Γλυκιά Ζωή τεύχος 151

#151 ΤΕΥΧΟΣ 151 • ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ.

ΤΕΥΧΟΣ 151 • ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ 236, Τ.Κ. 163 41, ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ ΤΗΛ / FAX: 210-5201474 e-mail: possasdia@gmail.com possasdia@yahoo.gr possasdia@hotmail.com site: www.glikos-planitis.gr facebook: "Γλυκός Πλανήτης - ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ" ΕΚΔΟΤΗΣ: ΧΡΉΣΤΟΣ ΔΑΡΑΜΉΛΑΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ: ΕΥΡΥΔΊΚΗ ΧΡΉΣΤΟΥ e-mail: evichris_4@hotmail.com

Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ-ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ:

POINT EΚΔΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Πατρ. Γρηγορίου 'Ε 58-60, Ταύρος Τ: 210 9589775 - F: 210 9589536 E: point@point.com.gr, U: www.printingpoint.gr

#151

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ Λ. ΚΑΠΠΑΣ

Εκδίδεται από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη και διανέμεται ΔΩΡΕΑΝ με την ευγενή χορηγία των εταιριών: MENARINI INTEGRIS HEMOGLOBE

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ - ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΌΕΔΡΟΣ: ΧΡΉΣΤΟΣ ΔΑΡΑΜΉΛΑΣ Σύλλογος Διαβητικών Ν. Θεσσαλονίκης «Άγιος Δημήτριος» ΑΝΤΙΠΡΌΕΔΡΟΣ Α’: ΓΚΌΛΦΩ ΓΕΜΙΣΤΟΎ Σύλλογος Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη Πειραιά & Νήσων

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η «Γλυκιά Ζωή» είναι μια προσφορά αγάπης και φροντίδας που ξεκίνησε από το Σύλλογο Διαβητικών Πειραιά και Νησιών προς τα άτομα με Διαβήτη, αλλά και για όσους ενδιαφέρονται για το Διαβήτη.

02

- Μήνυµα Προέδρου

04

- Διεκδικούμε και πετυχαίνουμε

06

- Επίκαιρα - Ιατρικά

16

- Έρευνα για τον διαβήτη

27

- Εκδηλώσεις

34

- Διατροφή

ΑΝΤΙΠΡΌΕΔΡΟΣ Β’: ΠΟΛΥΞΈΝΗ ΤΟΡΟΎΝΟΓΛΟΥ Αντιπρόεδρος Β’ Σύλλογος/Ένωση Διαβητικών Δράμας ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ: ΑΘΑΝΑΣΊΑ ΚΑΡΟΎΝΟΥ Σύλλογος Διαβητικών Ν. Μεσσηνίας «Γλυκιά Μεσσηνία» ΑΝΑΠΛΗΡΏΤΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ: ΒΑΣΙΛΙΚΉ ΠΑΠΑΡΟΎΝΑ Σύλλογος Διαβητικών ΠΕ Φθιώτιδας ΤΑΜΊΑΣ: ΒΑΣΙΛΙΚΉ ΓΟΎΛΑ Σύλλογος Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη Πάτρας «Ζωή Γλυκιά» ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΉ ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ Α’: ΜΑΡΊΑ ΣΓΟΥΡΟΎ Σύλλογος Διαβητικών Ν. Κρήτης ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΉ ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ Β’: ΜΑΡΊΑ ΔΑΣΚΑΛΆΚΗ Σύλλογος Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη Πειραιά & Νήσων ΥΠΕΎΘΥΝOΣ ΔΗΜΟΣΊΩΝ ΣΧΈΣΕΩΝ: ΓΕΏΡΓΙΟΣ ΤΣΟΎΤΣΑΣ, Ένωση/Σύλλογος Διαβητικών Ν. Δράμας ΑΝΑΠΛΗΡΏΤΡΙΑ ΥΠΕΎΘΥΝΗ ΔΗΜΟΣΊΩΝ ΣΧΈΣΕΩΝ: ΣΩΤΗΡΊΑ ΟΥΣΤΑΜΠΑΣΊΔΟΥ Σύλλογος Διαβητικών Ν. Πιερίας ΜΈΛΟΣ: ΛΊΝΑ ΔΌΝΗ Σύλλογος Διαβητικών Ν. Κιλκίς «Δύναμη για Ζωή»

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΣΚΗΤΗΣ ΘΑΝΟΣ ΨυχίατροςΚΥΡΙΑΖΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παθολόγος Σεξολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη), ΒΟΪΔΟΝΙΚΟΛΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Γ.Ν. Ασκληπείου Βούλας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ Οδοντίατρος - Χειρούργος - Ω.Ρ.Λ. Χειρουργός Ουρολόγος Δ/ντής ΓΙΑΜΑΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ειδικός Παθολόγος - Υπεύθυνος Διαβητολογικού Ανδρολογικού Ινστιτούτου ΛΑΖΑΝΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Ειδική Παθολόγος Ιατρείου Α’ Νοσοκομ. ΙΚΑ - Διαβητολόγος, Επιμελήτρια ΓΚΙΚΑ ΕΛΙΝΑ Δρ. Ψυχολογίας, Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Εκπαιδεύτρια Διαβήτη Πατρών. Συνεργάτης Heinrech - Heine ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡΗΣ Πανεπιστημίου Dusseldorf Κλινικός Διαιτολόγος - Βιολόγος, ΛΑΘΟΥΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Παθολόγος Προϊστάμενος Διαιτολογικού τμήματος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Νομαρχιακή Γ.Ν.Α. «ΛΑΪΚΟ» Μονάδα Υγείας Αθηνών ΖΟΥΠΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Παθολόγος ΛΑΛΙΩΤΗ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΜΑΡΙΝΑ (με ειδίκευση στο διαβήτη), Ψυχίατρος Λέκτορας Πανεπιστημίου Διευθυντής Διαβητολογικού Ιατρείου Αθηνών, Διευθ. Αιγινήτειου Νοσοκ. Νοσοκομείου «ΥΓΕΙΑ» Αθήνα Αθηνών ΗΡΑΚΛΕΙΑΝΟΥ ΣΤΕΛΛΑ Παθολόγος ΛΈΠΟΥΡΑΣ ΑΝΤΏΝΙΟΣ Παθολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Διαβητολόγος, Διευθυντής Παθολογικής Δ/ντρια Γ’ Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν.

- Διαβητολογικής Κλινικής & «ΤΖΑΝΕΙΟ» Πειραιά Διαβητολογικού Κέντρου ΙΑΣΩ General ΚΑΛΔΡΥΜΙΔΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΜΑΝΕΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Ειδικός Παθολόγος Παθολόγος Ενδοκρινολόγος, Δ/ντής (με ειδίκευση στο διαβήτη), Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Γ.Π.Α.Ν. του Διαβητολογικού Κέντρου του ΓΠΝΘ «ΜΕΤΑΞΑ» Πειραιά Παπαγεωργίου, Πρόεδρος της Εταιρείας ΚΑΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Ενδοκρινολόγος Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού (με ειδίκευση στο διαβήτη), Καθηγήτρια Ελλάδος Πανεπιστημιακού Ερευνητικού ΜΕΛΙΔΩΝΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Παθολόγος Διαβητολογικού κέντρου PERUGIΑ (με ειδίκευση στο διαβήτη), Διευθυντής Ιταλίας, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Ιατρείου Β’ Ενδοκρινολογικού, Γ.Ν.Α. «ΤΖΑΝΕΙΟΥ» Πειραιά «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ»

ΜΠΕΝΡΟΥΜΠΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Παθολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Διευθύντρια Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν.Ν. Αθηνών «ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ» ΜΟΥΣΛΕΧ ΖΑΔΑΛΛΑ Ενδοκρινολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ. ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΛΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ Παθολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Διευθυντής ΕΣΥ, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Ιατρείου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά. ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Ειδικός Παθολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη) ΠΕΤΡΟΥ ΚΩΝ/ΝΟΣ Χειρουργός Οφθαλμίατρος Επιμελητής Α΄Π.Γ.Ν. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Αθηνών ΣΚΟΥΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ειδικός Παθολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη) ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΙΟΣ Παθόλογος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Επιμελητής Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά ΤΕΝΤΟΛΟΥΡΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Παθολόγος (με ειδίκευση στο διαβήτη), Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν.Α. «ΛΑΪΚΟ»

Μήνυμα Προέδρου //

Αγαπητοί αναγνώστες, Η Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. φέτος στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας και συγκεκριμένα στις 10 και 11 Νοεμβρίου πραγματοποίησε μια νέα, δράση, με κύριο στόχο την ενίσχυση των Συλλόγων μελών της, ώστε να μπορούν να είναι αποτελεσματικότεροι για όλους εμάς, τους ανθρώπους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και 2. Η δράση έλαβε χώρα στο Ναύπλιο, στην πρώτη πρωτεύουσα της χώρας μας, κάνοντας έτσι μια «επανεκκίνηση», μετά την πανδημία, η οποία προκάλεσε την απομάκρυνση μας, από συναθροίσεις και ενημερωτικές δράσεις με πολλούς συμμετέχοντες. Το, «1st DIABETES EMPROWERMENT FORUM / 1Ο ΦΟΡΟΥΜ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ήταν μια πρωτότυπη δράση όπου μετά την ολοκλήρωση κάθε θεματικής ενότητας, οι παρευρισκόμενοι έπρεπε να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν μια νέα ιδέα σχετική με τον τρόπο, ενημέρωσης τον πολίτων, διεκδίκησης δικαιωμάτων, χρήσης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, χρήσης των κοινωνικών δικτύων, χρήσης των πληροφοριών που μπορούν να συλλέξουν από τα μέλη των συλλόγων. Όλη αυτή την προσπάθεια ενίσχυσε με την παρουσία της και η Διοικήτρια του ΕΟΠΥΥ κυρία Θεανώ Καρποδίνη, η οποία παρευρέθηκε και συμμετείχε στο σύνολο των δύο ημερών της δράσης μας. Επιπλέον, ο Καθηγητής Οικονομικών Υγείας του ΠΑ.Δ.Α. κύριος Κων/ντίνος Αθανασάκης σε συνεργασία με εμένα, παρουσιάσαμε την πρώτη επίσημη μελέτη της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ., σχετική με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη στην Ελλάδα και σχετίζονται με το Εθνικό Σύστημα Υγείας, την Ιατροφαρμακευτική κάλυψη, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και πολλά άλλα ζητήματα. Η παρουσία της μελέτης ως κοινό είχε, πενήντα δημοσιογράφους υγείας, που είχαμε την τιμή να συμμετέχουν στη δράση μας και

2 //

να μεταδώσουν τις ανάγκες μας, μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης, στα οποία εργάζονται. Η Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. πάντα πρωτοπορώντας, με αυτή τη δράση ξεκινά ένα νέο ταξίδι, το οποίο στόχο έχει να ενημερώσει όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, για το σακχαρώδη διαβήτη. Περισσότερα για τη δράση θα βρείτε στο ειδικό αφιέρωμα στις σελίδες της «Γλυκιάς Ζωής» που κρατάτε στα χέρια σας. Το 2023, φτάνει στο τέλος του και κάνοντας έναν σύντομο απολογισμό θα πω πως για τους ανθρώπους με σακχαρώδη διαβήτη ήταν η χρονιά της «Νέας τεχνολογίας». Τα περισσότερα νέα ιατροτεχνολογικά προϊόντα βρίσκονται στη χώρα μας και αποζημιώνονται. Επιπλέον, νέα ιατροτεχνολογικά φάρμακα για το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, αποζημιώνονται, αλλά δυστυχώς δεν βρίσκονται σε απόλυτη επάρκεια, κάτι για το οποίο η Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. φρόντισε από την πρώτη στιγμή να παρέμβει, ώστε να αγοραστούν και να εισαχθούν επιπλέον ποσότητες. Οι ενέργειες δεν ολοκληρώθηκαν πλήρως εξαιτίας των εκλογικών διαδικασιών, αλλά ευελπιστώ πως θα το επόμενο άμεσο διάστημα θα γίνει και το επόμενο βήμα, δηλαδή, η διανομή των ήδη αγορασμένων φαρμάκων. Κλείνοντας θα ήθελα να σας ευχηθώ καλές γιορτές με αγάπη, γαλήνη και πριν από όλα, υγεία. Ο νέος χρόνος να φέρει στην κάθε μία και στον κάθε έναν, ότι η ψυχή σας επιθυμεί.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

Join us against diabetes Με φιλικούς χαιρετισμούς,

Ο Πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ Χρήστος Δαραμήλας

Διεκδικούμε και πετυχαίνουμε //

▶ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. Συνάντηση με τον Υπουργό Υγείας, κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, πραγματοποίησε την Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2023 η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων - Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ), σε συνέχεια της επιστολής της προς το Υπουργείο Υγείας, με αίτημα συνάντησης για τα προβλήματα των πασχόντων από Σακχαρώδη Διαβήτη στην χώρα μας. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο Πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, κ. Χρήστος Δαραμήλας επεσήμανε στον Υπουργό το αίτημα της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ για αναγνώρισή της από το Υπουργείο, ως επίσημο συνομιλητή της Πολιτείας σε θέματα που άπτονται του Σακχαρώδη Διαβήτη, βάσει του άρθρου 60 του νόμου 4931/2022 (ΦΕΚ 94 Α’/ 13.5.2022). Ο κ. Δαραμήλας τόνισε την αναγκαιότητα της δημιουργίας Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Σακχαρώδη Διαβήτη, το οποίο θα αποτελέσει τομή στα δρώμενα του Υπουργείου Υγείας και στην εξυπηρέτηση του Σακχαρώδη Διαβήτη στη χώρα μας. Επίσης, αναφέρθηκε στην ανάγκη για επανεξέταση του σοβαρού ζητήματος της αναδιαμόρφωσης του ετήσιου προϋπολογισμού για τον Σακχαρώδη Διαβήτη, η οποία θα πρέπει να είναι ανάλογη με τον επιπολασμό της πάθησης, ώστε να δοθεί πρόσβαση στα νέα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και στους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη λειτουργίας και στελέχωσης των Διαβητολογικών Κέντρων και Ιατρείων της χώρας μας και της αναδιαμόρφωσης της υπάρχουσας νομοθεσίας, ώστε περισσότεροι γιατροί να λάβουν εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη καλύπτοντας έτσι πιο γρήγορα τις πανελλήνιες ανάγκες. Ο Πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και η Αντιπρόεδρος Α’, κα. Γκόλφω Γεμιστού διευκρίνισαν πως το μεγαλύτερο μέρος των Διαβητολογικών Κέντρων της χώρας είναι υποστελεχωμένο και υπολειτουργεί, ενώ στις περιοχές από την Αλεξανδρούπολη έως της Θεσσαλονίκη, αλλά και σε Βόλο, Κοζάνη, Φλώρινα, Ξάνθη, κτλ. δεν υπάρχουν καθόλου Διαβητολογικά Ιατρεία. Συνολικά, πλέον λειτουργούν με μέτρια στελέχωση λιγότερα από 30 Διαβητολογικά Κέντρα και Ιατρεία σε όλη την χώρα, ενώ σχεδόν ανύπαρκτα είναι τα ιατρεία Διαβητικού Ποδιού. Από την πλευρά του, ο Υπουργός Υγείας κ. Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, άκουσε επισταμένα τα αιτήματα της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και συμφώνησε πως ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια χρόνια πάθηση που χρειάζεται διαρκή παρακολούθηση. Ειδικότερα, όσον αφορά στα Διαβητολογικά Κέντρα, επεσήμανε όχι μόνο την ανάγκη ύπαρξης Διαβητολογικών Κέντρων, αλλά και την επαρκή στελέχωσή τους από όλες τις ειδικότητες που άπτονται του Σακχαρώδη Διαβήτη, όπως εξειδικευμένους ιατρούς στον Σακχαρώδη Διαβήτη, καρδιολόγο, οφθαλμίατρο, νευρολόγο και αγγειολόγο. Επίσης, τόνισε την ανάγκη δημιουργίας Διαβητολογικών Κέντρων σε μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ για την Κρήτη, ανέφερε πως είναι απαραίτητη η ύπαρξη και η σωστή στελέχωση δυο Διαβητολογικών Κέντρων, ένα στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (ΠΑΓΝΗ) και ένα στο Νοσοκομείο των Χανίων. Παράλληλα, έθεσε τον προβληματισμό του, τονίζοντας πως σύμφωνα με τα λεγόμενα της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, οι πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη στη χώρα μας, οι οποίοι ξεπερνούν το 1.000.000, σε αριθμό, δεν έχουν ικανοποιητική πρόσβαση στις Δημόσιες Δομές Υγείας και στην Πρωτοβάθμια Περίθαλψη, λόγω των σοβαρών ελλείψεων σε Ιατρικό και Νοσηλευτικό Προσωπικό και δεσμεύτηκε πως θα υπάρξει από πλευράς του επικοινωνία με το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ) προκειμένου να πραγματοποιηθεί εκ νέου μια συνάντηση με τη διοίκηση της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ, με στόχο την υλοποίηση των αιτημάτων. Επιπλέον, αναλαμβάνει την πρωτοβουλία με δική του επίβλεψη να πραγματοποιηθεί συνάντηση ανάμεσα στο Υπουργείο Υγείας, την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και τον ΕΟΠΠΥ, ώστε να λυθούν τα προβλήματα που άπτονται οικονομικών ζητημάτων. Τέλος, από την πλευρά του ο κ. Δαραμήλας επανάφερε το θέμα και κατέστησε σαφές πως για την ορθότερη και καθολική αντιμετώπιση, οργάνωση και λύση των προβλημάτων των πασχόντων με Σακχαρώδη Διαβήτη, χρειάζεται ένα οργανωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης, μια πρόταση, την οποία δομημένα διαθέτει ήδη η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος των πασχόντων, αλλά και του Συστήματος Υγείας. Έτσι, οι σοβαρές αδυναμίες που παρατηρούνται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, χρόνια τώρα και αφορούν στον Σακχαρώδη Διαβήτη να οδηγηθούν σε οριστική λύση..

Επιστολή με θέμα: “Προτάσεις Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. αναφορικά με το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας του Κορωνοϊού COVID-19, την ενίσχυση της προστασίας της δημόσιας υγείας και των υπηρεσιών υγείας, το ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης της διακίνησης φαρμάκων, την Ενιαία Λίστα Χειρουργείων και άλλες επείγουσες διατάξεις»” απέστειλε στον υπουργό Υγείας, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ) (Αρ. Πρωτ. 919/26/09/2023). Στην επιστολή επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, ότι ο Σακχαρώδης Διαβήτης αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά και κυρίως έγκαιρα μπορεί να προκαλέσει πλήθος σοβαρών και μη αναστρέψιμων επιπλοκών, όπως είναι οι καρδιαγγειακές παθήσεις, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η νεφροπάθεια, κ.α., οι οποίες επιβαρύνουν σοβαρά την υγεία του πάσχοντα και μακροπρόθεσμα καθίστανται ιδιαίτερα κοστοβόρες για το Σύστημα Υγείας! Επίσης, για το άρθρο 10, το οποίο αφορά στην εισαγωγή ηλεκτρονικού συστήματος παρακολούθησης της διακίνησης φαρμάκων στην εγχώρια αγορά, η θέση της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ είναι η εξής: “Για το άρθρο 10, αρμόδια φαίνεται πως είναι και η Επιτροπή παρακολούθησης ελλείψεων φαρμάκων, της οποίας η συγκρότηση και ο ορισμός μελών θεσπίστηκε την Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου 2023 με απόφαση δική σας. Στην εν λόγω Επιτροπή θα πρέπει να συμπεριληφθεί και η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, ως ο μεγαλύτερος φορέας εκπροσώπησης ασθενών της χώρας με 27 Πρωτοβάθμια Σωματεία και 110.000 μέλη – πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη. Τα φάρμακα που αφορούν στον Σακχαρώδη Διαβήτη βρίσκονται πάντα στην κορυφή των ελλείψεων και είναι τα πρώτα για τα οποία αποφασίζεται με ΦΕΚ η απαγόρευση των παράλληλων εξαγωγών τους. Ήδη φέτος, τους τελευταίους εννέα μήνες, μέχρι και την Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου 2023 ήταν δηλωμένη στην ιστοσελίδα του ΕΟΦ η έλλειψη του GLP-1 αναλόγου με δραστική ουσία τη σεμαγλουτίδη. Η έλλειψη του εν λόγω φαρμάκου απασχόλησε και είναι δεδομένο πως θα συνεχίσει να απασχολεί τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη. Κρίνουμε, λοιπόν, αναγκαία τη συμμετοχή εκπροσώπου της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ ως τακτικό μέλος στην Επιτροπή παρακολούθησης ελλείψεων φαρμάκων (Υπ’ αριθ. Πρωτ. Α1β/Γ.Π.οικ.49074/22.09.23)”.

