Page 1

May 2 → 14

FAST FORWARD FESTIVAL 4 sgt.gr/fff4 1


FAST FORWARD FESTIVAL 4

Σύλληψη & Καλλιτεχνική Διεύθυνση Φεστιβάλ: Κάτια Αρφαρά Γενική Διεύθυνση Παραγωγής: Δήμητρα Δερνίκου Γενική Τεχνική Διεύθυνση: Λευτέρης Καραμπίλας Εκτέλεση Παραγωγής: Βασίλης Παναγιωτακόπουλος Γενικός Συντονισμός & Έρευνα: Μαρίνα Τρουπή Συντονισμός Συζητήσεων και Εργαστηρίων: Μυρτώ Λάβδα, Ελεάννα Σεμιτέλου Βοηθοί Εκτέλεσης Παραγωγής: Δέσποινα Σιφνιάδου, Ειρηλένα Τσάμη, Γιώργος Λιναρδάκης

Concept and Artistic Direction of the Festival: Katia Arfara Production Management: Dimitra Dernikou General Technical Management: Lefteris Karabilas Line Production: Vassilis Panagiotakopoulos General Coordination & Research: Marina Troupi Workshops and Debates Coordination: Myrto Lavda, Eleanna Semitelou Assistants to the Line Production: Despoina Sifniadou, Irilena Tsami, George Linardakis

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΕΝΤΥΠΟΥ

BOOKLET CREDITS

Επιμέλεια έκδοσης: Χριστίνα Κοσμόγλου

Editor: Christina Kosmoglou

Συντονισμός έκδοσης: Αντιγόνη Νικολαΐδη Μεταφράσεις & επιμέλεια κειμένων: Βασίλης Δουβίτσας Σχεδιασμός: beetroot.gr

Coordination: Antigone Nikolaidi

2

Translation & Text Editing: Vassilis Douvitsas Design: beetroot.gr


3


FFF4

WHEN

WHERE

Akira Takayama Piraeus / Heterotopia

2-14 May

Starting points: →Janeiro Café | Stadiou & Omonoia Sq. (inside the arcade) →Floating Museum “Hellas Liberty” | Akti Vasiliadi, Silo building | Piraeus (Gate Ε2)

Hikaru Fujii Piraeus / Heterochronia

2-14 May

Screening points at the starting points of Piraeus/Heterotopia

Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes, Jason Waite Don't Follow the Wind

2-14 May

Classical Acropol Hotel (1, Pireos St., Omonoia)

Gregor Schneider Invisible City

2-14 May

Omonoia Square, Athens

Daniel Wetzel / Rimini Protokoll Evros Walk Water 1 & 2

3-8 May

Exhibition Hall -1 | OCC

Brett Bailey Sanctuary

3-7 & 9-10 May

Port of Piraeus | Gate E2 | Stone Warehouse

Ayreen Anastas & Rene Gabri   Workshop: "We Refugees, Α Scenario for a Schizoanalytical Seminar"

6 May

Upper Stage | OCC

Dries Verhoeven Phobiarama

9-14 May

Syntagma Square, Athens

Zoi Dimitriou Peregrinus

10-14 May

Starting point: Main entrance of the OCC

BERLIN Zvizdal [Chernobyl – so far so close]

10-11 May

Main Stage | OCC

International Symposium "On Homelands and the Stateless as the World Tilts Right"

13-14 May

Upper Stage | OCC


TIMETABLE

TICKETS

PARALLEL EVENTS

INFO

Opening hours of the starting points: 11:00-18:00

Free admission

2 May | 19:00 Janeiro Café | Stadiou & Omonoia Sq. (inside the arcade) Discussion & presentation on Piraeus/Heterotopia & Piraeus/Heterochronia

p. 9

11:00-17:00

Free admission

12:00-20:00

3€

All day

Free admission

18:00, 20:00 & 22:00

5 - 10 €

5 May | 23:30 | OCC After performance talk with the participants

p. 35

18:00, 18:15, 18:30, 18:45, 19:00, 21:00, 21:15, 21:30

5 - 10 €

6 May | 12:00 | OCC Open Forum with the artist and the performers

p. 41

19:00

Free admission

Mon-Fr: 18:00, 19:00, 20:00, 21:00, 22:00 Sat-Sun: 11:00, 12:00, 13:00 & 18:00, 19:00, 20:00, 21:00, 22:00

Free admission

18:30 & 20:30

5 - 10 €

21:00

5 - 10 €

Sat 10:30-19:00 Sun 11:00-18:00

Free admission

p. 15

3 May | 15:00 Classical Acropol Hotel Discussion with the curators and the artists

p. 21

p. 27

p. 31

12 May | OCC Workshop with Dries Verhoeven

p. 49

p. 55

10 May | OCC After performance talk with Berlin

p. 61

p. 69


Το 4ο Fast Forward Festival εισχωρεί αθόρυβα σε εγκαταλειμμένα ξενοδοχεία και στοές, μπαίνει σε παλιούς σιδηροδρομικούς σταθμούς, κατεβαίνει έως το Σιλό και την πέτρινη αποθήκη στον Πειραιά για να περιδιαβεί τα στενά και τις κρυμμένες πλατείες της Δραπετσώνας. Τα τρία εμβληματικά τοπόσημα του φετινού FFF, το Σύνταγμα, η Ομόνοια και το Λιμάνι του Πειραιά, «συνυπάρχουν» με περιοχές ετεροτοπικές, όπως οι ραδιενεργές ζώνες αποκλεισμού της Φουκουσίμα και του Τσερνόμπιλ, καθώς και οι προσφυγικοί καταυλισμοί στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.  Σε έναν κόσμο που οδεύει ανεξέλεγκτα από την απρόσκοπτη μετακίνηση στην πλήρη ακινησία και την απόλυτη στρατιωτικοποίηση των συνόρων, η συνύπαρξη διαφορετικών τόπων και, κατά συνέπεια, χρόνων αποκτά αυτομάτως μια κοινωνικοπολιτική διάσταση. Το 4ο FFF αρθρώνεται γύρω από «ετεροτοπίες της κρίσης», δηλαδή από απαγορευμένους, αόρατους και περιθωριοποιημένους τόπους όπου, όπως γράφει ο Φουκώ, συνυφαίνονται χώροι και χρόνοι που δεν θα μπορούσαν κανονικά να συνυπάρξουν. Συνδετικός ιστός των ετεροτοπιών του 4ου FFF είναι η τραυματική εμπειρία του αναγκαστικού εκτοπισμού και της βίαιης απώλειας της «οικίας» και της αίσθησης του ανήκειν. Μέσα από ποικίλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης, το Φεστιβάλ φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα νοητό «κοινό χώρο» στο μεταίχμιο φαντασίας και πραγματικότητας. Ένα χώρο ετερότητας που θα ανατέμνει τους κυρίαρχους μηχανισμούς περιχαράκωσης και τις τρέχουσες παγκόσμιες στρατηγικές της επισφάλειας, ενώ την ίδια στιγμή θα ανιχνεύει τις δυνατότητες και τα όρια της κοινωνικής λειτουργίας της τέχνης.

6


Δεν είναι τυχαίο πως η εκτεταμένη περίοδος έρευνας και η δουλειά πεδίου που έγινε κατά την προετοιμασία του 4ου FFF είναι εξίσου σημαντική με το τελικό «αποτέλεσμα». Η δημιουργία site-specific έργων στη δημόσια σφαίρα δεν θα ήταν ποτέ εφικτή χωρίς τη συνεργασία με συλλογικότητες της πόλης και την ανταλλαγή εμπειριών και πρακτικών ανάμεσα σε ερευνητές, δημιουργούς και εκπαιδευτικούς. Δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με συμμετοχικές αστικές παρεμβάσεις, αλλά με ετερογενείς «κοινότητες» στις οποίες ο θεατής/επισκέπτης καλείται να γίνει, έστω και πρόσκαιρα, μέλος τους. Οι καλλιτέχνες του 4oυ FFF συνθέτουν ένα χώρο ρεαλιστικό και ταυτόχρονα ποιητικό, σε μια απόπειρα να διαστείλουν το συμπιεσμένο από τις «κρίσεις» παρόν μας και να το επαναπροσδιορίσουν μέσα από μια συγκριτική ιστορική προσέγγιση. Μια αόρατη «πραγματική» πολιτεία, όπως αυτή που στήνει ο Gregor Schneider στην Πλατεία Ομονοίας, που διαφεύγει των μηχανισμών ελέγχου και αποκλεισμού και η οποία θα μπορούσε ιδεατά να αποτελέσει έναν οικείο χώρο συμβίωσης. Kάτια Αρφαρά

The three landmark spaces of this year's FFF—Syntagma and Omonoia squares and the port of Piraeus—co-exist with heterotopias such as the radioactive exclusion zones of Fukushima and Chernobyl and refugee camps in Europe, the Middle East and Africa. In a world charging headlong from endless motion to utter immobility and the total militarization of our borders, the co-existence of different places—and hence times— cannot but acquire a socio-political dimension. The 4th FFF is articulated around “heterotopias of crisis”, which is say around forbidden, invisible and marginalized places where, according to Foucault, spaces and times that could not normally co-exist are intertwined.

The common thread running through the heterotopias of the 4th FFF is the traumatic experience of forced displacement and the loss both of “home” and of a sense of belonging. Using various forms of artistic expression, the Festival sets out to create a notional “shared space” on the borderline between fiction and reality—a space of otherness which can dissect the hegemonic mechanisms of entrenchment and global strategies of precariousness while simultaneously testing the limits and the potential of art's social function. Katia Arfara

7


Piraeus / Heterotopia 2-14 May Starting points (Opening hours: 11:00-18:00, to download the app and get the tour map): → Janeiro Café | Stadiou & Omonoia Sq. (inside the arcade) → Museum “Hellas Liberty” | Akti Vasiliadi, Silo building |  Piraeus (Gate Ε2) The app is available in English and in Greek. The project is not suitable for people with movement impairments. The first European version of the muchdiscussed Heterotopia project which started in Tokyo in 2013 (Tokyo Heterotopia). The acclaimed Japanese creator leads us on a peripatetic spectacle experience. Equipped with smartphones, specially designed apps and maps, we embark on the re-discovery of Piraeus and its long migration and refugee history. 8

BAEDEKER, Karl. Greece, Handbook for Travellers, Leipzig, Baedeker, 1894 © Συλλογή Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη

Akira Takayama


Akira Takayama

Piraeus / Heterotopia 2-14 Μαΐου Σημεία εκκίνησης (Ώρες λειτουργίας: 11:00-18:00): →Janeiro Café | Σταδίου & Πλατεία Ομονοίας (εντός της στοάς) και μετάβαση στον Πειραιά με τον ηλεκτρικό →Πλωτό Μουσείο “Hellas Liberty” | Πύλη Ε2 | Ακτή Βασιλειάδη, Σιλό, Πειραιάς Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε ελληνικά και αγγλικά.

Ο Ιάπωνας «αρχιτέκτονας του θεάτρου», δημιουργός site-specific έργων μεγάλης εμβέλειας, μας παρασύρει σε ένα περιπατητικό θέαμα-εμπειρία εκτός Στέγης, σε μια εκ νέου ανακάλυψη του Πειραιά και της μακραίωνης προσφυγικής ιστορίας του, μέσα από smartphones, apps και νέους πολιτισμικούς χάρτες.

Στα σημεία εκκίνησης μπορείτε να κατεβάσετε την εφαρμογή και να πάρετε τον χάρτη της διαδρομής. Επίσης θα προβάλλεται το έργο βίντεο Piraeus/Heterochronia (βλ. σελ. 15). Οδηγίες για την παράσταση: Προϋποθέτει μετακινήσεις και περπάτημα του κοινού σε εξωτερικό χώρο. Προτείνουμε τη χρήση άνετων ρούχων, καπέλου και υποδημάτων καθώς ο περίπατος του κοινού διαρκεί περίπου 3 ώρες. Για τη χρήση της εφαρμογής απαιτείται smartphone, σύνδεση σε 3G ή 4G και ακουστικά τηλεφώνου. Θα υπάρχει περιορισμένος αριθμός συσκευών στo σημείo εκκίνησης της Πλατείας Ομονοίας για όσους δεν διαθέτουν. Δεν είναι κατάλληλη για άτομα με κινητικές δυσκολίες. 9


Σκηνοθετικό σημείωμα

Το Piraeus/Heterotopia είναι μια συμμετοχική θεατρική περφόρμανς στην οποία μέλη του κοινού περπατούν γύρω από το Λιμάνι του Πειραιά με smartphone apps και έντυπους οδηγούς στο χέρι τους. Ξεκινώντας από την αρχαία Ελλάδα και φτάνοντας μέχρι τις μέρες μας, οι συμμετέχοντες στη διαδρομή ανιχνεύουν τη μακρά και περίπλοκη ιστορία του Λιμανιού του Πειραιά, το οποίο έχει αποτελέσει στάση σε πολλά ταξίδια και έχει αποχαιρετίσει και υποδεχτεί πολλούς ταξιδιώτες. Η διαδρομή έχει δύο αφετηρίες –το καφέ Janeiro στην Πλατεία Ομονοίας της Αθήνας και το Πλωτό Μουσείο “Hellas Liberty” στο Λιμάνι του Πειραιά– και οι συμμετέχοντες μπορούν να ξεκινήσουν από οποιαδήποτε από τις δύο, κατευθυνόμενοι προς την άλλη. Υπάρχουν επτά στάσεις στη διαδρομή, οι οποίες σχεδιάστηκαν βάσει της έρευνας για το Λιμάνι του Πειραιά, με την ξεχασμένη ιστορία του, τα απόκρυφα γεγονότα και τις διηγήσεις ανθρώπων που δεν έχουν ακουστεί. Σε κάθε στάση, μπορείτε να ακούσετε μια ιστορία που μπορεί να έχει συμβεί εκεί, γραμμένη ειδικά για το συγκεκριμένο πρότζεκτ από επτά συγγραφείς επτά διαφορετικών χωρών, που όλοι τους θεωρούνται κατά κάποιον τρόπο «ξένοι» στη χώρα όπου κατοικούν. Μια ομάδα ερευνητών από την Ελλάδα παρείχε στους συγγραφείς αυτούς υλικό σχετικά με την ιστορία, το ρόλο και τη σημασία του συγκεκριμένου σημείου για το οποίο κλήθηκαν να γράψουν. Εκείνοι, με τη σειρά τους, πήραν ως αφορμή κάτι από το υλικό αυτό και φαντάστηκαν μια εναλλακτική προσέγγιση στο εκάστοτε σημείο, την οποία και κατέγραψαν στην ιστορία τους.

10


Το Piraeus/Heterotopia είναι η πρώτη ευρωπαϊκή εκδοχή του πρότζεκτ Heterotopia, το οποίο ξεκίνησε το 2013 στο Τόκυο (Tokyo Heterotopia) και επεκτάθηκε στην Ασία. Είναι επίσης ένα έργο που επανεξετάζει το τι είναι η Ευρώπη. Σε σύνδεση με το Piraeus/Heterochronia, ένα έργο βίντεο του Hikaru Fujii που θα εκτίθεται συγχρόνως, το έργο θα επανεξετάσει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον βάσει της τοποθεσίας και του χρόνου του Πειραιά. Ο όρος ετεροτοπία (heterotopia), που εισήχθη από τον Γάλλο φιλόσοφο Michel Foucault, αναφέρεται σε έναν τόπο απόλυτης «ετερότητας» που υπάρχει στην πραγματικότητα – σε αντίθεση με την ουτοπία, που δεν υπάρχει. Ένας τέτοιος τόπος είναι σαν ένας «καθρέφτης» για την επανεξέταση της πραγματικότητάς μας. Περιδιαβαίνοντας κανείς «την παράξενη επικράτεια εντός της πραγματικότητας = ετεροτοπία» της πόλης και του λιμανιού του Πειραιά, η Αθήνα, αλλά και η Ευρώπη μπορεί να εκλάβουν μια νέα όψη. Akira Takayama & Tatsuki Hayashi

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Τρίτη 2 Μαΐου | 19:00 | Janeiro Café Συζήτηση και παρουσίαση των πρότζεκτ Piraeus/Heterotopia και Piraeus/Heterochronia Συμμετέχουν: Κάτια Αρφαρά, Δρ Ιστορίας της Τέχνης – θεατρολόγος, Σύλληψη & Καλλιτεχνική Διεύθυνση Φεστιβάλ

Ελένη Κυραμαργιού, Ιστορικός, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Akira Takayama, Σκηνοθέτης, εικαστικός και ιδρυτής της θεατρικής κολεκτίβας Port B

Αθηνά Σταματοπούλου, Υπ. Διδάκτορας, Αρχιτέκτων Μηχανικός, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Hikaru Fujii, Εικαστικός και κινηματογραφιστής

Σταύρος Σταυρίδης, Αρχιτέκτονας Αναπληρωτής Καθηγητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Παυσανίας Καραθανάσης, Δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

11


Akira Takayama Ο Ακίρα Τακαγιάμα (γενν. 1969) ίδρυσε την καλλιτεχνική συλλογικότητα Port B το 2002. Αναπτύσσει πρότζεκτ που βγάζουν το θέατρο από τα υπάρχοντα πλαίσιά του και εργάζεται συνεργατικά, από κοινού με καλλιτέχνες ή επαγγελματίες από διάφορους χώρους. Με το έργο του αποσκοπεί να ανανεώσει την «αρχιτεκτονική του θεάτρου» επεκτείνοντας τις θεατρικές συμβάσεις, καθώς και τη συμμετοχή του κοινού στην κοινωνία και τον αστικό χώρο. Το έργο του, που θέτει στο επίκεντρο το κοινό, είναι μια προσπάθεια δημιουργίας ενός θεάτρου πέρα από το φυσικό θεατρικό χώρο, ως μια νέα κοινωνική πλατφόρμα και λειτουργία. Τα τελευταία χρόνια, αλληλεπιδρά με ένα ευρύ φάσμα πεδίων, ανάμεσά τους τον τουρισμό, την πολεοδομία, τις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία και την αρχιτεκτονική, χρησιμοποιώντας θεατρικές ιδέες για να καλλιεργήσει νέες δυνατότητες σε μια ποικιλία μέσων και ιδιωμάτων.

