is ontzettend belangrijk

en opeens zat ik weer in een diep dal. Er zijn

kunnen zijn voor mijn kinderen.’

om een plek voor jezelf te hebben. Dat is de

daardoor dingen gebeurd die niet goed zijn,

basis. Zonder deze basis kun je niets op-

dat weet ik. Maar iedereen maakt fouten

bouwen. Ik was dus heel blij dat ik de

en Tiwos geeft mij de kans hiervan te leren.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2805 43

2018-09-03 14:34:28

56

» achtergrond «

»

FLATCOACH ONDERSTEUNT ZELFSTANDIGHEID OUDEREN

voedselbank of schakelt formulierenhulp in. Hij ziet

Samenwerkingspartners: Vidomes, Rijswijk Wonen,

doen de bewoners bij voorkeur zelf – maar heeft wel een

gemeente Rijkswijk, welzijnsorganisatie Welzijn

rol om problemen op tijd te signaleren. Dan moet je dus

Rijswijk en zorginstellingen Florence en

bereikbaar en benaderbaar zijn. En dat is Jasper.

WoonZorgCentra Haaglanden

zichzelf niet zozeer als probleemoplosser – want dat

Wie helpt kwetsbare ouderen langer zelfstandig te

DUURZAAM FINANCIEREN

wonen? Wie stimuleert ze activiteiten te bedenken en er

Voskuilen en Everard noemen enkele voorwaarden voor

aan mee te doen? Wie bereikt alleenstaande ouderen die

succes bij het invoeren van een flatcoach. Voskuilen wijst

dreigen te vereenzamen? Wie kan kleine reparaties in

op de aanwezigheid van een gemeenschappelijke ruimte

huis verrichten? Wie bemiddelt in conflicten tussen

en voldoende faciliteiten voor communicatie en acti-

flatbewoners? En dat het liefst allemaal tegelijk?

viteiten. Everard betoogt dat vanaf het allereerste begin

In Rijswijk hebben ze daar sinds 2016 een antwoord op

de bewoners worden betrok-ken in de plannen. De

door het innovatieproject ‘Flatcoach’.

samenwerking tussen gemeente en vijf partijen leverde nog wel wat praktische vraagpunten op, zo schetst Ronald Everard. Wie werft een flatcoach, bijvoorbeeld, en bij wie komt hij of zij in dienst en onder welke om-

‘De flatcoach voorkomt voor een deel dat we WMO-gelden moeten inzetten, of verzekeringsgeld’

standigheden. ‘De eerste flatcoach kwam uit de zorg.

Florence werd toen zijn feitelijke werkgever, maar eigenlijk werkt hij in dienst van de bewoners.’ Hetzelfde geldt ook voor zijn opvolger Voskuilen. Die werkt 32 uur per week, 14 uur voor Titus Brandsma, 18 uur in de Bernardflat. De kosten voor de flatcoach schat Everard op ongeveer 60.000 euro, daar komen nog kosten voor projectruimte en voorzieningen bij. Die werden betaald uit gemeentelijke subsidie plus projectgelden. De pilot duurt drie jaar en loopt eind 2018 af. Er wordt nu

De Flatcoach combineert werkzaamheden op het gebied

gekeken naar manieren om de flatcoach duurzaam te

van welzijn, zorg en wonen. Gemeente Rijswijk werkt in

financieren. De focus ligt dan niet alleen bij gemeente en

deze pilot samen met partijen uit die drie domeinen.

corporaties, aldus Everard. ‘We hebben het liefst dat

Jasper Voskuilen is zo’n flatcoach. Hij is actief in twee

zorgpartijen ook financieel participeren. De inzet van een

gebouwen: de Bernhardflat van woningcorporatie

flatcoach voorkomt voor een deel dat we WMO-gelden

Vidomes en de Titus Brandsmaflat van Rijswijk Wonen.

moeten inzetten, of verzekeringsgeld. We gaan ook in

Ronald Everard, adviseur Strategie en Innovatie bij

gesprek met zorgverzekeraars.’ Want de grootste valkuil

Vidomes, benadrukt dat de flatcoach geen vervanger is

is stoppen met de coach, omdat alles nu lekker loopt.

van de complexbeheerder. ‘Dat dachten veel bewoners in eerste instantie. Dus was er wel wat weerstand.’

UITBREIDEN

‘Als flatcoach moet je juist een alleskunner zijn’, zegt

De initiatiefnemers werken ook aan uitbreiding van het

Jasper Voskuilen. Maar als hij zijn belangrijkste eigen-

project. Everard: ‘De flat naast de Bernardflat is als eerste

schappen moet noemen, dan zijn dat die van verbinder en

aan de beurt. En er zijn concrete plannen om te starten

aanjager: ‘Het aanboren van talenten en zorgen dat die

met een flatcoach in de gemeente Leidschendam-

duurzaam worden ingezet.’ Voskuilen ondersteunt het

Voorburg. Dat staat ook in onze prestatieprestatie-

organiseren van een wekelijkse waaier aan activiteiten,

afspraken.’ Daarnaast denkt Vidomes erover om het

bijvoorbeeld cursussen en sjoelmid-dagen, hij coördi-

concept door te ontwikkelen, bijvoorbeeld naar

neert een hulpgroepje dat kleine klusjes doet of bood-

eengezinswoningen in complexe wijken. Hulp aan

schappen voor anderen, maar hij is ook de schakel naar

kwetsbare jongeren of vluchtelingen is ook heel goed

het sociaal wijkteam, helpt bij de aanvraag voor de

denkbaar.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2903 12

2018-09-03 15:21:15

» achtergrond «

57

‘WE VRAGEN WAT MENSEN WILLEN EN KUNNEN’ Marian Vissers woont al 22 jaar in de

Vissers: ‘Een van de eerste activiteiten was

Dat kwam door een methode die de

Bernhardflat in Rijswijk, eerst met haar echt-

een open huis. De ene bewoner nam de

flatcoach introduceerde: Talentenkaarten.