4 //

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Διεκδικούμε και πετυχαίνουμε

Συνάντηση με τον Υπουργό Επικρατείας, Σταύρο Παπασταύρου και την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Σοφία Ζαχαράκη πραγματοποίησε η ΕΣΑμεΑ, Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας και 31 δευτεροβάθμιες Ομοσπονδίες ΑμεΑ, μεταξύ των οποίων και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ). Το περιεχόμενο της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030 (ΕΣΔΑμεΑ), την οποία και επεξεργάζεται η Προεδρία της Κυβέρνησης, αποτέλεσε το επίκεντρο της διευρυμένης συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου, στην αίθουσα του Υπουργικού Συμβουλίου. Συμμετείχαν ο Πρόεδρος της τριτοβάθμιας Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ), κ. Ιωάννης Βαρδακαστάνης, ο Πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας, κ. Κωνσταντίνος Στεφανίδης, καθώς και εκπρόσωποι συνολικά 31 δευτεροβάθμιων Ομοσπονδιών Ατόμων με Αναπηρία. Ο αρμόδιος του Συντονιστικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ, Υπουργός Επικρατείας, κ. Παπασταύρου επεσήμανε ότι «Κυβέρνηση και αναπηρικό κίνημα συμπορευόμαστε, σχεδιάζοντας ένα “καλύτερο σήμερα με όλους, για όλους”. Ο στόχος μας είναι αδιαπραγμάτευτος. Να άρουμε κάθε αποκλεισμό. Φυσικό, ψηφιακό, κοινωνικό, κάθε εμπόδιο στην ορατότητα και τη συμπερίληψη. Όσο υπάρχουν συμπολίτες μας που βιώνουν οποιασδήποτε μορφής αποκλεισμό ή περιορισμό λόγω αναπηρίας, τόσο η Πολιτεία οφείλει να μην εφησυχάζει. Να παρεμβαίνει δραστικά, άμεσα, σήμερα». Η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κα. Ζαχαράκη σημείωσε ότι «Σήμερα είναι η απαρχή πολλών και ουσιαστικών συζητήσεων, στο πλαίσιο της πολιτικής μας για τα δικαιώματα των ατόμων με Αναπηρία, που έχει ήδη ξεκινήσει από την προηγούμενη θητεία της Κυβέρνησης, σε συνεργασία πάντοτε με την ΕΣΑμεΑ. Έργα όπως ο προσωπικός βοηθός, και η αποϊδρυματοποίηση προχωρούν, δίνοντας συγχρόνως ιδιαίτερη έμφαση σε έργα προσβασιμότητας που έχουν ήδη ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, καθώς και τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών στα κέντρα κοινωνικής πρόνοιας. Ζητήματα περιφερειακής πολιτικής, τουρισμού, εκπαίδευσης, υποδομών, βρίσκονται στο επίκεντρο των πολιτικών μας, μεταξύ άλλων. Είμαστε εδώ να σας ακούσουμε και να σχεδιάσουμε μαζί τα επόμενα βήματά μας» Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Γ.Γ. Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, κ. Πρόδρομος Πύρρος, καθώς και οι εκπρόσωποι των: • Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών • Εθνική Ομοσπονδία Κινητικά Αναπήρων • Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας • Ελληνική Ομοσπονδία Συλλόγων - Σπανίων Νοσημάτων Παθήσεων • Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου • Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος • Πανελλήνια Ομοσπονδία Νεφροπαθών • Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας • Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία • Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Οργανώσεων για την Ψυχική Υγεία • Πανελλήνια Ομοσπονδίας Σωματείων - Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη • Πανελλήνιος Σύνδεσμος Πασχόντων από Καρδιοπάθειες • Πανελλήνιος Σύνδεσμος Χανσενικών • Σύλλογος Προστασίας Ελλήνων Αιμορροφιλικών • Σωματείο Ηπατομεταμοσχευμένων Ελλάδος "HΠΑΡχω" • Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδας "Θετική φωνή" • Πανελλήνιος Σύλλογος Μεταμοσχευμένων Καρδιάς - Πνεύμονα "ΣυνεχιΖΩ" • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Βορείου Αιγαίου • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Δυτικής Ελλάδας και Νοτίων Ιονίων Νήσων • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Δυτικής Μακεδονίας • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Ηπείρου και Βορείων Ιονίων Νήσων • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Θεσσαλίας • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Κεντρικής Μακεδονίας • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Νοτίου Αιγαίου • Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία Στερεάς Ελλάδας • Εθνική Αθλητική Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρίες • Ομοσπονδία Σωματείων Ελλήνων Καλαθοσφαιριστών με Αμαξίδιο • Ελληνική Ομοσπονδία Αθλητισμού Κωφών • Αθλητική Ομοσπονδία Νεφροπαθών & Μεταμοσχευμένων • Special Olympics Hellas Ο Πρόεδρος της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. κύριος Χρήστος Δαραμήλας, κατά την τοποθέτηση του αναφέρθηκε στα δεδομένα της Η.ΔΙ.ΚΑ. που αποκλειστικά έχει η Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. στη διάθεση της και στο συνολικό πλήθος των καταγεγραμμένων ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη στη χώρα μας (1.193.003 άτομα). Συνέχισε με την απαρίθμηση προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη και σχετίζονται με τα Υπουργεία, Υγείας, Παιδείας, Εργασίας, Ναυτιλίας κ.λ.π., και συμπερασματικά κατέληξε πως είναι σημαντικές τέτοιες πρωτοβουλίες αλλά να μην μένουν μόνο στην απαρίθμηση των προβλημάτων. Να προχωρούν στην ουσία, δηλαδή στην επίλυση τους και κάθε ετήσια συνάντηση, να γίνεται στο πλαίσιο αξιολόγησης του αποτελέσματος της όποιας Πολιτικής παρέμβασης.

Όλες τις επιστολές και τα δελτία Τύπου της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ., αλλά και όλες τις δράσεις της Ομοσπονδίας, μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της: http://www.glikos-planitis.gr/ και στο facebook: https://www.facebook.com/glikosplanitis.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 5

Επίκαιρα - Ιατρικά //

Οι νέες εντυπωσιακές εξελίξεις στην θεραπεία του Σακχ. Διαβήτη

Δρ Ανδρέας Μελιδώνης Παθολόγος-Διαβητολόγος.Συντονιστής Διευθυντής Διαβητολογικού Κέντρου Metropolitan Hospital Πρόεδρος Ελλ.Κολλ. Μεταβολικών Νοσημάτων

Ο

Σακχαρώδης Διαβήτης είναι αναμφισβήτητα σήμερα μια παγκόσμια μεταβολική πανδημία καθώς περισσότεροι από 540 εκατομμύρια άτομα σε ολόκληρο τον κόσμο πάσχουν από την νόσο αυτή πολλαπλάσια περισσότεροι από τον αντίστοιχο αριθμό πασχόντων πριν μία εικοσαετία. Έτσι η ιατρική έρευνα και η φαρμακευτική φαρμακοβιομηχανία έχουν επικεντρωθεί στην προσπάθεια ανεύρεσης νέων φαρμακευτικών αγωγών. Είναι επομένως πολύ εντυπωσιακές οι εξελίξεις στην αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2) τα τελευταία χρόνια. Στις τρεις γνωστές αντιδιαβητικές θεραπευτικές κατηγορίες των αρχών της δεκαετίας του 2000 έχουν προστεθεί πολλές νέες θεραπείες με αξιόλογη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια και, πολλές εξ αυτών, με σημαντικές πλειοτροπικές,συστημικές δράσεις (κυρίως οι GLP-1 αγωνιστές και SGLT-2 αναστολείς). Και βεβαίως ακόμα πλέον εντυπωσιακές οι εξελίξεις στην θεραπεία του ΣΔ1 όπου εκεί η σύγχρονη τεχολογία έχει δώσει τον δικό της προωθητικό τόνο στις εξελίξεις της αγωγής. Αξιοσημείωτες νέες θεραπευτικές κατηγορίες στον ΣΔ2 Απότιςυπάρχουσεςσήμεραθεραπευτικέςκατηγορίεςεπισημαίνουμε: Τα νέα μόρια εβδομαδιαίων αγωνιστών GLP-1 (σεμαγλουτίδη, ντουλαγλουτίδη) εκ των οποίων η σεμαγλουτίδη 1mg προστέθηκε τελευταία στο θεραπευτικό μας οπλοστάσιο. Η σεμαγλουτίδη 1mg είναι ένας ισχυρός εβδομαδιαίος αγωνιστής GLP-1 με εξαιρετικά δεδομένα αποτελεσματικότητας (μείωση κατά 1,4-1,6% της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, μείωση κατά 4-5kg του σωματικού βάρους) και ασφάλειας στις μελέτες SUSTAIN.Η σεμαγλουτιδη 2,4mg επίσης στην σειρά μελετών STEP έδειξε θαυμάσια αποτελέσματα στο επίπεδο της απώλειας βάρους σε άτομα με παχυσαρκία μειώνοντας κατά 15% (μ.ο.15,3kg)το σωματικό βάρος των ατόμων αυτών!!! Η σεμαγλουτίδη 2,4mg δεν κυκλοφορεί στην πατρίδα μας ακόμη. Το πρώτο δισκίο GLP-1 ( oral σεμαγλουτίδη) για το οποίο οι πολλές μελέτες PIONEER φάσης 3 έδειξαν ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα (στη γλυκαιμική ρύθμιση και την απώλεια βάρους) και ασφάλεια και η κυκλοφορία του αναμένεται. Οι αγωνιστές GLP-1 δρουν στους υποδοχείς GLP-1 των διαφόρων οργάνων και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, έχουν δράση παρόμοια με την ινκρετινική ορμόνη GLP-1, πολλαπλάσιας όμως ισχύος σε σχέση με τη δράση του ενδογενούς GLP-1. Οι αγωνιστές GLP-1 έχουν αντιυπεργλυκαιμική, αντιυπερτασική, καρδιοπροστατευτική δράση και μειώνουν το σωματικό βάρος, ενώ ένας εξ αυτών (η λιραγλουτίδη) μειώνει και τον κίνδυνο θανατηφόρων συμβαμάτων.

6 //

Αναφορικά με τους αναστολείς SGLT-2, αυτήν την ιδιαίτερα προβεβλημένη και εξαιρετικά πρόσφατη αντιδιαβητική αγωγή, επισημαίνουμε επίσης: Τις νέες μελέτες ( DAPA H-F, EMPEROR red., EMPEROR pres,) των αναστολέων SGLT-2 που έδειξαν την αναμφισβήτητη καρδιοπροστατευτική (κυρίως στη μείωση του κινδύνου νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια ακόμα και σε μη διαβητικούς με καρδιακή ανεπάρκεια, με μειωμένο κλάσμα εξώθησης αλλά και με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης) και νεφροπροστατευτική δράση, ενώ βεβαίως είναι γνωστή η πολύ σημαντική μείωση του κινδύνου θανατηφόρων συμβαμάτων (38%) που προσφέρει η εμπαγλιφλοζίνη. Σημειώνουμε επίσης και τα πρόσφατα καλά δεδομένα δράσης αλλά και ασφάλειας που φαίνεται να παρουσιάζει στις μελέτες SOLOIST-WHF και SCORED η σοταγλιφλοζίνη-αναστολέας SGLT2 αλλά και SGLT-1 (ενώ οι υποδοχείς SGLT-2 είναι στα εγγύς εσπειραμένα νεφρικά σωληνάρια, οι SGLT-1 είναι στα επιθηλιακά εντερικά κύτταρα), γεγονός που φαίνεται να προσθέτει αποτελεσματικότητα δράσης στη σοταγλιφλοζίνη. Στις μελέτες αυτές η σοταγλιφλοζίνη έδειξε σημαντική μείωση του κινδύνου νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια και μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακού θανάτου και στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης όπως επίσης και σημαντική μείωση του κινδύνου εμφράγματος μυοκαρδίου ή αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Αξιοσημείωτες επικείμενες θεραπευτικές κατηγορίες Σημειώνουμε επίσης, στο πλαίσιο των μελλοντικών αντιδιαβητικών κατηγοριών, τον διπλό αγωνιστή GLP-1/GIP. Ο διπλός αγωνιστής δρα στους υποδοχείς και των δύο ινκρετινικών ορμονών, των GLP-1 και GIP. Φαίνεται ότι αυτή η διπλή δράση διασφαλίζει σημαντική βελτίωση της ινσουλινοέκκρισης, άρα βελτίωση της υπεργλυκαιμίας και σημαντική απώλεια σωματικού βάρους. Σε πρόσφατη δημοσίευση στο εξαιρετικού κύρους ιατρικό περιοδικό NEJM για την τιρζεπατίδη, έναν διπλό αγωνιστή GLP-1 και GIP, επιβεβαιώθηκαν σε μελέτη φάσης 3 οι εντυπωσιακές δράσεις του καινοτόμου αυτού φαρμάκου. Σε 40 εβδομάδες δράσης μείωσε τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1C) κατά 2,4% (με HbA1C έναρξης μελέτης 8%) και μείωσε το σωματικό βάρος έως 11,4kg. Ηδη η τιρζεπατίδη έχει πάρει ένδειξη χορήγησης από το FDA και κυκλοφορεί στην Αμερική με την ονομασία mounjaro. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν μόνο παρενέργειες από το γαστρεντερικό, οπότε αναμένονται με αυξημένο ενδιαφέρον τα αποτελέσματα των υπόλοιπων μελετών για οριστικοποίηση των εξαιρετικών αυτών δράσεων του διπλού αγωνιστή.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Επίκαιρα - Ιατρικά

Με αυτά ως δεδομένα καθίσταται προφανές ότι πλησιάζουμε ολοταχώς προς το «ολοκληρωμένο κλειστό κύκλωμα», το βιοτεχνητό πάγκρεας στου οποίου το λογισμικό θα έχουν επιπλέον ενσωματωθεί και αλγόριθμοι για τα διάφορα γεύματα, έτσι ώστε να υπάρχει πλήρης αυτοματισμός λειτουργίας και χορήγησης ινσουλίνης από την αντλία καθ’ όλο το 24ωρο

Επίσης, στα ευρωπαϊκά διαβητολογικά συνέδρια του 2021 και 2023 παρουσιάστηκαν πρώτα δεδομένα φάσης 3 από μία εξαιρετικά καινοτόμο αντιδιαβητική αγωγή την ιμεγλιμίνη. Η ιμεγλιμίνη δρα στη μιτοχονδριακή κυτταρική λειτουργία: βελτιώνει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων, μειώνει την ενδοκυττάρια παραγωγή των τοξικών ελευθέρων ριζών οξυγόνου και αυξάνει τη βιογένεση των μιτοχονδρίων, άρα και την παραγωγή ATP. Όλα αυτά οδηγούν σε βελτιωμένη ιστική ινσουλινοευαισθησία, μειωμένη ηπατική παραγωγή γλυκόζης και αυξημένη ινσουλινοέκκριση. Στις μελέτες που παρουσιάστηκαν η αγωγή αυτή δεν φαίνεται να συνδέεται με ανεπιθύμητες ενέργειες.Ενώ στην πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη TIMES1 δείχθηκε, σε διάρκεια παρακολούθησης 24 εβδομάδων, ότι η ιμεγλιμίνη μειώνει σημαντικά την HbA1c (0,72%). Ινσουλινοθεραπεία: τι αναμένεται Πολλές είναι και οι αναμενόμενες εξελίξεις στον τομέα των ινσουλινών και της ινσουλινοθεραπείας. Ήδη το τελευταίο διάστημα έχουν προστεθεί στη θεραπευτική πραγματικότητα υπερταχείες (superfast) ινσουλίνες (όπως η Aspart) και η Lispro με ταχεία έναρξη δράσης και κορύφωση της δράσης αυτής ½ ώρα από την ένεσή τους, γεγονός που προσομοιάζει απολύτως με τη φυσιολογική έκκριση και την κινητική της ινσουλίνης μετά το γεύμα, στον φυσιολογικό οργανισμό.Επίσης το 2022 δημοσιεύθηκαν εντυπωσιακά αποτελέσματα νέας,εβδομαδιαίας δράσεως, βασικής ινσουλίνης (της ινσουλίνης Icodec)με καλύτερη αποτελεσματικότητα δράσης από την 24ωρης δράσης ινσουλίνη Glargine. Με τη βοήθεια της νανοτεχνολογίας δοκιμάζονται εξάλλου μορφές ινσουλίνης που θα επικαλύπτονται με νανοσωματίδια πολυμερή (και θα προστατεύονται από την πρωτεολυτική διάσπαση στο στομάχι) ώστε να μπορούν να χορηγηθούν από το στόμα (per os). Επίσης σε δρόμο ανάπτυξης είναι η ιστορία παρασκευής έξυπνων (smart) ινσουλινών που θα περιέχουν έναν «χημικό μεταφορέα ινσουλίνης» ο οποίος θα «αποθηκεύει» την ινσουλίνη στον υποδόριο ιστό και θα την απελευθερώνει μόνο όταν η αυξάνεται η συγκέντρωση της γλυκόζης στον ιστό. Έτσι δεν θα χρειάζεται συνεχής μέτρηση της γλυκόζης και δεν θα απαιτείται προσαρμογή της ινσουλίνης στα γεύματα! Προφανώς, μέχρι την οριστική παρασκευή αυτών των ινσουλινών ο δρόμος είναι μακρύς αλλά όταν αυτή επιτευχθεί οι συνέπειες θα είναι συνταρακτικά θετικές. Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1: τι νέο υπάρχει και τι έρχεται Το πεδίο στο οποίο υπάρχουν επίσης πολλές νέες εξελίξεις είναι

το πεδίο θεραπείας του ΣΔ1. Εξελίξεις που αφορούν ιδιαίτερα την συνεχή καταγραφή (CG-M) του σακχάρου τις αντλίες και το βιοτεχνητό πάγκρεας. Όσον αφορά τα CGMs κυκλοφορούν πλέον πολύ εξελιγμένοι αιθητήρες που μετρούν ανα λεπτό το σάκχαρο στον διάμεσο ιστό , διαθέτουν alarms (ειδοποιήσεις) για υψηλά ή χαμηλά σάκχαρα ,και η απόκλιση τους στις μετρήσεις σε σχέση με τις αντίστοιχες του εργαστηρίου είναι μικρότερες του 10%. Οι νέες αντλίες, διασυνδεδεμένες με τους αισθητήρες γλυκόζης είναι πλέον στο επίκεντρο της νέας θεραπείας για τους διαβητικούς τύπου 1. Οι νέες αυτές αντλίες έχουν τη δυνατότητα αναστολής χορήγησης της ινσουλίνης όταν οι πληροφορίες για το επίπεδο σακχάρου από τον αισθητήρα δείχνουν ότι υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας. Με αυτή τη λειτουργία των νέων αντλιών μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας. Οι νέες αυτές αντλίες διαθέτουν (ενσωματωμένο) το κατάλληλο λογισμικό ώστε, εφόσον το άτομο με ΣΔ1 τις προμηθεύσει με κατάλληλα στοιχεία για το φαγητό, να μπορούν να προτείνουν τις μονάδες ταχείας ινσουλίνης ( bolus) που απαιτούνται για το συγκεκριμένο φαγητό. Παράλληλα, προσεγγίζουμε ήδη τη φάση του υβριδικού τεχνητού παγκρέατος με πολύ εξελιγμένη τριάδα αισθητήρα γλυκόζης-λογισμικού-αντλίας. Με το υβριδικό τεχνητό πάγκρεας θα υπάρχει αυτοματισμός στη χορήγηση ινσουλίνης μεταξύ των γευμάτων και στη νηστεία, ενώ η συμμετοχή του ασθενούς θα είναι μόνο στα γεύματα ( εδώ έγκειται το υβριδικό στοιχείο), όπου, με τη βοήθεια της αντλίας ( όπως περιγράφηκε πιο πάνω), θα ρυθμίζει την κατά περίπτωση απαιτούμενη ινσουλίνη. Σημειώνεται επίσης η κυκλοφορία τελευταία των αντλιών επαφής,οι οποίες στερούνται καλωδιώσεων , έχουν κατάλληλο ενσωματωμένο λογισμικό για να λειτουργούν όπως οι κλασσικές αντλίες και γίνονται βέβαια ιδιαίτερα αποδεκτές από τα άτομα με ΣΔ1 λόγω της ελάχιστης καθημερινής σωματικής και αισθητικής επιβάρυνσης. Με αυτά ως δεδομένα καθίσταται προφανές ότι πλησιάζουμε ολοταχώς προς το «ολοκληρωμένο κλειστό κύκλωμα», το βιοτεχνητό πάγκρεας στου οποίου το λογισμικό θα έχουν επιπλέον ενσωματωθεί και αλγόριθμοι για τα διάφορα γεύματα, έτσι ώστε να υπάρχει πλήρης αυτοματισμός λειτουργίας και χορήγησης ινσουλίνης από την αντλία καθ’ όλο το 24ωρο. Πρόκειται για μια συγκλονιστική εξέλιξη, καθώς αυτό που μέχρι πρόσφατα ήταν σχέδιο ετοιμάζεται να γίνει πράξη. Γίνεται επομένως σαφές οτι το μέλλον στην αντιμετώπιση του ΣΔ1 αλλά και του ΣΔ2 είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο και εντυπωσιακά θετικό σε εξελίξεις προς όφελος των ατόμων με ΣΔ αλλά και των θεραπευτικών επιλογών θα μπορούν να επιλέγουν την βέλτιστη επιλογή στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση του ατόμου με ΣΔ. Μελιδώνης Ανδρέας