Σύλληψη & Σκηνοθεσία: Akira Takayama Επιμέλεια Πρότζεκτ: Κάτια Αρφαρά Συμμετέχοντες συγγραφείς: Kyoo Lee, Rabih Mroué, Θοδωρής Ρακόπουλος, Keijiro Suga, George Szirtes, Deniz Utlu, Chen Yu-Chin Εποπτεία Κειμένων: Keijiro Suga Κείμενα εντύπου οδηγιών: Tatsuki Hayashi Έρευνα: Παυσανίας Καραθανάσης, Αθηνά Σταματοπούλου Σύμβουλος Έρευνας: Ελένη Κυραμαργιού Υπεύθυνη παραγωγής: Δήμητρα Δερνίκου Συντονισμός πρότζεκτ: Fumiko Toda Σχεδιασμός Εφαρμογής: Μαρίνος Κουτσομιχάλης Γραφικά Eφαρμογής & Σχεδιασμός εντύπου οδηγιών: bend 12

Το πιο πρόσφατο πρότζεκτ του είναι το McDonald’s Radio University / European Thinkbelt, σε συνεργασία με το Künstlerhaus Mousonturm στη Φρανκφούρτη, ως απάντηση στο ανολοκλήρωτο σχέδιο του Βρετανού αρχιτέκτονα Cedric Price, ο οποίος ήθελε να διαμορφώσει ένα ουτοπικό κινητό πανεπιστήμιο μέσα σε τραίνα ανά τη Μεγάλη Βρετανία (πρότζεκτ Thinkbelt). Το τριετές πρότζεκτ του Τακαγιάμα καταπιάνεται με τα ζητήματα της μετανάστευσης και της εκκένωσης πληθυσμών και διερευνά εναλλακτικές μορφές εκπαίδευσης και διαλόγου ανά την Ευρώπη. Ο Τακαγιάμα παρουσίασε για πρώτη φορά στην Ελλάδα δείγμα της δουλειάς του ως ένας από τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες στο πρότζεκτ X Apartments – Athens, στο πλαίσιο του Fast Forward Festival της Στέγης, το 2014.

Σκηνοθετική επιμέλεια ηχογραφημένων κειμένων: Δημήτρης Καραντζάς, Δημήτρης Ξανθόπουλος Μετάφραση & επιμέλεια κειμένων για το έντυπο οδηγιών (ελληνικά): Βασίλης Δουβίτσας Μετάφραση κειμένων για το έντυπο οδηγιών (αγγλικά): Azusa Suga Επιμέλεια εντύπου οδηγιών: Χριστίνα Κοσμόγλου Ανάθεση & Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival Ευχαριστίες: Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Γιάννης Γιαννιτσιώτης, Γιώτα Πασσιά, Παναγιώτης Ρούπας, Φάνης Καφαντάρης, Σταύρος Κυραμαργιός, Βαγγέλης Τσιτούρας

Ευχαριστούμε ακόμα τους κατοίκους της Δραπετσώνας, τους πρόσφυγες από τη Συρία και τους εθελοντέςαλληλέγγυους στον καταυλισμό του λιμανιού του Πειραιά που μοιράστηκαν μαζί μας τις εμπειρίες τους. Θερμές ευχαριστίες προς το Δήμο Πειραιά και το Δήμο Δραπετσώνας-Κερατσινίου, προς τον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς, προς την Αρχαιολογική Υπηρεσία Πειραιά και προς το Πλωτό Μουσείο “Hellas Liberty”


13

Φωτογραφία © Παυσανίας Καραθανάσης


Hikaru Fujii

Piraeus / Heterochronia Screening points at the starting points of Piraeus/Heterotopia: → Janeiro Café | Omonoia Square | Athens → Floating Museum “Hellas Liberty” | Akti Vasiliadi , Silo building | Gate Ε2 | Piraeus In English with Greek subtitles. In conjunction with Piraeus/Heterotopia, this video work shows four dialogues with people living around Piraeus, filmed at the same hour and place on four consecutive days challenging the notion of real time. 14

Φωτογραφία © Hikaru Fujii

2-14 May | 11:00-17:00


Hikaru Fujii

Piraeus / Heterochronia 2-14 Μαΐου 11:00-17:00 Η προβολή γίνεται στα δύο σημεία εκκίνησης του πρότζεκτ Piraeus/Heterotopia: →Janeiro Café | Σταδίου & Πλατεία Ομονοίας (εντός της στοάς) →Πλωτό Μουσείο “Hellas Liberty” | Πύλη Ε2 | Ακτή Βασιλειάδη, Σιλό, Πειραιάς Στα αγγλικά με ελληνικούς υπότιτλους.

Ένα έργο βίντεο που προσκαλεί τους θεατές να ταξιδέψουν, αισθανόμενοι όλους τους διαφορετικούς χρόνους –το χρόνο της ετερότητας, το χρόνο των ίδιων των θεατών και τον πραγματικό χρόνο που περνάει– να διασταυρώνονται.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Τρίτη 2 Μαΐου | 19:00 | Janeiro Café Συζήτηση και παρουσίαση των πρότζεκτ Piraeus/Heterotopia και Piraeus/Heterochronia Συμμετέχοντες: βλ. σελ. 11

15


Το Piraeus/Heterochronia είναι ένα έργο βίντεο, στο οποίο καταγράφηκαν τέσσερις διάλογοι με τους ανθρώπους εκείνους που ζουν στην περιοχή γύρω από τον πύργο με το ρολόι του Σιλό, δηλαδή της κεντρικής σιταποθήκης στο λιμάνι του Πειραιά. Το Piraeus/Heterochronia δεν παρουσιάζει την ιστορία του Πειραιά, αλλά καθρεφτίζει «το χρόνο της ετερότητας» (αυτό που δηλώνει η λέξη «ετεροχρονία») των συνεντευξιαζόμενων, ο οποίος ζει και επιβιώνει με την πραγματικότητα του Πειραιά, που είναι ισχυρά συνυφασμένη με την περίπλοκη ιστορία του. Κάθε συνεντευξιαζόμενος/-η σε αυτό το βίντεο έχει ιδιαίτερη και διαφορετική ζωή, κοινωνικές καταβολές και χρόνο. Προκειμένου όμως να φανεί ο κοινός ρους του πραγματικού χρόνου, πραγματοποιήθηκαν τέσσερις διάλογοι και κινηματογραφήθηκαν την ίδια ώρα σε διαδοχικές ημέρες.

16


Κάθε ώρα, το ρολόι του Σιλό, το οποίο είναι ορατό από οποιοδήποτε σημείο του Πειραιά, παίζει το περίφημο τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά», από την ταινία Ποτέ την Κυριακή. Στην πραγματικότητα, το ρολόι δεν είναι πλέον καθόλου ακριβές, καθώς η ανθρώπινη αντίληψη του χρόνου είναι υποκειμενική. Τότε, πώς μπορούμε να θωρούμε το «χρόνο της ετερότητας», που έχει μια μεταβλητή ταχύτητα, βαίνοντας είτε πιο γρήγορα είτε πιο αργά; Το Piraeus/Heterochronia, που λειτουργεί σε συνδυασμό με το διαδραστικό έργο του Ακίρα Τακαγιάμα,  Piraeus/Heterotopia, προσκαλεί τους θεατές να ταξιδέψουν, αισθανόμενοι όλους τους διαφορετικούς χρόνους –το χρόνο της ετερότητας, το χρόνο των ίδιων των θεατών και τον πραγματικό χρόνο που περνάει– να διασταυρώνονται. Hikaru Fujii

17


Hikaru Fujii Ο Ιάπωνας καλλιτέχνης και κινηματογραφιστής Χικάρου Φουτζίι (γενν. 1976) ζει και εργάζεται στο Τόκυο. Σπούδασε στην ENSAD (Ανώτατη Εθνική Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών) του Παρισιού και απέκτησε μεταπτυχιακό από το Université de Paris 8. Δημιουργεί βίντεο εγκαταστάσεις που απαντούν σε σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα. Κάνει χρήση εκτεταμένης έρευνας και δουλειάς πεδίου, προκειμένου να διερευνήσει υπάρχοντα συστήματα και δομές, βασιζόμενος στην ιδέα ότι η τέχνη παράγεται μέσα από τη στενή σχέση κοινωνίας και ιστορίας. Το έργο του εξερευνά τη σύγχρονη εκπαίδευση και τα κοινωνικά συστήματα στην Ιαπωνία και την Ασία, καθώς επίσης τη φύση των μουσείων και των μουσείων τέχνης. Ανάμεσα στα πρόσφατα πρότζεκτ και εκθέσεις του είναι τα: After the Quake: Thinking about Tohoku III («Μετά το Σεισμό: Σκέψεις σχετικά με την Τοχόκου ΙΙΙ», Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Τόκυο, 2014, για την ευρύτερη περιοχή γύρω από τη Φουκουσίμα),

Σκηνοθεσία, Κινηματογράφηση & Μοντάζ: Hikaru Fujii Επιμέλεια πρότζεκτ: Κάτια Αρφαρά Συντονισμός πρότζεκτ: Natsuko Odate Υπεύθυνη παραγωγής: Δήμητρα Δερνίκου Έρευνα: Παυσανίας Καραθανάσης, Ελένη Κυραμαργιού Εκτέλεση παραγωγής: Βασίλης Παναγιωτακόπουλος Διεύθυνση παραγωγής: Χρήστος Χασαπάκης Ηχοληψία: Αλέξης Σακελλαρίου 1η Βοηθός Εικονολήπτη: Ειρήνη Ζευγώλη Μακενίστας: Κώστας Μερίδης Επικεφαλής Ηλεκτρολόγος: Σπύρος Βουτσινάς Βοηθός Μακενίστα: Στέφανος Γεωργιακάκης Ηλεκτρολόγος: Νεκτάριος Βουτσινάς Βοηθός παραγωγής: Νίκος Ντρέκης 18

After the Symposium («Μετά το Συμπόσιο», Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Τεϊέν, Τόκυο, 2015), MOT Annual 2016: Loose Lips Save Ships (Ετήσια Έκθεση Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Τόκυο, 2016: «Τα χαλαρά χείλη σώζουν καράβια», τίτλος που αποτελεί παράφραση της προπαγανδιστικής καμπάνιας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, “Loose Lips might Sink Ships”), Roppongi Crossing 2016: My Body, Your Voice (Διασταύρωση Ροπόνγκι 2016: «Το σώμα μου, η φωνή μου», Μουσείο Τέχνης Μόρι, Τόκυο, 2016). Ο Φουτζίι, που δραστηριοποιείται παράλληλα στα πεδία των εικαστικών τεχνών και του κινηματογράφου, έχει εργαστεί με διάφορα μέσα προκειμένου να ασχοληθεί με κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα στην Ιαπωνία. Οι πρόσφατες ταινίες του έχουν αποσπάσει τη διεθνή και εγχώρια καταξίωση.

Ανάθεση & Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival Συνεντεύξεις: Ελένη Κυραμαργιού: Ιστορικός, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Σταύρος Κυραμαργιός: Συνταξιούχος ιδιωτικός υπάλληλος, κάτοικος Δραπετσώνας Deeya Orfali: Εκπαιδευτής στο «Σχολείο της Ελπίδας» του Κέντρου Προσφύγων Σκαραμαγκά, πρόσφυγας από τη Συρία Ζήνα Χάμου: Κάτοικος Αθήνας, μετανάστρια από τη Συρία Θωμάς Σιαμέτης: Συνταξιούχος λιμενεργάτης Νίκος Γεωργίου: Λιμενεργάτης, Πρόεδρος της Ένωσης Μονίμων και Δοκίμων Λιμενεργατών Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς

Βαγγέλης Κούζιλος: Καπετάνιος του Πλωτού Μουσείου “Hellas Liberty” Άγγελος Φατούρος: Λοστρόμος “Hellas Liberty” Θερμές ευχαριστίες προς το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, προς το Δήμο Πειραιά και το Δήμο Δραπετσώνας-Κερατσινίου, προς τον Βαγγέλη Τσίτουρα, Υπεύθυνο συντήρησης ρολογιού του Σιλό, προς τον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς, προς την Αρχαιολογική Υπηρεσία Πειραιά, προς το Πλωτό Μουσείο “Hellas Liberty” και προς τον Σάμι Χάμου, εργαζόμενο στη ΜΚΟ Praksis

Με την υποστήριξη:


19


Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes, Jason Waite

Don’t Follow the Wind Classical Acropol Hotel Athens (1, Pireos St., Omonoia) Ongoing inside the radioactive Fukushima exclusion zone, the inaccessible and unseen exhibition opens a “Non-Visitor Center” in Athens. New works dealing with forced displacement inhabit an abandoned building tackling the Greek reality.

20

Φωτογραφία © Kota Takeuchi

2-14 May | 12:00-20:00


Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes, Jason Waite

Don’t Follow the Wind 2-14 Μαΐου 12:00-20:00 Ξενοδοχείο Classical Acropol (Πειραιώς 1, Ομόνοια) Η είσοδος του κοινού πραγματοποιείται από την πλαϊνή είσοδο του ξενοδοχείου εντός της στοάς.

Η επιμελητική ομάδα των Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes και Jason Waite μεταφέρει στην Αθήνα το σκοτεινό είδωλο της Φουκουσίμα και δημιουργεί στην καρδιά της πόλης ένα νέο τόπο, μια αποκαλυπτική δράση για τους βιαίως εκτοπισθέντες.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Τετάρτη 3 Μαΐου | 15:00 | Ξενοδοχείο Classical Acropol Συζήτηση με τους επιμελητές και τους καλλιτέχνες Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes, Jason Waite, Kota Takeuchi «Μια ανέφικτη συνάντηση: Μην ακολουθείτε τον άνεμο» Οι καλλιτέχνες και οι επιμελητές του Don't Follow the Wind, του απροσπέλαστου πρότζεκτ μέσα στη ραδιενεργό ζώνη αποκλεισμού της Φουκουσίμα, συζητούν για τα μακροπρόθεσμα πρότζεκτ τους μέσα στη ζώνη και για τη νέα έκθεση στην Αθήνα με εικόνες έργων που δεν τις έχει δει ποτέ κανείς. 21


Σημείωμα των επιμελητών Don't Follow the Wind Non-Visitor Center Athens

Το Don’t Follow the Wind (Μην ακολουθείτε τον άνεμο) είναι ένα πρότζεκτ σε διαρκή εξέλιξη, που παίρνει τη μορφή μιας απροσπέλαστης έκθεσης εντός της ραδιενεργούς Ζώνης Αποκλεισμού της Φουκουσίμα, δηλαδή της περιοχής γύρω από τον πυρηνικό σταθμό του εργοστασίου ηλεκτρικής ενέργειας Ντάι-ίτσι της Φουκουσίμα, ιδιοκτησίας της TEPCO, όπου σημειώθηκαν τρεις εκρήξεις στις 11 Μαρτίου 2011, με αποτέλεσμα την υποχρεωτική εκκένωση του πληθυσμού, που αριθμούσε 100.000 και πλέον ανθρώπους, οι περισσότεροι εκ των οποίων παραμένουν εκτοπισμένοι έκτοτε. Τα έργα της έκθεσης στη Φουκουσίμα, από δώδεκα Ιάπωνες και ξένους καλλιτέχνες, είναι εγκατεστημένα σε κτίρια που έχουν παραχωρηθεί από τους βιαίως εκτοπισθέντες ενοίκους τους και άνοιξαν στην τέταρτη επέτειο της καταστροφής, το 2015, αλλά θα παραμείνουν απροσπέλαστα και αόρατα για τους επισκέπτες για πολλά χρόνια ή ακόμα και δεκαετίες, καθώς δεν υπάρχει δημόσια πρόσβαση στη ζώνη εξαιτίας των υψηλών επιπέδων μόλυνσης. Η επιμελητική συλλογικότητα του πρότζεκτ –Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes και Jason Waite– προσκλήθηκε από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση να συμμετάσχει στο Fast Forward Festival 4 που διοργανώνεται στην Αθήνα.

