ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΝΤΕΠΩ

Μελέτη Συμμετοχικού Σχεδιασμού για την Ανάπλαση του Παλαιού Μηχανοστασίου

Ντεπώ

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΑΜΑΞΟΣΤΑΣΙΟΥ ΝΤΕΠΩ

Αναθέτων: Δήμος Θεσσαλονίκης Φορέας υλοποίησης: Μαμαγαία / Mamagea ΑΜΚΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δεκέμβριος 2022

1

Ευχαριστίες Ευχαριστούμε θερμά το Δήμο Θεσσαλονίκης, την Αντιδημαρχία Τεχνικών Έργων και τη Διεύθυνση Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών για την ευκαιρία που μας έδωσαν να αναπτύξουμε την πρώτη μελέτη συμμετοχικού σχεδιασμού από και για την πόλη μας. Συγκεκριμένα ευχαριστούμε την κα. Αθηνά Λερίδου για την εξαιρετική συνεργασία, την κα. Βασιλική Δαμάσκου για την πολύτιμη καθοδήγηση και, ιδιαίτερα, την κα. Κατερίνα Δαναδιάδου, η οποία φιλοδοξεί και πετυχαίνει, καταβάλλοντας σημαντική προσπάθεια, την ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Η εμπιστοσύνη σας, κα. Δαναδιάδου ήταν πολύτιμος οδηγός για μας! Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε το -πάντα συνεργάσιμο- Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, το οποίο μας παρείχε ιστορικά ντοκουμέντα και φωτογραφικό υλικό για τη δημιουργία περιεχομένου που στήριξε τη μελέτη. Το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, έχει δώσει διαρκείς αγώνες για τη διάσωση και ανάδειξη των παλαιών βαγονιών του Τραμ Θεσσαλονίκης, χωρίς οι προσπάθειές του να χαίρουν ουσιαστικής ανταπόκρισης. Οι ευχαριστίες μας επίσης απευθύνονται προς τις Διευθύνσεις του 14ου Γυμνασίου και Λυκείου Θεσσαλονίκης και την αντίστοιχη του Βαφοπουλείου Πνευματικού Κέντρου για την άμεση ανταπόκριση και συνεργασία τους. Τέλος, ευχαριστούμε εσάς, τους/τις μαθητές/ριες, τους/τις καθηγητές/ριες και τους γονείς του σχολείου καθώς και τους/τις γείτονες/ισσες και όλους τους ενδιαφερόμενους πολίτες που αποκρίθηκαν στην έρευνα και συμμετείχαν στα συμμετοχικά εργαστήρια. Οι προτάσεις σας αποτελούν έμπνευση για μας! Ευελπιστούμε ότι η μελέτη μας θα αποτελέσει ισχυρό εργαλείο για την επιτυχή ανάπλαση και την ολοκληρωμένη ανάδειξη της ιστορικής διάστασης του παλαιού Αμαξοστασίου Θεσσαλονίκης - Ντεπώ.

Ομάδα έργου: Περιβαλλοντική Οργάνωση Μαμαγαία Περικλής Χατζηνάκος - Διαχειριστής έργου | Ms Ανθρωπογεωγράφος - Διαχειριστής πολιτισμού Νάγια Τσελεπή - Συντονίστρια κοινοτήτων & εργαστ. συμμ. σχεδιασμού | PhD Ανθρωπογεωγράφος Νίκος Καλλιγάς - Πολιτικός / Πολεοδόμος Μηχανικός Δομνίκη Βαγιάτη - Υποστήριξη παραγωγής | Εκπαιδευτικός Ζωή Χατζηγιαννάκη - Υποστήριξη παραγωγής | Γεωπόνος - Ms Χωρικός Σχεδιασμός για τη Βιώσιμη και Ανθεκτική Ανάπτυξη Μυρτώ Πεδιωτάκη - Υποστήριξη παραγωγής | Επί πτυχίω Γεωπόνος Σοφία Μπαγανά - Υποστήριξη παραγωγής | Αρχιτεκτόνισσα Γαλήνη Φραγκουλίδου - Σχεδιασμός αφίσας/ λογοτύπων | Επί πτυχίω Αρχιτεκτόνισσα Στέλιος Τσελεπής - Αεροφωτογραφίες | Ms Τοπογράφος Μηχανικός Δήμος Θεσσαλονίκης - Διεύθυνση Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών: Κατερίνα Δαναδιάδου - Προϊσταμένη Διεύθυνσης Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών Βασιλική Δαμάσκου - Προϊσταμένη Τμήματος Μελετών Δημοτικών Κτιρίων και Κοινόχρηστων Χώρων Αθηνά Λερίδου - Στέλεχος Τμήματος Μελετών Δημοτικών Κτιρίων και Κοινόχρηστων Χώρων Αεροφωτογραφία εσωφύλλου: Στέλιος Τσελεπής, 2022

2

Περιεχόμενα Εισαγωγή

4

Θεωρητικά στοιχεία

5

Αστική αναγέννηση

5

Συμμετοχικός Σχεδιασμός

6

Ιστορικά στοιχεία Ντεπώ

8

Εργαστήρια Συμμετοχικού Σχεδιασμού

9

Αποτελέσματα Εργαστηρίων Συμμετοχικού Σχεδιασμού

14

Συνοπτικοί Χάρτες αποτελεσμάτων εργαστηρίων

21

Διαδικτυακή έρευνα & Αποτελέσματα

27

Συμπεράσματα

51

Βιβλιογραφία

55

3

Εισαγωγή Το ιστορικό συγκρότημα της πρώην «Εταιρείας Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού», ή αλλιώς η Αποθήκη Ντεπώ, αποτελεί χαρακτηριστικό σημείο της Ανατολικής Θεσσαλονίκης και όχι μόνο. Δεν είναι τυχαίο ότι η περιοχή όπου συναντάται έχει πάρει το όνομά της από το πρώην αμαξοστάσιο. Το συγκρότημα, κατασκευασμένο από τον αρχιτέκτονα Pierro Arrigoni, άφησε έντονο το αποτύπωμα του στα κτίρια της πόλης και, ως εκ τούτου, χαρακτηρίστηκε ως ιστορικά διατηρητέο μνημείο το 1994 με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού. Σήμερα, το οικόπεδο περιβάλλεται από τις οδούς Νέστορα Τύπα, Βασιλίσσης Όλγας και Δημητρακοπούλου, γειτνιάζει με το 14ο Γυμνάσιο – Λύκειο Θεσσαλονίκης και το ρέμα ‘Μπουγιούκ Ντερέ’ αλλά, δυστυχώς, παραμένει αναξιοποίητο. Η γεωγραφική θέση, η ιστορική, αρχιτεκτονική και περιβαλλοντική αξία του, καθιστούν επιτακτική την άμεση αξιοποίησή του αμαξοστασίου Ντεπώ. Στην κατεύθυνση αυτή, ο Δήμος Θεσσαλονίκης προγραμματίζει τη διενέργεια αρχιτεκτονικού διαγωνισμού προσχεδίων για την αποκατάσταση και επανάχρηση του ιστορικού συγκροτήματος. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης ως ιδιοκτήτης του ακινήτου επιθυμεί να αξιοποιήσει το διατηρητέο συγκρότημα με τον περιβάλλοντα χώρο του για κοινωφελείς και πολιτιστικές χρήσεις, για την εξυπηρέτηση των αναγκών της ευρύτερης περιοχής της Ε’ Δημοτικής Κοινότητας (Δ.Κ.). Επιθυμία του Δήμου είναι η συμμετοχή των κατοίκων της Ε’ Δ.Κ.: i. στην επιλογή των χρήσεων εντός του χώρου του διατηρητέου συγκροτήματος και ii. τη διαμόρφωση ενός κτιριολογικού προγράμματος για την αξιοποίησή του, στο πλαίσιο των προκαταρκτικών ενεργειών για την, εν συνεχεία, διενέργεια του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού. Η συμμετοχή της Ε’ Δ.Κ. και των κατοίκων της περιοχής στη διαμόρφωση του κτιριολογικού προγράμματος θέτουν μια στέρεη και δημοκρατική βάση για τον καθορισμό και, εν τέλει, την επίτευξη των στόχων του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Θεσσαλονίκης, η Αντιδημαρχία Τεχνικών Έργων και η Διεύθυνση Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών συνεργάστηκε με την Περιβαλλοντική Οργάνωση Μαμαγαία προκειμένου να επιτευχθεί η εμπλοκή και συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση του πλαισίου του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, η Μαμαγαία κάλεσε τους πολίτες και κατοίκους της περιοχής να συμμετέχουν σε: α. έρευνα μέσω ερωτηματολογίου και β. διαδικασίες διαμόρφωσης προτάσεων

σχεδιασμού

του

χώρου.

Συγκεκριμένα,

πραγματοποιήθηκαν

δύο

εργαστήρια

συμμετοχικού σχεδιασμού: α. ένα κλειστό εργαστήριο με τη σχολική κοινότητα του 14ου Γυμνασίου και 14ου Γενικού Ενιαίου Λυκείου Θεσσαλονίκης και β. ένα ανοιχτό εργαστήριο με τη συμμετοχή κατοίκων της 5ης Δημοτικής Κοινότητας, ομάδων πολιτών, ενδιαφερόμενων συλλόγων, τοπικών επιχειρήσεων κτλ.. Τα δύο εργαστήρια στόχευαν, αφενός, να ενημερώσουν για την προγραμματισμένη προκήρυξη αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για την αποκατάσταση του διατηρητέου συγκροτήματος του Ντεπώ και, 4

αφετέρου, να εμπλέξουν τους πολίτες και κατοίκους της περιοχής στις διαδικασίες σχεδιασμού του χώρου. Στη διάρκεια των εργαστηρίων, οι πολίτες συμμετείχαν σε συλλογικές διαδικασίες, μέσα στις οποίες διατύπωσαν τις απόψεις και προτάσεις τους για τις προτεινόμενες χρήσεις-λειτουργίες του χώρου

και

την

κατάρτιση

του

κτιριολογικού

προγράμματος

για

την

αποκατάσταση του

συγκροτήματος. Στη μελέτη αυτή παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα τόσο της έρευνας μέσω ερωτηματολογίου όσο και των δύο εργαστηρίων συμμετοχικού σχεδιασμού.

Θεωρητικά στοιχεία Αστική αναγέννηση H έννοια της αστικής αναγέννησης ή ανάπλασης Η αστική αναγέννηση ή ανάπλαση είναι μία διαδικασία που συγκεντρώνει τεχνικά και κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για ένα δυναμικό φαινόμενο το οποίο ελκύει το ενδιαφέρον του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου, ως τρόπος δράσης και επίλυση των αναδυόμενων σύγχρονων προβλημάτων του αστικού χώρου (Hall, 2002). Βασικό άξονα προσέγγισης και ερμηνείας του φαινομένου αυτού, είναι η ανανέωση και η αποκατάσταση του εκάστοτε αστικού συστήματος (ανάπλαση των χαμένων ή των κατεστραμμένων κυτταρικών ιστών του) με την ταυτόχρονη συμπερίληψη του ανθρωπίνου δυναμικού. Είναι αντιληπτό πως η αστική αναγέννηση αφορά την ανανέωση, την επαναδημιουργία και την αποκατάσταση μιας ολότητας στην οποία συνυπάρχουν και αλληλοεπηρεάζονται οι οικονομικές δραστηριότητες, οι κοινωνικές συνθήκες, η περιβαλλοντική και η αστική μορφολογία. Αναλύοντας την οικονομική, φυσική, κοινωνική και περιβαλλοντική κατάσταση της περιοχής μελέτης, μία ανάπλαση αναζητά βελτιώσεις διαρκείας μέσα από ένα καθολικό πρόγραμμα δράσης. Λαμβάνοντας υπόψη τα δυναμικά δεδομένα του χώρου και του χρόνου στον οποίο εξελίσσεται, συστήνει μια στρατηγική δράσεων και διαδικασιών, αντιστοίχων με την κάθε επιμέρους περίπτωση, για το βέλτιστο αποτέλεσμα. Σκοπός και στόχοι H αστική αναγέννηση θέτει ως προτεραιότητά της τον εντοπισμό των αναγκών που αναδύονται στο χωρικό πλαίσιο που αυτή θα εξελιχθεί. Πρόκειται για ζητήματα που αφορούν την τεχνική και λειτουργική διάσταση του αστικού χώρου (ανάγκες σε υποδομές, μεταφορές, χώροι πρασίνου, κοινωνική πρόνοια κ.α.) αλλά και τις ανάγκες που εκφράζονται από το κοινωνικό σύνολο. Τελικό

5

στόχο αποτελεί ο σχηματισμός ενός θελκτικού αστικού τοπίου με την εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης, το οποίο δεν ακολουθεί κάποιο άκαμπτο (προκαθορισμένο) θεσμικό πλαίσιο, αλλά προσαρμόζεται στις συνθήκες κάθε περίπτωσης, συνεισφέροντας στη συνολική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου (Adams, Tiesdell, 2013). Πρακτικές και εργαλεία εφαρμογής Όσον αφορά πρακτικές πραγμάτωσης της αστικής αναγέννησης, κάθε χώρα ακολουθεί διαφορετικούς τρόπους και διαδικασίες, που σχετίζονται με το θεσμικό πλαίσιο και την αντίληψη για τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Τα θεσμικά συστήματα που αφορούν στον σχεδιασμό του χώρου διαφέρουν διαχρονικά και μεταξύ των χωρών, αντανακλώντας με αυτόν τον τρόπο τις πολιτικές και τη συνολική θεώρηση του αστικού πεδίου σε κάθε περίπτωση. Ωστόσο, η μοναδικότητα κάθε περιοχής και το σύνολο των συνθηκών που εξελίσσονται στο εσωτερικό της, πρέπει να αποτελούν κατευθυντήριο άξονα σχεδιασμού της αστικής αναγέννησης για το καλύτερο, βιώσιμο και ουσιώδες αποτέλεσμα.

Συμμετοχικός Σχεδιασμός Ο συμμετοχικός σχεδιασμός ως μοντέλο σχεδιασμού

Εικόνα νο.1 Περιοχή εμβέλειας ανάρτησης πληροφοριακού υλικού σε πόρτες πολυκατοικιών και καταστημάτων πηγή: Ηλιόπουλος, Καλλιγάς, 2017

Ο συμμετοχικός σχεδιασμός πρόκειται για ένα αναδυόμενο και ιδιαιτέρως σημαντικό μοντέλο σχεδιασμού, μία διαδραστική σχεδιαστική πρακτική η οποία στηρίζεται σε κοινά συμφέροντα και 6

κοινούς στόχους των συμμετεχόντων, με στόχο έμπρακτα ενεργητικά αποτελέσματα, λογικώς ανάλογα των πόρων και της δυναμικής που διαθέτει. Κατά την πραγμάτωση του, οι άμεσα ενδιαφερόμενοι συμμετέχουν καθοριστικά σε συνεργασία με τους ανάλογους επαγγελματίες ώστε να εξασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία της δράσης στο πλαίσιο συνεργασίας και συν-ευθύνης. Η καθοριστική

πτυχή

του

συμμετοχικού

σχεδιασμού

έγκειται

στον

τρόπο

συμμετοχής

των

ενδιαφερομένων. Η συμμετοχή αυτή, πρέπει να συμβαίνει ενεργά από τα πρωταρχικά στάδια και να μην λαμβάνει χαρακτήρα “πρόσκλησης τελευταίας στιγμής” για συζήτηση προκαθορισμένων διαδικασιών και ειλημμένων αποφάσεων (Roberts, Sykes, 2000). Η ενεργοποίηση διάφορων κοινωνικών ομάδων της περιοχής όπου συντελούνται αστικές παρεμβάσεις, αποτελεί δομικό μέλημα της συμμετοχικής διαδικασίας. Όσα άτομα επιτελούν λειτουργικό ρόλο στο σχεδιασμό του αστικού τοπίου, όσα «ζουν» και διαμορφώνουν την καθημερινότητα της περιοχής μελέτης, πρέπει να έχουν ουσιώδη συμμετοχή στην αναδιαμόρφωση του αστικού χώρου, των συνθηκών και των δυναμικών που τον διέπουν. Χαρακτηριστικές πρακτικές συμπερίληψης στη διαδικασία του σχεδιασμού είναι οι συνελεύσεις/ διαβουλεύσεις, οι ανοιχτές -για το κοινό- παρουσιάσεις σχεδίων, η πρόσκληση των πολιτών στις επί το έργο διαδικασίες και τα εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού. Τέλος, στο πλαίσιο του συμμετοχικού σχεδιασμού επαναπροσδιορίζεται ο ρόλος του σχεδιαστή (αρχιτέκτονα,

πολιτικού μηχανικού, πολεοδόμου, κ.λπ.) ο οποίος πλέον συγκεντρώνει νέα

χαρακτηριστικά. Επιδιώκοντας την υλοποίηση των ρεαλιστικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου, καλείται να συντονίσει, να κατευθύνει, να εκφράσει, να εξειδικεύσει και να πραγματώσει τις ανάγκες που προκύπτουν σε ρεαλιστικές προτάσεις και λύσεις (Αραβαντινός, 2007). Η σπουδαιότητα εφαρμογής του συμμετοχικού σχεδιασμού στην αστική αναγέννηση Η αστική ανάπτυξη-αναγέννηση είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτελέσει μία απόλυτα οριζόντια διαδικασία, γεγονός που καταδεικνύει την αναγκαιότητα ενός μοντέλου σχεδιασμού με συμμετοχικά χαρακτηριστικά, το οποίο θα επιχειρεί την καταπολέμηση του ακούσιου πολεοδομικού αυταρχισμού, προς όφελος μιας δημοκρατικής πολεοδομίας. Μία σαφώς δύσκολη και νεοσύστατη προσπάθεια, καθώς καλείται να ευδοκιμήσει στην σύγχρονη οικονομία και την ανταγωνιστική ανάπτυξη (Ηλιόπουλος, Καλλιγάς, 2017). Ωστόσο, αναλογιζόμενοι τον «εξισορροπητικό» χαρακτήρα που καλείται να λάβει ο πολεοδομικός σχεδιασμός, δηλαδή, την στόχευση για εποικοδομητικό συμβιβασμό αντικρουόμενων απόψεων και χρήσεων, τη δημιουργία βιώσιμων, αναγεννημένων αστικών τόπων, παρατηρείται πλέον η έντονη προσπάθεια εξασφάλισης της συμμετοχής του ενδιαφερόμενου πληθυσμού στις περισσότερες μορφές και διαδικασίες του σχεδιασμού.

