GRIP_

Een uitgave van Veiligheidsregio Groningen

2

Fouten maken mag, als je er maar wat van leert!

Koos Poelma

9

Buren van de post

brandweerkazerne Zoutkamp

20

nul-nummer

september 2015

Knopen doorhakken Peter den Oudsten

2_3

_GRIP

september 2015

Koos Poelma (62), gestopt bij de Veiligheidsregio en gestart als zzp-er:

_“FOUTEN MAKEN MAG, ALS JE ER MAAR WAT VAN LEERT!” Wat doe je als werknemer met het aanbod van de werkgever, dat je er wel uit mag op je 55e? Tegenwoordig zou menigeen een gat in de lucht springen en dat aanbod met beide handen aangrijpen. Zo niet Koos Poelma! Zeven jaar geleden vond hij het ‘ondenkbaar’ om er al zo vroeg tussenuit te gaan. Daarom bleef hij gewoon in dienst, als Teamleider Opleiden en oefenen, Officier van Dienst én als Commandant in Bedum. Tot dit jaar! Vakspecialist Vakbekwaamheid Koos is gestopt, maar meteen ook gestart als zzp-er. De redactie ging op zoek naar het verhaal achter deze markante en gedreven brandweerman.

“Kom toch bij de brandweer werken, dan mag je zowel in oorlogsals in vredestijd in Bedum blijven!”

Het bleek nog een hele toer om Poelma te strikken voor een interview. “Ik had aanvankelijk zo mijn bedenkingen”, vertelt Koos heel open en eerlijk. “Een interview over mij, in een nieuwe organisatie en in een nieuw magazine, waar ik nog niets over wist? Dat zag ik niet voor me.” Gelukkig veranderde zijn sceptische houding nadat hij wat meer informatie over het magazine had gekregen en de gedachte achter het interview had gehoord. “Als vertrekkend professional met ruim 44 jaar brandweerervaring, heb ik het nodige meegemaakt en nu ik weg ben wil ik best nog wat positief-kritische geluiden laten horen.

Misschien dat de organisatie daar zijn voordeel mee kan doen.”

KOSTWINNER “Laat ik beginnen met hoe ik ooit bij de brandweer terecht ben gekomen. Mijn verhaal begint eigenlijk toen ik 18 jaar was en mijn vader plotseling kwam te overlijden.

Mijn moeder bleef achter met zes kinderen, waarvan ik de oudste was. Volgens de dienstplicht moest ik als achttienjarige destijds in militaire dienst, maar gezien de thuissituatie kon dat niet. Ik was immers opeens kostwinner van ons gezin geworden. Moest in militaire dienst of bij de Bescherming Bevolking (BB). Een Ondercommandant van de brandweer uit Bedum adviseerde mij: ‘Kom toch bij de brandweer werken, dan mag je zowel in oorlogs- als in vredestijd in Bedum blijven!’ Dat heb ik toen gedaan. Als manschap begonnen en later doorgegroeid tot Commandant in Bedum. Een functie die ik eind 2013 gedwongen moest neerleggen toen de lokale gemeentelijke brandweerkorpsen werden ontmanteld en anders georganiseerd ten gevolge van de Wet op de Veiligheidsregio’s.

Dat deed zeer!”

VITAMINE A “Toen Veiligheidsregio Groningen werd opgericht, klom het management regelmatig op een sinaasappelkistje om de medewerkers toe te spreken en zaken uit te leggen. Nu - ruim een jaar later - mis ik die zichtbaarheid van de leidinggevenden wel eens. Medewerkers willen duidelijkheid. Ze willen weten waar ze aan toe zijn, zodat ze

hun werk goed kunnen doen. En ze willen af en toe eens een blijk van waardering krijgen. Mijn tip aan het management en de clustercommandanten is daarom: pas op, dat je niet teveel zit te vergaderen in de ivoren toren, wees en blijf zichtbaar en geef méér Vitamine A(andacht) aan de bevelvoerders en manschappen!”

GRUMPY OLD MAN? “Terugkijkend, kan ik concluderen dat ik een sublieme tijd heb gehad bij de brandweer. Mensen in nood kunnen helpen bij nacht en ontij, dat voelt goed. En ook, mensen kennis en ervaring kunnen overbrengen tijdens opleidingen en oefeningen in een veilige oefenomgeving: dat is het mooiste wat er is! Mijn liefde voor dit vak is te groot om nu achter de geraniums te duiken. Ik wil geen ‘grumpy old man’ worden. Daarom heb ik me ingeschreven bij de Kamer van Koophandel als zzp-er. Ik blijf training en advies geven aan bedrijven en instellingen, een aantal Veiligheidsregio’s in Nederland en aan de Brandweeracademie. Heerlijk met gemotiveerde mensen aan de slag gaan. Daar kijk ik naar uit!”

DERDE HELFT “Brandweerwerk is topsport! We moeten een topprestatie leveren, zodra de pieper gaat. En om die prestatie te kunnen leveren oefenen we, week in week uit. In de wedstrijd die wij spelen is de derde helft minstens zo belangrijk als de eerste twee. In de derde helft gaan we nabespreken en evalueren. Ik geloof daarbij niet in afrekenen, meer in toerekenen. In de afgelopen jaren hebben we op dat vlak véél bereikt. We zijn thematisch gaan oefenen, zijn op een open wijze gaan nabespreken met bevelvoerders en hebben geleerd onszelf hierin kwetsbaar op te stellen. Het is en blijft mensenwerk.

Dus de mens moet centraal blijven staan in deze organisatie. Fouten maken mag, als je er maar wat van leert! Dat wil ik mijn oud-collega’s graag meegeven. Tot ziens en bedankt!”

