Professional Learning and Development

professional learning & development

hoofdstuk

introductie

002

introductie

mensen die het verschil maken High Tech, Human Touch. Dat is waar Universiteit Twente voor staat. 3.300 wetenschappers en professionals zorgen voor baanbrekend onderzoek, relevante innovaties en inspirerend onderwijs voor meer dan 9.000 studenten. Deze ondernemende universiteit organiseert tal van onderwijsactiviteiten, stimuleert ondernemerschap van studenten, en is partner in Kennispark Twente.

Universiteit Twente kent verschillende typen onderwijs: initieel onderwijs (bachelor, master, PhD) en postacademisch onderwijs. Dit laatste onder de noemer ‘Professional Learning & Development’. Voor Universiteit Twente biedt Professional Learning & Development vanuit meerdere invalshoeken meerwaarde. Het is een belangrijke mogelijkheid om onze kennis toegankelijk te maken voor en samen verder te ontwikkelen met de markt.

De afdeling ‘Professional Learning & Development’ biedt leertrajecten aan die gericht zijn op professionals en managers die acteren binnen private en publieke organisaties en instellingen. Het is de manier om vanuit de universiteit een maatschappelijke bijdrage te leveren aan Life Long Learning met een academische signatuur.

In de onderwijsprogramma’s maken we de verbinding tussen de kennisgebieden van onze universiteit en kennisbehoeftes binnen organisaties. Het onderwijs is gebaseerd op reguliere opleidingen, aangevuld met expertises van andere universiteiten en specialisten uit de praktijk. Het onderwijs varieert van korte modules tot volledige graad verlenende opleidingen die parttime te volgen zijn en veelal centraal in het land aangeboden worden. Inbreng van eigen ervaringen en praktijkvraagstukken vormen een belangrijk onderdeel van de invulling van de opleidingen. Het stelt deelnemers ook in staat van en met elkaar te leren en over de muren van hun eigen werkelijkheid heen te kijken.

Dit boek geeft inzicht in onze postacademische onderwijsactiviteiten. Een reeks interviews met docenten en (oud)studenten toont de waarde van Professional Learning & Development voor hen en voor hun talloze en diverse organisaties.

Het boek is thematisch ingedeeld. Het eerste hoofdstuk gaat over ‘Water’. Bij dit alomtegenwoordige onderwerp staat in dit boek bedrijfsmatig werken in een bestuurlijke omgeving centraal. In hoofdstuk 2 ‘HRM en Talentonwikkeling’, vindt u interviews over het nieuwe werken, het borgen van kennis en de vergrijzing. ‘Veiligheid en Risicomanagement’ is het thema van het derde hoofdstuk waarin duidelijk wordt dat ‘risico’s overal zijn’ en dat het een ware kunst is om ze te managen. In hoofdstuk 4 maakt u kennis met het ondernemende karakter van de universiteit. ‘Innovatie en Ondernemerschap’ gaat in op Venture Lab, innovatief management en de rol van ICT hierin. De Master Public Management gaat voor een belangrijk deel over ‘Politiek en Bestuur; het thema van hoofdstuk 5. Onze internationale wereld en de manier van leiding geven in organisaties vormen het belangrijke thema van hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 gaan de interviews over ‘Ethiek en Governance’. De speerpunten zijn zuiver ondernemen, vragen over integriteit, macht en de rol van ethiek.. Het boek sluit af met het onderwerp ‘corporate engagement UT’.

Wij hopen dat dit boek u inspireert en inzicht geeft in Professional Learning & Development en de waarde die onze opleidingen kunnen hebben voor uw medewerkers en uw organisatie. Wij wensen u veel leesplezier en -wie weet- tot ziens op de campus van Universiteit Twente of elders in het (buiten)land.

003

Helma Hoving is zakelijk directeur bij Professional Learning & Development: ‘Mensen kunnen tijdens hun loopbaan een opleiding volgen om hun carrière een nieuwe impuls te geven of de onderbouwing te vinden bij alle keuzes die ze in hun functie maken. De ambitie van onze afdeling is om excellente programma’s aan te bieden!’

004

de agenda van

helma hoving

Hardlopen aan de rand van Enschede - Mijn ochtendritueel bestaat uit een half uurtje hardlopen.

Ik krijg er nieuwe energie van, een fris gevoel en ik verschijn lekker fit op het werk. Tijdens het lopen laat ik mijn gedachten vast gaan over de dag die voor me ligt en krijg ik allerlei nieuwe ideeën voor de komende werkdag.

Overleg met de opleidingsdirecteur over een nieuwe opleiding in ontwikkeling - Bij de inzet van social media ontbreekt vaak de koppeling met de strategische doelen van de organisatie.

Daarom gaan we starten met de nieuwe opleiding “Strategisch Communicatie en Social Media Management”. Het overleg is heel inspirerend: welke nieuwe leervormen gebruiken we, hebben we geschikt casemateriaal en hoe zetten we de opleiding in de markt?

Commercieel afdelingsoverleg - Dit wekelijkse overleg is de ‘lifeline’ van onze afdeling.

Hoeveel aanmeldingen en informatieaanvragen hebben we? Zijn onze marketingacties succesvol?

Kunnen we starten met een opleiding? Alleen als we ons intensief bezighouden met onze potentiële cursisten halen we als afdeling resultaat.

Accreditatieoverleg - We zijn gestart met het projectteam voor de Europese academische accreditatie EapAa voor de master Public Management. Het betreft een her-accreditatie maar het blijft een complex en intensief proces. We verwachten zonder al te veel problemen het traject te doorlopen. Dat moet ook, want de deelnemers die al zijn gestart met de master verwachten een geaccrediteerd diploma!

Strategisch overleg met management team bedrijfsvoering - De strategische speerpunten van onze afdeling in relatie tot de Universiteit. Bijvoorbeeld nieuwe leervormen, internationalisering van bestaande programma’s en strategische partnerships? Maar ook personele zaken, financiële stand van zaken, omzet realisatie en de kosten in relatie tot het jaarplan.

Uitwerken offerte voor opleidingsprogramma - We werken op dit moment aan een offerte voor een incompany opleiding. Een ministerie vraagt een voorstel voor een managementopleiding.

De vraag van de klant is een opleiding: ‘Ondernemend management in een publiek private omgeving’. Een thema dat ons als Universiteit Twente op het lijf geschreven is. Ik stuur het projectteam aan dat de gegevens aanlevert om een concurrerend en onderscheidend aanbod neer te leggen zodat we deze aanbesteding kunnen winnen.

Netwerkbijeenkomst Top Officium Femmes Oost Nederland - Tijdens deze bijeenkomst met vrouwelijke directeuren, ondernemers en managers gaat het vooral om elkaar te vinden op zakelijk vlak. Ik ben sinds begin van dit jaar lid en heb al nuttige contacten opgedaan.

Studeren - Ik volg naast mijn baan een postacademische opleiding ‘Strategisch Business Development en Innovatiemanagement’ aan de Universiteit van Groningen. Studeren vind ik echt een cadeautje! Je kunt jezelf weer verwonderen en verrijken op nieuwe kennisgebieden.

005

006

10 vragen aan

olaf fisscher Prof.dr.ir. Olaf Fisscher is als opleidingsdirecteur inhoudelijk verantwoordelijk voor het postacademisch onderwijs van de afdeling Professional Learning & Development.

’We hebben als UT meer te bieden dan alleen opleidingen.’ 007

Wat is de kern van een goede postacademische opleiding?

‘Er moet een goede verbinding zijn tussen theorie en praktijk, dat staat voorop.’ Deelnemers moeten de waarde leren kennen van een academische, intellectueel speelse, reflexieve benadering van vraagstukken waarmee zij in de praktijk te maken hebben. Een tweede punt is ‘leren van en met elkaar’. Docenten dragen niet alleen kennis over, maar leren ook van deelnemers. Deelnemers hebben ieder hun eigen specifieke kennis en praktijkervaring waardoor ze ook onderling veel van elkaar leren. Belangrijk is verder dat deelnemers worden uitgedaagd om te ‘leren te leren’. ‘Het valt vaak niet mee om te reflecteren op de wijze waarop je in je dagelijkse werk het leren hebt ingebakken.’

Wat maakt de postacademische opleidingen van de ut nou zo bijzonder?

‘Wij zijn in meerdere opzichten uniek!‘ Het onderwijs is inhoudelijk goed vormgegeven en wordt verzorgd door toonaangevende docenten van de UT, andere universiteiten en experts uit de beroepspraktijk.

Bijzonder is dat onze opleidingen integraal deel uit maken van het reguliere onderwijsaanbod van de UT. Uniek zijn ook de regelmatige, interessante actualiteitencolleges die we organiseren, bijvoorbeeld over innovatie in de energie sector. Iedereen is daarbij welkom. Zo ontwikkelen en versterken we onze duurzame relaties met deelnemers en hun organisaties. ‘Community building’ noem ik dat graag. We hebben als UT tenslotte meer te bieden dan alleen opleidingen. We hebben ook afstudeerders, afgestudeerden, en mogelijkheden tot participatie in onderzoek’.

Welke kWaliteitseisen stelt professional learning & development aan een opleiding?

‘Vanzelfsprekend moet een opleiding voldoen aan de eisen behorend bij het academisch masterniveau.

De keuze van de (ervaren) docenten is dan heel bepalend. Maar ook de (hoge) eisen die we stellen aan studenten die we toelaten is bepalend voor de kwaliteit van de opleiding. Studenten moeten elkaar echt iets kunnen bieden als het gaat om relevante kennis en praktijkervaring. Tegelijk biedt het onderwijsprogramma volop aandacht aan praktijkvraagstukken. Ook is de afstudeeropdracht altijd gericht op een praktisch vraagstuk, doorgaans gekoppeld aan actuele ontwikkelingen in de eigen organisatie van de deelnemer. Bijvoorbeeld over ‘structurering van teams in een gefuseerde rechtbank’ of ‘ontwikkeling en implementatie van integriteitsbeleid in een waterschap.’

Wat is het ultieme doel van de postacademische opleidingen van de ut?

Wij willen mensen in hun loopbaan ondersteunen, bij de uitdagingen in hun huidige functie en om hen meer ‘employable’ te maken. Het is fantastisch als deelnemers zich na hun opleiding vrijer kunnen bewegen in hun functie en zich daar minder ‘gevangen‘ weten. Bij de opzet van de leergang voor woningcorporaties was het ‘zich onafhankelijker maken van de eigen functie en organisatie’ een expliciete doelstelling van de bij de opzet van het programma betrokken corporaties.

maar zijn organisaties niet bang hun medeWerkers kWijt te raken?

Als medewerkers weten dat ze ook elders aan de slag kunnen, zijn ze voor de organisatie waardevoller en zullen ze zelf juist eerder geneigd zijn te blijven’, zo is de gedachte. Als je in deze sfeer aan medewerkers ruimte geeft een opleiding te volgen, ben je een goede werkgever en bovendien heel aantrekkelijk voor potentiële nieuwe goede medewerkers.

hoe ontWerpt pld een nieuWe opleiding?

‘De eerste echte stap is ‘naar buiten kijken’. Waar is behoefte aan? Waar is belangstelling voor?

Ook moeten we ‘naar binnen’ kijken. Past het bij de kennisgebieden die we tot onze universiteit rekenen?

Het is verder belangrijk dat er vroeg in de ontwikkeling van een nieuwe opleiding een ‘eigenaar’ is, een docent die samen met de programmamanager de opleiding koestert en draagt. Vanuit de praktijk moeten we support ervaren. Bij het ontstaan van bijvoorbeeld de masteropleiding Risicomanagement was Prof.mr. Pieter van Vollenhoven een drijvende kracht. Als voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid kende hij als geen ander de noodzaak om zo’n opleiding te starten.’

Wat krijgt u terug van deelnemers en bedrijven over de opleidingen?

‘Van bedrijven krijg ik vaak te horen dat hun werknemer echt is gegroeid, zowel qua persoonlijkheid als in haar of zijn functioneren. Ook onze deelnemers zijn enthousiast. Ze merken dat ze gegroeid zijn in zelfbewustzijn en zelfvertrouwen, ze hebben meer overzicht in hun werksituatie, ze hebben op een abstracter niveau leren denken.’

008

Welke deelnemer is u bijgebleven?

‘Een deelnemer die me is bijgebleven was hoofd van een afdeling in een gemeentelijke dienst die vond dat hij eigenlijk geen carrièremogelijkheden of uitdagingen in zijn werk had. Na de opleiding was hij weer helemaal enthousiast over zijn toekomst binnen het bedrijf omdat hij voldoende kansen en mogelijkheden zag om door te groeien.’

Welke tips zou u aan mensen in hun mid-career Willen meegeven?

‘Wees niet bang om creativiteit en lef te tonen in het zoeken naar perspectieven voor je verdere loopbaan.

Wij hebben je wat te bieden, vraag het studenten die in hun opleiding bij ons wijzer zijn geworden’.

Welke opleiding zou uzelf nog eens Willen volgen?

‘De masterclass over risicoperceptie en -communicatie, onderdeel van de master Risicomanagement, zou ik graag in zijn geheel willen volgen. Naast alle technologie en rationaliteit die binnen de UT de aandacht krijgen, blijven toch de mensen met hun vaak onnavolgbare gedrag mij het meest intrigeren.’

009

opleidingsaanbod Parttime opleidingen voor professionals en managers masters

masterclasses

Het aanbod van parttime academische masteropleidin-

In een masterclass verwerft de deelnemer diepgaande

gen voor professionals en managers vanuit de afdeling

kennis van en een helder inzicht in een specifiek

Professional Learning & Development Universiteit

(actueel) onderwerp. Doel is naast nieuwe kennis ook

Twente is uniek in Nederland. Relatief weinig instituten

nieuwe ideeën en inspiratie op te doen, interessant

bieden geaccrediteerde universitaire masteropleidingen

voor het beroepenveld of de sector. Men doet nieuwe

specifiek voor deze doelgroep. De opleidings-

contacten op en leert samen met gelijkgestemden.

programma’s vinden hun basis in de kennisgebieden

De deelnemers zijn in staat de kennis toe te passen

van de Universiteit Twente, aangevuld met expertises

en op basis hiervan weer nieuwe inzichten te vormen

van andere universiteiten, en deskundigen uit de prak-

en visie te ontwikkelen. Het leren wordt daarmee een

tijk. Het inbrengen van eigen ervaringen en vraagstuk-

continu proces. Masterclasses bestaan uit ongeveer

ken uit de praktijk vormt een cruciaal onderdeel van

tien cursusdagen, ze gaan op verschillende tijden in

elke opleiding. Het stelt deelnemers in staat van elkaar

het jaar van start gaat en kunnen in een relatief korte

te leren. De uitwerking van tussentijdse cases en de

tijd worden doorlopen. Mastersclasses vormen als het

afsluitende thesis worden voor een belangrijk deel

ware de bouwstenen waaruit de masters van

persoonlijk ingevuld en zijn doorgaans gericht op eigen

Professional Learning & Development zijn opgebouwd.

praktijk van de deelnemers. De parttime masterprogramma’s duren circa twee en half jaar. Het parttime onderwijs is op een flexibele wijze te volgen, in blokken vanaf 3 maanden. De masteropleidingen zijn, naast de wetenschappelijke diepgang ervan, gericht op praktische toepasbaarheid, niet in de laatste plaats in de eigen praktijk. De masters die worden aangeboden zijn de master Risicomanagement (Master of Science) en de master Public Management (internationaal geaccreditateerd door EAPAA). De master Environmental and Energy Management (Master of Science), die eveneens wordt aangeboden, neemt een uitzonderingspositie in. Deze master is een internationale fulltime master waarvan de colleges in Leeuwarden worden gegeven. Door de modulaire opzet van de kwalitatief hoogwaardige opleidingen zijn deelnemers in staat werk en privé te combineren. Ze kunnen deze opleidingen ook deels zelf vormgeven door een eigen keuze tussen een aantal inhoudelijke thema’s. De colleges van de twee parttime masters worden centraal in het land gegeven (Utrecht en Amersfoort).

Caroline Regtuit, programmamanager postacademische masteropleidingen en Masterclasses

010

leergangen

incompany

Professional Learning & Development biedt momen-

Nieuwe kennis en/of bestaande kennis updaten laat

teel een tweetal leergangen aan, gericht op specifieke

een organisatie innoveren en bewegen in nieuwe

sectoren: ‘Bedrijf en Bestuur Waterschappen’ en

richtingen. Vanuit Professional Learning & Development

‘Management bij Woningcorporaties’. Beide worden

is ervaring met vele vormen van kennisvernieuwing en

grotendeels centraal in het land gegeven. Doel van een

kennisdeling binnen organisaties. De basis hiervan zijn

leergang is de deelnemer, naast kennis, ook leiding-

kennisgebieden van de universiteit en het brede netwerk

gevende vaardigheden te laten ontwikkelen. Na afrond-

zowel nationaal als internationaal. Deze kennisgebieden

ing van een leergang beschikken de deelnemers over

worden gekoppeld aan een veelheid van praktijker-

kerncompetenties waarmee ze in staat zijn breed te

varing waardoor managers, professionals en/of

functioneren binnen de sector, en zich in een dikwijls turbu-

adviseurs uitgedaagd worden organisaties te laten

lente en complexe privaat/bestuurlijke omgeving te

ontwikkelen en groeien op een vernieuwende manier.

positioneren. De leergangen zijn bedoeld voor

Een incompany opleiding is altijd maatwerk. Deze kan

medewerkers met een HBO/HBO+ niveau met minimaal

ingezet worden om specifieke groepen medewerkers

2 jaar werkervaring, die een managementfunctie

en/of managers binnen een organisatie te voorzien

vervullen, dan wel ambiëren.

in een (actuele) kennisbehoefte, of kan dienen als moderatie of inspiratie tijdens verandertrajecten of in het geval van fusies en overnames als een middel om gemeenschappelijkheid te creëren.

Henk Brouwer, programmamanager postacademische

Marjan Alberts, werving en studieadvies

leergangen en incompany projecten

011

opleidingsoverzicht Parttime opleidingen voor professionals en managers

publieke sector - Master Public Management (EAPAA) - Master Risico Management (MSc)

- Masterclass Organisatie & Human Resource Management - Masterclass Risicobeheersing - Masterclass Risico & Regulering

- Leergang Bedrijf en Bestuur Waterschappen

- Masterclass Strategie, Beleid & Politiek - Masterclass Strategievorming & Organisatie

- Masterclass Management van e-Government

Ontwikkeling

- Masterclass Europa - Masterclass Financieel Management & Bedrijfsvoering - Masterclass HR-Management verdieping

- Symposium Sociale Diensten in Beweging - Symposium Opdrachtgeverschap in het Lokale Domein

& Bijzondere onderwerpen - Masterclass Innovatieve bedrijfsvoering

onderWijs

- Masterclass Integriteit & Ethiek

- Lesbevoegdheid

- Masterclass Lokale Sociale Dienstverlening

- Didactische voorbereidingscursus

in Verandering

- Professionalisering docenten VO

- Masterclass Ondernemerschap & Duurzaamheid

- Zij-instromers lesbevoegdheid

- Masterclass Opdrachtgeverschap & Regievoering

- Eerstegraads lesbevoegdheid

Jacqueline Veltman, Projectassistent postacademische masteropleidingen en Masterclasses

012

private sector & ondernemerschap

opleidingen in ontWikkeling

- Master Risico Management

- Evidence Based Leadership (voorjaar 2013)

- Master of Environmental

- Leergang Strategisch Social Media

and Energy Management (MSc)

en Marketing Management (najaar 2012) - Leergang Juridisch Professional (start jan 2013)

- Leergang Management Woningcorporaties - VentureLab Twente Business Development - Masterclass Bedrijfskunde voor Culturele Organisaties

- Leergang Strategisch Duurzaam Organiseren (voorjaar 2013) - International master Public Management - International master Risk Management

- Masterclass Business in Asia

- Innovatie en Verandermanagement

- Masterclass Human Behavior and Communication

- Master Education Management

- Symposium Cultural Risk Management - Cursus Technologie & Engineering - Cursus Rubbertechnologie - Cursus Extrusie - Cursus Procestechnologie

Miriam Iliohan, Marketing communicatie adviseur

Carla Knippers, Projectassistent postacademische

Professional Learning & Development

leergangen en Incompany projecten

013

master public management HBO/WO-ers met werkervaring en ambitie in het publieke of semi publieke domein.