genoot en de laatste tien jaar als weduwe. Zij

andere mee en zo breidde het groepje

‘Met een paar vragen brengen we in kaart

vertelt dat toen de flatcoach in 2016 werd

bezoekers zich gestaag uit.’ Zo werkt de

wat mensen kunnen en willen’, legt Vissers

geïntroduceerd, de bewoners er in eerste

invoering het beste, denkt ze. Je moet de

uit. ‘Dan gaat het ook om klusjes of bood-

instantie niet veel van moesten hebben. ‘Ik

mensen niet overdonderen. ‘Toen kwamen

schappen.’ Ook zij ging de huizen langs om

denk dat we te laat zijn geïnfor-meerd. Het

er vanzelf Tai Chi-lessen, schilderlessen, een

de vragen te stellen. ‘Op zo’n manier kom je

ging ook te hard: op de eerste informatie-

creamiddag om te handwerken voor het

ook bij mensen die wat moeilijker te berei-

bijeenkomst moesten we meteen stemmen

Ronald McDonald-huis, een wandelclub,

ken zijn. En dat betaalt zich uit in de flat: er

of we akkoord gingen.’ Uiteinde-lijk raakten

een middag verhalen vertellen en we doen

wordt nu veel meer met elkaar gepraat.’

de bewoners van de Bernardflat overtuigd

mee aan de Nationale Burendag en NL

Jasper is altijd goed benaderbaar en weet de

van het nut en Marian Vissers ging in een

Doet.’ Het is te veel om op te noemen.

weg voor bij problemen, ziet Marian Vissers.

werkgroep die de flatcoach begeleidde.

Niet-vermoede talenten kwamen boven.

‘Zo help je elkaar wat makkelijker.’

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2833 43

2018-09-03 14:56:30

WWW.DAKMERK.NL

GEGARANDEERDE E KWALITEIT EN DUURZAAMHEID

DAKMERK. Hét keurmerk voor het platte dak.

DAKMERK is hét Nederlandse keurmerk voor bitumineuze en kunststof daken. Een keurmerk dat staat voor kwaliteit en duurzaamheid. DAKMERK dakaannemers voldoen aan zeer strenge criteria, zijn KOMO-procesgecertificeerd en laten al hun projecten vooraf toetsen op onder andere systeemkeuze, pakketopbouw en materiaalkeuze. Daarbij helpen ze u graag bij duurzame oplossingen als zonnepanelen, daktuinen en waterberging. Bij de uitvoering controleren onafhankelijke inspecteurs steekproefsgewijs de dakbedekkingsconstructies.

Zo krijgt u maximale zekerheid over de kwaliteit, onderstreept met 10 jaar waterdichtheidsgarantie. Voor multifunctionele gebruiksdaken kan de garantie worden uitgebreid met de speciale MULTI-garantie.

Ga voor meer informatie en een overzicht van gecertificeerde dakaannemers naar DAKMERK.NL GETOETST

GECONTROLEERD

GEGARANDEERD

advertentie

Kolpa VVS Beheer dicht VGO-keur grote toekomst toe ROTTERDAM – ‘Sinds 2013 bevelen wij bedrijven met VGO-keur aan bij Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) om hen te ontzorgen voor al hun onderhoud’, zegt technisch adviseur Rob van den Heuvel namens de Rotterdamse VvEbeheerder Kolpa VVS Beheer. ‘De werkzaamheden aan de eerste drie grote VvE-complexen zijn uitgevoerd door zowel een schilders- en onderhoudsbedrijf als een bouw- en aannemingsbedrijf met VGO-keur. Ik dicht een grote toekomst toe aan bedrijven met VGO-keur, het keurmerk voor resultaatgericht samenwerken (RGS).’

V

oor het groot onderhoud aan het hout-, beton-, ijzer-, voegwerk, balkonvloeren en de dakbedekking van drie VvE-complexen kwam Kolpa VVS Beheer in contact met een schilders- en onderhoudsbedrijf. Op hun briefpapier staat het logo van VGO-keur. “Daar ben ik me in gaan verdiepen,” aldus Van den Heuvel. “Ik kwam tot de slotsom dat dit keurmerk voor resultaatgericht samenwerken bijzonder interessant is voor de VvE’s voor wie wij het onderhoud uit handen nemen. Met drie complexen, gelegen aan de Wijnkade, Jufferkade en Scheepmakerskade in Rotterdam, doen we sinds 2013 ervaring op met de samenwerking met VGO-keur-bedrijven. Die opdrachten leenden zich ook goed voor resultaatgericht samenwerken vanwege het repeterend karakter van de werkzaamheden.”

 Technisch adviseur Rob van den Heuvel: ‘VvE’s ontzorgen voor al hun onderhoud’

Ontzorging Samen met de twee uitvoerende partijen, een schilders- en onderhoudsbedrijf en een bouw- en aannemingsbedrijf, werd bepaald wat er moest gebeuren aan de hand van een conditiemeting. Daarna kwamen ze al snel tot een goed en gelijkwaardig strategisch gesprek over het beste onderhoudsscenario voor de komende dertig jaar. De leden van de VvE’s stemden daar uiteindelijk ook mee in. ”De samenwerking met onze twee partners gaan we in dit geval voor de eerste vijf jaar aan, waarbij de intentie is om dat te verlengen,” vervolgt de technisch adviseur. “Maar voorop blijft staan dat wij als VvE-beheerder zowel bij de uitvoering als na het opleveren de controles uitvoeren namens de appartementseigenaren van de drie complexen. Dat we deze controles zelf uitvoeren, is ook wat VvE’s willen voor wie wij de ontzorging aanbieden.”