22


Με αφετηρία την κοινή κατάσταση του εκτοπισμού, το Don’t Follow the Wind θα εγκαταστήσει ένα ΜηΕπισκέψιμο Κέντρο (Non-Visitor Centre) στο ξενοδοχείο Classical Acropol, ένα κτίριο του κέντρου της Αθήνας, το οποίο σφραγίστηκε το 2011, εξαιτίας της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, και έκτοτε παραμένει κενό. Μέσα στο Μη-Επισκέψιμο Κέντρο θα υπάρχουν νέες εγκαταστάσεις από εφτά συμμετέχοντες καλλιτέχνες που θα λειτουργούν σε διάλογο με το απροσπέλαστο έργο στη Φουκουσίμα. Μια ταινία 360 μοιρών πάνω στο πρότζεκτ, η οποία αναπτύχθηκε από τη συλλογικότητα, προβάλλεται σε headsets κατασκευασμένα από τρεις γενιές μιας οικογένειας από τη Φουκουσίμα, η οποία ζει στη μολυσμένη μεθοριακή περιοχή, μόλις λίγο έξω από τη ζώνη αποκλεισμού. Ένα Φόρουμ Βιαίως Εκτοπισθέντων συγκεντρώνει πρώην κατοίκους της Φουκουσίμα, πρόσφυγες και Έλληνες που εκτοπίστηκαν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, προκειμένου να βρεθεί μια εγγύτητα μεταξύ φαινομενικά ασύνδετων πλαισίων, που θα διαμορφώσει μια νέα γεωγραφία αλληλεγγύης. Στη διάρκεια ενός πικνίκ που λαμβάνει χώρα στο ξενοδοχείο, τα μέλη του Φόρουμ μοιράζονται τις διαφορετικές εμπειρίες τους και καταλήγουν συλλογικά σε ένα μήνυμα για μελλοντικούς μετανάστες το οποίο γράφουν πάνω στη σκόνη. Εν όψει της αυξανόμενης αβεβαιότητας που δεν γνωρίζει σύνορα, η κοινή γνώση των σημερινών εκτοπισμένων χαρτογραφεί συλλογικά τις προοπτικές ενός διαφορετικού μέλλοντος. Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes, Jason Waite Επιμελητική ομάδα του Don’t Follow the Wind

23


Chim↑Pom

Jason Waite

H Chim↑Pom είναι μια καλλιτεχνική συλλογικότητα που σχηματίστηκε το 2005 στο Τόκυο, με τους Ushiro Ryuta, Hayashi Yasutaka, Ellie, Okada Masataka, Inaoka Motomu και Mizuno Toshinori να απαντούν ενστικτωδώς στην κοινωνική πραγματικότητα των καιρών τους. Τα έργα τους έχουν συμπεριληφθεί σε εκθέσεις στο MoMA PS1 (Νέα Υόρκη), στο Mori Art Museum (Τόκυο), στην 29η Μπιενάλε του Σάο Πάολο (Βραζιλία), στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Τόκυο και στο Pompidou Centre (Παρίσι).

Ο Τζέησον Ουέιτ είναι ένας ανεξάρτητος επιμελητής και εργαζόμενος στο χώρο του πολιτισμού, ο οποίος εστιάζει σε μορφές πρακτικής που παράγουν ενέργεια. Έχει συνεπιμεληθεί τα πρότζεκτ Don't Follow the Wind (Φουκουσίμα), The Real Thing? (Palais de Tokyo, Παρίσι) και White Paper: The Law της Adelita Husni-Bey στο Casco – Office for Art, Design and Theory (Ουτρέχτη), όπου ήταν επιμελητής. Ο Ουέιτ είχε παρακολουθήσει το Ανεξάρτητο Πρόγραμμα Σπουδών του Μουσείου Whitney στη Νέα Υόρκη, ως Helena Rubinstein Curatorial Fellow.

Kenji Kubota

Meiro Koizumi

Ο Κέντζι Κουμπότα είναι ένας ανεξάρτητος επιμελητής εκθέσεων, που εργάζεται στο Τόκυο. Αμέσως μετά τον καταστροφικό σεισμό και το πυρηνικό ατύχημα, το 2011, εργάστηκε για να συνδέσει τις πληγείσες περιοχές με καλλιτέχνες, ξεκινώντας το πρότζεκτ Japan Art Donation. Συμμετείχε στο Creative Reconstruction Project του Πανεπιστημίου της Τσουκούμπα, μια διεπιστημονική προσέγγιση για τη σύνδεση με τις τοπικές κοινότητες και τους εκτοπισμένους κατοίκους της Φουκουσίμα. Είναι διευθυντής του ομώνυμου καλλιτεχνικού γραφείου (Kenji Kubota Art Office) και συνδιευθυντής της SNOW Contemporary.

Ο Μεΐρο Κοϊζούμι διερευνά τα όρια ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο. Τα βίντεό του είναι συχνά βασισμένα σε περφόρμανς και κατασκευασμένα σενάρια. Οι περφόρμανς του εστιάζουν και μεγεθύνουν τη στιγμή που η κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο, γίνεται αμήχανη ή διαρρηγνύει κοινωνικούς κανόνες. Πρόσφατες ατομικές εκθέσεις του: Arts Maebashi (Μαεμπάσι, Ιαπωνία), Kadist Art Foundation (Παρίσι), Museum of Modern Art (Νέα Υόρκη), Art Space (Σύδνεϋ) και Mori Art Museum (Τόκυο).

Eva & Franco Mattes

Kota Takeuchi

Ο Κότα Τακεούτσι είναι ένας καλλιτέχνης που κινείται μεταξύ Τόκυο και Φουκουσίμα. Η Εύα και ο Φράνκο Μάτες είναι εικαστικοί Δημιουργεί επιτελεστικά βίντεο και ζωγραφικά καλλιτέχνες και πρωτοπόροι της Διαδικτυακής έργα σχετικά με το πώς βλέπουμε σωματικά Τέχνης (Net Art) που ζουν και εργάζονται στη εικόνες δημόσιων τοπίων, κοινωνικών εκδηΝέα Υόρκη. Στο έργο τους συνυφαίνουν τον λώσεων και τη μνήμη τους. Το έργο του διε«πραγματικό» και τον «εικονικό» χώρο για να ρευνά το βρόχο της λήψης και της διανομής δημιουργήσουν σύνθετες αφηγήσεις, ανοιχτής ψηφιακών εικόνων. Πρόσφατα, έχει συμμεερμηνείας, που παρουσιάζουν έναν καθρέφτη τάσχει σε εκθέσεις στο Μουσείο Σύγχρονης της κοινωνίας, δίνοντας έμφαση στην πολΤέχνης του Τόκυο, στην James Cohan Gallery λαπλότητα των προσωπικοτήτων που οικο(Νέα Υόρκη), στο Κέντρο Τεχνών & Πολιτισμού δομούν την ταυτότητά μας. Έργα τους έχουν της Μπανγκόκ (BACC / Ταϊλάνδη), στο Μουεκτεθεί στην Μπιενάλε της Βενετίας, στο New σείο Τέχνης της Γιοκοχάμα (Ιαπωνία) και στην Museum της Νέας Υόρκης, στη Manifesta KARST Gallery (Πλύμουθ, Αγγλία). της Φρανκφούρτης, στην Performa της Νέας Υόρκης και στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Sundance.

24


Aiko Miyanaga Η Αΐκο Μιγιανάγκα επιχειρεί να οπτικοποιήσει το χρόνο ανιχνεύοντας σημάδια της παρουσίας του. Είναι γνωστή για τις εγκαταστάσεις της που μετατρέπουν υλικά όπως αλάτι και ναφθαλίνη στο σχήμα καθημερινών αγαθών. Τα έργα της παρουσιάζουν το θεμελιώδη παράγοντα ότι η ανθρωπότητα έγκειται μάλλον στην πνευματικότητα παρά στη σωματικότητα του ανθρώπου. Έχει τιμηθεί με το Μεγάλο Βραβείο Nissan Art Award 2013. Έχει εκθέσει στη Marianne Boesky Gallery της Νέας Υόρκης, στην Gallery Hyundai της Σεούλ και στην Τριενάλε της Αΐτσι (Ιαπωνία). Nikolaus Hirsch & Jorge Otero-Pailos Ο Νίκολαους Χιρς είναι αρχιτέκτονας και επιμελητής, εγκατεστημένος στη Φρανκφούρτη, όπου έχει διατελέσει πρώην διευθυντής της Staedelschule (Κρατική Σχολή Καλών Τεχνών) και της Portikus Kunsthalle. Στα αρχιτεκτονικά του έργα συγκαταλέγονται η Συναγωγή της Δρέσδης, το Κέντρο Τεκμηρίωσης στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Χίντσερτ, το Cybermohalla Hub στο Δελχί της Ινδίας και ένα κτίριο στο σύμπλεγμα “The Land” που δημιούργησε ο Rirkrit Tiravanija στην Ταϊλάνδη. Ο Χόρχε Οτέρο-Παΐλος είναι καλλιτέχνης, αρχιτέκτονας και θεωρητικός, ο οποίος ειδικεύεται στην πειραματική συντήρηση. Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορικής Συντήρησης στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Έργα του έχουν εκτεθεί στο Victoria & Albert Museum (Λονδίνο), στην Μπιενάλε της Βενετίας και στη Manifesta.

Επιμελητική ομάδα: Chim↑Pom, Kenji Kubota, Eva & Franco Mattes, Jason Waite Συμμετέχοντες καλλιτέχνες: Chim↑Pom, Meiro Koizumi, Kota Takeuchi, Eva & Franco Mattes, Nikolaus Hirsch & Jorge Otero-Palios, Aiko Miniyaga

Εκτέλεση παραγωγής: Δήμητρα Μπουζάνη, Όλγα Παπαδοπούλου Οργάνωση Φόρουμ: Μαρίνα Τρουπή Εύρεση χώρου: Παναγιώτης Λαζαράκος, Έλενα Λάμπρου Ανάθεση & Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival 25


Gregor Schneider

2-14 May Omonoia Square, Athens centre Who other than the controversial German artist and sculptor, Gregor Schneider, a pre-eminent exponent of the new conceptual art and winner of the Golden Lion at the Venice Biennale in 2001, could make Omonoia Square disappear? Shifting its centre, the very navel of Athens, art and metaphysics meet. 26

Φωτογραφία © User:Apaleutos25 / Wikimedia Commons / CC-BY-SA-3.0

Invisible City


Gregor Schneider

Invisible City

2-14 Μαΐου Πλατεία Ομονοίας, Αθήνα

Στην Αθήνα, ο Σνάιντερ επιστρέφει στον εξόχως πολιτικό δημόσιο χώρο. Τι είναι σήμερα ένας δημόσιος χώρος και τι ένας ιδιωτικός χώρος; Ποιος άλλος θα μπορούσε να «εξαφανίσει» την Πλατεία Ομονοίας, αν όχι o βραβευμένος στην Μπιενάλε της Βενετίας Γερμανός εικαστικός και γλύπτης; Αξιοποιώντας την τεχνική του καμουφλάζ, μεταμορφώνει την Ομόνοια σε καταφύγιο και ουδέτερη ζώνη, αόρατη από κάθε εισβολέα και από το άγρυπνο μάτι του Google maps.

27


«Oι πόλεις θα μπορούσαν να είναι διαφορετικές, αν καταφέρναμε να τις σχεδιάσουμε και να τις οικοδομήσουμε με διαφορετικό τρόπο». O κορυφαίος Γερμανός εικαστικός Gregor Schneider, βραβευμένος με Χρυσό Λέοντα στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2001, αναφέρεται στις πολλαπλές όψεις του αστικού τοπίου, σε πόλεις-καταφύγια της φαντασίας, όπου οι έννοιες της παρακολούθησης, του ελέγχου, της ορατότητας και της αναγνώρισης, σε μια εποχή ανησυχητικής διαφάνειας και διαδικτυακής καταγραφής της πραγματικότητας, μοιάζουν να χάνουν, έστω και για λίγο στο έργο του, την κυριαρχία τους. Άλλωστε, όλη η φιλοσοφία του έργου του ισορροπεί στο λεπτό σημείο συνάντησης του ορατού με το αόρατο, καθώς διερευνά τις σχέσεις του ιδιωτικού χώρου με το δημόσιο και της φαντασίας με την πραγματικότητα. Αξιοποιώντας την τεχνική του καμουφλάζ και συνδέοντάς την με την αορατότητα της ιστορικής πλατείας από ψηλά, ο Γκρέγκορ Σνάιντερ παρεμβαίνει στο αστικό τοπίο, μετατοπίζοντας το κέντρο του, τον ομφαλό της Αθήνας, στο λεπτό σημείο συνάντησης του ορατού με το αόρατο και της τέχνης με την οντολογία. Πηγή της έμπνευσής του αποτελούν οι περίφημες καμουφλαρισμένες τοποθεσίες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όπως τα εργοστάσια κατασκευής αεροσκαφών της Δυτικής Ακτής των ΗΠΑ, τα οποία στη διάρκεια του πολέμου καλύπτονταν με γιγαντιαία σακίδια, από το φόβο των ιαπωνικών βομβαρδισμών. Αυτή η πρακτική προστασίας και καμουφλάζ αλλοίωνε την εικόνα του φυσικού και αστικού τοπίου, αλλά επίσης την όψη και την πρόσληψη της πραγματικότητας.

28


Gregor Schneider Ο Γκρέγκορ Σνάιντερ, κορυφαίος εικαστικός και γλύπτης, εκπρόσωπος της εννοιολογικής τέχνης με υπαρξιακές διαστάσεις, γεννήθηκε το 1969 στην πόλη Ράιντ της Βόρειας Ρηνανίας, που είναι επίσης η γενέθλια πόλη του υπουργού Προπαγάνδας της Ναζιστικής Γερμανίας, Γιόζεφ Γκέμπελς. Το ενδιαφέρον του Σνάιντερ για την τέχνη ξεκίνησε από πολύ νωρίς. Σε ηλικία 16 ετών παρουσίασε την πρώτη ατομική του έκθεση, με το σκοτεινό τίτλο «Περί εφηβικής κατάθλιψης» (Pubertäre Verstimmung). Την περίοδο 1989-92 σπούδασε στις Ακαδημίες Καλών Τεχνών του Ντίσελντορφ, του Μύνστερ και του Αμβούργου. Από τις αρχές τις δεκαετίας του ’90, το έργο του άρχισε να αναγνωρίζεται και να φιλοξενείται με εκθέσεις σε σημαντικές γκαλερί και μεγάλα μουσεία. Ένα από τακορυφαία πρότζεκτ του Σνάιντερ είναι το Haus U R, το οποίο ξεκίνησε το 1985. Πρόκειται για τη μεταμόρφωση του πατρικού του σπιτιού με τη δημιουργία πανομοιότυπων δωματίων, με τα πατώματα, τους τοίχους, την οροφή και τις πόρτες τους, μέσα στα αρχικά δωμάτια της κατοικίας.

Άλλα πρότζεκτ του που έχουν προκαλέσει έντονες κοινωνικές συζητήσεις, είναι τα δίδυμα σπίτια Die Familie Schneider (2004), το πρότζεκτ Cube (2005), τα High Security Isolation Cells (2005), το Dying Room  (2007),  το Temple in Kolkata (2011) ή το κονιοποιημένο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Γκέμπελς (2014). Μελετώντας πάντα στο έργο του τη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού χώρου, παρουσίασε το 2007 το έργο 21 Beach Cells στην πολυσύχναστη πλαζ Μπόντι, στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας. Εκεί, ο Σνάιντερ τοποθέτησε 21 κελιά από συρματόπλεγμα, που φιλοξενούσαν τις ξαπλώστρες και τις ομπρέλες ηλίου των λουομένων. Η δράση αναμείγνυε με απρόβλεπτο τρόπο τη χαλάρωση και την αναψυχή με την έλλειψη ελευθερίας και τη φυλάκιση. Ο ίδιος αναρωτιόταν: «Τι είδους χώρο χρειάζεται κανείς για να αισθάνεται ελεύθερος;»

«Τι είδους χώρο χρειάζεται κανείς για να αισθάνεται ελεύθερος;» Gregor Schneider

Σύλληψη - Σχεδιασμός: Gregor Schneider Επιμέλεια πρότζεκτ: Κάτια Αρφαρά Επιμέλεια & Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός εγκατάστασης: Γιώτα Πασσιά, Παναγιώτης Ρούπας Τεχνικός βοηθός: Kamil Jackiewicz Επιχρωματισμός πανιού: Αφροδίτη Πουρνάρη Ανάθεση & Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival

Με την υποστήριξη:

ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Θερμές ευχαριστίες προς το Δήμο Αθηναίων, το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και το Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου. 29


Ayreen Anastas & Rene Gabri

Open presentation (Discussion & Screening of the film): 6 May | 19:00 | Upper stage | OCC Workshop: 2-5 May | Outside the OCC How to relate to the idea of home today in an age marked by growing processes of displacement and eviction? The two artists propose a seminar to be enacted as a film. The results of this experience and questioning with participants will be presented to the public on the last day of the seminar. 30

Φωτογραφία © Ayreen Anastas & Rene Gabri

Workshop: “We Refugees, A Scenario for a Schizoanalytical Seminar”


Ayreen Anastas & Rene Gabri

Workshop: «Εμείς οι πρόσφυγες: σενάριο για ένα σχιζοαναλυτικό σεμινάριο»

Δημόσια παρουσίαση εργαστηρίου (Συζήτηση & προβολή): 6 Μαΐου | 19:00 | Μικρή Σκηνή | Στέγη Εργαστήριο: 2-5 Μαΐου | Εκτός Στέγης

Ένα σεμινάριο σε μορφή ταινίας, για το σπίτι που όλοι βλέπουν, αλλά κανείς δεν μπορεί να προσεγγίσει. Οι συμμετέχοντες μοιράζονται τη ζωή τους για 5 ημέρες προκειμένου να παράγουν ένα ντοκουμέντο για τον κόσμο που ετοιμάζεται να «γεννηθεί».