Elke vrijdag college dag in Utrecht.

Nieuwe kennis, geestelijke uitdaging, nieuwe visies en inzichten.

Inbreng en verbinding met eigen praktijk.

Kennis gebieden van de opleiding: - Strategie, Beleid & Politiek - Organisatie & Human Resources - Financieel Management & Bedrijfsvoering - Management van E-Government - Opdrachtgeverschap & Regievoering - Europa - Innovatieve Bedrijfsvoering - Risico & Regulering - Integriteit & Ethiek - HR-Management: Verdieping & Bijzondere Onderwerpen - Strategievorming & Organisatieontwikkeling.

Onderzoeksmethodologie en casu誰stiek Internationale studiereis Modulaire te volgen EAPAA accreditatie

004 014

015 005

professional learning & development

hoofdstuk

water

Richard Putman, coรถrdinator Port Security & portefeuillehouder internationaal bij de Waterpolitie van het KLPD, deelnemer master Public Management.

018

de agenda van

richard putman een breder perspectief Overleg met het MT - Samen zijn we verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid op de Nederlandse wateren. We bespreken onder andere de voortgang en resultaten, de personele bezetting die nodig is voor Koninginnedag en voor enkele grote controleacties, bijvoorbeeld naar illegale bijmenging van chemisch afval bij stookolie en uitbuiting van buitenlandse werknemers aan boord van binnenvaartschepen.

Naar Rotterdam voor Havenoverleg - Hier gaat het om samenwerking tussen de verschillende opsporingsdiensten bij het bestrijden van diefstal, witwaspraktijken en drugssmokkel in de Rotterdamse haven. De lokale driehoek is hiervoor verantwoordelijk. Dankzij mijn opleiding overzie ik goed in welk politiek-bestuurlijk krachtenveld zij moeten opereren; ik begrijp dat ook economische belangen een grote rol spelen.

Telefonische afstemming met schrijfploeg inrichting Dienst Infrastructuur - Eind 2012 moet de Nederlandse politie bestaan uit tien regionale eenheden en één landelijke. De Verkeerspolitie, Spoorwegpolitie, Luchtvaartpolitie en Waterpolitie zullen in een nieuwe Dienst Infrastructuur onderdeel gaan uitmaken van de landelijke eenheid. Hoe moet die dienst eruit komen te zien en hoe kan zij een toegevoegde waarde leveren ten opzichte van wat er op regionaal en lokaal niveau speelt? Een strategische exercitie waarvoor ik goed ben toegerust. Van de opsporingskant had ik al verstand, mijn opleiding Master of Public Management is daarop een goede aanvulling.

Zij geeft me een breder perspectief op openbaar bestuur.

Midterm meeting Executive Committee European Association of Airport And Seaport Police Voorbereidende bespreking voor het jaarlijkse congres van de EAASP dat dit jaar zal plaatsvinden in Portugal. Overheden, rederijen, luchtvaartmaatschappijen en beveiligingsbedrijven overleggen onder andere over beveiligingsrisico’s grote passagiersstromen rond de Olympische Spelen in Londen en het Europese kampioenschap voetbal in Polen en Oekraïne dit jaar.

Voorbereiding Tulpencursus Maarssense Hockey Vereniging - Ik pleeg nog snel een paar telefoontjes over hockeysticks en veldindeling bij de introductiecursus voor de jongste jeugd van zes tot en met tien jaar. Mijn oudste dochter hockeyt en ik ben gevraagd om als lijncoördinator contacten te onderhouden tussen spelers, ouders en trainers. Een goede manier om veel mensen te leren kennen.

Studeren - Nog een paar uur boven de boeken in voor mijn mastersopleiding. Op dit moment ben ik bezig met de laatste module: Politiek en Management, en met de voorbereidingen voor mijn eindscriptie.

019

de passie van

prof. eelco dYkstra gastdocent master risicomanagement

020

Prof. Eelco H. Dykstra M.D. staat bij het grote publiek bekend als de ‘rampen- professor’, maar hoogleraar International Emergency Management dekt de lading beter. Dykstra is directeur van het International Katrina Project. Gastdocent parttime master Risico Management.

Wat kan nederland nog leren over Watermanagement?

Ooit wordt ook Nederland getroffen door een orkaan met Katrina-kracht. Maar ‘ooit’ kan nog heel lang kan duren en dus leunen beleidsmakers achterover. Terwijl we juist nu in actie moeten komen. Loopt de Randstad onder, dan komt het Nederland - zoals we dat nu kennen - nooit meer terug.

Wat een doemscenario!

Absoluut niet. Dit is realiteit. Nederland zinkt, het zeewater stijgt. Water móet bij iedereen op de agenda komen te staan.

En we moeten meer vanuit de gevolgen gaan denken.

Wat staat effectieve rampbestrijding het meest in de Weg? Dat de functionele afstand tussen beleid en praktijk zo groot is.

Er zijn te weinig ‘middenmensen’ en ook de bevolking moet een centrale rol krijgen. Dat doe je bijvoorbeeld door een what if situatie te visualiseren, zoals in het Katrina Project. Wat als de hele infrastructuur is weggevaagd, er geen winkels en ziekenhuizen meer zijn… wat pak je dan aan, hoe organiseer je een effectieve respons? En wat zijn de gevolgen voor je land? Maak het maar spannend en zorg dat mensen daarover gaan nadenken.

Wat Wilt u met het international katrina project bereiken?

Door scenario’s van gebeurtenissen en gevolgen van bijvoorbeeld een superstorm te ontwikkelen, wil ik ervoor zorgen dat de mogelijkheid van een allesvernietigende ramp bij iedereen gaat leven. Ook bij beleidsmakers.

Welk vakgebied moeten We ontWikkelen om een ramp Wél goed aan te pakken?

In Nederland verdrinken we in platforms, processen en onderzoek. We doen zo ingewikkeld, terwijl wetenschappers door Katrina, Fukushima en andere internationale rampen al lang weten wat nodig is: een versterking van de meerlaagse crisisbeheersing. We moeten niet alleen risico’s managen, maar ook de respons én de gevolgen. Bij International Emergency Management pak je al die zaken aan. Die module zou ik graag aanbieden bij de master Risico Management.

021

Jack Jasper MPM, is afdelingsmanager van de productunit Onderzeeboten bij de Nederlandse Marine. Hij zorgt samen met 65 medewerkers voor het complete onderhoud en de wereldwijde reparaties van de vier onderzeeboten van de Marine.

022

de agenda van

jack jasper werken onder water

Ik ben alleenstaande vader en sta altijd vroeg op. Dan kan ik nog even rustig ontbijten met mijn dochter en zoon, die op de middelbare school zitten. Om 07.00 uur stap ik op de fiets naar mijn werk in Den Helder.

Het is een dag met veel vergaderingen. Vandaag trappen we af met de voorbereiding van de Marinedagen begin juli. Dit jaar mag het publiek voor het eerst de werf op. Daar zijn we hartstikke trots op, maar het vereist wel extra veiligheidsmaatregelen. Met de collega’s van Fregatten en Mijnenjagers stemmen we de publieksroute af. Ook Communicatie schuift aan.

We willen dat de marine een afspiegeling van de maatschappij is. Regelmatig heb ik gesprekken met sollicitanten die soms een flinke rugzak meetorsen. Vandaag spreek ik samen met de personeelsconsulent, een mevrouw uit een blijf-van-mijn-lijfhuis. Slimme, leuke dame. Ik denk dat ze prima inzetbaar is bij Optronica, waar lenzen van nachtkijkers worden geslepen.

Na de lunch fiets ik naar de technische campus. Wel handig dat in Den Helder alles zo dichtbij is!

Elke drie weken bezoek ik hier de opleidingscoördinator van de jongens die bij de afdeling onderhoud zijn geplaatst. Ontwikkelt hij zich goed, heeft ‘ie last van claustrofobie, dat soort zaken.

Binnenkort ga ik mijn scriptie verdedigen in Twente. Ter voorbereiding doe ik drie try-outs.

Vandaag presenteer ik voor de directie maritieme instandhouding. Ze zijn onder de indruk van het verhaal, maar schrikken ook van mijn conclusies. ‘Ga je ook nog iets leuks vertellen?’, vraagt een senior beleidsmedewerker. Maar soms is de realiteit niet leuk.

We werken veel met externen. Een derde van mijn medewerkers is ingehuurd. Op de terugweg naar huis rijd ik langs een bedrijf dat ik op de Offshore Beurs hebt ontmoet. Het ziet ernaar uit dat we aan hen een deel van het onderhoud gaan uitbesteden. Mooie afsluiting van de werkdag.

Ook vanavond heb ik een vergadering, maar dan op het voetbalveld bij mij om de hoek. Jammer dat ik zelf niet meer kan voetballen door een knieblessure, maar besturen doe ik nog met veel plezier.

Vooral de derde helft is weer erg gezellig.

023

de loopbaan van

marion wierda Marion Wierda MPM, werkt al jaren in de wereld van water.

Boeiend blijft het. Het waterschap biedt kansen en het afdelingshoofd Vergunningen van Waterschap Rivierenland blijft in zichzelf investeren. Ooit begon ze bij de UT met de leergang Bedrijf en Bestuur Waterschappen. Inmiddels heeft de ambtenaar ‘uit overtuiging’ in 2011 ook de master Public Management afgerond.

‘Nee, omzien naar een andere baan was niet de reden om te gaan studeren. Ik voel me thuis bij dit werk en bij deze mensen, die je gerust midden in de nacht kunt bellen om een gemaal te repareren.

Het was meer dat ik een onvervulde studiewens had. Veel was er dan ook niet voor nodig om me over de streep te helpen, toen ik de waterschapsleergang had afgerond. Het werd de master Public Management, omdat ik mijn werk in een bredere context wilde plaatsen. De politieke opvattingen over bestuur veranderen.

Al die verschillende vergunningen? Nergens voor nodig!

En dus gaan waterschappen steeds meer samenwerken met andere publieke organisaties. Maar wil je tot één vergunning komen, dan moet je elkaar wel begrijpen, iets weten over wetgeving en inzicht hebben in bestuurlijke opvattingen.’

betere overheid ‘Wat mij persoonlijk drijft, is dat ik wil bouwen aan een betere overheid, waar je als burger echt wat aan hebt en waar je op kunt rekenen. Als ik alleen maar op de winkel hoef te passen, heb ik het snel gezien. Tegen mijn medewerkers zeg ik ook: ‘Je weet niet welke kansen op je weg komen, maar blijf in jezelf investeren.

Alleen dán kun je kansen grijpen.’ Dat geldt ook voor mij.

Ik heb al allerlei functies gehad bij het waterschap. Op dit moment ben ik afdelingshoofd en sinds 2012 ook voorzitter van het Landelijk Overleg Vergunningverlening en Handhaving van de waterschappen. Daarbij heb ik veel aan de studie. Toen we Informatiemanagement kregen, dacht ik: ‘moeten we daar een hele module aan wijden?’. Achteraf gezien bleek het een van de meest waardevolle lessen. Zeker nu ik het Omgevingsloket Online mee op touw zet, merk ik dat het veel overzichtelijker aanstuurt als je de verbanden wél ziet tussen ICT, de inrichting van je organisatie en je overheidstaak.’

024

‘Wat me het meeste is bijgebleven, is de ‘betrekkelijkheid’ van wetenschappelijke waarheden. Bij prof.dr. Kees Aarts leerde ik dat voor iedere verkiezingsuitkomst een stemprocedure is te ontwikkelen; wat prof.dr.ir. Olaf Fisscher betreft moet je het managementmodel kiezen dat jou het beste helpt om de praktijk te hanteren.

Zo pragmatisch!’

’Als ik alleen maar op de winkel hoef te passen, heb ik het snel gezien.’ 025

026

stefan kuks

10 vragen aan

watergraaf

Prof.dr. Stefan Kuks is watergraaf bij het waterschap Regge & Dinkel.

Dit combineert hij met een leerstoel aan de nationale leertafel Water Governance. Als bijzonder hoogleraar is Kuks verbonden aan de post-academische leergang Bedrijf en Bestuur Waterschappen.

“Je móet met de samenleving in gesprek.

Voor medewerkers is dat de grootste uitdaging.”

027

hoe verbindt u de theorie aan de praktijk als dijkgraaf?

Ik probeer studenten integraal te laten kijken naar waterbeheer, over de grenzen van de eigen agenda heen en met oog voor andere partijen in de ruimtelijke ordening. Daarbij haal ik verschillende aanpakken aan. Ik zet bijvoorbeeld het technocratische waterbeheer, waarbij je alles aan de experts overlaat, af tegen een open en omgevingsgerichte rol.

Wat houdt die open, omgevingsgerichte rol in de praktijk in?

Een voorbeeld. Bij Regge en Dinkel waren we met het project Kristalbad, een vernieuwend ingerichte waterzuivering en -buffering, genomineerd voor een prestigieuze prijs. De jury prees dat we niet alleen voor waterbeheer gaan, maar laten zien wat er gebeurt als je bij gebiedsontwikkeling ook ruimte geeft aan vormgeving, ecologie en recreatie.

is dat Waterschap-nieuWe-stijl?

Dat is het. Niet iedereen vindt het makkelijk om, naast die technocratische invalshoek, ook met niet-waterbeheerders om tafel te gaan. Burgers laten het waterbeheer ook liever over aan de expert.

Toch houd ik studenten voor dat het belangrijk is om als overheid met andere partijen in je omgeving in debat te gaan; samen moet je beslissen hoe veilig je de regio wilt hebben. Alleen al om de kosten te kunnen beperken.

Wat betekent dit voor medeWerkers die aan de leergang meedoen?

Waterschappen waren altijd wat meer naar binnen gericht. Nu richten ze zich steeds meer op de omgeving. Op de agenda’s van andere partijen.

Voor medewerkers is het de grootste uitdaging om in die beweging mee te gaan. Je móet met de samenleving in gesprek. Instituten kunnen hun keuzes niet langer zelf legitimeren.

Wat is de grootste valkuil?

Je ideeën te laat met de buitenwereld delen.

Daar word je gegarandeerd op afgerekend, zelfs als jouw oplossing rationeel gezien de slimste is.

028

Wie doen eigenlijk mee aan de leergang?

Dat zijn de high potentials in waterschappen.

Vaak zijn het mensen die vanuit een technische opleiding zijn opgeklommen. Ze willen meer leren over management en bestuur. Hoe stuur je een afdeling aan, hoe beweeg ik me in relatie tot andere overheden?

Die meerwaarde halen ze uit de opleiding.

Wat Wilt u studenten meegeven?

De werkelijkheid is complexer dan je denkt en de reden zie je pas wanneer je van bovenaf leert kijken naar een situatie. Dan zie je opeens dat alles met alles samenhangt. Maar complexiteit hoeft niet altijd hinderlijk te zijn. Het gaat erom de dynamiek te ontdekken en daarop mee te golven.

Go with the flow.

hoe doet u dat, go With the floW? Als het op ruimte creëren voor water aankomt, ben je aangewezen op gemeenten en provincies.

Go with the flow betekent dan: ga niet even op zoek naar zoveel mogelijk hectares, maar naar een win-win situatie voor iedereen.

En vergeet dat ‘even’.

maar dat betekent nog meer bestuurlijke drukte?

Bestuurlijke drukte hoeft niet altijd verkeerd te zijn.

De kracht van een democratisch functionerende samenleving bestaat juist uit instanties die elkaars tegenkracht zijn.

Waar moeten high potentials rekening mee houden?

Dat ze hun voelsprieten goed ontwikkelen. Test in je omgeving of je met de goede dingen bezig bent en of anderen dat ook vinden.

’Je móet met de samenleving in gesprek.

Voor medewerkers is dat de grootste uitdaging.’

029

5 vragen aan een alumnus

edwin blaauwgeers

030

Edwin Blaauwgeers MSc is sinds 2001 advisor asset management bij drinkwaterbedrijf Vitens. De assets bestaan uit 100 zuiveringsbedrijven en 50.000 km waterleiding in vijf provincies. Niet-technische invloeden op onderhoudsbeslissingen worden in zijn werk steeds belangrijker. Blaauwgeers voltooide in 2011 de master Risicomanagement.

1 2 3 4 5

Waarom besloot u de master risico management te gaan doen?

Ik wilde heel graag een academische opleiding doen. Het was twintig jaar geleden dat ik mijn hbo-studie Weg- en Waterbouw had afgerond en nu wilde ik een stap verder. Daarnaast vond ik het belangrijk om Asset Management processen effectiever te leren inrichten, net als in Engeland waar ze zo’n tien jaar voorlopen.

Daar is risicobeheersing leidend bij investeringsbeslissingen.

Welke afWegingen heeft u vooraf gemaakt?

De colleges moesten zijn in te passen in mijn privé-leven.

Ik heb dus gewacht tot de kinderen uit de luiers waren, want thuis zou bijna al mijn tijd opgaan aan studeren.

over Welke zaken heeft u zich het meest verWonderd?

Dat iedereen termen als ‘gevaar’ en ‘bedreiging’ anders beleeft; dat er binnen organisaties zo veel variabelen zijn die het risicomanagement beïnvloeden en dat ook bedrijven zonder technische infrastructuur, zoals banken en verzekeringsmaatschappijen, volop gebruikmaken van risicomanagement.

Wat heeft de opleiding voor u persoonlijk betekend?

Het heeft me zelfvertrouwen gegeven en betere arbeidskansen.

Bij Vitens zitten we in een reorganisatie en ik weet al dat ik op een academische functie mag solliciteren. En ik ben voor het eerst extern geheadhunt! Het thema riskmanagement doet het gewoon goed op de arbeidsmarkt.

Wat is de meerWaarde van uW opleiding voor vitens?

Asset management ontwikkelt zich binnen Vitens van tactisch naar strategisch niveau. In feite heb ik dat ook gedaan door te gaan studeren. Nu ik weet hoe je processen riskbased en dus efficiënter inricht, kan dat Vitens veel winst opleveren.

031

professional learning & development

hoofdstuk

talent- & hr management

Dr.ir. Jan de Leede is 1,5 dag per week docent aan de UT, waar hij college geeft bij de leergang Bedrijf en Bestuur Waterschappen, de leergang Management Woningcorporaties, de master Public Management en de master Risicomanagement. Daarnaast is de bedrijfskundige partner in ModernWorkx en adviseert hij (zorg)organisaties over Het Nieuwe Werken.

034

jan de leede

de agenda van

een nieuwe hrm-masterclass ziet het licht Tijd voor het college Design of Work Systems voor studenten MBA, track HRM. Het is de eerste van het jaar. Wat gaan we doen en wat is job design? Daar gaat het dit keer over. Vanaf volgende week moeten de studenten aan de bak en een groot deel van het college zelf geven. Dat werkt prima, want als je het zelf aan een ander moet vertellen, snap je het pas echt.

