Visserijnieuws Kerstspecial 2025

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Bijlage Visserijnieuws 19 december 2025, nr. 51

SPECIAL KERST & NIEUWJAAR HHH

12

NIEUWEDIEPER OP EEN IERSE KOTTER

23

DE TYPISCH NEDERLANDSE HEKTRAWLER

44

HET JAAR VAN JELLE HAKVOORT Z 575 ‘JANNEKE’

VISSERIJnieuws / 1

WIJ WENSEN IEDEREEN FIJNE FEESTDAGEN & EEN GELUKKIG EN GEZOND 2026!

Vissers van morgen Al generaties lang stelt de zee ons in staat om gezonde, voedzame en betaalbare maaltijden te produceren. Als trotse visserijfamilie dragen wij bij aan voedselzekerheid over de hele wereld. Elke dag leveren we miljoenen eitwitrijke maaltijden en delen we onze passie voor vis met anderen.

Wij vissen met respect voor de natuur, zodat ook de volgende generaties dit ambacht kunnen voortzetten. Onze vis is (h)eerlijk!

Wilt u meer over ons lezen? Bekijk dan onze website: www.cornelisvrolijk.eu

Kerst & Nieuwjaar

Bijlage Visserijnieuws 19 december 2025, nr. 51

SPECIAL

SPECIAL KERST & NIEUWJAAR HHH is het wekelijks verschijnende vakblad voor de gehele visserijsector.

Kantoor Urk: Postbus 29, 8320 AA Het Spijk 4, 8321 WT Telefoon 0527-689181 Telefax 0527-689199 e-mail: info@visserijnieuws.nl Kantoor Katwijk aan Zee: Gijsbert van der Bent gvdbent@visserijnieuws.nl Postbus 387, 2220 AJ Telefoon 071-4081909 Kantoor Bruinisse: Jacob de Ronde jderonde@visserijnieuws.nl Prinses Wilhelminalaan 21, 4311 BN Telefoon 0111-481289 UITGEVER: Visserijnieuws B.V. REDACTIE: Gerrit Hakvoort Kantoor Urk Doorkiesnummer 0527-689182 Gijsbert van der Bent, kantoor Katwijk aan Zee Jacob de Ronde, kantoor Bruinisse ADVERTENTIE-ACQUISITIE: Klaas Post Postbus 29 8320 AA Urk Tel. 0527-689130 Fax 0527-689199 Mobiel 06-10662228 kpost@visserijnieuws.nl advertenties@visserijnieuws.nl DRUK: GBU printmedia (www.gbu.nl) Postbus 29, 8320 AA Urk Telefoon 0527-689168 Telefax 0527-689199 ABONNEMENTEN: Individueel € 170,00 per jaar (incl. 9% BTW).

Collectief op aanvraag. België € 210,00.

Buitenland (niet België) via Priority € 265,00.

Abonnementen hebben een looptijd van één kalenderjaar, worden automatisch verlengd en kunnen alléén schriftelijk uiterlijk één maand voor verstrijken van een kalenderjaar worden opgezegd.

Voor meer informatie abonnementen: 0527-689181.

6

Besturing Uitbreiding visserijbedrijf Post

12

Nieuwedieper op een Ierse kotter Enorm visgebied, spannen en flyshooten

22

De typisch Nederlandse hektrawler Ontwerp, ontwerpers en opdrachtgevers

36

Herinnering van legostenen Aandenken aan vader en ooms

40

Visserij Fedderwardersiel belangrijk voor toerist Erop of eronder voor visserij in Ost-Friesland

44

Boven verwachting Jelle Hakvoort over zijn nieuwbouwer Z 575 ‘Janneke’

50

Hét gedicht van de Bruse mosselvloot Over het jaar 1969 uit de oude doos van Levien de Waal

56

Samen verhaal van visserij vertellen Met ZK 9 het Wad op en een bezoek aan het Werelderfgoedcentrum

64

Scheveningers tonen lef bij late visserij op Engelse walharing Verlaten Portugese schoener in 1849 geborgen

70

Nathalie krijgt als gids de leukste vragen Schelp- en schaaldierbolwerk Yerseke steeds populairder

74

Leven en dood op de IJslandvaart De ramp met de O 202 Pelagus

80

Van onderzoeker naar restaurateur BRU 17 serveert lokale visproducten

VISSERIJNIEUWS is een uitgave van Visserijnieuws B.V. AUTEURSRECHTEN: Het overnemen van artikelen uit dit blad kan uitsluitend plaatsvinden na overleg en met toestemming van de uitgever. © Visserijnieuws B.V.