31


«Η πλοκή του Εμείς οι πρόσφυγες είναι η ελάχιστη: ζητήθηκε από δύο καλλιτέχνες να οργανώσουν ένα σεμινάριο που να αφορά την ιδέα της οικίας στην πόλη της Αθήνας, γύρω στο 2017. Μέσα από αυτό το πολύ απλό σενάριο αναδύεται ένα δυναμικό ντοκουμέντο μιας εποχής που ταιριάζει με τη δύναμη του ντοκιμαντέρ των Jean Rouch και Edgar Morin, Το χρονικό ενός καλοκαιριού. Αντί για το Παρίσι των αρχών της δεκαετίας του 1960, το οποίο κατάφερε τόσο πλούσια να φιλοξενήσει η ταινία των Ζαν Ρους και Εντγκάρ Μοράν, εμείς εφορμούμε στα χρόνια της αναταραχής στην Αθήνα, σε έναν κόσμο ανθρωπογενών κρίσεων, στο χείλος μιας κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής, υπαρξιακής και οικολογικής καταστροφής. Παρακολουθούμε μια ομάδα που αποτελείται από άτομα διαφορετικών ηλικιών, ενδιαφερόντων και κοινωνικών καταβολών τα οποία συνευρίσκονται για να συζητήσουν, να μαγειρέψουν, να μοιραστούν χρόνο, κείμενα, τα σπίτια τους, τις γειτονιές τους, τους φόβους τους και τις θέσεις τους σε ό,τι αφορά τον κόσμο, την πόλη και τη ζωή. Σε μια εποχή, όπου υποτίθεται ότι είχε έρθει το τέλος της ιστορίας και ο εκτοπισμός ήταν η συνηθέστερη κατάσταση για τις περισσότερες μορφές ζωής στον πλανήτη, εμείς συναντάμε το υπόκωφο βουητό ενός άλλου κόσμου που ετοιμάζεται να γεννηθεί. Σπάνια, η κινηματογράφηση είναι τόσο στοιχειώδης, αλλά παρ’ όλα αυτά τόσο συναρπαστική.» Ayreen Anastas & Rene Gabri

Επιμέλεια εργαστηρίου: Κάτια Αρφαρά Οργάνωση: Μυρτώ Λάβδα, Ελεάννα Σεμιτέλου, Μαρίνα Τρουπή Ανάθεση: Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival 32


Χρησιμοποιώντας το παραπάνω σενάριο, οι καλλιτέχνες Αϋρήν Αναστάς και Ρενέ Γκαμπρί προσκαλούν μια ομάδα συμμετεχόντων να μοιραστούν μαζί μια περίοδο 5 ημερών για να παραγάγουν ένα σεμινάριο με μορφή ταινίας, την οποία θα υλοποιήσουν, θα κατοικήσουν, θα καταγράψουν συλλογικά και στη συνέχεια θα τη μοιραστούν με το κοινό. Το σενάριο για το σεμινάριο αυτό με τη μορφή ταινίας δομείται και αντλεί έμπνευση από τα γραπτά του Felix Guattari πάνω στη σχιζοανάλυση και από το Verfremdungseffekt (τεχνική της αποστασιοποίησης) του Bertolt Brecht, μεταξύ άλλων. Η βασική αρχή είναι ότι με τη δημιουργία ενός χώρου μεταξύ ενός κανονικού σεμιναρίου και μιας κανονικής θεατρικής ερμηνείας, μπορεί να δημιουργηθεί ένας πολύ ενδιαφέρων αναλυτικός και επιτελεστικός χώρος, ο οποίος ενδεχομένως να είναι γόνιμος για τη δημιουργία ισχυρών αισθητικών, αναλυτικών και πολιτικών βιωμάτων. Ayreen Anastas & Rene Gabri Η Αϋρήν Αναστάς και ο Ρενέ Γκαμπρί είναι καλλιτέχνες που αυτή την εποχή ζουν μεταξύ μιας μεγαλούπολης και ενός μικρού ορεινού χωριού. Εκλαμβάνοντας τη ζωή ως μια μορφή συγγραφής, συμμετοχής, παιχνιδιού, πειραματισμού, συχνά συλλογικά, με φίλους (π.χ. 16 Beaver Group, e-Xplo, Centre for Parrhesia, Society for the Diffusion of Useful Knowledge, Un Groupe Comme les Autres, ...), κατασκευάζοντας και κατοικώντας επίπεδα συνέπειας με συνοδοιπόρους των κοινών (π.χ. AND...AND... AND, Commoning Times, ...) και παλεύοντας να συμμετάσχουν και να αντιπαρατεθούν στις κυρίαρχες μορφές μοντελοποίησης της υποκειμενικότητας, οι δυο τους ενδιαφέρονται κυρίως για διαδικασίες που τροφοδοτούν κάτι κοινό και ταυτοχρόνως πολλαπλασιάζουν τις διαδρομές της ενικοποίησης και της αυτονομίας.

Η Αϋρήν γράφει θραυσματικά: Δυνατόν. Αϋρήν, αρχιτεκτονική, φιλοσοφία, λογοτεχνία, τέχνη, οι τάδε και δείνα μπιενάλε, αυτή κι εκείνη η έκθεση, το χ και το ψ residency, Παλαιστίνη, κατοχή, βίντεο, ταινίες, χάρτες, σημειώσεις, περφόρμανς, Παζολίνι, Νέα Υόρκη, Αρμενία, Καύκασος, Βερολίνο, Νίτσε, Marie Mies, Valerie Solanas, υπόσταση, ο πιο άσχημος άντρας, Βενετία, documenta(13) και και και… Ο Ρενέ διερωτάται: Υπό το φως του γεγονότος ότι ο αγώνας σήμερα δεν περιορίζεται στην πολιτική οικονομία και στον έλεγχο των μέσων παραγωγής ή αναπαραγωγής: Πώς μπορούμε να αποαποικίσουμε την καπιταλιστική παραγωγή της Επιθυμίας και να διαρρήξουμε τα άυλα και υλικά εργοστάσια της παραγωγής υποκειμενικότητας και υποκειμενοποίησης; Και πώς μπορεί η απόπειρά μας να αναπτύξουμε τέτοια μέσα αποαποικισμού να αντισταθεί στη σύλληψη, στην απορρόφηση, στην ιδρυματοποίηση ή στο να καταστεί σεχταριστική; 33


Daniel Wetzel / Rimini Protokoll

Evros Walk Water 1 & 2 In English and in Greek. The performance takes place in a non-theatrical venue which is not accessible to people with mobility impairments. Age guidance: 11+ Eight unaccompanied minor refugees joined this concert project two years ago. Now the project is presented in Greece for the first time, in an extended version that continues the narration into the present. A playful and deep experience of making music with them without needing other skills than to listen to others. 34

Φωτογραφία © Daniel Wetzel

3-8 May | 18:00, 20:00 & 22:00 Exhibition Hall -1 | OCC


Daniel Wetzel / Rimini Protokoll

Evros Walk Water 1 & 2 3-8 Μαΐου Εκθεσιακός χώρος -1 | Στέγη 18:00, 20:00 & 22:00

παρ νέα αγω γή

Διάρκεια παράστασης: 90’ Στα αγγλικά και στα ελληνικά. Κατάλληλο για θεατές 11+ Η δράση πραγματοποιείται σε μη θεατρικό χώρο ο οποίος δεν είναι προσβάσιμος σε ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες.

«Δεν μπορούμε να είμαστε μαζί σας. Γι’ αυτό, εσείς θα είστε οι μουσικοί κι εμείς οι μαέστροι.» Οχτώ ασυνόδευτοι ανήλικοι πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, την Ερυθραία, το Πακιστάν και τη Συρία, που πρωτοσυναντήθηκαν με τον Daniel Wetzel στην Αθήνα το 2015, μας οδηγούν σε μια οπτικοακουστική περφόρμανς για μικρούς και μεγάλους, από τους νέους προορισμούς τους ανά την Ευρώπη. Ένα σύγχρονο τελετουργικό για την –υπό κατασκευή– διαπολιτισμική Ευρώπη του σήμερα.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Παρασκευή 5 Μαΐου | 23:30 Μετά την τελευταία παράσταση, συζήτηση του κοινού με τους συντελεστές Συντονισμός: Κάτια Αρφαρά, Σύλληψη & Καλλιτεχνική Διεύθυνση Fast Forward Festival 35


«Φτιάξτε μια σύνθεση που να ανταποκρίνεται στη θεματική μας για τη διέλευση των συνόρων» έλεγε η πρόσκληση συμμετοχής στο ελβετικό φεστιβάλ τεχνών Schlossmediale Werdenberg το 2015. Η ελβετική πόλη Βέρντενμπεργκ είναι ο τελευταίος σιδηροδρομικός σταθμός της χώρας πριν από το γειτονικό Λίχτενσταϊν. Εδώ στην Αθήνα, ήταν εμφανές με πόση άγνοια –τουλάχιστον– το κοινό των βόρειων χωρών της Ευρώπης αντιμετώπιζε την αύξηση και την εξαθλίωση των προσφύγων και των μεταναστών κάθε είδους στο Νότο, και ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Το Water Walk του John Cage έτυχε να είναι στο πρόγραμμα του φεστιβάλ – στο στυλ μιας αναπαράστασης της αρχικής ερμηνείας του στην τηλεόραση, τη δεκαετία του ’60. Όμως, ποιες άλλες δυνατότητες εμπεριέχει μια σύνθεση εκτός από την ερμηνεία της με ένα συνηθισμένο τρόπο; Μεταφέραμε αυτό το βίντεο σε εκείνο το σπίτι που φιλοξενούνταν αγόρια μετανάστες. Σχετίζεται με το νερό, εξηγούσε ο Κέιτζ τον τίτλο, και πρέπει να περπατάω για να το ερμηνεύσω. Ανά 5 δευτερόλεπτα ένας άλλος ήχος, μια άλλη πλευρά κυμάτων από οικιακά αντικείμενα ή από αντισυμβατική χρήση κανονικών μουσικών οργάνων. Γκρρρρρροοο – Ραμμμμμ – Μπαμ – Ντουκαντουκαντα – Γκινγκ-ντινγκ – Μπαμ! – Γκοοοοοογκοοοογκοο – πφφφφφτ – έτσι μεταγράφονται τα 30 πρώτα δευτερόλεπτα του τρίλεπτου Water Walk.

36


Το να διασχίσουν τον Έβρο, αυτό το φονικό πέρασμα, το να επιβιώσουν από τα κύματα του Αιγαίου Πελάγους μέσα σε μια φουσκωτή βάρκα στο σκοτάδι –αυτή την εμπειρία είχαν βιώσει τα αγόρια που συναντήσαμε εκεί, και το πώς ζουν μετά το πέρασμά τους– αυτό ήταν το θέμα. Η μεγάλη απόσταση σε αυτό το φεστιβαλικό κομμάτι παρείχε μια χρήσιμη ένταση, η σύνθεση του Κέιτζ ήταν μια αχαρτογράφητη περιοχή τόσο για εκείνα όσο και για εμάς, μέσα στην οποία μπορούσαμε λοιπόν να δουλέψουμε μαζί. Ένα απόγευμα, σε ένα στούντιο στο Κουκάκι, κάποια από τα παιδιά έτρεχαν από σημείο σε σημείο προκειμένου να εκτελέσουν το Walk στο σωστό χρόνο. Ανακαλύψαμε κάτι διασκεδαστικό σε αυτή την ακρίβεια του μουσικού μέτρου. Ευχαριστώ από καρδιάς τον Μενέλαο Καραμαγγιώλη που με καθοδήγησε στο χώρο τους, τον Κωστή Καλλιβρετάκη που με συνόδευσε μέσα στον κόσμο τους, τον Peter Breitenbach για την έξοχη παρατήρηση των μουσικών πτυχών και την Ιωάννα Βαλσαμίδου που με βοήθησε να υλοποιηθούν όλα αυτά σε ένα πρότζεκτ το οποίο έγινε τόσο σημαντικό για μας που η περαιτέρω εξέλιξή του ήταν με μια λέξη απαραίτητη. Daniel Wetzel

37


Daniel Wetzel Ο Ντάνιελ Βέτσελ (γενν. 1969, Γερμανία) είναι ιδρυτικό μέλος της καλλιτεχνικής κολεκτίβας Rimini Protokoll. Τα περισσότερα έργα της ομάδας βασίζονται σε εντατικές ερευνητικές διαδικασίες και στο ανέβασμα με διάφορους τρόπους αυτού που οι ίδιοι αποκαλούν «θέατρο των ειδικών της καθημερινότητας» (theatre of experts of the everyday life). Στο επίκεντρο της δουλειάς τους βρίσκεται η συνεχής εξέλιξη των δυνατοτήτων του θεάτρου προκειμένου να επιτρέψει ασυνήθιστες προοπτικές στις πραγματικότητές μας. Εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια, τα πρότζεκτ αυτά έχουν μια ισχυρή επιρροή στη διεθνή θεατρική σκηνή.

Evros Walk Water 2 Σύλληψη & Σκηνοθεσία: Daniel Wetzel Δραματουργία: Ιωάννα Βαλσαμίδου Έρευνα: Κωνσταντίνος Καλλιβρετάκης Έρευνα, Βοηθός πρότζεκτ:  Νεφέλη Μυρωδιά  Σκηνικά: Μάγδα Πλευράκη Βοηθός σκηνογράφου: Μαρία Κακάρογλου  Sound Artist: Peter Breitenbach Συνεργάτης Sound Artist: Λάμπρος Πηγούνης Σχεδιασμός φωτισμών: Γκάι Στεφάνου, Μιχάλης Κλουκίνας  Video Artist: Μενέλαος Καραμαγγιώλης  Συνεργάτης Video Artist: Παναγιώτης Παπαφράγκος  Έρευνα (Σουηδία): Μαργαρίτα Γερογιάννη  Διεύθυνση παραγωγής: Βιολέττα Γύρα, Juliane Männel, Heidrun Schlegel (Rimini Apparat) Παγκόσμια πρεμιέρα: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival (Μάιος 2017) Παραγωγή: Rimini Apparat και Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival   38

Μεταξύ των πολυάριθμων βραβεύσεών τους, έχουν τιμηθεί με τον Αργυρό Λέοντα στην Μπιενάλε Παραστατικών Τεχνών της Βενετίας (2011), το εθνικό γερμανικό βραβείο θεάτρου Der Faust (2008), το ιαπωνικό Βραβείο Αριστείας Μέσων (2016) και το ελβετικό Μεγάλο Βραβείο Θεάτρου. Οι πιο πρόσφατες παραγωγές των Rimini Protokoll στην Αθήνα ήταν Ο Προμηθέας στην Αθήνα (Φεστιβάλ Αθηνών, Ηρώδειο, 2010), Call Cutta in a Box (BIOS, 2011), καθώς και οι συμπαραγωγές της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, Situation Rooms (Fast Forward Festival, 2014) και Adolf Hitler: Ο Αγών μου, τ. 1 & 2 (Κεντρική Σκηνή της Στέγης, 2016). Ο Βέτσελ ήταν ένας από τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες στο πρότζεκτ X Apartments – Athens, στο πλαίσιο του Fast Forward Festival της Στέγης, το 2014. Ο Ντάνιελ Βέτσελ ζει πλέον στην Αθήνα.