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 7

Επίκαιρα - Ιατρικά //

«Διαβητικό πόδι»: Η «άγνοια» ακρωτηριάζει κι όχι ο Διαβήτης

Δρ. Ιωάννης Ντούπης, Παθολόγος Διαβητολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Δντης Διαβητολογικού Ιατρείου Ιατρικού Παλαιού Φαλήρου, www.johndoupis.gr

Μια από τις πιο δραματικές επιπλοκές του, αποτελεί το λεγόμενο «Διαβητικό πόδι», διότι επηρεάζει τόσο τον πάσχοντα, επιβαρύνοντας σημαντικότατα την ποιότητα ζωής του, όσο και τα κρατικά Συστήματα Υγείας παγκοσμίως, καθώς αυξάνει κατακόρυφα το κόστος υγειονομικής περίθαλψης για τη φροντίδα των εν λόγω πασχόντων. Ως «διαβητικό πόδι» ορίζουμε την νευροπαθητική ή νευροισχαιμική εξέλκωση του ποδιού του ατόμου με σακχαρώδη διαβήτη, συνεπεία διαβητικής περιφερικής νευροπάθειας ή περιφερικής αρτηριακής νόσου ή συχνότερα, συνδυασμού και των δύο. Δυστυχώς, συνέπεια αυτού είναι, αρκετά συχνά, το άτομο με σακχαρώδη διαβήτη να οδηγείται σε άλλοτε άλλης εκτάσεως ακρωτηριασμό του άκρου ποδός. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, ότι στις μέρες μας κάθε 30 δευτερόλεπτα ακρωτηριάζεται ένα πόδι, κάπου στον κόσμο, λόγω του Διαβήτη. Η αιτία αυτού ξεκινά από το γεγονός, ότι ο σακχαρώδης διαβήτης είναι δυνατόν να προκαλέσει νευροπάθεια στα κάτω άκρα, με συνέπεια την διαταραχή στην αισθητικότητα και την αντίληψη του πόνου στα πέλματα. Η νευροπάθεια εμφανίζεται συνήθως σε άτομα που έχουν Σακχαρώδη διαβήτη τουλάχιστον για 10 χρόνια και παρουσιάζει κατανομή τύπου «κάλτσας». Αυτό έχει ως συνέπεια, το άτομο με σακχαρώδη διαβήτη να υφίσταται μικροτραυματισμούς οι οποίοι συχνά -λόγω της έλλειψης του πόνου- δε γίνονται αντιληπτοί και για το λόγο αυτό δεν τυγχάνουν της αντίστοιχης φροντίδας.

8 //

Επιπλέον, η διαβητική νευροπάθεια συμβάλλει στη δημιουργία υπερκερατώσεων στα σημεία αυξημένων πιέσεων του πέλματος, οι οποίες αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσουν στη δημιουργία έλκους. Ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή είναι αυτή των κεφαλών των μεταταρσίων, οι οποίες λόγω ατροφίας των μεσοστέων μυών και πτώση του προσθίου ποδός, υφίστανται ιδιαίτερα αυξημένες πιέσεις από το βάρος του σώματος. Επιπροσθέτως, η νευροπάθεια του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που κατά κανόνα συνυπάρχει με την περιφερική νευροπάθεα, έχει ως αποτέλεσμα την πλημμελή ενυδάτωση του ποδιού -λόγω δυσλειτουργίας των ιδρωτοποιών αδένων- και την εμφάνιση εντονότατης ξηροδερμίας και προδιάθεσης για σχάσεις και έλκη στο δέρμα. Σε περίπτωση που συνυπάρχει επιπλέον και αρτηριακή νόσος των κάτω άκρων το πρόβλημα επιτείνεται, η επούλωση του έλκους γίνεται ιδιαιτέρως δύσκολη και πάντοτε βέβαια όσο υπάρχει ανοιχτό έλκος εγκυμονεί ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης, που μπορεί να οδηγήσει τελικά σε ακρωτηριασμό. Η διάγνωση της περιφερικής Διαβητικής νευροπάθειας και ο εντοπισμός του «ποδιού σε κίνδυνο» είναι κάτι που πρέπει να γίνεται από τον ιατρό με την κλινική εξέταση αλλά και την χρήση κατάλληλου ιατρικού εξοπλισμού. Για το λόγο αυτό το άτομο με σακχαρώδη διαβήτη θα πρέπει να

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Επίκαιρα - Ιατρικά

» «απαιτεί» από τον ιατρό του να τον εξετάζει τακτικά στα κάτω άκρα για την πιθανότητα ανάπτυξης περιφερικής νευροπάθειας ή/ και περιφερικής αρτηριακής νόσου. Οι ακρωτηριασμοί ΜΠΟΡΟΥΝ και ΠΡΕΠΕΙ να αποσοβούνται. Όταν ένα άτομο με σακχαρώδη διαβήτη αποδειχθεί κλινικά πως έχει πόδι σε κίνδυνο για εξέλκωση είναι απαραίτητο να λαμβάνει κατάλληλα μέτρα φροντίδας για τα πόδια του σε καθημερινή βάση. Συγκεκριμένα: • Καθημερινή καθαριότητα στα κάτω άκρα με νερό και σαπούνι ακολουθούμενο από σχολαστικό στέγνωμα ιδιαίτερα ανάμεσα στα δάκτυλα.

• Προσοχή στο κόψιμο των ονύχων.

• Τακτικός έλεγχος του πέλματος είτε από τον ίδιο είτε από πρόσωπο του κοντινού του περιβάλλοντος. Ο έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει τον έλεγχο για πρηξίματα, ερυθρότητα, αυξημένη θερμοκρασία και παρουσία πληγών στο πέλμα.

• Προσοχή στα στενά παπούτσια.

• Χρήση καλτσών χωρίς ραφές.

• Αποφυγή βάδισης χωρίς υποδήματα.

• Να ελέγχονται τα παπούτσια πριν φορεθούν για την πιθανότητα ύπαρξης ξένων σωμάτων εντός αυτών.

• Να απευθύνονται πάντα στον ιατρό τους σε περίπτωση παρου-

Οι ακρωτηριασμοί ΜΠΟΡΟΥΝ και ΠΡΕΠΕΙ να αποσοβούνται

σίας υπερκερατώσεων στο πέλμα για να λάβουν την αντίστοιχη ιατρική φροντίδα. Ήπιες υπερκερατώσεις είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν από τον ίδιο το ασθενή με τη χρήση ελαφρόπετρας. Στην περίπτωση που έχει ήδη δημιουργηθεί διαβητικό έλκος στο πέλμα, η θεραπευτική προσπάθεια του ιατρού θα πρέπει να εστιάζεται στην επούλωση του τραύματος και την γρήγορη αποκατάσταση του ατόμου με σακχαρώδη διαβήτη. Η θεραπεία αυτή οφείλει να περιλαμβάνει τις παρακάτω ενέργειες: • Άριστη ρύθμιση του σακχάρου.

• Επεμβάσεις επαναγγείωσης σε περίπτωση περιφερικής αγγειακής νόσου.

• Τακτική νεροποίηση-καθαρισμός του τραύματος • Έλεγχος των πιθανών λοιμώξεων.

• Αποφόρτιση του έλκους με κατάλληλες μεθόδους. Συμπερασματικά, λοιπόν, ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ακρωτηριασμό των κάτω άκρων, λόγω της περιφερικής αρτηριακής νόσου αλλά και της περιφερικής νευροπάθειας, που δύναται να προκαλέσει. Παρ΄ όλα αυτά όμως, τόσο η αναγνώριση του «ποδιού σε κίνδυνο», όπως επίσης και η λήψη των κατάλληλων μέτρων αποφυγής της εξέλκωσης αλλά και η εξειδικευμένη και έγκαιρη αντιμετώπιση μιας πιθανής εξέλκωσης, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην αποφυγή των ακρωτηριασμών και τη διαφύλαξη της ποιότητας ζωής των ατόμων με διαβήτη.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 9

Επίκαιρα - Ιατρικά //

«Η σημασία της διατροφικής διατροφικής παρέμβασης παρ έμβασης στο Σακχαρώδη Διαβήτη» Διαβήτη »

Χάρης Δημοσθενόπουλος MMedSci.SRD.PhD, Κλινικός Διαιτολόγος- Βιολόγος, Αντιπρόεδρος ΕΜΠΑΚΑΝ Committee member of DNSG & Lead of ESDN Diabetes of EFAD

Εισαγωγή Ο διαβήτης τύπου 2 αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς σε όλους τους πληθυσμούς και σε όλες τις ηλικιακές ομάδες σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι περιοχές που υφίστανται ταχεία “δυτικοποίηση” ως προς τον τρόπο ζωής και μετάβαση στη «δυτικού τύπου» διατροφής παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην εμφάνιση προδιαβήτη και διαβήτη, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι ιδιαίτερα σημαντικοί. Επιπρόσθετα, η πλειοψηφία των περιπτώσεων διαβήτη τύπου 2 στο μέλλον θα εμφανιστεί σε αναπτυσσόμενες χώρες, με την Ινδία και την Κίνα να έχουν περισσότερα περιπτώσεις, από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο. Στην Ελλάδα, ο ΣΔ παρουσιάζει ανοδική τάση τις τελευ¬ταίες δεκαετίες. Σύμφωνα τη μελέτη ΕΜΕ¬ΝΟ (Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου) που ολο¬κληρώθηκε το 2016, η συχνότητα του ΣΔτ2 έχει τετραπλασιασθεί τα τελευταία 30 χρόνια και υπολογίσθηκε στο 11-12% του πληθυσμού. Επιπρόσθετα, τις τε-λευταίες δεκαετίες παρατηρείται αύξηση της συχνότητας και του ΣΔτ1 περίπου στο 3% κάθε χρόνο, ο οποίος, αν και αφορούσε κυρίως μικρές ηλικίες, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται και σε μεγαλύτερες (άνω των 40 ετών) σε ποσοστό άνω του 40%. Η σημασία της διατροφικής παρέμβασης και διαβήτη H διατροφή αποτελεί μαζί με την απώλεια βάρους και την καθημερινή κίνηση/δραστηριότητα/άσκηση τα βασικά «όπλα» τόσο για την πρόληψη όσο και τη θεραπευτική αντιμετώπιση του διαβήτη. Τα προγράμματα διατροφικής παρέμβασης έχει φανεί ότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά ενώ υπάρχουν σημαντικά στοιχεία που δείχνουν ότι η απώλεια βάρους είναι το σημαντικότερο όπλο για το διαβήτη και τη διαχείριση της καρδιομεταβολικής υγείας των ατόμων με ΣΔτ2. Την ίδια στιγμή, το υπερβάλλον βάρος και η παχυσαρκία σχετίζονται όλο και συχνότερα με άτομα με διαβήτη τύπου 1 και παρουσιάζουν κλινικές προκλήσεις όσον αφορά τη θεραπεία του διαβήτη και τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Στις περιπτώσεις ατόμων με αυξημένο σωματικό βάρος τα διατροφικά προγράμματα απώλειας βάρους είναι σημαντικό να προσαρμόζονται στο κάθε άτομο ξεχωριστά έτσι ώστε να ταιριάζουν στις προτιμήσεις και τις συνήθειες του ατόμου και να μπορούν να βοηθήσουν στη μακροχρόνια τήρηση του προγράμματος και την καλύτερη διατήρηση της απώλειας βάρους. Αυτά είναι σημαντικό να περιλαμβάνουν τακτικές επισκέψεις στον κλινικό διαιτολόγο,

10 //

με σχεδιασμό εξατομικευμένου διαιτολογίου και με χρήση ειδικών συμπεριφοριστικών τεχνικών (π.χ. ημερολόγιο καταγραφής διατροφής). Όσο μεγαλύτερη είναι η απώλεια βάρους, τόσο μεγαλύτερα είναι τα οφέλη για το διαβήτη. Μία απώλεια βάρους της τάξης του 5%7% για άτομα με υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία βασίζεται στο κατώτατο όριο που απαιτείται για να υπάρξουν θεραπευτικά πλεονεκτήματα. Ωστόσο, η απώλεια βάρους που στοχεύει σε ≥ 15 κιλά συνδέεται με ακόμα καλύτερα αποτελέσματα στον διαβήτη τύπου 2, ακόμα και με την υποστροφή του. Όσο αφορά τα μακροθρεπτικά συστατικά της τροφής μας, δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να δείχνουν ότι υπάρχει ένα ιδανικό ποσοστό θερμίδων από υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίπος για όλους τους ανθρώπους με ή σε κίνδυνο για εμφάνιση διαβήτη. Επομένως, η αναλογία και η κατανομή των μακροθρεπτικών ουσιών πρέπει να βασίζεται στην εξατομικευμένη αξιολόγηση των θρεπτικών αναγκών του ατόμου, στις προτιμήσεις και στους μεταβολικούς στόχους. Επίσης, υπάρχουν πολλά διατροφικά πρότυπα και πλάνα γευμάτων που έχουν κατά καιρούς προταθεί για τη ρύθμιση του διαβήτη. Οι Μεγάλοι Οργανισμοί συμφωνούν πως δεν υπάρχει ένα και μοναδικό μοντέλο διατροφής, που να είναι καλύτερο για όλους. Δεν ισχύει λοιπόν το “ένα μέγεθος ταιριάζει σε όλους” («one-sizefits-all») αλλά αντίθετα είναι σημαντική η εξατομίκευση της διαιτολογικής προσέγγισης. Έτσι σήμερα προτείνεται μια ποικιλία διατροφικών προτύπων (συνδυασμών των διαφορετικών τροφίμων ή ομάδων τροφίμων) για τη διαχείριση του διαβήτη.Τα πρότυπα που θεωρούνται ιδανικότερα για το διαβήτη είναι αυτά της Μεσογειακής διατροφής, των χαμηλών διαιτολογίων σε υδατάνθρακες και των διαιτολογίων που βασίζονται περισσότερο σε φυτικές τροφές (plant-based=φυτοφαγικά διαιτολόγια). Για του υδατάνθρακες σήμερα πλέον τα περισσότερα στοιχεία καταλήγουν ότι δεν υπάρχει μια ιδανική ποσότητα πρόσληψης υδατανθράκων για άτομα με διαβήτη. Απαιτείται κυρίως η πρόσληψη υδατανθράκων από λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής αλέσεως, όσπρια και γαλακτοκομικά προϊόντα ενώ είναι σημαντική η αντικατάσταση των τροφίμων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη με τρόφιμα χαμηλότερου γλυκαιμικού δείκτη και φορτίου μπορεί να βελτιώσει το γλυκαιμικό έλεγχο. Όσο αφορά το συνολικό προσλαμβανόμενο λίπος τα στοιχεία είναι ασαφή για μια ιδανική ποσότητα συνολικής πρόσληψης λίπους

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Επίκαιρα - Ιατρικά

για άτομα με διαβήτη. Ως εκ τούτου, οι στόχοι πρέπει και πάλι να εξατομικεύονται. Η ποιότητα του λίπους φαίνεται να είναι πολύ πιο σημαντική από την ποσότητα. Τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 μπορεί να ωφεληθούν με ένα πλούσιο σε MUFA πρότυπο διατροφής με βάση το μεσογειακό πρότυπο και να οδηγήσουν σε ένα καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και βελτίωση παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου και συνεπώς μπορεί να συνιστάται ως αποτελεσματικό και ως μία εναλλακτική λύση σε ένα διαιτολόγιο χαμηλών λιπαρών και υψηλότερων υδατανθράκων. Για τα άτομα με ΣΔ και χωρίς νεφροπάθεια, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες συστάσεις για μία ιδανική ποσότητα πρόσληψης πρωτεϊνών για την επίτευξη καλύτερου γλυκαιμικού ελέγχου και οι περισσότερες οδηγίες συστήνουν πρόληψη της τάξης του 0.8-1 γρ/kg. Όταν όμως υπάρχει διαβητική νεφροπάθεια οι οδηγίες θα πρέπει να εξατομικευονται. Τέλος, όσο αφορά τον αριθμό των γευμάτων και τις ώρες λήψης της τροφής υπάρχουν πολλές και συχνά αντικρουόμενες συστάσεις. Αν και υπάρχουν μελέτες που να προτείνουν τα δύο ή τρία γεύματα μόνο, φαίνεται ότι η επικρατέστερη σύσταση αφορά τα πολλά και τακτικά γεύματα. Για το πρώτο γεύμα της ημέρας λοιπόν φαίνεται ότι ένας συνδυασμός σύνθετων υδατανθράκων, με πρωτεΐνες και ακόρεστα λιπαρά οξέα μπορεί να είναι μια χρήσιμη στρατηγική για την επίτευξη ευνοϊκών μεταβολικών αποτελεσμάτων. Την ίδια στιγμή το μεσημεριανό γεύμα φαίνεται να αποτελεί την καλύτερη ώρα της ημέρας για την κατανάλωση του μεγαλύτερου μέρους των υδατανθράκων. Επίσης, μελέτες πάνω στη χρονοδιατροφή στο ΣΔ δείχνουν ότι τα άτομα με ΣΔτ2 είναι καλύτερο να παραλείπουν τα ενδιάμεσα γευματίδια (σνακ)-εκτός από όσους ακολουθούν ινσουλινοεκκριτική αγωγή ή ινσουλινοθεραπεία για να μειώσουμε τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας), να καταναλώνουν το μεγαλύτερο μέρος των ημερήσιων υδατανθράκων γύρω στο μεσημεριανό γεύμα και λιγότερο στο δείπνο, αφού όταν αυτό είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες και καταναλώνεται αργότερα το βράδυ φαίνεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον γλυκαιμικό έλεγχο. Βιβλιογραφία 1. Balk EM, Earley A, Raman G, Avendano EA, Pittas AG, Remington PL. Combined diet and physical activity promotion programs to prevent type 2 diabetes among persons at increased risk: a systematic review for the Community Preventive Services Task Force. Ann Intern Med 2015; 163:437– 451.

2. Davies MJ, D’Alessio DA, Fradkin J, Kernan WN, Mathieu C, Mingrone G, Rossing P, Tsapas A, Wexler DJ, Buse JB. Management of Hyperglycemia

in Type 2 Diabetes, 2018. A Consensus Report by the American Diabetes Association (ADA) and the European Association for the Study of Diabetes (EASD) Diabetes Care. 2018 Dec;41(12):2669-2701.

3. Diabetes Prevention Program Research Group. Long-term effects of lifestyle intervention or metformin on diabetes development and Consensus Report Diabetes Care microvascular complications over 15-year follow up: the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. Lancet Diabetes Endocrinol 2015;3:866–875.

4. Evert AB, Dennison M, Gardner CD, Garvey WT, Lau KHK, MacLeod J, Mitri J, Pereira RF, Rawlings K, Robinson S, et al. Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes: A Consensus Report. Diabetes Care. 2019 May; 42(5):731-754.

5. Knowler WC, Fowler SE, Hamman RF, et al.; Diabetes Prevention Program Research Group. 10-year follow-up of diabetes incidence and weight loss in the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. Lancet 2009;374:1677– 1686 6. Kosaka, K.; Noda, M.; Kuzuya, T. Prevention of type 2 diabetes by lifestyle intervention: A Japanese trial in IGT males. Diabetes Res. Clin. Pract. 2005, 67, 152–162.

7. Li G, Zhang P, Wang J, et al. Cardiovascular mortality, all-cause mortality, and diabetes incidence after lifestyle intervention for people with impaired glucose tolerance in the Da Qing Diabetes Prevention Study: a 23-year follow-up study. Lancet Diabetes Endocrinol 2014;2:474–480.