6

36

70

Foto voorpagina: Visserijbedrijf C. Post en Zonen (UK 176) kocht er dit jaar een Wieringer kotter bij, terwijl de Wieringer familie Van Eekelen een nieuwe WR 389 ‘Grietje’ bouwde voor passieve visserijen. Bijzonder in tijden van alom krimp op de vloot. In oktober stoomde schipper Chris Post met de UK 175 ‘Christian Klaas’ naar Urk, waar werd overgeschakeld van de kreeftjes op de inktvis. In een paar jaar tijd is inktvis in het najaar het zwarte goud voor de kottervloot geworden.

(Foto: Richard Oost/SPIKKER)

VISSERIJnieuws / 3

E

LD

JO

Y

T

O

T

H

W

OR

GEZEGENDE KERSTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG

2026 4 / VISSERIJnieuws

LBR

ENGINE SERVICES & PARTS

WENST JULLIE FIJNE FEESTDAGEN & een gelukkig en gezond 2026!

Aan al onze klanten: bedankt voor de prettige samenwerking en wij hopen jullie ook weer in 2026 van dienst te mogen zijn Dit jaar hebben wij ervoor gekozen om onze kerst attentie te richten aan Hospice de Heideberg in Santpoort Noord.

Fijne feestdagen!

Betrouwbare kracht voor de visserij!

Stage V / IMO Tier III

Zwijndrecht (NL) | +31 (0)10 419 6530 | info@demaasbv.nl | www.demaasbv.nl

VISSERIJnieuws / 5

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

URK – Alles vergeestelijken wil Cees Post (UK 176) zeker niet. Maar de aankoop van de WR 189 en daarmee uitbreiding van zijn visserijbedrijf C. Post en Zonen B.V. met een UK 175 ‘Christian Klaas’ dit jaar wil hij wel zien als besturing van Boven. ,,Wij hebben dit niet zelf gezocht, en het valt allemaal precies op z’n plekje!’’

Uitbreiding visserijbedrijf Post

Besturing De hekkotter UK 175 ‘Christian Klaas’ is multifunctioneel. Eind oktober kwam de UK 175 voor een helingbeurt naar de thuishaven, waarna gelijk ook werd omgeschakeld op de inktvis. Op de foto ligt de kotter in Vlissingen. (Foto: C.L. van Dijke)

O

Nieuwe vissersbox op Port of Urk in aanbouw.

Post deelt deze box met Oliehandel Hoekman en Scheepvaartonderneming Buter.

6 / VISSERIJnieuws

p een maandagavond – in afwachting van beter weer - blikt Cees Post met zijn drie zonen Louw (25), Chris (22) en Daniël (16) terug op het voor hen bijzondere jaar 2025. Louw vist altijd al bij zijn vader op de UK 176, Chris schippert op de UK 175 en Daniël bekwaamt zich op de visserijschool.

We zitten naast een orgeltje in de overvolle Boelschuur van Hoekman Shipbuilding aan de Urker haven. Daar heeft de familie Post het kottermateriaal tijdelijk gestald, de schuur mocht tot hun dankbaarheid gratis in bruikleen worden genomen. Vorig jaar verkochten ze hun

box op het oude industrieterrein, hun gloednieuwe groene box aan De Nes op het nieuwste bedrijventerrein Port of Urk is bijna klaar. Voor de bouw daarvan was al opdracht gegeven voordat er een kotter bijgekocht werd. ,,Dat kwam dus goed uit.’’