Συμπαραγωγή: HAU Hebbel am Ufer (Βερολίνο) Χρηματοδοτήθηκε από το Τμήμα για τον Πολιτισμό και την Ευρώπη – Τμήμα Πολιτισμού της Γερουσίας του κρατιδίου του Βερολίνου Βασισμένο στο Evros Walk Water – μια συμπαραγωγή των TAK Λίχτενσταϊν, Schlossmediale Werdenberg και Rimini Apparat Το Evros Walk Water 2  είναι βασισμένο στο Evros Walk Water: Σύλληψη & Σκηνοθεσία: Daniel Wetzel Δραματουργία: Ιωάννα Βαλσαμίδου Έρευνα, Βοηθοί: Κωνσταντίνος Καλλιβρετάκης, Ιωάννα Βαλσαμίδου Σκηνικά: Αδριανός Ζαχαριάς  Βοηθός Σκηνογράφου: Μάγδα Πλευράκη  Ήχος: Peter Breitenbach Βοηθός ήχου: Πάνος Τσαγκαράκης  Φωτισμοί: Roger Stieger Σύμβουλος: Φώτης Παρθενίδης  Μετάφραση: Bakar Albakar, Abbas Golbas Διεύθυνση παραγωγής: Heidrun Schlegel (Rimini Apparat), Charlotte Streck

Βοηθός παραγωγής: Κώστας Βαλσαμίδης Συμπαραγωγή: TAK Λίχτενσταϊν, Schlossmediale Werdenberg, Rimini Apparat Σε συνεργασία με την Polyplanity Productions   Θερμές ευχαριστίες: Mirella Weingarten, Kurt Scheidegger, Design.MODules, Σύλλογος Μερίμνης Ανηλίκων, Φώτης Παρθενίδης, Τηλέμαχος Τσώλης, Δήμητρα Αδαμαντίδου, Ελευθερία Λύκου, Σπύρος Τζιβελέκης, Λουκάς Αλεξίου, Θεόδωρος Ρουμπάνης, Valerios Skripkarow, Alice Roorda, Maaike Verbogt, Annelies van der Goot, Roy van Berkum Συμπαραγωγή:


39


Brett Bailey

Sanctuary

In English and in Greek Reservation is recommended due to limited availability. Age guidance: 13+ World Premiere Homes lost, homes threatened, and homes yearned for. Eight refugees, immigrants, activists and interpreters from the Middle East, Africa and Europe, portray fictional characters grappling with the European Union in crisis in this labyrinth-like installation, which draws on the myth of the Minotaur. 40

Φωτογραφία © Nicky Newman

3-7 & 9-10 May Port of Piraeus | Gate E2 | Stone Warehouse Timetable: 18:00 | 18:15 | 18:30 | 18:45 | 19:00 | 21:00 | 21:15 | 21:30


Brett Bailey

Sanctuary

παγ κ πρε όσμια σ διεθ μιέρ υμπ νής αρα α γωγ ή

3-7 & 9-10 Μαΐου Λιμάνι Πειραιά | Πύλη Ε2 | Πέτρινη Αποθήκη Ώρες επισκέψεων: 18:00 | 18:15 | 18:30 | 18:45 | 19:00 | 21:00 | 21:15 | 21:30 Διάρκεια παράστασης: 45’ Στα ελληνικά και στα αγγλικά. Κατάλληλο για θεατές 13+ Προτείνεται η προκράτηση θέσης λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων.

Μια σουρεαλιστική περιήγηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση της κρίσης καθώς ανθίζουν η ξενοφοβία και ο λαϊκισμός, ενώ εντείνονται η παρακολούθηση και οι έλεγχοι των συνόρων. Μέγας ουμανιστής και επικριτής της μετα-αποικιοκρατικής Ευρώπης, ο Brett Bailey εμπνέεται από το μύθο του Μινώταυρου και στήνει μια λαβυρινθώδη εγκατάσταση για τις χαμένες, απειλούμενες και ποθητές οικίες του σήμερα. Συμμετέχουν οχτώ περφόρμερ –μετανάστες, ακτιβιστές και διερμηνείς, ηλικίας 20-70 ετών– οι οποίοι διαμένουν στην Αθήνα, στο Αμβούργο, στη Μασσαλία και την Μπολόνια, με καταγωγή από τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Ευρώπη. ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Σάββατο 6 Μαΐου | 12:00:00-14:00 | Μικρή Σκηνή Ανοιχτό Φόρουμ με τους Brett Bailey, Lionel Tomm, Françoise Hemy, Karam Kafri, Ian Robert και Magd Asaad Συντονισμός: Κωστής Παπαϊωάννου, Iστορικός/Eκπαιδευτικός, τ. Γενικός Γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 41


Σκηνοθετικό σημείωμα

Στη Νότια Αφρική ζούμε με την ξενοφοβία, η οποία εκφράζεται κυρίως προς πολίτες από άλλες αφρικανικές χώρες που καταφεύγουν εκεί για να γλιτώσουν από τις ένοπλες συγκρούσεις, την καταπίεση, τη φτώχεια και την οικολογική καταστροφή, αναζητώντας μια νέα ευκαιρία και ασφάλεια. Το 2008 η κατάσταση εξερράγη: 41 αλλοδαποί σκοτώθηκαν μέσα σε μια εβδομάδα και 60.000 άνθρωποι κατέφυγαν σε προσφυγικούς καταυλισμούς. Έκτοτε, η ξενοφοβία ξεβράζεται συχνά στην επιφάνεια: καταστήματα λεηλατούνται, σπίτια πυρπολούνται και άνθρωποι ακρωτηριάζονται και δολοφονούνται. Χιλιάδες κρατούνται σε κέντρα απέλασης και φυλακές. Με αρρωσταίνει αυτό. Η καλλιτεχνική μου ενασχόληση με τους πρόσφυγες, τους μετανάστες και την ξενοφοβία πάει πίσω στο χρόνο, πάνω από μια δεκαετία: στις ελεύθερες προσαρμογές των αρχαιοελληνικών μύθων της Μήδειας και του Ορφέα· σε μια διασκευή της όπερας του Βέρντι, Μάκβεθ, τοποθετημένη στις εμπόλεμες ανατολικές επαρχίες της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό· στο EXHIBIT B, που έθιγε την πολιτική φυλετικού χαρακτηρισμού και διαχωρισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι αφορά τους Αφρικανούς μετανάστες· και σε ένα φεστιβάλ δημόσιας τέχνης που επιμελήθηκα το 2008 στο Κέιπ Τάουν.

42


65 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο χαρακτηρίζονται από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ως πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και εκτοπισμένοι στο εσωτερικό της χώρας τους. Τους βλέπουμε στις οθόνες μας, σε φωτογραφίες των εφημερίδων, να περιμένουν σε πεζοδρόμια… αμέτρητες φευγαλέες εικόνες να ανταγωνίζονται ποια θα αποσπάσει για λίγο περισσότερο την προσοχή μας· θραύσματα ξένων γλωσσών· εκατομμύρια άνθρωποι παγιδευμένοι σε ένα κενό, στην πορεία τους να βρουν ένα νέο μέρος που να μπορέσουν να το αποκαλέσουν πατρίδα. Γνώρισα έναν Νιγηριανό αιτούντα άσυλο σε έναν καταυλισμό στο Παλέρμο. Ήταν εκεί 12 χρόνια: ατελείωτα ραντεβού με δικηγόρους, συναντήσεις με αξιωματούχους, έντυπα που πρέπει να ξανασυμπληρωθούν, φωτογραφίες ταυτότητας, να περιμένει: «Μόνο να ελπίζω μπορώ». Στον κλασικό αρχαιοελληνικό μύθο του Μινώταυρου, η πριγκίπισσα της Φοινίκης, η Ευρώπη –από την οποία ονομάστηκε η ευρωπαϊκή ήπειρος– απήχθη από τον Δία, ο οποίος την έκλεψε από την πόλη Τύρο του Λιβάνου και τη μετέφερε σε ένα νησί της Μεσογείου, την Κρήτη. Ο γιος της από τον Δία ήταν ο Βασιλιάς Μίνωας. Η σύζυγός του ξελογιάστηκε από έναν ιερό ταύρο του Ποσειδώνα. Καρπός αυτού του ειδυλλίου ήταν ο άπληστος Μινώταυρος: ένας ανθρωποφάγο τέρας, με ανθρώπινο σώμα και κεφάλι ταύρου, που χρειάστηκε να φυλακιστεί μέσα σε ένα λαβύρινθο. Κάθε χρόνο, επτά Αθηναίοι νέοι και επτά Αθηναίες παρθένες μεταφέρονταν με πλοίο στην Κρήτη ως φόρου υποτελείς και εκεί, χαμένοι στους ατελείωτους διαδρόμους του λαβυρίνθου, κατασπαράσσονταν από τον Μινώταυρο.

43


Νησιά της Μεσογείου· τρομαγμένοι άνθρωποι ταξιδεύουν μέσα με σαθρά σκάφη διασχίζοντας μια επικίνδυνη θάλασσα· λαβυρινθώδη ταξίδια· σουρεαλιστικά τοπία· ανάλγητοι κρατούντες· πρωτόγονοι φόβοι· ψυχοκτόνοι άνθρωποι-ζώα, τα μεταλλαγμένα εγγόνια της Μητέρας Ευρώπης… ο μύθος έχει τόσες απηχήσεις στην εποχή μας. Καλωσορίσατε στο SANCTUARY. Brett Bailey

Brett Bailey Ο Μπρετ Μπέιλυ είναι ένας Νοτιοαφρικανός δραματουργός, σκηνογράφος, σκηνοθέτης, δημιουργός εικαστικών εγκαταστάσεων και καλλιτεχνικός διευθυντής της ομάδας περφόρμανς Third World Bunfight. Στα εικονοκλαστικά έργα του, με τα οποία διερωτάται για τη δυναμική του μετα-αποικιακού κόσμου, περιλαμβάνονται τα μουσικά δράματα Big Dada, Ipi Zombi?, iMumbo Jumbo και Orfeus, μια ριζική διασκευή στην όπερα Macbeth του Verdi, καθώς και η εγκατάσταση -περφόρμανς Exhibit B που παρουσιάστηκε στην Αθήνα στο πλαίσιο του Fast Forward Festival 3 (Μάιος 2016). Έχει εργαστεί σε όλη τη Νοτιο-αφρικανική Δημοκρατία, σε διάφορες αφρικανικές και ευρωπαϊκές χώρες και στη Μεγάλη Βρετανία. Τα έργα του έχουν παιχτεί σε όλη την Ευρώπη, στην Αυστραλία, στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική και έχουν αποσπάσει διάφορα βραβεία, ανάμεσά τους και ένα χρυσό μετάλλιο σκηνογραφίας στην Quadrennial της Πράγας (2007). 44

Ήταν επικεφαλής της κριτικής επιτροπής στην Quadrennial της Πράγας το 2011, είναι πρόεδρος της καλλιτεχνικής επιτροπής του Εθνικού Φεστιβάλ Τεχνών της Νότιας Αφρικής, ενώ υπήρξε δύο φορές κριτής στο διαγωνισμό Music Theatre Now του Διεθνούς Θεατρικού Ινστιτούτου. Από το 2008 έως το 2011, υπήρξε επιμελητής του Infecting the City στο Κέιπ Τάουν, του μοναδικού δημόσιου καλλιτεχνικού φεστιβάλ της Νότιας Αφρικής. Το 2014, έγραψε το μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου του Διεθνούς Θεατρικού Ινστιτούτου, για λογαριασμό της UNESCO. Ολοκλήρωσε το μετα-διδακτορικό του στο πανεπιστήμιο Das Arts του Άμστερνταμ (2004). Σκηνοθέτησε την τελετή έναρξης της Παγκόσμιας Συνόδου για τις Τέχνες και τον Πολιτισμό στο Γιοχάνεσμπουργκ (2009) και από το 2006 έως το 2011 τις εναρκτήριες παραστάσεις στο Διεθνές Φεστιβάλ Τεχνών της Χαράρε (Ζιμπάμπουε).


45


Eyad Houssami Ο Εγιάντ Χουσάμι κάνει θέατρο και συμμετέχει στο Bassatin Baanoub, ένα αρχαίο βιολογικό αγρόκτημα στο νότιο Λίβανο, όπου φιλοδοξεί να ιδρύσει μια ακαδημία θεάτρου που θα διακηρύττει την ανεξαρτησία από τα ορυκτά καύσιμα. Είναι ιδρυτής του Masrah Ensemble, ενός μη κερδοσκοπικού θεατρικού οργανισμού που εστιάζει στην Αραβική σκηνή και ο οποίος τιμήθηκε με υποψηφιότητα για το διεθνές βραβείο Ellen Stewart, το 2016, για τη συμβολή του στην ενεργοποίηση κοινωνικής αλλαγής και κοινοτικής συμμετοχής. Ο Χουσάμι βγάζει τα προς το ζην εργαζόμενος ως ανεξάρτητος αρθρογράφος, συγγραφέας, μεταφραστής και σύμβουλος διοίκησης. Με το Masrah Ensemble σκηνοθέτησε πρόσφατα το Family Ti-Jean, ένα σερβοκαραϊβικό πρότζεκτ μουσικού θεάτρου όπου συμμετέχουν έφηβοι και ενήλικοι καλλιτέχνες από κοινότητες προσφύγων, πολιτών και μεταναστών εργατών. Η παράσταση παρουσιάστηκε σε δημόσια πάρκα και κοινοτικά κέντρα σε διάφορες συνοικίες της Βηρυτού. Ο Χουσάμι είναι επιμελητής της αγγλικής και της αραβικής έκδοσης του συλλογικού τόμου Doomed by Hope: Essays on Arab Theatre (Pluto Press, Dar Al Adab, 2012), συγγραφέας του θεατρικού έργου Mama Butterfly και πρώην συνεργάτης του Portal 9: Stories and Critical Writing about the City, που ήταν η πρώτη αραβο-αγγλική λογοτεχνική και ακαδημαϊκή επιθεώρηση, την οποία εξύμνησε ο Dave Eggers ως «μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και όμορφες εκδόσεις που έχω δει».

46

Ο Χουσάμι, που έχει λάβει τις υποτροφίες Rotary, Fulbright και Prince Claus Fund, υπήρξε φιλοξενούμενος καλλιτέχνης στο Θεατρικό Εργαστήριο του Ινστιτούτου Sundance και στο The Saison Foundation (Τόκυο) και έλαβε ανάθεση συγγραφής έργου από το 1space (KVS Βρυξελλών, Exodos Λιουμπλιάνα, Alkantara Λισαβόνας). Ο Χουσάμι μεγάλωσε στα περίχωρα της Ατλάντα και σπούδασε θέατρο στο πανεπιστήμιο Yale, ενώ ζει στη Βηρυτό από το 2008. Η πρώτη του παράσταση στο αραβικό Λεβάντε, πριν από περίπου δέκα χρόνια, παρουσιάστηκε από την ανατολή έως τη δύση τη μέρα του χειμερινού ηλιοστασίου στη Σερτζίλα, στο αρχαιολογικό πάρκο με τις Νεκρές Πόλεις της Συρίας, ένα βυζαντινό μνημείο που βομβαρδίστηκε από τις ρωσικές αεροπορικές επιδρομές το 2015.


Third World Bunfight (TWB) Η Third World Bunfight (TWB) είναι μια θεατρική ομάδα που από την ίδρυσή της, το 1996, έχει διατηρήσει τη θέση της στην αιχμή της νοτιοαφρικάνικης περφόρμανς. Καλλιτεχνικός διευθυντής της ομάδας είναι ο πολυβραβευμένος δραματουργός Brett Bailey και διοικητική διευθύντρια η Barbara Mathers. Οι βραβευμένες εγκαταστάσεις, θεατρικές και μουσικές παραγωγές της TWB έχουν περιοδεύσει σε όλη τη Νότια Αφρική, σε άλλες αφρικανικές χώρες, καθώς και εκτεταμένα στην Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική, την Ασία, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ.

Σχεδιασμός & Σκηνοθεσία: Brett Bailey Δραματουργία, Κείμενο: Eyad Houssami Σχεδιασμός ήχου: Μανώλης Μανουσάκης Σχεδιασμός φωτισμών, Φωτιστής: Colin Legras Βίντεο: Catherine Henegan Περφόρμερ: Karam Al Kafri: φοιτητής, ακτιβιστής Magd Asaad: βοηθός προσφύγων, διερμηνέας Sandrella Dakdouk: χορεύτρια, περφόρμερ Françoise Hémy: ακτιβίστρια Muna Mussie: καλλιτέχνης, περφόρμερ Ian Robert: διερμηνέας, περφόρμερ Nidal Sultan: ηθοποιός, περφόρμερ Lionel Tomm: περφόρμερ, ακτιβιστής, μουσικός, φοιτητής, ηθοποιός, θεατροπαιδαγωγός Τεχνική διεύθυνση & Διεύθυνση παραγωγής: Miguel Munoz Ηχολήπτης, Τεχνικός Video: Carlo Thompson

Στις παραγωγές αυτές περιλαμβάνονται οι Big Dada, iMumbo Jumbo, Ipi Zombi?, House of the Holy Afro, medEia, Orfeus, Macbeth, Blood Diamonds, Exhibit B και το νέο έργο της ομάδας, με τίτλο Sanctuary. www.thirdworldbunfight.co.za

Διεύθυνση ομάδας & σκηνής: Helena Erasmus Εικονογράφηση & Γραφιστικός σχεδιασμός: Roger Williams Κατασκευή σκηνικών: Ray Studios Σκηνικά στοιχεία: Βελισσάριος Συρμακέσης Hχοτοπίο: Neroli, Brian Eno Πιάνο: Κωνσταντίνος Ευαγγελίδης Διαδραστικός προγραμματισμός: Αλέξανδρος Δρυμωνίτης Μάστερινγκ ήχου: S19st Εύρεση χώρου: Παναγιώτης Λαζαράκος – Έλενα Λάμπρου Παραγωγή & Γενική Διεύθυνση:  Barbara Mathers Εκτέλεση παραγωγής: Jan Ryan Εκτέλεση παραγωγής (Αθήνα): Γιώργος Τσίτσας

Συμπαραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival, Kampnagel (Αμβούργο), Festival de Marseille / ExtraPôle Provence-Alpes-Côte d’Azur (Μασσαλία), LIFT (Λονδίνο), Maillon Théâtre De Strasbourg – Scène Européenne (Στρασβούργο), Teatro Maria Matos (Λισαβόνα), Teatro Municipal do Porto (Πόρτο), Künstlerhaus Mousonturm (Φρανκφούρτη), Vooruit (Γάνδη), σε συνεργασία με τη Third World Bunfight

Μάνατζμεντ: UK Arts International / Third World Bunfight Παγκόσμια πρεμιέρα: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival (Μάιος 2017)

Ευχαριστούμε για τη συμβολή τους στην εκφώνηση των κειμένων: Βασίλης Δουβίτσας, Χρήστος Καρράς, Raphael Jason, Daniel Wetzel

Θερμές ευχαριστίες στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς για την πολύτιμη βοήθεια που μας προσέφεραν.