Vanuit Enschede ben je zo in Oldenzaal, waar ik aanschuif bij de projectgroep van Visschedijk Facilitair.

Deze firma zet medewerkers vanuit de sociale werkvoorziening in bij zaken als catering, schoonmaak en hoveniersdiensten. Ik denk mee over mogelijkheden om de productiviteit te verhogen met behulp van sociale innovaties. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen onder begeleiding ook best in zelfstandige teams functioneren.

Weer een boeiende bijeenkomst van de zelfroosterkring van het Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie. Het zijn altijd aangename meetings met sociale partners en expert instituten. Ik zit er namens ModernWorkx. Vandaag gaat het over de veranderende rol van ondernemingsraden als teams zelf gaan roosteren; als ze samen hun eigen werktijden gaan bepalen.

Op de terugweg naar Hilversum ontmoet ik masterstudent Govert-Jan Versluis. Hij werkt bij Waterschap Rivierenland in Tiel en we spreken dus ergens ‘in between’ af. Zijn scriptie past helemaal in mijn vakgebied: hoe kunnen teamleiders het Nieuwe Werken het beste oppakken. Govert-Jan is ongeveer halverwege en goed op weg. Waarschijnlijk spreken we nog twee of drie keer af.

Over de telefoon bespreek ik met HRM prof. dr. Jan Kees Looise de voortgang van een nieuwe postacademische Masterclass die we aan het ontwikkelen zijn. Innovatief HRM wordt de naam en hij gaat ondermeer over de betekenis van het Nieuwe Werken voor HRM. Met een beetje geluk gaan we over een half jaar van start.

Vanavond heeft mijn oudste zoon Jan-Daniël een volleybalwedstrijd. Ik rijd het team naar Almere en ga natuurlijk enthousiast supporten. Dat wordt een race tegen de klok. Gelukkig heeft Janneke voor het eten gezorgd.

035

de loopbaan van

hanneke snoek Hanneke Snoek MPM teamleider planning control en administratie bij de gemeente Weststellingwerf in Friesland.

Dat is de functie van Hanneke Snoek sinds 2012. Niet direct een gevolg van haar master Public Management, maar wel een mooie opstap in de HR-richting. Want Hanneke loopt over van de strategische ambities en ideeën over people management.

“Als ik iets een jaar of vijf heb gedaan, wil ik verder. Een andere rol stelt andere eisen en dat houdt me wakker. Daarom heb ik begin dit jaar de overstap gemaakt van coördinator financieel beleid naar de functie van teamleider. Ik ben nu veel minder met de financiële inhoud bezig. Mijn focus ligt op de ontwikkeling van mensen, de plek van iedereen in het team, het team als geheel. Die HR-kant wil ik verder uitbouwen. Uiteindelijk wil ik uitgroeien tot strategisch adviseur en people manager. En bij die carrièrestap komt het zeker van pas dat ik sinds kort mijn master heb.”

experimentele sessies “Bij de gemeente weten ze nu dat ik ambitieus ben en wil werken.

Dat is goed, want het lokaal bestuur blijft me boeien. Speerpunten kunnen zomaar weer veranderen door politieke machtswisselingen of nieuwe wetgeving. Zo vallen alle begeleidingsvragen, die nu nog door de AWBZ worden gefinancierd, straks onder verantwoordelijkheid van de gemeente. En dat terwijl we met minder middelen moeten werken. Toch vind ik dat spanningsveld juist interessant.

Ik sta stevig in situaties waarin veel gebeurt. Ik kan een situatie van afstand bekijken, maar ben ook creatief genoeg om er mijn plek in te vinden. De sessie brainwriting tijdens de studie was me dan ook op het lijf geschreven: Samen associëren met woorden en zo proberen een probleem op te lossen. Maar ik geloof dat ik één van de weinige echte enthousiastelingen was. De managers van Nederland mogen wat mij betreft wel wat speelser worden!”

gastcolleges “Wat me ook boeide was een college “politiek en management” door Ed van Thijn. Over bestuurders die niet goed tegen kritische ambtenaren kunnen, terwijl die juist zo nodig zijn. En dat Van Thijn zelf ooit ook zo’n bestuurder was. Op dat moment drong het pas tot me door dat een democratie nooit perfect is. Sowieso zijn veel dingen die ik heb geleerd ook in mijn huidige baan toepasbaar.”

036

’Tijdens het college van Ed van Thijn drong het tot me door dat een democratie nooit perfect is.’ 037

10 vragen aan

john rijsman waardeer in medewerkers wat er al is

Prof.dr. John B. Rijsman doceert bij de master Public Management. In de Masterclass HR & Organisatie geeft hij invulling aan de module Management van verandering. Rijsman is als hoogleraar verbonden aan de Tilburg School of Social and Behavioral Sciences.

038

Wat is de lijn in uW loopbaan?

Ik ben 68 en zit dus in mijn ‘overspeeltijd’. Je kunt zeggen dat ik het hele scala aan sociale wetenschappen heb doorlopen. Van fundamentele en experimentele sociale psychologie tot aan de begeleiding van 103 promovendi uit 21 landen.

Allemaal ervaren praktijkmensen, die ik inhoudelijk niet veel meer kan vertellen dan wat ze al weten. Ik begeleid ze op methodisch niveau.

maar u bent toch een autoriteit op uW gebied?

Deze mensen zijn allemaal autoriteit op hun gebied. Daardoor ontstaan soms ook rare situaties. Zoals die ex-generaal bij de NAVO die van zijn begeleiders moest horen dat een bepaalde methode niet bestond; terwijl hij die methode in diensttijd zélf ontwikkeld had.

bij mensen die een pld-studie doen gaat het om andere zaken.

Uiteraard. Daar behandel ik mijn kennis en inzicht in menselijk gedrag en wat ze daarmee kunnen in leiderschap. Zo’n college kan elke keer anders uitpakken; powerpoint gebruik ik niet. Het is net zoiets als Jazz. Je improviseert tegen een achtergrond van vaste regels.

Welke lijn ligt in uW colleges vast?

Het motiveren van anderen en het opboksen tegen irrationele conflicten.

Wat vertelt u zoal?

Wat je ziet is dat mensen zeggen: ‘om succes te hebben moeten anderen veranderen. Ik kan gewoon mezelf blijven.’ En als de ander ook zichzelf wil blijven, noemen ze dat ‘weerstand’. Inspirerende leiders pakken dat anders aan.

Die behandelen anderen zoals ze zelf behandeld willen worden.

hoe Werkt dat?

Ik neem altijd het voorbeeld van ouders. In al hun liefde zeggen ze: jij kan best op het potje plassen, je bent een grote jongen. En voilá: zo gebeurt het.

Assessment centers kunnen dat niet. Die vertellen leugens. Ze zeggen: het poept en het plast en het wordt nooit wat.

het klinkt zo logisch Wat u zegt.

Ik zeg zelden dingen die mensen niet zelf weten. Maar ik breng samenhang, zorg voor een sterkere herkenbaarheid en geef een kompas voor uiteenlopende situaties. De inzichten waren er al, maar je moet het laken optillen om ze te ontdekken in de dingen die zich dagelijks voordoen.

veranderen professionals daardoor?

Ik zie dat ze van het klassieke veranderen afstappen. Je partner leg je ook geen vragenlijst voor om te kijken of de relatie wel goed zit, om vervolgens de ander te laten veranderen. Waarom zou je dat bij medewerkers wel doen? Het gaat erom te waarderen wat er eigenlijk al is. Appreciative inquiry, noemen we dat.

Wat laten organisaties liggen als het gaat om human capital?

Employee Loyalty. Bedrijven richten zich veel meer op nieuwe mensen dan op bestaande werknemers. Dat kost kapitalen. De beste investering is proactief inspelen op de toekomstige rol van je medewerkers. En dat is een rol waarin mensen zichzelf kunnen waarmaken. Een goede moeder heeft ook geen Olympische aspiraties voor haar gehandicapte kind.

in hoeverre zijn medeWerkers niet klaar voor de toekomst?

Medewerkers zijn helemaal klaar voor de toekomst. De grote vraag is alleen: hoe kunnen we die goudmijn ontginnen?

039

1 2 3 4 5 040

Waarom deze masterclass?

Ik heb gewerkt bij Vedior en ING maar werken binnen de publieke context is toch een nuance anders. Het mooie aan zo’n masterclass is dat de andere deelnemers ook van provincies, waterschappen en gemeenten komen.

Je kunt je aan elkaar spiegelen.

Waarin onderscheidt deze hrm-management opleiding zich?

Ik heb een brede basis en die wil ik koppelen aan de praktijk.

Alleen in Twente vond ik de pragmatische vertaling van de opleiding die ik zocht. Bovendien is de masterclass een module van de master Public Management. Als je nog meer modules volgt binnen een periode van vijf jaar, kun je uiteindelijk de hele master realiseren.

Waar heeft u het meeste van geleerd?

Van de hoogleraren die allemaal in de praktijk werken.

Door hen ontdek je dat er meer dan ĂŠĂŠn visie is op verandermanagement en kennisontwikkeling. Ik heb ook veel gehad aan het onderzoek dat ik met andere deelnemers deed, over de koppeling van jonge instromers aan de babyboomers.

hoe gebruikt u die kennis bij rWs? Bij RWS speelt vergrijzing een rol. Nieuwe instroom is dus belangrijk, maar we moeten ook zorgen voor verbinding met de organisatie en met wat we al aan talent in huis hebben. Ik heb nu een bredere kennis om hierover strategisch te adviseren.

Welk nieuW inzicht past hier voor u het beste bij?

Ik ben me er sterker van bewust dat je verreweg het meeste bereikt door mensen in hun kracht te laten staan. Het beste haal je boven door te zien en te waarderen wat er eigenlijk al is.

Zo verander je zonder weerstand.

de passie van

hanneke bentert

alleen in twente vond ik de pragmatische vertaling Hanneke Bentert, is sinds 2008 senior adviseur Staf Directoraat Generaal bij Rijkswaterstaat. Daarvoor vervulde ze HRM-functies in de commerciĂŤle sector.

Eind 2011 volgde Hanneke de masterclass Organisatie en Human Resources van de master Public Management.

041

’Wachten tot de koers is uitgezet en dan nog eens de functieprofielen gaan schrijven, is verleden tijd.’

042

10 vragen aan

steven burgmeijer mijn opleiding geeft me enorm veel vertrouwen Steven Burgmeijer MPM, hoofd HRM bij het Openbaar Ministerie rondde in 2011 de master Public Management af. Zijn scriptie gaat over waarde-creatie door optimalisatie van de HRM-organisatie.

Oftewel: hoe zorg je ervoor dat HRM vanaf het begin bijdraagt aan een organisatie die sterk aan het veranderen is. Het OM dat meer aansluiting bij de maatschappij zoekt, vormde de context van zijn onderzoek.

043

‘nederland moet veiliger’.

Wat betekent dat voor het om?

Als iemand vroeger een steen door zijn ruit kreeg, dan kreeg de dader op de zitting een boete voor de schade. Maar de maatschappij verandert.

Men accepteert niet meer dat het soms een half jaar duurt voordat een boete wordt opgelegd. Bovendien hebben mensen meer oog voor de context van een zaak. Dat die steen bijvoorbeeld het gevolg is van discriminatie door een groep jongeren in de buurt en dat je dát moet aanpakken. En dus moet ook het OM veranderen en verder kijken.

hoe doet het om dat, verder kijken?

Er sneller bij zijn. Nog voordat die steen door de ruit gaat, alerter zijn op hoe groepen zich in de buurt bewegen. En dan samen met gemeente, politie en andere ketenpartners een preventieve aanpak bedenken.

maar het om klaagt toch aan.

Wat heeft dat te maken met preventie?

Als je in plaats van boetes bijvoorbeeld taakstraffen eist die voor iedereen zichtbaar zijn, dan ben je ook preventief, aan de voorkant, bezig.

Wat betekent Werken ‘aan de voorkant’ voor uW hrm?

Dat ook het HRM een slag moet maken om eerder actief te worden. Wachten tot de koers is uitgezet en dan nog eens de functieprofielen en opleidingsplannen gaan schrijven, is verleden tijd.

en in de praktijk?

We denken mee over zichtbaar, merkbaar en herkenbaar zijn; over alle mogelijke manieren die het OM heeft om beter bij de maatschappij te kunnen aansluiten. En daarbij kijken we meteen naar de mensen, financiën, organisatiestructuur en ICT die daarvoor nodig zijn.

maar dat is toch meer dan ‘alleen’ hrm?

Klopt. Inmiddels ben ik kwartiermaker van een nieuwe directie Operatie & Bedrijfsvoering.

Een soort regisseur die al deze zaken bij elkaar brengt. Het woord HRM komt niet eens meer voor in deze integrale afdeling.

pittig?

Zeker, dat is ook de reden dat ik de master Public Management heb gedaan. Daar leer je alles over verschillende managementthema’s en vooral hoe je ze met elkaar verbindt.

044

Wat betekent de master voor u persoonlijk?

Na mijn HBO-studie Personeelsmanagement ben ik zo’n beetje opgegroeid bij het OM, de laatste drie jaar als hoofd HRM. Dat ik nu een academische studie heb volbracht, geeft me enorm veel vertrouwen in de nieuwe uitdaging.

Wat Wordt uW grootste uitdaging binnen de nieuWe directie?

Het speelveld is zo veel breder. Zorg dragen voor integraliteit staat voorop. Ik heb tijdens de studie geleerd dat het belangrijk is om mee te bewegen waar het kan en leidend te zijn waar het nodig is.

De kunst zal zijn om de balans te houden met het eigenaarschap van de lijn. Om niet de taken over te nemen die niet bij je horen.

Wat is uW visie op experts en academici binnen het om?

Kijk niet alleen van binnen naar buiten, maar haal buiten naar binnen. Dat geldt voor maatschappelijke ideeën, maar ook voor talent.

Zíj zorgen voor de aansluiting met de samenleving.

’Waardecreatie door optimalisatie van de HRM organisatie.’

045

Dr. Tanya Bondarouk, assistent professor HRM Universiteit Twente.

Tanya is docent in de postacademische Masterclass HRM & Innovatie.

hoe kWam u terecht bij het vakgebied e-hrm?

In 1999 kwam ik als aio vanuit Sint Petersburg naar Twente.

In de jaren daarna zag je steeds meer ondersteunde tools voor HRM opkomen, als onderdeel van verander- en kennismanagement.

Toen was het bijvoorbeeld een payroll applicatie van Oracle, nu draait alles om social media. Recruitment via Linkedin, enzovoort.

Het boeide me vanaf het begin.

vanWaar die passie?

In de combinatie van IT en personeelsmanagement gebeurt zoveel!

De informatie die we studenten aan het begin van het jaar geven, moeten we het volgende seizoen alweer updaten. Het is bovendien fascinerend om te zien dat e-HRM implementeren zo moeilijk blijft. De grote onderzoeksvraag is: waarom? Op dit moment lijkt het erop dat nog altijd te veel aandacht uitgaat naar het aanbod op de markt. De noodzaak van al die snufjes blijft onderbelicht.”

Welke rol spelen hr-managers daarin?

“Zíj moeten adviseren welke HR-tools echt nodig zijn en hoe je die het beste implementeert. En vooral niet de dingen doen, omdat iedereen ze doet. Denk na, is mijn devies. Facebook kan geweldig zijn voor je branding als werkgever, maar soms werkt een simpele advertentie op een vacaturesite beter.”

Waarom is life long learning belangrijk?

“Daarin ben ik hetzelfde als alle docenten in de academische wereld.

We proberen ervaringen door te geven in de hoop dat mensen nooit stoppen met leren. Dat hoeft helemaal geen promotiestudie te zijn, het heeft ook niets te maken met leeftijd. Het gaat om een attitude; een passie om je te blijven ontwikkelen.”

hoe blijft u zich ontWikkelen?

“De laatste tijd zijn verschillende van mijn papers in de prijzen gevallen.

Die erkenning is fantastisch en een extra stimulans om deel te nemen aan inspirerende conferenties, met bedrijven in gesprek te gaan en ons e-HRM onderzoek verder uit te bouwen.”

046

de passie van

tanya bondarouk

succesvolle e-hrm blijft lastig voor managers

047

professional learning & development

hoofdstuk

risicomanagement & veiligheid

050

initiator kennisinstituut & masteropleiding Prof. mr. Pieter van Vollenhoven, Hoogleraar Risicomanagement en Veiligheid, Initiator van het Kennisinstituut Risicomanagement en Veiligheid UT, Docent Postacademische master Risicomanagement.

“Wat is nu eigenlijk veiligheid?” Zelf heb ik veiligheid altijd beschouwd als een afspraak die wij maken over: welke risico’s moeten en/of willen wij met betrekking tot een bepaald onderwerp beheersen? Veiligheid is risicomanagement!

Bij die discussies over de risico-inventarisatie vallen twee hoofdstukken te onderscheiden: welke risico’s ‘moeten’ wij beheersen en welke risico’s ‘willen’ wij beheersen?

Bij het ‘moeten’ beheersen denk ik aan de verbindende voorschriften, de wetgeving, de regels die voortvloeien uit de vigerende wet- en regelgeving.

Bij het ‘willen’ beheersen denk ik allereerst aan de nietverbindende voorschriften; dat zijn de normen en richtlijnen van een onderneming, een organisatie of van de sector zelf.

Maar bij het ‘willen’ beheersen denk ik ook aan het gebruiken van je gezond verstand. Niet alle risico’s zijn immers aan het papier toevertrouwd. Voortdurend word je geconfronteerd met (ernstige) gebeurtenissen in je eigen organisatie, in de sector of zelfs daar buiten, die voor je eigen veiligheidsbeleid van belang kunnen zijn. Kortom, bij het beheersen van risico’s moet je voortdurend de vinger aan de pols blijven houden en bij het vernemen van interne en externe gebeurtenissen bezien of je misschien je eigen veiligheidsbeleid, je veiligheidsmanagement c.q. je risicomanagement, moet aanpassen.

051

Zo zullen, zoals reeds eerder opgemerkt, alle bestaande kerncentrales zeker op de voet hebben gevolgd wat er zich in Japan heeft afgespeeld en zich beraden of zij hun veiligheidsbeleid moeten aanscherpen en datzelfde geldt vanzelfsprekend voor de oliemaatschappijen die in de oceanen - op grote diepten - naar olie boren. Ook zij zullen zich afvragen na die verschrikkelijke gebeurtenis in de Golf van Mexico of hen dit ook had kunnen overkomen?

Over de risico’s die je moet beheersen, die voortvloeien uit de vigerende wet- en regelgeving, daarover bestaan over het algemeen weinig discussies. Iedereen beseft en weet dat hij of zij geacht wordt om zich aan de wet te houden. Of men zich aan de wet houdt, dat is natuurlijk een geheel andere vraag. De ervaring leert dat als het toezicht op de wetgeving niet frequent is, de menselijke neiging bestaat om er zich ‘minder’ aan te houden. Helaas geldt dit laatste des te meer voor de normen en richtlijnen van de organisatie of van de sector zelf. Hier praten wij immers niet over wetgeving, maar over de niet-verbindende voorschriften.

Voorschriften die zich daardoor onttrekken aan het toezicht van de overheid, omdat het overheidstoezicht zich alleen richt op de vigerende wet- en regelgeving, de verbindende voorschriften.