4_5

_GRIP

september 2015

GEZIN, ONDERNEMERSCHAP EN VRIJWILLIGER IN DIENST Henk Jan Meijer, ondernemer én Bevelvoerder Vrijwillige Brandweer Bad Nieuweschans

Henk Jan Meijer is zelfstandig ondernemer in Bad Nieuweschans. Samen met zijn vrouw Jannette runt hij een winkel voor computers, radio en televisie en witgoed, inclusief installatie, onderhoud en reparatie. Sinds 1999 is hij - naast ondernemer - ook actief als vrijwilliger bij de brandweer in Nieuweschans. Een avontuurlijke en verantwoordelijke functie, die je alleen kunt vervullen in goed overleg met je gezin en met je werkgever.

Hoe ben je bij de brandweer terecht gekomen?

“De pomphouder hier in het dorp was destijds commandant. Hij vroeg mij: ‘Jij bent toch lokaal ondernemer? Is de brandweer niet iets voor jou?’ Voor mij was dat een bijzondere vraag uit een andere wereld.

Uiteraard heb ik het vooraf met mijn vrouw besproken. Jannette stond er niet negatief tegenover en gaf mij de ruimte. Ze zei: ‘Als jij dat leuk vindt, dan moet je dat doen!’

Toen heb ik me aangemeld, de benodigde opleidingen, trainingen en cursussen gevolgd en sindsdien ben ik vrijwilliger. Ik ben één van de vier bevelvoerders hier in Nieuweschans.”

Hoe combineer jij het vrijwilligerswerk met het ondernemerschap?

“Ik ben zelfstandig ondernemer, dus zeg maar mijn eigen werkgever”, vertelt Henk Jan thuis aan de keukentafel. “We hebben de winkel aan huis, dus ik kan in principe mijn eigen tijd indelen. Als ik plotseling wordt opgeroepen, neemt mijn vrouw de winkel over. En mocht ik afspraken hebben met klanten, dan bel ik even om te kijken of ik die kan verzetten. Als er echt iets heel belangrijks is, privé of voor de zaak, dan laat ik het korps weten dat het me niet lukt.

Het is geen verplichting!”

Kost het brandweerwerk veel tijd?

“Qua uitrukken valt dat nog wel mee. We hebben hier - denk ik - jaarlijks ongeveer 25 uitrukken, dus dat is gemiddeld eens per twee weken. Het gaat zowel om branden als om ongevallen op de A7, waarbij we mensen uit de auto moeten bevrijden. Soms ben je dan een paar uur weg, soms ook een hele dag of nacht. Op de gekste dagen en tijden kunnen we opgeroepen worden.

Daarnaast hebben we onze tweewekelijkse oefeningen, vergaderingen, cursussen en zo. Al met al gaat er flink wat tijd in zitten.

Toch lukt het me goed om het te combineren met mijn gezin en de winkel.”

Met hoeveel vrijwilligers zijn jullie in Nieuweschans? ­ “We zijn op dit moment met 13 man. Dat zouden er eigenlijk 16 moeten zijn, omdat we in vier ploegen van vier man werken.

Om de vier weken word je dan ingeroosterd. Nu we onderbemand zijn, staat dat rooster onder druk. Bad Nieuweschans telt ongeveer 1.500 inwoners, met een groeiend percentage ouderen en een dalend percentage jongeren. We zijn daarom op zoek naar een paar nieuwe vrijwilligers, dus als je nog iemand weet!”

Wat levert het vrijwilligerswerk jou op?

“Het belangrijkste voor mij is de voldoening die ik krijg als ik mensen in nood kan helpen. Het is erg dankbaar werk! Als je samen met je collega’s de klus hebt geklaard, geeft dat een goed gevoel. Aan de andere kant zijn wij ‘adrenaline-junkies’: we houden van actie, avontuur, handen-uit-de-mouwen en spanning. Het levert je ook een netwerk op. Je leert veel mensen kennen en die mensen weten je dan ook zakelijk wel weer te vinden. En elk kwartaal krijgen we onze vergoeding uitbetaald. Alles wordt netjes vergoed: de kleding, opleidingen, trainingen, uitrukken. Je wordt er niet rijk van, maar het is wel een mooi extraatje.”

Steuntje in de rug voor oud Aldel-medewerkers Als gevolg van de sluiting van Aldel in Delfzijl - begin 2014 raakten enkele honderden mensen hun baan kwijt, waaronder veel brandweervrijwilligers. Directeur Erik van Zuidam nam zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid en bood meteen hulp aan. Circa 30 mensen kregen ‘een steuntje in de rug’ aangeboden vanuit Veiligheidsregio Groningen. Nghi Scholtens van P&O nam daarin het voortouw, ondersteund door Hilde Kluiver, beroeps in de stad Groningen en voormalig studente Psychologie.

“We hebben eerst met iedereen een persoonlijk gesprek gevoerd“, vertelt Hilde. “Daarin hebben we gesproken over de impact van het ontslag. Wat betekent het voor iemand persoonlijk? Ook hebben we gekeken hoe iedereen erin stond.

Wat zijn je plannen? Wat heb je nodig? Vervolgens hebben we concrete hulp aangeboden.” Nghi vult aan: “Naast een luisterend oor bestond die hulp uit concreet aanbod. Men kon een loopbaanoriëntatietest doen, een sollicitatietraining volgen, evenals een computercursus. Sommigen grepen de kans om hun cv te optimaliseren, door bijvoorbeeld een VCA certificaat te halen. Anderen hebben direct gesolliciteerd op interne vacatures. Tot nu toe hebben zeven van de 30 weer tijdelijk of vast werk gevonden.”

Eén van die zeven is Willem Spijk uit Delfzijl. Sla om en lees zijn verhaal.