7

Αναλύοντας τη σημερινή εικόνα του αστικού χώρου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή επήλθε, παρατηρούμε, από τη μία, τον τεχνικό σχεδιασμό και, από την άλλη, τον άνθρωπο, να

είναι

αλληλοσχετιζόμενοι σε κοινό χώρο-χρονικό πλαίσιο. Επομένως, η ευθύνη του καθενός, ως μονάδα για το χώρο που χρησιμοποιεί και δρα, είναι το πιο σημαντικό κριτήριο συμμετοχής στη διαδικασία μιας συμμετοχικής αστικής αναγέννησης .

Ιστορικά στοιχεία Ντεπώ Η ιστορία των Τροχιοδρόμων στη Θεσσαλονίκη ξεκινάει στα τέλη του 19ου αι. σε μία χρονική περίοδο κατά την οποία συντελούνται σημαντικές αλλαγές σε κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο: οι δημόσιες υποδομές (π.χ. σιδηροδρομικό δίκτυο) αναβαθμίζονται και η πόλη κάνει σημαντικά βήματα εκμοντερνισμού . Γενεσιουργός αιτία για το σχεδιασμό και την υλοποίηση των τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης υπήρξε η προσπάθεια σύνδεσης του δυτικού πόλου με τον ανατολικό, μέσω του κέντρου της πόλης, και συγκεκριμένα, της περιοχής του Μπες Τσινάρ στα δυτικά και της συνοικίας των Εξοχών στα ανατολικά. Τα πρώτα βαγόνια μεταφοράς ήταν ιππήλατα ενώ μετά το 1908 εμφανίζονται σταδιακά και τα πρώτα ηλεκτροκίνητα βαγόνια. Οι πρώτες εγκαταστάσεις του αμαξοστασίου δημιουργούνται στην περιοχή του Λευκού Πύργου, ωστόσο το 1895 μετά την καθοριστική γεφύρωση του ρέματος Μπουγιούκ Ντερέ, το οποίο βρισκόταν σε γειτνίαση με την περιοχή, μετεγκαθίστανται στην σημερινή τους θέση (Σαλαπασίδης et al, 2007). Η σπουδαιότητα ύπαρξης του αμαξοστασίου, σε συνδυασμό με τη χωρική του δυναμική, χαρακτήρισε καθοριστικά την περιοχή, αποδίδοντας μάλιστα το έως και σήμερα όνομα της, Ντεπώ (Depot = κατάθεση, αποθήκη). Το σύνολο των εγκαταστάσεων κατασκευάστηκαν από τον Pierro Arrigoni, σπουδαίο αρχιτέκτονα της εποχής, γνωστό για πλήθος σημαντικών κτιρίων που ακόμη διατηρούνται σε ολόκληρη την πόλη. Σύμφωνα με τον Κολώνα (2014) τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά του αμαξοστασίου καταγράφονται ως εξής: ●

Κατά κύριο λόγο, περιμετρική τοποθέτηση των κτιρίων εντός του οικοπέδου για τη βέλτιστη λειτουργία του βιομηχανικού συνόλου,

●

Τα κτίρια παρουσιάζουν τυπολογία – μορφολογία που διαμορφώνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετείται βέλτιστα η λειτουργία τους. Σε αυτά κατατάσσονται αποθηκευτικοί χώροι, χώροι επισκευής βαγονιών, γραφεία και μέρη κατοικίας για υψηλόβαθμα στελέχη της εταιρείας τροχιοδρόμων,

●

Εμφανίζονται αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του εκλεκτικισμού στα κτίρια που είχαν χρήση διοίκησης ή οικίας ενώ στα υπόλοιπα, ενώ επικρατεί η βιομηχανική τυπολογική προσέγγιση

8

●

Οι κατασκευές αποτελούνται από λιθοδομή και πλινθοδομή, σε συνδυασμό με μεταλλικούς σκελετούς στα οροφές.

Η σημερινή έκταση που καταλαμβάνει το συγκρότημα, είναι μικρότερη από εκείνη του παρελθόντος. Τα σωζόμενα κτίρια έχουν σημαντική ιστορική και αρχιτεκτονική αξία, ωστόσο δεν αποτελούν το πλήρες αρχικό σύνολο καθώς κάποια από εκείνα έχουν καταστραφεί πλήρως (Σαλαπασίδης et al, 2007). Τέλος, η γεωγραφική θέση του βιομηχανικού συνόλου αποτελεί, από την πρώτη στιγμή εγκατάστασης του έως και σήμερα, το σπουδαιότερο στοιχείο της συνολικής του αξίας.

Εργαστήρια Συμμετοχικού Σχεδιασμού Περιγραφή και μεθοδολογία Στο πλαίσιο πραγματοποίησης δράσεων συμμετοχής και ευαισθητοποίησης των πολιτών η Μαμαγαία πραγματοποιησε δύο (2) εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού: 1.

Τo πρώτο απευθύνθηκε στη σχολική κοινότητα του 14ου Γυμνασίου - Λυκείου, δηλαδή τους/τις

μαθητές/ριες, τους/τις καθηγητές/ριες και τους γονείς. Πραγματοποιήθηκε, στο πρώτο μέρος, γύρω από τις εγκαταστάσεις του Ντεπώ και, στο δεύτερο μέρος, μέσα στο χώρο του σχολείου την Παρασκευή 4 Νοεμβρίου, από τις 08.30 μέχρι τις 14.00.

2.

Το δεύτερο απευθύνθηκε σε γείτονες/ισσες και περίοικους/ες, σε δυνητικούς χρήστες του

χώρου και σε ενδιαφερόμενους πολίτες. Πραγματοποιήθηκε, στο πρώτο μέρος, γύρω από τις εγκαταστάσεις του Ντεπώ και, στο δεύτερο μέρος, στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, την Κυριακή 20 Νοεμβρίου, από τις 10.00 μέχρι τις 14.30. Προκειμένου να πετύχει την άρτια πραγματοποίησή των εργαστηρίων η ομάδα μας δούλεψε σε τρία στάδια: Α. Προετοιμασία εργαστηρίων, Β. Υλοποίηση εργαστηρίων, Γ. Επεξεργασία στοιχείων εργαστηρίων. Α. Προετοιμασία εργαστηρίων Στο πρώτο στάδιο η Οργάνωσή μας προχώρησε στις εξής δράσεις: -Συγκέντρωσε υλικό, βιβλιογραφία, αρθρογραφία, παλαιότερες μελέτες, χάρτες, σχετικά Video τόσο για τη συγκεκριμένη περιοχή ενδιαφέροντος όσο και για σχετικές διαδικασίες συμμετοχικού σχεδιασμού.

-Δημιούργησε δύο (2) χάρτες σε υπόβαθρο Autocad: i. Κάτοψη και ii. Αξονομετρικός χάρτης της περιοχής ενδιαφέροντος.

9

-Πραγματοποίησε δύο επιτόπιες επισκέψεις στην περιοχή γύρω από το παλιό αμαξοστάσιο του Ντεπώ και εντόπισε σημεία και χώρους όπου θα μπορούσαν να διαδράσουν με τους συμμετέχοντες και συμμετέχουσες των εργαστηρίων.

-Δημιουργησε φωτογραφικό υλικό, τόσο από επίγειες φωτογραφίες όσο και από αεροφωτογραφίες (με τη σχετική άδεια του Δήμου). Στο συγκεκριμένο στάδιο η Οργάνωσή μας σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών, προέβη στις εξής δράσεις δημοσιοποίησης της Online έρευνας και συμμετοχικών εργαστηρίων: -δημιούργησε online φόρμα ερωτηματολογίου, -δημιούργησε online αίτηση ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο δεύτερο εργαστήριο, -δημιούργησε αφίσα με σχετικό QR code, -συνέταξε και δημοσιοποίησε σχετικό Δελτίο Τύπου, -συνέταξε κείμενο θυροκόλλησης για την ενημέρωση της γειτονιάς, -έκανε αναρτήσεις στα website και social media του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Οργάνωσης, -σε συνεργασία με εργαζόμενες/ο του Δήμου Θεσσαλονίκης έκανε αφισοκόλληση σε σημεία ενδιαφέροντος στη γειτονιά καθώς επίσης και στις πόρτες γειτονικών πολυκατοικιών. Πιο συγκεκριμένα, και όσον αφορά το πρώτο εργαστήριο, η ομάδα μας επικοινώνησε με τον γυμνασιάρχη του 14ου Γυμνασίου κ. Πάντο και τη λυκειάρχισσα του 14ου ΓΕΛ κα. Σπορίκη, τόσο δια ζώσης όσο και με email, προκειμένου να τους ενημερώσει και να ζητήσει τη συνεργασία τους στην πραγματοποίηση του εργαστηρίου και την προσέλκυση μελών της σχολικής κοινότητας. Η απόκριση και των δύο ήταν εξαρχής πολύ θετική. Ο γυμνασιάρχης και η λυκειάρχισσα ανέλαβαν αρχικά να ενημερώσουν και έπειτα να συγκεντρώσουν τον απαιτούμενο αριθμό μαθητών και μαθητριών από κάθε τάξη, το οποίο και πραγματοποίησαν με κλήρωση, και έναν ικανό αριθμό καθηγητών/ριων και γονέων, που προέκυψε μετά από δήλωση ενδιαφέροντός τους. Εν συνεχεία, διευκρινήστηκαν πρακτικά και τεχνικά ζητήματα και στάλθηκαν οι φόρμες συναίνεσης στους γονείς των μαθητών/τριων. Σε επόμενο στάδιο, η ομάδα μας πραγματοποίησε επίσκεψη στις εγκαταστάσεις του σχολείου προκειμένου να εντοπίσει το χώρο για την πραγματοποίηση του εργαστηρίου. Ο χώρος αυτός αποφασίστηκε να είναι η παλιά αίθουσα εκδηλώσεων, η οποία κατά τη διάρκεια των χρόνων του Covid είχε παραμεληθεί και στην ουσία αχρηστευθεί. Σε συνεννόηση με τη λυκειάρχισσα, η οποία μας διέθεσε την καθαρίστρια του σχολείου, η ομάδα μας, μία μέρα πριν το εργαστήριο, καθάρισε και διαμόρφωσε την αίθουσα προκειμένου να είναι λειτουργική, διαδραστική και επίσης ευχάριστη. Σε αυτή τη διαδικασία μας βοήθησαν και μαθητές/τριες. Δημιουργήσαμε χώρο εργασίας για την ολομέλεια και τις ομάδες, ενισχύσαμε τον χώρο με τεχνοακουστικό εξοπλισμό (προτζέκτορα και 10

οθόνη προβολής, υπολογιστή, ηχείο, flipchart) και και διακοσμήσαμε τους τοίχους με χάρτες και αφίσες από σχετικά εργαστήρια που έχει εκπονήσει η Μαμαγαία. Επίσης, εκτυπώσαμε χάρτες κάτοψης του Ντεπώ, αξονομετρικά σχέδια και δημιουργήσαμε σχετικά υποστηρικτικά κείμενα (χρήσεις γης, οδηγίες εργασίας προς ομάδες). Τα τελευταία τα τοποθετήσαμε στους χώρους εργασίας της κάθε ομάδας μαζί με μαρκαδόρους, ξυλομπογιές, λευκές κόλλες, post-it και λοιπά υλικά που ήταν αναγκαίο για τη συμμετοχική διαδικασία σχεδιασμού και διατύπωσης προτάσεων. Αναφορικά

με το δεύτερο εργαστήριο, επισκεφτήκαμε το χώρο του Βαφοπουλείου και

συναντηθήκαμε με την Προϊσταμένη Διεύθυνσης, κα. Έλλη Βουζογλάνη, η οποία και μας υπέδειξε τους διαθέσιμους χώρους που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν την σχεδιαζόμενη δράση και τους/τις συμμετέχοντες/ουσες του εργαστηρίου. Λόγω των εργασιών που λάμβαναν χώρα στο Πνευματικό Κέντρο, ο πιο κατάλληλος χώρος κρίθηκε η αίθουσα του Αναγνωστηρίου, στον 1ο όροφο. Σχετικά με την προσέλκυση συμμετεχόντων/ουσων, η ομάδα μας είχε δημοσιοποιήσει από τις 2 Νοεμβρίου 2022 την Online αίτηση εγγραφής για τα εργαστήρια και δόθηκε η δυνατότητα χειρόγραφης εγγραφής σε λίστα στην είσοδο του Βαφοπουλείου. Οι συνολικές εγγραφές ήταν εκατόν είκοσι τρεις (123) με μία κατανομή εξήντα πέντε (65) γυναίκες - πενήντα οκτώ (58) άντρες1. Προκειμένου να γίνει επιλογή των τελικών συμμετεχόντων η ομάδα μας λειτούργησε ως εξής: επικοινώνησε τηλεφωνικά με τους πρώτους εγγεγραμμένους/ες στη λίστα, ώστε να επιβεβαιώσει τη συμμετοχή τους και έδωσε πληροφορίες για τον τόπο και ώρα συνάντησης, όπως επίσης και για το περιεχόμενό του. Παράλληλα έστειλε μία σειρά από προσκλήσεις σε αιρετούς του Δήμου Θεσσαλονίκης (Δήμαρχος, Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων) και του Δήμου Καλαμαριάς (Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας & Περιβάλλοντος), σε τμήματα της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Τμήμα Αρχιτεκτονικής και Τμήμα Χωροταξίας και Ανάπτυξης), μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας από Πανεπιστήμια του Ελλαδικού χώρου, στην τοπική ομάδα πολιτών “Ντεπολίτες” και στις οργανώσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και STIPO - Gr. Δύο μέρες πριν από τη δράση, η ομάδα μας διαμόρφωσε το χώρο του Αναγνωστηρίου προκειμένου να είναι λειτουργικός, διαδραστικός και επίσης ευχάριστος. Δημιουργήσαμε χώρο εργασίας για την ολομέλεια και τις ομάδες, ενισχύσαμε τον χώρο με τεχνοακουστικό εξοπλισμό (προτζέκτορα και οθόνη, υπολογιστή, ηχείο, flipchart) και και διακοσμήσαμε τους τοίχους με χάρτες και αφίσες από σχετικά εργαστήρια που έχει εκπονήσει η Μαμαγαία. Επίσης, εκτυπώσαμε χάρτες κάτοψης του Ντεπώ, αξονομετρικά και φωτογραφίες και δημιουργήσαμε σχετικά υποστηρικτικά κείμενα και εργαλεία (χρήσεις γης, ‘δέντρο αναγκών-προτάσεων’, οδηγίες εργασίας προς ομάδες). Τα τελευταία τα 1

Η ομάδα των συμμετεχόντων/ουσων στα δεύτερο εργαστήριο απαρτίζονταν, σε υψηλό βαθμό, από άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου, όπως πχ. ακαδημαϊκοί, αρχιτέκτονες, λοιποί μηχανικοί, πολεοδόμοι, κοινωνιολόγοι κτλ..