Η Third World Bunfight υποστηρίζεται από το National Lottery Distribution Trust Fund South Africa. 47


Dries Verhoeven

Phobiarama

World Premiere Free entrance. Reservation is required. The performance takes place in a non-theatrical venue which is not accessible to people with mobility impairments. The performance is not suitable for people with epilepsy. What scares you the most? Is it international terrorism? The economic crisis? Political disappointment maybe? A “haunted house” is set in motion in the heart of Athens, and Dries Verhoeven exhorts us to enter the Phobiarama ride and banish the culture of fear that is eating away at us. 48

Φωτογραφία © Willem Popelier

9-14 May Syntagma Square, Athens centre Mon-Fr: 18:00-22:00 Sat-Sun: 11:00-13:00 and 18:00-22:00 (entrance every 60’)


Dries Verhoeven

Phobiarama

παγ κ πρε όσμια μιέρ α δ συμ ιεθνή παρ ς αγω γή

9-14 Μαΐου | Πλατεία Συντάγματος, Αθήνα Ώρες παράστασης: Δευ-Παρ: 18:00 | 19:00 | 20:00 | 21:00 | 22:00 Σαβ-Κυρ: 11:00 | 12:00 | 13:00 και 18:00 | 19:00 | 20:00 | 21:00 | 22:00 Διάρκεια παράστασης: 45’ Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη. Απαραίτητη η ηλεκτρονική προκράτηση θέσης.

Η δράση πραγματοποιείται σε μη θεατρικό χώρο ο οποίος δεν είναι προσβάσιμος σε ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες και δεν ενδείκνυται για όσους αντιμετωπίζουν επιληπτικά επεισόδια.

Εσάς τι σας φοβίζει περισσότερο; Μια εγκαταλειμμένη βαλίτσα σε ένα αεροδρόμιο; Το ενδεχόμενο εξόδου από το ευρώ; Η οικονομική κρίση; Ο εθνικισμός και η άκρα Δεξιά; Η τρομοκρατία και η αστυνόμευση; Ένα αλλιώτικο «στοιχειωμένο σπίτι» του 21ου αιώνα ορθώνεται στην καρδιά της πόλης και ο πρωτοπόρος Ολλανδός δημιουργός του μάς προτρέπει να το επισκεφθούμε για να ξορκίσουμε τη σύγχρονη κουλτούρα του φόβου, σε μια κοινωνία εμμονική με την ασφάλεια και την τελειότητα. Άραγε, είμαστε ακόμα ικανοί να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας; ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Παρασκευή 12 Μαΐου Εργαστήριο με τον Dries Verhoeven (στα αγγλικά χωρίς διερμηνεία) 49


Σκηνοθετικό σημείωμα

Βαθιά μέσα στον εγκέφαλό μας βρίσκονται οι υποδοχείς του φόβου: οι αμυγδαλές [του εγκεφάλου], ένα ζεύγος νευρώνων που είναι υπεύθυνοι για την επεξεργασία των ερεθισμάτων που προκαλούν φόβο. Όταν αντιμετωπίζουν μια πρόκληση, εκείνοι καθορίζουν αν θα απαντήσουμε στην πρόκληση ή θα κάνουμε πίσω. Οι αμυγδαλές του εγκεφάλου μας δουλεύουν υπερωρίες τα τελευταία χρόνια. Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που ήμασταν τόσο τρομαγμένοι όσο είμαστε τώρα. Αντιμετωπίζουμε διαρκώς την πρόκληση διάκρισης ανάμεσα σε πραγματικές απειλές και ανορθολογικά σενάρια καταστροφολογίας. Στην Ελλάδα, ο φόβος ενός Grexit εναλλάσσεται με τον τρόμο ότι η κατάσταση με τους πρόσφυγες γίνεται ανεξέλεγκτη. Ορισμένοι φοβούνται την ισχυρή πυγμή του Ερντογάν ή της Μέρκελ, την ώρα που άλλοι τρέμουν μη βρεθούν κάτω από το όριο της φτώχειας. Οι περισσότεροι φόβοι μας εδράζονται ήδη τόσο βαθιά μέσα μας που ο ορθολογισμός δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα. Πολιτικοί, μαρκετίστες και τρομοκράτες χρησιμοποιούν μια χαρά την κατάσταση απελπισίας ή συναγερμού που βιώνουμε. Στοχεύουν με μεγάλη αποτελεσματικότητα τους υποδοχείς του φόβου μας. Και αναρωτιέμαι: Δεν θα μπορούσαν επίσης να δημιουργούν τον κίνδυνο για τον οποίο μας προειδοποιούν;

50


Όπως και με το No Man’s Land, που προηγήθηκε, δεν θέλησα να κάνω ένα έργο με έτοιμο μήνυμα, αλλά να αναρωτηθώ για το κοινωνικοπολιτικό κατεστημένο μας. Θέλησα να υποστασιοποιήσω την υπερβολική δόση μηνυμάτων στα οποία καλούνται να αντισταθούν οι αμυγδαλές του εγκεφάλου μας και, εξ αυτού, ενδεχομένως να καλλιεργήσω κατανόηση για τους ανθρώπους που αισθάνονται φόβο. Διότι, εκτός από τη συγκρουσιακή του διάσταση, είναι επίσης ελκυστικό να ανατριχιάζεις από φόβο. Απομακρύνουμε τους φόβους μας κοιτάζοντάς τους κατάματα. Και πού καλύτερα μπορεί να γίνει αυτό απ’ ό,τι σε ένα στοιχειωμένο σπίτι; Dries Verhoeven

Σύλληψη: Dries Verhoeven Ερμηνεία: Michelangelo Hansen, Earl Daniel, Faiz Faouzi, Malcolm Pengel, Ozan Aydogan, Quincy Nelstein, Rodney Glunder, Rosario Roumou, Sohrab Bayat, Virginio Papa, Zouhair Mtazi Δραματουργία: Lara Staal Προσαρμογή για την Αθήνα: Θεοδώρα Καπράλου Σχεδιασμός ήχου: S.M. Snider Λογισμικό: Sylvain Vriens Κοστούμια: Tentacle Studio Τεχνικό σύστημα ανάπτυξης: Nelissen decorbouw Σχεδιασμός βίντεο (πρακτική): Casper Wortmann Σκηνοθεσία (πρακτική): Carmen Schwarz

Φωτογραφία: Willem Popelier Τρέιλερ βίντεο: Bowie Verschuuren Τεχνικός διευθυντής: Roel Evenhuis Παραγωγή: Olga Godschalk Βοηθός παραγωγής: Bart van de Woestijne Εκτέλεση παραγωγής: Νικήτας Βασιλάκης Δημόσιες σχέσεις: Harmen van Twillert Διοίκηση: Valérie Julémont, Cees van Gemert, Inez Coumans Συν-ανάθεση: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival και Holland Festival

Παγκόσμια πρεμιέρα: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival (Μάιος 2017) Το Phobiarama υλοποιείται χάρη στο Creative Industries Fund NL, The Prins Bernhard Cultuurfonds, NORMA Fonds και VSBfonds.

Με την υποστήριξη:

ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 51


Dries Verhoeven Ο Ντρις Φερχόφεν (γενν. 1976, Όοστερχαουτ, Ολλανδία) είναι θεατρικός δημιουργός και εικαστικός καλλιτέχνης. Δημιουργεί εγκαταστάσεις, περφόρμανς και χάπενινγκ σε μουσεία, σε επιλεγμένες τοποθεσίες και στους δημόσιους χώρους πόλεων. Κινούμενος στο όριο μεταξύ περφόρμανς και εγκατάστασης, αξιολογεί κριτικά τις σχέσεις μεταξύ των θεατών, των περφόρμερ, της καθημερινής πραγματικότητας και της τέχνης. Ο θεατής εμπλέκεται άμεσα στο έργο ή του δίνεται η δυνατότητα να κατευθύνει ο ίδιος την εμπειρία του. Στα έργα του, ο Φερχόφεν φωτίζει πλευρές της κοινής κοινωνικής πραγματικότητας την οποία βιώνουμε. Δεν τον ενδιαφέρει να καταθέσει μια δήλωση σχετικά με την πραγματικότητα, αλλά κυρίως να φέρει τον επισκέπτη σε μια ανισορροπία, προκειμένου να καταστήσει από κοινού ευάλωτους τον θεατή και το παρουσιαζόμενο έργο. Με χειρονομίες που έχουν δραστική επίδραση στη δημόσια τάξη της καθημερινής ζωής, ελπίζει να καλλιεργήσει τους σπόρους της αμφιβολίας σχετικά με τα συστήματα που επηρεάζουν διακριτικά τις σκέψεις και τις πράξεις μας. Τα τελευταία χρόνια, η βάση των πρότζεκτ του διαμορφώνεται κυρίως από τη νοοτροπία της τρέχουσας κρίσης και την επιρροή των ψηφιακών μέσων στις διαπροσωπικές σχέσεις. Στην Αθήνα έχει παρουσιάσει το έργο No Man's Land στο Fast Forward Festival 1 της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση (Μάιος 2014).

52


«Ποτέ άλλοτε δεν ήμασταν τόσο ασφαλείς και, συγχρόνως, τόσο τρομοκρατημένοι.» Dries Verhoeven 53


Zoi Dimitriou

Peregrinus

In English and in Greek The performance takes place in a non-theatrical venue which is not accessible to people with mobility impairments. World Premiere Performers and audience aboard on a van and are taken to a labyrinthine installation. Altogether, through movement and experience explore what it feels to be an involuntary modern-day nomad. 54

Φωτογραφία © Andy Ferreira

10-14 May | 18:30 & 20:30 Starting point: Main entrance of the OCC


Ζωή Δημητρίου

Peregrinus

παγ κ πρε όσμια μιέρ α

10-14 Μαΐου | 18:30 & 20:30 Σημείο εκκίνησης: Κεντρική είσοδος Στέγης Διάρκεια παράστασης: 90’ Στα ελληνικά και στα αγγλικά Προτείνουμε τη χρήση άνετων ρούχων και υποδημάτων. Η δράση πραγματοποιείται εκτός Στέγης, σε θεατρικό χώρο που δεν είναι προσβάσιμος σε ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες.

Τι σημαίνει «άρον τον κράββατόν σου και περιπάτει» όταν κανένα θαύμα δεν διαφαίνεται να συμβεί εκεί όπου θα φτάσεις; Ένα βαν. Με τα τζάμια καλυμμένα. Περφόρμερ και θεατές συνοδοιπόροι σε ένα ταξίδι που καταλήγει σε μια λαβυρινθώδη εγκατάσταση, σε μια περιπατητική εμπειρία που διερευνά το ζήτημα του ακούσιου νομαδισμού.

55


Σκηνοθετικό σημείωμα

Η αγγλική λέξη pilgrim ετυμολογείται από τη λατινική peregrinus, που δήλωνε τον ξένο, τον άγνωστο, τον ταξιδιώτη ή έναν προσωρινό κάτοικο. Μπορεί να περιγράψει κάποιον που κάνει ένα σύντομο ταξίδι σε ένα συγκεκριμένο τόπο ή όποιον εγκαθίσταται για μικρό ή μεγάλο διάστημα σε μια ξένη χώρα. Peregrinatio ονομαζόταν η συνθήκη του να ζεις στο εξωτερικό. Το Peregrinus είναι μια site-specific περφόρμανς/ εγκατάσταση, που διερευνά την πράξη του περπατήματος και του να βρίσκεσαι στο «εξωτερικό», τόσο για την ερμηνεύτρια όσο και για το κοινό. Το ταξίδι του κοινού ξεκινά σε ένα βαν που κατευθύνεται στο χώρο της περφόρμανς. Στη διαδρομή, ηχογραφημένες φωνές μιλούν για πραγματικές εμπειρίες οδοιπορικών και προσκυνημάτων, επαυξημένων αισθήσεων και λαχτάρας για εξοικείωση. Μόλις φτάσουν στο χώρο της εγκατάστασης, οι θεατές καλούνται να περπατήσουν μέσα σε μια κατασκευή που θυμίζει λαβύρινθο, μέσα στην οποία γίνονται συγχρόνως θεατές και προσκυνητές. Η ερμηνεύτρια, μέρος και η ίδια αυτού του ταξιδιού, εμφανίζεται και εξαφανίζεται, δρώντας ως καταλύτης για αναπάντεχες μεταστροφές και παρακάμψεις.

56


Τι γίνεται όταν η αφετηρία αυτού του ταξιδιού είναι η άρνηση; Το περπάτημα ορίζει μια κατεύθυνση, αλλά ποτέ δεν επιτυγχάνεται ο τερματισμός. Τι γίνεται όταν η σύγχρονη πρόσκληση δεν είναι να αφήσεις το κρεβάτι σου και να περπατήσεις, αλλά «άρον τον κράββατον σου και περιπάτει»; Με άλλα λόγια, δηλαδή, να πάρουμε μαζί στην κινητικότητά μας μια ανώμαλη ακινησία· και να περπατήσουμε πλάι στους νωχελικούς, οριζόντιους και αυθόρμητους εαυτούς μας. Κάθε νέο βήμα μια πτώση ή ένα παραπάτημα, που προλαμβάνεται, ανακτάται, στο χορό. Ζωή Δημητρίου & Joe Kelleher

57


Ζωή Δημητρίου Η Ζωή Δημητρίου είναι βραβευμένη Ελληνίδα χορογράφος και καλλιτέχνης του χορού, εγκατεστημένη στο Λονδίνο. Ίδρυσε την ομάδα της το 2006 και τα έργα της έχουν περιοδεύσει διεθνώς σε θέατρα και φεστιβάλ, όπως το ROH2 (Βασιλική Όπερα του Λονδίνου), το Arnolfini (Μπρίστολ), το Lilyan Baylis (Λονδίνο), το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας, το OperaEstate Festival Veneto (Ιταλία), η Σκάλα του Μιλάνου και το Europe in Motion Festival, μεταξύ άλλων, αποφέροντάς της το Robin Howard Foundation Award, το Bonnie Bird Choreography Fund Award, το CfC Award (Χορογραφίας για Παιδιά) και τη συμμετοχή της στο ευρωπαϊκό δίκτυο Aerowaves.

Σύλληψη, Καλλιτεχνική Διεύθυνση, Χορογραφία & Performance: Ζωή Δημητρίου Δραματουργία: Joe Kelleher Σκηνικά & Κοστούμια: Εύα Μανιδάκη Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ Σχεδιασμός ήχου: Coti K. Καλλιτεχνικός Σύμβουλος: Peter Von Salis Έρευνα & Συνεντεύξεις: Μπετίνα Παναγιωταρά, Ζωή Δημητρίου Προεπισκόπηση χώρου: Δημήτρης Χαλκιαδάκης Συνεργάτης αρχιτέκτονας: Ευθύμιος Δούγκας Βοηθός χορογράφου: Ανδρονίκη Μαραθάκη Βοηθός σκηνογράφου: Μυρτώ Μεγαρίτου 58

Το έργο της έχει μια ισχυρή διεπιστημονική εστίαση και χαρακτηρίζεται από ένα λιτό, μινιμαλιστικό χορογραφικό ύφος με μια επισταμένη προσοχή στη λεπτομέρεια. Τα θέματα περιστρέφονται γύρω από την ταυτότητα, την ένταση μεταξύ παρουσίασης και αναπαράστασης, το χρόνο, το μύθο, τα αρχέτυπα και μεγαλύτερες κοινωνικές διαμορφώσεις. Έχει λάβει αναρίθμητες αναθέσεις για έργα, ανάμεσά τους από το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, το Sadler’s Wells (Λονδίνο), την Company of Angels (Λονδίνο), το The Place (Λονδίνο), το dancedigital, μεταξύ άλλων, και αυτή την περίοδο είναι Ερευνητική Εταίρος στο Trinity Laban Conservatoire for Music and Dance. Στη Στέγη έχει παρουσιάσει το 2012 το έργο της You May!.

Σχεδιασμός παραγωγής: Κωνσταντίνος Σακκάς Συνεργάτης παραγωγής: Λία Πρεντάκη Εκτέλεση παραγωγής: Άννα Τσαπάρα Οργάνωση παραγωγής: Delta Pi

Θερμές ευχαριστίες: Nicholas Minns, Andrew Delany, Ειρήνη Αλεξίου, Μαρία Δούρου, Λία Πρεντάκη, Βενιαμίν Μιζάν Με την υποστήριξη:

Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival Με την υποστήριξη: Firkin Crane (Ιρλανδία), Laban Theatre (Λονδίνο), Metal Southend (Σάουθεντ), Κέντρο Μελέτης Χορού Ι. & Ρ. Ντάνκαν (Αθήνα) Παγκόσμια πρεμιέρα: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival (Μάιος 2017)


59


Berlin

Zvizdal [Chernobyl – so far so close] 10-11 May | 21:00 Main Stage | OCC

April 1986, Chernobyl: 24 hours after the explosion, the area around the nuclear power plant is evacuated. 350,000 inhabitants abandon their homes, but two refuse. Alone in their village for the last 27 years, their extreme lives provide the raw material for this performance-installation.