_GRIP

6_7

september 2015

_ONTSLAGEN BIJ ALDEL, AAN DE SLAG BIJ VEILIGHEIDSREGIO GRONINGEN Willem Spijk, vrijwilliger én professional ineen:

Willem Spijk combineerde jarenlang zijn werk bij Aldel met brandweerwerk, zowel bij de Bedrijfsbrandweer van Aldel als bij Brandweerkorps Delfzijl. Toen Aldel in 2013 failliet ging, verloor hij zijn baan én zijn lidmaatschap van de Bedrijfsbrandweer. Veiligheidsregio Groningen zette zich actief in om Willem weer aan werk te helpen. Eerst leidde dat tot 10 uur vrijwilligerswerk bij het team Vakbekwaamheid, maar daarna tot een betaalde functie: sinds september 2014 is Willem Medewerker Brandweerzorg in Cluster ‘t Hogeland.

Hoe bevalt de nieuwe functie, als Medewerker Brandweerzorg?

“Die bevalt super! Ik ben, zeg maar, de rechterhand van Commandant Robert de Wit. Het is heel divers werk. Geen dag is hetzelfde. Ik ben verantwoordelijk voor het gebouwbeheer en heb overleg met de ploegchefs en de teams in het cluster. Ik pendel heen en weer tussen Delfzijl, Bedum en Leens. Op die momenten ben ik dan natuurlijk niet beschikbaar als vrijwilliger in Delfzijl.”

Stel, je oude functie bij Aldel komt weer vrij, zou je die dan aannemen?

“Nee, zeker niet. Daar hoef ik niet lang over na te denken. Als ik de keus had tussen mijn baan als operator in de gieterij bij Aldel, of mijn huidige functie, dan kies ik voor het laatste. Bij Aldel was ik altijd fysiek bezig en nu ben ik veel op kantoor en onderweg. Vorig jaar was ik voor het eerst in 27 jaar vrij met Kerst. Dat voelde toch wel erg goed!”

In jouw geval heeft vrijwilligerswerk dus geleid tot betaald werk?

“Ja, dat klopt. Na het faillissement van Aldel heeft Veiligheidsregio Groningen zich actief ingezet om mij en anderen te helpen. In overleg met het UWV konden we regelen dat ik eerst 10 uur aan de slag ging als vrijwilliger bij het team Vakbekwaamheid. Dat lijkt niet veel, maar het was toch wel erg belangrijk. Je zit niet thuis en blijft onder de mensen. Je laat jezelf zien. Ik ben trouwens altijd wel positief gebleven. Het klinkt

misschien vreemd, maar het faillissement gaf ons ook rust. We hadden tenminste zekerheid. Geen valse hoop en onzekerheid meer. De 10 uur vrijwilligerswerk werden na enkele maanden omgezet naar een betaald contract voor 18 uur per week. Daarna diende de vacature van Medewerker Brandweerzorg zich aan. Zo werd mijn vrijwilligerswerk de opstap naar betaald werk.”

Even terug naar dat vrijwilligerswerk.

Wat is er zo bijzonder aan werken als ­vrijwilliger bij de brandweer?

“Ik doe het vooral omdat ik het leuk vind: mensen helpen, iets doen voor de maatschappij. Zelfs als ik er niets voor kreeg, zou ik het nog doen! Onder druk en onder stress functioneer ik op mijn best. Samen met het team allerlei klussen klaren, dat geeft een goed gevoel. We hebben in Delfzijl een prima club mensen: drie ploegen van 13 vrijwilligers. Het team is goed op orde. We staan voor elkaar. Dat moet ook wel in de situaties waarin we verkeren. Dan moet je blind op elkaar kunnen vertrouwen.”

Kost het vrijwilligerswerk veel tijd?

“Ja, het kost tijd, maar dat doe je omdat je het leuk vindt. Als je pas begint, moet je alle opleidingen nog volgen. Die heb ik natuurlijk nu achter de rug. Dan blijven de reguliere oefenmomenten over, tweemaal per maand. Verder ben ik instructeur. Ook dat kost tijd, maar het is wel erg leuk om te doen. Kennis overbrengen op jongere collega’s.”

Wat vindt het thuisfront van jouw brandweerwerk?

“Mijn vrouw Anneke staat er volledig achter.

Dat is erg belangrijk. Anders kun je zoiets helemaal niet doen. De meeste uitrukken zijn ’s nachts, dus daar moet je samen wel tegen kunnen. Als je dan thuiskomt en je hebt ernstige dingen meegemaakt, dan is het fijn dat je je verhaal kwijt kunt. Mijn zoon Thijs is nu actief als begeleider bij de jeugdbrandweer. Dat vindt hij leuk. Misschien wordt het vrijwilligerswerk ook voor hem nog eens de opstap naar betaald werk, net als bij zijn vader.”

_GRIP

8/55 totaal aantal inzetten in Nederland

_NL-ALERT IN GRONINGEN

8_9

september 2015

sinds de invoering in 2012

Soort berichtgeving Blijf uit de rook Advies uitzonderlijke situaties Lauwersoog

_2014

Garsthuizen

_2013

Zeer grote brand visrestaurant 10 september

Brand buurthuis 27 mei

BUREN VAN DE _BRANDWEER POST

Groningen

Tolbert

_2015 Zeer grote brand bitumenfabriek 31 augustus

_2012

Zeer grote brand winkelpand

_2015

14 december

_2013 Zware storm december

Brand pluimveebedrijf 23 februari

* Primeur van Nederland

Noord-Nederland

Veendam

Nieuwe Pekela

_2015

Noord-Nederland

_2015

Brand garageboxen 13 januari

Verraderlijke gladheid

“Bij mij overheerst vooral een gevoel van veiligheid.”

7 februari

Hoe wordt NL-Alert ingezet.