11

τοποθετήσαμε σε κάθε τραπέζι εργασίας ομάδας μαζί με μαρκαδόρους, ξυλομπογιές, λευκές κόλλες, post-it και λοιπό υλικό που ήταν αναγκαίο για για τη συμμετοχική διαδικασία σχεδιασμού και διατύπωσης προτάσεων. Β. Υλοποίηση εργαστηρίων Κατά τη διάρκεια και των δύο (2) εργαστηρίων η ομάδα μας συναντήθηκε με τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες στην είσοδο του 14ου Γυμνασίου-Λυκείου, όπου και έκανε ένα καλωσόρισμα και μία σύντομη παρουσίαση της Μαμαγαία. Στο σημείο αυτό, στο πρώτο εργαστήριο πήρε το λόγο η κα. Αθηνά Λερίδου, από το Τμήμα Μελετών Δημοτικών Κτιρίων και Κοινόχρηστων Χώρων του Δήμου Θεσσαλονίκης ενώ στο δεύτερο ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών έργων κος. Εφραίμ Κυριζίδης. Στη συνέχεια, δώσαμε συνοπτικές πληροφορίες για το εργαστήριο και ενθαρρύναμε τους συμμετέχοντες να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με το χώρο και να ακολουθήσουν τη διαδρομή που τους προτείνουμε σιωπηλά με διάθεση παρατήρησης. Η ομάδα μας έδωσε πληροφορίες για τον οικολογικό πλούτο του ρέματος Μπουγιούκ Ντερέ που διατρέχει την οδό της Νέστορα Τύπα, το οποίο και περπάτησαν οι συμμετέχοντες/ουσες με την έναρξη της περιήγησης. Η επόμενη στάση ήταν στην είσοδο του αμαξοστασίου του Ντεπώ, από την πλευρά της Βασ. Όλγας όπου οι συμμετέχοντες/ουσες είχαν το χρόνο να παρατηρήσουν προσεκτικά -αν και από απόσταση- το χώρο ενδιαφέροντος και να αποτυπώσουν κάποιες λεπτομέρειες που θα ήταν πολύ χρήσιμες στη διατύπωση προτάσεων. Η πορεία συνεχίστηκε κατά μήκος του τείχους επί της Βασ. Ολγας και της Δημητρακοπούλου με πρώτη στάση στο γειτονικό πάρκο της συνοικίας Ουζιέλ. Εκεί έλαβαν χώρα δράσεις γνωριμίας του συνόλου και αποτύπωση σε πίνακα όσων παρατήρησαν και ένιωσαν οι συμμετέχοντες. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες/ουσες, στο πρώτο εργαστήριο, κατευθύνθηκαν στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του σχολείου και, στο δεύτερο, στο Αναγνωστήριο του Βαφοπουλείου. Οι εργασίες στο δεύτερο αυτό μέρος του εργαστηρίου ξεκίνησαν με μία παρουσίαση που περιλάμβανε ιστορικά, πολεοδομικά και πολιτισμικά στοιχεία για το Ντεπώ, χάρτες, σχέδια πολεοδομικής και αστικής κλίμακας, φωτογραφίες και αποσπάσματα από σχετικό ντοκιμαντέρ. Παρουσιάστηκε ο χάρτης - κάτοψη πάνω στον οποίο θα πρότειναν και σχεδίαζαν οι επιμέρους ομάδες και έγινε αντιστοίχιση με τις λεπτομέρειες του αξονομετρικού και των αεροφωτογραφιών. Στο σημείο αυτό έγινε αναφορά στην έννοια και περιεχόμενο του “συμμετοχικού σχεδιασμού” και στην αναγκαιότητα της εμπλοκής των πολιτών στις διαδικασίες σχεδιασμού από την πλευρά οργάνων (αυτο)διοίκησης. Μάλιστα, στο δεύτερο εργαστήριο η σχετική παρουσίαση έγινε από τον κ. Διονύση Λατινόπουλο, Επίκουρο Καθηγητή του Τμ. Χωροταξίας και Ανάπτυξης του ΑΠΘ. Στην περίπτωση του πρώτου εργαστηρίου τονίστηκε η ζωτικής σημασίας γειτνίαση του 14ου Γυμνασίου - Λυκείου με τον 12

χώρο, η προβλεπόμενη του χρήση ως χώρο “εκπαίδευσης” (οικόπεδο που έχει στο παρελθόν διεκδικηθεί για χρήση από το σχολείο) και ο καθοριστικός ρόλος που έχει η “φωνή”, οι ανάγκες και προτάσεις της μαθητικής κοινότητας για την διαμόρφωση της αξιοποίησής του. Στο δεύτερο εργαστήριο αντίστοιχα, τονίστηκε ότι η σύνθεση των συμμετεχόντων είναι πρωτίστως γείτονες/ισσες, περίοικοι, δυνητικοί χρήστες/ριες και ενδιαφερόμενοι/ες και ότι αντίστοιχα οι ανάγκες και προτάσεις τους είναι καθοριστικής σημασίας για το συμμετοχικό σχεδιασμό. Ακολούθως, παρουσιάστηκαν οι προδιαγραφές του Δήμου για τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και λειτουργίες για το Ντεπώ, έτσι όπως αυτές ορίζονται από τη μελέτη Αναθεώρησης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου. Τονίστηκε ότι οι συμμετέχοντες μπορούν να προτείνουν και άλλες χρήσεις που ενδεχομένως να μην βρίσκονται στη λίστα. Στη συνέχεια, δόθηκαν οδηγίες για το τον τρόπο εργασίας σε ομάδες: -διατύπωση αναγκών στο ειδικά διαμορφωμένο έντυπο “Δέντρο των Αναγκών και Προτάσεων”, -μετασχηματισμός τους σε προτάσεις και αποτύπωσή τους στο ίδιο έντυπο, -μεταφορά των προτάσεων στο χάρτη με κάποιο τρόπο απεικόνισης (σχέδιο, σύμβολα, κείμενο κτλ.) με αναφορά στη λίστα προτεινόμενων χρήσεων γης και λειτουργιών όπως επίσης και στο αντίστοιχο χρώμα που υποδεικνύεται για κάθε μία, -συμπλήρωση του Υπομνήματος με επεξήγηση της αντιστοίχισης με τις χρήσεις γης και λειτουργίες της λίστας. Ως μεθοδολογία του τρόπου εργασίας στις ομάδες προτείναμε οι ομάδες: -να δουλέψουν συμπεριληπτικά, δηλαδή όλα τα μέλης της ομάδας μιλάνε σε κύκλο, -να αναθέσουν ρόλους που θα διευκολύνουν τις εργασίες στην ομάδα (πχ. συντονιστή/ρια συζήτησης), -τα μέλη να σκεφτούν όχι μόνο τις ατομικές τους ανάγκες αλλά τις συλλογικές, δηλαδή της γειτονιάς και της κοινότητας, με έμφαση στις ευπαθείς ομάδες, σε όσους/ες δεν έχουν εύκολη πρόσβαση, τους ανάπηρους, τους ηλικιωμένους και τα μικρά παιδιά. Χωρίσαμε τους συμμετέχοντες/ουσες σε τυχαίες ομάδες, οι οποίες στο πρώτο εργαστήριο ήταν πέντε (5) και στο δεύτερο έξι (6). Ο σχηματισμός τους έγινε με τυχαίο τρόπο, γεγονός που οδήγησε στην ανάμειξη διαφορετικών ηλικιών και ρόλων (στο πρώτο εργαστήριο) και ανθρώπων που ενδεχομένως να μην ήταν γνώριμοι (στο δεύτερο). Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι οι ομάδες τοποθετήθηκαν σε ξεχωριστούς χώρους-τραπέζια. Η παρουσία του συντονιστή/ριας ενθάρρυνε την έκφραση γνώμης από όλους/ες μέσα στην ομάδα ακόμα και από αυτούς/ες που δεν είναι εξοικειωμένοι/ες να εκφράζονται σε συλλογικό επίπεδο. Τέλος, τονίστηκε ότι η συμπεριληπτική διάθεση που θέλαμε να επιτύχουμε, δεν αφορούσε μόνο στους συμμετέχοντες/ουσες κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων αλλά και στη σκέψη για τις λοιπές πληθυσμιακές ομάδες της γειτονιάς και της κοινότητας που ενδεχομένως να 13

απουσίαζαν.

Έτσι, που κάθε ομάδα στο σχεδιασμό της θα λάβει υπόψη μητέρες με παιδιά,

ηλικιωμένους, άτομα με ειδικές ανάγκες κ.α. Οι ομάδες λειτούργησαν συνεργατικά, με πολύ ενδιαφέρον, δημιουργικότητα, έμπνευση και οι προτάσεις τους ήταν σε πολύ μεγάλο βαθμό ιδιαίτερα επεξεργασμένες, υψηλού επιπέδου, καινοτόμες και συμπεριληπτικές (βλ. σχετική ανάλυση και video). Στο τέλος, οι ομάδες παρουσίασαν το χάρτη με τις προτάσεις τους σε μία 5λεπτη παρουσίαση στην ολομέλεια, στην οποία σημαντικό ήταν να αναφέρουν τον τρόπο με τον οποίο εργάστηκαν. Έγιναν ερωτήσεις και σχόλια στις ομάδες, οι οποίες και χειροκροτήθηκαν. Πριν αποχαιρετήσουμε τους συμμετέχοντες τους ζητήσαμε να μας δώσουν μια σύντομη ανατροφοδότηση με έναν ενσώματο τρόπο που θύμιζε τον τρόπο εργασίας μας ως σύνολο. Ο τελικός αριθμός συμμετεχόντων στο πρώτο εργαστήριο ήταν 58 και στο δεύτερο 62. Γ. Επεξεργασία στοιχείων εργαστηρίων Μετά το πέρας των εργαστηρίων η ομάδα μας συγκέντρωσε το υλικό που παράχθηκε κατά τη διάρκεια αυτών από τις ομάδες: -11 χάρτες κατόψεις (5 από το πρώτο εργαστήριο και 6 από το δεύτερο), -6 έντυπα “Δέντρα αναγκών & προτάσεων”, -σημειώσεις από κάθε ομάδα σε κόλλες Α4, -φωτογραφίες από τον πίνακα με τις πρώτες παρατηρήσεις από την περιήγηση, -φωτογραφίες από τον τρόπο εργασίας των ομάδων, -video από τις παρουσιάσεις των χαρτών. Τα παραπάνω αρχεία έχουν κατατεθεί σε ψηφιακή μορφή στη Διεύθυνση, ως τεκμήρια της συμμετοχικής διαδικασίας. Στη βάση αυτών, αναπτύχθηκαν κείμενα με τους βασικούς άξονες της ανάλυσης που περιλαμβάνουν ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα και που παρουσιάζονται στη συνέχεια.

Αποτελέσματα Εργαστηρίων Συμμετοχικού Σχεδιασμού Ανάλυση αποτελεσμάτων εργαστηρίων συμμετοχικού σχεδιασμού Βασικοί άξονες στους οποίους στηρίχθηκαν τα αποτελέσματα - προτάσεις που προέκυψαν από τα δύο (2) εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού είναι, αρχικά, η χαρτογράφηση (αποτύπωση) των ποικίλων αναγκών του εμπλεκόμενου πληθυσμού και, στη συνέχεια, ο μετασχηματισμός τους σε προτάσεις χρήσης-λειτουργιών για την αξιοποίηση του χώρου του Ντεπώ. Προτροπές στη διαδικασία αυτή της επανενεργοποίησης και αξιοποίησης του συγκεκριμένου χώρου ήταν η διατήρηση και ανάδειξη των

14

μοναδικών χαρακτηριστικών του, πάντα στο πλαίσιο του βιώσιμου σχεδιασμού καθώς και η συμπερίληψη διαφορετικών κοινωνικών ομάδων σε αυτόν. Οι τελικές προτάσεις χρήσεων αποτυπώθηκαν σε έντεκα (11) χάρτες από τον αντίστοιχο αριθμό ομάδων των δύο (2) εργαστηρίων (πέντε (5) στο πρώτο με τη σχολική κοινότητα του 14ου και έξι (6) στο δεύτερο με τους γείτονες και πολίτες). Να σημειώσουμε ότι υπήρχε χάρτης ομάδας από το δεύτερο εργαστήριο που δεν περιλάμβανε συγκεκριμένες χωροθετήσεις λειτουργιών αλλά διατυπώσεις αναγνωρισμένων συλλογικών αναγκών. Ο λόγος, όπως εξήγησαν τα μέλη της ομάδας, ήταν ότι “η χωροθέτηση είναι δουλειά των αρχιτεκτόνων και όχι δική μας”. Οι προτεινόμενες λειτουργίες και χρήσεις από την πλευρά των συμμετεχόντων βασίστηκαν, αρχικά, στις αντίστοιχες που υποδεικνύει η μελέτη Αναθεώρησης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, όπως επίσης και σε νέες προτάσεις λειτουργιών - χρήσεων που διατύπωσαν οι ίδιοι/ες. Για το ιστορικό, σήμερα η μελέτη Αναθεώρησης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου βρίσκεται σε τελικό στάδιο έγκρισης από το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας. Η παρακάτω ανάλυση ακολουθεί μία ανάλογη δομή.

Γράφημα νο.1 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

Πολιτισμός Τομέα υψηλού ενδιαφέροντος για του συμμετέχοντες των εργαστηρίων αποτέλεσε η αξιοποίηση του Ντεπώ μέσα από χώρους και δράσεις πολιτισμού. Αρχικά, αναδείχθηκε ως καίρια, η ανάγκη συνειδητοποίησης της ιστορικής κληρονομιάς που φέρει αυτό το χωρικό σύνολο καθώς και η συμπερίληψη της με βέλτιστο και εξελικτικό τρόπο στις σχεδιαστικές προτάσεις. Η σημαντική ιστορική και αρχιτεκτονική αξία των εγκαταστάσεων του πρώην

15

αμαξοστασίου Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού αναγνωρίστηκε θερμά από μεγάλο εύρος συμμετεχόντων, κυρίως του δεύτερου εργαστηρίου, οι οποίοι, σε μεγάλο βαθμό, ενέταξαν στις προτάσεις τους τη διατήρηση και την αξιοποίηση τους. Στόχος των προτάσεων ήταν ο χώρος να αποτελέσει τοπόσημο της περιοχής, να προσδώσει στοιχεία πολιτισμικής μοναδικότητας και να λειτουργήσει ως εμβληματικό χαρακτηριστικό στην αναγέννηση του Ντεπώ αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Χαρακτηριστικές προτάσεις που κατατέθηκαν σε αυτό το πλαίσιο ήταν η δημιουργία ενός μουσειακού χώρου με αναφορά στο Τραμ, την ιστορία των Τροχιοδρόμων και την συνολική ιστορική εξέλιξη της περιοχής. Ένα “υπαίθριο μουσείο τραμ όπου θα γίνεται και συντήρηση βαγονιών”, ένα “κέντρο ερευνών βιώσιμης μετακίνησης” και ένα “μουσείο από το τραμ στο μετρό” ήταν κάποιες από τις σχετικές προτάσεις που αποτυπώθηκαν. Πολλές ήταν επίσης οι προτάσεις για θερινό σινεμά, για χώρους εκδηλώσεων, συναυλιακούς χώρους, εργαστήρια τέχνης, χώρους για graffiti κτλ..