60

Φωτογραφία © Berlin

With English and Greek subtitles


Berlin

Zvizdal [Chernobyl – so far so close] 10-11 Μαΐου | 21:00 Κεντρική Σκηνή | Στέγη

διε συμπ θνής αραγ ωγή

Διάρκεια παράστασης: 70’ Με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους.

«Δεν αναπνέουμε εδώ; Δεν έχουμε να φάμε; Τι κακό μπορεί να μας συμβεί;». 27 Απριλίου 1986, Τσερνόμπιλ: Αμέσως μετά την έκρηξη, η περιοχή γύρω από τον πυρηνικό σταθμό εκκενώνεται. 350.000 κάτοικοι εγκαταλείπουν τον τόπο τους. Για πάντα. Δύο, όμως, αρνούνται. Παραμένουν στο χωριό τους επί 27 χρόνια. Η ακραία ζωή τους αποτελεί την πρώτη ύλη της περφόρμανςκινηματογραφικής εγκατάστασης των Berlin.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΡΑΣΗ Τετάρτη 10 Μαΐου Μετά την παράσταση, συζήτηση του κοινού με τους Berlin Συντονισμός: Σοφία Ευτυχιάδου, θεατρολόγος

61


Συνέντευξη με τους Bart Baele και Yves Degryse της ομάδας Berlin

Πώς ήρθατε σε επαφή με τη Νάντια και τον Πέτρο; Yves Degryse: Μέσω της Γαλλίδας δημοσιογράφου Cathy Blisson, που εργαζόταν για πολλά χρόνια ως κριτικός θεάτρου στο περιοδικό Telerama. Όταν σταμάτησε να γράφει κριτικές, επέστρεψε στο Τσερνόμπιλ που είχε επισκεφτεί παλαιότερα. Ένας φίλος φωτογράφος είχε πάει στην απαγορευμένη ζώνη και καθώς οδηγούσε, ξαφνικά αντίκρισε τον Πέτρο να στέκεται στο δρόμο. Κάπως έτσι συνάντησε τον Πέτρο και η Cathy Blisson. Αφού επέστρεψε, επικοινώνησε μαζί μας και μας διηγήθηκε την ιστορία της Νάντια και του Πέτρο. Αποφασίσαμε να κάνουμε κάτι με αυτό.

Γνωρίζατε εξαρχής ότι θα χρησιμοποιούσατε αυτή την ιστορία στο επόμενο θεατρικό πρότζεκτ σας; Bart Baele: Στην αρχή, απλώς πήγαμε εκεί. Δεν γνωρίζαμε αν η Νάντια και ο Πέτρο θα μας μιλούσαν. Μας πήρε πολύ καιρό για να τους πλησιάσουμε.

Πώς κερδίσατε την εμπιστοσύνη τους; YD: Κατά κύριο λόγο, απλώς με το να βρισκόμαστε εκεί, υποθέτω. Ήταν επίσης σημαντικό να ρισκάρουμε να ξοδέψουμε χρόνο και να περιμένουμε. Σε αυτά τα τέσσερα χρόνια ποτέ δεν κινηματογραφήσαμε μέσα στο σπίτι τους – αυτή ήταν η συμφωνία, γι’ αυτό συνήθως στεκόμασταν έξω από την είσοδο. Για παράδειγμα, μερικές φορές στη διάρκεια της μέρας έπεφταν για ύπνο. Τότε έπρεπε να περιμένουμε μέχρι να ξαναβγούν. Πιστεύω ότι με αυτή τη χαλαρή μας στάση, τους κάναμε κι εκείνους να αισθανθούν άνετα. Τα κοινωνικά αντανακλαστικά τους, φυσικά, ήταν εντελώς διαφορετικά, καθώς ζούσαν απομονωμένοι επί 27 χρόνια. Έτσι, δεν μπορούσαν να συνειδητοποιήσουν ότι είχαμε πάει εκεί ειδικά γι’ αυτούς, ότι είχαμε ταξιδέψει με το αεροπλάνο ειδικά γι’ αυτό το λόγο. Μια φορά που έτυχε να πάμε χειμώνα, ύστερα από δέκα λεπτά μας είπαν ότι έπρεπε να ξαναγυρίσουμε την άνοιξη. 62

Δηλαδή δεν γνώριζαν εκ των προτέρων ότι θα τους επισκεπτόσασταν; BB: Ακριβώς, αλλά στην αρχή μας περίμεναν απέξω αμέσως μόλις άκουγαν το αυτοκίνητό μας να πλησιάζει. Καθώς σπάνια τους επισκεπτόταν κανείς, πάντα αναρωτιόνταν ποιος να είναι κι αν είχαμε μαζί μας τίποτα προμήθειες, όπως ψωμί ή λάδι. Πράγματι, αν ποτέ τύχαινε να έρθει κανείς, συνήθως ήταν κάποιος φύλακας ή αστυνομικός.

Τελικά, γιατί ο Πέτρο και η Νάντια αποφάσισαν να συνεχίσουν να ζουν στο Ζβίζνταλ; BB: Μας διηγήθηκαν την ιστορία τους σε πολλά επίπεδα. Το πρώτο ήταν: «Θέλουμε να μείνουμε εδώ, γιατί είναι η πατρίδα μας». Και οι δυο είχαν γεννηθεί εκεί, κι εκτός από μια σύντομη απομάκρυνση του Πέτρο λόγω της στρατιωτικής του θητείας, δεν είχαν φύγει ποτέ. Είχαν περάσει όλη τους τη ζωή σε εκείνο το χωριό. Εκεί ήταν θαμμένη η οικογένειά τους. Επομένως, έχουν ισχυρούς δεσμούς με το Ζβίζνταλ˙ αυτός ήταν σαφώς ένας καθοριστικός παράγοντας. Μια άλλη φορά, μας είπαν πως δεν είχαν τολμήσει να φύγουν κατά τη διάρκεια της εκκένωσης, γιατί ήξεραν πως θα τους κλέψουν όλα τα υπάρχοντα. Κι όσο δεν το έπαιρναν απόφαση, τόσο ο χρόνος περνούσε και στο μεταξύ, το διαμέρισμα που το κράτος προόριζε για κείνους, χρησιμοποιήθηκε από άλλους. YD: Μέχρι πρόσφατα η κόρη τους εξακολουθούσε να τους προσκαλεί να ζήσουν μαζί της. Το σκέφτονταν, αλλά κάποια στιγμή στην πορεία αποφάσισαν οριστικά να παραμείνουν στο Ζβίζνταλ. BB: Η θεωρία τους βασικά είναι ότι όλοι όσοι εγκατέλειψαν το Ζβίζνταλ είναι νεκροί. Άρα γιατί να φύγουν; Όσο περισσότερο ζούσαν εκεί, τόσο λιγότερο τους ένοιαζε ο κίνδυνος της ακτινοβολίας και η κατάσταση της υγείας τους.


Κατά τη διάρκεια εκείνων των χρόνων γνωρίζατε πώς θα αξιοποιήσετε το υλικό; YD: Περιμέναμε πολύ καιρό προτού το αποφασίσουμε. Η ιστορία της Νάντια και του Πέτρο είναι ευαίσθητη, έντονη. Έπρεπε να βρούμε από πού θα την πιάσουμε. Δεν κάνουμε ρεπορτάζ ή ντοκιμαντέρ, αλλά παραστάσεις. Τι θα μπορούσαμε να προσφέρουμε μέσα από την παράστασή μας; Αυτό έπρεπε να βρούμε. BB: Επίσης, με το πέρασμα του χρόνου η προοπτική αλλάζει. Εκτός από μια ιστορία μοναξιάς και μόλυνσης, είναι και μια ιστορία ζωής που εκτυλίσσεται στο ύπαιθρο, με μια αγελάδα, ένα άλογο, μια γάτα, ένα σκύλο και μερικά κοτόπουλα. Και η παραμικρή αλλαγή έχει μεγάλο αντίκτυπο στις ζωές της Νάντια και του Πέτρο. YD: Από την αρχή, το ερώτημα επίσης ήταν: θα συνεχίσουν να ζουν εκεί; Κάλλιστα μπορεί να αποφάσιζαν να φύγουν προτού ολοκληρωθούν τα γυρίσματα. BB: Οι χειμώνες είναι τόσο σκληροί, ώστε κάθε φορά που τους επισκεπτόμασταν, κρατούσαμε την ανάσα μας αν θα τους βρούμε ζωντανούς. YD: Καθώς περνούσαν τα χρόνια, γίναμε μάρτυρες σε πολλές αναποδιές. Για παράδειγμα, κάποτε πέθανε ένα ζώο κι αυτό έφερε τα πάνω κάτω στη ζωή τους. Στην αρχή, οι συζητήσεις μας επικεντρώνονταν ακόμη στο γιατί παρέμειναν εκεί. Με τον καιρό αγγίξαμε βαθύτερα θέματα, για παράδειγμα, αρχίσαμε να μιλάμε για το θάνατο και το φόβο του θανάτου.

Αυτό το υλικό, από μόνο του, είναι ιδανικό για ντοκιμαντέρ. Πώς προέκυψε η απόφασή σας να κάνετε θέατρο; BB: Θέλουμε να κάνουμε ένα ντοκιμαντέρ με αυτό το υλικό στο μέλλον. Αλλά σε πρώτη φάση, πράγματι, μια θεατρική παράσταση. Είναι εντελώς διαφορετικό. YD: Στο θέατρο μπορούμε να δημιουργήσουμε σκηνές με καταστάσεις που συμβαίνουν όταν δεν βρισκόμαστε εκεί. Κι αυτό θέλουμε να το κάνουμε, μεταξύ των άλλων, μεταφέροντας στη σκηνή εικόνες από τη ζωή της Νάντια και του Πέτρο. Ο θάνατος ενός ζώου, για παράδειγμα, υπήρξε μια καθοριστική στιγμή στη ζωή τους, φυσικά όμως αυτό δεν συνέβη την ώρα που φιλμάραμε. Το θέατρο μας επιτρέπει να δείξουμε αυτό το γεγονός στη σκηνή. BB: Η θεατρική φόρμα, επίσης, έχει πολύ διαφορετικό ρυθμό από το ντοκιμαντέρ. Μπορείς να καταπιαστείς συγχρόνως με διαφορετικά πράγματα. Σου επιτρέπει να κινηθείς ταυτόχρονα σε πολλά επίπεδα. Μια άλλη σημαντική διαφορά είναι ότι δίνεις ραντεβού με το κοινό μια συγκεκριμένη ώρα. Μαζί του είναι που δημιουργείς τη φόρτιση. YD: Στο θέατρο, εσύ ως κοινό συνδέεσαι με έναν χώρο. Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει όταν βλέπεις μια ταινία, μπορείς να επιλέξεις ελεύθερα πώς θα κοιτάξεις και τι θα κοιτάξεις. Όπως και να ’χει, θα ήταν δοκιμασία για μας να περιοριστούμε με το φιλμ σε μια οθόνη. Το θέατρο απλώς είναι το μέσο που γνωρίζουμε καλύτερα.

63


Τι σας άγγιξε περισσότερο σε αυτή την ιστορία; YD: Κάθε φορά που επιστρέφαμε από το Τσερνόμπιλ, χρειαζόμασταν μερικές μέρες για να προσαρμοστούμε. Είναι ένας τόσο διαφορετικός κόσμος. Ποτέ πρωτύτερα δεν είχαμε ζήσει κάτι τόσο έντονο. Επίσης, εμπλακήκαμε συναισθηματικά στη ζωή της Νάντια και του Πέτρο. Κάθε φορά φεύγαμε και τους αφήναμε πίσω. Λες και μπαινοβγαίναμε στη ζωή τους. BB: Τα πάντα είναι ακραία σε εκείνο το μέρος. Η απόσταση από τον πολιτισμένο κόσμο, η φύση που καταπίνει τα πάντα. Ακόμη και η ίδια η σχέση της Νάντια με τον Πέτρο. Αν κοιτάξεις στο Google Earth, θα αναγνωρίσεις ξεκάθαρα την ιδιοκτησία τους, γιατί όλα τα άλλα τριγύρω είναι μια ζούγκλα. Υπάρχει κάτι τρομερά αγνό σε όλο αυτό. Ο θάνατος ήταν ένα θέμα που επανέρχονταν συχνά. Ειδικότερα, τα πρακτικά ζητήματα του θανάτου. Αν πεθάνει κανείς απ’ τους δυο τους, ο κοντινότερος άνθρωπος βρίσκεται σε απόσταση 13 χιλιομέτρων. Δεδομένης της ηλικίας τους (τότε ήταν περίπου 90 ετών), το πρόβλημα είναι υπαρκτό. YD: Μιλάμε για μια ζώνη στην οποία κυριολεκτικά δεν επιτρέπεται να μπεις. Στο εσωτερικό της ζουν δυο άνθρωποι με τη δική τους ιστορία. Μπορείς να ανιχνεύσεις δεκάδες νήματα που ενώνουν αυτούς τους δυο ανθρώπους που αποφάσισαν να μείνουν εκεί, με τον έξω κόσμο. Μοναξιά, απομόνωση… αυτά ήταν τα βασικά θέματα. BB: Η αλληλεξάρτησή τους. Η έγνοια – ή και όχι– του ενός για τον άλλον.

64

YD: Όσο περισσότερο χρόνο περνάς μαζί τους, τόσο συνειδητοποιείς ότι η ιστορία τους μιλάει για εμάς. Βλέπεις μηχανισμούς τους οποίους συναντάς κι έξω από τη ζώνη. Ζουμάροντας επάνω τους για τόσο μεγάλο διάστημα, επί τέσσερα χρόνια, αναδύεται η ουσία των πραγμάτων. Αν έμενες μαζί τους για μια βδομάδα, το πολύ πολύ να προέκυπτε κάποιο αξιοσημείωτο ντοκιμαντέρ. Τα ουσιώδη όμως ξεπροβάλλουν μονάχα όταν επενδύσεις περισσότερο χρόνο. Για ορισμένα θέματα θα μιλήσουν μόνο μετά από ορισμένο διάστημα. Επιπλέον, είναι διαρκώς πολυάσχολοι. Να κι άλλη μια σημαντική ιδιαιτερότητα˙ είναι δυο άνθρωποι όλοι κι όλοι, κι έπρεπε να φροντίζουν συνέχεια οι ίδιοι για τα πάντα, π.χ. για τη συγκομιδή της πατάτας. Όλα προχωρούσαν με πολύ αργό ρυθμό. Έπειτα από μερικές μέρες νιώθαμε πως είχε έρθει πια η ώρα να φύγουμε, να τους αφήσουμε στην ησυχία τους.

Πώς συμπυκνώνεις μια τόσο μεγάλη περίοδο τεσσάρων χρόνων σε μια παράσταση; YD: Σε αυτό μας βοήθησε η σκηνική παρουσίαση των εποχών. Πράγματι, η διαδοχή των εποχών είναι από τους βασικότερους παράγοντες στη διαχείριση του χρόνου τους. BB: Επίσης, χωρίς να δηλώνεις τα πάντα, παρά δείχνοντας απλώς την αρχική ώθηση. Αφήνοντας χώρο στην αγνότητα. YD: Επιπλέον, στο φιλμ βλέπεις το πέρασμα του χρόνου, τους βλέπεις να γερνάνε. Δείχνουν πολύ διαφορετικοί στις φωτογραφίες που τραβήξαμε στο ξεκίνημα απ’ ό,τι μετά από τέσσερα χρόνια.


Ύστερα από αυτές τις εμπειρίες, βλέπετε με άλλο μάτι τον τρόπο ζωής μας και την αντίληψή μας για το χρόνο; YD: Απολύτως. BB: Ναι, κι όχι μονάχα εξαιτίας της ακραίας ιστορίας της Νάντια και του Πέτρο. Το γεγονός ότι βρισκόσουν εκεί, στην Ουκρανία, σήμαινε ότι τα πάντα ήταν εντελώς διαφορετικά από ό,τι εδώ. Ο φόβος του πολέμου, για παράδειγμα, ορισμένες φορές πλησίαζε απειλητικά. Κάποιος μακρινός συγγενής της Νάντια και του Πέτρο είχε πεθάνει στο αεροπλάνο που καταρρίφθηκε τον Ιούλιο του 2015. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είχαν βαρύνουσα σημασία. Η επιστροφή στο Βέλγιο έπειτα από μερικές μέρες εκεί πέρα, ήταν πάντοτε έντονη. Επίσης, το γεγονός ότι ανεβαίνεις στο αεροπλάνο και μπορείς να ταξιδέψεις τόσο γρήγορα από τον έναν κόσμο στον άλλον, ήταν κάθε φορά μια παράλογη εμπειρία.

