Sprekende stenen en over stenen gesproken
Wa t d e b o u w s t e n e n v a n R o m e o n s o v e r de geschiedenis van de stad vertellen Herman Spilker et was liefde op het eerste gezicht. Ik was nooit eerder in Rome geweest en deze reis werd één overweldigende ervaring, één roes van schoonheid. Mijn collega klassieke talen had de leiding over deze Romereis en met een stuk of 25 gymnasiasten en mij in haar kielzog stapte zij zelfverzekerd door de straten van Rome. Met het grootste gemak presenteerde zij kunstwerken, feilloos wist ze in het labyrint van kronkelende straatjes de kerken te vinden. Vol ontzag voor haar kennis en verdwaasd door de pracht van deze stad liep ik, zelf weer een leerling, achter haar aan. Gedurende die week werden mij twee dingen duidelijk. Ik wilde voortaan elk jaar mee als begeleider naar Rome en om dat voor elkaar te krijgen zou ik nog heel veel moeten leren. In de jaren die volgden ontstond tijdens het studeren thuis en het rondlopen door Rome geleidelijk de belangstelling voor het bouwmateriaal waar de stad uit opgebouwd is. Deze belangstelling gold niet zozeer de chemische samenstelling of de geologische geschiedenis van de verschillende steensoorten; wat mij destijds en nu nog steeds vooral interesseert, is de rijke bron van informatie die stenen en marmer kunnen vormen. Een muur, een stuk steen of een brok marmer kan, ook als er geen tekst op geschreven staat, een verhaal vertellen over macht, geld, status, mode of de geschiedenis van de stad. Dit in tegenstelling tot de zogenaamde sprekende beelden zoals Pasquino, Marforio of Madama Lucrezia, die opgeplakte briefjes nodig hadden (en hebben) om hun verhaal te vertellen.1 De datering van kunstwerken en architectuur heeft mij als leraar kunstgeschiedenis altijd gefascineerd, kennis van (bak)steen en marmer en de dateringsaanwijzingen die zij bieden, bleken daarbij een belangrijk hulpmiddel.
24
Roma Aeterna jaargang 5, aflevering I (juni 2017) www.romaaeterna.nl