Εκπαίδευση Η άμεση συσχέτιση του αμαξοστασίου με το χώρο του σχολείου έλαβε ιδιαίτερης προσοχής από τους συμμετέχοντες κυρίως του πρώτου εργαστηρίου με τη σχολική κοινότητα. Η αρμονική σύνδεση των δύο χωρικών υπό-συνόλων του Ντεπώ καταγράφεται ως απολύτως βασικό μέλημα των συμμετεχόντων του 14ου Γυμνασίου-Λυκείου. Ανάγκες όπως η ασφάλεια, η εύκολη πρόσβαση και η αναβάθμιση των εκπαιδευτικών υποδομών τονίστηκαν σχεδόν από όλους/ες τους συμμετέχοντες του σχολείου. Ανάγκες, που εξελίχθηκαν σε προτάσεις όπως η παράλληλη δημιουργία και άλλων εκπαιδευτικών χώρων εντός του συνόλου (πχ. βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο κλπ.) αξιοποιώντας το υπάρχον κτιριολογικό δυναμικό και η ’’διάτρηση’’ του μεταξύ τους ορίου (μαντρότοιχος) με καλαίσθητες και λειτουργικές επεμβάσεις. Σημαντικό εδώ είναι να τονίσουμε την ανάγκη των ομάδων της σχολικής κοινότητας να χρησιμοποιούν ενιαίους χώρους για “συνεργατική μελέτη και εργασίες”, ξεκούραση και κοινωνικοποίηση, δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότερες προτάσεις για μελέτη ή/και βιβλιοθήκη είχαν χωροθετημένο και κάποιο χώρο εστίασης (πχ. κυλικείο) σε γειτονικό χώρο.

Αθλητισμός Οι αθλητικές δραστηριότητες καταγράφηκαν ως μία σημαντική ανάγκη του τοπικού πληθυσμού, και κυρίως της μαθητικής κοινότητας, η οποία αντιμετωπίζει κρίσιμα προβλήματα στην πραγμάτωση της, 16

εξαιτίας της έλλειψης αντίστοιχων υποδομών και προδιαγραφών. Παρά την ύπαρξη του Ποσειδωνίου, οι περισσότεροι μαθητές εκδήλωσαν την ανάγκη για μικρές αθλητικές εγκαταστάσεις κοντά στο χώρο του σχολείου. Ως επακόλουθο, στις περισσότερες προτάσεις των μαθητών προτείνεται, μέσα από την αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος ή τη δημιουργία νέων υποδομών, η δημιουργία skatepark, bmx park, γηπέδου μπάσκετ, αθλητικού πάρκου κ.λπ.. Σημαντικό εδώ να σημειώσουμε ότι οι προτάσεις για αθλητισμό διατυπώνονται σε συνδυασμό με δράσεις ψυχαγωγίας και κοινωνικοποίησης.

Αστικό πράσινο Με απόλυτη πλειοψηφία, καταγράφηκε το έντονο ενδιαφέρον για το αστικό πράσινο και γενικότερα για δράσεις περιβαλλοντικού χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, η σημαντική έλλειψη του καθώς και η κακή κατάσταση των υπαρχόντων στοιχείων σημειώθηκαν ως σημαντικές προβληματικές που, σε συνδυασμό με την έντονη επιθυμία των συμμετεχόντων/ουσών για ’’πράσινες’’ πόλεις και γειτονιές, δόμησαν πλήθος προτάσεων στο σύνολο των χαρτογραφήσεων. Κατευθυντήριος άξονας των προτάσεων αυτών αποτέλεσε η ουσιαστική και ποιοτική ενίσχυση του αστικού πρασίνου, με τέτοιο τρόπο ώστε το ανθρωπογενές τεχνητό περιβάλλον να βρεθεί σε αρμονική ισορροπία με φυσικά στοιχεία. Βασικός στόχος των συμμετεχόντων -που αποτυπώθηκε στο σύνολο των αναγκών τους- ήταν το αστικό πράσινο να λειτουργήσει ως άμεσος σύνδεσμος του ανθρώπου με τη φύση, ως «πνεύμονας» καθαρού αέρα προσφέροντας πλήθος ευεργετημάτων όπως, απορρόφηση σκόνης, μείωση της ρύπανσης, μεγαλύτερες συγκεντρώσεις οξυγόνου, μείωση των θορύβων, βέλτιστο δροσισμό, αερισμό, σκίαση και συνολική αισθητική αναβάθμιση. Αναφέρθηκε επίσης η ενεργητική συμβολή του και στην ψυχοσύνθεση των κατοίκων, μέσα από τη δυνατότητα ηρεμίας και ευεξίας που δημιουργεί. Στο σύνολο των έντεκα (11) προτάσεων περιλαμβάνονται χώροι πρασίνου με σημειακές παρεμβάσεις, φυτεύσεις κάθε είδους αλλά και οργανωμένες προτάσεις για τη διαχείριση του πρασίνου και των αστικών απορριμμάτων σε επίπεδο γειτονιάς. Προτάσεις όπως βοτανικός κήπος, θερμοκήπιο, αστικός λαχανόκηπος και πάρκο τσέπης ήταν σε αυτή την κατεύθυνση. Επιμέρους προτάσεις για δημιουργία συλλογικών και κοινοτικών εργαστηρίων επανάχρησης, ανακύκλωσης και ανακατασκευής (reduce, reuse, recycle, repair), κοινοτική κομποστοποίηση κτλ. ήταν συχνές μεταξύ των αποτελεσμάτων των ομάδων. Στην ίδια κατεύθυνση ήταν και η έκδηλη επιθυμία σύνδεσης του Ντεπώ με το ρέμα Μπουγιούκ Ντερέ (άξονας πρασίνου), στην οδό Νέστορος Τύπα, μέσα από περάσματα και διατρήσεις του τοίχου, ’’πράσινες’’ διαδρομές, πεζοδρομήσεις, σημεία θέασης, μέρη ανάπαυσης κ.λπ. Επίσης, προτάθηκε η

17

αξιοποίηση του υδάτινου στοιχείου, μέσα από τη δημιουργία κρηνών έξω και μέσα από το χώρο του αμαξοστασίου.

Ελεύθεροι χώροι Καθώς το αντικείμενο μελέτης αποτέλεσε μια αστική περιοχή όπου συναντώνται πλήθος από τα σύγχρονα πολεοδομικά προβλήματα, όπως η πυκνή δόμηση, ή έλλειψη ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων κτλ. εκφράστηκε η θέληση για τη διασφάλιση ελεύθερων επιφανειών. Ανοικτοί χώροι, με λίγες και ήπιες παρεμβάσεις-προσθήκες σε αυτούς, αναδείχθηκαν ως ζητούμενο. Χαρακτηριστικές ήταν οι εκφράσεις που αποτυπώθηκαν στους χάρτες όπως “ανοιχτοί χώροι” όπου θα υπάρχει “ελευθερία έκφρασης (όχι όλα σχεδιασμένα από πριν)”, “μέρη ασχεδίαστα που να εξελίσσονται στον χρόνο για τους

ανοιχτούς

χώρους”

ή

“ευέλικτος

χώρος

μεταβαλλόμενης χρήσης”. Οι χώροι αυτοί

τοποθετήθηκαν, ως επί το πλείστον, στους ήδη υπάρχοντες υπαίθριους χώρους στο κέντρο του οικοπέδου.

Κοινωνική πρόνοια Ιδιαιτέρως σημαντική τόσο σε επίπεδο καταγραφής όσο και πρότασης, παρουσιάζεται η μέριμνα για την κοινωνική πρόνοια. Η αξιοποίηση των υπαρχόντων υποδομών με κατάλληλο τρόπο κρίνεται πολύ σημαντική για την εξυπηρέτηση πλήθους αναγκών που αφορούν συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, όπως ευπαθείς ομάδες, ηλικιωμένοι, ανήλικα παιδιά, αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Το γεγονός αυτό αναμένεται να ισχυροποιήσει τον πολυλειτουργικό χαρακτήρα του Ντεπώ ως σύνολο και να αναβαθμίσει το βιοτικό επίπεδο της περιοχής καθολικά. Στις προτάσεις των ομάδων παρατηρούμε ότι διατυπώθηκε συχνά “ο χώρος να απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες” όπως επίσης προτάθηκαν προγράμματα ανταλλαγής δεξιοτήτων παιδιών με ανθρώπους τρίτης ηλικίας, δημιουργία χώρου ΚΑΠΗ, δομή σχολικού ψυχολόγου αλλά και βρεφονηπιακού σταθμού. Η ύπαρξη χώρου για πρώτες βοήθειες ήταν επίσης μία πρόταση που συναντάται στις περισσότερες προτάσεις.

Υπηρεσίες και υποδομές Μία από τις βασικές επιθυμίες των πολιτών είναι η στελέχωση του Ντεπώ, στο πλαίσιο ανάπλασης του, με τις κατάλληλες υποστηρικτικές υπηρεσίες και υποδομές. Με αυτόν τον τρόπο ο ’’νέος’’ αυτός πολυλειτουργικός αστικός πυρήνας θα μπορεί να λειτουργεί εύρυθμα και καινοτόμα, εξυπηρετώντας τους χρήστες και τους επισκέπτες του, αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό.

18

Για την υλοποίηση αυτής της συνθήκης προτάθηκαν χώροι διοίκησης του Ντεπώ, σημεία εξυπηρέτησης και πληροφόρησης του κοινού και ενημερωτικά περίπτερα ή σημάνσεις (stands, info-points, κ.λπ.). Επίσης, προτάθηκε η δημιουργία co-working spaces και γραφείων τα οποία θα μισθώνονται βραχυπρόθεσμα από πολίτες, κοινωνικές οργανώσεις, επιχειρήσεις start up κτλ..

Πρόσβαση / Συνδέσεις Η πρόσβαση στο χώρο του Ντεπώ και η σύνδεσή του με την γειτονιά ήταν θέματα που απασχόλησαν πολλές ομάδες. Οι σχετικές προτάσεις αποτύπωσαν νέες δυνατότητες πρόσβασης στον υπό μελέτη χώρο, πέρα από την κύρια είσοδο, σε χαρακτηριστικά σημεία των υπόλοιπων πλευρών: επί της οδού Δημητρακοπούλου, από το σχολείο και το ρέμα της Νέστορα Τύπα. Χαρακτηριστική ήταν η ανάγκη όλων των ομάδων του 14ου για αμεσότερη επικοινωνία και πρόσβαση με το σχολείο. Στις ομάδες του δεύτερου εργαστηρίου το ζήτημα της πρόσβασης απασχολησε σε συνδυασμό με την σύνδεση του χώρου με την ευρύτερη περιοχή. Συγκεκριμένα και αναλογιζόμενοι την ύπαρξη και την ένταξη του Ντεπώ στο σύνολο μιας ευρύτερης πολεοδομικής μονάδας, οι συμμετέχοντες κατέγραψαν και επισήμαναν έντονα, τη σημασία για την οργανική του παρουσία στα χωρικά πλαίσια αυτής. Η γειτνίαση με σημαντικούς ιστορικούς, αρχιτεκτονικούς και βιομηχανικούς πόλους έλξης της γύρω περιοχής, οι πληθυσμιακές ροές και οι επιθυμητές λειτουργίες του Ντεπώ λήφθηκαν σοβαρά υπόψη στην αποτύπωση των αναγκών και στη δόμηση των προτάσεων. Στόχος των περισσότερων ομάδων φάνηκε να είναι η παρουσία του Ντεπώ ως ένα διάτρητο σύνολο το οποίο εντάσσεται αρμονικά στην ευρύτερη περιοχή χωρίς αυστηρά όρια. Ένα σύνολο εύκολα προσβάσιμο από όλους και όλες ανεξαρτήτως χαρακτηριστικών, με υψηλές προδιαγραφές λειτουργικότητας και ασφάλειας, το οποίο θα (ξανά)σηματοδοτήσει την ευρύτερη περιοχή με τη συνολική του αξία. Αξίζει να τονιστεί η έκδηλη επιθυμία σύνδεσης του Ντεπώ με το ρέμα (άξονας πρασίνου) που βρίσκεται στην οδό Νέστορα Τύπα, ως πράξη αξιοποίησης του σπάνιου αυτού φυσικού χαρακτηριστικού στο πλαίσιο της βιώσιμης αστικής ανάπλασης. Σχετικές με αυτή τη σύνδεση ήταν και οι προτάσεις για ’’πράσινες’’ διαδρομές, πεζοδρομήσεις, σημεία θέασης, μέρη ανάπαυσης κ.λπ.. Σε γενικές γραμμές, κοινή ήταν η αποτύπωση του χώρου του Ντεπώ ως ένα ενεργό και συνδεδεμένο στοιχείο της γειτονιάς, της ευρύτερης περιοχής και της πόλης της Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα, διατυπώθηκαν προτάσεις για τη συμπερίληψη του Ντεπώ σε έναν ιστορικό και αρχιτεκτονικό περίπατο στην ευρύτερη περιοχή που θα αναδεικνύει τη συνδεση των επιμέρους μερών (πάρκο Ουζιέλ, Αλλατίνη, Βαφοπούλειο, Ποσειδώνιο, Μέγαρο Μουσικής, άξονας παραλίας).

19

Κατασκευές σε δημόσιους χώρους Όσον αφορά τις προτάσεις σε επίπεδο μη ήπιας επέμβασης, σε μικρό ποσοστό έγινε αναφορά για τη δημιουργία κάποιων στεγάστρων (κιόσκια) στα οποία οι χρήστες και οι επισκέπτες του χώρου θα μπορούν να έχουν στιγμές χαλάρωσης και ψυχαγωγίας, χωρίς να αντιμετωπίζουν ενδεχόμενα προβλήματα από τις καιρικές συνθήκες καθ’ όλη την διάρκεια του έτους. Σε γενικές γραμμές, μέσα από τις προτάσεις που προέκυψαν διαφάνηκε η ανάγκη των πολιτών για να διατηρηθεί η αρχιτεκτονική αξία του συγκροτήματος και να αναδειχθούν τα χαρακτηριστικά της κάθε κτιριακής μονάδας αλλά και του συγκροτήματος Ντεπώ συνολικά. Συγκεκριμένα, προτάθηκε οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης να σεβαστούν και να αναδείξουν τα χαρακτηριστικά των κτιρίων και γενικότερα του χώρου. Επίσης, προτάθηκε να προσαρμοστούν οι νέες χρήσεις στις υφιστάμενες κτιριακές δομές και να δημιουργηθούν ελάχιστες νέες κατασκευές, οι οποίες όμως δεν θα διαφοροποιήσουν τον χαρακτήρα που έχει το ιστορικό συγκρότημα.

Λοιπές προτάσεις: Επιπρόσθετα με τις παραπάνω κατηγορίες χρήσεων και λειτουργιών προτάθηκαν λοιπές χρήσεις, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν να κάνουν με κοινωνικά χαρακτηριστικά, όπως η ανάγκη των γειτόνων και κατοίκων για συνεύρεση και κοινωνικοποίηση. “Σημείο συνάντησης”, “community centre” και “common space” ήταν κάποιοι από τους όρους που χρησιμοποιήθηκαν για να αποτυπώσουν τις ανάγκες αυτές. Η ‘γειτονιά’ παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στις χρήσεις του χώρου, όπως αποτυπώθηκε πχ. στην πρόταση για “χώρο γειτονιάς” όπου μπορούν ομάδες της γειτονιάς “να τον κλείσουν” για να εργαστούν, έτσι, ο χώρος αυτός θα λειτουργεί ως “project space on demand”. Η ανάγκη για κοινές δράσεις των κατοικων της γειτονιάς αποτυπώθηκε ανάλογα, όπως για παράδειγμα στη δημιουργία “εργαστηρίων κυκλικής διαχείρισης της τροφής” (θερμοκήπιο, επεξεργασία τροφής, μαγείρεμα και δείπνο-εορτασμός), μικρές εκδηλώσεις για τη γειτονιά κτλ.. Επίσης, παρατηρούμε ότι επιμέρους ανάγκες των συμμετεχόντων/ουσών οδήγησαν στη διατύπωση και κάποιων άλλων επιμέρους προτάσεων που έχουν να κάνουν με τη βιώσιμη κυκλοφορία και την καινοτομία, όπως η στάθμευση ποδηλάτων, πατινιών, η μίσθωση ηλεκτρικών ποδηλάτων, η φόρτιση κινητών κτλ.. Η εξωστρέφεια και η επισκεψιμότητα του χώρου αναδείχθηκε μέσα από προτάσεις όπως ‘πολιτιστικές εκδηλώσεις’, ‘μουσείο και κέντρο ερευνών βιώσιμης μετακίνησης’, ‘πινακίδες σήμανσης’ κτλ.. Σημαντικές τέλος, ήταν οι προτάσεις που αναδείκνυαν λύσεις σχετικά με τη βιωσιμότητα του χώρου, πχ. προτάσεις για την προσέλκυση εσόδων από τη χρήση/ μίσθωση των co-working spaces, γραφείων κτλ.

