a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 66

Op zoek naar de verblijfplaats van een middeleeuwse abt : E m o

i n

R o m e

( 1 2 1 2 )

Dick de Boer

V

oor wie op zoek naar Emo in Rome rondloopt, heeft de Heilige Stad een verwarrende verrassing in petto. Vlak naast het Vaticaan loopt in Rome de Via Angelo Emo. Maar over hem gaat deze bijdrage beslist niet. Angelo Emo leefde van 1731 tot 1792 en heeft roem verworven als de laatste Capitano de Mar, of admiraal-generaal, van de Venetiaanse republiek. Net zoals de Johannieter ridders en ‘onze’ Michiel de Ruyter geldt hij als een van de grote bestrijders van de Barbarijse zeerovers uit Noord-Afrika.1 Hoe anders was dat met ‘mijn’ Emo die op 9 november 1211 te voet vanuit de omgeving van Appingedam naar Rome afreisde, om er van 19 januari tot 11 maart 1212 zijn conflict met de bisschop van Münster aan het pauselijk gezag voor te leggen.2 Hij bestreed geen zeerovers, maar corruptie en onrecht in de kerk van zijn tijd. Hij was een man met een missie: het redden van een nagenoeg ten dode opgeschreven kloostertje nabij de boorden van de Fivel3 in wat toen nog Frisia heette. Aan enkele aspecten van zijn verblijf in Rome is deze bijdrage gewijd. Wie was Emo? Van de man die de geschiedenis zou ingaan als de eerste proost/abt van het Premonstratenzer klooster van Wittewierum en de auteur van (het eerste deel van) de kroniek van dat klooster, weten we eigenlijk alleen maar wat hij over zichzelf schreef en wat zijn opvolger als abt en auteur, Menko, daaraan toevoegde.4 Emo werd ergens tussen 1170 en 1175 geboren als telg van een hoofdelingengeslacht in het deel van Frisia dat later Groningen zou gaan heten. Hoofdelingen kunnen het best worden gekwalificeerd als leden van de lage adel, die de lokale elite vormden. Een familie- of toenaam van Emo wordt nergens genoemd. In de literatuur komt hij voor als Emo van Huizinge, omdat hij daar pastoor is geweest en de familie er kennelijk gegoed was. Omdat zijn oudere broer Addo pastoor in Westeremden werd, zou hij evengoed Emo van Westeremden genoemd kunnen worden. Tenslotte noemt men hem ook Emo van Bloemhof en siert hem aldus met de naam die zijn klooster zou krijgen toen

64

het binnen de Premonstratenzer orde was opgenomen. Als knaapje toonde Emo al een grote leergierigheid en zat hij met zijn neus in de boeken “terwijl zijn medeleerlingen speelden en rondrenden”. En toen hij ongeveer 15 jaar oud was, assisteerde hij als een soort hospitant de schoolmeester.5 De chronologie van Emo’s vervolgstudie is niet helemaal duidelijk. Volgens de laatste inzichten begon hij omstreeks 1190 (misschien iets eerder) samen met Addo aan de ‘scholen’ van Parijs en Orléans te studeren. De studia daar waren nog niet tot universiteit geformaliseerd, maar genoten al grote faam als centra waar de zogenoemde ‘vrije kunsten’, de artes, konden worden bestudeerd. Daar zal Emo zich dus hebben bekwaamd in het trivium en het quadrivium.6 Waarschijnlijk hoorden ook de beginselen van de Fig. 1: Fresco met de nog jonge Innocentius III (hij was 38 jaar toen hij in 1198 tot paus werd gekozen) uit de catacombe van de S. Fortunata in Sutri, thans in het Museo Communale aldaar

Roma Aeterna jaargang 3, aflevering I & II (najaar 2015) www.romaaeterna.nl

Profile for Roma Aeterna

Reizen naar Rome - Roma Aeterna 3.I en 3.II (2015)  

Jaargang 3 van hét Nederlandse tijdschrift over Rome, Roma Aeterna. Met bijdragen van Arthur Weststeijn, Raphael Hunsucker, Evelien Roels, M...

Reizen naar Rome - Roma Aeterna 3.I en 3.II (2015)  

Jaargang 3 van hét Nederlandse tijdschrift over Rome, Roma Aeterna. Met bijdragen van Arthur Weststeijn, Raphael Hunsucker, Evelien Roels, M...

Advertisement