8. Lindstr¨om J, Ilanne-Parikka P, Peltonen M, et al.; Finnish Diabetes Prevention Study Group. Sustained reduction in the incidence of type 2 diabetes by lifestyle intervention: follow-up of the Finnish Diabetes Prevention Study.

Lancet 2006;368:1673–1679.

9. Muscogiuri G, Barrea L, Di Somma C, Altieri B, Vecchiarini M, Orio F, Spinosa T, Colao A, Savastano S. Patient empowerment and the Mediterranean diet as a possible tool to tackle prediabetes associated with overweight or obesity: a pilot study. Hormones (Athens). 2019 Mar; 18(1):75-84.

10. Penn, L.; White, M.; Lindstrom, J.; den Boer, A.T.; Blaak, E.; Eriksson, J.G.; Feskens, E.; Ilanne-Parikka, P.; Keinanen-Kiukaanniemi, S.M.; Walker, M.; et al.

Importance of weight loss maintenance and risk prediction in the prevention of type 2 diabetes: Analysis of European Diabetes Prevention Study RCT. PLoS ONE 2013, 8, e57143.

11. Raynor HA, Davidson PG, Burns H, et al. Medical nutrition therapy and weight loss questions for the Evidence Analysis Library prevention of type 2 diabetes project: systematic reviews. J Acad Nutr Diet 2017;117:1578–1611.

12. Salas-Salvado, J.; Bullo, M.; Babio, N.; Martinez-Gonzalez, M.A.; IbarrolaJurado, N.; Basora, J.; Estruch, R.; Covas, M.I.; Corella, D.; Aros, F.; et al. Reduction in the incidence of type 2 diabetes with the Mediterranean diet: Results of the PREDIMED-Reus nutrition intervention randomized

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 11

Επίκαιρα - Ιατρικά //

10

Οι εντολές για τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολικό Σύνδρομο

Νίκος Γεωργιάδης Ιατρός, Ειδικός Παθολόγος, Μέλος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας

Ο

Διαβήτης είναι ένα μεταβολικό και χρόνιο νόσημα που ταλαιπωρεί εκατομμύρια ανθρώπους και υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής τους. Υπάρχουν ορισμένες βασικές αρχές που μπορούν να βοηθήσουν τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη και όσους έχουν μεταβολικό σύνδρομο να διαχειριστούν αποτελεσματικά τη νόσο τους και να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών. Ο δεκάλογος, λοιπόν, για τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολικό Σύνδρομο είναι: 1. Φρόντισε το ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΣΟΥ ΒΑΡΟΣ, δηλαδή αντιμετώπισε την ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (σπλαχνικό λίπος).

2. Ρύθμισε το ΖΑΧΑΡΟ σου, τόσο το πρωινό (νηστείας) αλλά και το μεταγευματικό (χωρίς μεγάλα σκαμπανεβάσματα) 3. Κόψε σήμερα κιόλας το ΚΑΠΝΙΣΜΑ (και τα νέα καπνικά προϊόντα της μόδας, άτμισμα κλπ.)

4. Η σωστή ρύθμιση της ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ σώζει από επιπλοκές (Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια κλπ) 5. Ρύθμισε την ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ με την κατάλληλη αγωγή (η σωστή διατροφή βοηθάει αλλά δεν είναι αρκετή για να πετύχεις τους αυστηρούς ιατρικούς στόχους)

12 //

6. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΑ ανάλογα με τις ανάγκες σου (μείωσε το αλάτι, απέφυγε τη ζάχαρη, τα άσπρα άλευρα και τα κορεσμένα λίπη, καθώς και τις υπερεπεξεργασμενες τροφές) 7. Ξεκίνα ΑΣΚΗΣΗ, όση μπορείς, ακόμα και λιγότερο από την προτεινόμενη δλδ 30 λεπτά την ημέρα για τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα.

8. Μην αμελείς τα ΦΑΡΜΑΚΑ σου γιατί αυτά βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής σου και αυξάνουν το προσδόκιμο της ζωής σου 9. Κάνε ΕΛΕΓΧΟΥΣ-ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού σου (το προλαμβάνειν καλύτερο του θεραπεύειν) 10. Τα ΝΕΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΡΑΠΟΝΤΑ δεν γίνονται μόνο για έλεγχο ρουτίνας, αλλά γιατί ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ακόμα και σε καλά ρυθμισμένους ασθενείς μπορούν να προσφέρουν μελλοντικά οφέλη Αν εφαρμόσεις λοιπόν αυτόν τον δεκάλογο και αγαπήσεις τον εαυτό σου, τότε μπορείς να ελπίζεις σε μια καλύτερη υγεία.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 13

Επίκαιρα - Ιατρικά //

Επιπλοκές του διαβήτη στον οφθαλμό

Δρ. Αθανάσιος Καραμήτσος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος (MD, MSc, PhD, FEBO), Διδάκτωρ Α.Π.Θ. Πιστοποιημένη εξειδίκευση στην Παθολογία / Χειρουργική Υαλοειδούς – Αμφιβληστροειδούς και τη Χειρουργική Καταρράκτη (UK)Επιστημονικά υπεύθυνος του Οφθαλμιατρείου My Eye Clinic (www.myeyeclinic.gr)

Ο

Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι ένα από τα σημαντικότερα ιατρικά προβλήματα της σύγχρονης εποχής. Σε παγκόσμια κλίμακα, 537 εκατομμύρια άνθρωποι έπασχαν από διαβήτη μέχρι το 2021 και υπολογίζεται ότι ο αριθμός αυτός θα ανέλθει στα 783 εκατομμύρια το 2045. Σύμφωνα με στοιχεία της ΗΔΙΚΑ για το 2023, 1.193.003 πάσχοντες, ήτοι το 12% του πληθυσμού της χώρας μας, έχουν ενταχθεί σε κάποιο θεραπευτικό πρωτόκολλο για τον ΣΔ (ΗΔΙΚΑ, 2023). Όπως διαφαίνεται από τα στοιχεία, ο επικρατέστερος τύπος διαβήτη είναι ο ΣΔ Τύπου 2, ακολουθούμενος από τον ινσουλινοεξαρτώμενο ΣΔ Τύπου 1 και τον διαβήτη κύησης . Ο ΣΔ προκαλεί βλάβες τόσο στα μεγάλα όσο και στα μικρά αιμοφόρα αγγεία του ανθρώπινου σώματος (μακρο- & μικρο-αγγειοπάθεια) και συνεπώς επηρεάζει σημαντικά τους ιστούς του οφθαλμού που έχουν πλούσια αγγείωση. Επιπρόσθετα, τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα που εμφανίζουν οι ασθενείς με ΣΔ, προάγουν τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες στα κύτταρα του οργανισμού και συνεπώς επιταχύνουν την εκφύλιση και τη γήρανση των ιστών, συμπεριλαμβανομένου και του οφθαλμού. Συνεπώς ο ΣΔ επηρεάζει πολλές διαφορετικές δομές του ανθρώπινου οφθαλμού και επιδρά ποικιλοτρόπως στην οφθαλμική υγεία των ασθενών. Διαβητική νόσος της οφθαλμικής επιφάνειας Η αυξημένη τιμή γλυκόζης αίματος που εμφανίζουν οι διαβητικοί ασθενείς προκαλεί οξείδωση και φλεγμονή στους ιστούς της οφθαλμικής επιφάνειας. Πιο συγκεκριμένα, ο βλεννογόνος του επιπεφυκότα του οφθαλμού και οι αδένες του Meibomian, που εκκρίνουν συστατικά των δακρύων, βλάπτονται σημαντικά από την φλεγμονή που αναπτύσσεται στα πλαίσια της διαβητικής πάθησης. Ως συνέπεια τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη αναπτύσσουν ξηροφθαλμία, με ενοχλητικά συμπτώματα, όπως καύσο, αίσθημα ξένου σώματος στον οφθαλμό, δακρύρροια και σε σοβαρές περιπτώσεις έως και έκπτωση της οπτικής οξύτητας. Ερευνητικές μελέτες αποδεικνύουν ότι ο ΣΔ προκαλεί παράλληλα δυσλειτουργία

14 //

στην δράση των αυξητικών και νευροτροφικών παραγόντων στο σώμα και κατά συνέπεια και στον οφθαλμό, προκαλώντας διαβητική επιθηλιοπάθεια και νευροπάθεια του κερατοειδούς. Καταρρακτογένεση Ο καταρράκτης είναι ακόμη και σήμερα κύρια αιτία τύφλωσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Ειδικά στην περίπτωση των ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη το ρίσκο να εμφανίσουν καταρράκτη είναι 2-5 φορές μεγαλύτερο και μάλιστα συμβαίνει συγκριτικά νωρίτερα από ότι αναμένεται στον γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αμερικανικών επιδημιολογικών μελετών, το ρίσκο των διαβητικών ασθενών να εμφανίσουν καταρράκτη στη δεκαετία είναι 8,3% στον τύπο 1 και 24,8% στον τύπο 2 ΣΔ. Επιπρόσθετα, τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη ενδέχεται να εμφανίσουν έως και 4 φορές πιο συχνά καταρράκτη κάτω από την ηλικία των 65 ετών συγκριτικά με τους μη διαβητικούς. Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η καταρρακτογένεση μπορεί να είναι αναστρέψιμη στα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1, αρκεί τα επίπεδα γλυκόζης να διατηρούνται σε φυσιολογικές τιμές. Η θεραπεία του καταρράκτη είναι χειρουργική και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων πραγματοποιείται με την τεχνική της φακοθρυψίας. Τα αποτελέσματα της επέμβασης είναι εξαιρετικά, με επακόλουθο την αποκατάσταση της όρασης στους ασθενείς και την ταυτόχρονη παράλληλη διόρθωση πιθανών διαθλαστικών σφαλμάτων (πχ υπερμετρωπίας, μυωπίας) με την ένθεση του κατάλληλου ενδοφακού. Γλαύκωμα Είναι μία σοβαρή πάθηση που οδηγεί σε σημαντική απώλεια της όρασης και οφείλεται σε σταδιακή βλάβη στο οπτικό νεύρο. Η συχνότερη μορφή δευτεροπαθούς γλαυκώματος στα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη είναι το νεο-αγγειακό γλαύκωμα. Εμφανίζεται στα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη που πάσχουν από διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και οφείλεται στην εμφάνιση παθολογικών αγγείων (νεο-αγγείων) στο πρόσθιο τμήμα του οφθαλμού τα

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Επίκαιρα - Ιατρικά

οποία αποφράσσουν το αποχετευτικό σύστημα του οφθαλμού με αποτέλεσμα να αυξάνεται παθολογικά η πίεση του ματιού. Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι μία χρόνια και εξελικτική πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια της όρασης. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να συνδέεται με εμφάνιση σημαντικών επιπλοκών όπως αποκόλληση αμφιβληστροειδούς (ελκτική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς), αιμορραγία ή οίδημα στην περιοχή της ωχράς κηλίδας. Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια εμφανίζεται ταχύτερα σε άτομα που πάσχουν από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, παρόλο που τα ποσοστά εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας είναι μεγαλύτερα στον τύπο 1 ΣΔ. Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας είναι οι εξής: • Η διάρκεια της πάθησης. Αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας όταν έχουν περάσει περισσότερα από 20 έτη από τη διάγνωση του ΣΔ.

• Η ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης. Καλός έλεγχος του διαβήτη αποτρέπει την εμφάνιση ή/και την εξέλιξη της πάθησης.

• Ο δείκτης μάζας σώματος (Body Mass Index - BMI).

• Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

• Η ρύθμιση των επιπέδων χοληστερόλης αίματος. Η διάγνωση της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας στηρίζεται σε κλινικά ευρήματα και ανάλογα με τη βαρύτητα διακρίνεται στα εξής στάδια: 1. Απουσία διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας.

2. Ήπια μη παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

3. Μέτρια μη παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

4. Σοβαρή μη παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

5. Παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Επιπρόσθετα, όλα τα στάδια της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας (ανεξαρτήτως βαρύτητας) μπορεί να συνδέονται με εμφάνιση οιδήματος στην περιοχή της ωχράς κηλίδας.

Θεραπεία διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας Σημαντικά βήματα στη θεραπευτική της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Ο εξειδικευμένος οφθαλμίατρος αφού θέσει τη διάγνωση και σταδιοποιήσει την πάθηση θα προτείνει την ενδεδειγμένη για το άτομο με Σακχαρώδη Διαβήτη θεραπευτική αγωγή. Στη φαρέτρα αντιμετώπισης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας και των επιπλοκών της συμπεριλαμβάνονται: 1. Η LASER φωτοπηξία.

2. Οι ενδοϋαλοειδικές ενέσεις αντι-αγγειογενετικών παραγόντων.

3. Οι ενδοϋαλοειδικές ενέσεις κορτικοστεροειδών.

4. Η χειρουργική επέμβαση υαλοειδεκτομής. Οι ανώτερες θεραπείες/χειρουργικές παρεμβάσεις στοχεύουν στην σταθεροποίηση της πάθησης, στην αντιμετώπιση του διαβητικού οιδήματος ωχράς κηλίδας και σε βαρύτερες περιπτώσεις, όπως αποκόλληση αμφιβληστροειδούς και ενδοϋαλοειδική αιμορραγία, στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων επιπλοκών. Έτσι θα πρέπει να εκτελούνται από εξειδικευμένο χειρουργό οφθαλμίατρο, ειδικευμένο στις παθήσεις ωχράς κηλίδας και αμφιβληστροειδούς. Πρόληψη της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας. Μείζονος σημασίας στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, όπως και σε οποιαδήποτε πάθηση στην ιατρική, είναι η πρόληψη αυτής. Συνεπώς, προτείνεται στα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη να ελέγχουν τους παράγοντες κινδύνου της πάθησης και πιο συγκεκριμένα: » Να ελέγχουν και να διατηρούν τα επίπεδα γλυκόζης εντός των φυσιολογικών ορίων. » Να διατηρούν το δείκτη μάζας σώματος σε φυσιολογικά επίπεδα. » Να ελέγχουν και να διατηρούν την αρτηριακή πίεση σε φυσιολογικά επίπεδα. » Να ελέγχουν και να ρυθμίζουν τα επίπεδα χοληστερόλης αίματος σε φυσιολογικά επίπεδα. Φυσικά απαραίτητος είναι και ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος, ο οποίος συστήνεται να πραγματοποιείται σε ετήσια βάση, ακόμη και αν το άτομο με Σακχαρώδη Διαβήτη δεν εμφανίζει κανένα πρόβλημα στην οφθαλμολογική του υγεία. Η ετήσια οφθαλμολογική εξέταση θα πρέπει να είναι λεπτομερής και να περιλαμβάνει: - Μέτρηση της καλύτερα διορθούμενης οπτικής οξύτητας.

- Μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (πίεσης των οφθαλμών).

- Βιο-μικροσκοπικό έλεγχο των ανατομικών δομών του οφθαλμού.

- Βυθοσκόπηση, εξέταση που επιτρέπει στον οφθαλμίατρο να εξετάσει με λεπτομέρεια το οπίσθιο τμήμα του οφθαλμού (συμπεριλαμβανομένου και του αμφιβληστροειδούς).

- Τομογραφία οπτικής συνοχής (Optical tomography scan - OCT). Πρόκειται για απεικονιστική εξέταση στην περιοχή της ωχράς κηλίδας, του οπτικού νεύρου και άλλων ανατομικών δομών του οφθαλμού που χρησιμοποιεί τεχνολογία LASER και όχι ακτινοβολίας. Με την εξέταση OCT μπορεί να εντοπιστεί ακόμη και αρχόμενο οίδημα στην περιοχή της ωχράς κηλίδας.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 15

Έρευνα για τον διαβήτη //

Έχει ο έφηβος διαβήτη; Ποια είναι η καλύτερη και ποια η χειρότερη δίαιτα

Σ

ε νέα έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) επισημαίνει ότι δεν πρέπει να υποβάλλονται παιδιά και έφηβοι με διαβήτη σε δίαιτες με χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες. Αντ’ αυτού, η AAP συνιστά στους γονείς να περιορίζουν τους ανθυγιεινούς υδατάνθρακες όπως: ● Τα αναψυκτικά και οι χυμοί με ζάχαρη ● Τα γλυκά ● Τα επεξεργασμένα τρόφιμα με μικρή θρεπτικά αξία Εξίσου σημαντικό είναι να καταναλώνουν παιδιά και έφηβοι επαρκείς υγιεινούς υδατάνθρακες, δηλαδή: ● Λαχανικά ● Φασόλια ● Δημητριακά ολικής αλέσεως χωρίς ζάχαρη Οι κίνδυνοι από την κέτο Πρακτικά αυτό σημαίνει πως η κετογονική δίαιτα (ή δίαιτα κέτο) και όλες οι παρεμφερείς δίαιτες μειωμένων υδατανθράκων, που κάνουν θραύση μεταξύ των ενηλίκων, είναι εντελώς ακατάλληλες όταν ο διαβήτης τύπου 1 ή τύπου 2 διαγνωσθεί σε παιδί ή έφηβο. Η AAP τονίζει πως οι δίαιτες με λίγους υδατάνθρακες τους περιορίζουν σε πολύ λιγότερο από το συνιστώμενο 45-65% των ημερήσιων θερμίδων. Εκείνες με πολύ λίγους υδατάνθρακες συνιστούν μόλις 20-50 γραμμάρια την ημέρα. Η κέτο, όμως, είναι η χειρότερη απ’ όλες: συνιστά λιγότερα από 20 γραμμάρια υδατανθράκων την ημέρα. Για τα παιδιά και τους εφήβους υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο ο περιορισμός αυτός να οδηγήσει σε: ● Επιβράδυνση της σωματικής ανάπτυξης ● Ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά ● Φτωχή υγεία των οστών ● Διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές

16 //

Ποια είναι η καλύτερη διατροφή Εάν παρ’ όλα αυτά αποφασίσετε ότι θέλετε να κάνει κέτο το παιδί σας, πρέπει να το παρακολουθεί στενά διεπιστημονική ομάδα ιατρών, τονίζει η AAP. Ωστόσο η σωστή διατροφή όταν διαγνωστεί διαβήτης (ή όταν το παιδί κινδυνεύει πολύ να τον αναπτύξει) έχει την εξής σύνθεση, για τις ηλικίες 4 έως 18 ετών: ● Το 10-30% των ημερήσιων θερμίδων προέρχεται από πρωτεΐνες. Είναι απαραίτητες για να υποστηριχθεί η ομαλή ανάπτυξή τους ● Το 25-35% των ημερησίων θερμίδων προέρχεται από λίπη. Εν τούτοις, τα λίπη πρέπει να είναι κυρίως πολυακόρεστα και μονοακόρεστα (π.χ. ελαιόλαδο, ξηροί καρποί). Μόνο το 10% πρέπει να προέρχεται από κορεσμένα λίπη (π.χ. κόκκινο κρέας, αυγά κ.λπ.) ● Το υπόλοιπο 45-65% των ημερήσιων θερμίδων προέρχεται από υγιεινούς υδατάνθρακες. Τα πρόσθετα σάκχαρα (π.χ. ζάχαρη) πρέπει να περιορίζονται σε κάτω από 10% των θερμίδων. Οι καλύτεροι υδατάνθρακες για τον διαβητικό ανήλικο είναι: ● Φρούτα ● Λαχανικά ● Δημητριακά ολικής αλέσεως χωρίς ζάχαρη (σ.σ. διαβάστε τις συσκευασίες, εστιάζοντας στα «σάκχαρα» που περιέχουν) ● Όσπρια ● Γαλακτοκομικά (τα φυσικά σάκχαρα είναι και αυτά υδατάνθρακες) Για να τεθεί υπό έλεγχο ο διαβήτης και ο προδιαβήτης, απαραίτητα είναι ακόμα 60 λεπτά ημερησίως από αεροβική άσκηση, με μέτρια έως υψηλή ένταση. Η AAP συνιστά επίσης τα παιδιά και οι έφηβοι με διαβήτη να μην παρακολουθούνται μόνον από τον γενικό παιδίατρό τους, αλλά από ειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα. Οι νέες συστάσεις της AAP δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Pediatrics, την οποία εκδίδει η Ακαδημία. Πηγές: iatropedia.gr, all4diabetes

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Έρευνα για τον διαβήτη

Διαβήτης:

Πώς μια εμφυτεύσιμη συσκευή οξυγόνου μπορεί να αντικαταστήσει τις ενέσεις ινσουλίνης

Μ

ια νέα εμφυτεύσιμη συσκευή, εξοπλισμένη με ένα ενσωματωμένο «εργοστάσιο οξυγόνου», θα μπορούσε σύντομα να προσφέρει μια εναλλακτική λύση στις καθημερινές ενέσεις ινσουλίνης για άτομα με διαβήτη, σύμφωνα με τους ερευνητές. Επιστήμονες στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) δημιούργησαν μια συσκευή περίπου στο μέγεθος μιας τσίχλας η οποία, μόλις εμφυτευτεί, θα μπορούσε να ρυθμίσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σε άτομα που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη. Αυτή η συσκευή, η οποία έχει χρησιμοποιηθεί σε δοκιμές σε ποντίκια, έχει τη δυνατότητα να εξαλείψει τη συνεχή ανάγκη παρακολούθησης των επιπέδων σακχάρου στο αίμα όπως και αυτή των αυτοχορηγούμενων ενέσεων ινσουλίνης. Οι ερευνητές ετοιμάζονται να δοκιμάσουν την αποτελεσματικότητά της και σε ανθρώπους πάσχοντες. Επιπλέον, πιστεύουν ότι η συσκευή θα μπορούσε να τροποποιηθεί για να αντιμετωπίσει κι άλλες ασθένειες που απαιτούν συχνή πρόσληψη πρωτεϊνών. Η μελέτη, η οποία εμφανίζεται στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, στοχεύει στο σχεδιασμό ενός μακροχρόνιου εμφυτεύσιμου μηχανισμού που θα χρησιμεύσει ως εναλλακτική λύση στην ανάγκη ινσουλίνης. Η πλειοψηφία των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 πρέπει να παρακολουθούν σχολαστικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους και χρειάζονται καθημερινές ενέσεις ινσουλίνης. Ωστόσο, αυτό το σχήμα δεν μιμείται την έμφυτη ικανότητα του σώματος να ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα. Η ιδέα για την πρόληψη της απόρριψης μοσχεύματος, χωρίς ανοσοκαταστολή Μια πιο βιώσιμη προσέγγιση θα ήταν η μεταμόσχευση κυττάρων ικανών να παράγουν ινσουλίνη μετά την ανίχνευση αυξημένων επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Υπάρχουν άτομα που πάσχουν από διαβήτη που έχουν λάβει μεταμοσχεύσεις κυττάρων από νεκρούς δότες για να διαχειριστούν την κατάστασή τους. Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματικές αυτές οι μεταμοσχεύσεις, οι ασθενείς χρειάζονται ταυτόχρονη χορήγηση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων για την πρόληψη της απόρριψης.