Calamiteitencoördinator (CaCo)

Commando Plaats Incident (CoPI)

Centralist

CaCo instrueert centralist; centralist zet tekstbericht klaar en selecteert gebied; systeem selecteert automatisch bijbehorende zendmasten; centralist drukt op de knop!

Voorstel communicatieadviseur CoPI.

Centralist zet zelf tekstbericht klaar en selecteert gebied.

Communicatieadviseur maakt tekst op basis van standaardberichten en geeft dit door aan de CaCo.

Beter een goede buur, dan een verre vriend. In Marga Hummel heeft de brandweerkazerne van Zoutkamp een uitstekende buurvrouw. “Natuurlijk word je wel eens wakker als ze ’s nachts uitrukken. Maar bij mij overheerst vooral een gevoel van veiligheid. Fantastisch toch dat de brandweer zo dichtbij zit!?” Zoon Jasper van 3.5 is helemaal fan van de buren!

Systeem selecteert automatisch bijbehorende zendmasten.

Centralist drukt op de knop!

Bovenstaande stappen worden ook doorlopen bij een tweede NL-Alert, die de waarschuwing weer intrekt.

Jasper heeft een brandweerpakje, inclusief helm.

Natuurlijk ontbreken de brandweerwagentjes en de kazerne niet. Favoriet tv-programma? Domme vraag!

Brandweerman Sam natuurlijk! Zodra de brandweer in Zoutkamp uitrukt, drukt Jasper zijn neus tegen het raam om maar niets te missen van het licht- en geluid­ spektakel. De brandweerkazerne staat schuin voor zijn huis, op zo’n 40 meter afstand.

MIDDEN IN DORPSLEVEN Margo’s partner is geboren en getogen in Zoutkamp en kent alle vrijwilligers persoonlijk. “De vrouw van de ploegchef is gastouder van Jasper”, vertelt Margo.

“De brandweer staat midden in het dorps­leven: met Sinterklaas-optochten zijn ze van de partij, op Koningsdag organiseren ze spuitspelletjes, met ­Vlaggetjesdag helpen ze kramen opzetten, enzovoort.”

PREVENTIE Als je zo dicht bij een brandweerpost woont, denk je dan nog wel aan preventie? Marga: “Ja hoor! In huis hangen diverse brandmelders en we hebben zelfs een koolmonoxidemelder. De blusdeken ontbreekt ook niet.

Maar de nabijheid van de brandweerkazerne geeft me het grootste gevoel van veiligheid.”

_GRIP

10 _ 11

september 2015

KIEK! _POST LOPPERSUM

Post Loppersum staat in het epicentrum van het aardbevingsgebied. De post biedt onderdak aan de 01-3232 en de 01-3202, bestaande uit 14 toppers. Hun groepsbinding: elke zaterdag een vijfuurtje.

Van links naar rechts: E. Broekhuizen, G. Hartog, H. Kuijer, G. Pastoor, J. Balkema, H. Kort, F. Steiginga, J. de Winter, J. Broekhuizen, D. Stoter, N. Borg en K. Groenewold (ploegchef ). R. Niehuis en D. Wieringa ontbreken op de foto.

_GRIP

12 _ 13

september 2015

Prorail

_PARTNER IN BEELD Ook netwerkpartner ProRail kent het begrip OvD (Officier van Dienst). Bert Bremmer is als OvD verantwoordelijk voor Noordoost-Nederland. “Veiligheid staat voorop bij het beheersen van calamiteiten. Daarnaast probeer ik ervoor te zorgen dat alle diensten ter plekke optimaal met elkaar samenwerken. Want alleen dan kan het treinverkeer weer zo snel mogelijk op gang komen. Voor mij is dat belangrijk, omdat ik ook het belang van de treinreiziger dien”, benadrukt Bremmer.

In crisisbeheersing is het parool samenwerken, vindt Bremmer. “Dat is nodig ook”, legt hij uit, “want zelfs een relatief kleine calamiteit, neem bijvoorbeeld TIS 3.1 (Trein Incident Scenario ‘Aanrijding trein met persoon, fiets, bromfiets of ander klein voorwerp) kan er al voor zorgen dat er vele verschillende partijen in de benen moeten komen. Politie en brandweer zijn vaak vanzelfsprekend, maar ook de Inspectie Leefomgeving en Transport, de Onderzoeksraad voor Veiligheid, een burgemeester en een aannemer kunnen zich melden aan het spoor.”

klaar op acht strategische locaties in het land. Zij voorkomen incidenten door langs het spoor te inspecteren en surveilleren.

Als de pieper gaat zijn ze direct ter plaatse.

Bij een incident met een trein zijn zij vaak als eerste ter plekke. Bremmer: “Via de telefoon geven zij mij een situatieschets.

Vervolgens ga ikzelf naar het incident en op basis van de eerder gekregen informatie kan ik onderweg al een plan van aanpak formuleren. Tenzij de hulpdiensten anders aangeven, ga ik altijd persoonlijk naar een calamiteit aan het spoor.” Het mag dan ook niet verwonderen dat Bremmers auto is uitgerust met zwaailichten.

GEVOLGEN INCIDENT BEPERKEN

KETTINGZAAG

“Als één van de partijen mij verzoekt de situatie te bevriezen, om ter plekke een onderzoek uit te kunnen voeren, zal ik daar onmiddellijk gehoor aan geven”, vertelt Bremmer. “Maar ik probeer daarbij wel altijd de gevolgen van het incident voor het overige treinverkeer te beperken en zal daarom aansturen op één gezamenlijk onderzoek. Zo bespaar je tijd en dupeer je zo min mogelijk treinreizigers.”

