Zadanie dofinansowane ze środków budżetu Województwa Śląskiego
Miasto Gospodarz
Lider
Dofinansowanie
Zadanie dofinansowane ze środków budżetu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Nie wiesz co się stanie?
Eksperyment jest dawniejszy niż nauka. Starsza od niego jest tylko ciekawość – pierwsza i najważniejsza cecha ludzkiego gatunku, odpowiedzialna za nasz pęd do poznania wszystkiego.
Eksperyment to wdrożenie ciekawości.
Pomocny zwłaszcza, kiedy rzeczywisty obiekt naszej ciekawości jest za daleko, za duży, za mały, za szybki albo nie wiadomo czym jest ani czy w ogóle jest. Kiedy nie mamy odpowiednich narzędzi, żeby zmierzyć obwód i wagę Ziemi, prędkość światła i dźwięku, zasady dziedziczenia, nawigację pszczół czy komunikowanie się drzew robimy eksperymenty. Zwłaszcza, kiedy oprócz ciekawości mamy co do TEGO podejrzenie, przeczucie, intuicję, pomysł, hipotezę, a w końcu teorię. Choć wszystkie nauki korzystają dziś z eksperymentalnych metod sprawdzania teorii, to eksperymentuje każdy z nas. Od dzieciństwa sprawdzamy, testujemy, modelujemy, prognozujemy: czy to gorące? Czy wytrzyma mój ciężar?
Co zrobi, jeśli to powiem? A może to ich zachęci do przeczytania?
Spróbujmy może tego…
Eksperymentujemy nie tylko z ciekawości, ale i z przezorności. Eksperyment przygotowuje nas na nieznane, zwłaszcza na to, co może być groźne i niebezpieczne. Na choroby, na susze, na powodzie, na głód, na zanieczyszczenia, na wyczerpanie źródeł energii. Ale też na to jaki zawód chcę wykonywać; co lubię, co mogę, co potrafię. Eksperymentujemy, żeby niepotrzebnie nie ryzykować.
Jeśli szukamy dziś odpowiedzi na pytanie, co najlepszego może dać dzieciom i młodzież kształcenie szkolne i akademickie, to odpowiedź brzmi: nauka eksperymentowania.
Prof. dr hab. Ryszard Koziołek, rektor Uniwersytetu Śląskiego
EkspErymEntuj!
Czym jest STEM?
Nauki eksperymentalne. akronimem
Science
Technology
Engineering Mathematics
eksperymentuj!
Rozmawiaj Pytaj
Początkiem każdego odkrycia naukowego i innowacji jest ciekawość świata. Krytyczne myślenie i formułowanie pytań badawczych (zarówno w matematyce, jak i technologii) jest kluczową umiejętnością, którą promują nauki eksperymentalne.
Doświadczaj
Fundamentalnymi elementami nauk przyrodniczych (Science) i inżynierii (Engineering) są eksperymenty i doświadczenia. Edukacja w naukach eksperymentalnych w dużej mierze polega na nauce przez działanie, testowaniu hipotez, zbieraniu danych i wyciąganiu wniosków z praktycznych doświadczeń, a nie tylko z teorii podręcznikowej.
Współczesna nauka i innowacje technologiczne to prawie zawsze praca zespołowa. Komunikacja, współpraca, interdyscyplinarność, wymiana pomysłów i dyskusja nad wynikami są niezbędne w każdym projekcie, którym zajmują się nauki eksperymentalne.
NAUKi Ścisłe (scieNce)
Żywioły Świat nie potrzebuje magii, by być fascynującym.
Ziemia to zbiór pierwiastków i minerałów tworzących powłokę życia. Woda – uniwersalny rozpuszczalnik, bez którego reakcje biochemiczne nie mogłyby zachodzić. Powietrze – mieszanina gazów, w której tlen i azot budują równowagę. Ogień – egzotermiczna reakcja utleniania. Nauka nie wierzy w cuda. Analizuje, porównuje, mierzy. A jednak w każdym mikroskopie odbija się ten sam błysk zdziwienia, który towarzyszył pierwszemu dziecku, gdy podniosło kamień i zobaczyło pod nim życie.
A co na to dzieci?
Woda
śpiewa, gdy ją zamkniesz w słoiku.
Kamień
oddycha, jeśli długo na niego patrzysz
Powietrze
jest miękkie dopóki go nie złapiesz
Ogień zawsze wygląda jakby znał nasze sekrety
TECHNOLOGIA (TECHNOLOGy)
Żywioły
Technologia to ciekawość, która dorosła i zaczęła działać.