Toekomst Bij Kolpa VVS Beheer merken ze dat VvE’s steeds meer op zoek zijn naar keurmerken om ervan verzekerd te zijn dat hun bij elkaar gespaarde onderhoudsgeld goed wordt besteed. Ze willen kwaliteit zien voor het geld dat ze uitgeven. “In die zin wint VGO-keur beslist aan bekendheid. Alleen al het keurmerk zélf geeft veel VvE’s het vertrouwen dat ze bij een onderhoudsbedrijf met VGO-keur aan het juiste adres

 Groot onderhoud aan een VvE-complex aan de Wijnkade in Rotterdam

‘VvE’s zijn steeds meer op zoek naar keurmerken: ze willen kwaliteit zien voor het geld dat ze uitgeven’ zijn qua kwaliteit en financiële stabiliteit. Qua kostenbesparing wordt het extra interessant als je VvE’s vertelt dat ze met resultaatgericht samenwerken op termijn behoorlijk kunnen besparen op directe en indirecte kosten. De ervaring bij

VGO-keur is dat dit respectievelijk 20% en 50% is. Ik dicht VGO-keur, en de bedrijven die dit keurmerk hebben, een grote toekomst toe. Zeker als de voordelen van die werkwijze binnen de VVE-markt nog breder worden uitgedragen.” 

De winst van RGS voor Kolpa VVS Beheer • Het beste onderhoudsscenario voor de komende 30 jaar • Gegarandeerde kwaliteit • Besparing op onderhoudskosten • Onafhankelijke controles door Kolpa VVS • Zekerheid over financiële stabiliteit van het onderhoudsbedrijf

Verzekerd van resultaat met een VGO-bedrijf Met resultaatgericht samenwerken (RGS) kunt u tot wel 20% besparen op directe kosten en tot wel 50% op indirecte kosten. Deze werkwijze leidt ook nog eens tot een betere kwaliteit, een snellere doorlooptijd en een hogere bewonerstevredenheid. Voor vastgoedonderhoudsbedrijven, die de kunst van het resultaatgericht samenwerken verstaan, bestaat een erkend keurmerk. Dat is het VGO-keur.

Op www.vgokeur.nl vindt u alle details én vastgoedonderhoudsbedrijven met het VGO-keur bij u in de buurt.

60

» opinie « Hugo Priemus, emeritus hoogleraar Volkshuisvesting TU Delft

ENERGIETRANSITIE: LESSEN UIT DE STADSVERNIEUWING ILLUSTRATIE: MENNO WITTEBROOD

De lakmoesproef voor

Sommige opgaven voor woningcorporaties zijn

voortrekkersrol verwacht bij de realisatie van de

blijvend: bereikbaarheid, betaalbaarheid, de

energietransitie in de Nederlandse woning-

(milieu)kwaliteit van woningen en zeggenschap

voorraad. Zo’n rol kan alleen slagen als het

van bewoners. In de voorbije jaren stonden ook

rijksbeleid verandert, bijvoorbeeld door een

de stadsvernieuwing en stedelijke vernieuwing in

betekenisvolle vergroening van het belasting-

het teken van deze centrale opgaven.

stelsel. Voor de koopsector lijkt het streven naar

energietransitie in de

Wie buitenlanders rondleidt in oude stadswijken,

ten minste 95 procent van de woningvoorraad

corporatiewoningen,

zal ervaren dat hun bewondering voor wat hier is

van het gas af in 2050 een onmogelijke opgave.

gepresteerd zeer groot is. Dat zou zonder

Bewoner-eigenaren kunnen, zelfs als er een

woningcorporaties nooit zijn gelukt. Dit succes is

vereniging van eigenaren is, hun opdrachten

ook bij de aanpak van de energietransitie moge-

zelden bundelen.

woningcorporaties de komende decennia is het realiseren van de

waaronder het aardgasvrij maken van ten minste 95

lijk. Dan moet wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan.

De verhuurderheffing is voor corporaties een

Het stedelijke vernieuwingsbeleid werd een

kolossale stoorzender bij het realiseren van de

Bij de aanpak van deze forse

succes door de nauwe samenwerking tussen het

energietransitie. Deze heffing stijgt door de

transitie kunnen corporaties

Rijk, de gemeenten en de corporaties. En door de

sterke groei van de WOZ-waarde van sociale

alom toegepaste wijkaanpak, die een goede basis

huurwoningen. En daar komen nog een aantal

vormde voor actieve bewonersparticipatie.

fiscale lastenverzwaringen bij.