Incidentenbestrijding ondersteunt vaak overheidshulpdiensten met expertise over risico’s op het spoor. Zo kunnen de incidentenbestrijders de brandweer helpen met het evacueren van treinpassagiers, bestrijden ze incidenten met gevaarlijke stoffen in gaspakken en onlangs waren ze veelvuldig aan het spoor te zien met de kettingzaag: na de zomerstorm trokken ze met hun brandweercollega’s op om alle op het spoor gevallen bomen op te ruimen.

INCIDENTENBESTRIJDING Bert werkt bij de afdeling Incidentenbestrijding. Bij die afdeling staan 24 uur per dag, 7 dagen per week interventieteams

rekenen op een enthousiast onthaal van de brandweer. Het is ook belangrijk dat ik regelmatig bij ze op bezoek kom, want de korpsen kennen een zeker verloop. De nieuwe korpsleden moeten ook bekend raken met onze inzet bij calamiteiten en de risico’s die zich kunnen voordoen als je werkt op of bij het spoor.”

INFORMATIESYSTEEM GEVAARLIJKE STOFFEN In geval van een incident is het essentieel voor brandweerlieden te weten wat de inhoud van een wagon is. Daarvoor heeft ProRail vorig jaar samen met de spoorsector het Informatiesysteem Gevaarlijke Stoffen (IGS) gelanceerd. In dat systeem is realtime te zien welke gevaarlijke stoffen zich in een wagon bevinden. “Maar blijf ook zelf logisch nadenken, bijvoorbeeld door naar het wagonnummer te kijken”, zo adviseert Bremmer, “want de volgorde van de wagons kan tussentijds behoorlijk veranderen als er gerangeerd wordt.” Zoiets simpels geeft het belang van informatie-­ uitwisseling al aan vindt Bremmer. ‘We moeten elkaar informeren en van elkaar leren. Dat is in ieders belang!”

NIEUWE KORPSLEDEN Voorlichting geven over zijn rol als OvD behoort ook tot het takenpakket van Bremmer. “Dat doe ik graag en ik kan altijd

“Samenwerking bij incidentenbestrijding op het spoor is in ieders belang” OVD BERT BREMMER

14 _ 15

_GRIP

september 2015

TOEN & NU De pakken van vandaag en morgen.

Het is een wereld van verschil als je de uitrukkleding van toen vergelijkt met die van nu. Vroeger bestreed men het vuur in loodzware, leren bluskleding met stoffen binnen-voeringen. Dat was dus flink zweten, met alle gevaren van warmte­ bevanging en bewustzijn-verlies van dien.

Het Bristolpak waar onze collega’s tegenwoordig in werken, is opgebouwd uit meerdere stoflagen, hittewerend van buiten en vochtafvoerend van binnen. De getoonde ademlucht-set van toen is een Drager, type 4232, met een 3 kg fles en bijbehorend masker. Het dateert uit de jaren 50. In deze dagen gebruiken we een ademluchttoestel met polyester ademluchtcilinder van het merk MSA. Ook het masker is van MSA. De helmen van toen waren - net als de ­kleding - van leer, kenden een messing kam en leren nekslag (begin 1900). Tegenwoordig zijn de helmen een heel stuk lichter omdat ze uit kunststof zijn vervaardigd.

De nekslag is van stof. Vroeger werd het water aangevoerd met canvas-slangen. De koppelingen waren van messing en koper.

De getoonde ‘straalpijp lage druk’ dateert uit de jaren 50. De moderne versie toont een ‘lage druk sproei-straalpijp’. De laarzen van toen waren van rubber. Tegenwoordig dragen we leren laarzen die bestand zijn tegen water en olievloeistoffen.

Vergelijken we de uitrukpakken van vroeger met die van vandaag, dan kunnen we niet om het lopende aanbestedingsproces voor de pakken van morgen heen. Voortschrijdend inzicht heeft geleid tot een flinke aanscherping van de Arbowet. Klonk vroeger het sein ‘Brand Meester’, dan werd het wollen uitrukpak pas na aankomst op de kazerne uitgetrokken. Vervolgens kon ‘moeder de vrouw’ aan de was. De kennis van nu vereist dat we het pak direct na het blussen uittrekken (op locatie) en in een luchtdichte zak opbergen. Bij aankomst op de kazerne moeten we onmiddellijk onder de douche om eventuele schadelijke stoffen van het lichaam te spoelen. Het wassen van de gebruikte kleding, of we dit nu zelf (blijven) doen of eventueel gaan uitbesteden, zal door specialisten moeten gebeuren. Omdat het blussen van branden slechts 5 procent van onze werkzaamheden betreft, is het zeer waarschijnlijk dat ons volgende uitrukpak een losse combinatie vormt van broek en jas. De brandwerende jas is immers zwaar en warm. Als de werkzaamheden en de temperaturen het niet vereisen, is het prettiger zonder jas te werken. Ook zijn er al mogelijkheden in de markt, waarbij het totale buitenpak kan worden gescheiden van het binnenpak.

*Het getoonde beeld is een verzameling van kleding uit verschillende periodes.

_1950

*

De uitrukkleding van toen en nu.

_2015

16 _ 17

_GRIP

september 2015

“Dit gaat ons allemaal aan!”

ORGANISATIE IN ONTWIKKELING Als aan Klaas-Jan Hulsebos, kwartiermaker voor de drie noordelijke ambulancediensten en in dienst bij de brandweer MPV (Menterwolde Pekela en Veendam), wordt gevraagd of hij de organisatie de laatste jaren heeft zien veranderen, antwoordt hij volmondig: “Jazeker!”

“Vroeger had je te maken met lokale comman­danten. Dat kennen we nu niet meer. Tegenwoordig zijn het allemaal ploegchefs geworden. Boven hen staat de clustercommandant, waar we niet zoveel mee hebben omdat hij ver van ons af staat.

Dat heeft zijn weerslag op de betrokkenheid van onze mensen.”