De aankoop van de WR 189 is voor Cees Post en zijn zonen zelf even verrassend als voor zijn omgeving. ,,Laten we wel zijn: wie had dat nu gedacht?’’, zegt Post ook. Post is 56 jaar en vist zijn hele werkzame leven op dezelfde kotter UK 176 ‘Verwachting’. Die middenslagbokker is door wijlen zijn vader Louwe beginjaren tachtig tweedehands gekocht. Cees heeft dus ook nog nooit een scheepstransactie

Kerst & Nieuwjaar

H

ET

AMILIE P

JA A

O ST

F DE

SPECIAL

R VA N

...

Cees Post met zijn zonen Louw, Chris en Daniël.

meegemaakt. ,,Dit is allemaal helemaal nieuw voor ons. En eerlijk gezegd niet zo goed voor je gestel. Want tsjonge, jonge wat een papierwerk komt er allemaal niet bij kijken om een kotter te kopen… Ik tel mijn zegeningen, maar op het eind was dat gewoon niet leuk meer.’’

Chris heeft nooit vast op de UK 176 gevaren. ,,Vader had een trouwe ploeg aan boord toen ik vier jaar geleden van de visserijschool kwam. Daarom ben ik begonnen op de UK 1 van Jelle en Klaas Romkes.

Daar heb ik mijn drills wel gehad, in de goede zin des woords. Toen die bokker werd aangemeld bij de sanering kwam ik bij Andries de Vries op de SC 28, waar ik

eerder ook stage bij had gelopen. We hadden een goede klik, en ik heb er een hoop geleerd. Ik zag ook dat er best toekomst zit in een multifunctioneel schip met 300 pk. We gebruikten niet meer dan 6-7 ton gasolie, terwijl een grote bokker 25-30 ton verdraait. En ik vond de bordenvisserij ook leuk, visserijtechnieken waarbij je meer moet nadenken’’, vertelt Chris.

De goede verstandhouding aan boord leidde ertoe dat Chris vorig jaar voorzichtig werd gepolst en er een aanbod volgde om samen te gaan werken op de SC 28.

Maar aan het eind van dat toch wel complexe traject haakte de familie Post af.

Chris ,,Zo is het balletje dus gaan rollen en het vuurtje aangestoken. En toen kre-

gen we een appje van de familie Van den Berg dat hun neven op Wieringen hun WR 189 in de stille verkoop hadden.’’

Cees: ,,Eigenlijk hadden we er al een punt achter gezet. Chris zou ook bij mij aan boord komen. Al eerder trouwens, maar dat werd steeds uitgezongen. Eén jaar werd twee jaar. Ik voelde me zelfs wat bezwaard naar de familie De Vries dat zoon Chris op de UK 176 zou komen. Maar goed, we zijn op een mooie zaterdag toch samen naar Den Oever gereden. Tsja, en daar zagen we een mooi scheepje liggen, in afmetingen net zo groot als de SC 28, nauwelijks 17 jaar jong, met alles erop en eraan voor kreeftjes, garnalen en inktvis.

De eerste kotter met een diesel-elektrische

VISSERIJnieuws / 7

DE MOSSEL APP

Korringaweg 53, Postbus 129, 4400 AC Yerseke | T +31 (0)113 574200 F +31 (0)113 574205 | sales@aquatriton.nl | www.aquatriton.nl

De Boer Marine nautical & satellite solutions

Gezegende feestdagen en een voorspoedig

2026

www.deboermarine.nl | Westwal 9, 8321WG Urk 8 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

voortstuwing, zeer zuinig daardoor en met een goede trekkracht. De familie Van Eekelen liet ons alles zien, ook de cijfers.

Nou, dat was in één oogopslag duidelijk.

Dit schip kent een goed verdienmodel.

Zo’n aanbod zouden we niet meer krijgen, realiseerden we ons. Er is eigenlijk ook niet over onderhandeld. En wat mij ook aanspreekt: alles legaal hè, echt 300 pk dus. Dat geef ik mijn jongens ook mee: eerlijk je brood verdienen, een klein weekje is ook een weekje.’’