Zo mocht ik dan ook regelmatig bij de onafhankelijke onderzoeken ervaren dat het onderwerp veiligheid zéér gemakkelijk het onderspit kan delven als het wordt afgewogen ten opzichte van andere belangen en met name economische belangen. Zo was bijvoorbeeld bij de brand in het cellencomplex Schiphol-Oost - in strijd met de gebruiksvergunning - de teampost in de K-vleugel vanwege efficiëntie-overwegingen ’s nachts opgeheven en de bewaking vervangen door camera’s.

Natuurlijk kan camerabewaking effectief zijn, maar de loopafstanden en de looptijden zijn natuurlijk altijd langer als er geen bewakers in de K-vleugel meer aanwezig zijn.

Maar wat betekent nu de zelfregulering voor het onderwerp veiligheid? Zelfregulering of “laat het aan de sector zelf over”, betekent in de praktijk dat het onderwerp veiligheid minder wordt vastgelegd in wetgeving en meer wordt vastgelegd in de normen en de richtlijnen van de sector zelf. Met als gevolg dat het overheidstoezicht nog verder wordt beperkt, omdat de normen en richtlijnen van de sector zelf - als niet-verbindende voorschriften - zich aan het zicht van de overheid onttrekken. De conclusie is dan ook dat de overheid in het tijdperk van de zelfregulering het zicht op de veiligheid aan het verliezen is, hetgeen helaas ook geldt voor de risicovolle sectoren. Kortom, de zinsnede dat veiligheid een kerntaak van de overheid is, wordt langzamerhand een misleidende uitspraak.

052

In de praktijk is de samenleving - door deze gang van zaken - voor haar veiligheid veel afhankelijker geworden van het veiligheidsbeleid van een onderneming of een organisatie. Nog steeds ben ik de mening toegedaan dat de overheid absoluut niet alléén de veiligheid kan garanderen of waarborgen.

En om deze reden steun ik dan ook van harte de filosofie van “je moet het aan de sector zelf over laten”. Maar de kerntaak van de overheid voor veiligheid houdt naar mijn mening ook in dat de overheid op dit gebied veel meer als veiligheidsregisseur moet gaan optreden en de regie op dit gebied in handen moet nemen.

Thans luidt de veiligheidsfilosofie dat de veiligheid een kerntaak van de overheid is, maar dat burgers, ondernemingen en organisaties hiervoor medeverantwoordelijk zijn. Door gebrek aan regie heeft de overheid nooit duidelijk gemaakt, waaruit nu die mede- of die eigen verantwoordelijkheid voor veiligheid bestaat en hoe die zich verhoudt ten opzichte van de verantwoordelijkheid van de overheid. Het streven zal erop gericht moeten zijn om die beginselen - waaruit die medeverantwoordelijkheid bestaat - in een veiligheidsbeginselenwet vast te leggen. Alleen via een wettelijke verankering kun je immers controleren of aan die medeverantwoordelijkheid ook inhoud wordt gegeven. Zelfregulering mag immers niet uitmonden in een tijdperk van “ik kijk wel of het mij uitkomt”!

Gelet op mijn ervaringen met het onafhankelijk onderzoek juich ik het in hoge mate toe dat de Universiteit Twente niet alleen het initiatief heeft genomen om te komen tot een Postacademische Masteropleiding Risicomanagement, maar eveneens haar schouders heeft willen zetten onder de oprichting van een Kenniscentrum Risicomanagement en Veiligheid.

Een centrum waar opleiding, onderzoek, advisering en debat - bijvoorbeeld naar aanleiding van een ernstige gebeurtenis - bijeen worden gebracht, acht ik voor de verbetering van de veiligheid in onze maatschappij van essentieel belang.

053

Waarom krijgt risicomanagement tegenWoordig zo veel aandacht?

Veranderingen gaan nu sneller dan ooit en de modellen waarin we vroeger vertrouwen hadden, blijken niet onfeilbaar.

Daarnaast zijn organisaties kwetsbaarder geworden door internet en de sociale media: meningen worden belangrijker dan feiten en je reputatie is zo gebroken.

Wat is uW recept voor het omgaan met risico’s?

Je moet goed je best doen om risico’s in te dammen, maar ook accepteren dat daar een grens aan is. Er is altijd een duister donker hoekje van waaruit er iets kan gebeuren dat je niet had voorzien. Uiteindelijk gaat het dus om omgaan met onzekerheid.

hoe ziet dat er in de praktijk uit?

Neem een groot bouwproject. Enerzijds kun je risico’s beperken door te zorgen dat ontwerpers en uitvoerders goed met elkaar communiceren, zowel in de voorbereidende als in de uitvoerende fase. Daarnaast houd je rekening met het onverwachte: je moedigt medewerkers aan om snel aan de bel te trekken als zich iets onregelmatigs voordoet en je zorgt dat managers alertheid ontwikkelen voor deze signalen en in staat zijn om te improviseren als het nodig is.

u claimt dat risicomanagement ook het Werkplezier kan vergroten. hoe dan?

Het werkt nu eenmaal prettiger als je niet continu achter de feiten aanholt en bezig bent met brandjes blussen.

En als je onzekerheid kunt accepteren, sta je ontspannender in je werk.

054

de passie van

martin van staveren accepteer onzekerheid Dr.ir. Martin van Staveren, eigenaar Van Staveren Risk Management, gastdocent bij de parttime masteropleiding Risicomanagement.

Het bedrijf Van Staveren Risk Management helpt organisaties effectiever om te gaan met risico’s.

’Zorg dat managers kunnen improviseren.’ 055

Prof.dr. Ellen Giebels, hoogleraar psychologie van conflict en veiligheid Universiteit Twente. Docent in de parttime master Risicomanagement.

056

de agenda van

ellen giebels met beide benen in de praktijk

Kippen voeren - We wonen buiten, in Salland, onder andere met vier amrocks: een heel makkelijk en sociaal kippenras, dat veel eieren legt. Vanwege de geluidsoverlast hebben we geen haan, maar een van de hennetjes heeft nu die rol op zich genomen en slaat ’s ochtends vroeg luid aan het kakelen.

College geven - Vandaag laat ik mijn 300 eerstejaars een film zien over een doorgedraaide Groninger kapper, die met een mes stond te zwaaien. Een klassiek voorbeeld van conflictescalatie, aan de hand waarvan we mogelijke interventiemethoden bespreken. Die focus op de praktijk is typisch voor onze universiteit.

Telefonisch overleg met de Raad voor de Rechtsbijstand - Voor deze Raad ontwikkelen we samen met de universiteit van Tilburg een tool waarmee mensen zelf kunnen bepalen hoe sterk ze juridisch staan in een conflict en wat ze het beste kunnen doen. De bedoeling is dat dit de druk op de juridische loketten vermindert.

Bijeenkomst commissie wetenschappelijke integriteit - Van deze pas ingestelde commissie ben ik sinds kort lid. We bespreken hoe we onderzoekers bewuster kunnen maken van integriteitskwesties.

Het gaat niet alleen om spraakmakende fraudezaken, maar ook om het grijze gebied: wat doe je met enkele respondenten die je hypothese ondermijnen, hoe ga je om met co-auteurschap.

Lunch met studente - Zij heeft een doctoraalscriptie geschreven over groepsprocessen bij overvallers. Is er een sociaal-psychologische verklaring waarom jonge mannen steeds weer overvallen plegen en hierbij veel geweld gebruiken? Rationeel is het in elk geval niet, want de opbrengst is laag en de pakkans hoog. We bespreken hoe zij haar scriptie na haar afstuderen kan bewerken tot iets waar ook politiemensen wat aan hebben.

Lesgeven op de politieacademie - Ik draag bij aan de opleiding van politieonderhandelaars.

Vandaag bespreek ik met hen welke beĂŻnvloedingsstijlen effectief zijn bij daders uit verschillende culturen. Zij moeten optreden bij ontvoeringen, kapingen en bezettingen. Dan komen die inzichten zeker van pas.

Sauna - We hebben thuis een eigen sauna. Daarin praten mijn man en ik graag bij aan het eind van de dag. Heel ontspannend en je slaapt daarna heerlijk.

057

1 2 3 4 5 6 058

u bent expert in risicomanagement. hoe bent u bij dit onderWerp terechtgekomen?

Via mijn andere expertisegebied: innovatiemanagement. Jaren geleden vroeg ik een aantal R&D-managers welk probleem hen ’s nachts uit de slaap hield. Daaruit kwam één zorg naar voren: als ik te weinig risico neem, innoveer ik niet; als ik te veel risico neem, ga ik kopje onder. Toen besloot ik met risicomanagement aan de slag te gaan.

hoe doe u dat eigenlijk, risico’s managen?

Het gaat erom tijdig risico’s in kaart te brengen en vervolgens zo veel mogelijk te voorkomen dat ze bewaarheid worden. Als je bijvoorbeeld een innovatie op de markt wilt brengen waarbij genetische modificatie een rol speelt, dan kun je voorzien dat Greenpeace weleens actie zou kunnen gaan voeren. Nodig ze uit aan tafel. Als je met nieuw speelgoed komt, kun je voorzien dat een ongeluk waarbij een kind gewond raakt je product te gronde zal richten. Laat het testen. Een groots opgezet innovatietraject kost 700 tot 900 miljoen euro, dus proactief omgaan met risico’s is de moeite waard.

zijn er voorbeelden Waar verkeerd risicomanagement grote gevolgen had?

Berucht is het wasmiddel Omo Power van Unilever. De R&D-afdeling had Unilever gewaarschuwd dat de nieuwe samenstelling kleren kapot kon maken, maar de marketeers zetten de introductie toch door. Een voorbeeld van group think en selectieve informatieverwerking.

Bij tests bleek het wasmiddel bij hoge temperaturen inderdaad vezels kapot te maken, wat de concurrent natuurlijk genadeloos uitbuitte.

Welke sector heeft nog het meest te leren qua risicomanagement?

Ik denk dat de gezondheidszorg nog wel wat serieuzer zou kunnen omgaan met risico’s.

Daar gaat de laatste tijd wel heel veel mis.

er zijn meer opleidingen in risicomanagement.

Wat is typisch voor tWente?

Typisch voor onze aanpak is dat we het over een breed scala aan risico’s hebben: financiële risico’s, bouwrisico’s maar ook dreigende reputatieschade of flesjes die van een lopende band af dreigen te lopen. Verschillende faculteiten leveren een bijdrage: het Twente Water Centre, de vakgroep Bouw en Infra, maar er komen ook psychologie en gedragswetenschappen aan te pas. En we blijven niet steken in de analyse, maar zoeken ook naar oplossingen die beklijven.

Wat Wilt u bij uW deelnemers van de master risicomanagement bereiken?

Ik hoop dat ze zich in elk geval bewuster worden van hoe ze zelf met risico’s omgaan.

En van het verschil in denkpatronen tussen bijvoorbeeld groepen en individuen, tussen managers en ondernemers. We denken allemaal dat we heel rationeel handelen, maar dat is niet zo.

6 vragen aan de hoogleraar

joop halman

meer bereiken met hetzelfde geld Prof.dr.ir. Joop J.I.M. Halman,

hoogleraar innovatie processen Universiteit Twente, wetenschappelijk programmaleider master Risicomanagement.

059

de loopbaan van

eric willems Eric Willems, strategisch beleidsadviseur Politie Noord- en Oost-Gelderland, deelnemer in de postacademische master Risicomanagement.

Eric Willems voltooit zijn master Risicomanagement.

‘Na mijn VWO zou ik naar de politieacademie om tot leidinggevende bij de politie te worden opgeleid, maar dat lukte niet: vier keer uitgeloot. Toen ben ik als agent op straat begonnen en langzaam opgeklommen door de rangen. Uiteindelijk was ik plaatsvervangend divisiechef van de recherche. Langzaam maar zeker ontgroei je het echte politiewerk. Ik wilde me graag verder ontwikkelen. Ik werd op het juiste spoor gezet toen ik bij toeval onderdeel werd van een historische gebeurtenis. Op 30 april 2009 was ik een van de verantwoordelijke leidinggevenden tijdens de aanslag op de koninklijke familie in Apeldoorn. Dat was een lange dag, maar we deden het op zich goed: je handelt vanuit je politiekennis en je gezonde boerenverstand. Pas achteraf hadden mijn collega’s en ik tijd om na te denken. We beseften dat risico’s altijd op de loer liggen en dat je er maar beter bewust mee om kunt gaan. Het geeft voldoening om later in mijn loopbaan toch nog een academische opleiding te doen. Een van de verrassende dingen die ik heb opgestoken, is dat je niet álles kunt voorkomen.

Het geeft rust als je dat ziet en je staat ontspannener in je werk.

Een voetbalwedstrijd bijvoorbeeld kan altijd een keer uit de hand lopen. Daar moet je op voorbereid zijn, maar om een vechtpartij compleet uit te sluiten, zou je van elk voetbalstadion een zwaar bewaakt fort moeten maken waar toevallig een wedstrijd te zien is.

Dat kan niet de bedoeling zijn. Ik ben onlangs gedetacheerd geweest bij de corporate security afdeling van een grote multinational. Ik begrijp nu beter hoe commerciële mensen kijken.

Ze zijn volledig gericht op winst maken en zien daardoor niet dat criminelen een gevaar kunnen zijn voor hun bedrijf. Het heeft me op nieuwe ideeën gebracht voor mogelijke publiek-private samenwerking. Inmiddels ben ik adviseur en heb ik geen formeel gezag meer.

Als ik vind dat we een bepaalde richting uitmoeten, zal ik mensen moeten verleiden. Mijn opleiding geeft me daartoe de instrumenten, het feit dat ik zelf twintig jaar met de laarzen in de modder heb gestaan zet mijn woorden kracht bij. Door die combinatie kan ik een goede adviseur zijn.’

060

’Door de combinatie van ervaring en opleiding kan ik een goede adviseur zijn.’

061

’Door alle zakenreizen met het openbaar vervoer te doen won ik tijd om te studeren.’

1 2 3 4 5 062

Wat bracht u ertoe om naast uW Werk te gaan studeren?

Ik ben jong getrouwd en moest na de HTS snel aan het werk.

Ik wilde altijd nog eens een universitaire studie doen.

Toen ik de master Risicomanagement zag aangekondigd in een vakblad viel alles op zijn plaats. Ik ben al twintig jaar gepokt en gemazeld door de praktijk, maar ik miste de theoretische achtergrond en verdieping.

heeft de opleiding u veel vrije tijd gekost?

Voor mijn werk reis ik veel. Heel bewust ben ik alles met het openbaar vervoer gaan doen. Zo kon ik mijn tijd onderweg efficiënt gebruiken om te studeren en viel de verdere tijdsinvestering mee.

Wat Was de belangrijkste eye-opener?

De grote rol van psychologie bij risicomanagement. Zowel in de perceptie van risico’s als in de preventie. Als ingenieur heb je daar niet vanzelfsprekend oog voor.

Wat heeft de opleiding uW Werkgever opgeleverd?

Ik kan mijn klanten nu beter adviseren over risicomanagement.

Daardoor zijn forse besparingen mogelijk

en Wat hebt u er persoonlijk aan gehad?

Kennis en contacten. Ik kan nu geruster slapen.

Mocht ik ooit ontslagen worden, dan vind ik zo weer een baan.

5 vragen aan een alumnus

wouter wissink kennis en contacten

Wouter Wissink MSc, manager schadepreventie bij verzekeringsmaatschappij Chubb. Alumnus master Risicomanagement.

Wouter Wissink behaalde zijn master in risicomanagement en kijkt terug op zijn opleiding.

063

Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid en gastdocent bij de opleiding master Risicomanagement

door de verbrokkeling wordt nederland minder veilig Naarmate onze maatschappij complexer wordt, lopen er steeds meer specialisten rond. Daardoor is niet altijd duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is.

Meer dan ooit zijn er mensen nodig die losse eindjes aan elkaar kunnen knopen, stelt Tjibbe Joustra.

’Veiligheid is meer dan een optelsom van processen.’

064

nederlanders verWachten dat ze veilig zijn. is dat nog steeds terecht?

Nederland is in beginsel een veilige maatschappij. Maar door de steeds verder toenemende verbrokkeling loopt die veiligheid wel wat terug.

Alles is zo ingewikkeld geregeld, dat als het er echt op aan komt, niemand meer weet wat hij moet doen.

kunt u een paar voorbeelden noemen van incidenten Waar dit een rol speelde?

Uit ons onderzoek naar de ingestorte B Tower in Rotterdam kwam naar voren dat een bouwlocatie tegenwoordig bevolkt wordt door een onoverzichtelijke schare aannemers en onderaannemers. De ouderwetste hoofdconstructeur, die ook waakte over de veiligheid, hebben we vervangen door procedures, bijvoorbeeld de certificering. Maar veiligheid is meer dan een optelsom van processen. Een ander voorbeeld is de brand in een psychiatrische inrichting in Oegstgeest, waar alles prima op orde was, netjes volgens de regels. Maar toch: er breekt een brand uit en er vallen drie doden. Dat komt doordat niemand ooit alle procedures met elkaar in verband heeft gebracht en eens kritisch naar het totaal heeft gekeken: wordt er niet te veel geëist van de bedrijfshulpverlening; zullen psychiatrische patiënten zich misschien gaan verstoppen of hard gaan weghollen, in plaats van zich gedwee te laten evacueren?

Wat kunnen We hiertegen doen?

In elk geval zijn nog meer blauwdrukken, draaiboeken en structuren niet de oplossing. Zoek liever naar eenvoud. Vertrouw erop dat mensen verantwoordelijkheden aankunnen.

kan een opleiding veiligheid en risicomanagement hieraan bijdragen?

Zeker. Ik vind het belangrijk dat veiligheid specifieke aandacht krijgt en dat mensen worden klaargestoomd die alle losse eindjes aan elkaar kunnen knopen.

hoe kun je mensen trainen voor het nemen van verantWoordelijkheid?

Door ze niet alleen algemene kennis aan te bieden, maar te laten oefenen met concrete gevallen. Modellen zijn leerzaam, maar de realiteit is altijd anders. Dus bestudeer een casus en vraag je af: hoe zou ik het aanpakken?

zijn er sectoren die u zorgen baren, als het gaat om veiligheid?

Over de gezondheidssector maken wij ons wel zorgen. Een tamelijk gesloten sector, waar van alles mis kan gaan. Denk aan de uitbraak van bacteriële infecties, medische fouten, slecht samenwerken. Er zijn de laatste jaren wel stappen gezet om risico’s in te dammen, maar veiligheidsbewustzijn is in die sector zeker nog geen gemeengoed.

en Waar gaat het juist Wel goed?

Binnen de vervoerssector spant de luchtvaart van oudsher de kroon. Een goed voorbeeld daarvan is crew resource management. Dat zorgt ervoor dat in de cockpit niet alleen de gezagvoerder baas is, maar dat ook de copiloot aan het woord komt. En het leuke is dat andere sectoren daarvan kunnen leren. De cockpit verschilt immers niet zo vreselijk veel van de operatiekamer.

hoe ziet u de toekomst?

De verbrokkeling waarover ik sprak zal alleen nog maar erger worden.

Ik voorzie dat in de toekomst de aandacht voor veiligheid toeneemt.

Daarbij zullen en dat uiteenlopende sectoren veel van elkaars best practices kunnen opsteken.

065

master risico management HBO/WO-ers met werkervaring en ambitie in het managen van risico’s en/of veiligheid binnen organisaties.

Twee aaneengesloten dagen per maand college.

