อารยธรรมเอเชย
ไมเนอร
By กญจนชนก ใจออน 5/3 5
เอเชียไมเนอร์ หมายถึงดินแดนทีอยู่ในเอเชีย
ตะวันตกเฉยงใด้ บริเวณทีอยู่ระหว่างทะเลดํากับ
ทะเลเมดิเตอร์เรเนยนใน
ปจจุบันคือดินแดนปาเลสไตนตุรกีและ ซีเรียชนชาติทีสําคัญได้แก่ฟน เชียน ฮีบรูและเปอร์เซีย
ฟนเชยน
ชาวฟนเชยน (Phoenician) มชอเรยกดงเดมวา ชาวแคนาไนต (Canaanite)
อาศยอยในบรเวณ ดนแดนกนอาน (Canaan)
ㆍ ในระหวาง 1300 - 1000 ปกอนครสตศกราช ไดถกพวกอสราเอลไลต (Israelite) และ ฟลสตน (Philistine) เขารกรานจนตองสญเสยดนแดนเกอบทงหมด ยกเวน ดนแดนรมฝงทะเลเมดเตอรเรเนยนทเรยกวา ฟนเชย
ชาวฟนเขยนไดสรางเรอใบขนาดใหญใชในการเดนทะเล สรางเมองทาขนาด
ใหญหลายแหง เชน
เมองไทร (Trye) เมองไซดอน (Sidon) เมองบบลอส (Byblos)
ฟนเชยน
ชาวฟนเชยนเดนทางผานชองแคบยบรอลตารเขาสมหาสมทรแอตแลนตกเปน พวกแรก พอคาฟนเขยนไปคาขายกบเกาะองกฤษและไดนาเอาอารยธรรมตะวนออกไป เผยแพร จดตงอาณานคม บนเกาะซซล และชายฝงทางตอนเหนอของแอฟรกา อนไดแก เมองคารเทจ (Carthage)
750 ปกอนครสตศกราช พวกอสซเรยนไดเขายดครองดนแดนของฟนเชยนได เกอบทงหมด ยกเวน เมองคารเทจ แตตอมากถกชาวโรมนทําลาย
ฟนเชยนไดดดแปลงอกษรไฮแรตก (hieratic) ของอยปต และ อกษรลมหรอค นฟอรมของชาวสเมเรยน
มาเปนอกษรแอลฟาเบต (a lp h abet ในภายหลงชาวกรกไดนามาปรบปรง
โดยมการเพ
พวกฮบร (Hebrew) หรอยว (Jew)
เปนชนเผาเซมตกทเดนทางเรรอนใน ทะเลทราย ไดอพยพเขาไปอยใน
อยปต และถกจบเปนทาส
โมเสส (Moses) ผนาคนสําคญได
ปลดแอกชาวฮบรจากการเปนทาส ของ
อยปต และพาชาวฮบรทงหมดอพยพ
ไปตงถนฐานในดนแดนแหงคํามน
สญญา (Promised Land) อนไดแก
ดนแดนปาเลสไตน (Palestine)
หรอกนอาน (Canaan)
ตอมาไดสถาปนาเปนอาณาจกร ม
นครหลวงอยทเยรซาเลม และ ขยาย เปน
จกรวรรดอสราเอล แตกเกดการ
แตกแยกออกเปน 2 สวน คอ
อาณาจกร
อสราเอลทางตอนเหนอ และ ยดาห ทางใต
ฮบร
อาณาจกรอสราเอลทางตอนเหนอถกทําลายโดยพวกอสซเรยน ยดาหตกเปนเมองขนของอาณาจกรบาบโลเนยใหมของพระเจาเนบคดเนซซาร
ซงเปนทรจกกน
ในนามวา การคมขงแหงบาบโลเนย (The Babylonian Captivity)
ตอมาพวกฮบรกตกอยใตการปกครองของเปอรเซย กรก และโรมน แตใน
ค.ศ.70 พวกฮบรเปน
กบฏตอโรมน และดนแดนปาเลสไตนไดถกทหารโรมนเขาทําลาย ชาวฮบรจง
กลายเปนชนเผา เรรอน จนเมอสงครามโลกครงท 2 สนสด จงจดตงประเทศอสราเอลของชาว ฮบรขนเปนประเทศ อสระ .
มรดกสําคญ คอ ศาสนายดาห หรอ ศาสนายว (Judaism) เนนการบชา
พระเจาองคเดยว ซงไดแก
พระเยโฮวาห ความผกพนระหวางพระเยโฮวาหและชาวบรไดรบการบนทกไวใน คมภรเกา .
ฮบร
เปอรเซย
พวกเปอรเซยเปนเชอสายอนโด-ยโรเปยน เดมอยบรเวณ
เหนอทะเลดํา ไดอพยพมายง ทราบสงอหราน พระเจา
ไซรสมหาราช (Cyrus the Great) เปนผสถาปนาจกรวรรด
เปอรเซยขน และไดยดครองอาณาจกรคาลเดยและอาณาจกร ลเดย
พระราชโอรสของพระเจาไซรสมหาราช คอ พระเจาแคมบ
ซส (Cambyses) ไดขยายอํานาจไปปกครองฟนเชย เกาะ
ไซปรส และตไดอยปต
ในสมยพระเจาดารอสมหาราช (Darius the Great) มการ สรางถนนไปยงเมองตางๆ ถนนสายสําคญสรางจากเมอง อเฟซส (Ephesus) ในเอเชยไมเนอรไปยงเมองซซา (Susa)
ทางตะวนออกของแมนาไทกรส
ดานศาสนา นบถอศาสนาโซโรอสเตอร (Zoroaster)
ศาสนาโซโรอสเตอร สอนวาโลกนมทงฝายดและฝายชวทตอสเอาชนะกนตลอด เวลา เทพฝายความดชอวา อธระมาซคะ(Ahura Mazda) มไฟเปน เครองหมาย
มารฝายความชวชอวา องคระไมนย (Angra Mainyu) มความมดเปน
เครองหมาย
ปจจบนเรยกชอศาสนานใหมวา ศาสนาปารซ (Parsi)
จกรวรรดเปอรเซยคอยๆลดอํานาจลง ในทสดกถกพระเจาอะเลกซานเดอร มหาราช (Alexander the Great) แหงมาซโดเนยเขายดครอง
เปอรเซย