20

Βίντεο Παρουσιάσεις Εργαστηρίων Συμμετοχικού Σχεδιασμού Στο δεύτερο εργαστήριο, με την λήξη του σχεδιασμού, πραγματοποιήθηκε παρουσίαση των αποτελεσμάτων από τα μέλη των ομάδων. Οι παρουσιάσεις αυτές καταγράφηκαν στο σύνολό τους και βρίσκονται διαθέσιμες στο διαδικτυακό κανάλι της Μαμαγαία στο Youtube. Στη ψηφιακή έκδοση της μελέτης (μορφή .pdf) μπορείτε να πατήσετε στον παρακάτω σύνδεσμο και να μεταβείτε αυτόματα στο ψηφιακό

αποθετήριο.

Σε

κάθε

άλλη

περίπτωση,

μπορείτε

να

μεταβείτε

στη διεύθυνση

https://www.youtube.com/@mamagea ή να αναζητήσετε το κανάλι μας στο Youtube “Mamagea Environmental Organisation” και να επιλέξετε την προβολή των βίντεο από την κατηγορία playlist/ 2ο Εργαστήριο Συμμετοχικού Σχεδιασμού για την Ανάπλαση του Παλιού Μηχανοστασίου - Ντεπώ. Σημείωση: Οι παρουσιάσεις του 1ου Εργαστηρίου Συμμετοχικού Σχεδιασμού δεν καταγράφηκαν με τον ίδιο τρόπο λόγω ηλικίας και διασφάλισης προσωπικών δεδομένων.

Για προβολή των παρουσιάσεων του 2ου Εργαστηρίου Συμμετοχικού Σχεδιασμού πατήστε εδώ

Συνοπτικοί Χάρτες αποτελεσμάτων εργαστηρίων Προκειμένου να διευκολύνουμε την ανάγνωση και σύνθεση των έντεκα (11) χαρτών - προτάσεων που προέκυψαν από τις αντίστοιχες ομάδες, κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων του συμμετοχικού σχεδιασμού, η Mάμαγαια δημιούργησε τους παρακάτω τέσσερις (4) χάρτες: 1.

Χωρικές Συνδέσεις, Υφιστάμενες και προτεινόμενες

2. Σημεία ενδιαφέροντος 3. Κτιριολογικό Απόθεμα, Προτεινόμενες Χρήσεις Ι 4. Κτιριολογικό Απόθεμα, Προτεινόμενες Χρήσεις ΙΙ Στον πρώτο χάρτη αποτυπώνονται, εκτός από τις υπαρχουσες εισόδους στο χώρο του Ντεπώ, και οι προτεινόμενες είσοδοι στο χώρο, από τις διαφορετικές πλευρές του οικοπέδου, οι οποίες ενισχύουν την πρόσβαση και συνδεσιμότητα του χώρου με τη γειτονιά, το σχολείο και το γειτονικό ρέμα. Στον δεύτερο, χαρτογραφούνται τα χαρακτηριστικά σημεία ενδιαφέροντος στην ευρύτερη περιοχή του Ντεπώ (πχ. πάρκο Ουζιέλ, Αλλατίνη, Βαφοπούλειο, Ποσειδώνιο, Μέγαρο Μουσικής, άξονας παραλίας), έτσι όπως αναδύθηκαν από τους συμμετέχοντες/ουσες, σε μία προσπάθεια σύνδεσης τόσο των επιμέρους μερών της περιοχής μεταξύ τους όσο και με την πόλη της Θεσσαλονίκης. Στον τρίτο χάρτη, σημειώνεται η συχνότητα εμφάνισης μίας κατηγορίας χρήσεων-λειτουργιών στους επιμέρους χώρους και κτίρια του Ντεπώ, όπως αποτυπώθηκαν στους έντεκα (11) χάρτες των ομάδων και περιγράφηκαν είτε στο υπόμνημά τους ή σε κάποια επιπλέον σημείωση σε post-it πάνω στο χάρτη.

21

Ο τέταρτος χάρτης είναι μία προσπάθεια σύνθεσης όλων των προτάσεων χρήσεων-λειτουργιών των ομάδων των εργαστηρίων στους επιμέρους χώρους και κτίρια του Ντεπώ. Ο χάρτης αυτός, στην ουσία, οπτικοποιεί τις επικρατούσες προτάσεις χρήσεων ανά σημείο και κτίριο του προηγούμενου, τρίτου χάρτη. Σημαντικό εδώ να σημειώσουμε ότι οι δύο τελευταίοι χάρτες είναι σε μεγάλο βαθμό προσεγγιστικοί. Με αυτό, η ομάδα μας θέλει να αναδείξει ότι οι προτάσεις χρήσεων-λειτουργιών που διατυπώθηκαν από τους πολίτες έχουν έναν πολύ μεγάλο εύρος και ότι η κατηγοριοποίηση τους σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρήσεων-λειτουργιών στερεί σημαντικά από αυτόν τον πλούτο. Επίσης προσεγγιστική είναι η χωροθέτηση των προτάσεων χρήσεων-λειτουργιών καθώς κάθε ομάδα αντιλαμβάνονταν το χώρο του Ντεπώ, τα επιμέρους σημεία και κτίρια με διαφορετικό τρόπο, οπότε και οι χωροθετήσεις τους ήταν σχετικές. Ωστόσο, για λόγους σύνοψης και οπτικοποίησης των αποτελεσμάτων, η Mαμαγαία προχώρησε στους συγκεκριμένους χάρτες. Την ίδια στιγμή, η ομάδα μας ενθαρρύνει την παράλληλη ανάγνωση: i. των επιμέρους έντεκα (11) χαρτών των ομάδων΄(βλ. παράρτημα) και φυσικά ii. της ανάλυσής των ποιοτικών χαρακτηριστικών στο κεφάλαιο ‘Ανάλυση αποτελεσμάτων εργαστηρίων συμμετοχικού σχεδιασμού’.

22

Χάρτης νο.1 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

23

Χάρτης νο.2 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

24

Χάρτης νο.3 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

25

Χάρτης νο.4 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

26

Διαδικτυακή έρευνα & Αποτελέσματα Προετοιμασία & Διάδοση Διαδικτυακής Έρευνας Στο πλαίσιο της συμμετοχικής έρευνας σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν εκτός από τα εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού και μία διαδικτυακή έρευνα με ερωτηματολόγιο και στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα αυτο. Το διαδικτυακό ερωτηματολόγιο “φιλοξενήθηκε” στην πλατφόρμα Google Forms, ήταν διαθέσιμο διαδικτυακά από την Τετάρτη 02/11/2022 μέχρι την Τρίτη 06/12/2022, δηλαδή η περίοδος υποβολής απαντήσεων διήρκησε 34 ημέρες. Συνολικά το ερωτηματολόγιο απαντήθηκε από 343 άτομα, ικανοποιητικός αριθμός για την κλίμακα και τους διαθέσιμους πόρους της έρευνας. Με την έναρξη της παραπάνω περιόδου, η διακίνηση του ψηφιακού ερωτηματολογίου ήταν ραγδαία, ενώ ο ρυθμός των απαντήσεων με την πάροδο του χρόνου είχε πτωτική τάση. Στη συνθήκη αυτή συνέβαλε καθοριστικά η ανάρτηση σχετικού Δελτίου Τύπου από τις ιστοσελίδες και τα κοινωνικά δίκτυα του Δήμου Θεσσαλονίκης, της Μαμαγαία και δεκάδων τοπικών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Οι αναρτήσεις σε ομάδες ψηφιακών κοινωνικών δικτύων τοπικού ενδιαφέροντος, συνέβαλαν στη διάδοση του Δελτίου Τύπου και του ερωτηματολογίου στην κοινωνία της περιοχής του Ντεπώ. Καθοριστικό ρόλο για την αύξηση των απαντήσεων διαδραμάτισαν οι διευθύνσεις του 14ου Γυμνασίου και Λυκείου Θεσσαλονίκης, οι οποίες προώθησαν τη φόρμα στους κηδεμόνες των παιδιών των σχολείων. Για την περαιτέρω κινητοποίηση του τοπικού πληθυσμού, στις 11 Νοεμβρίου 2022 τέσσερα άτομα από τη Διεύθυνση Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών του Δήμου Θεσσαλονίκης και ένα στέλεχος της Οργάνωσης συνεργάστηκαν σε επιτόπια δράση. Αναρτήθηκε σε πόρτες πολυκατοικιών και καταστημάτων: i. σφραγισμένο κείμενο του Δήμου Θεσσαλονίκης (τύπου ενημερωτικής θυροκόλλησης) και ii. μία αφίσα-προσκλητήριο με γραφιστικό περιεχόμενο, όπως παλιές φωτογραφίες, τίτλους, ημερομηνία εργαστηρίου, κ.α.. Τα δύο αυτά έγγραφα έφεραν επάνω τους ψηφιακό αναγνωριστικό κωδικό (QR code) το οποίο επέτρεψε στους χρήστες κινητών τηλεφώνων την παραπομπή τους στη φόρμα της ψηφιακής έρευνας για τον συμμετοχικό σχεδιασμό στο Ντεπώ. Το υλικό τοποθετήθηκε στις πόρτες των πολυκατοικιών και καταστημάτων της ευρύτερης περιοχής, η οποία επιλέχθηκε σε συνεννόηση μεταξύ των δύο συνεργαζόμενων φορέων υλοποίησης του μελετητικού έργου. Η διάμετρος της εμβέλειας περιοχής δράσης, αποφασίστηκε να ξεπεράσει τα 400 μέτρα και να εξαπλωθεί στο γεωγραφικό πολύγωνο που σχηματίζεται από τις οδούς: Νέστορος Τύπα, Βασιλισσης Όλγας, 25ης Μαρτίου, Γεωργίου Παπανδρέου, Σοφούλη (συμπεριλαμβανομένου την επέκταση προς Καλαμαριά). Ως αρκετά σημαντική κρίνεται η έλλειψη πόρων για την υποστήριξη και πραγματοποίηση μεγαλύτερης σε διάρκεια δράσης στο πεδίο. Για την εφαρμογή αποτελεσματικών συμμετοχικών μελετών είναι

27

ιδιαίτερα σημαντικό, ερευνητές/τριες να πραγματοποιούν ενημερωτικές επαφές με πολίτες της περιοχής, στοχεύοντας στην άντληση περισσότερων πληροφοριών για την περιοχή μελέτης, προσεγγίζοντας βιωματικά την καθημερινότητα της γειτονιάς.

Χάρτης νο.4 Περιοχή εμβέλειας ανάρτησης πληροφοριακού υλικού σε πόρτες πολυκατοικιών και καταστημάτων (πηγή: ιδία επεξεργασία, χρήση υποβάθρου Google Earth)

28

Αποτελέσματα Διαδικτυακής Έρευνας Στη συνέχεια ακολουθούν τα αποτελέσματα της έρευνας σε μορφή γραφημάτων, όπως αντλήθηκαν από την πλατφόρμα Google Forms μαζί με διάφορες περιγραφικές/επεξηγηματικές πληροφορίες.

Ερώτηση νο.1 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 1 “Γνωρίζετε ότι ο Δήμος Θεσσαλονίκης ενδιαφέρεται να προχωρήσει στην ανάπλαση του συγκροτήματος Ντεπώ;” απάντησαν 343 άτομα, με την πλειοψηφία (60,9%) να δηλώνει ότι γνωρίζει για το ενδιαφέρον του Δήμου Θεσσαλονίκης για την ανάπλαση του συγκροτήματος Ντεπώ.

Ερώτηση νο.2 (πηγή: Google Forms)

29

Στο ερώτημα 2 “Πόσο συχνά επισκέπτεστε την περιοχή γύρω από το Ντεπώ (παλιό αμαξοστάσιο);” απάντησαν 343 άτομα, με το 41,1% να δηλώνει ότι επισκέπτεται περισσότερες από 5 φορές την εβδομάδα το παλιό αμαξοστάσιο, το 23,9% δήλωσε ότι επισκέπτεται 2-4 φορές την εβδομάδα, το 15,7% μία φορά την εβδομάδα, το 9% επισκέπτεται 1-3 φορές τον μήνα, 8,2% επισκέπτεται λιγότερο από μια φορά τον μήνα και 2% δεν επισκέπτεται ποτέ την περιοχή.

Ερώτηση νο.3 (πηγή: Ιδία επεξεργασία)

Στο ερώτημα 3 “Για ποιους λόγους επισκέπτεστε την περιοχή γύρω από το Ντεπώ (παλιό αμαξοστάσιο) αυτή την περίοδο;” απάντησαν 343 άτομα. Από αυτά 150 απάντησαν “Προσωπικές δραστηριότητες στον ελεύθερο χρόνο (π.χ. άθληση, μουσική, χορός κ.α.)”, 130 απάντησαν πως οι λόγοι επίσκεψης είναι η “Ψυχαγωγία / Διασκέδαση” και “Συναντήσεις με φίλους / οικογένεια”, 78 άτομα απάντησαν “Φαγητό”, 76 άτομα απάντησαν “Ψώνια”, 69 άτομα απάντησαν “Πάρκα - κατοικίδια”, 51 άτομα απάντησαν “Δραστηριότητες των παιδιών μου (π.χ. άθληση, μουσική, χορός κ.α.)”, 47 άτομα απάντησαν “Σχολείο, Φροντιστήρια”, 44 άτομα απάντησαν για “Επαγγελματικούς λόγους”,. Στην κατηγορία “άλλο” 36 άτομα απάντησαν πως κατοικούν στην περιοχή, 2 άτομα ότι περνάνε από το Ντεπώ προς το δρόμο για την κατοικία τους και τέλος 34 άτομα απάντησαν “Εργασία”. Στον παρακάτω πίνακα μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά τις απαντήσεις του ερωτήματος 3:

30

Κατηγορία απαντήσεων

Απαντήσεις

επί τοις %

Προσωπικές δραστηριότητες στον ελεύθερο χρόνο (π.χ. άθληση, μουσική, 150 χορός κ.α.)

43,48%

Ψυχαγωγία / Διασκέδαση

130

37,68%

Συναντήσεις με φίλους / οικογένεια, Πάρκα - κατοικίδια

130

37,68%

Φαγητό

78

22,61%

Ψώνια

76

22,03%

Πάρκα - κατοικίδια

69

20%

Δραστηριότητες των παιδιών μου (π.χ.

51 άθληση, μουσική, χορός κ.α.)

14,78%

Σχολείο, Φροντιστήρια

47

13,62%

Επαγγελματικούς λόγους

44

12,75%

Κατοικία

36

10,43%

Εργασία

34

9,86%

Τίποτα από τα παραπάνω

20

5,80%

Πέρασμα προς άλλες γειτονιές

2

0,58%

Σχόλια

Η κατηγορία αυτή προέκυψε μετά την ομαδοποίηση απαντήσεων στο πεδίο ανοιχτής επιλογής

Η κατηγορία αυτή προέκυψε μετά την ομαδοποίηση απαντήσεων στο πεδίο ανοιχτής επιλογής

Πίνακας νο.1 - Συγκεντρωτικά αποτελέσματα ερώτησης νο.3 (πηγή: Ιδία επεξεργασία)

31

Ερώτηση νο.4 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 4 “ Όταν επισκέπτεστε την περιοχή γύρω από το Ντεπώ συνήθως με ποιόν τρόπο μετακινήστε από/προς την περιοχή;” απάντησαν 343 άτομα. Το 77,6% απάντησε ότι επισκέπτεται την περιοχή “Πεζός/ή”, το 38,5% με το ΙΧ, 17,8% με το ποδήλατο, 11,7% με τα “Μέσα Μαζικής Μεταφοράς”, ενώ μόλις το 1,2% απάντησε ότι δεν επισκέπτεται την περιοχή. Στο ερώτημα 5 “Ποιο θεωρείτε το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμά του Παλαιού Αμαξοστασίου (συγκρότημα Ντεπώ);” απάντησαν 204 άτομα. Για την καλύτερη ανάγνωση των αποτελεσμάτων, οι απαντήσεις διακρίθηκαν σε 5 κατηγορίες. Συγκεκριμένα 75 άτομα ανέδειξαν την “Αρχιτεκτονική” ως πρώτο χαρακτηριστικό γνώρισμα, 31 άτομα απάντησαν η “Ιστορικότητα”, 29 άτομα την αξία του ως “Τοπόσημο”, 28 άτομα την “Υποβάθμιση”, 12 άτομα σημείωσαν την “Περιβαλλοντική Αξία”, 11 άτομα την “Προοπτική”, 2 άτομα δήλωσαν “Αδιαφορία”, ενώ μόλις 1 άτομο αναφέρθηκε στην “Κοινωνική Αξία” και την κουλτούρα της περιοχής. Ακολουθεί ο πίνακας με τις κατηγορίες και τον αριθμό ατόμων που απαντήσανε σε αυτές:

Υποβάθμιση Ιστορικότητα

Τοπόσημο

Αρχιτεκτονική

Περιβαλλοντική αξία

Κοινωνική αξία

Αδιαφορία Προοπτική

28 άτομα

29 άτομα

75 άτομα

12 άτομα

1 άτομα

2 άτομα

31 άτομα

Πίνακας νο.2 - Συγκεντρωτικά αποτελέσματα ερώτησης νο.5 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

32

11 άτομα

Ερώτηση νο.6 (πηγή: Ιδία επεξεργασία)

Στο ερώτημα 6 “Εύχομαι η περιοχή να είχε περισσότερα/ους/ες…” απάντησαν 343 άτομα. 203 άτομα απάντησαν “Χώρους Πολιτισμού”, 202 άτομα απάντησαν “Εγκαταστάσεις Αναψυχής”, 143 άτομα απάντησαν “Χώρους Αθλητισμού”, 108 άτομα απάντησαν “Εκαταστάσεις συγκέντρωσης πολιτών, ομάδων, συλλόγων, κλπ”, 91 άτομα απάντησαν “Χώροι κοινωνικής πρόνοιας (παιδικοί σταθμοί, Κέντρα Ανοιχτής Προστασίας Ηλικιωμένων”, 70 άτομα απάντησαν “Επιλογές διασκέδασης”,

61 άτομα

απάντησαν “Χώρους δια βίου μάθησης”, 47 άτομα απάντησαν “Χώρους εκπαίδευσης”, 33 άτομα απάντησαν “Αγορές τροφίμων”, 62 άτομα κατέθεσαν απαντήσεις στην κατηγορία “Άλλο” από τις οποίες διακρίνεται η τάση ανάγκης για περισσότερο πράσινο και περιβαλλοντικές υποδομές (χώροι επανάχρησης υλικών), αθλητικές εγκαταστάσεις (skatepark), κοινοτικούς και προσβάσιμους χώρους, παιδικές χαρές, ενώ κατατέθηκε σχόλιο αναφορικά με την απουσία ερώτησης για “Χώρους Πρασίνου”.