Nieuwe kennis, geestelijke uitdaging, nieuwe visies en inzichten.

Inbreng en verbinding met eigen praktijk.

Kennis gebieden van de opleiding: - Risicobeoordeling - Risicobeheersing - Risicocommunicatie - Organisatie en organiseren - Finance aspecten - Ict - Projecten en programmamanagement - Techniek en innovatie - Juridische aspecten Onderzoeksmethodologie en casuĂŻstiek Internationale studiereis MSc accreditatie Internationale editie in voorbereiding

066

067

professional learning & development

hoofdstuk

ondernemerschap & innovatie

Technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller en ook economisch verandert er veel, constateert Wim de Ridder.

Tot onze verrassing staan winkels en kantoren plotseling leeg en het ene nieuwe product volgt het andere in hoog tempo op.

Hoe ziet volgens u de ondernemer van de toekomst eruit?

Hij moet vooral open staan voor vernieuwingen en zich niet vastbijten in bestaande producten. Een succesvolle ondernemer is als een kameleon: steeds opnieuw zoekt hij de aansluiting met zijn omgeving en verschiet hij van kleur.

maar om als ondernemer een goed product te maken moet je je daarop tocH concentreren?

Neem een voorbeeld aan een bedrijf als Google. Dat laat zijn medewerkers op vrijdag freewheelen, wat het bedrijf enorme successen heeft gebracht.

Hoe bereidt u uw studenten voor op de toekomst?

Ik probeer hun de kracht van crowdsourcing te laten zien: mensen met dezelfde visie bij elkaar brengen en dan samen een strategie ontwikkelen. DiscussiÍren over scenario’s en knopen doorhakken. Die aanpak past beter bij de toekomst dan dat een leider zijn medewerkers een visie probeert op te dringen.

is professional learning ook iets dat past in de toekomst?

Zeker, omdat je in aanraking komt met nieuwe visies en daardoor meer open staat voor signalen. Je krijgt een helderder beeld van waar je mee bezig bent. Voorwaarde is wel dat de werkgever na afloop een soort debriefing houdt: de medewerker vraagt wat hij heeft geleerd en wat hij daarmee wil doen binnen de organisatie. Anders is die medewerker zo verdwenen.

070

de passie van

wim de ridder

de ondernemer van de toekomst is als een kameleon Prof.dr. Wim W.J. de Ridder, futuroloog en hoogleraar aan de Universiteit Twente, spreker en docent in diverse postacademische programma’s.

’Werkgever, beleg een debriefing. Anders is je medewerker zo vertrokken.’

071

de loopbaan van

maria lijding Dr. Maria Lijding is eigenaar van Smartsigns, een bedrijf dat intelligente bewegwijzering levert, alumna Venturelab Twente Entrepreneurs.

1985 Ik begon met programmeren als scholier. Daardoor wist ik aan een computer te komen, wat destijds niet eenvoudig was in ArgentiniĂŤ, het land waar ik oorspronkelijk vandaan kom.

1996 Aan de Universiteit van Buenos Aires studeerde ik als een van de besten af in informatica. Daarom kreeg ik een reisbeurs voor Europa.

1998 Uiteindelijk lukte het om op de Universiteit Twente te komen, als promovenda van Sape Mullender. Hem bewonderde ik zeer, vanwege zijn boek Distributed Systems.

2003 Promotie bij Sape Mullender.

2008 Tijdens een periode als postdoc ontstond het idee voor Smartsigns.

Het was altijd al mijn droom om technologie ten goede te laten komen aan veel mensen. Ik verliet de academische wereld en begon mijn eigen bedrijf.

2010 Iedereen had mij gewaarschuwd dat ondernemen moeilijk is. Ik nam dat met een korreltje zout. Maar nu weet ik dat het echt zo is! Om wat steun te krijgen nam ik deel aan het Venture Lab van de Universiteit Twente.

Daar heb ik veel aan gehad. Vooral heb ik geleerd dat nieuwe coole dingen bedenken niet genoeg is en zelfs niet het belangrijkste.

Eerst moet je iemand vinden die ervoor wil betalen. Een onderzoeker doet wat hij zelf leuk vindt, een ondernemer luistert naar de markt.

Die klik in mijn hoofd moest ik maken.

2012 Inmiddels heb ik een aantal projecten gerealiseerd: onder andere gepersonaliseerde bewegwijzering voor professionele bezoekers in het Alzheimer Centrum in Amsterdam en intelligente deurbordjes in het Emma Kinderziekenhuis en in het Jeroen Bosch Ziekenhuis.

2022 Ik hoop dat het over een jaar of tien heel normaal wordt gevonden dat bezoekers van een groot, ingewikkeld gebouwencomplex zich laten leiden door een soort Tomtom. Net zoals dat nu al voor automobilisten geldt.

Mijn bedrijf heeft dan opdrachten over de hele wereld!

072

’Een onderzoeker doet wat hij zelf leuk vindt, een ondernemer luistert naar de markt.’ 073

Prof.dr. Jan Telgen, hoogleraar inkoopmanagement Universiteit Twente, voorzitter Nevi Publiek, programmaleider Masterclass Regievoering & Ketenmanagement, docent inkoopmanagement in diverse postacademische programma’s.

1 2 3 4 5 074

wat is Het belangrijkste in de rol van inkoper bij publieke organisaties?

Bijna elke organisatie doet zaken met honderden, zo niet duizenden leveranciers. Zij leveren paperclips en koffie, maar ook viaducten en schuldhulpverlening. Ik leer overheidsmanagers hoe ze zich ondernemend op kunnen stellen met hart voor de publieke zaak.

wat wilt u de deelnemers in de opleidingen meegeven?

Het zijn professionals, die kun je niet vertellen wat ze moeten doen. Maar ik kan wel hun gereedschapskist uitbreiden. Zorgen dat ze niet elke schroef als een spijker zien en er met een hamer op gaan slaan; ze ook een schroevendraaier aanreiken.

geeft u eens een voorbeeld.

Het is belangrijk om iedere inkoopsituatie apart te beoordelen.

Leveranciers keihard tegen elkaar uitspelen is niet de juiste strategie als je zeldzame reserveonderdelen nodig hebt, of als je verslavingszorg wilt inkopen voor kwetsbare burgers.

wat zijn trends op inkoopgebied?

Ik voorzie dat de overheid als opdrachtgever zich steeds zakelijker zal opstellen. Er worden duidelijker prestatieafspraken gemaakt.

We geven geen geld meer aan de muziekschool voor honderd leerlingen of aan een ziekenhuis voor honderd bedden. We vragen: wat leer je die kinderen eigenlijk? En: hoeveel patiĂŤnten maak je beter?

Hoe gaan de deelnemers na de opleiding de deur uit?

Vaak met het besef dat de inkoopaspecten van hun functie een vak apart zijn. Het gaat om veel geld en om de reputatie van de overheid. Een burger die een slecht onderhouden plantsoen ziet, beseft niet dat daarvoor een ingehuurd bedrijf verantwoordelijk is.

Die kijkt de gemeente erop aan.

5 vragen aan

jan telgen

sla niet met een hamer op een schroef

075

Arjan Lenferink MPM, beleidsadviseur ICT gemeente Hengelo. Alumnus master Public Management

076

de agenda van

arjan lenferink goed beslagen ten ijs

Opdrachtgeversoverleg zaakgericht werken - We hebben een nieuw ICT-systeem aangeschaft, waardoor straks informatie digitaal door onze organisatie wordt verspreid. Burgers worden dan niet meer eindeloos doorverbonden en er hoeft niet meer dagelijks een bode met een autootje vol dossiermappen heen en weer te rijden tussen onze locaties. We maken keuzes over principiële zaken, zoals wie toegang mag hebben tot welke informatie en welke gevolgen dit heeft voor de werkwijze.

Gelukkig heb ik een module ‘organisatiemanagement’ gehad tijdens mijn opleiding, dus kom ik goed beslagen ten ijs.

Werken aan advies voor wethouder - D66 heeft in de gemeenteraad een motie ingediend die ervoor pleit alle gegevens waarover de gemeente beschikt voor iedereen toegankelijk te maken via internet. Het gaat dan om een ongelooflijke schat aan informatie, over kavels, bomen, containers et cetera. Ik ben er helemaal voor. Je zult zien dat de markt dan vanzelf appjes gaat ontwikkelen: welke leuke activiteiten er zijn in Hengelo op een bepaalde dag of waar de dichtstbijzijnde glasbak staat.

Fijn voor de burger en ons scheelt het werk.

Werken aan het financieel jaarverslag - Ons nieuwe college wil het jaarverslag transparanter maken: met een meer gedetailleerde toelichting op de uitgaven. Dat is een heel gepuzzel. Mijn module ‘financieel management’ komt nu goed van pas.

Sessie met B&W en directie - We willen straks de stukken voor college- en raadsvergaderingen niet langer op papier aanleveren. Dat vergt wel zelfredzaamheid; de dames en heren moeten afscheid nemen van de keurige stapel dossiers die hun secretaresse voor ze klaarlegde. Deze introductiesessie verloopt behoorlijk soepel. Maar dat kan ook te maken hebben met de mooie ipad die iedereen cadeau krijgt.

Klusjes in huis - Zowel mijn vriendin als ik volgden het afgelopen jaar een masteropleiding.

Privé moesten we dingen opzij zetten, ook huishoudelijke klusjes zoals ramen zemen of gras maaien lieten we maar even liggen. Nu ik afgestudeerd ben, wordt het leven langzaam weer normaal.

Bestuursvergadering turnvereniging - Mijn bestuurswerk heb ik de afgelopen periode eveneens op een laag pitje gezet. Maar nu kan ik weer volop meedoen. Gek genoeg heb ik ook hier veel aan mijn opleiding. Een vereniging is tenslotte ook een publieke organisatie.

077

1 2 3 4 5 078

is innovatie eigenlijk wel te ‘managen’?

Zeker, al is er altijd het risico dat het toch niet lukt. Dat is bij innovatie hoger dan in bijvoorbeeld de productie, waar je met een goede planning een heel eind komt. Hoe radicaler de vernieuwing, hoe kwetsbaarder die is.

wat kunt u dan doen om innovatie in de juiste banen te leiden?

Je kunt bijvoorbeeld goed opletten dat een innovatief idee niet wordt doodgedrukt doordat het is ondergebracht bij een afdeling waar het andere bestaande - producten dreigt te kannibaliseren. Dan moet je het óf afschermen óf buiten die afdeling plaatsen. Of je kunt ervoor waken dat mensen niet uit angst voor het onbekende de veiligste in plaats van de mooiste oplossing kiezen. Als je dingen iets anders organiseert, is er vaak veel meer mogelijk dan men denkt.

is er altijd een steve jobs nodig om innovatie van de grond te krijgen?

In de literatuur noemen we zo iemand een champion, iemand die niet alleen creatief is, maar die ook doordramt, geld voor elkaar weet te krijgen, tegenvallers overwint, extra tijd weet te bedingen als het nodig is, kortom die er helemaal voor gaat. Zo’n iemand is belangrijk maar vaak niet voldoende. Onder Amerikaanse invloed wordt die leiderschapscultus overdreven, vind ik. Je hebt ook kleine leiders nodig: het hoofd van een afdeling die bijdraagt aan de innovatie, iemand die een team leidt, die lijntjes bij elkaar brengt. Het is een complex samenspel.

Maar het helpt veel als je weet wat er mis kan gaan en wat je daaraan kunt doen.

Dan herken je een blokkade en kun je ingrijpen.

u doceert ook ‘ontwerpmetHodologie’. wat moeten we ons daarbij voorstellen?

Stel je een ingewikkeld probleem voor. Bijvoorbeeld: hoe krijgen we duizenden voetbalsupporters veilig door een smal tunneltje naar een station. Zowel de politie als de voetbalclub als de spoorwegen zijn daarbij betrokken. Wij oefenen dan met een systematische aanpak. Eerst onderzoeken wat precies voor wie het probleem is en waarom. We kijken welke technische oplossingen er zijn en wat er bekend is over - in dit geval - crowd control. Dan brainstormen over mogelijke oplossingen en ten slotte keuzes maken.

Hoe gaan deelnemers in de opleiding na een college de deur uit?

Juist ervaren mensen zijn geneigd om snel conclusies te trekken en daarnaar te handelen; soms te snel. Hier leren ze systematisch te kijken en kunnen ze oefenen in een beschermde omgeving, zonder de kritische blik van collega’s.

Door eerst eens een stap terug te doen komen ze tot oplossingen waar ze niet eerder aan gedacht hadden. Of ze staan sterker in de organisatie, doordat ze hun gut feeling over iets nu met argumenten kunnen omkleden. Daar zijn deelnemers vaak heel blij mee.

klaasjan visscher

5 vragen aan

er zijn ook kleine leiders nodig Dr.ir. Klaasjan Visscher, assistent professor organisatie & innovatiemanagement Universiteit Twente en docent ontwerpmethodologie.

Docent in diverse postacademische opleidingen.

079

professional learning & development

hoofdstuk

politiek & bestuur

Dr. Annemieke Traag is sinds mei 2011 gedeputeerde voor D’66 bij de Provincie Gelderland, lid van de adviesraad master Public Management, gastdocent en afstudeerbegeleider.

Sinds zeven jaar verzorgt Annemieke Traag met veel plezier de module Regionale Samenwerking van de master Public Management aan de Universiteit Twente.

Daarnaast begeleidt ze post-doc studenten.

“Ik breng kennis in, maar doe ook inspiratie op.”

Hoewel ze als gedeputeerde voor D’66 bij de provincie Gelderland een overvolle agenda heeft, is Traag vastbesloten haar bijdrage aan het opleiden van professionals te continueren. “Het openbaar bestuur is sterk in beweging. Zo hebben sociale media grote impact: Voltrekt zich ergens een ramp of drama? Grote kans dat binnen tien minuten beelden op YouTube staan. Hoe ga je daar als bestuurder mee om? Je moet onder hoge druk adequaat kunnen reageren.” Ook de verkleuring van de samenleving stelt het openbaar bestuur voor veranderingen. “Begrijp me niet verkeerd: ik vind het leuk. Maar het verplicht overheden wel om strategisch na te denken over doelgroepen- en diversiteitsbeleid.”

De master Public Management helpt cursisten daarbij. Ze neemt zichzelf graag als voorbeeld: “Ik ben in de jaren tachtig aan de UTwente opgeleid tot bestuurskundige. Maar anno 2011 ziet de wereld er heel anders uit. Deze master leert je om te gaan met deze fundamentele veranderingen.”

theorie & praktijk “De module Regionale Samenwerking raakt aan mijn voormalige functies in de regio’s Achterhoek en Twente. Ik ben ook op dit onderwerp gepromoveerd.” In deze module behandelt ze de principes, wetgeving en mechanismen van regionale samenwerking. “We bekijken of de praktijk uitpakt zoals de wetgever het heeft bedoeld.” Die praktijk blijkt vaak weerbarstig.

“Het blijft mensenwerk.”

“Ik beleef erg veel plezier aan het doceren. De groep is altijd divers: deelnemers werken bij de douane, een rechtbank, gemeenten, ministeries of de GGD. Dat levert inspirerende discussies op.”

En hoewel ze vooral kennis brengt, steekt ze ook altijd iets op.

“Een van mijn post-doc studenten promoveerde op succesen faalfactoren van telewerken. Dit onderzoek heb ik op mijn toenmalige werk van harte aanbevolen!”

verdiepen en verbreden Annemieke Traag vindt de opleiding uitdagend en goed georganiseerd. “Je kunt je intellectueel verdiepen, terwijl de opleiding breed van opzet is. Dat vormt een goed fundament onder het vervolg van je loopbaan. Je doet er ook waardevolle contacten op.

Maar denk er vooral niet licht over: het kost twee jaar lang flink wat tijd, geld en energie.”

082

een reflectie op het opleiden van professionals met

annemiek traag Raad van Advies master Public Management: Voorzitter Drs. Kees Vendrik Collegelid Algemene Rekenkamer Leden H.G.M. (Riny) Coenders Directeur bedrijfsvoering gemeente Hengelo Drs. H.M. (Herrie) Geuzendam Partner BMC Drs. J.G. (Johan) Hakkenberg Algemeen directeur RDW Drs. J.W. (Jan) Lintsen Hoofddirecteur FMC Ministerie van V&W Mr. H.T. (Herman) van der Meer President Rechtbank Haarlem Drs. M.S.R. (Martin) Sitalsing Directeur/bestuurder Bureau Jeugdzorg Groningen Dr. J.M.E. (Annemieke) Traag Gedeputeerde (D’66) Provincie Gelderland

083

de loopbaan van

harlow brammerloo Harlow Brammerloo, voorzitter van de Rotterdamse deelgemeente Noord. Om met meer academische bagage te kunnen reflecteren op zijn werk als ‘burgemeester’ doet hij de master Public Management. Nieuwe bestuurlijke inzichten past hij onder andere toe bij de reorganisatie van zijn deelgemeente.

De deelgemeente Noord in Rotterdam zit midden in een reorganisatie.

Dat je nieuwe structuren niet op een namiddag aan de tekentafel bedenkt, besefte Harlow Brammerloo al langer. Maar wat dan wel de beste werkwijze is. De voorzitter van de deelgemeente ging op zoek naar verdieping en bestuurlijke reflectie. En vond het in Twente.

“Binnenkort ga ik aan de slag met mijn eindscriptie. Het gaat over de wijze waarop colleges van wethouders worden geformeerd.

Op landelijk niveau is er natuurlijk volop onderzoek over formaties, maar het lokale proces is minstens zo belangrijk. En wat mij betreft interessanter. In Noord zie je direct de gevolgen van wat je doet als ‘burgemeester’. Regel je samen met de politie een lokauto, dan daalt het aantal auto-inbraken. En op weg naar je werk kom je elke dag de bewoners en ondernemers tegen voor wie je het doet.”

rijdende rechter in suriname “Dienstbaar zijn, daar gaat het om. Dat is mij door mijn grootouders in Suriname met de paplepel ingegoten. In de jaren zestig waren ze daar een soort rijdende rechters die bemiddelden en arme mensen in de buurt steunden. Mijn hart ligt dan ook bij lokaal bestuur, waarvoor ik al 32 jaar werk. Als ambtenaar, als deelraadslid en sinds zes jaar als voorzitter. In 2014 komen er nieuwe verkiezingen. In de tussentijd wil ik in ieder geval verder werken aan veiligheid, blijf ik investeren in talent van jeugd en jongeren en wordt de reorganisatie afgerond. Vooral bij dat laatste is de master Public Management enorm waardevol. Zo heb ik geleerd om minder naar de structuur te kijken en meer naar de cultuur en om werkenderwijs veranderingen door te voeren. Reorganiseren doe je niet vanaf de tekentafel!”

geen pasklare antwoorden

084

“Voor mij is de kern van de studie dat je de theorie onder de knie moet hebben om de praktijk te kunnen snappen. Daardoor besef ik nog beter hoe belangrijk het is om mensen onderdeel te laten zijn van veranderingen. In onze deelgemeente betekent het bijvoorbeeld ambtenaren scholen in gebiedsgericht werken. Zodat ze goed naar de vraag van de bevolking leren kijken en samen met politie, corporaties, ondernemers en bewoners op zoek kunnen naar het beste antwoord. Ook in tijden van bezuiniging wil ik dat doorzetten.

Bestuurders komen en bestuurders gaan; ambtenaren zorgen voor de continuïteit.”

’Ik besef nog beter hoe belangrijk het is om mensen onderdeel te laten zijn van veranderingen.’