Het Klimaatakkoord van deze zomer gaat ook uit

De verhuurderheffing heeft een ongelijk

van een ‘wijkgerichte benadering’, waarbij het de

speelveld gecreëerd tussen woningcorporaties en

betoogt Hugo Priemus.

bedoeling is om in een zorgvuldig proces per wijk

particuliere verhuurders. Wie enkel let op het

Lessen uit de

een afweging te maken wat de beste oplossing is

rendement van investeringen, bouwt geen

als huizen niet langer met de traditionele cv-ketel

sociale huurwoningen maar markt-huurwoning-

worden verwarmd. Die oplossing kan per wijk

en. Dat het tekort aan betaalbare sociale

verschillen. Niet alleen de technische staat van de

huurwoningen steeds verder oploopt, vooral in

woning is bepalend voor de te volgen strategie.

de grote steden, is met name het gevolg van

De wensen van bewoners, het strategisch

rijksbeleid. Wil de aanpak van het energietran-

vastgoedbeleid van corporaties en vastgoed-

sitiebeleid een succes worden, dan zal de ver-

beleggers en andere uitdagingen in de wijk dan

huurderheffing moeten worden afgeschaft.

procent daarvan voor 2050.

voortbouwen op succesvol beleid uit het verleden,

stadsvernieuwing en stedelijke vernieuwing van de emeritus hoogleraar Volkshuisvesting van de TU Delft.

de energievoorziening spelen ook een rol. Dat zijn allemaal uitgangspunten die de ervaren

Huurdersparticipatie

stedelijke vernieuwers zeer vertrouwd in de oren

Corporaties moeten doorgaan met het ‘versterk-

klinken. Alleen de noodzakelijke samenwerking

en van de positie van huurders’ en het ‘inspelen

met nutsbedrijven zal voor hen een nieuwe

op het woonbeleid van de gemeenten’, zoals

opgave zijn.

vastgelegd in een Woonvisie. Participatie van huurders is gewenst in beheer, energietransitie,

Voortrekkersrol woningcorporaties

renovatie en nieuwbouw van woningen en

Hoewel de energieprestaties van corporatie-

woonomgeving. De verschillen in zeggenschap

woningen nu al beter zijn dan die van

tussen huurders en bewoner-eigenaren

andere woningen, wordt van corporaties een

moeten stelselmatig worden verkleind.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2697 39

2018-09-03 13:33:03

» opinie «

De basis van het lokaal, regionaal en nationaal

elkaar in verband te brengen, zodat er over

woonbeleid hoort te zijn: kennis van de

de betaalbaarheid van het wonen inclusief

ontwikkeling van de woningvraag, met name

energie geen misverstanden ontstaan.

die van de doelgroep van het woonbeleid.

Een laatste voorwaarde voor een voortrek-

Toepassing van het Socrates-model kan

kersrol van corporaties bij de energietransitie

hierbij behulpzaam zijn om een prognose van

is dat de corporaties het vertrouwen en het

vraag, aanbod en dynamiek op de

draagvlak bij overheden, bewoners en andere

woningmarkt te krijgen. Maar het is eerder

belanghouders weer terugwinnen. Vele

uitzondering dan regel dat dat model wordt

corporaties leveren op dat punt geslaagde

gebruikt.

inspanningen. Voor sommige andere is er op

Een effectieve woningvraag vergt betaalbare

dit gebied nog veel werk aan de winkel.

61

‘De voortrekkersrol van corporaties in de energietransitie in de Nederlandse woningvoorraad kan alleen slagen als het rijksbeleid verandert’

woningen. De omvang van de woningvraag is per definitie afhankelijk van het niveau van woonlasten en de draagkracht van de bewoners. Het loont de moeite om huur, huurtoeslag, servicekosten, energiekosten en energieprestatievergoedingen meer met

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2365 40

2018-09-03 09:20:37



» zestien uit tweeëndertig «

DOEKLE TERPSTRA 16 min of meer persoonlijke vragen en 16 vragen over sociale huisvesting. Deze keer is het Doekle Terpstra, voorzitter van UNETO-VNI, de ondernemersorganisatie voor de installatiebranche en de technische detailhandel, die de antwoorden op 16 van deze vragen geeft.

TEKST: ELSKE KOOPMAN, FOTO: JEROEN POORTVLIET



Uw buurmeisje van acht vraagt wat voor werk u doet. Wat antwoordt u?

‘Een voorzitter werkt samen met collega’s om zaken te regelen voor leden van de club. Vergelijk het met de aanvoerder in een voetbalelftal. Die werkt samen met teamleden aan het maken van een doelpunt.’



Waar moet de hoogte van de huur van afhangen?

‘Van de waarde van het gebouw en dat mag ook inkomensafhankelijk zijn. We hebben in Nederland een goed stelsel. Iedereen kan fatsoenlijk wonen en daar mogen we trots op zijn.’



Hoe duurzaam is uw eigen woning?

‘Een gevoelige vraag. Vier jaar geleden heb ik vernieuwbouw gepleegd. Toen kende ik van gas los nog niet en het resultaat is daardoor suboptimaal. Ik ben voor 90 procent van het gas af. Dat zint me niet. Ik wil naar 100 procent. Ik durf nu wel een warmtepomp aan.’



Wat maakt een wijk goed om in te wonen?

‘Veiligheid en zorgzaamheid. En dan heb ik het over echt op elkaar letten, ook op straat. Dat is belangrijk, net als goed onderhoud. Anders verslonst de wijk. Leefbaar houden doe je samen. Sociale betrokkenheid betekent beter wonen.’



Wat doet u zaterdagochtend?

‘Dan ben ik buiten in de tuin. Grasmaaien, wilgen knotten, genoeg te doen.’

Aedes-Magazine /

Untitled-1968 30

2018-08-31 12:12:38

» zestien uit tweeëndertig «







Welk land vindt u een voorbeeld als het gaat om wonen?

‘Kennismaken met Aedes. En met UNETO-VNI natuurlijk.

op de ruimte in Canada met vier mensen per vierkante

Er is meer tussen inwoner en Rijk en dat is het

kilometer, wij zijn met 400. Zoveel ruimte gun je iedereen.’

maatschappelijk middenveld. Daarvoor geldt dat je vertrouwen moet winnen door het te geven. Vertrouwen is

Wat zou u doen aan de wachtlijsten voor een sociale huurwoning?

de kracht van het middenveld.’



worden. Er zijn nu schreeuwende tekorten. Ik ben niet van

‘Ik ben een fervent Twitteraar. Is begonnen in de Inhollandperiode . Daar was veel gaande en de communicatiemensen

een andere. We moeten er samen iets van maken. Een

vonden het een goed idee om te laten zien wat we deden.

lastige opgave.’