Ziemia dostarcza surowców, woda – energii, powietrze – środowiska, ogień – źródła napędu. Technologia to przetwarzanie tych potencjałów w funkcje i działania, które służą człowiekowi. Każde urządzenie jest zmaterializowanym pytaniem o to, co jeszcze da się ulepszyć. Inżynier projektuje, technik wdraża, użytkownik korzysta – ale u źródła każdego wynalazku leży to samo: ciekawość, jak coś działa. W tym sensie technologia rozwiązuje problemy, które tkwią w dziecięcej potrzebie dotknięcia świata.
A co na to dzieci?
Kiedy dmuchnę w wiatraczek, może on wygenerować prąd.
Z piasku można zbudować komputer, jeśli umiesz go zaczarować.
Przewody to korzenie maszyn –piją prąd z gniazdka.
Lubię, gdy coś mruga, bo to znaczy, że żyje.
INŻYNIERIA (ENgINEERINg)
Żywioły
Inżynieria to umiejętność przekładania wyobraźni na rzeczywistość.
Ziemia stanowi fundament konstrukcji, woda –nośnik energii, powietrze – medium przenoszenia sił, ogień – źródło napędu. Inżynieria porządkuje chaos natury, zamieniając go w system. W teorii –to równania i modele. W praktyce – mosty, silniki, miasta. W tym wszystkim kryje się jednak pewien paradoks: każda konstrukcja jest kompromisem między tym, co przewidywalne, a tym, co jest wynikiem ograniczeń materiałowych i środowiskowych. Właśnie w tym napięciu powstaje piękno inżynierii – sztuka nadawania światu struktury.
A co na to dzieci?
Kiedy buduję z klocków, świat przestaje się rozpadać.
Woda w rurce to rzeka, która ma cel.
Most to linia, która nie chce spaść.
W ognisku widać, jak ciepło próbuje wydostać się do nieba.
MATEMATYKA (MAT hEMATics)
Żywioły
Modele matematyczne lubią żywioły, dzięki nim znika chaos
Matematyka nie opisuje świata – ona go porządkuje, nadając mu rytm i sens. Ziemia, woda, powietrze i ogień to cztery zmienne w modelu złożonego układu dynamicznego. Każdy żywioł możemy opisać za pomocą pojęć takich jak: masa, energia, siła. Dla uczonego liczby są formą poznania, a symetriadowodem istnienia zasad.
A co na to dzieci?
Liczby mają kolory, tylko dorośli ich nie widzą.
Zero to dziura w świecie, przez którą przechodzi cisza.
Kiedy coś się powtarza, znaczy, że działa.
A jeśli coś się nie zgadzamoże właśnie odkrywamy coś nowego.
ziemia, woda, powietrze, ogień
A co na to dzieci?
Uczniowie klasy IV Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 5 im. Jerzego Kukuczki w Świętochłowicach
Eksperymentuj z żywiołami! Ósme Laboratorium Wiktora
Dokąd prowadzi nas eksperymentowanie?
Nauka Transformacja Przyszłość
Nauka Transformacja Przyszłość
Nauka Transformacja Przyszłość
Nauka Transformacja Przyszłość
Nauka Transformacja Przyszłość
Nauka Transformacja Przyszłość
Tożsamość Człowiek Nauka Transformacja
Tożsamość Człowiek Nauka Transformacja
Tożsamość Człowiek Nauka Transformacja
Tożsamość Człowiek Nauka Transformacja
Tożsamość Człowiek Nauka Transformacja
Tożsamość Człowiek Nauka Transformacja
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
Klimat Środowisko Zdrowie Jakość życia Przemysł Innowacje
Człowiek
50
wybitnych
osiągnięć śląskiej nauki
DUCHY WSZECHŚWIATA - NEUTRINA
Prof. dr hab. Jan Kisiel
Eksperyment neutrinowy Tokai-to-Kamioka (T2K)
Prof. dr hab. Jan Kisiel – Instytut Fizyki Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego.
Neutrina są drugimi, po fotonach, najliczniejszymi cząstkami we Wszechświecie. Trzy znane rodzaje neutrin (fizycy nazywają je „zapachami”) to neutrina elektronowe, mionowe i taonowe. Masy neutrin stanowią zagadkę – z eksperymentów z oscylacjami neutrin wiemy,że conajmniej dwa z nich mają masę różną od zera. Neutrina oddziałują z materią niezwykle słabo, dlatego ich rejestracja wymaga ogromnych detektorów zainstalowanych pod ziemią, w celu zmniejszenia wpływu tła promieniowania kosmicznego.