085

de passie van

eddy van hijum

den haag is dichterbij dan je denkt

086

Eddy Y.J. van Hijum, Tweede Kamerlid voor het CDA en woordvoerder Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zijn loopbaan begon hij in Twente, waar Van Hijum promoveerde op de bestuurlijke organisatie van de watersector in Nederland. In Den Haag leidt hij regelmatig masterstudenten rond. u ontvangt groepen masterstudenten in de tweede kamer. waarom?

Ik heb een heel plezierige tijd gehad aan de Universiteit Twente en wil graag iets terugdoen. Tegelijkertijd vind ik het leuk en belangrijk om de wereld van de politiek dichterbij te brengen.

Juist voor mensen die een verantwoordelijke functie hebben in de publieke sector.“

waarom is het goed om te begrijpen hoe kamerleden denken?

De politieke realiteit is anders dan die van het openbaar bestuur.

Daar kan je je aan storen, maar kruip niet in de slachtofferrol als je bijvoorbeeld vindt dat er te weinig geld gaat naar infrastructuur in Oost-Nederland. Zet je niet tot het laatst af maar probeer proactief mee te denken. Vaak staan politici best open voor een directe benadering

welke tips geeft u?

Ik vertel studenten wanneer het zinvol is om kamerleden te benaderen, hoe je dat aanpakt en hoe kamerleden dat ervaren.

Heus, Den Haag is dichterbij dan je denkt.”

wie inspireert u in uw werk?

Dat zijn de mensen die ik tijdens werkbezoeken tegenkom en die zich gemotiveerd inzetten voor een ander. Vorige week was ik in Nunspeet bij de directeur van een Sociale Werkvoorziening: 250 werkgevers kreeg ze die dag in de zaal, die er allemaal voor tekenden om mensen met een handicap een reguliere baan te bieden. Dat inspireert mij weer om me in Den Haag in te zetten voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.”

is er leven na de politiek?

Misschien zelfs wel náást de politiek. Anne Flierman mag me altijd bellen om college te komen geven in Twente.

087

Prof.dr. Kees Aarts, hoogleraar politicologie aan de UT en wetenschappelijk directeur van het Institute for Innovation and Governance Studies (IGS).

088

de agenda van

kees aarts op de fiets naar mÁxima

Ik woon vijf minuutjes fietsen van de campus en ben dus zo op mijn werk. Nadat ik mijn mail heb gecheckt, overleg ik met de staf van het Institute for Innovation and Governance Studies.

Vandaag hebben we het over het congres Microverzekeringen, dat Prinses Máxima gaat openen.

Eigenlijk gaat het vooral over wie waar zit.

Er ligt weer een stapel manuscripten op mijn bureau van wetenschappers die graag gepubliceerd worden in Acta Politica, een wetenschappelijk tijdschrift. Als editor kijk ik of er een artikel of ‘revise and resubmit’ in zit.

Meteen na de lunch krijg ik een journalist aan de lijn. Dat gebeurt een paar keer per week.

Dit keer is het de Volkskrant. Of ik een toelichting wil geven bij de verkiezing van de nieuwe PVDA-partijleider. Tuurlijk. Ik ben er inmiddels aan gewend, want verkiezingen, kiesgedrag en democratie zijn mijn specialisatie.

Kan ik nu toch beginnen aan mijn onderzoeksaanvraag bij het NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). De UT is namelijk penvoerder van een groot onderzoeksvoorstel over de toekomst van de democratie. Tussendoor behandel ik mails van mijn masterstudenten Public Management die tips willen over wetenschappelijke literatuur, bijvoorbeeld over de invloed van tv op politiek gedrag.

In navolging van Rijksuniversiteit Groningen werken we ook in Twente aan een “Tenure track systeem”. Tot nu toe kom je als Universitair Docent nog vrij snel in vaste dienst en moet je daarna wachten op een vacature om hogerop te komen. Dat willen wij anders. Nieuwkomers maken straks prestatieafspraken met de universiteit. Ben je na vijf jaar ‘on track’, dan krijg je een vaste aanstelling en kom je een rang hoger. Op dit moment werken we aan betere bepaling van de criteria.

Een keer in de week ga ik een uurtje fitnessen. Het is wel altijd haasten om vooraf nog even thuis te eten.

Thuis kruip ik nog een uurtje achter de computer. Morgen heb ik een cursusdag in Utrecht.

Dan begint er een nieuwe postacademische “Masterclass Politiek & Management” met dertien deelnemers. Vanavond leg ik de laatste hand aan de voorbereidingen. Dan kijk ik bijvoorbeeld of mijn uitleg van de formele problemen van de democratie nog klopt. Of ik het zelf nog snap.”

089

De loopbaan van (demissionair) Staatssecretaris Veiligheid en Justitie Fred Teeven MPM (VVD) is dynamisch. Hij was rechercheur bij de FIOD, Officier van Justitie en berucht crimefighter. Nog bekender werd Teeven als lijsttrekker van Leefbaar Nederland.

“De politiek was een direct gevolg van mijn master Public Management die ik in 2001 afrondde.

Ik kan nu meer voor slachtoffers doen dan toen ik ambtenaar was.”

“Ik ben een aanhanger van de klassiek liberale rechtsstaat.

Je moet mensen veel ruimte geven. Maar als ze die ruimte verkeerd gebruiken, ben ik voor de harde aanpak. In mijn visie moet je de grote dingen goed doen. Steek je energie in de zware criminelen en geef de goedwillende burger vertrouwen. Als die in de cel belandt omdat hij een inbreker uit huis jaagt, dan zijn we verkeerd bezig.

Die zaken goed scheiden, dat is altijd mijn drijfveer geweest.

Ook toen ik in 1999 de luwte van de criminaliteitsbestrijding opzocht en op een ander niveau aan de slag wilde, het snijvlak met de politiek beter wilde begrijpen. Dat was het moment om te gaan studeren aan de UT.”

meer dan één belang dienen “De publieke zaak, daar ligt mijn hart. Private aanbiedingen heb ik genoeg gehad, bijvoorbeeld vanuit de advocatuur. Dat verdient prettig, maar je dient maar één belang. Ik voel me beter bij het belang van de samenleving. Daar word je niet rijk van, maar wel gelukkig. Dat ik een jaar na de afronding van mijn master aan de UT de politiek ben ingegaan was een goede zet. In feite ben ik op die weg gezet door Hans Vrakking, oud-Officier van Justitie in Amsterdam. Hij was het ook die me adviseerde dicht bij mezelf te blijven, want ‘dan zijn mensen pas briljant’. Mijn vader was minstens zo belangrijk voor me. Zelf heeft hij alleen LTS gedaan, maar het toch ver geschopt. Ik was ook geen hoogvlieger op de havo, ben tweemaal blijven zitten. Mijn vader bleef me voorhouden dat de mogelijkheden in het leven onbeperkt zijn.”

denken in grote lijnen “Het is jammer dat mijn vader niet heeft meegemaakt dat ik in 1990 mijn doctoraal Rechten heb gedaan. En tien jaar later de master Public Management. Voor mij was dát de opstap naar de Tweede Kamer. Voordat ik met de studie begon was ik een concrete denker. Ik beet me in een strafzaak vast en hield me niet zo bezig met de grote lijnen. Tijdens de masterstudie kreeg ik meer gevoel voor abstractie, ging ik het nut zien van een visie op de lange termijn. En ik begreep dat ik als politicus meer kon doen voor slachtoffers dan als ambtenaar. Leefbaar Nederland was een sprong in het diepe, maar de partij werd vleugellam.

In 2006 ging ik in de herkansing voor de VVD.” “Staatssecretaris werd ik op 14 oktober 2010. Helaas in een tijd van budgettaire krapte, want studiemogelijkheden kan ik mijn ambtenaren nauwelijks bieden. Terwijl opleidingen essentieel zijn om mensen aan je te binden en beter te laten presteren. Wel zet ik sterk in op een minder log systeem. Dúrf de beslissingsbevoegdheid maar lager te leggen, gééf politie, advocaten en rechters maar de ruimte. Dan wordt de keten vanzelf effectiever.”

090

reflectie op de opleiding met alumnus

fred teeven

091

5 vragen aan alumna

hanneke te biesebeek je gaat in twente snel de diepte in

Hanneke te Biesebeek MPM, werkt als interim-manager duurzame inzetbaarheid bij gemeente Heerhugowaard. Eerder was ze griffier en kwartiermaker binnen een gemeentelijke herindeling. Te Biesebeek rondde de master Public Management begin 2011 vervroegd af.

’Het betekent echt iets als je de Twentse MPM hebt gedaan.’

092

1 2 3 4 5

waarom ging u deze master doen?

Ik was toe aan een nieuwe substantiĂŤle studie. Gewoon omdat ik me continu wil ontwikkelen. Dat het Public Management werd lag voor de hand. Ik wilde mijn kennis van de overheid verbreden en verdiepen.

waarom in twente?

Twente werd me aangeraden door verschillende mensen die bij de overheid werken. Vooral omdat het niet schools is.

Dat de masterstudie in Utrecht werd gegeven, voor mij beter bereisbaar, gaf de doorslag.

hoe is de studie bevallen?

Doordat je steeds weer van andere mensen - vaak uit de praktijk - college krijgt, ga je snel de diepte in. Ik vond het heerlijk om er elke week een hele dag in te duiken en in het weekend al die literatuur op te snuiven; je bent weer helemaal bij. Dat je ervaringen met studiegenoten uitwisselt, is ook waardevol.

wat heeft u het meest verrast?

Dat er een selectiecommissie was. De studie is best duur en toch nemen ze niet zomaar iedereen aan. Men wil echt weten wat jij kan bijdragen aan de opleiding. Bovendien is er opkomstplicht. Daardoor ontstaat er een sterk groepsgevoel.

wat betekent de studie in uw werk?

Ik heb overall visie, stuur op inhoud en proces, verbind bestuur, ambtenarij en politiek en draag bij aan organisatieontwikkeling.

Ik merk ook dat ik in het MT word gewaardeerd om mijn frisse kijk op zaken. Het betekent echt iets als je de Twentse MPM hebt gedaan.

093

dubbel interview Henk van Dieren, Statenlid bij de Provincie Zuid-Holland en alumnus van de masterclass Staats- en bestuursrecht. wat deed u voordat u statenlid werd?

Na een carrière in het bedrijfsleven, was ik twaalf jaar fractievoorzitter en vier jaar wethouder in de gemeente Zederik. Voor de SGP ben ik sinds acht jaar Statenlid.

wat heeft u het afgelopen jaar zoal bezig gehouden?

Het Rijk heeft het natuurbeleid overgeheveld naar de Provincie. Veel geld voor de uitvoering heeft de Provincie er niet bij gekregen, terwijl wel aan de Europese afspraken van Natura 2000 moet worden voldaan. Het zorgde het afgelopen jaar voor stevige discussies. Gelukkig kwamen Provincies en Rijk er uiteindelijk uit.

waarom heeft u deelgenomen aan de masterclass?

Natuurlijk heb ik als raadslid en wethouder bestuurlijke ervaring opgebouwd. Toch is je positie als Statenlid heel anders. Ik wilde meer weten over de positie van de Provincie in bestuurlijk Nederland; meer inzicht krijgen in de discussie over het Middenbestuur.

wat is de grootste winst van de opleiding?

Dat discussies met Gedeputeerde Staten steeds minder op een vragenuurtje lijken. Mensen die aan de opleiding hebben deelgenomen, zijn zich meer bewust van de plaats van de Staten.

noodzaak dus?

’Die opleiding komt geen moment te vroeg!’

094

Laatst had ik een aanvaring met een nieuw Statenlid over verantwoordelijkheden. Het ging over subsidies.

‘Je kunt wel zien dat de ambtenaren het rapport van de Rekenkamer niet begrijpen’, zei het Statenlid daarover. De Gedeputeerde gooide hem een reddingsboei toe, met: ‘Ik begrijp dat u mij aanspreekt’, want GS is verantwoordelijk voor de ambtenaren. Het Statenlid begreep het niet en… liet de boei glippen. Op zulke momenten denk je: die opleiding komt geen moment te vroeg!

Remco van Halen, plaatsvervangend griffier en senior juridisch adviseur bij de Provincie Zuid-Holland. u bent mede-initiator van een masterclass voor statenleden. waarom?

Dit zijn de derde Statenverkiezingen die ik meemaak en telkens zie je weer ontzettend veel nieuwe gezichten. En al die mensen hebben een andere achtergrond. Sommigen zijn al jaren wethouder, anderen zijn buschauffeur, student of legerofficier.

Het gros kent de politiek van nabij; met de juridische kennis is het wel eens wat minder gesteld.

is de opleiding verplicht?

We dwingen het niet af, maar gaan wel actief de boer op. Als je een jaartje hebt kunnen ruiken aan het Statenwerk, is het goed om de juridische kaders verder af te tasten. Vaak zitten Statenleden al zo lang in de politiek dat ze denken ‘dat regel ik wel even’.

Maar dat gaat beter als je de regels van het spel kent.

wat leren cursisten?

In zes tot acht masterclasses worden thema’s behandeld als rechtstheorie, wetmatig en rechtmatig bestuur, Europees recht, aanbestedingsrecht en toezicht- en rechtshandhaving.

dat klinkt behoorlijk theoretisch.

Toch zie ik dat nieuwe Statenleden de informatie goed in de praktijk kunnen toepassen. Ze laten zich niet meer zo snel overrompelen als een Gedeputeerde stelt dat iets onmogelijk is. Alumni zijn juridisch weerbaarder en hebben meer gevoel voor de manier van werken.

is dat belangrijk?

Jazeker. Provinciale Staten hebben een controlerende functie. Wil je dat goed doen, dan moet je onzekerheid tegenover het bestuur niet te groot zijn. Als een Gedeputeerde niet wil meewerken, denkt een Statenlid met wat juridische bagage makkelijker: dan schrijf ik die verordening zelf wel.

’Vaak zitten Statenleden al zo lang in de politiek dat ze denken dat regel ik wel even.’

095

professional learning & development

hoofdstuk

leiderschap & internationaal

de loopbaan van alumnus

rob bats Rob Bats MPM, sinds 1 mei 2012 burgemeester van Haren, alumnus master Public Management en lid van de Raad van Advies master Public Management.

Een academische basis en veel werkervaring zijn niet genoeg om op hoog niveau een bijdrage te kunnen leveren aan de publieke zaak, meent Rob Bats. Professional learning werkt niet alleen louterend en verfrissend, maar is ook nodig om als bestuurder de juiste vragen te kunnen stellen.

Waarom besloot u in 2004 om de opleiding master of public management in tWente te gaan doen?

Ik was toen directeur van de Thorbecke Academie, een opleiding voor bestuurskundigen. Zelf had ik een juridische achtergrond; ik wilde me ook op bestuurskundig gebied bekwamen. De opleiding in Twente was niet de goedkoopste, maar stond wel goed aangeschreven en ik kende mensen die er positief over spraken.

Wat is u het meeste bijgebleven uit die tijd?

Het was heel druk, want ik was directeur, lid van de gemeenteraad in Meppel, vader, echtgenoot én student. Maar die investering was het absoluut waard. En ik herinner me dat we veel plezier hadden in de groep: de meesten van ons boven de veertig, maar terug in de schoolbanken, mét de balorigheid die daar af en toe bij hoort.

Wat is het belangrijkste dat u heeft geleerd?

Ik heb vooral leren nadenken. Anders dan tijdens mijn studie rechten heb ik me eigen gemaakt om voortdurend fundamentele vragen te stellen: waartoe hebben we deze discussie en waar gaan we naartoe; doen we wel de goede dingen; interpreteren we een wet zoals die is bedoeld; zoeken we een oplossing bij een probleem of een probleem bij een oplossing?

hoe heeft u dat later toegepast?

O, op talloze manieren. Bijvoorbeeld toen ik later gedeputeerde was in Drenthe, om weerwoord te kunnen bieden aan ‘de vierde macht’, het ambtenarenapparaat dat eigenlijk al besloten heeft welke kant jij op moet als bestuurder. Of toen ik een groot advies moest schrijven voor de Europese Commissie over de gevolgen van de vergrijzing.

Maar ook in de gesprekken die voorafgingen aan mijn benoeming tot burgemeester van Haren.

098 Professional learning

’Mijn favoriete studieboek ligt altijd binnen handbereik.’

op Welke feiten uit uW loopbaan bent u trots?

Over dat advies aan de Europese Commissie ben ik wel heel tevreden. Ook omdat het Noord-Nederland in Brussel op de kaart heeft gezet. Mede daardoor heeft het Universitair Medisch Centrum in Groningen onlangs een Europese subsidie gekregen om een specialisme ‘healthy ageing’ op te zetten. Ook op de succesvolle aanbesteding van het streekvervoer in Groningen en Drenthe - de grootste aanbesteding in Nederland - kijk ik met voldoening terug.

Het openbaar vervoer in het Noorden is er mooier van geworden.

Wat hoopt u als burgemeester van haren te bereiken?

Haren heeft een paar vervelende affaires achter de rug, over verscheurde parkeerbonnen en ten onrechte afgegeven bouwvergunningen. Ik wil het vertrouwen in het bestuur herstellen.

En ik hoop het onmiskenbare intellectuele vermogen van de inwoners daar te benutten om echt goede dingen te doen voor het dorp. Ook nu zal ik veel profijt hebben van mijn masteropleiding. Het studieboek van professor Hoppe Lokale interactieve beleidsvorming, inmiddels aardig stukgelezen, heb ik altijd binnen handbereik.

099

5 vragen aan

frans coenen idealisme en ondernemingszin Dr. Frans H.J.M. Coenen, programmaleider van de internationale postacademische opleiding master of Environmental and Energy Management.

100Professional learning

De masteropleiding milieu- en energiemanagement heeft in de afgelopen twaalf jaar ruim tweehonderd buitenlandse deskundigen opgeleid, vooral uit IndonesiĂŤ, China, Afrika en Zuid-Amerika.

1 2 3 4 5

deze opleiding is in het buitenland heel populair. hoe verklaart u dat?

We onderscheiden ons op enkele punten van vergelijkbare opleidingen. In de eerste plaats doordat we milieubeleid combineren met energie. En ten tweede doordat we het perspectief van de overheid combineren met het perspectief vanuit het bedrijfsleven.

Wat Wilt u uW cursisten bijbrengen?

Ik wil dat ze als intermediair een brug kunnen slaan tussen de belangen van het bedrijfsleven en de taken van de overheid op milieu- en energiegebied.

staat de opleiding in het teken van een maatschappelijk ideaal?

Wij zijn geen actievoerders, maar we hopen natuurlijk wel dat onze alumni in eigen land een cruciale rol spelen bij duurzame ontwikkeling.

Waar komen ze zoal terecht?

Bij grote bedrijven, koepelorganisaties, ondernemersverenigingen, in de consultancy en bij de overheid.

Soms op sleutelposities. Zo is onze alumnus Imran Ali consultant renewable energy bij de Wereldbank en Anselm Iwunda is directeur van Fairfood.

dient de opleiding ook een nederlands belang?

Wie eenmaal in Nederland heeft gestudeerd doet hier makkelijker zaken. Wij zijn vooral heel ver in de gedragskant van milieu- en energiekwesties en dat weten onze alumni.

Eerst komt de vraag: hoe krijg ik de mensen in mijn miljoenenstad zo ver dat ze hun vuilnis inleveren.

Als we alumni daarbij kunnen helpen, komen ze vanzelf ook bij ons voor de technische infrastructuur.