In januari dit jaar kwam Chris gelijk aan boord van de WR 189. Het overnametraject en alles wat daarbij komt kijken over de toekomst van het visserijbedrijf duurde toch nog wel een half jaar. Groeistrategiën, bedrijfsopvolging, scenario’s uitwerken, financiering, steunregelingen uit Flevoland (voucher Kennis & Expertise); alles kwam op tafel. Dat allemaal neemt de nodige tijd beslag. ,,Wisten wij veel, we hadden het immers niet eerder bij de hand gehad.’’

Cees wil in dit verband graag de naam van Pieter Romkes van Flynth genoemd hebben. ,,Daar hebben we een hele goede boekhouder aan. We hebben met andere ogen leren kijken. Vader heeft niet willen meedoen met de pk-race. Toch hebben we met de ‘Verwachting’ altijd ons brood mogen verdienen, het ene jaar wat meer dan het andere, maar zonder te moeten jakkeren en jagen. Je moet ook tijd kunnen nemen voor je gezin, voor je medemens, voor God. En de zee heeft ook rust nodig. Vader leerde ons, en de jongens zullen dat beamen: Vissen is het mooiste wat er is, maar niet het belangrijkste! Zonder schulden zijn vaste lasten te behappen, maar we moeten realistisch zijn. Het stuit me tegen de borst om te zeggen dat onze 176 zijn beste tijd heeft gehad, maar met een fijne motor van vijftig jaar oud wel zijn langste tijd. Er moet niet iets gebeuren, want dan zou het zonder plan B wel einde verhaal zijn. We zien ook dat we met de 176 teveel stilligdagen hebben, dat de zuinige tijd voor bokkers langer wordt, en dat we met 900 pk zonder binnenzakken niet mee kunnen komen in de tongvisserij. Ik wil ook goed zijn voor mijn volk, maar als er vier maanden per jaar eigenlijk niets verdiend wordt kom je geen stap verder. Nu valt met de UK 175 erbij alles mooi op z’n plekje. We hebben daarmee een mooie poot extra onder ons

SPECIAL

De middenslagbokker UK 176 ‘Verwachting’ is sinds 1982 in handen van de familie Post. (Foto: Flying Focus)

De UK 175 afgelopen zomer tijdens de kreeftjesvisserij. (Foto: C. Hameeteman)

visserijbedrijf gekregen, dat zorgt voor rust en geeft een nieuwe flow. Ook onder de bemanning, die we kunnen uitwisselen. Louw en Daniël zijn ook al een paar weken meegeweest met de kreeftjes. In november is overgeschakeld op de inktvis.

Zelf heb ik geen verstand van de bordenvisserij, maar Chris heeft in raad en daad aan boord veel steun aan zwager Klaas van de ex-Z 300. We kunnen er dus alle kanten mee op. Gewoon top.’’

STILTE Voordat de kotter werd omgenummerd, gingen Cees en Chris netjes bij Klaas Romkes langs om te vragen of ze hun voormalige familienummer UK 175 zouden mogen gebruiken. Dat werd zeer gewaardeerd.

Over de naam ‘Christian Klaas’ op de kotter was iedereen het gelijk eens. Er valt een stilte… Christian Klaas werd in decem-

ber 2001 als tweede zoontje in het gezin van Cees en zijn vrouw Tineke geboren.

Bijna vier maanden later overleed de baby na een longontsteking. Te laat ontdekten medisch specialisten hartproblemen.

Schipper Chris is naar zijn broertje vernoemd. Christian Klaas was vernoemd naar zijn grootvader Klaas Kramer, in leven bekend vissersvoorman. In de kombuis van de UK 175 hangt een tekening van Christian Klaas met een fijngevoelig gedicht van de hand van oom Jaap Bakker: ,,Als twijfel ons bestormt mogen we steeds Uw bijstand vragen.

Dan zoeken wij troost en steun in ’t woord dat God ons gaf.

Want wie U aanroept, wilt Gij naar beloften helpen dragen Uw liefde en trouw reikt verder dan de dood en ’t graf.’’