VOLDOENDE CAPACITEIT Zo’n veranderingsproces, waarbij meer ­verantwoordelijkheid in de organisatie wordt gelegd, vergt veel tijd volgens ­Hulsebos. “Bovendien moet je je afvragen of we wel voldoende capaciteit hebben om dat te ­bewerkstelligen: medewerkers worden ­ouder en verlaten de post, anderen verhuizen naar plaatsen waar ze dagdiensten kunnen draaien, enzovoort.”

VOORDELEN

Natuurlijk ziet Hulsebos ook voordelen.

Vooral in de gezamenlijke inkoop, standaardisatie van materialen en flexibiliteit

in inzet. “Ik ben leider van het ABWC (Algemene Brandweer Wedstrijden Comité) en zie dat we nu gemakkelijker gebruik maken van elkaars materialen en expertise. Bovendien is er nu een substantiële vergoeding voor de wedstrijden. En dat is een goed signaal!”

MOPPERCULTUUR Of Hulsebos ook deelneemt aan de organi­ satie-evaluatie? “Natuurlijk, het is goed om de zaken te benoemen, dingen bij hun naam te noemen die naar jouw mening minder gaan. Maar ook dingen die beter gaan, moeten benoemd worden. Er dreigt nu een beetje een moppercultuur te ontstaan. En dan kun je wel blijven mopperen, maar daar schiet uiteindelijk niemand wat mee op. Ik wil daarom iedereen oproepen om deel te nemen aan de interviews. Dat kun je doen op www.proatronde.nl. Het gaat jou en ons allemaal aan!”

Veiligheidsregio Groningen: hoe staan we er nu voor?

In 2012 werden medewerkers geïnformeerd over ‘Brandweer Groningen over Morgen’. Op 1 januari 2014 waren de regionalisering en de nieuwe organisatie, Veiligheidsregio ­Groningen, een feit! Een organisatie met een eigentijdse aanpak en moderne arbeidsvoorwaarden, maar met behoud van onze kernwaarden. Waar zo’n 1000 medewerkers niet alleen in vaste structuren werken, maar meer en meer proces- en projectmatig samenwerken. Met veel ruimte voor de medewerkers om hun functie in te vullen, verantwoordelijkheden op te pakken en in de portefeuilles een bijdrage te leveren aan de verdere ontwikkeling van de organisatie. Dit najaar is het tijd om te kijken of we in die opzet geslaagd zijn.

Iedereen is uitgenodigd om mee te doen met de organisatie-​ evaluatie van Veiligheidsregio Groningen. Marianne Wolbers is portefeuillehouder Kwaliteit en verantwoordelijk voor de uitvoering van de evaluatie. “We willen een lerende organisatie

zijn”, legt ze uit. “Waarin ruimte is voor ontwikkeling en waarin iedereen denkt vanuit de klant en in samenwerkende schakels. Ik weet dat veel collega’s hier nog zoekende in zijn en dat er nog veel moet gebeuren om alles uit de organisatie en de mensen te halen wat er in zit.”

De optimale organisatie zoals Wolbers die voor ogen heeft, kent een aantal ‘leefregels’: zo moet de communicatie bijvoorbeeld open en interactief zijn, mogen er aan medewerkers geen onmogelijke verwachtingen worden gesteld, moet iedereen zich betrokken voelen en uitgenodigd worden om actief mee te denken. Om te ontdekken wat al goed gaat en wat nog aandacht behoeft, wordt op elke locatie een proatronde georganiseerd. “Dat doen we in een omgeving, waar iedereen vrijelijk zijn mening kan geven”, benadrukt Wolbers. “Het moment lijkt misschien wat vroeg, na anderhalf jaar. Maar het is een nulmeting die ons enorm gaat helpen te focussen en prioriteiten te stellen.”

_GRIP

_NIEUWE MOBIELE COMMANDO UNIT

18 _ 19

september 2015

“Optimale samenwerking tussen partners bij rampen en crisisbeheersing vraagt om een moderne mobiele werkplek.”

(MCU) IN 2016

JOHAN HAASJES

Overlegruimte CoPI Plaatsen Plotter/IM-er I n het CoPI zitten als vaste bezetting: Leider CoPI, OvD Politie, OvD Brandweer, OvD GHOR, OvD Bevolkingszorg, Communicatieadviseur, Waterschap, plotter, informatiemanager, verder aan te vullen naar type incident (bijvoorbeeld gasbedrijf/bedrijfsdeskundige enzovoort).

Werkruimte Garderobe

MAN, voorzien van 3 assen waarvan de achterste een bestuurbare naloopas is.

Stroomvoorziening via WCD 230V of aggregaat en noodstroomvoorziening (accu).

Uitschuifwand

De uiteindelijke uitvoering van de MCU wijkt af van de hier getoonde illustratie.

Aanwezige verbindingen: 2x GSM, C2000 portofoon, satelliet, WiFi, Viprinet. Verder apparatuur voor het streamen van beelden onder andere van een politiehelikopter, tablet enzovoort. Diverse PC’s en printer.

Crisisbeheersing is een multidisciplinaire aangelegenheid, waarbij vele partijen betrokken zijn. Informatiemanagement en (onderlinge) communicatie spelen in die samenwerking een steeds belangrijkere rol. Dit vraagt om goede overleg- en werkfaciliteiten, snelle en stabiele dataverbindingen en robuuste technologische ondersteuning.

Veiligheidsregio Groningen en Veiligheidsregio Fryslân hebben daarom elk een Mobiele Commando Unit (MCU) besteld. De opvolger van de huidige Commando Haakarmbak (COH) wordt in 2016 geleverd. Uiteraard werd hiervoor een aanbesteding uitgeschreven. Samen met een collega in Friesland leidde Johan Haasjes het project: “We hebben de aanbesteding bewust samen met Fryslân georganiseerd. Een unieke samenwerking, waardoor we twee MCU’s aanschaffen die volledig identiek en dus uitwisselbaar zijn.”