101

1 2 3 4 5 102 Professional learning

Waarom is europa zo van belang?

Of je nu bij het waterschap werkt, de brandweer of de politie, velen van ons hebben zonder dat ze zich daarvan bewust zijn dagelijks met Europa te maken. Steeds meer regels en voorschriften komen niet uit Den Haag, maar uit Brussel, stelt Ramses Wessel.

Wat Wilt u bij uW cursisten bereiken?

Ik wil dat ze op zijn minst een gevoel ontwikkelen waar Europese regels van toepassing zijn, zodat ze bewust kunnen kiezen hoe ze daarmee omgaan. Ik wil de Europese reflex bij ze wakker schudden.

hoe doet u dat?

We bespreken de relevantie van Europese richtlijnen voor gevallen uit hun praktijk. En we gaan op excursie naar Brussel.

Als je eenmaal in de stoel gezeten hebt waar de besluiten worden genomen, gaat het toch meer leven.

Welk voordeel levert dit de deelnemers op?

Ze kunnen bijvoorbeeld voorkomen dat ze teruggefloten worden, omdat Europese regels nu eenmaal altijd zwaarder wegen dan nationale. Maar ze leren ook om met de richtlijnen te spelen.

De regels voor aanbestedingen bijvoorbeeld hoeven helemaal niet zo strikt te worden toegepast als in Nederland meestal gebeurt.

is een internationale oriĂŤntatie belangrijk om een goede leider te zijn?

Binnen de overheid geldt dat wel. Als de internationale context waarin we tegenwoordig opereren onzichtbaar voor je is, dan wordt het lastig om de juiste afwegingen te maken voor de lange termijn.

5 vragen aan

ramses wessel ik wil een europese reflex wakker schudden Prof.dr. Ramses R.A.Wessel, docent Europees recht aan de opleiding master of Public Management en decaan van de Faculteit Management en Bestuur. Alumnus ECIU International Leadership Course.

’Leer te spelen met de richtlijnen en doe daar je voordeel mee.’ 103

De ene managementmode volgt de andere op; als jachtige wolken drijven ze over. En intussen verandert er niets op de werkvloer, stelt Harrie Aardema. Met zijn deelnemers zoekt hij naar manieren om vaste patronen te doorbreken.

is er in 25 jaar veel veranderd aan de ideeën over leiderschap bij de overheid?

Toen ik in de jaren ‘80 begon als consultant overheerste in overheidsland het bedrijfskundig managementmodel: alles moest efficiënter en rationeler. Aanvankelijk deed ik daar vrolijk aan mee, maar gaandeweg werd ik mij steeds meer bewust van de ongewenste effecten van die beheerscultuur.

en die zijn?

Onderzoek heeft aangetoond dat naarmate je nadrukkelijker ideaalbeelden - bijvoorbeeld over efficiëntie en beheersbaarheid - van bovenaf oplegt, mensen zich meer gaan afschermen. Iedereen trekt zich terug in zijn eigen hokje. Dat inspireert de top dan weer tot een nieuwe reorganisatie, die iedereen nog cynischer maakt.

Wat is de laatste managementmode?

We lopen nu tegen de grenzen op van onze drang om processen te beheersen. En we moeten bezuinigen.

Het nu dominante model laat een compacte overheid zien, die zich terugtrekt op haar kerntaken. De piramide wordt platter: er komen minder hiërarchische lagen. Tegelijkertijd gaat ze aan de onderkant open: overheden verzamelen flexibele schillen van externe medewerkers om zich heen en proberen slim samen te werken met andere organisaties die op hetzelfde terrein actief zijn.

Wat probeert u de deelnemers aan de opleiding bij te brengen?

Ik wil ze laten inzien dat er verschil mag zijn. De geboren leider, een soort superieur mensenras, bestaat niet.

Er bestaat ook niet één methode. Je kunt als leider best de ene keer loslaten en de andere keer sturend optreden.

En je hoeft niet zelf alles in huis te hebben, als je maar mensen naast je zoekt die jou aanvullen. Wel moet je dan natuurlijk weten waar je eigen kracht ligt en wat je beperkingen zijn.

ziet u kennishiaten bij de deelnemers?

Mijn deelnemers zijn heel gretig en ontvankelijk. Ze hebben een grote behoefte aan ontwikkeling en bezinning. Hiaten zie ik niet echt. Wel heilige huisjes die nodig omver moeten: achterhaalde, oppervlakkige managementmodellen die volledig voorbij gaan aan dieperliggende mechanismen.

hoe belangrijk is emotie bij leiderschap?

Een goede antenne voor emoties is ongelooflijk belangrijk voor een leider. Om te kunnen beïnvloeden moet je eerst begrijpen en om te begrijpen moet je scherp zicht hebben op de gevoelens en gevoeligheden die mensen verborgen houden.

en hoe ziet in dat model de nieuWe leider eruit?

Hij of zij is nu meer dan ooit iemand die het speelveld regisseert, de juiste partners bij elkaar weet te brengen.

Maar de leider weet ook intern contact te maken: in voortdurende verbinding met elkaar zoeken collega’s naar creatieve oplossingen.

u constateerde toch dat mensen op dezelfde manier blijven Werken, ondanks managementmodes?

Routines zijn inderdaad hardnekkig. Maar we doen onszelf tekort als we niet proberen om samen nieuwe, betere manieren te zoeken om de zaken te organiseren. Deze tijd doet immers een groot beroep op iedereen. Het is aan de leider om aansluiting te zoeken bij positieve energie: mensen die enthousiast ergens voor gaan. Zo kan hij het leiderschap herstellen.

104 Professional learning

’Heilige huisjes moeten nodig omver.’

harrie aardema

8 vragen aan

de geboren leider bestaat niet

Prof.dr. Harrie Aardema: partner/consultant BMC-Groep, hoogleraar Open Universiteit en gastdocent aan de opleiding master of Public Management

105

1 2 3 4 5

Wanneer ben je een goed leider?

Een goede leider straalt rust en vertrouwen uit, weet waar hij heen wil, slaagt erin zijn mensen mee te nemen en is zo alert als een krijger, volgens Lian van Sinten. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

is leiderschap te leren?

Ja. Er is wel een belangrijke premisse: je moet het echt willen. Leiderschap is een fundamentele keuze, net zoals je kunt kiezen voor een specialisme.

Als je besluit om van leiderschap je beroep te maken, kun je leren om je emotionele intelligentie verder te ontwikkelen.

hoe begeleidt u mensen daarbij, als docent?

Om te beginnen zorg ik voor een veilige omgeving in de groep. Want pas als je je veilig voelt, laat je je masker vallen en kun je iets leren. Ik bespreek relevante conceptuele modellen over leiderschap. Centraal daarin staan: EQ, samenwerken en veranderen. Daarna volgt de confrontatie; ik nodig mensen uit hun eigen aannames kritisch tegen het licht te houden.

zijn het emotionele bijeenkomsten?

De sfeer is vooral vrolijk en inspirerend. Soms emotioneel; het meest weerbarstige obstakel op weg naar leiderschap is persoonlijke ontwikkeling: jezelf en de ander leren kennen.

Wie vindt u zelf een inspirerend leider?

Het ligt voor de hand om Nelson Mandela of zo te noemen, maar die kant wil ik helemaal niet op. Ik vind dat leiderschap vaak veel te groot wordt gemaakt.

Iemand die ook als het heel moeilijk wordt en alles fout dreigt te gaan voor z’n groep gaat staan, mensen in de ogen kijkt en eerlijk zegt waar het op staat.

Iemand die het overbrengen van slecht nieuws niet aan ondergeschikten overlaat of per e-mail afhandelt. Zo iemand inspireert mij. Net als een deelnemer die de moed heeft zijn eigen leiderschapsthema te ontdekken en daarmee aan de slag te gaan.

’De sfeer is vooral vrolijk en inspirerend.’

106 Professional learning

5 vragen aan

lian van sinten leiderschap is een beroep Lian van Sinten MSc, adviseur en coach.

Docent leiderschap- en persoonlijke ontwikkeling bij de leergangen voor woningcorporaties en waterschappen.

107

reflectie op de opleiding door

marian hoogland

bezuinig op stenen in plaats van mensen

108 Professional learning

Marian Hoogland, hoofd administratie en bedrijfsvoering bij het Ressortsparket Amsterdam, onderdeel van het Openbaar Ministerie Marian Hoogland kreeg de opleiding master of Public Management aangeboden om zich verder te ontplooien. Ook haar werkgever profiteert.

Wat Waardeert u het meest in de opleiding?

Ik vind vooral de groep heel stimulerend. Er zitten mensen in van gemeenten, ministeries, waterschappen, een hogeschool, een reïntegratiebedrijf etc. Door die grote variatie leer ik nieuwe manieren om te kijken naar problemen waar we allemaal tegenaan lopen. En ik vind het prettig dat de docenten steeds de praktijk als uitgangspunt nemen om de theorie te behandelen.

Er wordt geen stapel boeken over de schutting gegooid.

u draagt de verantWoordelijkheid voor een verhuizing. Wat is voor u de essentie van ‘het nieuWe Werken’?

Dat je kunt bezuinigen op stenen in plaats van mensen.

We huren straks nog maar twee etages in plaats van vier.

De advocaten-generaal en de secretarissen gaan veel meer tijd- en plaatsonafhankelijk werken. Dit kan thuis zijn, of op een ander parket dat voor hen dichterbij is. Doordat we zo efficiënt mogelijk met de ruimte omgaan, kunnen we bezuinigen op de huur en daardoor medewerkers behouden.

Wat heeft uW Werkgever aan de opleiding die u volgt?

In de module Financieel Management doe ik veel nieuwe ideeën op hoe we meer kunnen doen met minder geld. Bijvoorbeeld door Het Nieuwe Werken toe te passen, maar ook door alle dienstverleningscontracten te screenen op mogelijkheden om te bezuinigen. Mijn vroegere leidinggevende zit nu bij een ander parket, maar stuurt zijn huidige medewerkers opnieuw naar Twente.

’Ik doe veel nieuwe ideeën op over meer doen met minder geld.’

109

3 vragen aan

peter plenge

onze derde missie

Peter Plenge, directeur van de universiteit van Ă…lborg (Denemarken) en bestuurder van het European Consortium of Innovative Universities, Programmadirecteur International Leadership Programme.

110 Professional learning

1 2 3

Waar de klassieke universiteiten nog wel eens het verwijt krijgen dat ze een ivoren toren zijn, zoeken innovatieve universiteiten zoals die van Ålborg of Twente nadrukkelijk de aansluiting met de maatschappij, vertelt Peter Plenge.

Wat betekent die maatschappelijke betrokkenheid in de praktijk?

Bijvoorbeeld dat het onderwijs uitgaat van problemen, in plaats van professoren. Of dat nu is: ‘hoe bouw ik een brug’ of ‘hoe houd ik een onderneming financieel gezond’. Ook dat de universiteit geregeld kennis uitwisselt met industriële bedrijven en organisaties in haar omgeving. Dat is voor ons naast onderwijs en onderzoek een derde missie.

hoort professional learning bij een innovatieve universiteit?

Ja, het hoort bij de verantwoordelijkheid die we nemen voor onze omgeving: volwassenen in staat stellen om hun intellectuele tank bij te vullen en tegelijkertijd de beroepsbevolking veerkrachtig houden, zodat Europa zich steeds kan aanpassen aan ontwikkelingen elders in de wereld.

Wat is het belang van het consortium?

Een universiteit die een bijdrage wil leveren aan het bedrijfsleven is per definitie internationaal georiënteerd. Concurrentie speelt nu eenmaal op wereldschaal. Overigens trokken al in de middeleeuwen studenten over de grens om kennis te zoeken.

Er is dus niets nieuws onder de zon.

european consortium of innovative universities (eciu) Opgericht in 1997, nu met elf Europese leden en drie geassocieerde uit Mexico, Australië en Rusland.

Het consortium wil het hoger onderwijs blijven vernieuwen.

De leden wisselen expertise uit. Zo is er een uitwisselingsprogramma voor studenten, een leiderschapscursus voor universitaire managers en ondertekenden de leden een charter voor een ‘duurzame campus’.

’Wij gaan uit van problemen, niet van professoren.’

111

Professional learning

professional learning & development

hoofdstuk

EthiEk & GovErnancE

meer aandacht voor integriteitsbeleid dankzij afstudeeronderzoek

eric jongmans

sEcrEtaris-dirEctEur watErschap riviErEnland En alumnus mastEr public manaGEmEnt Eric Jongmans MPM, werkt sinds 2002 als secretaris-directeur bij Waterschap Rivierenland.

Hij volgde van 2009 tot 2011 de master Public Management en onderzocht hoe het is gesteld met het integriteitsbeleid binnen het waterschap.

Dit onderwerp staat nu hoog op de agenda in de Nederlandse waterschapswereld.

114

“Ik ben mijn carrière begonnen als sectorhoofd bij de gemeente Wijchen. Daarna was ik gemeentesecretaris in Oudewater, IJsselstein en Heusden. Toen ik in 2002 de overstap maakte naar het waterschap rivierenland stond deze organisatie op het punt te fuseren met vier andere waterschappen waarvan ik de algemeen directeur zou worden. Deze fusie was voor onze organisatie het begin van een intensieve periode. Als bestuurders hebben we een Management Development traject ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Deze interne opleiding van 2,5 jaar hebben wij als groep nieuwe bestuurders gevolgd met als doel een gezamenlijke strategie, visie en manier van leiding geven te ontwikkelen.

Ook hebben we samen met een aantal collega-waterschappen en de Universiteit Twente een speciale Leergang Waterschappen ontwikkeld om de bedrijfsmatige en bestuurlijke kwaliteiten van talentvolle medewerkers te versterken én hen de kans te geven om door te groeien naar een leidinggevende functie.

Het was al jaren mijn wens om ooit nog een academische masteropleiding te volgen. Gelukkig werd dat ondersteund vanuit het Waterschap Rivierenland en kon ik begonnen met de master Public Management. Ik vond het heel nuttig om studie en werk te combineren omdat ik studieopdrachten kon betrekken op de sector waterschap. Een mooi voorbeeld daarvan is mijn afstudeeronderzoek naar het integriteitsbeleid binnen het waterschap in Nederland.

Ik heb onderzocht hoe de waterschappen invulling geven aan de landelijke afspraken op het gebied van integriteit, en welke sturingsmogelijkheden het management heeft voor versterking van het integriteitsbeleid. Dit onderwerp heb ik gekozen omdat ik het belangrijk vind dat een overheidsorganisatie zorgvuldig omgaat met haar macht. Ook is het verdacht stil bij de Rijksrecherche rondom integriteitsschendingen binnen het waterschap, zoals corruptie en belangenverstrengeling. De conclusie van mijn onderzoek is dat integriteitsbeleid bij de waterschappen onvoldoende op orde is.

Het omgaan met vermoedens van misstanden en de aanspreekcultuur kunnen beter evenals het omgaan met dilemma’s. Wat doe je bijvoorbeeld met een anonieme brief waarin een ambtenaar wordt beschuldigd? Leg je zo’n brief aan de kant of neem je hem serieus omdat er toch wel iets aan de hand kan zijn? En valt je iets te verwijten als je niets doet met die brief? Ook is het integriteitbeleidsplan niet actueel en wordt er te weinig gerapporteerd en geëvalueerd waardoor er onvoldoende wordt geleerd van schendingen. Er zijn dus maatregelen van het management nodig om het integriteitsbeleid te versterken. Een belangrijke aanbeveling voor individuele waterschappen is dat de secretaris-directeur moet zorgen voor een goed integriteitsbeleid. Binnen het Waterschap Rivierenland doe ik dat door alle afspraken en onderzoeksprotocollen opnieuw tegen het licht te houden, trainingen te geven aan leidinggevenden waarin we onder andere bespreken hoe je omgaat met dilemma’s.

Ook moeten al onze nieuwe medewerkers een integriteitseed afleggen tijdens het introductieprogramma.

Mijn aanbevelingen worden serieus opgepakt door de hele Nederlandse waterschapswereld. De overkoepelende Unie van Waterschappen heeft een werkgroep opgericht om de aanbevelingen uit te werken en individuele waterschapsdirecties zetten het onderwerp opnieuw op de agenda. Mijn toekomstplannen? Ik zit goed op mijn plek bij waterschap rivierenland. Een nieuwe opleiding of een promotieonderzoek zit er voorlopig niet in. Ik ben blij dat ik op zaterdagmiddag weer kan wielrennen!”

115

Zelfstandig ondernemer dr.mr.ir. Richard R.J. Hoff werkt als Compliance Officer. Hij adviseert en controleert banken bij de naleving van wettelijke, ethische en maatschappelijke normen, zoals het voorkomen van witwaspraktijken en fraude.

Docent master Risicomanagement.

116

de agenda van

richard hoff

Voortgangsbespreking met directie SNS Property Finance - Als compliance officer heb ik regelmatig overleg met de directie van SNS PF. Ik praat hen bij over actuele ontwikkelingen in mijn vakgebied, bijvoorbeeld nieuwe richtlijnen van De Nederlandsche Bank. Ook doe ik verslag van mijn controles en onderzoeken binnen de bank, bijvoorbeeld naar mogelijke witwaspraktijken of eventuele belangenverstrengeling bij het vervullen van een nevenfunctie.

Presentatie in werkoverleg van de afdeling Risk Management van SNS Property Finance Binnen de bank schuif ik regelmatig aan bij een werkoverleg van een bepaalde afdeling, zoals de afdeling Risk Management. Ik geef dan uitleg over mijn werkzaamheden binnen de bank en bespreek actualiteiten op het gebied van integriteitsthema’s, bijvoorbeeld het belang van de klant versus het risico van de bank. Ook maak ik duidelijk dat ze bij mij terecht kunnen als ze fraudegevoelige onderwerpen willen bespreken of melden.

Bespreking met accountmanager over een transactie - Er zijn gevallen waarin de bank mijn mening vraagt over transacties. Bijvoorbeeld over een voorgenomen vastgoedtransactie waarbij de accountmanager twijfels heeft over de betrouwbaarheid van de kopende partij. De bank moet zeker weten dat het geld van de koper geen crimineel geld is dat mogelijk wordt witgewassen. Het is mijn taak om de transactie te doorgronden en te beoordelen of deze plaats mag vinden of niet. Het kan gaan om heel complexe situaties. Denk hierbij aan een vennootschap gevestigd in Luxemburg met een moedermaatschappij in Zwitserland waarvan de trustdirectie wordt gevoerd in Panama.

Zoek maar eens uit hoe dat zit!

Werkbezoek aan klant - Een van mijn expertises ligt op het gebied van handelsfinanciering en internationale export. Het komt voor dat banken die internationale export financieren, vragen hebben of bepaalde transacties wel plaats mogen vinden. Bijvoorbeeld: mogen wij wel een transport naar China laten verschepen met een lading geavanceerde radarsystemen? Voor één van mijn klanten -een internationale bank- geef ik een training aan de bankmedewerkers hoe ze bepaalde transacties kunnen beoordelen en voorbereiden.

Offertebespreking met potentiële klant - Een internationale kunststofproducent heeft mij gevraagd een nalevingsprogramma te ontwikkelen voor een gedragscode op het gebied van integriteit. Door recente veranderingen in de wet- en regelgeving omtrent corruptie is het namelijk erg belangrijk dat deze gedragscode wordt nageleefd. Er moet aan medewerkers heel concreet duidelijk worden gemaakt waar die code over gaat en dat ze worden aangestuurd op het gewenste gedrag, bijvoorbeeld het voorkomen van corruptie. Het nadenken over dit soort nalevingsprogramma’s is mijn specialiteit.