VISSERIJnieuws / 9

PRETTIGE FEESTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG NIEUWJAAR

PRETTIGE FEESTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG NIEUWJAAR BEZOEKADRES: Meester Snijderweg 69 3251 LJ Stellendam

CONTACTGEGEVENS: Cor Roeleveld 06-20412125 info@roeleveldkoeltechniek.nl

* SCHERFIJSMACHINES * SLURRY IJSMACHINES * KOEL- EN VRIESCELLEN * INKOELINSTALLATIES * INVRIESINSTALLATIES * VISRUIMISOLATIE

Merr y Christmas and a happy New Year Westerduinweg 20

Strandweg 7

1976 BV IJmuiden

1976 BS IJmuiden

Telefoon (0255) 51 48 38

Telefoon (0255) 51 84 49

www.shipyardvanlaar.com

www.vanlaarketting.nl

Gezegende kerstdagen en een gezond en voorspoedig 2026.

Bedankt voor het vertrouwen!

Stellendam | 0187 491 755 | dewitassurantien.nl

10 / VISSERIJnieuws

Strandweg 30, 1976 BS IJmuiden • info@vistransport.nl Tel. 0031 2555-16357 of 0031 255-523541 Mobiel 0031 6-53949021 of 0031 6-53208416 www.visinkoop.nl

TREFFERS BV SCHEEPSRECYCLING Voor de sloop van alle soorten schepen, kranen, offshore constructies en aanverwant groot materieel 023 - 532 52 11 06 - 53 18 73 17 Verkoop van scheepsonderdelen, bel 023 - 532 52 11

www.treffers-haarlem.com

FIJNE T S E E F Hendrik Figeeweg 35 DAGEN

2031 BJ Haarlem E-mail: info@treffers-haarlem.com

VISSERIJnieuws / 11

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Enorm visgebied, spannen en flyshooten

Nieuwedieper op Bert Jan Koorn vist alweer acht jaar bij rederij Sheehy. Op de foto met een witte tonijn in de Golf van Biskaje.

DEN HELDER – Bert Jan Koorn (44) uit Den Helder zocht en vond het geluk in het buitenland en vist momenteel op een moderne Ierse kotter van de familie Sheehy. Hij deelt zijn levensverhaal op zee - spanvissen en flyshooten - en aan de wal met zijn oom Nico Laros.

M

ijn oomzegger Bert Jan Koorn vaart op de S 381 ‘Ocean Crest’, een kleine Ierse trawler van 27 x 8 meter. De S op de kop staat voor Skibbereen aan de zuidkust, maar omdat deze plaats zelf geen haven heeft is Baltimore in de praktijk de thuishaven. Het enorme visgebied varieert tussen de Golf van Biskaje en de Barentszzee, zo’n 2.400 zeemijl!

Afgelopen zomer, toen ik Bert Jan contacte, viste de S 381 in span met het zusterschip S 383 ‘Wave Crest’ op witte tonijn in de Golf van Biskaje. ,,Hé, ome Nico. U vroeg me om wat op

12 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

een Ierse kotter

te schrijven over mijn leven op zee en aan de wal in Ierland; nou daar komt het dan.

Ik ben nu 44 jaar en toen ik een jaar of 10 oud was ging ik als jongetje in schoolvakanties mee naar zee met de HD 3 ‘Trijntje Gerda’, waarop mijn vader Bert Koorn toen machinist was. Ook hielp ik op de vrijdagen als de kotter binnen kwam. Ik was veel op de haven, de afslag of in de nettenschuur te vinden als jonge jongen. Ik heb de Visserijschool gedaan, eerst SW6 daarna SW5. Een paar maanden heb ik stage gelopen op de HD 4 ‘Hendrik Petronella’, net als de HD 3 eigendom van Bais. Mijn echte visserscarrière ben ik begonnen in 1999 bij Willem de Vreugd op de HD 147. Na anderhalf jaar ben ik over-

gestapt naar de HD 202 ‘Repos Ailleurs’, totdat deze gesaneerd werd.