33

Ερώτηση νο.7 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 7 “Σε ποιο βαθμό συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τις παρακάτω δηλώσεις;” απάντησαν 343 άτομα. Στη δήλωση α. “Η περιοχή επωφελείται από μια ακμάζουσα και ευημερούσα οικονομία”, απάντησαν “Συμφωνώ” 158 άτομα, “Ουδέτερο” 130 άτομα και “Διαφωνώ” 55 άτομα. Στη δήλωση β. “Η περιοχή είναι φιλόξενη, ασφαλής και χωρίς αποκλεισμούς για όλους” απάντησαν “Συμφωνώ” 183 άτομα, “Ουδέτερο” 98 άτομα και “Διαφωνώ” 62 άτομα. Στη δήλωση γ. “Οι κάτοικοι στην περιοχή μπορούν να καλύψουν τις ολες τους ανάγκες τους σε τοπικό επίπεδο”, απάντησαν “Συμφωνώ” 155 άτομα, “Ουδέτερο” 102 άτομα και “Διαφωνώ” 86 άτομα. Στη δήλωση δ. “Η περιοχή είναι ζωντανή, ελκυστική και περιβαλλοντικά βιώσιμη” , απάντησαν “Συμφωνώ” 150 άτομα, “Ουδέτερο” 119 άτομα και “Διαφωνώ” 74 άτομα.

34

Ερώτηση νο.8 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 8 “Πόσο σημαντική θεωρείτε την ανάπλαση του Ντεπώ (παλιού αμαξοστασίου)” απάντησαν 343 άτομα. “Πολύ σημαντική” θεωρήθηκε από 287 άτομα, “Σημαντική” από 46, “Ουδέτερο” απάντησαν 8 άτομα, “Λίγο σημαντική” απάντησε 1 άτομο και “Καθόλου σημαντική” απάντησε 1 άτομο.

Ερώτηση νο.9 (πηγή: Ιδία επεξεργασία)

Στο ερώτημα 9 “Ποια από τα παρακάτω θα επιθυμούσατε να προβλεφθούν στις μελλοντικές χρήσεις του παλιού αμαξοστασίου Ντεπώ μετά την ανάπλασή του*;” απάντησαν 343 άτομα. Προτάθηκαν 35

περίπου 50 διαφορετικες κατηγορίες χρήσεων εκ των οποίων τις περισσότερες απαντήσεις συγκέντρωσαν οι "Ποιοτικοί κοινόχρηστοι χώροι" (240 άτομα) και "Πολιτιστικοί χώροι" (230 άτομα).

204 άτομα απάντησαν "Θερινό σινεμά" και 176 "μικρές αθλητικές εγκαταστάσεις".

Ερώτηση νο.10 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 10 “Σε περίπτωση που πραγματοποιηθεί ανάπλαση στο Ντεπώ από το Δήμο, κατά πόσο συμφωνείτε με τα παρακάτω:” απάντησαν 343 άτομα. Στη δήλωση α. “ο Δήμος μπορεί να διατηρήσει μόνος του τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος”, απάντησαν “Συμφωνώ απόλυτα” 28 άτομα, “Συμφωνώ” 83 άτομα, “Ούτε διαφωνώ, ούτε συμφωνώ” 107 άτομα, “Διαφωνώ” 89 άτομα και “Διαφωνώ απόλυτα” 36 άτομα. Στη δήλωση β. “ο Δήμος πρέπει να συνεργαστεί με ιδιωτικούς φορείς προκειμένου να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος” απάντησαν “Συμφωνώ απόλυτα” 64 άτομα, “Συμφωνώ” 120 άτομα, “Ούτε διαφωνώ, ούτε συμφωνώ” 88 άτομα, “Διαφωνώ” 43 άτομα και “Διαφωνώ απόλυτα” 28 άτομα. Στη δήλωση γ. “ο Δήμος πρέπει να συμβουλευτεί και να συμπεριλάβει πολίτες και κατοίκους της περιοχής στο σχεδιασμό”, απάντησαν “Συμφωνώ απόλυτα” 187 άτομα, “Συμφωνώ” 99 άτομα, “Ούτε διαφωνώ, ούτε συμφωνώ” 42 άτομα, “Διαφωνώ” 9 άτομα και “Διαφωνώ απόλυτα” 6 άτομα. Το ερώτημα 11 “Έχετε να προτείνετε κάτι επιπλέον των παραπάνω;” είχε τη μορφή ανοιχτής απάντησης απάντησαν 87 άτομα. Οι απαντήσεις παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα:

36

1

Όχι

2

Οχι

3

ΟΧΙ

4

Δημιουργία προωθητικής καμπάνιας για την ανάπλαση του οικοπέδου.

5

Χρειαζομαι να μελετησω την προταση προκειμενου να συμβαλλω προς την κατευθυνση που ηδη υπαρχει

6

Οι θέσεις εργασίας να καλυφθούν από δημότες του Ντεπώ πρωτίστως.

7

Ο δημος πρεπει να συμπεριλαβει τους κατοικους της περιοχης στον σχεδιασμο

8

οχι

9

Η περιοχή χρήσει καλαισθησίας και ανάπλασης με ζωτικούς χώρους με δεντρα, θάμνους και άλλα ομορφα φ

10

Το Ντεπώ να αναπλαστεί ολοκληρωμένα σε συνάρτηση με την γύρω περιοχή, όχι ως αποκομμένη νησίδα όπω συμβαίνει με τους αρχ. διαγωνισμούς και τις προτάσεις των αρχιτεκτόνων.

11

Να πάει η 9η ΕΒΑ από το Αλλατίνη στις αποθήκες του Ντεπώ.

12

Οποιος και να είναι ο σχεδιασμός γιατί τη περιοχή,εξίσου σημαντικό είναι να συντηρηθεί σωστά ο χώρος( χωρ σκουπίδια γκράφιτι συνθήματα και γενικά στοιχεία παραβατικότητας)

13

Να αλλάξει η χρήση του χώρου (να αποχαρακτηριστεί από εκπαίδευση).

14

Καλύπτομαι από τα παραπάνω και προσθέτω την γενικότερη πρόταση για επαναδημιουργία του τραμ στα πλαίσια μιας βιώσιμης και περιβαλλοντικής λύσης μετακίνησης στην πόλη της Θεσσαλονίκης.

15

Πρόβλεψη για υπόγειο πάρκινγκ χωρίς αλλαγή στον χαρακτήρα του συγκροτήματος.

16

Επιτελους μην κανετε εναν ακομη χωρο με καφετεριες και τραπεζοκαθισματα αναδειξτε την ιστορια της περιοχης κσι φτιαξτε εναν χωρο που να μαθαινει την ιστορια της περιοχης στους τωρινους κατοικους της. Εν μικρο μουσειο φωτογραφιας της παλιας ανατολικης θεσσαλονικης ουζιελ ντεπω λεωφορος εξοχων... Δε θελουμε αλλους φραπεδες.. συμμετοχη στη γνωση της ιστοριας της πολης μας θελουμε.....

17

Καινούργιοι δημοτικοί χώροι στάθμευσης χωρίς χρέωση

18

Πράσινο , πράσινο ....πράσινο

19

Κύριο μέλημα του Δήμου είναι να προσφέρει χώρους πρασίνου, επιχειρόντας ακόμη και απαλλοτριώσεις ώστ να μεγιστοποιεί το διαθέσιμο πράσινο για τους πολίτες. Νέα κτίρια πέραν των διατηρητέων είναι περιττά.

20

Να συμβουλεύεται και το Πανεπιστήμιο ο Δήμος... Υπάρχει ένα Τμήμα που ειδικεύεται στο σχεδιασμό αλλά κα στο συμμετοχικό σχεδιασμό!! Και μπορεί να προσφέρει και χωρις κόστος υπηρεσίες!

21

Αν θα γινει παρκινγκ να ειναι υπογειο. Και τοτε να υπαρξει αστυνομευση στις γυρω περιοχες για να μην παρκαρουν οπου να ναι

22

Δημοτικοί υπάλληλοι = τα χαπατα της γης. Δίχως ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία, θα πρόκειται για άλλο ενα βούρκο βλακείας, όπως τόσοι άλλοι στη χώρα ή και στο δήμο (βλ. Ποσειδώνιο με ωράριο που ταυτίζεται απόλυτα με αυτό της εργασίας, βλ Βαφοπούλειο, Πινακοθήκη που απλά... υπάρχουν?)

23

Χωρος πρασινου

24

Ένταξη του ρέματος που διασώζεται, δημιουργία ενός οικολογικού πάρκου μαζί με πολιτισμό

37

25

χρειάζεται να συμπεριληφθεί στο σχεδιασμό και η σύνδεση του Ντεπώ τόσο με την ευρύτερη γύρω περιοχή (πέρα από το "όριο γειτονιάς") όσο και με άλλους αντίστοιχους τόπους της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης (π.χ ότι αφορά σε συμπληρωματικότητα σε χρήσεις/λειτουργίες)

26

Είναι επιτακτική η ανάγκη για δημιουργία χώρων πρασίνου στην περιοχή και στη Θεσσαλονίκη γενικότερα.

27

Μικτος χωρος πολιτισμου και πρασινου

28

Διαχειριση απο κοινου με φορεις πολιτισμου

29

Χρήση πρασίνου

30

Να πέσει ο τοίχος στην πλευρά του ρέματος και να ενωθεί με γεφυράκι με τον πεζόδρομο της Ν. Τύπα

31

Δίκτυο πεζοδρόμων ποδηλατοδρόμων ανάδειξη ρέματος και υφιστάμενης βλάστησης

32

Καλλιέργειες αστικές με εμπλοκή παιδιών κ ηλικιωμένων. Στην πάνω ερώτηση δε δίνετε δυνατότητα να απαντήσει κάτι άλλο κάποιος. Διαφωνώ με τη συμμετοχή ιδιώτη αλλά οπωσδήποτε χρειάζεται η συμμετοχή τ κατοίκων κ φορέων που δεν έχουν κίνητρο το κέρδος. Το να μιλάτε έτσι γενικά για ιδιωτικούς φορείς είναι διφορούμενο

33

Θερινο ΣΙνεμα & Ξεμπαζωμα τους ρεματος / χειμαρρου που καταληγει στο Ποσειδωνιο

34

όχι

35

Θα ήταν χρήσιμο ένα πάρκο αποκλειστικά για σκύλους

36

Στέγαση τμημάτων του ΑΠΘ που έχουν πρόβλημα χωρητικότητας

37

Όχι.

38

Συνεργασία με φορείς της κοινωνίας των πολιτών

39

ΠΟΛΥ ΠΡΑΣΙΝΟ,ΧΩΡΟΙ ΓΙΑ ΠΟΔΗΛΑΤΑ, ΜΙΚΡΑ ΚΑΦΕ

40

Υπόγειο χώρο στάθμευσης

41

Μουσείο σύγχρονης ιστορίας της πόλης

42

Η περιοχή του Ντέπω έχει ιδιαίτερη θέση στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης (Ανατολική είσοδο της πόλης). Η πυκνότητα της υφιστάμενης δόμησης είναι χαμηλή σχετικά με τις υπόλοιπες γειτονιές του ΠΣΘ εντοπίζεται σημαντική παρουσία αστικών κενών τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν και να διαμορφωθούν ω ελεύθεροι δημόσιοι χώροι οι οποίοι αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την ευημερία των κατοίκων αλλά και τ επισκεπτών.

43

Να γίνουν πάνω από 1 συμμετοχικα εργαστήρια ώστε να υπάρχει ποικιλία ανθρώπου που θα συμμετέχουν

44

Θελω μονο να προσθεσω πως ημουν κατοικος της γειτονιας εξου κι ο λογος που ενδιαφερομαι και επισης θεωρω σωστο να φροντιστει το ρεμα που υπαρχει εκει κοντα.

45

Χώρους πρασίνου και ιδιαίτερων αθλημάτων και χόμπυ που δεν βρίσκεις άλλου στην πολη πχ αφρικανικοι χο ελληνικοι χοροί για νέους, ιδιαίτερα σποτ με κουζίνες του κόσμου, βιβλιοθηκες! Λιμνούλα??

46

Χώρους για pets!

47

Ίσως υπαίθριες θεματικές αγορές, όπως flee market Και φεστιβάλ να μπορούσαν σε συνδυασμό με άλλους χώρους διασκέδασης να μπορούσαν να αξιοποιηθούν. Ακόμα η ανάπλαση θα μπορούσα,εναλλακυικα να

38

περιλαμβάνει χώρους αναψυχής, όπως στην ανάπλαση του Δήμου Καλλιθέας γύρω από το Νιάρχος όπου υπάρχει δημόσιος χώρος. Για περιπάτους και υπαίθρια άθληση. Αυτή η ιδέα κουμπώνει καλύτερα και με την περιβαλλοντικη κληρονομιά του τόπου.

48

Θα τα πουμε απο κοντα, ελπιζω.

49

Θα πρέπει παράλληλα να γίνουν εργασίες στο ρέμα ώστε να καθαριστεί, να επισκευαστεί και να αναδειχθεί κ πάλι η πλούσια χλωρίδα .

50

Να δοθεί το κτίριο όπου ανήκει

51

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ, ΕΥΡΥΘΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΗ ΠΩΣ ΟΛΟΙ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ Ν ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΛΕΥΘΕΡΑ.

52

Προτείνεται η κατεδάφιση ΟΛΩΝ των κτηρίων και επεκτάσεων, εκτός από τα 4 κεντρικά παλιά κτήρια, αναπαλαίωσή τους, χρήση ως κοινόχρηστοι πολιτιστικοί ανοικτοί χώροι

53

Θα πρέπει να συνδέσει το παρόν με το παρελθόν. Δηλαδή ένα να δημιουργηθεί ένας μικρός κόμβος ΜΜΜ με έμφαση στη χρήση του ποδηλάτου. Το παλιό αμαξοστάσιο πλέον γίνεται ποδηλατοστασιο, μεταλλάσσεται σε το άκρως φιλικό με το περιβάλλον. Να δημιουργηθεί μια ξεκάθαρη πράσινη διαδρομή επί της οδού Γεωργίου (παλιά Ανθέων) που θα οδηγεί στο Ντεπώ. Θυμίζοντας με την συνοικία Ουζιελ ότι κάποτε υπήρχε κάπου εκεί περιοχή των Εξοχών με όλα τα παλιά διατηρητέα. Αλλά κ να τονιστεί η πολυπολιστμικοτητα της περιοχής κ τ παρουσία της Εβραϊκής κοινότητας. Θα πρότεινα να ακυρωθούν οι θέσεις στάθμευσης επί της Ανθέων και οι λωρίδες να γίνουν 2 για τα αμάξια. Θα μου άρεσε να σκέφτομαι τον χώρο κ την περιοχή να αγκαλιάζει την διαφορετικότητα. Ένας χώρος ενδιάμεσος μεταξύ των δύο δήμων Θεσσαλονίκης κ Καλαμαριάς, πολύχρωμος προσβάσιμος για ολ@, ασφαλής κ ανοιχτός.