Neutrina są wszędzie wokół nas, a ich źródła można podzielić na naturalne – Słońce, atmosferę ziemską, wnętrze Ziemi, wybuchy supernowych, Wielki Wybuch, czy nawet ludzkie ciało – oraz sztuczne, takie jak reaktory jądrowe i akceleratory.
W badaniach natury neutrin w ramach eksperymentu T2K bierze obecnie udział około 570 naukowców z 78 instytucji badawczych z 14 krajów. W tym gronie jest również zespół z Instytutu Fizyki Wydziału Nauk Ścisłych
i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, pracujący pod kierunkiem dr. hab. Arkadiusza Bubaka, prof. UŚ, oraz prof. dr. hab. Jana Kisiela.
Prawie cztery lata temu na łamach prestiżowego czasopisma „Nature” ukazał się artykuł prezentujący wyniki badań prowadzonych w ośrodku akceleratorowym J-PARC na wschodnim wybrzeżu Japonii, gdzie realizowany jest eksperyment T2K – fascynujące przedsięwzięcie zagłębiające się w tajemniczy świat neutrin. Wykonywane od kilkunastu lat analizy przybliżyły nas do odpowiedzi na pytanie o brak równowagi między materią a antymaterią we Wszechświecie, którą obecnie obserwujemy. Kontynuacja badań była uzależniona od modyfikacji aparatury badawczej. Trwające ponad trzy lata prace modernizacyjne właśnie dobiegają końca, a projekt T2K wchodzi w nową fazę.
Celem eksperymentu Tokai-to-Kamioka (T2K) jest lepsze zrozumienie własności neutrin oraz zjawisk, które mogły przyczynić się do powstania asymetrii między materią a antymaterią, a tym samym do zrozumienia historii ewolucji Wszechświata.
ZDROWIE
Prof. dr hab. Robert Musioł
Opatentowany związek dla terapii przeciwnowotworowych
Prof. dr hab. Robert Musioł – profesor nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dyrektor Instytutu Chemii na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Lider zespołu badawczego ds. projektowania leków i nano-farmakologii. Zajmuje się projektowaniem i badaniem związków chemicznych, szczególnie tych, które mogą znaleźć zastosowanie w branży farmaceutycznej. Współautor patentów.
Profesor Robert Musioł wraz z zespołem, na co dzień zajmuje się poszukiwaniem nowych związków o działaniu przeciwnowotworowym.
Poszukiwania aktywnych substancji leczniczych, które mogą być wykorzystywane w terapiach przeciwnowotworowych, są prowadzone w ośrodkach badawczych na całym świecie. Intensywne badania prowadzą również naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Taki nowy związek, będący pochodną chinazoliny, zaproponowali badacze z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych: dr inż. Jacek Mularski,
dr Katarzyna Malarz oraz prof. Robert Musioł. Rozwiązanie zostało objęte ochroną patentową.
Jest to styrylochinazolina wykazująca kilkukrotnie lepszą skuteczność w terapiach leczenia nowotworu okrężnicy niż stosowana dotychczas substancja o nazwie imatynib. Opracowana pochodna szczególnie dobrze może się sprawdzić w przypadkach pacjentów onkologicznych, u których stwierdzono uszkodzenie białka p53. Białko to nazywane jest strażnikiem genomu ze względu na pełnione funkcje. Jest odpowiedzialne między innymi za aktywację mechanizmów naprawy DNA uszkodzonego w wyniku choroby.
Leczenie pacjentów ze zdiagnozowanymi nowotworami, u których dochodzi do takiego uszkodzenia, jest o wiele trudniejsze i wiąże się z gorszymi rokowaniami. Dlatego tym bardziej potrzebne jest poszukiwanie nowych związków chemicznych, mogących wpływać korzystnie na przebieg terapii. Nowa pochodna styrylochinazolinonu niesie ze sobą takie nadzieje.
Moc (Śląskiej) zieMi
Dr hab. Iwona Jelonek, prof. UŚ
Autorska metoda prognozowania termomechanicznych właściwości koksu metalurgicznego
Dr hab. Iwona Jelonek, prof. UŚ – ekspertka w dziedzinie petrologii i geochemii organicznej.