Daarna zou ik stoppen, maar ik vind het leuk en heb nu een eigen gemeenschap daar. Misschien ga ik ook nog op

Hoeveel woningen heeft Nederland nodig?

LinkedIn, dat schijnt groter te zijn dan Twitter.’

‘Ik kan geen getal noemen, maar zo veel als de markt vraagt. huur en dat er huizen genoeg zijn voor iedereen.’



Hoe woont u als u 85 bent?

‘Ik hoop nog steeds op mijn mooie plekje in de Betuwe. Dat voelt als hemel op aarde.’

Moet een overlastgever de wijk uit?

‘Vanuit mijn privilege kan ik makkelijk nee zeggen. Ik geloof dat er voor iedereen een plek is in onze diverse



Waar werd u in het afgelopen jaar heel erg blij van?

‘Vorig jaar heb ik een fietsongeluk gehad en enkele

samenleving. Ik vond de hogeschool Inholland met 110

nekwervels gebroken. Dat was kiele kiele. Het is goed

nationaliteiten een feest. Maar ik snap dat je er anders over

afgelopen, ik ben er nog en alles doet het. Ik heb weer volle

denkt als het je buurman is. Op dit punt strijden mijn hoofd

kracht en daar ben ik heel blij mee.’

en hart met elkaar.’



Op welk sociaal medium bent u het meest actief ?

Nederlanders eerst, dus de ene doelgroep gaat niet boven

We moeten zorgen dat er keuzevrijheid is tussen koop en



Als u minister voor Wonen was, wat zou u als eerste doen?

‘Nederland scoort op veel lijstjes goed. Soms ben ik jaloers

‘Als ik antwoord zou hebben op die vraag, zou ik rijk







Wat vindt u zo belangrijk dat u het wilt meegeven aan een volgende generatie?

Hoe ervaart u uw dagelijkse woon-werkverkeer?

‘Ik woon in de Betuwe en het kantoor staat in Zoetermeer.

Ik heb de opdracht gekregen daar vooral langs te rijden,

‘Een mooie uitspraak van oud-president van de Verenigde

omdat ik in het land moet zijn. Ik ben dubbel over files.

Staten Barack Obama is: ‘Er zijn meer sterren aan de hemel

Zonde van mijn kostbare tijd, maar mijn auto is ook mijn

dan zandkorrels op aarde’. Ondanks alles is er hoop, durf te

tempel.’

geloven in andere werkelijkheden.’



Doekle Terpstra (62)

Kunnen we in Nederland wonen helemaal aan de markt overlaten?

is sinds 2017 voorzitter van UNETO-VNI, partner-

‘Neen, zeker niet. Het Rijk moet de krijtlijnen bepalen en

partijen samen aan de slag voor het optimale resultaat.

daarbinnen is ruimte voor de markt. Die lijnen moeten er

Eerder was Terpstra onder meer bestuursvoorzitter van

zijn, anders gaat het ten koste van kwetsbare mensen.’

hogeschool Inholland en voorzitter van vakbond CNV.

organisatie in de Vernieuwingsagenda. Hij wil met alle

Aedes-Magazine /

Untitled-2905 31

2018-09-03 15:21:52

RETHINK CLIMATE IMPROVE LIFE

Dus wij dachten –

Topprestaties voor duurzame projecten van vandaag en morgen

Maak kennis met Het Nieuwe Verwarmen tijdens de Vakbeurs Energie 9, 10 en 11 oktober – Brabanthallen – Stand B048 hetnieuweverwarmen.nl

Hoofdsponsor KNSB

» mensen en wonen «

65

Kees (70) en Anja (69) van den Ham huren hun woning van Mitros in Nieuwegein sinds 1 jaar. Het huis uit 1984 kost hun ‘650 euro en een paar centen’ per maand.

TEKST: MARJON VAN WEERSCH, FOTO: JONAS BRIELS

‘Ook de afwerking is fantastisch’ ‘Een van de platen voor de badkamerwand

stuk aardige mensen. Ze legden vilt op de

blij dat we van die vieze kleur af zijn.

was beschadigd. Die platen worden in de

vloeren zodat die niet vies werden, ruimden

Alles aan de nieuwe badkamer bevalt ons

fabriek gemaakt. Daar moest dus een

alles op, afval ging meteen in de container.

eigenlijk heel goed. Uit de oude voegen

andere voor worden gehaald. Dat was

En we kregen van te voren een keurig

bleef bijvoorbeeld maar water druppelen.

jammer, daardoor is het net niet gelukt om

schema met al de verschillende werkzaam-

De nieuwe muren zijn waterafstotend, die

de badcel in één dag te slopen en de

heden; doucheput boren, waterleidingen

trek je nu in 1 keer droog.’

nieuwe onderdelen te installeren. Voor de

vernieuwen, wanden plaatsen. Noem maar

rest liep alles op schema.

op, het stond er allemaal op. Ook de afwerking is fantastisch. Het was echt top!