Μια άλλη προσέγγιση, σχετικά με την παράκαμψη της αναγκαιότητας για ανοσοκατασταλτική φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει την τοποθέτηση των μεταμοσχευμένων κυττάρων σε μια προστατευτική συσκευή που τα προστατεύει από το ανοσοποιητικό σύστημα. Μια πρόκληση στην περίπτωση αυτή είναι η εξασφάλιση συνεπούς παροχής οξυγόνου για αυτά τα προστατευμένα κύτταρα. Ορισμένοι υπάρχοντες μηχανισμοί είναι εξοπλισμένοι με «θάλαμο» οξυγόνου, αλλά απαιτεί τακτικά ανταλλακτικά. Υπό το πρίσμα αυτό, η ομάδα από το MIT προσπάθησε να επινοήσει μια συσκευή ικανή να παράγει μια ατελείωτη παροχή οξυγόνου. Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτή η διαδικασία δεν απαιτεί ούτε καλώδια ούτε μπαταρίες, βασιζόμενη αποκλειστικά σε μια ελάχιστη τάση περίπου 2 βολτ που παράγεται μέσω «συντονισμένης επαγωγικής σύζευξης». Εξωτερικά, ένα μαγνητικό πηνίο, το οποίο θα μπορούσε να φορεθεί σαν έμπλαστρο δέρματος, τροφοδοτεί ασύρματα μια εσωτερική, εύκαμπτη κεραία μέσα στη συσκευή. «Μπορείτε να το σκεφτείτε ως μια ζωντανή ιατρική συσκευή που είναι κατασκευασμένη από ανθρώπινα κύτταρα που εκκρίνουν ινσουλίνη, μαζί με ένα ηλεκτρονικό σύστημα υποστήριξης της ζωής. Είμαστε ενθουσιασμένοι από την πρόοδο μέχρι στιγμής και είμαστε πραγματικά αισιόδοξοι ότι αυτή η τεχνολογία θα μπορούσε εντέλει να βοηθήσει τους πάσχοντες», λέει ο ανώτερος συγγραφέας της μελέτης Ντάνιελ Άντερσον. Συνήθως, όταν μια ιατρική συσκευή εμφυτεύεται στο σώμα, οι επιθέσεις από το ανοσοποιητικό σύστημα οδηγούν σε συσσώρευση ουλώδους ιστού που ονομάζεται ίνωση, η οποία μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα μιας συσκευής. Αυτός ο ουλώδης ιστός σχηματίστηκε και γύρω από τα εμφυτεύματα που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη, αλλά η επιτυχία της συσκευής στον έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα υποδηλώνει ότι η ινσουλίνη ήταν ακόμα σε θέση να διαχέεται από τη συσκευή και η γλυκόζη μέσα σε αυτήν. Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να δοκιμάσουν τη συσκευή σε μεγαλύτερα ζώα και, τελικά, σε ανθρώπους. (Πηγή: Huffingtonpost.gr, Study Finds)

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 17

Έρευνα για τον διαβήτη //

Καθημερινή κατανάλωση σκούρου τσαγιού εξισορροπεί το σάκχαρο

Κ

αθημερινή κατανάλωση σκούρου τσαγιού ενδεχομένως μπορεί να συμβάλλει στην εξισορρόπηση των επιπέδων σακχάρου και να προλάβει τον διαβήτη τύπου 2. Το σκούρο τσάι είναι παλαιωμένο τσάι από την Κίνα που έχει υποστεί εκτεταμένη διαδικασία ζύμωσης και είναι πλούσιο σε υγιεινά βακτήρια ή προβιοτικά που ενδεχομένως μπορεί να βελτιώνουν την υγεία του εντέρου. Αυτό έδειξε νέα έρευνα που εξέτασε τις συνήθειες κατανάλωσης τσαγιού και τον κίνδυνο για διαβήτη, στην Κίνα. Όσοι κατανάλωναν μαύρο τσάι καθημερινά είχαν 53% χαμηλότερο κίνδυνο για προδιαβήτη και 47% χαμηλότερο για κίνδυνο διαβήτη έναντι ανθρώπων που ποτέ δεν έπιναν τσάι. Οι ερευνητές ρώτησαν 1.923 ενηλίκους 20 – 80 ετών που ζούσαν στην Κίνα πόσο συχνά έπιναν τσάι και το είδος που προτιμούσαν (πράσινο, μαύρο, σκούρο ή άλλο είδος). Στη συνέχεια συνέκριναν

τη συχνότητα και το είδος με επίπεδα σακχάρου ή γλυκόζης στα ούρα, την αντίσταση στην ινσουλίνη και τη γλυκαιμική κατάσταση.

436 άνθρωποι είχαν διαβήτη και 352 προδιαβήτη, ενώ 1.135 είχαν φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου. Άνθρωποι που έπιναν τσάι καθημερινά είχαν 15% χαμηλότερο κίνδυνο για προδιαβήτη και 28% χαμηλότερο για διαβήτη έναντι όσων δεν έπιναν ποτέ. Τα οφέλη ήταν πιο έντονα σε όσους έπιναν σκούρο τσάι καθημερινά. Ως ασφαλή και οικονομική διατροφική προσέγγιση, οι άνθρωποι με κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 θα πρέπει γενικά να ενθαρρύνονται να πίνουν τσάι, δήλωσε ο ερευνητής Wu. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο συνέδριο European Association for the Study of Diabetes (EASD) και θεωρούνται προκαταρκτικά. (Πηγή: iatronet.gr)

Διαβήτης: Λάθος διάγνωση σε χιλιάδες γυναίκες, επειδή οι εξετάσεις βασίζονται στις μετρήσεις των ανδρών

Χ

ιλιάδες γυναίκες μπορεί να πάσχουν από διαβήτη τύπου 2 και να μην το γνωρίζουν, επειδή οι κλασικές εξετάσεις για το σάκχαρο δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τις ιδιαιτερότητες του γυναικείου οργανισμού, αναφέρουν βρετανοί επιστήμονες. Εξετάζοντας τις αναλύσεις σακχάρου σχεδόν 1,1 εκατομμυρίου ανδρών και γυναικών σε Αγγλία και Ουαλία, διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες ηλικίας κάτω των 50 ετών έχουν κατά μέσον όρο χαμηλότερο σάκχαρο απ’ ό,τι οι άνδρες. Μία από τις εξετάσεις όπου η διαφορά είναι έντονη είναι η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c). Η εξέταση αυτή δείχνει την διακύμανση του σακχάρου κατά τους τελευταίους 2-3 μήνες. Βασίζεται στον έλεγχο των επιπέδων της γλυκόζης (σακχάρου) που προσκολλώνται στην πρωτεΐνη του αίματος, την αιμοσφαιρίνη. Ωστόσο οι νεαρές γυναίκες έχουν έμμηνο ρύση κάθε μήνα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να χάνουν και να αναπληρώνουν την αιμοσφαιρίνη τους ταχύτερα απ’ ό,τι οι άνδρες. Το επακόλουθο είναι η αιμοσφαιρίνη τους να μην συσσωρεύει αρκετό σάκχαρο. Έτσι, η μέτρηση της HbA1c, με τα επίπεδα που ισχύουν σήμερα, δεν είναι αξιόπιστη, λένε οι επιστήμονες. Οι ερευνητές θα παρουσιάσουν τα ευρήματά τους στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τη Μελέτη του Διαβήτη (EASD) που ξεκινά στο Αμβούργο. Επιπλέον, τα δημοσιεύουν στην ιατρική επιθεώρηση Diabetes Therapy.

18 //

«Να αλλάξουν τα όρια για τις γυναίκες» Οι ερευνητές επισημαίνουν πως οι γυναίκες που αναπτύσσουν τύπου 2 διαβήτη σε νεαρή ηλικία, τείνουν να έχουν υψηλότερη θνησιμότητα απ’ όση οι άνδρες. Είναι επίσης γνωστό ότι οι γυναίκες διαγιγνώσκονται με τη νόσο σε μεγαλύτερη ηλικία, κατά μέσον όρο, απ’ ό,τι οι άνδρες. Οι αιτίες του φαινομένου είναι άγνωστες. Οι ερευνητές, όμως, εκτιμούν ότι οι λανθασμένες τιμές στις εξετάσεις είναι μία πιθανή εξήγηση. Και αυτό διότι όσο καθυστερεί η διάγνωση και θεραπεία του διαβήτη, τόσο συσσωρεύονται ανήκεστες βλάβες στον οργανισμό. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι αν μειωθεί κατά 4,2% η φυσιολογική τιμή της HbA1c για τις γυναίκες κάτω των 50 ετών, θα αυξηθούν κατά 17% οι διαγνώσεις του διαβήτη κάθε χρόνο. Η φυσιολογική τιμή της HbA1c είναι έως 6,4%. Οι ερευνητές εισηγούνται να γίνει για τις γυναίκες κάτω των 50 ετών έως 6,3%. Στα 50 έτη και μετά από αυτά, η διαφορά μεταξύ των φύλων αμβλύνεται σημαντικά, προσθέτουν. «Η μελέτη μας αποκάλυψε ένα ενδιαφέρον φαινόμενο, όσον αφορά τις διαγνωστικές εξετάσεις. Πρέπει όμως να μελετηθεί περαιτέρω», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Adrian Heald, από το Βασιλικό Νοσοκομείου του Salford. «Σε κάθε περίπτωση, η έγκαιρη διάγνωση του τύπου 2 διαβήτη θα επιτρέψει στις γυναίκες να λάβουν εγκαίρως τα μέτρα τους για να τον ρυθμίσουν. Είναι σημαντικό να γίνει αυτό, για να προστατευθούν τα αιμοφόρα αγγεία από βλάβες που μακροπρόθεσμα οδηγούν στο έμφραγμα και το εγκεφαλικό». (Πηγή: iatropedia.gr)

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Έρευνα για τον διαβήτη

Τα βακτήρια που μειώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη Με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, προδιαβήτη και διαβήτη τύπου 2 έχει συνδεθεί η αντίσταση στην ινσουλίνη.

Σ

ύμφωνα με τα ευρήματα νέας ιαπωνικής μελέτης, συγκεκριμένες οικογένειες βακτηρίων μπορεί να μειώσουν την αντίσταση στην ινσουλίνη, προστατεύοντας από την εμφάνιση παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2. Η ινσουλίνη είναι μία ορμόνη που απελευθερώνεται από το πάγκρεας ως απόκριση στη γλυκόζη του αίματος. Φυσιολογικά, βοηθά στην απορρόφηση της γλυκόζης από τους μύες και το ήπαρ με σκοπό την παραγωγή ενέργειας. Όταν ένα άτομο που πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη παρουσιάζει αντίσταση στην ινσουλίνη, αυτό σημαίνει ότι τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα του παραμένουν υψηλά με αποτέλεσμα το πάγκρεας να συνεχίσει να παράγει ινσουλίνη. Οι επιστήμονες έκαναν γενετικές και μεταβολικές αναλύσεις σε δείγματα μικροβιώματος από ανθρώπους εθελοντές και ακολούθως επιβεβαίωσαν τις παρατηρήσεις τους σε ποντίκια με παχυσαρκία. Το έντερό μας περιέχει τρισεκατομμύρια βακτήρια, ορισμένα από τα οποία διασπούν τους υδατάνθρακες από τα τρόφιμα που καταναλώνουμε. Αν και στο παρελθόν ορισμένοι έχουν υποστηρίξει ότι το φαινόμενο αυτό ενδεχομένως σχετίζεται με την παχυσαρκία και το διαβήτη, προς το παρόν δεν έχει επιβεβαιωθεί. Στην προσπάθειά τους να επιβεβαιώσουν την παραπάνω θεωρία, οι ερευνητές ανακάλυψαν μέσα από μια σειρά αναλύσεων ένα είδος βακτηρίων που μειώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη. Εξετάζοντας δείγματα μικροβιώματος από περίπου 300 ενήλικες εθελοντές οι επιστήμονες προσπάθησαν να συνδέσουν συγκεκριμένα βακτήρια με την αντίσταση του κάθε εθελοντή στην ινσουλίνη.

«Παρατηρήσαμε ότι η αυξημένη αντοχή στην ινσουλίνη συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα υδατανθράκων στο μικροβίωμα των πασχόντων. Ιδιαίτερα αυξημένα ήταν τα επίπεδα το μονοσακχαριτών, όπως της γλυκόζης, της φρουκτόζης, της γαλακτόζης και της μαννόζης», αναφέρουν. Διαπίστωσαν επίσης ότι το έντερο των ασθενών με την υψηλότερη αντίσταση στην ινσουλίνη είχε περισσότερα βακτήρια του είδους Lachnospiraceae. Αντιθέτως, οι εθελοντές με τα υψηλότερα επίπεδα βακτηρίων του είδους Bacteroidales είχαν μειωμένη αντίσταση στην ινσουλίνη και χαμηλότερα επίπεδα μονοσακχαριτών. Στην επόμενη φάση της μελέτης τους, θέλησαν να επιβεβαιώσουν τις παρατηρήσεις τους σε ποντίκια με παχυσαρκία. Διαπίστωσαν ότι τα βακτήρια Alistipes indistinctus περιόριζαν τόσο τα επίπεδα γλυκόζης αίματος, όσο και την αντίσταση στην ινσουλίνη στα παραπάνω ποντίκια. «Η έρευνά μας έδειξε ότι η αύξηση των επιπέδων των Lachnospiraceae στο έντερο αποτελεί βιοδείκτη για τον προδιαβήτη. Δείξαμε επίσης ότι η χορήγηση των προβιοτικών βακτηρίων A. indistinctus μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη στους ασθενείς με προδιαβήτη», υποστήριξαν οι συγγραφείς. Τα περισσότερα προβιοτικά που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά δεν περιέχουν τα παραπάνω βακτήρια, ωστόσο οι ερευνητές τόνισαν ότι θα πρέπει να γίνουν περαιτέρω μελέτες με ανθρώπους εθελοντές προκειμένου να πούμε με βεβαιότητα ότι είναι δυνατό να προστεθούν στα διαθέσιμα σκευάσματα. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature. Πηγή: onmed.gr

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 19

Έρευνα για τον διαβήτη //

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2

Η

εισπνοή μολυσμένου αέρα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, σύμφωνα με την πρώτη μελέτη του είδους της στην Ινδία. Συγκεκριμένα, η μελέτη που διεξήχθη σε κατοίκους του Νέου Δελχί και του Τσενάι, διαπίστωσε ότι η εισπνοή αέρα με μεγάλες ποσότητες σωματιδίων PM2,5 οδήγησε σε υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα και σε αυξημένη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα σωματίδια PM2.5 –τα οποία είναι 30 φορές λεπτότερα από μια τρίχα– μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσουν διάφορες αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Η μελέτη είναι η πρώτη που εστιάζει στη σχέση μεταξύ της έκθεσης σε ατμοσφαιρικά σωματίδια PM2.5 και τον διαβήτη τύπου 2 στην Ινδία. Πρόκειται για μια χώρα όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί βασικό πρόβλημα εδώ και δεκαετίες. Τα μέσα ετήσια επίπεδα PM2.5 στο Νέο Δελχί ήταν 82-100μg/ m3 και στο Τσενάι ήταν 30-40μg/m3, σύμφωνα με τη μελέτη, πολύ πάνω από τα όρια που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, δηλαδή τα 5μg/m3. Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMJ, οι ερευνητές παρακολούθησαν μια ομάδα 12.000 ανδρών και γυναικών στο Νέο Δελχί και το Τσενάι από το 2010 έως το 2017. Κατά την περίο-

20 //

δο αυτή, οι επιστήμονες μετρούσαν περιοδικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους. Χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα και μοντέλα έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση, προσδιόρισαν την ατμοσφαιρική ρύπανση στην περιοχή όπου ζούσε κάθε συμμετέχοντας για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, διαπίστωσαν ότι ένας μήνας έκθεσης σε PM2.5 οδήγησε σε αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ενώ η παρατεταμένη έκθεση του ατόμου στα σωματίδια αυτά (ένα έτος και πάνω) οδήγησε σε αυξημένο κίνδυνο διαβήτη. Διαπίστωσαν επίσης ότι για κάθε 10μg/m3 αύξησης του μέσου ετήσιου επιπέδου PM2.5 στις δύο πόλεις, ο κίνδυνος για διαβήτη αυξανόταν κατά 22%. «Δεδομένης της παθοφυσιολογίας των Ινδών –χαμηλός δείκτης μάζας σώματος με υψηλό ποσοστό λίπους– είμαστε πιο επιρρεπείς στον διαβήτη από ό,τι ο πληθυσμός της Δύσης», δήλωσε ο Σιντάρτα Μαντάλ, επικεφαλής της μελέτης και ερευνητής στο Κέντρο Ελέγχου Χρόνιων Νοσημάτων στο Νέο Δελχί. Η προσθήκη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης –ενός περιβαλλοντικού παράγοντα– τροφοδοτεί την εμφάνιση του διαβήτη, πρόσθεσε ο ειδικός.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

(ΠΗΓΗ: kathimerini.gr)

// Έρευνα για τον διαβήτη

Σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ανιχνεύει τον διαβήτη σε δευτερόλεπτα από τη… φωνή μας Τρόπο για να καταλαβαίνουν αν κάποιος έχει διαβήτη, ακούγοντας τη φωνή του για μερικά δευτερόλεπτα, βρήκαν επιστήμονες από τον Καναδά. Πρόκειται για ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, ικανό να ξεχωρίζει τον διαβήτη από ηχογραφήσεις διαρκείας 6 έως 10 δευτερολέπτων στο κινητό τηλέφωνο. Η σχετική μελέτη έδειξε ότι το σύστημα έχει ακρίβεια πάνω από 85% στην ανίχνευση της νόσου

«Η έρευνά μας αναδεικνύει τη σημασία που έχει η φωνή, η οποία παρουσιάζει διαφορές από άτομο σε άτομο, και αναλόγως με το αν κάποιος έχει διαβήτη τύπου 2 ή όχι», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Jaycee Kaufman, από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Οντάριο. «Οι υπάρχουσες διαγνωστικές μέθοδοι είναι πιο χρονοβόρες και πολυέξοδες. Η φωνητική τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να εξαλείψει πλήρως αυτά τα προβλήματα», πρόσθεσε. Οι επιστήμονες περιγράφουν την έρευνά τους στην ιατρική επιθεώρηση Mayo Clinic Proceedings: Digital Health. Όπως εξηγούν, ανέλυσαν τις ηχογραφήσεις 18.000 πασχόντων από διαβήτη και υγιών συνομηλίκων τους. Στόχος τους ήταν να αποτυπώσουν τα διαφορετικά φωνητικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους. Χρησιμοποιώντας εξελιγμένες τεχνικές, εντόπισαν 14 αδιόρατες διαφορές στην χροιά και την ένταση της φωνής, τις οποίες δεν αντιλαμβάνεται η ανθρώπινη ακοή. Τα ευρήματα αυτά χρησιμοποίησαν στη συνέχεια για να εξετάσουν 267 εθελοντές. Άλλοι εξ αυτών έπασχαν από τύπου 2 διαβήτη και άλλοι όχι. Οι ερευνητές τους ζήτησαν να ηχογραφούν μία φράση στο κινητό τους έξι φορές την ημέρα, επί δύο εβδομάδες. Οι εθελοντές έπρεπε επίσης να γράψουν στο κινητό τους βασικές πληροφορίες για το φύλο, την ηλικία, το ύψος και το βάρος τους.