In 2004 ben ik op de HD 222 ‘Lida Suzanna’ van Van Belzen gestapt. Tijdens deze tijd liep mijn huwelijk op de klippen en verloor ik mijn stabiele thuisbasis. Na een omzwerving ben ik verhuisd naar Goes. Waar ik een jaar of vijf op de zandhopper/dredger ‘Reimerswaal’ van Den Herder heb gewerkt. Dit schip werd verkocht aan De Hoop in Terneuzen en omgedoopt tot ‘Ruyter’, die het vaartuig plus bemanning overnam.

Vervolgens ben ik uit Nederland vertrokken, en heb gedurende een pauze van vijf jaar in Iran gewoond. Daar heb ik mijn brood verdiend met acteren in films en

Far from home, in Noorse wateren en onderweg naar Andenes om te lossen. De verkoop van de vis in Noorwegen gaat heel anders dan in Nederland. Je plaatst de vangst online, zichtbaar voor iedereen. Dan wordt er online geboden. Aan de hand daarvan maak je een beslissing waar je dan de vis lost. Rechtstreeks in de fabriek. Dus bijna iedere reis ergens anders. De S 381 ligt zo voorover omdat de vistanks vol zijn. Het valt nog mee, zegt Bert Jan. ,,Het kan nog veel erger!’’ (Foto: Per Lorentzen)

VISSERIJnieuws / 13

De betrouwbare partner in scheepsreparatie en onderhoud sinds 1923 Damen Shipyards Den Helder Zwartepad 1 | 1780 AC Den Helder | 0223 61 66 41

Find out more

14 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Sorteren en verkopen op de visafslag van Ondarroa in Spaans Baskenland.

series, maakte er meubels én heb er mijn huidige vrouw leren kennen.

Terug in Nederland ben ik opgestapt op de GO 57. Maar ik voelde me in Nederland eerlijk gezegd niet meer thuis en uiteindelijk vertrok ik in 2017 naar Ierland.

BALTIMORE Samen met mijn huidige vrouw en dochter wonen we in Baltimore, een klein dorpje van ongeveer 600 inwoners. Het leven aan wal is dus rustig. De omgeving is prachtig, veel onaangetaste natuur, prachtige kustlijn met kliffen en eilanden.

Er zijn vijf pubs, een klein winkeltje en een paar restaurants. ‘s Zomers komen daar constant ongeveer tweeduizend toeristen bij. Maar dan zit ik meestal de hele zomervakantie op zee in de Golf van Biskaje, dus daar krijg ik gelukkig niet veel van mee.

In Ierland ben ik begonnen op de hekkotter ‘Excel’ van McCarthy in Dunmore East. Dat was geen succes. Er werd slecht betaald en met een kind op komst moest er wel geld binnen komen. Via een collega hoorde ik dat rederij Sheehy in Baltimore nog een mannetje zocht op de flyshooter ‘Aquilla’ en ben ik uiteindelijk naar Baltimore verhuisd. Na anderhalf jaar kocht dit bedrijf een tweede spantrawler en ben ik overgestapt op de ‘Carmona’.

In januari 2023 werd de S 381 ‘Ocean Crest’ en in 2024 het zusterschip de S 383 ‘Wave Crest’ nieuw in de vaart genomen

De S 381 ‘Ocean Crest’ werd in januari 2023 nieuw in de vaart genomen. Een jaar later volgde de S 383. Sheehy is een groeiend visserijbedrijf. ,,Dat is toch wel opmerkelijk in deze tijd, maar dus toch goed mogelijk.’’

ter vervanging van de ‘Carmona’ en de ‘Lövön’. Deze oude schepen zijn verkocht om te gaan vissen in Afrika. De beide nieuwbouwers van Sheehy hebben een vangstverwerkingsinstallatie van de VCU. Met de S 381 en de S 383 wordt pelagisch in span gevist op makreel,

horsmakreel, sprot, sardien en evervis.

Afhankelijk van jaarlijkse lotingen wordt er ook gespand op blauwe wijting. Ook afhankelijk van loting wordt er soms gespand op haring in Noorse wateren.

Afgelopen jaar zijn we voor het eerst wezen flyshooten in Noorwegen op kabel-

VISSERIJnieuws / 15

Telescopische

Spudpalen

Fijne feestdagen!