Pracuje w Instytucie Nauk o Ziemi Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jest dyrektorem centrum badawczego Centre for Biomass Energy Research and Education. Zajmuje się oceną jakości paliw stałych oraz procesem karbonizacji węgla, a także produkcją i spalaniem biomasy. Specjalizuje się w poszukiwaniu odnawialnych źródeł energii, w tym naturalnych źrodeł ciepła. Łączy naukę z przemysłem, opracowuje nowoczesne technologie do poprawy jakości powietrza oraz ochrony środowiska naturalnego.
Działalność naukowa Iwony Jelonek skoncentrowana jest na popularyzacji wiedzy na temat odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz relacji między energią a środowiskiem naturalnym i społecznym, a także wspieranie nowoczesnych rozwiązań w zakresie odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej, paliw alternatywnych oraz ekologicznej utylizacji odpadów. Każde z wymienionych osiągnięć naukowych Iwony Jelonek ma wymiar interdyscyplinarny o charakterze utylitarnym (aplikacyjnym zastosowaniu). Co więcej odkrycia naukowe Iwony Jelonek niewątpliwie mają przełożenie na ochronę środowiska naturalnego oraz komfort życia ludzkiego.
TROSKA I UWAŻNOŚĆ
Mgr
Hanna Harkawy
Ouli - innowacyjne rozwiązanie IoT umożliwiające terapię blizn w warunkach domowych pod zdalnym nadzorem specjalisty
Mgr Hanna Harkawy jest doktorantką wdrożeniową w dyscyplinie inżynierii biomedycznej na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, realizowanego we współpracy ze startupem Smart Spine. Założycielka startupu Ouli opracowującego system do terapii blizn dla kobiet po cesarskim cięciu.
Ukończyła wzornictwo przemysłowe na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach oraz studia podyplomowe z zakresu UX i Product Design na Uniwersytecie SWPS.
Posiada bogate doświadczenie w projektowaniu innowacyjnych rozwiązań dla sektora medycznego, zdobyte we współpracy z firmami z branży HealthTech. Jest laureatką międzynarodowych konkursów, takich jak UX Design Award i C-Idea Award Doktorantka Hanna Harkawy znalazła się na liście Forbes 30 under 30 za działalność w obszarze technologii medycznych. Zestawienie, którego celem jest wyróżnienie najbardziej utalentowanych Polaków młodego pokolenia, publikowane jest od 2017 roku przez magazyn Forbes.
Śląskie Interdyscyplinarne Centrum Chemii
– nowe serce regionu dla nauk eksperymentalnych STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics).
W samym sercu regionu powstaje nowa inwestycja Uniwersytetu Śląskiego - Śląskie Interdyscyplinarne Centrum Chemii. Będzie to nowoczesna przestrzeń prowadzenia dydaktyki, nauki i realizacji badań, która połączy studentów, naukowców oraz lokalną społeczność. Budowę realizuje firma NDI.
W budynku znajdą się laboratoria, sale dydaktyczne oraz przestrzenie sprzyjające współpracy między różnymi dziedzinami nauki. Dzięki temu Centrum stanie się prawdziwym sercem edukacji STEM w Uniwersytecie Śląskim i regionie – miejscem, gdzie nauka spotyka się z przyszłością.
Projekt Centrum realizowany jest z wykorzystaniem technologii BIM (Building Information Modeling), umożliwiającej cyfrowe modelowanie całego procesu inwestycyjnego – od koncepcji po realizację. Dzięki BIM wszystkie instalacje, elementy konstrukcyjne i przestrzenie laboratoryjne są precyzyjnie zaprojektowane, co zwiększa efektywność, bezpieczeństwo i jakość prac.
Śląskie Interdyscyplinarne Centrum Chemii jest inwestycją tworzoną przez nauki eksperymentalne - i dla nauk eksperymentalnych, które będą kształtować rozwój regionu w kolejnych dekadach.
Projekt „Śląskie Interdyscyplinarne Centrum Chemii” dofinansowany jest ze środków regionalnego programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027 w ramach działania 10.13. Infrastruktura szkolnictwa wyższego na potrzeby transformacji z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
Projekt: Kontrapunkt V-Projekt Generalny Wykonawca: Grupa NDI
Inwestycja powstanie do końca 2027 roku a jej wartość przekracza 318 mln zł.
Zeskanuj kod QR i wejdź w świat eksperymentu.