Er zijn heel wat mensen over de vloer geweest: drie loodgieters, een manusje-van-

Kijk, één groen tegeltje uit de oude

alles en later nog een elektricien. Stuk voor

badkamer hebben we bewaard. We zijn zo

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-1934 39

2018-08-31 11:18:40

66

» toezicht «

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-1801 28

2018-08-31 08:40:02

» toezicht «

67

TOEZICHT OP DIGITALISERING EN IT

´DE MYSTIEK MOET ERAF´ Voor toezichthouders is de wereld van big data en internet of things vaak nog een olifant in de bestuurskamer waar ze liever niet aan denken. Maar de ontwikkelingen op het terrein van digitalisering en informatietechnologie gaan razendsnel. De toekomst is al lang begonnen. Dat biedt kansen en bedreigingen.

Corporaties kunnen niet achterblijven, betoogt digi-commissaris Arnoud Klerkx.

»

TEKST: LISETTE VOS, FOTO: HOLLANDSE HOOGTE

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-1803 29

2018-08-31 08:40:19

68

» toezicht «

»

Arnoud Klerkx, digi-commissaris bij ouderenhuisvester

heeft een werkgroep ingesteld, waar onder anderen

Habion en gastdocent aan de opleiding voor commis-

Arnoud Klerkx deel van uitmaakt (zie kader). De

sarissen aan de Erasmus Universiteit, weet als geen

werkgroep werkt aan een (online) handreiking voor

ander dat veel toezichthouders worstelen met de olifant

commissarissen.

in de bestuurskamer: digitalisering en informatiethema voor zich uit. Onbekend maakt onbemind. Maar

VAN KARRESPOOR NAAR DIGITALE SNELWEG

de noodzaak is hoog om met de wereld van internet of

Corporaties kunnen niet achterblijven bij alle digitale

things en big data aan de slag te gaan. De mystiek moet

ontwikkelingen. Klerkx gebruikt tijdens zijn masterclass

eraf.’

een metafoor om dat te illustreren. Ga terug naar de

technologie. ‘Net als bij pensioenen, schuiven velen dat

zeventiende eeuw, waar mensen met karren op Die boodschap dringt steeds meer door in de

zandpaden reden. Vier eeuwen verder is het land

corporatiebranche. Niet voor niets is digitalisering en

volgebouwd met snelwegen en stapt iedereen even

informatievoorziening één van de thema’s van de

gemakkelijk in een vliegtuig. De digitale snelweg

Vernieuwingsagenda die woningcorporaties samen

ontwikkelt zich in minder dan 10 jaar van een karrespoor

hebben vastgesteld. De Vereniging Toezichthouders in

naar een snelweg. ‘Die snelheid, dat is bijna niet voor te

Woningcorporaties (VTW) constateert ook dat er

stellen. Daar komt nog bij dat IT en digitalisering – in

onvoldoende bewustzijn en kennis is onder de leden om

tegenstelling tot auto’s en vliegtuigen – onzichtbaar zijn

met dit complexe thema aan de slag te gaan. De VTW

en dus moeilijk te bevatten.’

Het is dus niet vreemd dat de wereld van onder meer internet of things, big data, blockchain en 3D-printing voor veel toezichthouders een blinde vlek is. Maar het raakt de RvC’s wel degelijk, benadrukt Klerkx. De

VTW-WERKGROEP DIGITALISERING EN INFORMATIEVOORZIENING

digitalisering gaat over kansen en bedreigingen op strategisch niveau en is dus bij uitstek een onderwerp voor een RvC. Daarnaast is de RvC ook verantwoordelijk voor de continuïteit van de corporatie die in hoge mate

De VTW heeft een werkgroep Digitalisering en informatievoorziening

afhankelijk van IT-systemen is geworden. Ook zijn de

ingesteld. Naast Arnoud Klerkx (onder anderen digi-commissaris bij

meeste grote projecten IT-gerelateerd en vragen om

Habion) en VTW-directeur Albert Kerssies bestaat deze werkgroep uit elf

goed toezicht op rendement en risico.

leden.

Zij werken onder meer samen aan een (online) handreiking digitalisering

GEEN UBER

voor commissarissen, met onder meer een checklist van vragen die zij aan

Corporaties lopen echter minder risico dan bedrijven die

het bestuur kunnen stellen.

op een disruptieve markt opereren, stelt Klerkx. ‘We kennen het voorbeeld van Uber die de taxibranche heeft

Bijeenkomst

opgeschud. In een gereguleerde sector zie ik dat minder

De VTW organiseert in het najaar een themabijeenkomst over

snel gebeuren. Maar dat betekent niet dat je als RvC

digitalisering. Nadere informatie volgt op de website: https://www.vtw.

achterover kan leunen.

nl/faq/themas/informatisering-en-digitalisering

Je wilt bijvoorbeeld niet in het nieuws komen dat de corporatie is gehackt en alle gegevens van huurders op

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Albert Kerssies,

straat liggen.’

a.kerssies@vtw.nl.

Klerkx, zelf sinds juli 2016 digi-commissaris bij ouderenhuisvester Habion, ziet vooral kansen voor corporaties.Klachten verhelpen kan sneller en efficiënter, bijvoorbeeld door een app te gebruiken, waarmee de huurder een klacht kan aanmelden.

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2589 28

2018-09-03 11:54:12

» toezicht «

69

Een voorbeeld van internet of things? Sensoren in huis kunnen bijvoorbeeld vaststellen wanneer de kozijnen moeten worden geverfd, op het juiste moment met de minste kosten. Steeds meer data zijn beschikbaar, en die kunnen leiden tot beter onderbouwde beslissingen. ‘Een goede corporatie beslist niet meer op basis van onderbuikgevoel, maar op basis van feiten.’