Avondeten met mijn gezin - Thuis ga ik meestal rond een uur of 18:00 uur eten met mijn vrouw en dochtertje Renske van 10 jaar. Het avondeten is altijd een mooi moment om samen de dag door te nemen.

Vergadering van de kerkenraad - Ik ben voorzitter van de kerkenraad van de Grote kerk in Hilversum.

Iedere maand hebben we de kerkenraadsvergadering. Dit keer gaat het over hoe we mensen van buiten de kerk kunnen bereiken met onze boodschap. We bieden bijvoorbeeld cursussen aan over het Christendom. De sfeer is echt uitstekend, ik kijk iedere maand weer naar uit naar de vergaderingen.

117

de passie van

jacques troch

118

Prof.mr. Jacques Troch, studeerde rechten, criminologie en notariaat aan de universiteit van Gent.

Hij koos voor een carrière in de

Ik vind het absoluut wenselijk dat er binnen de Raad van Commissarissen een nieuwe ‘sociaal maatschappelijke’ commissie wordt opgericht die toezicht houdt op aspecten als ziekteverzuim, ongevallen op de werkvloer en de gevolgen van reorganisaties voor medewerkers.

bierbrouwerij. Als commercieel

hoe hield u als voormalig directeur van grolsch rekening met die menselijke aspecten?

directeur en later als voorzitter van

Ik heb bijvoorbeeld alle mensen bezocht die hun huis kwijt zijn geraakt vanwege de vuurwerkramp.

Dat was overigens een idee van mijn vrouw.

De goodwill die ik hierdoor kreeg was fantastisch.

de Raad van Bestuur werkte hij tussen 1990 en 2004 bij bierbrouwer Grolsch. Dat was de periode van de vuurwerkramp en de bouw van de nieuwe brouwerij. Bij de Universiteit Twente is hij praktijkhoogleraar corporate governance.

Wat zijn de drie belangrijkste elementen als het gaat om ethiek binnen bedrijven?

Het integriteitsbeleid binnen organisaties moet verder gaan dan alleen voldoen aan de noodzakelijke wet- en regelgeving. Bedrijven zijn bijvoorbeeld niet verplicht om zonnepanelen te gebruiken maar dit is wel wenselijk voor een schoon milieu. Er moet verantwoord worden omgegaan met het ‘grijze gebied’ tussen wat wettelijk noodzakelijk en maatschappelijk wenselijk is. Andere belangrijke bedrijfsethische aspecten zijn goede arbeidsomstandigheden en de overtuiging dat het product dat de deur uitgaat, perfect in orde is. Als je ook maar vermoedt dat er iets niet in de haak is, kun je het product beter direct terughalen. Dat hebben we bij Grolsch ook gedaan tijdens de productie van de jubilieum ‘superbeugelfles’ in 1997. Er was namelijk een minimale kans op stukjes glas in enkele bierflessen.

Wat zijn de tWee belangrijkste uitdagingen voor de toekomst als het gaat over good governance?

Ik vind dat het toezicht strenger en rechtvaardiger moet zijn en dat we moeten streven naar een onafhankelijke Raad van Toezicht. Ik ben er voorstander van dat de Raad van Commissarissen een zwaardere verantwoording krijgt op het sociaal maatschappelijke vlak binnen de onderneming. Dit is nu vooral een zaak van de directie en de Ondernemingsraad.

hoe maakt u studenten beWust van bedrijfsethisch handelen?

We confronteren studenten onder andere met bedrijfsethische dilemma’s uit de praktijk. Stel: je krijgt als directeur personeelszaken te maken met een medewerker die een laptop heeft gestolen.

De medewerker is al 20 jaar in dienst, doet zijn werk uitstekend, heeft drie kinderen en een nieuw huis. Volgens het arbeidsreglement moet deze medewerker op staande voet worden ontslagen.

Wat doe je? Pas je de regel toe of niet en waarom?

In een rollenspel moeten studenten laten zien hoe ze omgaan met dit dilemma. Zij leren hierin waardevolle lessen. Als ze bijvoorbeeld liegen, lopen ze tegen de lamp. Ik hoop met mijn colleges een kleine bijdrage te leveren aan de verdere vorming van hun geweten waarbij ze vooral op zoek moeten gaan naar een gezonde balans tussen alle facetten van het leven.

Wat is uW belangrijkste drijfveer om vanuit uW professie een bijdrage te leveren aan ethische bedrijfsvoering?

Ik vind dat er in het bedrijfsleven meer evenwicht moet zijn tussen de belangen van de verschillende stakeholders. De focus ligt de laatste 15 jaar te veel op de belangen van aandeelhouders en managers.

Ik vind dat de belangen van de verschillende stakeholders beter gegarandeerd moeten zijn en dat niet alles per definitie om geld moeten draaien. Bij de verkoop van bedrijven wordt bijvoorbeeld gestreefd naar een maximale opbrengst zonder te denken aan de gevolgen voor het personeel. Er zou juist meer rekening gehouden moeten worden met de werkgelegenheid van het personeel op lange termijn.

Wat betekent integriteit voor u persoonlijk?

Integer gedrag betekent voor mij dat ik elke morgen in de spiegel kan kijken zonder me te hoeven schamen over mijzelf en dat mijn vader ook tevreden zou zijn geweest over de dingen die ik doe.

119

5 vragen aan een alumnus

marcel bordenga Marcel Bordenga MPM, is vice president van de rechtbank in Almelo en teamleider van de afdeling Strafrecht. Om zijn managementvaardigheden te ontwikkelen, heeft hij bij Professional Learning & Development de master Public Management gedaan.

120

1 2 3 4 5

Wat betekenen de begrippen ‘integriteit en ethiek’ in de dagelijkse praktijk van de rechtbank?

Dat betekent ontzettend veel binnen de rechtspraak. Rechters moeten altijd integer handelen, daar zijn ze zich ook dagelijks van bewust. Zij mogen bijvoorbeeld niet met anderen spreken over zaken en moeten aan de buitenwereld laten zien dat ze strafzaken objectief behandelen. Zelfs als een verdachte heeft bekend een misdrijf te hebben gepleegd, moet je als rechter niet bevooroordeeld zijn. Elke verdachte heeft immers recht op een eerlijk en objectief proces en is pas schuldig op het moment dat de rechtbank oordeelt dat hij schuldig is.

Wat is de Waarde van de master public management?

Aan de opleiding heb ik heel veel gehad. Drie jaar geleden ben ik teamleider geworden van de afdeling Strafzaken bij de rechtbank in Almelo. Omdat ik geen managementervaring had, wilde ik hierin worden bijgeschoold. Ik was altijd erg oplossingsgericht bezig.

Tijdens de opleiding heb ik theoretische inzichten opgedaan die goed van pas komen bij vraagstukken op mijn werk. Bijvoorbeeld bij de inrichting van nieuwe teams in onze gereorganiseerde afdeling en bij het verbeteren van onze feedbackcultuur. In het onderdeel ethiek heb ik ook nieuwe theoretisch inzichten opgedaan.

Ook was het interessant om cases uit de praktijk te bespreken omdat het je altijd aan het denken zet.

Wat is de belangrijkste trend voor de rechtspraak op het terrein van de ethiek, voor de komende jaren?

Steeds meer collega’s binnen de rechtspraak twitteren. Je moet als rechter oppassen dat je niet een al te sterke mening formuleert en bijvoorbeeld niet twittert over concrete strafzaken. Je bent namelijk 24 uur per dag rechter en alles wat je zegt, wordt uitvergroot. We moeten in de rechtspraak de discussie voeren waar de grens ligt als het gaat om het naar buiten treden via social media.

Wat is een pijnlijk incident op het gebied van ethiek en rechtspraak?

Een pijnlijk incident is het gehonoreerde wrakingsvraagstuk in de zaak van Wilders. De wrakingskamer heeft het verzoek van advocaat Bram Moszkowicz om nieuwe rechters ingewilligd omdat de oorspronkelijke rechters de schijn van partijdigheid zouden hebben gewekt. Heel Nederland volgde deze zaak en zo’n incident schaadt dan toch het vertrouwen in de rechtspraak. In het ‘klein’ gebeuren ook wel incidenten zoals belangrijke documenten over een zaak kwijtraken in de trein.

Welke rol speelt een goede opleiding om dit te keren?

Integriteit is een van de persoonlijkheidskenmerken waarop een rechter in opleiding wordt geselecteerd en gescreend middels verschillende assessmenttesten en gesprekken. Je mag ervan uitgaan dat een rechter een integer persoon is. Maar er zullen altijd incidenten voorkomen. Het is en blijft heel belangrijk om incidenten binnen de rechtbank de revue te laten passeren. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van discussiemogelijkheden op het werk.

Hoe je zoiets aanpakt als manager van een afdeling, daarbij kan een opleiding als master Public Management van pas komen.

121

122

gijs klein

10 vragen aan

intEGritEit bij dE politiE

Gijs Klein werkt bij het Korps Landelijke Politiediensten als unithoofd binnen de dienst Operationele Samenwerking.

Hij is bezig met de afronding van de master Public Management bij PLD.

123

Wat is het belang van ethiek binnen de politie?

Binnen een politieorganisatie is ethiek een van de belangrijkste en meest gevoelige zaken. Er zijn vele situaties waarbij alles draait om ethisch handelen zowel binnen onze organisatie als tegenover burgers. Wat doe je als leidinggevende bij onjuist declaratiegedrag?

Of wanneer gebruik je bijvoorbeeld geweld op straat?

Waarom ben je de master public management gaan doen?

Op mijn 17de ben ik al gaan werken. Een lange schoolcarrière heb ik dus nooit gehad. Rond mijn 40ste heb ik een postacademische opleiding Bedrijfskunde gevolgd om mijn kennis te vergroten. Daarna wilde ik mijn vaardigheden en abstracte denkniveau verder ontwikkelen om op een hoger niveau leiding te kunnen geven binnen het KLPD.

Wat is het belangrijkste nieuWe inzicht dat je in de master hebt opgedaan in je functie als leidinggevende?

In de academische wereld heb je geen mening maar stel je vragen.’ Die opmerking is me altijd bijgebleven en heeft direct effect gehad op mijn manier van werken. Ik wil eerst belangrijke vragen helder krijgen over vraagstukken op de werkvloer in plaats van direct te handelen. Ook grijp ik sneller terug naar wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld bij het opzetten van mijn nieuwe afdeling.

heb je speciale interesse voor ethiek en Waarom?

Ik ben calvinistisch opgevoed. Integer gedrag en verantwoordelijkheidsgevoel zit daarom in mijn systeem.

We hebben helaas zoveel voorbeelden gezien van onjuist integer gedrag door mensen binnen de overheid. Ik vind dat heel gênant! Als burgers moet je juist kunnen vertrouwen op de overheid.

Waarover gaat je afstudeeronderzoek?

Ik doe onderzoek naar een integriteitvraagstuk binnen de KLPD, namelijk: hoe ga je als leidinggevende om met vermeende integriteitschendingen van medewerkers. Afdelingen handelen niet transparant nadat een vermeende integriteitschending boven tafel is gekomen, met zeer uiteenlopende strafmaatregelen tot gevolg. Over dit grijze gebied gaat mijn onderzoek.

124

1 2 3 4 5

6 7 8 9 10

Wat zijn de belangrijkste misstanden bij de klpd?

We mogen best trots zijn op onze organisatie wat betreft het aantal misstanden, zeker in vergelijking met andere Europese landen. Maar onjuist integer gedrag komt bij ons ook voor. Bijvoorbeeld als er door agenten niet zorgvuldig wordt omgegaan met ons geweldsmonopolie, of wanneer een rechercheur misbruik maakt van zijn bevoegdheden tijdens een onderzoek.

We leren als organisatie te weinig van onze fouten omdat er veel wordt stilgehouden.’

hoe kun je dit verbeteren?

We zouden als politieorganisatie veel meer ervaringen moeten delen als het gaat over integriteitschendingen.

Pas dan leer je ervan. Een van de aanbevelingen uit mijn afstudeeronderzoek is dat elke integriteitschending boven tafel moet komen en verplicht met een groep leidinggevenden moet worden besproken.

Wat is de rol die een opleidingsinstituut als pld daarin kan spelen om dit te verbeteren?

Het opleiden van mensen in alle lagen van de organisatie is belangrijk. Maar je zou eigenlijk een manier moeten vinden om de wetenschap nog sterker te koppelen aan de dagelijkse praktijk van zo’n grote organisatie. Daar ligt nog een uitdaging.

in Welke mate speelt integriteit een rol in de opleiding tot klpd officier/medeWerker?

Dit is een heel belangrijk onderwerp in de politieopleiding en heeft daarom continue de aandacht.

Zo wordt er in de selectie van toekomstige officiers rekening gehouden met integriteitaspecten, bijvoorbeeld hoe beĂŻnvloedbaar iemand is.

125

rechters blijven in beWeging

herman t. van der meer prEsidEnt van dE rEchtbank haarlEm, lid van dE adviEsraad mastEr public manaGEmEnt

126

u bent lid van de adviesraad van de master public management. Waarom?

Het is belangrijk dat de masteropleiding aansluit bij de echte wereld. Bijvoorbeeld als het op leidinggeven aankomt.

Het harde management maakt steeds meer plaats voor communicatie. Jongeren willen overtuigen en overtuigd worden. Je moet met ze in gesprek. Het is één van de dingen die ik graag terugzie in de master.

uW eigen organisatie staat bekend als vrij star, rechters die maar blijven zitten…

Dat beeld klopt absoluut niet meer. In de vier jaar dat ik hier president ben zijn er zo’n 25 nieuwe rechters gekomen op een totaal van 150. Bovendien maken de meesten na zes jaar automatisch de overstap van strafrecht naar bestuursrecht of familierecht. En functioneer je niet of ben je langer dan twee jaar ziek, dan krijg je ontslag.

dus een benoeming voor het leven hindert de mobiliteit niet?

Een benoeming voor het leven zorgt ervoor dat rechters vrijuit kunnen oordelen. Laat je dat principe varen, dan wordt de invloed van de politiek te groot. Liever zorg ik voor een grotere mobiliteit door jonge getalenteerde juristen actief te begeleiden. Of goede advocaten te vragen om een jaartje bij ons te ‘oefenen’ als invalrechter.

is er ook zoiets als ‘life long learning’ bij de rechtbank?

Sinds een paar jaar gaan rechters tien dagdelen per jaar op cursus. Permanente Educatie 30 noemen we dat. En dat is geen wassen neus maar een harde verplichting. Het recht is immers voortdurend in beweging en bijblijven is een ‘must’; een heel leven lang.

Wat maakt Werken bij de rechtbank aantrekkelijk?

We zijn geen koekjesfabriek; we leveren rechtvaardigheid.

Dat vinden mensen aantrekkelijk.

’Permanente educatie is geen wassen neus maar een harde verplichting.’

127

professional learning & development

hoofdstuk

corporate engagement

UNIVERSITEIT TWENTE CORPORATE ENGAGEMENT SamenWerKIng met BeDrIJFSLeVen, organISatIeS & oVerHeID

130

Al vijftig jaar werkt Universiteit Twente aan High Tech Human Touch. Universiteit Twente maakt de verbinding tussen techniek, mens en organisatie, het toepassen van wetenschap staat bij ons hoog in het vaandel. Dat gebeurt in samenwerking met vele externe partners. Voor bedrijven, organisaties en overheidsorganisaties heeft de Universiteit veel te bieden. Universiteit Twente heeft Ontwerpen, Organiseren, Onderzoeken en Ondernemen centraal staan, thema’s die actueel zijn bij diverse organisaties.

Op onderstaande 4 aspecten biedt Universiteit Twente mogelijkheden voor derden:

ONTdEk dE CAMPUS VINd dE TAlENTEN CREĂŤER kENNIS SAMEN OPlEIdEN 131

CAMPUS ONTdEk dE CAMPUS Een unieke inspirerende omgeving vol mogelijkheden - Directe toegang tot duizenden jongeren of een andere specifieke doelgroep; - Diverse ruimten en zalen met diverse faciliteiten te huur; - Simulatie ruimten; - Sport en theater faciliteiten - Diverse overnachtingsmogelijkheden waaronder het Campus hotel; - Promotionele evenementen; - Volledige catering binnen een krap tijdsbestek.

TAlENTEN VINd dE TAlENTEN Sinds 50 jaar een vijver vol talenten “Connect” is één voorbeeld van actieve samenwerking tussen Universiteit Twente en het bedrijfsleven.

Er zijn meerdere initiatieven mogelijk zoals het promoten van uw bedrijf, het vinden van afstudeerders, gespecialiseerde alumni of het uitzetten van (scriptie) opdrachten.

- In 2011 deden 400 studenten (afstudeer) opdrachten bij 100 bedrijven, waarvan 10% internationaal; - Direct contact met 9.000 studenten en 30.000 alumni; - ‘Connect’ is het programma van UT & Saxion en zorgt voor een match van internationale studenten met bedrijven; - Toegang tot specifieke doelgroepen.

132

kENNIS CREëER kENNIS Het pad naar wereldwijde waarde creatie Universiteit Twente is een bron van kennis en innovatie. Samen met diverse organisaties werken we aan het ontdekken of door ontwikkelen van nieuwe technieken of nieuwe toepassingen. Het samen ondernemen in nieuwe bedrijven of binnen bestaande bedrijven en organisaties. Het grote internationale netwerk van internationale universiteiten en organisaties biedt daarbij volop mogelijkheden.

Het netwerk van de UT spreidt zich uit over bedrijven, overheden en andere stakeholders. Met maar liefst zes faculteiten en vier instituten staan we in contact met wereldwijde bedrijven. Verken de diverse samenwerkingsmogelijkheden op het gebied van onderzoek, onderwijs en valorisatie.

OPlEIdEN SAMEN OPlEIdEN Investeren in ‘Life Long Learning’, Professional Learning & Development.

Universiteit Twente stelt nieuwe kennis, methodieken en theorieën graag beschikbaar aan managers en professionals in organisaties. Met de afdeling Professional Learning & Development ontwikkelen en organiseren we parttime opleidingsprogramma’s. Executive Education programma’s, parttime master opleidingen, maatwerkprogramma’s en netwerkbijeenkomsten. Deze programma’s zijn vormgegeven zodat het mogelijk is opleidingen te volgen in combinatie met een baan. Het delen van kennis en ervaring van de universiteit en de diverse organisaties vormt de kracht van deze opleidingen.

- Investeer in medewerkers met ‘Life Long Learning’; - In-company programma op maat voor teams binnen uw organisatie; - Wordt gastspreker of gastdocent en deel uw kennis en ervaring; - steun een fonds voor stage, bepaalde samenwerking of speciale leerstoel.

133

COlOfON Uitgever:

Universiteit Twente

Concept:

Marcel Hammink Helma Hoving

Ontwerp:

Zone2design

Tekst:

Karin Bos Marcel Hammink Mariette Huisjes Ingrid Szwajcer

Redactie:

Helma Hoving Marcel Hammink Myrthe Swaak Jacqueline Veltman

Fotografie: Eric Brinkhorst Oplage:

1500

Drukwerk: Lulof / experts in gedrukte communicatie Copyright: Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande toestemming van de Universiteit Twente.

134

Universiteit Twente

HigH TecH, Human ToucH

Drienerlolaan 5 7522 NB Enschede T +31 (0)53 489 5489 www.utwente.nl

135