54

Ένα χώρο που να μπορεί να φιλοξενεί τα νεαρά ατο.της ηθικής τάξης 16-25

55

Ο χώρος να αφιερωθεί στους εφήβους και τις ανάγκες τους. Δεν υπάρχουν χώροι για τους εφήβους. Να λειτουργήσει ως προέκταση της σχολικής αυλής του 14ου Γυμνασίου - Λυκείου

56

Η πολη μας χρειαζεται πρασινο αλλα και να διατηρηθουν τα δυστυχως λιγα διατηρητεα κτηρια που εχουν απομεινει. Αλλα το σημαντικο ειναι οτιδηποτε φτιαχτει να εχει και την αναλογη συντηρηση. Πολλες φορες βλεπουμε να δημιουργουνται ωραια εργα που εγκαταλειπονται στο περασμα του χρονου.

57

Να παραμείνει η γραφικότητα και ο χαρακτήρας των κτιρίων

58

Να επιχορηγηθει από κονδύλια της ΕΕ για "πράσινη αναπλαση"

59

Παραγωγικοί χώροι - γραφεία και μικρής κλίμακας εργαστήρια με χαμηλό ενοικιο - όχι μόνο πολιτισμός και αναψυχη

60

αρκετά

61

Αποκατάσταση του κτιριακού συνόλου

62

Να γίνουν χώροι εστίασης ξενοδοχείο καταστήματα χώροι ψυχαγωγίας

63

Να συζητηθεί ο χώρος για χρήση πάρκινγκ

64

Την αξιοποιηση της ναυτικης βασης ,παρκιγκ για το μετρο ,αναπλαση ρεματος οπως το ελαιοραμα πυλαια, πολιτιστικες δρασεις

65

Χώρους πρασίνου

39

66

Είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες όλων των ηλικιών και πληθυσμών της περιοχής (ανάπηρων, ευπαθών, μεταναστών-προσφύγων, κτλ.) και να στοχευθεί η ικανοποίηση πολλών από αυτών

67

Η αξιοποίηση του χώρου να γίνει προς όφελος των πολιτών και να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο χώρο μ την ανάπλαση του, γιατί αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πρόσβαση

68

Παρκιγκ

69

Να μη πειραχθεί το κτηριακό απόθεμα και να μην γίνει αρχιτεκτονικος διαγωνισμός, αλλά απλή Επανάχρηση τ στεγασμενων χώρων, καθώς και των ιστορικών υποστεγων. Ο ελεύθερος χώρος που είναι στο Κέντρο να αξιοποιηθεί από τους Reusers salonika για όλους τους σκοπούς που περιγράφονται στο καταστατικό μας.

70

Χρειαζόμαστε περισσότερους χώρους πρασίνου

71

ΜΕΡΟΣ ΑΥΤΟΥ ΠΑΡΚΟ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΩΝ..........

72

Η χρηματοδότηση με ευρωπαϊκά προγράμματα και αργότερα η τίμια εκμίσθωση κάποιων από τα κτίσματα μπορούν να αποσβέσουν τα οικονομικά βάρη του δήμου

73

Οργανωμένο πάρκο σκύλων

74

Δεν χρειάζεται να χτίζονται νέα κτίρια. Το υπάρχον οικιστικό απόθεμα στην περιοχή επαρκεί για να καλυφθού ανάγκες. Η πολη έχει ανάγκη από ελεύθερους χώρους και πράσινο.

75

Η παιδεία χρειάζεται ενίσχυση! Χρειαζόμαστε περισσότερους πολιτιστικούς χώρους. Όχι άλλα καφέ! Καταστρέψατε την Βίλα Μπιάνκα, μην δώσετε και αυτόν τον χώρο κοψοχρονιά σε κάποιον που απλά έχει γνωστούς στον Δήμο!

76

Η περιοχή έχει όλες τις χωροταξικές προϋποθέσεις να αποτελέσει μια μικρή πλατεία από την οποία μπορεί ν ξεκινάει ένα "τόξο" πεζοδρόμησης έως την παραλία και να ενώνεται με το χώρο δίπλα στο ποσειδώνειο. Θα ήταν πολύ χρήσιμο ο χώρος να μελετηθεί κατάλληλα ώστε να μην πατήσει ούτε ένα αυτοκίνητο επάνω του κ να μην αποτελέσει έναν ακόμα παράτυπο χώρο στάθμευσης [ούτε φυσικά να αποτελέσει ένα ακόμα χώρο εκμετάλλευσης από τυχοδιώκτες επιχειρηματίες εστίασης που μετατρέπουν το δημόσιο χώρο σε "όμορφες" επιχειρήσεις]. Οι χρήσεις των υφιστάμενων κτιρών μπορούν να έχουν δημοτικό χαρακτήρα και να δημιουργούνται κατά τη διάρκεια του έτους ήπιες δράσεις [όπως για παράδειγμα χριστουγεννιάτικη αγορά, θερινός κινηματογράφος, χώρος πολιτισμού για παιδιά]

77

Θα μπορούσαν να γίνονται δράσεις, με τη συμμετοχή πολιτών (κατοίκων της περιοχής), προκειμένου να διατηρείται ο χώρος καθαρός και το ρέμα της περιοχής ασφαλές.

78

Να περιριστουν οι αδειες και η λειτουργια ταβερνων, ψυτοπωλειων, ταχυφαγειων και καφε-μπαρ γιατι αλλιωνουν τον χαρακτηρα της περιοχης, καταλαμβανουν τα πεζοδρομια και τον δημοσιο χωρο με τραπεζοκαθισματα, προκαλουν ηχορυπανση και μεγαλο ογκο σκουπιδιων που ο δημος δεν μπορει να διαχειριστει. Η περιοχη πρεπει να διατηρησει τον οικιστικο/ πολιτιστικο /ιστορικο χαρακτηρα, που θα μπορουν απολαμβανουν ολοι οι κατοικοι και επισκεπτες της πολης.

79

Ανάπλαση του χώρου Αλλατίνη

80

Χρειάζεται χώρος για εκπαίδευση κατοικίδιων ζώων

81

Χώρος αναψυχής για παιδιά

82

-

83

Θα είχε ενδιαφέρον το παλιό αμαξοστάσιο να μετατραπεί σε σημείο έναρξης μια πολιτιστικής διαδρομής με κατεύθυνση προς το κέντρο της πόλης, όπως ήταν κάποτε η αφετηρία του τραμ

40

84

Χώρο μουσείο

85

Είναι πολύ σημαντική η αξιοποίηση και ανάπλαση των νεοκλασικών κατοικιών που ρημάζουν στην γύρω περι , πρώτον για λόγους ασφαλείας και δεύτερων για λιγούρα αξιοπρέπειας και σεβασμού στην ιστορία του τόπο

86

Αποκατασταση ιστορικού κτιριακού αποθέματος σε συνδυασμό με το γειτονικό ρέμα.

87

Να υπάρχει δυνατότητα μακροχρόνιας θέσης στάθμευσης με κάρτα για τα σε κυκλοφορία οχήματα κατοίκων περιοχής. Πίνακας νο.3 - Συγκεντρωτικά αποτελέσματα ερώτησης νο. 11 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

Ερώτηση νο.12 (πηγή: Google Forms)

Στην ερώτηση 12 “Θα σας ενδιέφερε να συμμετέχετε σε μια συμμετοχική διαδικασία σχεδιασμού για το Ντεπώ (παλιό αμαξοστάσιο), όπως αυτή που δρομολογείται και σας ενημερώνουμε στο παρόν ερωτηματολόγιο” απάντησαν 343 άτομα. Συγκεκριμένα το 57,1% απάντησε “Ναι” το 37,3% απάντησε Ίσως και το 5,5% απάντησε “Όχι”.

41

Ερώτηση νο.13 (πηγή: Google Forms)

Στην ερώτηση 13 “Πόσο σημαντικές κρίνετε τις διαδικασίες συμμετοχικού (ανα)σχεδιασμού για τους δημόσιους χώρους του Δήμου Θεσσαλονίκης” απάντησαν 343 άτομα. “Πολύ σημαντικό” απάντησε το 72%, “Σημαντικό” απάντησε το 18,7%, “Ουδέτερα” απάντησε το 8,5%, “Λίγο Σημαντικό” απάντησε το 0,9% και κανένα άτομο απάντησε “Καθόλου σημαντικό”.

Ερώτηση νο.14 (πηγή: Google Forms)

Στην ερώτηση 14 “Κατά πόσο θα σας ενδιέφερε να συμμετέχετε σε διαδικασίες συμμετοχικού (ανα)σχεδιασμού για τους δημόσιους χώρους του Δήμου Θεσσαλονίκης” απάντησαν 343 άτομα. “Πολύ

42

σημαντικό” απάντησε το 43,4%, “Σημαντικό” απάντησε το 27,1%, “Ουδέτερα” απάντησε το 21,3%, “Λίγο Σημαντικό” απάντησε το 4,1% και “Καθόλου σημαντικό” απάντησε το 4,1%.

Ερώτηση νο.15 (πηγή: Google Forms)

Στην ερώτηση 15 “Αν δρομολογηθεί κάποια αντίστοιχη συμμετοχική διαδικασία (ανα)σχεδιασμού για κάποιον δημόσιο χώρο του Δήμου Θεσσαλονίκης στο μέλλον, με ποιο μέσο θα θέλατε αυτή να πραγματοποιηθεί” απάντησαν 343 άτομα. “Επίσκεψη στο χώρο (τύπου Open House)” απάντησαν 198 άτομα, “Εργαστήριο Συμμετοχικού Σχεδιασμού” απάντησε το 152 άτομα, “Διαδικτυακό εργαστήριο” απάντησαν 128 άτομα, “Ερωτηματολόγιο” απάντησαν 176 άτομα, “Social Media” απάντησαν 85 άτομα, “Δεν ξέρω/ δεν γνωρίζω” απάντησαν 85 άτομα και υπήρξαν 4 απαντήσεις εκτός πλαισίου.

43

Δημογραφικά δεδομένα έρευνας ερωτηματολογίου

Ερώτηση νο.16 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 16 “Φύλο:” απάντησαν 343 άτομα. 172 (50.1%) απάντησαν “Γυναίκα” και 171 (49.9%) “Άνδρας”.

Ερώτηση νο.17 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 17 “Ηλικία:” απάντησαν 343 άτομα. 132 άτομα απάντησαν “45-65”, 131 απάντησαν “33-44”, 43 άτομα “25-32”, 25 άτομα “18-24” και 12 άτομα απάντησαν “66+”.

44

Ερώτηση νο.18 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 18 “Μορφωτικό Επίπεδο:” απάντησαν 343 άτομα. 126 απάντησαν Κάτοχος Μεταπτυχιακού“, 125 άτομα απάντησαν “Απόφοιτος/η ΑΕΙ”, 48 “Απόφοιτος/η Γενικού Λυκείου”, 31 “Κάτοχος Διδακτορικού”, 11 “Απόφοιτος/η Τεχνικού/Επαγγελματικού Λυκείου” και 2 άτομα απάντησαν “Απόφοιτος/η Γυμνασίου”.

Ερώτηση νο.19 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 19 “Επάγγελμα - Κύρια ασχολία:” απάντησαν 343 άτομα. 173 άτομα απάντησαν “Εργάζομαι στον ιδιωτικό φορέα”, 71 άτομα “Εργάζομαι στο Δημόσιο φορέα”, 13 άτομα απάντησαν “Αναζητώ εργασία”, 18 άτομα “Μαθητής/τρια-Σπουδαστής/τρια”, 1 άτομα “Στρατιωτική θητεία”, 19 άτομα “Συνταξιούχος”, 3 άτομα “Εισοδηματίας”, 10 άτομα “Οικιακά”, 4 άτομα “Άνεργος/η”, 18 άτομα

45

απάντησαν “Ελεύθερος/η επαγγελματίας” και από 1 άτομο απάντησαν: “Βιοτέχνης”, “Μουσικός, “Αστυνομικός”, “Διδακτορικό”, “Πολεοδόμος -χωροτάκτης μηχανικός”, “Αυτοαπασχολούμενος”, “Host airbnb”,

“Υπεύθυνος/

διαχειριστής:

FREE&UNION A.M.K.E.”, “Δασκαλα μουσικης”, “Ελεύθερος

επαγγελματίας-Καθηγητής Γερμανικών”, “Ιατρός”, “Αρχιτέκτων εσωτερικών χώρων”.

Στο ερώτημα 20 “Περιοχή Κατοικίας:” απάντησαν 343 άτομα και οι απαντήσεις τους φαίνονται στον ακόλουθο πίνακα.

Περιοχή

Πλήθος

Ντεπώ

202

Μαρτίου

16

Καλαμαρια

13

Ανάληψη

12

Χαριλαου

12

Κέντρο

11

Θεσσαλονίκη

9

Βούλγαρη

6

Βότση

5

Τούμπα

5

Πυλαία

5

Καραμπουρνάκι

4

Βασιλίσσης Όλγας

4

Αγία Τριάδα

3

5η Δημ. Κοιν.

3

Μποτσαρη

3

Βυζάντιο

3

Ιπποκράτειο

3

Άνω Πόλη

2

46

Πάρκο Πατρικίου

2

Νέα παραλία

2

Νέα Ελβετια

2

Δελφών

2

Συκιές

1

Αθήνα(εκτός)

1

Φάληρο

1

Τριάδι

1

Νέα Κρήνη

1

Ωραιόκαστρο

1

Πανόραμα

1

Άνω Σχολάρι

1

Ευζώνων

1

Αγ.Ελευθεριος

1

Εύοσμος

1

Μενεμένη

1

Κηφισιά

1

Κωνσταντινοπολίτικα

1

Πίνακας νο.4 - Ερώτηση νο.20 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

Στο ερώτημα 21 “Ταχυδρομικός Κώδικας:” απάντησαν 343 άτομα και οι απαντήσεις τους φαίνονται στον ακόλουθο πίνακα.

ΤΚ

Πλήθος

54646

105

54248

51

54648

48

47

54645

26

54249

10

55133

9

54642

8

55131

7

55132

7

54644

6

55535

5

Λοιποί αριθμοί

50

Άκυρα

10

Πίνακας νο.5 - Ερώτηση νο.21 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

Στο ερώτημα 22 “Ποια είναι η απόσταση της κατοικίας σας από το παλιό αμαξοστάσιο του Ντεπώ σε λεπτά περπατήματος;” απάντησαν 343 άτομα και οι απαντήσεις τους φαίνονται στον ακόλουθο πίνακα.

Λεπτά

Απαντήσεις

1

30

2

20

3

19

4

12

5

72

6

9

7

15

8

5

9

1

10

45

11

2

12

1

48

15

26

20

21

25

9

30

16

35

2

40

7

45

5

50

4

60

4

75

2

120

1

200

1

219

1

250

2

300

2

500

3

600

1

650

1

700

1

1500

1

2000

1 Πίνακας νο.6 - Ερώτηση νο. 22 (πηγή: ιδία επεξεργασία)

Ερώτηση νο.23 (πηγή: Google Forms)

49

Στο ερώτημα 23 “Έχετε παιδιά;” απάντησαν 343 άτομα. “Ναι” απάντησαν 187 άτομα, “Όχι” τα 156.

Ερώτηση νο.24 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 24 “Αν ναι, σε τι ηλικίες;” απάντησαν 188 άτομα. “0-5 χρονών” απάντησαν 37 άτομα, “6-12 χρονών” τα 45, “13-18 χρονών” τα 63 και “>19” τα 43.