ETHISCH De mogelijkheden lijken oneindig, maar de vraag is wél wat binnen de regels is toegestaan en wat ethisch verantwoord is. Klerkx noemt een relevant voorbeeld met sensoren: door continu de bewegingen van een oudere in een woning te volgen, is het mogelijk om met 80 procent zekerheid te voorspellen of deze bewoner binnen twee maanden in het ziekenhuis komt te liggen.

Klerkx: ‘Dat roept natuurlijk veel vragen op. Wil je dit wel? Komt de privacy niet in het geding? Als de bewoner instemt, wie betaalt de investering dan? Aan de andere kant: het levert betere zorg op.’

DIGI-DASHBOARD

‘Een goede corporatie beslist niet meer op basis van onderbuikgevoel, maar op basis van feiten’

Volgens Klerkx moeten de commissarissen op de eerste plaats inzicht krijgen in de gevolgen van de digitalisering en informatietechnologie, voor de corporatie én de huurder. Hij heeft een digi-dashboard ontwikkeld dat het complexe thema in de bestuurskamer terugbrengt tot vijf elementen: de IT-operatie, IT-risicomanage-ment, de

VRAGEN STELLEN

digitale en IT-strategie, de projecten en – tot slot -

Wel of geen (jonge) digi-commissaris in de RvC? Klerkx

kansen en disruptie. Niet alle corporaties hoeven voorop

heeft nog één advies: zorg ervoor dat het thema op de

te lopen met innovatie, stelt hij, maar ze kunnen niet

agenda komt te staan van de bestuurder.

achterblijven. ‘Je kan ook kleine stappen zetten, en

‘Het begint met de juiste vragen stellen. Dan ontdek

leren van wat je hebt gedaan. De RvC moet de organi-

je snel genoeg hoe de bestuurder reageert en welke actie

satie ruimte bieden om fouten te kunnen maken.’

nodig is.’

»

Klerkx vindt bovenal dat iedere commissaris een basiskennis moet hebben over digitalisering en IT en zich moet blijven bijscholen. Daarnaast pleit hij ervoor dat elke RvC een digi-commissaris aanstelt die de expertise in huis heeft. Jongere toezichthouders komen daarvoor volgens hem nadrukkelijk in beeld, mits zij voldoende vlieguren hebben gemaakt om toezicht te kunnen houden. ‘Zij zijn meer vertrouwd met het thema én kijken vaker met een frisse blik. Wie al ruim 40 jaar werkt, volgt eerder de geijkte paden. Juist bij dit onderwerp als digitalisering en innovatie is het belangrijk om out-of-the-box te denken.’

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2606 31

2018-09-03 12:06:39

70

» toezicht «

»

‘KLOOF TUSSEN KENNIS EN STRATEGIE DICHTEN’ Volgens Siebe Keulen, lid van de VTW-werkgroep

data onderdeel van de scenario’s voor de

Digitalisering en tot 1 juli toezichthouder bij

toekomst. Keulen: ‘Daarin staat bijvoorbeeld een

Woonpartners Midden-Holland, is er nog veel

afdeling Data-analyse genoemd.’

onwetendheid bij bestuurders en toezichthouders

BEWUSTZIJN

van corporaties.

De Europese privacywetgeving AVG – die onder De eerste digitale commissaris is in het bedrijfsleven al

anderen huurders in het digitale tijdperk meer controle

gesignaleerd: in plaats van een man of vrouw houdt een

moet geven over hun eigen data – heeft

computer toezicht, naast de overige leden van de RvC.

geholpen om het bewustzijn van het bestuur en

Siebe Keulen wil maar zeggen: de ontwikkelingen gaan

toezichthouders te vergroten. ‘De vraag was of de

razendsnel. Veel corporaties zijn nog lang niet zover.

corporatie AVG-proof is. Dat heeft corporaties

‘We moeten de kloof tussen kennis en strategie dichten.’

gedwongen om goed naar hun data te kijken’, stelt Keulen.

Al is er veel onwetendheid, steeds meer bestuurders en

Volgens hem moeten de VTW en Aedes samen

toezichthouders bij corporaties zien het toenemende

optrekken om de kennis te vergroten, de handreiking

belang van het thema digitalisering. Bij Woonpartners

van de VTW is een goede zet. Zet eerst kleine stappen

ging het vier jaar geleden in de RvC nog over nieuwe

die passen bij de corporatie die je wil zijn, is zijn devies.

software, nu zijn de gevolgen van digitalisering en big

‘Bij veel corporaties gaat het nog om basale ontwikkelingen, zoals de effectiviteit van de digitale dienstverlening verbeteren. Internet of things of geavanceerde data-analyse staat nog veel te ver van veel corporaties af.’

«

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-1809 28

2018-08-31 08:43:18

De beste worden in wat u doet Welke resultaten wilt u behalen in uw werk? Welke kennis en vaardigheden heeft u nodig om persoonlijk te groeien? De Academie voor Vastgoed heeft een breed scala aan opleidingen en cursussen die u de mogelijkheid geven om u nog verder te ontwikkelen in uw vakgebied. Het aanbod betreft zowel ééndaagse cursussen en leerlijnen die bestaan uit meerdere bijeenkomsten. U kunt er dus voor kiezen om een langer traject te doorlopen of om uw kennis in één dag bij te spijkeren.

Bewezen kwaliteit Voor veel vastgoedprofessionals zijn de hoge slagingspercentages van de Academie voor Vastgoed een doorslaggevende factor om voor onze opleidingen te kiezen. Voor ons het bewijs dat ons opleidingsaanbod een kwalitatieve bijdrage levert aan uw professionele ontwikkeling.

Benieuwd naar wat wij u kunnen bieden? Neem vandaag nog contact op via 030 – 608 51 60, info@academievoorvastgoed.nl of www.academievoorvastgoed.nl.