Τα ευρήματα Αναλύοντας τη φωνή των εθελοντών και τα υπόλοιπα δεδομένα, το σύστημα κατόρθωσε να διαγνώσει τον διαβήτη με ακρίβεια: • 89% στις γυναίκες • 86% στους άνδρες «Η έρευνά μας υπογραμμίζει τις τρομερές δυνατότητες που έχει η φωνητική τεχνολογία στη διάγνωση των παθήσεων. Στην πραγματικότητα, μπορεί να μεταμορφώσει τις πρακτικές φροντίδας της υγείας. Και αυτό διότι είναι ένα οικονομικώς προσιτό διαγνωστικό εργαλείο, προσβάσιμο σε όλους», επισήμανε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Yan Fossat, από το ίδιο πανεπιστήμιο. Οι ερευνητές σημειώνουν πως σχεδόν οι μισοί ασθενείς με διαβήτη σε όλο τον κόσμο δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν από τη νόσο. Είναι δηλαδή 240 εκατομμύρια άνθρωποι, το 90% εκ των οποίων πάσχουν από τύπου 2 διαβήτη. Για να μάθουν για την πάθησή τους θα έπρεπε να κάνουν αιματολογικές εξετάσεις, κυρίως μέτρηση γλυκόζης νηστείας και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η φωνή μας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση και άλλων παθήσεων. Ήδη ετοιμάζουν την επόμενη φάση της έρευνάς τους, που αφορά τη διάγνωση του προδιαβήτη και της υπέρτασης. (Πηγή: iatropedia.gr)

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 21

Έρευνα για τον διαβήτη //

Η έγκαιρη διάγνωση του διαβήτη και η αυστηρή ρύθμιση πολύ σημαντικές για την επιβίωση του πάσχοντος ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Π

αρά την ανάπτυξη πολλών νέων κατηγοριών φαρμάκων και συσκευών για τον διαβήτη και την πρόοδο στην κατανόηση της σημασίας της ρύθμισης της γλυκόζης, μόνο περίπου τα μισά από τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 επιτυγχάνουν το στόχο στη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) μικρότερο από 7%. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι περίπου το ένα τέταρτο των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 δεν διαγιγνώσκονται, πράγμα που σημαίνει ότι δεν λαμβάνουν θεραπεία. Ανεξάρτητα από τυχόν άλλους πιθανούς παράγοντες κινδύνου, οποιοσδήποτε άνθρωπος ηλικίας 35 ετών και άνω θα πρέπει να υποβληθεί σε εξέταση για να διαπιστωθεί εάν έχει προδιαβήτη ή εμφανή διαβήτη τύπου 2. Εάν ο πάσχων έχει φυσιολογική γλυκόζη, θα πρέπει να επανεξετάζεται τουλάχιστον κάθε 3 χρόνια. Ο λόγος που αυτό γίνεται σημαντικό είναι επειδή θέλουμε να χορηγήσουμε την κατάλληλη θεραπεία και μάλιστα έγκαιρα. Όσο πιο μακροχρόνια η νόσος τόσο μικρότερη η διάρκεια ζωής Στοιχεία από το Emerging Risk Factors Collaboration, που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο στο The Lancet Diabetes & Endocrinology, έδειξαν ότι η απώλεια χρόνων ζωής είναι σημαντικά μεγαλύτερη μεταξύ των ατόμων που διαγιγνώσκονται με διαβήτη τύπου 2 σε νεαρότερη ηλικία από ό,τι σε εκείνους που διαγιγνώσκονται σε μεγαλύτερη ηλικία. Στην ανάλυση, η οποία συγκέντρωσε δεδομένα από ομάδες σε χώρες υψηλού εισοδήματος, διαπιστώθηκε ότι κάθε δεκαετία πρωιμότερης διάγνωσης διαβήτη συσχετίστηκε με περίπου 3 έως 4 χρόνια χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής. Αυτό οδηγεί στο μήνυμα ότι πρέπει να βεβαιωθούμε ότι οι πάσχοντες μπορούν να διαγνωστούν και να αντιμετωπιστούν επιθετικά και έγκαιρα. Δεύτερον, όταν οι πάσχοντες διαγιγνώσκονται, πρέπει να είμαστε επιθετικοί όσον αφορά τη θεραπεία όχι μόνο της γλυκόζης τους, αλλά και των παραγόντων κινδύνου για την καρδιαγγειακή τους προστασία. Τα δεδομένα από τη μελέτη UKPDS του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία ξεκίνησε για πρώτη φορά το 1977 με ασθενείς με νεοεμφα-

22 //

νιζόμενο διαβήτη που έλαβαν είτε επιθετική θεραπεία είτε με δίαιτα συν την αλλαγή του τρόπου ζωής, δείχνουν τον αντίκτυπο της «κληρονομιάς» της εντατικής διαχείρισης γλυκόζης μετά το τέλος του τυχαιοποιημένου μέρους της μελέτης. Νέα δεδομένα παρακολούθησης που δημοσιεύθηκαν το 2022 δείχνουν ότι τα οφέλη της καλής ρύθμισης της γλυκόζης παραμένουν 44 χρόνια αργότερα, με 11% λιγότερους θανάτους και 26% λιγότερες επιπλοκές μεταξύ των ασθενών που έλαβαν θεραπεία με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία. Η ομάδα της μετφορμίνης είχε επίσης λιγότερους θανάτους και έμφραγμα του μυοκαρδίου σε σύγκριση με την ομάδα του τρόπου ζωής. Παρά τη σύγκλιση των HbA1cs σε όλους τους τομείς της μελέτης, συνεχίζουμε να βλέπουμε όχι μόνο μια συνεχή μείωση του σχετικού κινδύνου για οποιοδήποτε τελικό σημείο που σχετίζεται με τον διαβήτη, αλλά και του εμφράγματος και της θνησιμότητας από κάθε αιτία. Πρέπει να είμαστε πολύ επιθετικοί ( η καλύτερη άμυνα στο διαβήτη είναι η επίθεση) Σήμερα, υπάρχουν πολύ περισσότερες επιλογές για άτομα με διαβήτη τύπου 2 πέρα από τη μετφορμίνη και τις σουλφονυλουρίες, με τα δεδομένα να δείχνουν επιπρόσθετα οφέλη πέρα από τη γλυκόζη για τους αναστολείς SGLT2 και τους αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1. Είναι σημαντικό να εξατομικεύεται η θεραπεία για τους πάσχοντες, χρησιμοποιώντας μια ολιστική, προσωποκεντρική προσέγγιση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη ενός ατόμου για καρδιονεφρική προστασία, μείωση του βάρους και αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Πρέπει να μην παραμελούμε την γλυκαιμική ρύθμιση, και ειδικά την πρώιμη γλυκαιμική ρύθμιση. Πρέπει να κάνουμε τη διάγνωση των πασχόντων νωρίτερα και να βεβαιωθούμε ότι το 23% των ασθενών που έχουν διαβήτη που δεν έχουν διαγνωστεί θα ανιχνευθούν. Πρέπει να είμαστε πολύ επιθετικοί στη διαχείριση όχι μόνο των παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο αλλά και της γλυκόζης σε αυτούς τους πάσχοντες. Πρέπει να παρακολουθούμε στενά τους ασθενείς, γιατί πολλοί θα έχουν συνεχή μείωση της λειτουργίας των β-κυττάρων και θα χρειαστούν πρόσθετες θεραπείες. (Πηγή: medweb.gr)

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

tÚ{h Ú hÚylr ֧ lrhÚ ֦ u|hÚkltÚÔ~uptÚ p|y Ó|h h Ú hÚ{zh {֦Ú p|y Ó|h hÚ upÚk hiÐ nÚlÑth

cÖ��������� cÖ��������� cÖ��������� cÖ���������� cÖ��������� cÖ������ ������ cÖ������ ������ cÖ������ cÖ������� cÖ������� ������ cÖ��������� �������� cÖ���� �������� ������ cÖ����������� cÖ������������� cÖ�������� �������� cÖ�����������Ö

ØØØØØØØØ ØØØØØØØØ sØgsgispqÏlk kØ |‫ל‬zt gØgz‫ם‬Øgo ‫ל‬Ø gØ o‫ץ‬z Ñ‫ץ‬g gØ tsØkgo ‫ם‬Ø g Ø kz |t spsÎ kØ ‫ץ‬kØ tØi g q‫ם‬Ø g Ø i gØÒ{ki~tØ g|~gqÑjmØ j ghÎ m Ø

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 23

Έρευνα για τον διαβήτη //

Τα 3 στα 4 κρούσματα διαβήτη τύπου 2 οφείλονται στον ανθυγιεινό τρόπο ζωής

Ένας υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να αποτρέψει τουλάχιστον το 75% των περιπτώσεων διαβήτη τύπου 2. Μια διατροφή κυρίως φυτικής προέλευσης παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτό. Ωστόσο, αυτή έχει προστατευτικό αποτέλεσμα μόνο εάν μειωθεί όχι μόνο η κατανάλωση τροφίμων ζωικής προέλευσης, αλλά και η κατανάλωση βιομηχανικά επεξεργασμένων και ιδιαίτερα τροφίμων που περιέχουν ζάχαρη. Αυτό δείχνει μια νέα μελέτη από το Κέντρο για την Δημόσια Υγεία της ιατρικής πανεπιστημιακής σχολής της Βιέννης. Για πρώτη φορά, οι ερευνητές εντόπισαν τις βελτιώσεις στο μεταβολισμό και τη λειτουργία του ήπατος και των νεφρών ως απόρροια των θετικών επιδράσεων μιας υγιεινής, φυτικής διατροφής, με σχετικά χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας. Σύμφωνα με τις αναλύσεις της ερευνητικής ομάδας, η διατροφή με άφθονα φρέσκα φρούτα και λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης μειώνει τον κίνδυνο διαβήτη κατά 24%, ακόμη και με την παρουσία γενετικής προδιάθεσης και άλλων παραγόντων κινδύνου διαβήτη, όπως η παχυσαρκία, η προχωρημένη ηλικία ή η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας.

24 //

Αντίθετα, οι ανθυγιεινές φυτικές δίαιτες με υψηλό ποσοστό γλυκών, επεξεργασμένων δημητριακών και ζαχαρούχων ποτών συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Η έρευνα διεξήχθη με 113.097 συμμετέχοντες της βρετανικής μελέτης κοόρτης (UK Biobank) κατά τη διάρκεια 12ετούς περιόδου παρατήρησης. "Η μελέτη μας είναι η πρώτη που εντοπίζει βιοδείκτες βασικών μεταβολικών διεργασιών και λειτουργιών οργάνων ως μεσολαβητές των επιδράσεων της φυτικής διατροφής στην υγεία", δήλωσε ο Kühn, καθηγητής Διατροφής Δημόσιας Υγείας στο ιατρικό πανεπιστήμιο της Βιέννης, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης σε στενή συνεργασία με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Queen's του Μπέλφαστ. Οι έρευνες επιβεβαίωσαν ότι οι φυσιολογικές τιμές των λιπιδίων του αίματος (τριγλυκερίδια), της γλυκόζης του αίματος (HbA1c), των παραμέτρων φλεγμονής (CRP) και του ινσουλινοειδούς αυξητικού παράγοντα (IGF1) συνδέονται με χαμηλό κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό "Diabetes & Metabolism". (Πηγές: Diabetes & Metabolism, iatronet.gr)

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Έρευνα για τον διαβήτη

Φάρμακο για την αρθρίτιδα σταματά την ανάπτυξή του διαβήτη τύπου 1 Ερευνητές στο Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας του Αγίου Βικεντίου (SVI) στη Μελβούρνη έδειξαν ότι ένα συνήθως συνταγογραφούμενο φάρμακο για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα μπορεί να καταστείλει την εξέλιξη του διαβήτη τύπου 1.

Η πρώτη παγκοσμίως δοκιμή σε ανθρώπους, που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine με επικεφαλής τον καθηγητή του SVI, Thomas Kay, έδειξε ότι ένα φάρμακο που ονομάζεται μπαρισιτινίμπη μπορεί να διατηρήσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα την παραγωγή ινσουλίνης του σώματος και να καταστέλλει την εξέλιξη του διαβήτη τύπου 1 σε άτομα που ξεκινούν θεραπεία εντός 100 ημερών από τη διάγνωση.

«Όταν διαγνωστεί για πρώτη φορά ο διαβήτης τύπου 1, υπάρχει ακόμη ένας σημαντικός αριθμός κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη. Θέλαμε να δούμε εάν θα μπορούσαμε να προστατεύσουμε την περαιτέρω καταστροφή αυτών των κυττάρων από το ανοσοποιητικό σύστημα. Δείξαμε ότι η μπαρισιτινίμπη είναι ασφαλές και αποτελεσματικό στην επιβράδυνση της εξέλιξης του διαβήτη τύπου 1 σε άτομα που έχουν διαγνωστεί πρόσφατα», δήλωσε ο καθηγητής Kay. Αυτή η πρωτοποριακή του είδους της έρευνα δείχνει πολλά υποσχόμενη ως η πρώτη τροποποιητική θεραπεία για τον διαβήτη τύπου 1 που μπορεί να παραδοθεί σε μορφή δισκίου. «Είναι εξαιρετικά συναρπαστικό για εμάς να είμαστε η πρώτη ομάδα στον κόσμο που δοκιμάζει την αποτελεσματικότητα της μπαρισιτινίμπης ως πιθανή θεραπεία του διαβήτη τύπου 1», δήλωσε ο καθηγητής Kay. «Μέχρι τώρα, τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 βασίζονταν στην ινσουλίνη που χορηγούνταν μέσω έγχυσης ή αντλίας. Η δοκιμή μας έδειξε ότι, αν ξεκινούσε αρκετά νωρίς μετά τη διάγνωση και ενώ οι συμμετέχοντες παρέμεναν στη φαρμακευτική αγωγή, η παραγωγή ινσουλίνης τους διατηρήθηκε. Τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 που έλαβαν το φάρμακο χρειάζονταν σημαντικά λιγότερη ινσουλίνη για θεραπεία», πρόσθεσε.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 25

Έρευνα για τον διαβήτη //

Τεράστια αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης του διαβήτη τύπου 1 Η διαχείριση της δια βίου αυτοάνοσης νόσου είναι απίστευτα δύσκολη για όσους έχουν διαγνωστεί και τις οικογένειές τους, απαιτώντας σχολαστική παρακολούθηση της γλυκόζης και χορήγηση ινσουλίνης μέρα και νύχτα για να παραμείνουν στη ζωή. Μέχρι την ανακάλυψη της ινσουλίνης πριν από περισσότερα από 100 χρόνια, ο διαβήτης τύπου 1 ήταν μια θανατηφόρα κατάσταση. Παρά τον σωτήριο ρόλο της ινσουλίνης, η ίδια η θεραπεία είναι δυνητικά επικίνδυνη εάν χορηγηθεί πάρα πολύ ή πολύ λίγη και η κατάσταση εξακολουθεί να συνοδεύεται από μακροχρόνιες επιπλοκές, όπως καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό, διαταραχή της όρασης, νεφρική νόσο και νευρική βλάβη. «Είμαστε πολύ αισιόδοξοι ότι αυτή η θεραπεία θα γίνει κλινικά διαθέσιμη. Αυτό θα ήταν μια τεράστια αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης του διαβήτη τύπου 1 και πιστεύουμε ότι δείχνει υποσχέσεις για μια θεμελιώδη βελτίωση στην ικανότητα ελέγχου του διαβήτη τύπου 1», δήλωσε η καθηγήτρια Helen Thomas, επικεφαλής στη δοκιμή. Πώς διεξήχθη η μελέτη για τη μπαρισιτινίμπη και τον διαβήτη τύπου 1 Η τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή του φαρμάκου μπαρισιτινίμπη παρακολούθησε την παραγωγή γλυκόζης και ινσουλίνης στο αίμα 91 συμμετεχόντων κατά τη διάρκεια ενός έτους. Από αυτούς, στους 60 χορηγήθηκε μπαρισιτινίμπη και στους 31 χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο.

26 //

Όλοι οι συμμετέχοντες στη δοκιμή ήταν ηλικίας μεταξύ 10 ετών και 30 ετών και ξεκίνησαν τη δοκιμή εντός 100 ημερών από τη διάγνωση του διαβήτη τύπου 1. Οι συμμετέχοντες συνέχισαν τη συνταγογραφούμενη ινσουλινοθεραπεία καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τη συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης των συμμετεχόντων, την ποσότητα ινσουλίνης που παράγεται ενδογενώς (από το δικό τους πάγκρεας), τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τους και τα επίπεδα HbA1C τους. Η HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη) είναι ένα μέτρο των μέσων επιπέδων γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα για τους τελευταίους δύο έως τρεις μήνες. Η μπαρισιτινίμπη μπλοκάρει ένα ένζυμο που συνήθως βοηθά στη μετάδοση σημάτων που ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και τη φλεγμονή. Το φάρμακο συνταγογραφείται επί του παρόντος για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, που είναι μια άλλη αυτοάνοση ασθένεια. Θεωρείται ότι το φάρμακο μειώνει παρόμοια την ανοσολογική απόκριση που δημιουργείται ενάντια στα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη σε άτομα με πρόσφατα διαγνωσμένο διαβήτη τύπου 1, καθυστερώντας έτσι την έναρξη των συμπτωμάτων της νόσου, βελτιώνοντας τον έλεγχο της γλυκόζης και μειώνοντας την πιθανότητα επιβλαβών μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

(Πηγή: oloygeia.gr)

// Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ

Ολοκληρώθηκε το διήμερο εκπαιδευτικό σεμινάριο της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ για τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και τους φροντιστές τους στην Καλαμάτα Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε στις 22 και 23 Σεπτεμβρίου στην Καλαμάτα το διήμερο εκπαιδευτικό σεμινάριο για τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και τους φροντιστές τους, με το οποίο ολοκληρώθηκε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που υλοποίησε η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ) σε τρεις πόλεις της Περιφέρειας Πελοποννήσου για τους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2 και τους φροντιστές τους. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Πράξης με τίτλο: «Επιχορήγηση για την ανάπτυξη προτύπου μοντέλου ποιότητας στην αγωγή υγείας, αυτοφροντίδα – μακροχρόνια φροντίδα ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη», το οποίο εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος 2014-2020» και υλοποιείται με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

Τα εκπαιδευτικά σεμινάρια πλαισίωσαν αξιόλογοι και εξειδικευμένοι επιστήμονες, οι οποίοι ανέπτυξαν μία σειρά θεμάτων που απασχολούν τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη στην καθημερινότητά τους, ενώ η εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε μέσω πρωτότυπων εργαλείων, δηλαδή με τη χρήση εκπαιδευτικών χαρτών για τον Διαβήτη.

Οι ομιλητές που συμμετείχαν στο διήμερο εκπαιδευτικό σεμινάριο της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ ήταν οι: Χ. Δαραμήλας, Βιολόγος, MSc: «Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη», «Κλινική και Βιομηχανική Φαρμακολογία και Τοξικολογία», Πρόεδρος Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ.