_GRIP

20 _ 21

september 2015

KNOPEN DOORHAKKEN _Peter den Oudsten

Burgemeester Peter den Oudsten van de gemeente Groningen is voorzitter van Veiligheidsregio Groningen. Dat is bij de meesten wel bekend. Maar wat houdt dat nu eigenlijk in? Hoe kijkt onze (relatief nieuwe) burgemeester aan tegen de specifieke veiligheidsrisico’s, zoals aardbevingen, in onze provincie? Wat neemt hij mee aan ervaring uit zijn tijd als burgemeester van Enschede, waar in 2000 een hele wijk explodeerde? Tijd voor een nadere kennismaking.

“Ik zie erop toe dat wij als bestuurders goed voorbereid zijn op crises”, legt Den Oudsten uit. “Daarvoor bootsen we regelmatig crisissituaties na die vaak gemeentegrensoverschrijdend zijn. Als voorzitter is het aan mij om knopen door te hakken. Stel dat er dijken dreigen door te breken vanwege een uitzonderlijk hoge waterstand en harde storm. Dan kunnen verschillende gemeenten onder water komen te staan. Het is dan aan mij om te beslissen of zo’n gebied moet worden geëvacueerd.”

AARDBEVINGSPROBLEMATIEK “Natuurlijk is Groningen uniek met haar aardbevingsproblematiek. Maar binnen de rampenbestrijding behoeft dat geen specifieke methodiek.

Leidt een beving tot een ramp op het chemiepark bij Delfzijl, dan treedt de ‘normale’ procedure Ongevalbestrijding gevaarlijke stoffen in werking.

Nadere uitwerking is nog wel nodig voor eventuele instortingen van huizen en publieke ruimtes. Daar zijn we volop mee bezig.”

ZELFREDZAAMHEID “Het is belangrijk dat burgers beseffen dat de overheid ten tijde van een ramp een zekere mate van zelfredzaamheid van hen verwacht. Zeker voor een dag of twee. Die eigen verantwoordelijkheid wordt gelukkig ook steeds meer opgepakt. Kijk maar eens naar appartement-branden: steeds meer mensen vinden tijdelijk onderdak bij familie en vrienden. Slechts een enkeling gaat nog naar de georganiseerde crisisopvang in de sporthal.”

DOMINO-EFFECT “De ramp in Enschede, waar 23 doden vielen en 950 gewonden, was heel uitzonderlijk. Toch kan zo’n ramp overal plaatshebben, want het ging niet om een enkelvoudige gebeurtenis, maar een opeenstapeling van incidenten. Dat gold ook voor voetbalstadion de Grolschveste van FC Twente waarvan het dak instortte: door een toevallige omstandigheid raakte iets uit balans, vervolgens ontstond een domino-effect met de ramp als gevolg. Dit leert maar weer eens: rampen zijn moeilijk te voorspellen. In de sfeer van vergunningen kun je natuurlijk sturen, maar menselijk gedrag valt buiten ons bereik.”

MENTALITEIT “Onze Veiligheidsregio ontwikkelt zich goed. Als gemeenten werken we ­prima samen. En wat onze medewerkers betreft, beroeps of vrijwillig: ik heb vertrouwen in hun professionaliteit. Ik mag dan wel een tijd in ­Enschede hebben gewoond, maar van oorsprong ben ik een noordeling.

Met onze mentaliteit zit het wel goed!”

22 _ 23

_GRIP

KORTE _BERICHTEN

HET NIEUWE MAGAZINE

Neem 3 minuten de tijd om dit magazine ‘eigen’ te maken door de enquête in te vullen op: www.vragenvrg.nl.

en kazernes zijn geïnspecteerd. De ploegchefs en clustercommandanten hebben vragenlijsten ingevuld, evenals zeven andere leidinggevenden en medewerkers.

Onlangs vonden er gesprekken plaats met vrijwilligers in de clusters, met medewerkers van de drie beroepsploegen en andere teams en met de Officieren van Dienst.

Wij worden bij de RI&E ondersteund door medewerkers van MedPrevent. “Het beeld dat wij nu hebben na de bezoeken op de kazernes is dat veel zaken prima op orde zijn”, vertelt Michiel Ridder van MedPrevent.

“We worden goed ontvangen en begeleid. Er is een open houding. Collega’s willen leren en de arbeidsomstandigheden verbeteren.

De RI&E’s zijn daardoor van een behoorlijk niveau, natuurlijk zijn er altijd verbeteringen mogelijk. Kortom, een positief beeld, open gesprekken, betrokkenheid en de wil tot verbeteren en leren.”

WAAR IS DE BRANDWEERKRANT?

PROGRAMMA AARDBEVINGEN

Foetsie! In het archief op Regionet. Een erfstuk van vóór de regionalisering. Destijds ook in het leven geroepen voor de regionalisering. De brandweerkrant was een fijne – maar kleine – uitgave boordevol informatie waar wij eigenlijk vaak iets meer over willen vertellen. Dat kan nu!

Binnen Veiligheidsregio Groningen heeft het gaswinningsdossier een plek met het Programma Aardbevingen.

Daar is ‘ ie! Na lang wikken en wegen ligt het eindelijk voor jullie neus: het nieuwe magazine voor alle medewerkers van ­Veiligheidregio Groningen. En – hopelijk – een goede afspiegeling van onze organisatie. In inhoud en uitstraling. Of niet?

Het exemplaar dat voor jullie ligt is een zogeheten nul-editie. Een proefnummer.