72

Untitled-2276 6

» huisvester van het volk «

2018-09-03 08:06:39

» huisvester van het volk «

73

Echtpaar Van Marken-Matthes TEK ST : MARGRIET PFLUG , FOTO : JORIS DEN BL A AUWEN

Met elkaar – voor elkaar, onder dat motto bestiert het fabrikantenechtpaar Jacques van Marken (1845-1906) en Agnetha Matthes (1847-1909) een gisten spiritusfabriek in Delft. Dat doen ze langs gebaande én ongebaande paden. Zo hebben ze als eersten in Nederland voor hun werklieden een ongevallenverzekering en een wekelijkse personeelskrant. Ze gebruiken als eersten in hun bedrijf een telefoon. En in 1884 stichten ze naast de fabriek het Agnethapark, het eerste Nederlandse tuindorp met 78 betaalbare woningen en voorzieningen. Zelf gaan ze tegenover het park wonen. Hun werklieden kunnen er ‘het loon van hun arbeid in vriendelijke, gezonde verblijven genieten om ook daardoor tot welvarende, betere burgers der maatschappij te worden opgevoed’. Ter bevordering van dat burgerschap is het de bedoeling dat huurders sparen voor aandelen en zo toegroeien naar medeeigendom van de exploitatiemaatschappij van het Agnethapark. De Van Markens laten dagelijks met de trekschuit schoon duinwater aanvoeren om besmettelijke ziektes te voorkomen. Het drinkwater gaat vanuit een hoge ijzeren bak via ondergrondse leidingen naar kranen in het park. De huisvrouwen kunnen hun emmers water bovendien heel snel verwarmen door een aansluiting op de fabrieksstoomleiding. Delft moet nog zes jaar wachten op veilig drinkwater. Ondertussen trekt een maquette van het Agnethapark op Europese wereldtentoonstellingen veel belangstelling. Agnetha heeft er een dagtaak bij: rondleidingen verzorgen. Goed voor de arbeiders, blijkt ook goed voor de zaken.

Gedeeld eigendom heeft het uiteindelijk niet gehaald. Wel is Rijksmonument Agnethapark nog steeds een gekoesterde Delftse woonbuurt. Als voorbeeld heeft het aan de wieg gestaan van menig tuindorp dat sindsdien is gebouwd.

Meer over de geschiedenis van sociale woningbouw op www.canonvolkshuisvesting.nl.

Untitled-2276 7

2018-09-03 08:06:42

74

» werkaanwonen.nl «

» colofon « Aedes-Magazine is zowel een gedrukte als een digitale uitgave van Aedes vereniging van woningcorporaties. AedesMagazine is gratis en verschijnt zes keer per jaar.

woont in een corporatiewoning. Ongeveer 300 woningcorporaties zijn lid van Aedes, dat zijn vrijwel alle woningcorporaties in Nederland. Aedes behartigt hun belangen, ondersteunt hen bij Aedes is de brancheverenging het uitvoeren van hun taken en voor woningcorporaties in biedt een platform voor Nederland. Zij werken dagelijks kennisuitwisseling en aan goed en betaal-baar wonen ontmoeting. Aedes is ook de voor mensen die om welke werkgeversvereniging reden dan ook steun in de rug van de corporatiebranche. nodig hebben. Corporaties beheren 2,4 miljoen Redactie Tinka Hurkmans, huurwoningen, waarin 4 Margriet Pflug en Latifa Vonk miljoen mensen wonen. 1 op de (hoofd- en eindredactie); Elske 3 huishoudens in Nederland Koopman, Nathalie de Lange en

Marjon van Weersch (redactie); Devika Mangal en Carolien van der Ploeg (productie). M.m.v.

Peter Breyer, Leendert Douma, Henk Peter Kip, Simon Kooistra, Anne de Rooij, Jan Smit, Lisette Vos, José de Vreede.

Redactiesecretariaat T (088) 233 37 50 E aedesmedia@aedes.nl Abonnementen gedrukte versie T (088) 233 37 00 E publicaties@aedes.nl

Abonnementendigitale versie Aedes vereniging van I www.aedes.nl/abonneren woningcorporaties Koningin Julianaplein 10 Grafische vormgeving 2595 AA Den Haag Gedrukt: Curve grafische Postbus 93121 vormgeving BNO, Haarlem 2509 AC Den Haag Digitaal: Bynder en Label A, T (088) 233 37 00 Amsterdam/Rotterdam E aedes@aedes.nl I www.aedes.nl Advertenties I www.aedesmagazine.nl Multor Media BV Twitter @aedesnet.nl Wouter Otto Postbus 5085 Auteursrechten voorbehouden 6802 EB Arnhem T (085) 003 04 47 ISSN 1388-8528 E wouterotto@multormedia.nl I www.multomedia.nl

Aedes-Magazine 2018/4

Untitled-2942 3

2018-09-03 15:39:44

Verwarming

Koeling

Duurzame energie

Duurzame oplossingen voor een groene toekomst.

Vaillant uw warmtepompspecialist Vaillant biedt haar klanten energiezuinige en schone systeemoplossingen voor verwarming, koeling en warm water.

Uitgangspunt hierbij is installatie- en gebruiksgemak. Vaillant is van mening dat economisch succes en duurzame, financiële groei onlosmakelijk zijn verbonden met maatschappelijke en ecologische betrokkenheid. Daarom omvat de focus voor een belangrijk deel producten en systemen die gebruik maken van nieuwe energiebronnen.

Ontdek ons assortiment op www.vaillant.nl

Mijn huis, mijn comfort