Μια τέτοια ρήση σε ταρακουνάει. Επίσης, το γεγονός ότι έζησαν αποκλειστικά μαζί σαν ζευγάρι επί 27 χρόνια, και ότι για τέσσερα χρόνια το ζήσαμε κι εμείς ως παρατηρητές. Υπήρχαν ένα σωρό μικρές λεπτομέρειες που δεν γινόταν να τις πιάσεις με τη μία, αλλά που όλες μαζί πυροδοτούσαν πολλά πράγματα. Όπως η παράσταση που αφορά πολλά μικρά πράγματα και που δεν γίνεται να τα συνοψίσεις έτσι απλά σε ένα σλόγκαν. Έτσι ήταν κι όταν πρωτοφτάσαμε σε αυτό το μέρος: προφανώς, θέλαμε να μάθουμε και να καταλάβουμε αμέσως τα πάντα, αλλά φυσικά δεν λειτουργεί έτσι. Τα πράγματα άρχισαν να αναδύονται σταδιακά, μέσα από λέξεις, φράσεις, βλέμματα… Karlien Meganck (deSingel) Αμβέρσα, Φεβρουάριος 2016 (Μετάφραση κειμένου: Βασίλης Κιμούλης)

YD: Η Νάντια και ο Πέτρο πάντοτε άγγιζαν μεγάλα ζητήματα, ασυνείδητα. Όπως τότε που ο Πέτρο είπε: «Ο άνθρωπος πρέπει να παραμένει στο δικό του χώρο˙ αν τον βάλεις κάπου αλλού, πεθαίνει». Αυτό σε κάνει να σκεφτείς, για παράδειγμα, τις πάμπολλες περιοδείες που κάνουμε με το Berlin, τα αδιάκοπα ταξίδια, τη συνεχή κίνηση, την αίσθησή μας ότι πρέπει να δούμε τα πάντα…

65


Berlin Η αφετηρία καθεμίας περφόρμανς των Berlin εντοπίζεται σε μια πόλη ή περιοχή, σε κάποιο σημείο του πλανήτη. Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της προσέγγισής τους είναι οι ντοκουμενταρίστικες και διεπιστημονικές μέθοδοι εργασίας τους. Εστιάζοντας σε μια συγκεκριμένη ερώτηση της έρευνάς τους, χρησιμοποιούν διάφορα μέσα ανάλογα με το περιεχόμενο του εκάστοτε πρότζεκτ. Ο Bart Baele και ο Yves Degryse ίδρυσαν τους Berlin το 2003, από κοινού με την Caroline Rochlitz. Ξεκίνησαν τη σειρά Holocene (το Ολόκαινο είναι η τρέχουσα γεωλογική εποχή) με τις περφόρμανς Jerusalem, Iqaluit, Bonanza, Moscow και Zvizdal. Το Jerusalem παρουσιάστηκε στη Στέγη στο πλαίσιο του Fast Forward Festival 1 (Μάιος 2014). Παράλληλα, οι Berlin ξεκίνησαν ένα νέο κύκλο, με το γενικό τίτλο Horror Vacui (ο τρόμος του κενού), τα τρία πρώτα επεισόδια του οποίου είναι τα Tagfish, Land’s End και Perhaps All the Dragons. Οι Berlin εργάζονται αυτή την περίοδο σε νέες περφόρμανς και για τους δύο κύκλους. Ο αριθμός των πρότζεκτ κάθε κύκλου δεν είναι προκαθορισμένος, αλλά ο κύκλος Holocene θα ολοκληρωθεί στο Βερολίνο, με τη δημιουργία ενός πρότζεκτ μυθοπλασίας-ντοκιμαντέρ, με διάφορους κατοίκους από πόλεις που έχουν παρουσιαστεί παλαιότερα στον ίδιο κύκλο.

66


«Αν κοιτάξεις στο Google Earth, θα αναγνωρίσεις ξεκάθαρα την ιδιοκτησία τους, γιατί όλα τα άλλα τριγύρω είναι μια ζούγκλα. Υπάρχει κάτι τρομερά αγνό σε όλο αυτό.» Bart Baele & Yves Degryse

Με τους: Nadia & Pétro Opanassovitch Lubenoc Σύλληψη: Bart Baele, Yves Degryse, Cathy Blisson Σκηνογραφία: Manu Siebens, Ina Peeters, Berlin Συνεντεύξεις: Yves Degryse, Cathy Blisson Κάμερα & Μοντάζ: Bart Baele, Geert De Vleesschauwer Ηχογραφήσεις: Toon Meuris, Bas de Caluwé, Manu Siebens, Karel Verstreken Διερμηνεία: Olga Mitronina Ηχητική επένδυση & Μείξη ήχου: Peter Van Laerhoven Κατασκευή σκηνικών: Manu Siebens, Klaartje Vermeulen, Dirk Stevens, Kasper Siebens, Kopspel, Rex Tee (πρακτική) Μηχανικοί: Joris Festjens, Dirk Lauwers Κλίμακα μοντέλου: Ina Peeters, με τη βοήθεια των Puck Vonk, Rosa Fens και Thomas Dreezen

Γραφικά: Jelle Verryckt Website: Stijn Bonjean Επικοινωνία/Παραγωγή: Laura Fierens Μάνατζμεντ: Kurt Lannoye Διαχειριστική υποστήριξη: Jane Seynaeve Συμπαραγωγή: Het Zuidelijk Toneel (Τίλμπεργκ, Ολλανδία), PACT Zollverein (Έσεν, Γερμανία), Dublin Theatre Festival (Δουβλίνο, Ιρλανδία), le CENTQUATRE (Παρίσι, Γαλλία), Kunstenfestivaldesarts (Βρυξέλλες, Βέλγιο), Brighton Festival (Μπράιτον, Αγγλία), BIT Teatergarasjen – House on Fire (Μπέργκεν, Νορβηγία), Künstlerhaus Mousonturm (Φρανκφούρτη, Γερμανία), Theaterfestival Boulevard (Ντεν Μπος, Ολλανδία), Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Fast Forward Festival

Οι Berlin είναι συνεργαζόμενοι καλλιτέχνες του CENTQUATRE (Παρίσι) Σε συνεργασία με: deSingel (Αμβέρσα, Βέλγιο) Με την υποστήριξη: Κυβέρνησης της Φλάνδρας (Βέλγιο) Ευχαριστίες: Wim Bervoets, Brice Maire, Lux Lumen, Els De Bodt, Pascal Rueff, Morgan Touzé, Christophe Ruetsch, Isabelle Grynberg, Nadine Malfait, Natalie Schrauwen, Katleen Treier, Piet Menu, Anthe & Ama Oda Baele, Remi & Ilias Degryse

67


May 13-14 Upper Stage | OCC Saturday 13 May | 10:30-19:00 Sunday 14 May | 11:00-18:00 The Symposium will be held in English. An international symposium co-organized by the Fast Forward Festival and Creative Time (New York) that brings together international and local artists, curators, cultural administrators, and organizers to address the challenges facing artists and activist communities under prevailing economic and political conditions. 68

Tania Bruguera, “Immigrant Respect”, 2011 © Estudio Bruguera

International Symposium: "On Homelands and the Stateless as the World Tilts Right"


Διεθνές Συμπόσιο: «Για τις Πατρίδες και τους Απάτριδες καθώς ο Κόσμος κλίνει προς τα Δεξιά» 13-14 Μαΐου | Μικρή Σκηνή | Στέγη Σάββατο 13 Μαΐου | 10:30-19:00 Κυριακή 14 Μαΐου | 11:00-18:00 Το συμπόσιο θα πραγματοποιηθεί στα αγγλικά.

Ένα διεθνές συμπόσιο που συνδιοργανώνεται από το Fast Forward Festival και τον οργανισμό Creative Time (Νέα Υόρκη), που συγκεντρώνει διεθνείς και ελληνικές αποστολές καλλιτεχνών, επιμελητών, πολιτιστικών διαχειριστών, ερευνητών και ακτιβιστών. Μια πλατφόρμα διαλόγου, που προσφέρει εκφράσεις αλληλεγγύης, αλληλεξάρτησης και αντίστασης, απαντώντας στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι καλλιτέχνες και οι κοινότητες ακτιβιστών υπό τις επικρατούσες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες.

Επιμέλεια συμποσίου: Κάτια Αρφαρά, Καλλιτεχνική Διευθύντρια Θεάτρου & Χορού Στέγης Ιδρύματος Ωνάση & Fast Forward Festival Nato Thompson, Καλλιτεχνικός Διευθυντής, Creative Time

Συνδιοργάνωση:

Διεύθυνση Creative Time Summit: Sally Szwed Οργάνωση: Μαρίνα Τρουπή Συντονισμός: Teal Baskerville 69


Παίρνοντας αφορμή από τη θεματική του Fast Forward Festival που αφορά στην υπέρβαση διαχωριστικών γραμμών, το συμπόσιο συγκεντρώνει επτά διεθνείς και δύο ελληνικές αποστολές καλλιτεχνών, επιμελητών, πολιτιστικών διαχειριστών, ερευνητών και ακτιβιστών για να παράσχει γεωγραφικά διακριτές, διαθεματικές, καίριες καταθέσεις πολιτικών και αισθητικών τακτικών που να μπορούν να φανούν χρήσιμες στην αντιμετώπιση της κατάστασης των απάτριδων, των τοξικών εθνικισμών και της διαρκώς πιο επισφαλούς καθημερινότητας. Σήμερα, η Αθήνα είναι μάρτυρας σε δύο από τα πιο επείγοντα ζητήματα της υφηλίου. Η καταστροφή που προκάλεσε ο πόλεμος στη Συρία έχει οδηγήσει χιλιάδες ανθρώπους να καταφύγουν στα ελληνικά παράλια. Συγχρόνως, ένα καθεστώς αυστηρής λιτότητας και η αναζωπύρωση του νεοφιλελευθερισμού έχουν συντελέσει σε μια πολύπλευρη κοινωνική κρίση. Παγκοσμίως, τα γεγονότα αυτά έχουν υποδαυλίσει τρομακτικά φαινόμενα, όπως την άνοδο της ξενοφοβίας, τον αντιδραστικό λαϊκισμό και τη φθίνουσα υποστήριξη στο διεθνισμό. Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία, το συμπόσιο «Για τις Πατρίδες και τους Απάτριδες καθώς ο Κόσμος κλίνει προς τα Δεξιά» θα ερευνήσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι καλλιτέχνες και οι κοινότητες ακτιβιστών υπό τις επικρατούσες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες.

70


Κεντρικές ομιλίες: Tania Bruguera, καλλιτέχνης Patrick D. Flores, επιμελητής του Vargas Museum Συμμετέχουν: Νίκος Αγαπάκης, Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά Άννα Αποστολίδου & Inaam Alibrahim, Project P.R.E.S.S., Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κάτια Αρφαρά, Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση Μιχάλης Αφολάνιο, ANASA – Πολιτιστικό Κέντρο Αφρικάνικης Τέχνης και Πολιτισμών Άντζελα Δημητρακάκη, συγγραφέας και πανεπιστημιακός, Αν. Καθηγήτρια στην Ιστορία και Θεωρία της Σύγχρονης Τέχνης, Πανεπιστήμιο Εδιμβούργου Γιονούς Μοχαμαντί, Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων Θοδωρής Προδρομίδης, εικαστικός και κινηματογραφιστής Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα (UNHCR Greece) Ηλιάνα Φωκιανάκη, State of Concept Athens, Extra City Kunsthal Antwerp Ναντίνα Χριστοπούλου, «Μέλισσα» – Δίκτυο Μεταναστριών στην Ελλάδα

Zuleikha Chaudhari, σκηνοθέτης (Ινδία) Benvenuto Chavajay, multimedia καλλιτέχνης (Γουατεμάλα) Anjeline de Dios, μουσικός και πολιτισμική γεωγράφος (Φιλιππίνες) Brigitta Isabella, KUNCI Cultural Studies Center, Γιογκιακάρτα (Ινδονησία) Ziyana Lategan, ερευνήτρια και ακτιβίστρια (Νότια Αφρική) Simone Leigh, καλλιτέχνις (ΗΠΑ) Miguel Lopez, TEOR/éTica, Σαν Χοσέ (Κόστα Ρίκα) Antonia Majaca, συγγραφέας, επιμελήτρια και ερευνήτρια (Κροατία / Γερμανία) Athi Mongezeleli Joja, Gugulective, Κέιπ Τάουν (Νότια Αφρική) Zimasa Mpemnyama, ακτιβίστρια και δημοσιογράφος (Νότια Αφρική) Mary Kathryn Nagle, ακτιβίστρια σε θέματα δικαίου και θεατρική συγγραφέας (ΗΠΑ) Shela Sheikh, ερευνήτρια (Μεγάλη Βρετανία) Nida Sinnokrot, καλλιτέχνης (Παλαιστίνη) Pooja Sood & Radha Mahendru, Khoj International Artists' Association, Νέο Δελχί (Ινδία) Beth Stryker, Cairo Lab for Urban Studies, Training and Environmental Research (CLUSTER), Κάιρο (Αίγυπτος) Nato Thompson, Creative Time, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ)

Norma Alvares, δικηγόρος Περιβαλλοντικού Δικαίου (Ινδία)

Gladys Tzul Tzul, κοινωνιολόγος και ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Amaq’ (Γουατεμάλα)

Natalia Antonova, καλλιτέχνης και θεατρική συγγραφέας (Ρωσία/Ουκρανία/ΗΠΑ)

Tintin Wulia, καλλιτέχνης (Αυστραλία)

Defne Ayas & Adam Kleinman, Witte de With Center for Contemporary Art, Ρότερνταμ (Ολλανδία)

Ειδικά γεύματα θα παρασκευαστούν από το Options FoodLab, μια κοινότητα ντόπιων και νεοφερμένων στην Αθήνα, που χρησιμοποιούν το φαγητό και τη μαγειρική ως καταλύτη για διαπολιτισμική ανταλλαγή, προσωπική ανάπτυξη και ενσωμάτωση. 71


Η Κάτια Αρφαρά είναι ερευνήτρια και επιμελήτρια, με έδρα της την Αθήνα. Έχει μεταπτυχιακό στις θεατρικές σπουδές και διδακτορικό στην ιστορία της τέχνης. Δοκίμιά της δημοσιεύονται σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και κριτικές ανθολογίες. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντά της εστιάζουν στο θέατρο μεταντοκουμέντου, στη δημόσια τέχνη, στα νέα μέσα και στις εγκαταστάσεις. Παραδίδει εκτενώς διαλέξεις στη Γαλλία και την Ελλάδα. Έχει γράψει το βιβλίο Théâtralités contemporaines (2011). Είναι καλλιτεχνική διευθύντρια Θεάτρου και Χορού της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

τον Ιανουάριο του 2017.

Ο Nato Thompson είναι Αμερικανός επιμελητής στο δημόσιο καλλιτεχνικό οργανισμό Creative Time, που εδρεύει στη Νέα Υόρκη. Από το 2007, ο Τόμσον έχει διοργανώσει μεγάλα πρότζεκτ της Creative Time, όπως τις ετήσιες διασκέψεις της Creative Time (2009-16), το Doomocracy του Pedro Reyes (2016), το A Subtlety της Kara Walker (2014) και το Living as Form (2011). Είναι συγγραφέας και επιμελητής αρκετών βιβλίων. Το τελευταίο του, με τίτλο Culture as Weapon: The Art of Influence in Everyday Life (Η κουλτούρα ως όπλο: Η τέχνη της επιρροής στην καθημερινή ζωή), εκδόθηκε

Από το 1974 έως σήμερα, ο οργανισμός Creative Time έχει αναλάβει την παραγωγή 350 και πλέον πρωτοποριακών πρότζεκτ τέχνης στο δημόσιο χώρο, τα οποία εξάπτουν τη φαντασία, διερευνούν ιδέες που διαμορφώνουν την κοινωνία και αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλη την υφήλιο. Ο μη κερδοσκοπικός αυτός οργανισμός, από την ίδρυσή του, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κοινωνικά στρατευμένης τέχνης στο δημόσιο χώρο, αποζητώντας να μετατρέψει τη δύναμη των ιδεών των καλλιτεχνών σε έργα που εμπνέουν και προβληματίζουν το κοινό. Τα πρότζεκτ του Creative Time προάγουν το διάλογο σε επίκαιρα ζητήματα και εισάγουν μια δυναμική εμπειρία μεταξύ καλλιτεχνών, χώρων και θεατών.

Ο Creative Time (Δημιουργικός Χρόνος) είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός για τις τέχνες στο δημόσιο χώρο, που εδρεύει στη Νέα Υόρκη και έχει ως δέσμευσή του την εργασία με καλλιτέχνες πάνω στους διαλόγους, τις δημόσιες συζητήσεις και τα όνειρα της εποχής μας. Ο Creative Time παρουσιάζει την πιο καινοτόμο τέχνη στη δημόσια σφαίρα, προσφέροντας νέες πλατφόρμες για την ενίσχυση της φωνής των καλλιτεχνών, μεταξύ των οποίων είναι η πλατφόρμα του Creative Time Summit – μια διεθνής σύνοδος στη διασταύρωση τέχνης και κοινωνικής δικαιοσύνης. 

Twitter: @CreativeTime Instagram: @CreativeTimeNYC

72


ΧΟΡΗΓΟΊ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ

ΜΕ ΤΗΝ YΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΣ YΠΟΣΤΗΡΙΚΤΗΣ

ΧΟΡΗΓΟΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ

ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ & MARKETING ΤΜΉΜΑ ΕΚΔΌΣΕΩΝ 73


74


75


2016 → 17

sgt.gr

FAST FORWARD FESTIVAL 4  

Fast Forward Festival 4 | 2-14 Μαΐου 2017 | Φεστιβάλ εντός & εκτός Στέγης | http://www.sgt.gr/gre/SPG1801/?

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you