Dit betekent dat dit een uitgave is waar ­iedereen op kan reageren. En de redactie en ontwerpers hopen ook van harte dat ­jullie dit doen. Wat vind je van de vormgeving? De toon van de teksten? De onderwerpen? Het papier? De geur?

RISICO’S IN BEELD BRENGEN Op dit moment is de risicoinventarisatie en –evaluatie (kortweg, de RI&E) in volle gang. Wat is er al gebeurd? Alle gebouwen

Vorig jaar is het risico aardbevingen toegevoegd aan het Regionaal Risicoprofiel. Maar waarom is het een programma? Het gaswinningsdossier is een dynamisch dossier met veel onzekerheden en een complex spelersveld. Het risico aardbevingen brengt een aantal nieuwe elementen in als het gaat om risico-en crisisbeheersing. De veiligheidsregio moet zich daarop adequaat voorbereiden. Daarom worden nieuwe netwerken aangeboord om kennis te delen

en te vergroten en zal het programma zich ook richten op de risicobeleving van onze ­inwoners. Met het programma wordt beoogd om Veiligheidsregio Groningen beter te laten aansluiten op bestuurlijkeen maatschappelijke netwerken, kennis- en onderwijs­instituten en daarvoor het juiste netwerk te ontsluiten. Nieuwe spelers waaronder de Nationaal Coördinator Groningen, de NAM en de Vereniging Groninger Dorpen worden hierbij betrokken.

Het programma beoogt tevens om in de organisatie en tussen de partners de verantwoordelijkheden en taken op het gebied van risicobeheersing en crisisbeheersing met elkaar te verbinden op dit thema.

Ook is er aandacht voor onze eigen veiligheid. Alrita: “Op dit moment wordt onderzocht hoe het met de aardbeving bestendigheid van onze eigen huisvesting in de regio is gesteld en of daarop maatregelen nodig zijn. Wij moeten tenslotte te allen tijde kunnen uitrukken om de hulp te verlenen daar waar nodig. Bij nieuwbouw, zoals de nieuw geplande kazerne in Bierum, wordt hiermee al rekening gehouden. In het kader van risicocommunicatie wordt er lesmateriaal ontwikkeld om basisschool leerlingen te informeren en handelings­ perspectief te bieden.” Alrita Borst is de programmaleider en Elita Cordova is sinds kort als communicatieadviseur werkzaam bij het programma. Meer over het ­Programma Aardbevingen kun je lezen in de volgende editie.

De titel / GRIP_ Zelfst.naamw. | een sterk contact tussen twee oppervlakken waardoor slippen of glijden bemoeilijkt wordt (houvast, vat) Dé beoogde titel voor ons magazine. Tja, hoe kom je hierop? Op twee verschillende plekken is aan creatieve mensen gevraagd om na te denken over een pakkende naam voor onze magazine.

Op twee afzonderlijke plekken schreef men GRIP_ op. Voor velen van ons roept GRIP_ termen op als daadkracht, spannende inzet en samenwerken. Samenwerken. Dat was voor die creatieve mensen de trigger. In een dergelijke situatie brengt het ons en onze partners samen. Ieder vanuit zijn of haar expertise. Maar GRIP_ staat ook voor houvast en vat. Vat op de ontwikkeling van ons vak, onszelf en de wereld waarin wij werken en leven. In dit magazine willen we ontwikkelingen, vakgebieden, uitdagingen en actualiteiten van ons en onze partners belichten. Past daar de titel GRIP_ bij? Wat vind jij? Heb jij betere suggesties? Laat het weten!

HET ONTWERP / GROEN EN ROETZWART

september 2015

VRAAGT OM UW MENING

De afzender van het magazine is onze werkgever, ­Veiligheidsregio Groningen. Dit zie je terug in het ontwerp. Fel groen, met grijze en roetzwarte elementen. Fijne details van ons logo en vignet zijn verwerkt in de vormgeving van de verschillende pagina’s en rubrieken. Het magazine is op duurzaam, maar hoogwaardige papier gedrukt. Het voelt daarom aan als een krant in tabloidformaat. Ook omdat het magazine is gevouwen en is verstuurd in een wikkel. Wat vind jij ervan?

DE INHOUD / STERK ROOD, VERBINDEND GROEN EN NIET VOOR DE HAND LIGGEND De inhoud van het magazine moet onze organisatie afspiegelen.

De onderwerpen die aan bod komen gaan over brandweerzorg, crisisbeheersing, maar ook over (verrassende) onderwerpen of partners en inwoners. Centraal in de onderwerpen sta jij, maar ook jouw omgeving. Wie zien het magazine graag terug op de het nachtkastje of de keukentafel.

Wij horen graag wat jij vindt van ons nieuwe magazine. Van de titel of inhoud bijvoorbeeld, of misschien heb je suggesties voor een volgende uitgave. Ook zoeken we voor toekomstige GRIP_ uitgaves nog collega’s die buiten de kaders denken. Dus lees mee, denk mee of schrijf mee! Laat het ons weten via www.vragenvrg.nl.

BLIK _VOORUIT ArbeidshygiĂŤne en beroepsziekten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Te belangrijk dus om het daar niet regelmatig over te hebben en vooral om daar constant mee bezig te zijn. Dat doen we ook in onze organisatie en veel gaat al heel goed. Maar nieuwe inzichten laten zien dat het altijd beter kan. Daarom gaan we hier de komende tijd extra aandacht aan besteden en willen we graag van jou weten wat je bezighoudt. Meer hierover in de volgende uitgave!

COLOFON Dit is een uitgave van Veiligheidsregio Groningen.

Redactie: Team communicatie, communicatie@vrgroningen.nl Ontwerp: RTRN branding & design Fotografie: Pepijn van den Broeke Tekst: Statement communicatie adviesbureau Drukwerk: Scholma Print & Media