Hoofdstuk 16: Alles wordt kleiner, behalve jouw buik

Page 1

16 (Manieren waarop de wereld veranderde) Dat de Grote Sterfte die Europa van 1346 tot 1353 overspoelde een diepe indruk heeft nagelaten op onze cultuur en samenleving, valt niet te ontkennen. In de eerste plaats natuurlijk vanwege de schier onbevattelijke omvang van het dodental. Een derde tot de helft, op sommige plaatsen meer, van de lokale bevolking werd uitgewist. Hoewel de eerste golf van de pest eindigde in 1353, was dat verre van het einde van de ziekte. Vanaf dan zou ze regelmatig terug de kop opsteken. Voor minstens de komende driehonderd jaar zouden sporadisch terugkerende pestepidemieĂŤn dus de norm worden. Ze waren niet altijd even zwaar of even dodelijk als de eerste golf, maar het effect ervan bleef niettemin verwoestend. We zien pestepidemieĂŤn uitbreken van 1360 tot 1363, in 1374, in 1400, 1438, 1456, 1464, van 1481 tot 1485, in 1500, van 1518 tot 1532, in 1544, 1563, 1573, 1596, van 1602 tot 1612, van 1623 tot 1632, van 1644 tot 1654, en van 1664 tot 1667. Daarna blijft de ziekte lange tijd van de radar, tot er aan het einde van de negentiende eeuw opnieuw een uitbraak is in India en China. Sinds het begin van de eenentwintigste eeuw zijn er in de Verenigde Staten elk jaar tussen de twee en de twintig gevallen van pest vastgesteld. De ziekte is nu behandelbaar, maar het probleem is dat zowat geen enkele dokter nog verwacht dat hij de pest zal tegenkomen, waardoor er in die zeldzame gevallen weleens te laat een diagnose wordt gesteld. De eerste symptomen van de ziekte lijken immers nogal op die van een doorsneegriep. In 2015 stierven en er in de VS vier mensen aan de pest. Maar al na die eerste doortocht van de pest was de wereld nooit meer hetzelfde in Europa. De hele ordening van de samenleving ging overstag. In veel opzichten versnelde de Zwarte Dood vooral een aantal evoluties die al gaande waren, maar dat maakt de impact niet minder ingrijpend. Het middeleeuwse maatschappijmodel, waarin vijf procent van de mensen de politieke macht uitoefenden, nog eens vijf procent de dag doorbracht met bidden en moraliseren over eenieders gedrag, en de resterende negentig procent zich kapotwerkte op het veld, was voorgoed beschadigd. De vele sterfgevallen, vaak


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.