Προηγήθηκαν οι Επιστημονικές Διημερίδες στην Καλαμάτα, στη Σπάρτη και στην Τρίπολη, οι οποίες στέφθηκαν με επιτυχία, και τα διήμερα εκπαιδευτικά σεμινάρια για τα άτομα με Διαβήτη τύπου 1 και τους φροντιστές τους στις ίδιες πόλεις (Καλαμάτα, Σπάρτη, Τρίπολη), όπως επίσης και τα διήμερα εκπαιδευτικά σεμινάρια για τα άτομα με Διαβήτη τύπου 2 και τους φροντιστές τους στη Σπάρτη και στην Τρίπολη.

Α. Μακρής, Γενικός Ιατρός εξειδικευθείς στον Διαβήτη και το Διαβητικό Πόδι, Επιμελητής Α’ Ε.Σ.Υ., Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο & ΜΕΘ, ΓΝ Καλαμάτας

Σκοπός της ανωτέρω δράσης ήταν αφενός η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του τοπικού πληθυσμού για τη «σιωπηλή πανδημία» του σύγχρονου κόσμου, τον Σακχαρώδη Διαβήτη και αφετέρου η ποιοτική εκπαίδευση των ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 και 2 αλλά και των οικογενειών τους με στόχο την αποτελεσματικότερη θεραπευτική αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη, την πρόληψη των επιπλοκών του και την ταυτόχρονη ενδυνάμωση και υποστήριξη των πασχόντων και των οικογενειών τους.

Ο Πρόεδρος και τα Μέλη του Δ.Σ. της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ θα ήθελαν να ευχαριστήσουν θερμά την Περιφέρεια Πελοποννήσου, όπως επίσης και τον Δήμο Καλαμάτας για την άριστη μέχρι τώρα συνεργασία και για τη δωρεάν παραχώρηση της αίθουσας για την υλοποίηση του Σεμιναρίου.

Κ. Μπουκέα, Κλινική διαιτολόγος, Προϊσταμένη Διαιτολογικού Τμήματος, ΓΝ Καλαμάτας

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 27

Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ // ΠΟΣΣΑΣ∆ΙΑ Γλυκός Πλανήτης (glikos-planitis.gr) www.facebook.com/glikosplanitis τηλ.: 2105201474 | 6941611221

1st Diabetes

EMPOWERMENT FORUM

10 - 11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 10/11: 17.00-21.00 | 11/11: 9.00-13.00

Ναύπλιο | “AMALIA” Hotel

Πλατινένιος Χορηγός

Υποστηρικτές

Χορηγοί

// Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ

10-11/11/2023

Με ιδιαίτερη επιτυχία υλοποιήθηκε το 1st Diabetes Empowerment Forum από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ) στο Ναύπλιο, στο ξενοδοχείο «Αμαλία», στις 10 και 11 Νοεμβρίου 2023, παρουσία της Διοικήτριας του ΕΟΠΥΥ, κα. Θεανώς Καρποδίνη και του Γενικού Διευθυντή του ΣΦΕΕ, κ. Μιχάλη Χειμώνα. Το Diabetes Empowerment Forum κινήθηκε σε δύο παράλληλους άξονες: 1. Workshop για Συλλόγους – μέλη της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ 2. Media Trip για τους συντάκτες Υγείας με στόχο την ενημέρωση, την εκπαίδευση και την ευαισθητοποίησή τους. Ο πρώτος άξονας είχε ως στόχο την ενδυνάμωση και εκπαίδευση των μελών των Συλλόγων της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ σε πεδία που αφορούν κυρίως στις τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και την ανάδειξη των προβλημάτων των πασχόντων με τη χρήση των μέσων ενημέρωσης και του Διαδικτύου.

O δεύτερος άξονας εστίασε και σ’ ένα media trip συντακτών από τον χώρο της Υγείας, με σκοπό την ενημέρωσή τους και την κατανόηση των αναγκών των πασχόντων με Σακχαρώδη Διαβήτη.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 29

Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ // Για τον διττό αυτό σκοπό, πραγματοποιήθηκαν workshops, τα αποτελέσματα των οποίων ήταν εντυπωσιακά και θέτουν τις βάσεις για την ετήσια καθιέρωση της δράσης. Την έναρξη του Forum πραγματοποίησε ο πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, κ. Χρήστος Δαραμήλας, χαιρετώντας και καλωσορίζοντας όλους όσους παρευρίσκονταν, τονίζοντας:

“Καλούμαστε να είμαστε αρωγοί και να προτεραιοποιήσουμε τις ανάγκες, που είναι υποχρέωσή μας να κάνουμε. Καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε με διαφανή τρόπο, να εξασφαλίσουμε έγκαιρη, ισότιμη και άμεση πρόσβαση σε όποια αναγκαία θεραπεία ή υλικό χρειάζονται τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη” Το Forum τίμησαν με την παρουσία τους οι κ.κ.: 1. Θεανώ Καρποδίνη, Διοικήτρια του ΕΟΠΥΥ

“Η ιδέα υιοθετήθηκε από ένα αντίστοιχο Forum, το οποίο διοργανώνει το τμήμα του IDF Ευρώπης με την υποστήριξη της εταιρίας Novo Nordisk στη Δανία. Ήταν το έναυσμα ώστε να συσπειρώσουμε τον χώρο του Σακχαρώδη Διαβήτη, μετά την «αύξηση των αποστάσεων» λόγω Covid. Αυτό το Forum, έχει ως στόχο την ενδυνάμωση των στελεχών των Δ.Σ. των Συλλόγων της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ”.

2. Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ

“61.000.000 άτομα στην Ευρώπη πάσχουν από Σακχαρώδη Διαβήτη και κάθε χρόνο ένα 10% αποχωρεί λόγω επιπλοκών του Διαβήτη. Καρκίνος και Διαβήτης για μας είναι προτεραιότητα. Σαν ΣΦΕΕ, έχουμε τις πηγές να μάθουμε τις πρακτικές άλλων χωρών για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στην χώρα μας για τη σωστή αντιμετώπιση του Διαβήτη”.

30 //

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ Το πρόγραμμα της πρωτότυπης για τα ελληνικά δεδομένα δράσης ξεκίνησε με την ομιλία της κυρίας Έφης Σίμου, Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Επικοινωνίας και ΜΜΕ στη Δημόσια Υγεία, η οποία παρουσίασε την πρώτη θεματική ενότητα του Workshop με τίτλο: «Εξωστρέφεια και Διεκδικήσεις», αναφερόμενη στους τρόπους επικοινωνίας των προβλημάτων των πασχόντων με Σακχαρώδη Διαβήτη.

“Ο ρόλος των Συλλόγων είναι η διεκδίκηση. Και για να διεκδικήσουμε κάτι, πρέπει να το φέρουμε στην επιφάνεια. Προσπαθούμε σε αυτό το Workshop ν’ αυξήσουμε τις δεξιότητές σας. Στόχος είναι πώς θα τραβήξουμε την προσοχή των δημοσιογράφων και του κοινού, ώστε ένα θέμα που θέλουμε ν’ αναδείξουμε, να τύχει δημοσιότητας”.

Στη συνέχεια, ο κ. Δαραμήλας παρουσίασε τη δεύτερη θεματική ενότητα του Workshop με τίτλο: «Ενεργούμε και Πετυχαίνουμε», αποσκοπώντας στην προσέλκυση και κινητοποίηση των μελών των Συλλόγων της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, ενώ έκλεισε τον πρώτο κύκλο των εργασιών του Forum, με τη θεματική ενότητα: «Influencers & Leaders», τονίζοντας ότι όλα τα μέλη των Συλλόγων της Ομοσπονδίας είναι Influencers.

Τα αποτελέσματα που προέκυψαν και από τις τρεις θεματικές ενότητες του Workshop ήταν εντυπωσιακά και προκάλεσαν την ανάδειξη του δημιουργικού πνεύματος, το επικοινωνιακό ταλέντο και τις δεξιότητες των μελών των Συλλόγων της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ. Το δεύτερο μέρος του 1st Diabetes Empowerment Forum ξεκίνησε με την ομιλία του κ. Τάσου Γκοτσόπουλου, Managing Director της Perception Consulting, ο οποίος αναφέρθηκε στη χρήση των Social Media στις καμπάνιες ευαισθητοποίησης των Συλλόγων – μελών της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ.

“Τα social media παίζουν ένα καθοριστικό ρόλο στις καμπάνιες ευαισθητοποίησης, λειτουργώντας ως ισχυρή και προσβάσιμη πλατφόρμα για ειδικά και ευρύτερα κοινά. Μέσω των διαφορετικών πλατφορμών social media, κάθε οργανισμός μπορεί να μοιραστεί συναρπαστικό περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένων εικόνων, βίντεο και ιστοριών, για να μεταδώσει αποτελεσματικά το μήνυμά του”

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 31

Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ // Και σε αυτή τη θεματική ενότητα με τίτλο: «Social Media & Σύλλογοι μέλη της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ», οι παρουσιάσεις των μελών των Συλλόγων της Ομοσπονδίας κατέδειξαν την ικανότητα και την εξοικείωσή τους ως προς την χρήση των social media και των νέων τεχνολογικών εργαλείων. Για την Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη και τις εφαρμογές της στον χώρο της Υγείας, αλλά και την καθημερινότητά μας, μίλησε ο κ. Κώστας Βαρσάμος, Σύμβουλος & διδάσκων ψηφιακού μετασχηματισμού, Επιχειρηματίας, Κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου με διάκριση (M.Sc.) στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

“Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένας τομέας της Πληροφορικής. Σήμερα καλούμαστε να καταλάβουμε τι αλλαγές επιφέρουν στην καθημερινότητά μας και την πρακτική μας αυτά τα οποία έρχονται με εκθετικούς ρυθμούς. Με την Τεχνητή Νοημοσύνη, έχουμε περισσότερες λύσεις παρά προβλήματα που νομίζουμε ότι έχουμε”. Στο πλαίσιο του 1st Diabetes Empowerment Forum, η Ομοσπονδία, σε συνεργασία με τον κ. Κωνσταντίνο Αθανασάκη, Οικονομολόγο, με ειδίκευση στην Υγεία, Επίκουρο Καθηγητή Οικονομικών της Υγείας και Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας, στο τμήμα Πολιτικών Δημόσιας Υγείας, Σχολή Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, παρουσίασαν τα αποτελέσματα της πρώτης επίσημης πανελλήνιας στατιστικής καταγραφής που αναφέρεται στις συνήθειες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη στην καθημερινότητά τους με τίτλο: “Ο Σακχαρώδης Διαβήτης στην Ελλάδα μέσα από τα μάτια των ατόμων με Διαβήτη”. Η μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 843 άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και 2, πραγματοποιήθηκε την περίοδο από 5 έως 25 Οκτωβρίου 2022.

«Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Η.ΔΙ.Κ.Α. για το 2023, το πλήθος των μοναδικών πασχόντων από Σακχαρώδη Διαβήτη είναι 1.193.003 άτομα. Γίνεται λοιπόν ακόμα πιο επιτακτική η ανάγκη ενίσχυσης, ενδυνάμωσης και εκπαίδευσης των ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη και αυτός είναι ο λόγος που αναλάβαμε την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση του 1ου Diabetes Empowerment Forum». Χρ. Δαραμήλας

32 //

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// Εκδηλώσεις ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ

Ιδιαίτερης αναφοράς αξίζουν οι χορηγοί μας, που στάθηκαν αρωγοί στη δράση της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και στήριξαν το 1st Diabetes Empowerment Forum, κάνοντας εφικτή την υλοποίησή του. Πλατινένιος χορηγός της δράσης μας ήταν η Novo Nordisk. Στους Υποστηρικτές της δράσης περιλαμβάνονται οι εταιρείες: Sanofi, Hemoglobe – Omnipod, ΒΙΑΝΕΞ και AstraZeneca, ενώ Χορηγοί Φιλοξενίας ήταν οι εταιρείες: Menarini Diagnostics, Abbott, Lilly ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ, Ascensia και Medtronic. Από τα στοιχεία που παρουσίασαν οι κκ. Αθανασάκης και Δαραμήλας αξίζει να σημειωθεί ότι στα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη οι οικονομικές δυσκολίες είναι πιο συχνές σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, κάτι που δείχνει ότι η παρουσία μιας χρόνιας πάθησης μπορεί να επιβαρύνει και από οικονομικής πλευράς τους πάσχοντες. Στην ίδια λογική είναι χαρακτηριστικό ότι, είτε πρόκειται για άτομα με ΣΔ τ.1 είτε για άτομα με ΣΔ τ.2, κυρίως στα αναλώσιμα υλικά ένα ποσοστό πασχόντων που πληρώνουν συμμετοχή στο φαρμακείο για την εκτέλεση της συνταγής τους, με αποτέλεσμα να καταστρατηγείται το άρθρο 62 του κανονισμού παροχών Υγείας, στο οποίο αναφέρεται, ρητά, ότι απαγορεύεται η μετακύλιση κόστους στον πάσχοντα. Παράλληλα, σοβαρό πρόβλημα παρατηρείται με τη διαθεσιμότητα των αναλωσίμων, ειδικά από τον Σεπτέμβριο του 2023. Τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη, χρήστες συσκευών συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης, δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλο προϊόν, λόγω δέσμευσης πενταετίας από τον ΕΚΠΥ του ΕΟΠΥΥ. Ως εκ τούτου, σε περίπτωση ελλείψεων, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς τα απαραίτητα αναλώσιμα ιατροτεχονολογικά προϊόντα για την υποστήριξη της υγείας τους. Τέλος, το θέμα των ελλείψεων αναδεικνύει ένα ακόμα σοβαρό ζήτημα που σχετίζεται με τους ανασφάλιστους πάσχοντες, καθώς, ο μόνος τρόπος να προμηθευτούν τα αναλώσιμά τους είναι είτε από τα Γενικά Νοσοκομεία της χώρας, τα οποία στερούνται, σε πολλές περιπτώσεις, ποιότητας και αξιοπιστίας, ή από Συλλόγους Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη, ομάδες διαδικτύου και φίλους. Αυτό συνεπάγεται κακό έλεγχο, κακή ρύθμιση, οικονομική επιβάρυνση των πασχόντων, καθώς και οικονομική επιβάρυνση του Ε.Σ.Υ.. Συμπερασματικά, τα προβλήματα που αναδείχθηκαν πανελλαδικά μπορούν να βρουν λύση είτε άμεσα είτε έμμεσα, μέσα από ένα δομημένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο η Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. έχει δουλέψει και προτείνει προς εφαρμογή, στον Υπουργό Υγείας κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη.

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

// 33

Διατροφή // διαβήτη // Έρευνα για τον

Διατροφικές συμβουλές για ένα υγιές καλοκαίρι γράφει η Βασιλική Λαζαρίδου, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Τ

ο καλοκαίρι είναι μία εποχή που υπάρχουν σε αφθονία οι γεύσεις και οι υψηλές θερμοκρασίες! Είναι μία εποχή που εξαιτίας της παρουσίας πολλών φρούτων και λαχανικών, μπορούμε να γευτούμε πολλές και νόστιμες συνταγές φαγητών και γλυκών. Τι γίνεται όμως όταν υπάρχει ένα χρόνιο νόσημα, ο Σακχαρώδης Διαβήτης, και πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τις γεύσεις διατηρώντας την γλυκόζη εντός φυσιολογικών ορίων;

Για αρχή, ας δούμε ποια φρούτα και λαχανικά υπάρχουν το καλοκαίρι: αγγούρι, αβοκάντο, αρακάς, βλίτα, κολοκύθι, μελιτζάνα, μαϊντανός, ντομάτα, πιπεριά, ραπανάκι, σπανάκι, φασολάκια, καλαμπόκι, βερίκοκο, βύσσινο, κεράσι, καρπούζι, μούσμουλο, πεπόνι, ροδάκινο και φράουλα. Είναι τόσα πολλά και γι’ αυτόχρειάζεται να έχουμε κατα νου, ότι το υγιές για τον οργανισμό μας είναι να τα καταναλώνουμε στην πιο απλή μορφή τους και όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένα. Πχ, το φρούτο να το καταναλώνουμε ολόκληρο και όχι σε χυμό, διότι έτσι χάνει τις φυτικές του ίνες και τα σάκχαρα του (η φρουκτόζη) μπορεί να ανεβάσει απότομα τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ωστόσο, εδώ χρειάζεται να επισημανθεί και κάτι άλλο. Στις θερμές μέρες, που ίσως μας είναι δύσκολο και να καθίσουμε κάπου άνετα να φάμε, μπορούμε να φτιάξουμε έναν χυμό από 2 φρούτα και μέσα να βάλουμε 2 κουταλιές σούπας ξηρούς καρπούς ή/ και να βάλουμε 2-3 κουταλιές σούπας γιαούρτι της επιλογής μας φτιάχνοντας ένα smoothie, ώστε να πάρουμε τα θρεπτικά συστατικά και τα υγρά που έχουμε ανάγκη.

34 //

‘Ενα άλλο σημαντικό θέμα τις μέρες του καλοκαιριού είναι η ενυδάτωσή μας. Αυτό συμβαίνει γιατί, κατά 70% το σώμα μας αποτελείται από νερό. Μάλιστα, αρκετά όργανα μας αποτελούνται κι αυτά κατά ένα μεγάλο ποσοστό από νερό, όπως τα μάτια μας κατά 95%, οι μυς μας κατά 75%, τα κόκκαλα μας κατά 31% και ο εγκέφαλος μας κατά 73%. Όπως φαίνεται λοιπόν, είναι πολύ σημαντικό, να μένουμε ενυδατωμένοι κι αυτό σημαίνει πως χρειάζεται να καταναλώνουμε επαρκείς ποσότητες νερού και μάλιστα, πριν νιώσουμε την δίψα. Αν διψάσουμε, είμαστε ήδη αφυδατωμένοι. Επίσης, εκτός από νερό, χρειάζεται να καταναλώνουμε τροφές με υψηλά επίπεδα υγρασίας: φρούτα, λαχανικά, smoothie, χυμούς λαχανικών κλπ. Εδώ χρειάζεται να αναφερθεί ότι ο καφές και τα αλκοολούχα ποτά προκαλούν αφυδάτωση μέσω της διούρησης. Η καλύτερη λύση είναι η αποφυγή κατανάλωσης αυτών τις θερμές ημέρες. Ωστόσο, ένα κόλπο για να θέσουμε σε κάποια ισορροπία την πρόσληψη και την απώλεια του νερού είναι ενώ τα καταναλώνουμε, να πίνουμε ταυτόχρονα και νερού. Η τρίτη διατροφική συμβουλή έχει να κάνει με την κατανάλωση τροφών με χαμηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, όπως πχ παγωτά, γλυκίσματα, ποτά, χυμούς κλπ. Είναι πολύ σύνηθες, το καλοκαίρι, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, να αναζητούμε δροσερά τρόφιμα, πολλές φορές προτιμώντας κάποιο συσκευασμένο, έτοιμο προς κατανάλωση, αγνοώντας τα συστατικά του εφόσον, ειδικά αναγράφει ότι είναι χωρίς ζάχαρη. Ειδικά σε αυτές

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

ΓλυκιάΖωή

ΤΕΥΧΟΣ 151 • ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

#151

Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ.

Η Πανελλήνια Οµοσπονδία Σωµατείων - Συλλόγων Ατόµων µε Σακχαρώδη ∆ιαβήτη είναι µια οργάνωση µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. ΣΚΟΠΟΣ µας είναι η διασφάλιση των δικαιωµάτων των ατόµων µε ∆ιαβήτη και η ενηµέρωσή τους µέσω διαφόρων ηµερίδων, συνεδρίων και της «ΓΛΥΚΙΑΣ ΖΩΗΣ».

Το περιοδικό που κρατάτε στα χέρια σας διανέµεται δωρεάν στα µέλη των συλλόγων µας και όχι µόνο, χάρη στην ευγενική χορηγία των εταιρειών που διαφηµίζονται στις σελίδες του. Για την κάλυψη όµως των ετήσιων εξόδων αποστολής του περιοδικού µας στο σπίτι σας έχει ορισθεί η συµβολική ετήσια συνδροµή των 15,00 ΕΥΡΩ, µέσω λογαριασµού σε τράπεζα. Σε περίπτωση που κάποιος κάνει εγγραφή στη µέση ή προς το τέλος του τρέχοντος ηµερολογιακού έτους (και για να µην επιβαρύνεται µε ολόκληρο το ποσό) η συµβολική τιµή είναι 4 ευρώ ανά τεύχος.