Ερώτηση νο.25 (πηγή: Google Forms)

Στο ερώτημα 25 “Αν απαντήσατε ναι στην ηλικία 13-18 χρονών, τα παιδιά σας φοιτούν στο 14ο Γυμνάσιο-Λύκειο;” απάντησαν 92 άτομα. “Ναι” απάντησαν 46 άτομα, “Όχι” τα 40, και από 1 άτομο απάντησαν έσωσαν τις απαντήσεις: “Ναι, φοιτά ο αδελφός μου στο λύκειο”, “Φοίτησαν”, “Εγώ

50

προσωπικά φοίτησα στο 21ο Λύκειο και το σπίτι μου κανονικά υπάγεται στο 14ο/21ο (σχολείο)”, “Του χρόνου”, “Απόφοιτοι 14ου” και “Εγώ φοιτώ εκεί”

51

Συμπεράσματα Μέσα από τη συγκεκριμένη μελέτη για το πρώην αμαξοστάσιο του Ντεπώ καθώς και τις προτάσεις για την αξιοποίηση του επιβεβαιώνεται ότι τόσο η τοποθεσία του όσο και η ιστορική, αρχιτεκτονική και περιβαλλοντική αξία του καθιστούν επιτακτική την άμεση αξιοποίησή του. Επιτακτική, ακόμη, κρίνεται η ανάγκη εμπλοκής των πολιτών τόσο στις διαδικασίες του σχεδιασμού όσο και στις αντίστοιχες για τη βιωσιμότητα του αναπλασμένου χώρου. Παρότι ο πλούτος και η ζωντάνια των επιμέρους προτάσεων αξιοποίησης του Ντεπώ, όπως προέκυψαν από την έρευνα του ερωτηματολογίου και τα δύο εργαστήρια του συμμετοχικού σχεδιασμού, δεν αντικαθίσταται από ευσύνοπτες προτάσεις-λύσεις, η ανάγκη για μια συνοπτική αποτύπωσή τους οδηγεί στα παρακάτω συμπεράσματα: Γενικά συμπεράσματα από τη διαδικτυακή έρευνα: -Η συμμετοχή των πολιτών στη διαδικτυακή έρευνα ήταν υψηλή και μέσα από αυτή επιβεβαιώθηκε το ενδιαφέρον τους για την περιοχή του Ντεπώ και το αίτημα τους για άμεση αξιοποίηση του χώρου.

-Κυρίαρχες προτάσεις των πολιτών για την αξιοποίηση της περιοχής (με σειρά προτίμησης) είναι: οι ποιοτικοί κοινόχρηστοι χώροι, οι πολιτιστικοί χώροι, το θερινό σινεμά οι μικρές αθλητικές εγκαταστάσεις.

-Σημαντικό αναδείχθηκε “ο Δήμος να συνεργαστεί με ιδιωτικούς φορείς φορείς προκειμένου να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος” και επιτακτικό “ο Δήμος πρέπει να συμβουλευτεί και να συμπεριλάβει πολίτες και κατοίκους της περιοχής στο σχεδιασμό”. Γενικά συμπεράσματα από τα εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού: -Οι προτάσεις που προέκυψαν στα εργαστήρια υποστηρίζουν τη μικτή (επανά)χρηση του χώρου, με ταυτόχρονες λειτουργίες πολιτισμού (μουσείο), εκπαίδευσης, περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, χώροι συνεργαζόμενων γραφείων, κοινωνικές υπηρεσίες και χώρους συνάντησης και αναψυχής.

-Οι προτεινόμενες χρήσεις-λειτουργίες ποικίλλουν ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε ηλικιακής ομάδας. Για παράδειγμα, ήταν σχεδόν καθολικό το αίτημα των ομάδων της σχολικής κοινότητας για χώρους συνεργατικής μελέτης και άθλησης (πχ. skatepark) σε συνδυασμό με χώρους πρασίνου, ψυχαγωγίας (χώροι εκδηλώσεων) και κοινωνικοποίησης (πχ. κυλικείο). Η πρόσβαση από και προς το σχολείο ήταν επίσης ένα σημείο που κυριάρχησε σε αυτές τις προτάσεις.

52

-Πολιτισμός: Οι προτάσεις για δημιουργία χώρων πολιτισμού (πχ. μουσείου τραμ) αποδείχθηκαν κυρίαρχες και μέσα από αυτές επιβεβαιώνεται η ανάγκη για διατήρηση της ιστορικής αξίας του χώρου και της σύνδεσης του παρελθόντος με το παρόν. Εξίσου σημαντικη κρίνεται οι από κοινού ανάγκες για ψυχαγωγία και εκπαίδευση, οι οποίες μετασχηματίστηκαν σε προτάσεις για εκδηλώσεις, συναυλίες, εργαστήρια τέχνης και εκπαίδευσης κτλ..

-Εκπαίδευση: Η σύνδεση του παλιού αμαξοστασίου Ντεπώ με το γειτονικό σχολείο υπογραμμίστηκε σχεδόν καθολικά. Την ίδια στιγμή, προτάθηκαν να δημιουργηθούν επιμέρους εκπαιδευτικοί χώροι εντός του χώρου, οι οποίοι θα δίνουν εναλλακτικές δυνατότητες εκπαίδευσης, συνεργατικής μάθησης και αναψυχής στους μαθητές τόσο του 14ου Γυμνασίου - Λυκείου όσο και λοιπών γειτονικών σχολείων.

-Αθλητισμός: Ο αθλητισμός εντάσσεται στις σχεδιαστικές προτάσεις των συμμετεχόντων/ουσών, σε αρκετές από τις οποίες προβλέπεται η αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος για τη φιλοξενία αθλητικών δραστηριοτήτων και σε άλλες η δημιουργία νέων υποδομών (skate park, γήπεδο μπάσκετ, αθλητικό πάρκο κ.λπ.). Σημαντικό είναι ότι ο αθλητισμός, σε συνδυασμό με τη ψυχαγωγία και την κοινωνικοποίηση, ήταν βασικές ανάγκες που ζητήθηκαν να ικανοποιηθούν, μέσα από την αξιοποίηση του χώρου, από όλες τις ομάδες της σχολικής κοινότητας.

-Αστικό πράσινο: Το περιβαλλοντικό στοιχείο είναι ένα ακόμα που ανέδειξε η πλειοψηφία των πολιτών: η ανάγκη για ουσιαστική και ποιοτική ενίσχυση του αστικού πρασίνου στο χώρο ήταν κυρίαρχη

σχεδόν

σε

όλες

τις

προτάσεις

(βοτανικός

κήπος,

θερμοκήπιο,

παρκο

τσέπης,

δενδροφυτεύσεις κτλ.). Η ανάγκη για χώρους πρασίνου ήταν άμεσα συνδεδεμένη, σχεδόν σε όλες τις ομάδες, με την σωματική και ψυχική υγεία, την αναψυχή, την εκπαίδευση και τη συλλογική δράση. Καθοριστική επίσης είναι και η αξιοποίηση του γειτονικού ρέματος Μπουγιούκ Ντερέ (της Νέστορα Τύπα) και η οργανική σύνδεση με αυτό.

-Ελεύθεροι χώροι: Σε μεγάλη πλειοψηφία εκφράστηκε η θέληση για τη διασφάλιση και δημιουργία ελεύθερων χώρων: ανοιχτοί χώροι με λίγες και ήπιες παρεμβάσεις-προσθήκες σε αυτούς με ευελιξία για μεταβαλλόμενη χρήση. Η δημιουργία τέτοιων χώρων πρόκειται να εξυπηρετήσει την ανάγκη των πολιτών για χαλάρωση, ηρεμία, αναψυχή και συλλογική-κοινοτική δράση.

-Κοινωνική πρόνοια: Αρκετές ήταν οι προτάσεις σχετικά με την εξυπηρέτηση πλήθους αναγκών που αφορούν πληθυσμιακές ομάδες, που δεν αποτέλεσαν μέρος των συμμετοχών στα εργαστήρια, όπως ευπαθείς ομάδες, ηλικιωμένοι, βρέφη και παιδιά κ.α., αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

53

Σημαντική ήταν η παρατήρηση για ύπαρξη χώρων όπου ορισμένες από αυτές τις ομάδες θα διαδρούν μεταξύ τους, πχ. τρίτη ηλικία με παιδιά.

-Υπηρεσίες και υποδομές: Προτάθηκαν χώροι διοίκησης του Ντεπώ, σημεία εξυπηρέτησης και πληροφόρησης του κοινού και ενημερωτικά περίπτερα ή σημάνσεις (stands, info-points, κ.λπ.). Επίσης, προτάθηκε η δημιουργία co-working spaces, χώρων εργαστηρίων και γραφείων, τα οποια θα μισθώνονται βραχυπρόθεσμα από πολίτες, κοινωνικές οργανώσεις, start-up επιχειρήσεις καθώς και θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ομάδες της γειτονιάς ‘on demand’.

-Κατασκευές / Αρχιτεκτονική: Μέσα από τις προτάσεις που προέκυψαν διαφάνηκε η ανάγκη των πολιτών για να διατηρηθεί η αρχιτεκτονική αξία του συγκροτήματος. Συγκεκριμένα, προτάθηκε οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης να σεβαστούν και να αναδείξουν τα χαρακτηριστικά των κτιρίων και γενικότερα του χώρου. Επίσης, προτάθηκε να προσαρμοστούν οι νέες χρήσεις στους ήδη υπάρχοντες χώρους και να δημιουργηθούν κάποιοι νέοι, οι οποίοι όμως δεν θα διαφοροποιήσουν τα χαρακτήρα που έχει ιστορικά το συγκρότημα. Σε μικρό ποσοστό έγινε αναφορά για την δημιουργία κάποιων στεγάστρων (κιόσκια). Προτάσεις για parking αυτοκινήτων όλων των μορφών (υπέργεια, υπόγεια κτλ.) απασχόλησαν αρκετά διάφορες ομάδες, ωστόσο οι περισσότερες ομάδες κατέληξαν ότι δεν επιθυμούσαν να προστεθεί κάτι τέτοιο στις προτεινόμενες χρήσεις, χαρακτηριστικά μία ομάδα σημείωσε: “Όχι parking” και μία άλλη “Απειλή - parking”. Ωστόσο, χώροι parking ποδηλάτων, πατινιών κτλ. ήταν μέσα στις προτάσεις των ομάδων.

-Πρόσβαση / Συνδέσεις: Η πρόσβαση στο χώρο του Ντεπώ ήταν ένα θέμα που απασχόλησε πολλές ομάδες. Οι προτάσεις τους αποτύπωσαν νέες δυνατότητες πρόσβασης στο χώρο, πέρα από την κύρια είσοδο, και από τις λοιπές πλευρές, πχ. επί της οδού Δημητρακοπούλου, το σχολείο και τον πεζόδρομο της Νέστορα Τύπα. Χαρακτηριστική ήταν η ανάγκη όλων των ομάδων του σχολείου για πιο άμεση επικοινωνία και πρόσβαση με το χώρο. Στις ομάδες του δεύτερου εργαστηρίου το ζήτημα της πρόσβασης απασχολησε σε συνδυασμό με την σύνδεση του χώρου με την ευρύτερη περιοχή. Ήταν χαρακτηριστικά κοινή η αποτύπωση του χώρου του Ντεπώ ως ένα ενεργό και συνδεδεμένο στοιχείο της γειτονιάς, της ευρύτερης περιοχής και της πόλης. Συγκεκριμένα, διατυπώθηκαν προτάσεις για τη συμπερίληψη του Ντεπώ σε έναν ιστορικό και αρχιτεκτονικό περίπατο στην ευρύτερη περιοχή που θα αναδεικνύει τη συνδεση των επιμέρους χαρακτηριστικών μερών της.

54

-Λοιπές προτάσεις: Επιπρόσθετα από τις παραπάνω κατηγορίες χρήσεων προτάθηκαν και λοιπές χρήσεις, που σχετίζονται κυρίως να κοινωνικές ανάγκες, όπως η ανάγκη των γειτόνων και πολιτών για συνεύρεση, συνάντηση και για κοινές δράσεις. Ορισμένες από αυτές τις προτάσεις ήταν δημιουργία χώρων συνάντησης ομάδων γειτονιάς, δημιουργία εργαστηρίων κυκλικής διαχείρισης της τροφής (θερμοκήπιο, επεξεργασία τροφής, μαγείρεμα και δείπνο-εορτασμός), μικρές εκδηλώσεις για τη γειτονιά κτλ.. Επίσης, σημαντικές ήταν οι προτάσεις που αναδείκνυαν λύσεις σχετικά με τη βιωσιμότητα του χώρου, πχ. προτάσεις για την προσέλκυση εσόδων από τη χρήση των co-working spaces, γραφείων κτλ.. Όσον αφορά τις διαδικασίες που έπονται του συμμετοχικού σχεδιασμού, ήταν κυρίαρχο το αίτημα των πολιτών, οι προτάσεις τους να γίνουν σεβαστές από όλες τις φάσεις που θα ακολουθήσουν. Επιπρόσθετα, οι πολίτες διατύπωσαν την ανάγκη για διαρκή ενημέρωση τους για τα επόμενα στάδια του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, την ανάθεση και την υλοποίηση της ανάπλασης. Τέλος, διατυπώθηκε σθεναρά η ανάγκη εμπλοκής και συμμετοχής των γειτόνων και πολιτών όχι μόνο στις διαδικασίες του σχεδιασμού αλλά και στις αντίστοιχες για τη βιωσιμότητα του μελλοντικά αναπλασμένου χώρου του Ντεπώ.

55

Βιβλιογραφία Adams, D., & Tiesdell, S. (2013). Shaping Places: Urban Places Design and Development. New York: Routledge.

Hall, P., & Tewdwr-Jones, M. (2002). Urban and Regional Planning. New York: Routledge.

Roberts, P., & Sykes, H. (2000). Urban Regeneration: A Handbook. London: SAGE Publications.

Αραβαντινός, Α. (2007). Πολεοδομικός Σχεδιασμός. Αθήνα: Συμμετρία. Γαλατιανός, Α. (2016). Οι τροχιόδρομοι της Θεσσαλονίκης, 19ος-20ος αι. (Μεταπτυχιακή εργασία). Ανακτήθηκε από: https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/handle/123456789/27932 Ηλιόπουλος, Σ. Μ. & Καλλιγάς, Ν. Γ. (2017). Σχεδιάζοντας Συμμετοχικά τα Πάρκα Τσέπης ως Εργαλείο Αναζωογόνησης Κεντρικών Αστικών Περιοχών: Η περίπτωση του Ιστορικού Κέντρου της Θεσσαλονίκης (Διπλωματική εργασία). Ανακτήθηκε από: http://ikee.lib.auth.gr/record/288730 Καβουλάκος, Κ.-Ι. & Γριτζάς, Γ. & Σταυρακάκης, Ι. (Επιμ.). (2015). Εναλλακτικοί οικονομικοί και πολιτικοί χώροι. Ανακτήθηκε από: https://hdl.handle.net/11419/6131 Κολώνας Βασίλης, 2014, Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών – Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885–1912), University Studio Press. Παπαγιαννόπουλος, Α. (1995). Ιστορία της Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη: Ρέκος. Πατσουράκου, Μ. Π. & Τσάγκαλου, Ά. (2017). σχολείο Depot (Διπλωματική εργασία). Ανακτήθηκε από: https://dspace.lib.ntua.gr/xmlui/handle/123456789/44608 Σαμψωνίδου, Α. (2020). Συμμετοχικός σχεδιασμός και συμπερίληψη ομάδων που βρίσκονται σε κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού (Μεταπτυχιακή εργασία). Ανακτήθηκε από: http://ikee.lib.auth.gr/record/320888 Σαλαπασίδης, Γ. & Παπαδημητρίου, Ι. Δ. & Ανδρουλιδάκης, Κ. & Κόγιας, Θ. Ν. & Αντωνιάδης, Θ. (Επιμ.).

(2007). Οι τροχιόδρομοι Θεσσαλονίκης, Βόλου και Καρλοβασίων Σάμου. Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής». Σταμπουλής, Γ. (1984). Η ζωή των Θεσσαλονικέων πριν και μετά το 1912. Αθήνα: Διόσκουροι. Στρατηγέα, Α. (2015). Θεωρία και μέθοδοι συμμετοχικού σχεδιασμού. Ανακτήθηκε από: https://www.openbook.gr/theoria-kai-methodoi-symmetoxikou-sxediasmou/ Τομανάς, Κ. (1995). Χρονικό της Θεσσαλονίκης 1875-1920. Σκόπελος: Νησίδες. Τσεβρένη, Ι. (2008). Η πόλη μέσα από τα μάτια των παιδιών: προσεγγίζοντας το συμμετοχικό 56

σχεδιασμό του χώρου μέσα από μία εναλλακτική θεώρηση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (Διδακτορική διατριβή). Ανακτήθηκε από: http://hdl.handle.net/10442/hedi/16937

57

58