Τράπεζα: Alpha Bank Αριθµός Λογαριασµού: 501002002005385 IBAN: GR5201405010501002002005385 ∆ικαιούχος: ΠΟΣΣΑΣ∆ΙΑ τις περιπτώσεις, χρειάζεται να γυρνάμε την συσκευασία και να διαβάζουμε την διατροφική ετικέτα. Αρκετές φορές θα λείπει η λέξη ζάχαρη, αλλά μπορεί να αναφέρει άλλα συνώνυμα της, όπως μέλι, σιρόπι δεξτρόζης ή φρουκτόζης αλλά μπορεί να αναφέρει και λέξεις τις οποίες δεν τις γνωρίζετε. Σε αυτήν την περίπτωση, τα άτομα που πάσχουν από Σακχαρώδη Διαβήτη θα δουν “ανεξήγητα” αυξημένα επίπεδα γλυκόζης. Όμως, σε κάποια άλλη περίπτωση, μπορεί όντως να μην έχει ούτε ζάχαρη ούτε τα άλλα της “ονόματα” αλλά να έχει περισσότερο λίπος ή αλάτι σε σχέση με το αρχικό προϊόν. Αυτό σημαίνει πως για να εξακολουθήσει να είναι νόστιμη η γεύση, έπρεπε με κάποιον τρόπο να επιτευχθεί το καλύτερο γευστικό αποτέλεσμα. Σε βάθος χρόνου, η κατανάλωση τέτοιων “αθώων” τροφιμών, μπορεί να οδηγήσει σε κατακράτηση και αύξηση βάρους. Συμπερασματικά, οι θερμές μέρες του καλοκαιριού μπορούν να αντιμετωπιστούν διατροφικά φροντίζοντας την ενυδάτωση μας, μέσω τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό αλλά και αυξημένη πρόσληψη νερού, πριν διψάσουμε και διαβάζοντας τις διατροφικές ετικέτες για να αποφύγουμε να πέσουμε στην παγίδα των light ή χωρίς ζάχαρη προϊόντων. Με αυτά κατά νου, καλό και ασφαλές καλοκαίρι!

Κατά την κατάθεση της συνδροµής σας στον ανωτέρω τραπεζικό λογαριασµό είναι απαραίτητο να αναφέρετε στην αιτιολογία το ονοµατεπώνυµό σας. Μόλις καταβάλλετε το ποσό της συνδροµής σας, παρακαλείσθε θερµά να ενηµερώνετε τη Γραµµατεία της ΠΟΣΣΑΣ∆ΙΑ στο τηλέφωνο 210 5201474, κ. Κατερίνα Χαρίτου, καθηµερινά από τις 10:00 - 14:00. Αγαπητοί µας φίλοι, συνεργάτες και υποστηρικτές µπορείτε να ενηµερώνεστε για όλες τις εξελίξεις γύρω από τον Σακχαρώδη ∆ιαβήτη και τα νέα της Οµοσπονδίας µέσω της ιστοσελίδας:

http://www.glikos-planitis.gr/ και µέσω Facebook (κάνοντας Like):

Γλυκός Πλανήτης - Ποσσασδια (https://www.facebook.com/glikosplanitis) Επικοινωνήστε µαζί µας στα e mail: posssasdia@yahoo.gr possasdia@hotmail.com possasdia@gmail.com

35

Διατροφή //

Χοιρινό λεμονάτο με καρότα Προετοιμασία: 20´ Τηγάνισμα:1 ½ ώρα Μερίδες: 4-6 Της Σεφ Ντίνας Νικολάου

Κλασικό comfort πιάτο με ξυνούτσικη γεύση και ριγανάτο άρωμα. Η μπύρα κάνει τη σάλτσα ακόμα πιο νόστιμη και μεθυστική.

Υλικά • 1 κιλό χοιρινό

λαιμό, κομμένο σε μερίδες

• 2 κρεμμύδια,

χοντροκομμένα

• 3 σκελίδες σκόρδο, κομμένες σε φετάκια

• 1 κουτ. σούπας

μουστάρδα, σκόνη

• 330 ml μπύρα • 1 λίτρο ζωμό κρέατος

• 1 κουτ. σούπας ρίγανη, ξερή

• 4 καρότα, κομμένα

• χυμό από 2

• 1 καρότο, τριμμένο

• αλάτι

σε χοντρά φετάκια στο χοντρό του τρίφτη

• 80 ml ελαιόλαδο

Εκτέλεση Ρίχνω το ελαιόλαδο στην κατσαρόλα και μόλις ζεσταθεί βάζω λίγα λίγα κομμάτια κρέατος. Τα αφήνω να ροδίσουν καλά σε όλες τις μεριές και τα βγάζω σε ένα πιάτο. Ρίχνω στην κατσαρόλα τα κρεμμύδια και τα σκόρδα και σοτάρω για 3-4 λεπτά ανακατεύοντας. Προσθέτω τα καρότα (φέτες και τριμμένο) και συνεχίζω το σοτάρισμα για 2-3 λεπτά ακόμα. Επαναφέρω το κρέας στην κατσαρόλα και σβήνω με την μπύρα. Προσθέτω τη μουστάρδα, το ζωμό, αλάτι και φρεσκοτριμμένο πιπέρι και αφήνω να μαγειρευτεί για 1.30 ώρα περίπου μέχρι να μαλακώσει το κρέας. Αποσύρω την κατσαρόλα από τη φωτιά, προσθέτω τη ρίγανη και το χυμό λεμονιού και ανακινώ να ανακατευτούν με τη σάλτσα. Επαναφέρω στη φωτιά και αφήνω να βράσουν για 1 λεπτό. Σερβίρω το λεμονάτο με πατατούλες τηγανητές ή με αφράτο πουρέ.

λεμόνια

• φρεσκοτριμμένο πιπέρι

Αν στο τέλος του μαγειρέματος, θέλετε μια πιο «δεμένη» σάλτσα, μπορείτε να προσθέσετε 1 κουταλάκι κορν φλάουρ διαλυμένο σε 1 κουταλιά νερό.

Συμβουλή Διαιτολόγου

Συ νδυάστ ε το φαγη τό αυ τό με πλιγούρι και μία σα λάτα και μπ ορείτ ε να πε τύχετε ένα κα λύ τερο επίπεδο γλυ κόζης στο δίω ρο.!

Διατροφικές πληροφορίες ανά 100 γραμμάρια Ενέργεια: 250 kcal Υδατάνθρακες: 1,5 gr Πρωτεΐνες: 14 gr Λίπη: 17 gr Φυτ. Ίνες: 0,1 gr Διατροφικά στοιχεία και συμβουλές από τη Διαιτολόγο - Διατροφολόγο

Βασιλική Λαζαρίδου

36 //

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

Διατροφή //

Παγωτοταρτάκια με κόκκινα φρούτα, γκρανόλα και μέλι Προετοιμασία: 20´ Ψήσιμο: 20´ Αναμονή: 4 ώρες Μερίδες: 12

Της Σεφ Ντίνας Νικολάου

Πολύ εύκολα παγωτοταρτάκια με απλό γιαούρτι, κόκκινα φρούτα και σπιτική γκρανόλα. Μπορείτε να τα φτιάξετε σε διπλάσια δόση και να τα κρατήσετε στην κατάψυξη.

Υλικά Για το παγωτό

• 360 γρ. γιαούρτι στραγγιστό

• 60 ml γάλα • 3 κουτ. σούπας

μέλι (για το μείγμα)

• 50 γρ. μέλι (για τη γέμιση)

Για την γκρανόλα

• 180 γρ. νιφάδες βρώμης

• 90 γρ. μείγμα

Εκτέλεση

Για την γκρανόλα μέλι και τα αφήνω σε χαΠροθερμαίνω το φούρνο μηλή φωτιά να σιγοβράστους 170°C αερόθερμο. σουν για 8-10 λεπτά. Θα Στρώνω με αντικολλητι- πρέπει να δημιουργηθεί κό χαρτί τη λαμαρίνα του ένα μείγμα παχύρρευστο φούρνου. σαν μαρμελάδα. Αδειάζω Σε ένα μπολ ανακατεύω το μείγμα σε ένα πιάτο τη βρώμη, τους ξηρούς και το αφήνω να έρθει σε καρπούς, την κανέλα και θερμοκρασία δωματίου. το αλάτι. Σε ένα μπολάκι Για τα παγωτά ανακατεύω το μέλι με το Σε ένα μπολ ανακατεύω σπορέλαιο και αδειάζω το γιαούρτι, το γάλα και το μείγμα στο μπολ με τις 3 κουταλιές μέλι. τα στεγνά υλικά. Ανακα- Παίρνω φόρμες σιλικότεύω καλά με τα χέρια νης για μάφιν και στρώνω μου και αδειάζω το μείγ- στη βάση λίγη γκρανόλα. μα στη λαμαρίνα. Ψήνω Βάζω 1 γεμάτη κουταλιά στο φούρνο για 20 λεπτά μείγμα γιαουρτιού και στο ανακατεύοντας στα μισά κέντρο ½ κουταλάκι μέλι. του χρόνου ώστε να ροδί- Καλύπτω με λίγο γιαουρσουν ομοιόμορφα. Βγάζω τένιο μείγμα, 1 κουταλάκι από το φούρνο και αφήνω κόκκινα φρούτα και λίγη την γκρανόλα να κρυώσει γκρανόλα. Με τον ίδιο εντελώς. τρόπο γεμίζω και τις υπόΓια τα φρούτα λοιπες θηκούλες. ΣκεπάΣε ένα κατσαρολάκι βάζω ζω με μεμβράνη και βάζω τα κόκκινα φρούτα και το στην κατάψυξη για 4 ώρες

38 //

ξηρών καρπών, καβουρδισμένων (φουντούκια,

αμύγδαλα, φυστίκια Αιγίνης)

• ½ κουτ. γλυκού κανέλα, σκόνη

• 1 πρέζα αλάτι • 3 κουτ. σούπας μέλι

• 3 κουτ. σούπας

σπορέλαιο ή λάδι καρύδας

Για τα φρούτα

• 250 γρ. κόκκινα

φρούτα φρέσκα ή κατεψυγμένα

• 50 γρ. μέλι

Αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε γιαούρτι με χαμηλά λιπαρά, θα πρέπει να προσθέσετε 1 κουτ. γλυκού ζελατίνη σε σκόνη. Την διαλύεται στο κρύο γάλα και την προσθέτετε στο γιαούρτι. Ακολουθείτε τη συνταγή όπως περιγράφεται.

Συμβουλή Διαιτολόγου

Προτιμήστε να καταναλώσετε το γλύκισμα αυτό με το κυρίως γεύμα σας για να αποφύγετε απότομες αυξομειώσεις της γλυκόζης σας..

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

Διατροφικές πληροφορίες ανά 100 γραμμάρια: Ενέργεια: 232 kcal Υδατάνθρακες: 32 gr Πρωτεΐνες: 5,5 gr Λίπη: 12 gr Φυτ. Ίνες: 1,35 gr Διατροφικά στοιχεία και συμβουλές από τη Διαιτολόγο - Διατροφολόγο

Βασιλική Λαζαρίδου

ΝΤΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Dina’s Bakery my best recipes

Ένα βιβλίο συνταγών αλλά κυρίως ένα βιβλίο στιγμών από τη ζωή μου. Μέσα από αυτές τις πετυχημένες συνταγές, θα με ακολουθήσετε σε όλα μου τα ταξίδια. Στο Παρίσι, στην Αθήνα, στην Κυρτώνη, σε επαγγελματικές κουζίνες, σε τηλεοπτικά πλατό, σε ατελείωτα οικογενειακά τραπέζια και γευστικά χάδια. Οι συνταγές είναι επικεντρωμένες στο αρχέγονο υλικό που όλοι έχουμε τις περισσότερες αναμνήσεις και ιστορίες να διηγηθούμε. Το ΑΛΕΥΡΙ… Ψωμάκια ζυμωμένα με αγάπη, πίτες με απλά υλικά, κέικ, ζυμαράκια… ζυμώματα, φουσκώματα, ενέργεια, αγάπη και φυσικά γνώση!

Διατροφή //

Μπορεί η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης να προκαλέσει διαβήτη; Τι λένε οι ειδικοί

Υ

πάρχουν πολλές εικασίες σχετικά με τη βασική αιτία του διαβήτη, μία εκ των οποίων είναι η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης. Ο διαβήτης είναι μια περίπλοκη ιατρική κατάσταση που προκαλείται από έναν συνδυασμό παραγόντων. Η κατανάλωση πολλής ζάχαρης από μόνη της δεν αρκεί για να προκαλέσει διαβήτη. Το ζήτημα είναι πολύ πιο περίπλοκο. Για παράδειγμα, ο διαβήτης τύπου 2, ο οποίος αποτελεί το 90% έως 95% όλων των διαγνωσθέντων διαβήτη, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, μπορεί να αναπτυχθεί λόγω ενός συνδυασμού γενετικών παραγόντων και παραγόντων του τρόπου ζωής. Ενώ η Αμερικανική Ένωση Διαβήτη σημειώνει ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της αυξημένης πρόσληψης ζαχαρούχων ποτών και του διαβήτη τύπου 2, η κατανάλωση ζάχαρης δεν προκαλεί διαβήτη. Άλλοι παράγοντες, όπως το περιβάλλον, η γενετική, το ιατρικό ιστορικό, η ηλικία, η φυλή, η σωματική δραστηριότητα και το άγχος παίζουν επίσης ρόλο. Πώς το σώμα σας μεταβολίζει τη ζάχαρη Το σώμα σας χρειάζεται ινσουλίνη για να μεταβολίσει τη ζάχαρη. Η ινσουλίνη βοηθά στη μεταφορά της γλυκόζης στα κύτταρα του σώματος. Όταν τρώτε τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες, όπως γαλακτοκομικά προϊόντα, δημητριακά, φασόλια, φρούτα, λαχανικά και ζαχαρούχα τρόφιμα, το σώμα τα διασπά σε γλυκόζη (γνωστή και ως ζάχαρη). Στη συνέχεια, το πάγκρεας παράγει ινσουλίνη για να μεταφέρει τη ζάχαρη από την κυκλοφορία του αίματος στα κύτταρα για να τη χρησιμοποιήσει για ενέργεια. Τρόφιμα που θεωρούνται απλά σάκχαρα, όπως η ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, ο χυμός φρούτων, το μέλι και το σιρόπι, μεταβολίζονται πιο γρήγορα από τις πιο σύνθετες πηγές υδατανθράκων, όπως τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τα όσπρια. Αυτές οι τροφές μπορεί να προκαλέσουν μια έκρηξη ινσουλίνης που αποβάλλεται. Η ινσουλίνη βοηθά επίσης το σώμα να αποθηκεύσει τη ζάχαρη με τη μορφή γλυκογόνου. Το γλυκογόνο αποθηκεύεται στο ήπαρ και στους μυς, αλλά τα αποθέματα αποθήκευσης είναι περιορισμένα. Όταν ένα άτομο τρώει πάρα πολλούς υδατάνθρακες που δεν μπορούν να αποθηκευτούν στο συκώτι ή στους μυς για μελλοντική χρήση, η ινσουλίνη μπορεί να βοηθήσει στην αποθήκευση τους ως λίπος (όπως στα τριγλυκερίδια). Η κατανάλωση ζάχαρης αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη; Ενώ η κατανάλωση ζάχαρης δεν προκαλεί αυτόματα διαβήτη, μια διατροφή πλούσια σε πρόσθετα σάκχαρα, κορεσμένα λίπη και υπερβολική πρόσληψη ενέργειας σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη, σημειώνει η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία. Οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη συνδέονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο υπέρβαρου και παχυσαρκίας, μη αλκοολικής λιπώδους ηπατικής νόσου και μεταβολικού συνδρόμου. Ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί σίγουρα να επηρεαστεί από την ποσότητα της πρόσληψης ζάχαρης στη διατροφή σας. Η ζάχαρη στη διατροφή σας επηρεάζει το σάκχαρο στο αίμα, επομένως είναι λογικό ότι η αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης σχετίζεται με τον κίνδυνο διαβήτη. Ωστόσο, η κατανάλωση ζάχαρης από μόνη της δεν αρκεί για να προκαλέσει διαβήτη. Το πώς το σώμα σας παράγει και χρησιμοποιεί την ινσουλίνη συμβάλλει στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.

40 //

Προστέθηκαν οδηγίες για τη ζάχαρη Οι Διατροφικές Οδηγίες για Αμερικανούς συνιστούν τα άτομα 2 ετών και άνω να καταναλώνουν λιγότερο από το 10% των συνολικών ημερήσιων θερμίδων τους από πρόσθετα σάκχαρα. Για παράδειγμα, μια δίαιτα 2.000 θερμίδων δεν θα περιέχει περισσότερες από 200 θερμίδες ή περίπου 12 κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη την ημέρα. Σύμφωνα με το CDC, τα ζαχαρούχα ποτά είναι το Νο. 1 πηγή πρόσθετης ζάχαρης. Μια σόδα 350 ml περιέχει 36,8 γραμμάρια ζάχαρης (σχεδόν 10 κουταλάκια του γλυκού), ανά το USDA. Και η American Heart Association θέτει αυτό το όριο ακόμη περισσότερο, σε όχι περισσότερο από 6% των θερμίδων σας καθημερινά, περίπου 6 έως 9 κουταλάκια του γλυκού την ημέρα, ανάλογα με το φύλο. (Πηγή: eatingwell.com)

#151 | IΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023

ΝΕΟ

RGTA, ReGeneraTing Agent

spray Αποζημιώνεται από τα Ασφαλιστικά Ταμεία

●

Κατάκλιση

●

Περιφερική Aρτηριακή Nόσο

●

Σακχαρώδη Διαβήτη

(περιλαμβάνει τον ακρωτηριασμό)

CAC1/ADV1/4.23

Για την Επούλωση Xρόνιων Δερματικών Ελκών από

Το σπρέι CACIPLIQ20® είναι ένας προστατευτικός παράγοντας της θεμέλιας ουσίας του ιστού, RGTA® (ReGeneraTing Agent – Παράγοντας ανάπλασης), που προάγει τη φυσική ανάπλαση του δέρματος.

Το Υπουργείο Υγείας και ο ΕΟΦ συνιστούν: δΙάΒάΣΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚά ΤΙΣ ΟδΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ, ΣΥΜΒΟΥλΕΥΤΕΙΤΕ ΤΟΝ ΓΙάΤΡΟ Ή ΤΟΝ ΦάΡΜάΚΟΠΟΙΟ ΣάΣ. ΣΥΝΘΕΣΗ: Άλας νατρίου 1-6 θειικής πολύ(καρβοξυμεθυλογλυκόζης) 0,1mg/ml, χλωριούχο νάτριο 9mg/ml, υδροξείδιο του νατρίου pH 6,5+/–0,5, απιονισμένο νερό qsp (επαρκής ποσότητα). ΕΝΔΕΙΞΗ: Ενδείκνυται για τα χρόνια δερματικά έλκη που προκαλούνται από κατάκλιση, περιφερική αρτηριακή νόσο (π.χ. στάδιο ΙV της κατάταξης κατά Leriche και Fontaini) ή σακχαρώδη διαβήτη (περιλαμβάνει και τον ακρωτηριασμό) και τα οποία δεν εμφανίζουν τάση επούλωσης έπειτα από 6 μήνες τυπικής φροντίδας ή δεν έχουν επουλωθεί ακόμη έπειτα από 12 μήνες. ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ: Να μην χρησιμοποιείται από ασθενείς με ιστορικό αλλεργιών ή αναφυλακτικών αντιδράσεων σε οποιαδήποτε από τα συστατικά ή σε ηπαρινοειδή.

1. Zakine G, Le Louarn C. [First applications of matrix therapy in plastic and aesthetic surgery].

Ann Chir Plast Esthet. 2010 Oct;55(5):421-8.

2. Desgranges P, Louissaint T, Godeau B, Barritault D. Matrix therapy is a cost-effective solution to reduce amputation risk and improve quality of life: pilot and case studies. Regen Med Res. 2019;7:2. doi: 10.1051/rmr/190002. Epub 2019 Dec 1.

3. Barritault D,: Overview of 10 years of practice with Cacipliq20® matrix therapy as a healing agent for hard to heal wounds: efficacy, cost-effectiveness and future perspectives, Wound Medicine (2020), doi:https://doi.org/10.1016/j.wndm.2020.10018.

4. Desgranges P, Louissaint T, Allaire E, Godeau B, Kichenin K, Becquemin JP and Barritault D. First Clinical Pilot Study on critical ischemic leg ulcers with Matrix Therapy ReGeneraTing Agent (RGTA®) technology Journal of Wound Technology, 2011 13:44-48.

Για περισσότερες πληροφορίες, απευθυνθείτε:

Eλλάδά: Νικηταρά 2, Χαλάνδρι, 152 32 Αθήνα Tηλ: +30 2108778240 ΚΥΠΡΟΣ: Λεωφόρος Αρτέμιδος 33, 6306 Λάρνακα Τηλ: +357 24 656165 E-mail: info@integris.gr

Ιατροτεχνολογικό προϊόν

AE