Voor: reparatie - onderhoud - verbouwen alle voorkomende werkzaamheden Havendijk 3 - 4311 BJ Bruinisse - 0111 698140 - vanduivendijk@xs4all.nl

Wij wensen

Een ijzersterk 2026

al onze relaties

prettige feestdagen en een

voorspoedig 2026 Voor: reparatie - onderhoud - verbouwen alle voorkomende werkzaamheden

Havendijk 3 - 4311 BJ Bruinisse - 0111 698140 - vanduivendijk@xs4all.nl

Constructie- en machinebouw Voor al uw scheepsreparaties, Jachtservice en constructiewerkzaamheden. Wij staan voor alle werkzaamheden boven de waterlijn, voor zowel de beroeps- als pleziervaart. Elke klant en elk project, klein of groot, benaderen wij vanuit dezelfde passie.

Of het nu gaat om het repareren, monteren, renoveren of volledig vernieuwen, ons team staat voor u klaar vanaf onze moderne werkplaats aan de haven.

Hellingweg 180 • 2583 DX Scheveningen T +31 (70) 351 4321 • nautic@boeg.net

Voor het in ons gestelde vertrouwen in 2025 zeggen wij u allen hartelijk dank.

Voor het nieuwe jaar bieden wij u onze beste wensen aan en hopen ook in 2026 uw vertrouwen waardig te tonen.

en personeel

Uw schip in één dag geverfd!

Handelskade 1, 8321 KB Urk • Telefoon 0527-681441 Internet: www.kjcoenen.nl • E-mail: info@kjcoenen.nl

16 / VISSERIJnieuws

• Engineering • MIG/MAG en TIG Laswerk • RVS en Staal • Machinebouw • Cobot oplossingen 0527-201293 | Expansie 27 Marknesse | info@lumacon.nl | www.lumacon.nl

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Lossen in het Noorse Myre. Van links naar rechts: Robert Kane, Niall Cavanagh, Ian O’ Shea, Shaun Macclnnes, Bert Jan Koorn, Kane Roche en schipper-eigenaar Gerard Sheehy.

jauw. Verder flyshooten (in de periode wanneer er geen quotum meer is voor een van de genoemde pelagische vissoorten) op hoofdzakelijk heek en schelvis.

HOE ZIET ONS JAAR ER MOMENTEEL ONGEVEER UIT? Van januari tot maart spannen op horsmakreel voor de Ierse kust of makreel boven Schotland. Soms ook op evervis, blauwe wijting ten westen van Ierland en daarna spannen op haring bij Noorwegen.

Van maart tot juni flyshooten we op kabeljauw boven de Noordkaap van Noorwegen, of flyshooten we op heek en schelvis boven de noordkust van Ierland.

Van juni tot augustus spanvissen we op tonijn in de Golf van Biskaje. Er was een landelijk quotum van 4.600 ton witte tonijn dit jaar, wat niet verdeeld wordt.

Dus wie het meeste vangt, verdient het meeste. Er gaan zo ongeveer 15 schepen jaarlijks naar de Golf van Biskaje. Je mag per reis maximaal 100 ton per span lossen.

Het is dus belangrijk om zo snel mogelijk

te lossen en dan weer naar zee te gaan.

Over de afgelopen jaren ligt de gemiddelde tijd om het quotum vol te vissen op zo’n 8-9 weken.

Van september tot en met oktober is het weer flyshooten op heek en schelvis op de Ierse kust en ook flyshooten op zeekat in het Engelse Kanaal.

Van november tot en met januari spannen we op sprot in de baaien van de Ierse zuidkust en ook op sardien in het Engelse Kanaal.

Heel veel overschakelen dus. De quota zijn niet groot genoeg om het hele jaar één soort visserij te bedrijven en er een goede boterham aan over te houden.

Als visserijbedrijf moet je jezelf steeds aanpassen aan de regels en quota vanuit Brussel, ook in Ierland. Veel hangt dus af van het quotum dat je krijgt en daardoor varieert het van jaar tot jaar waar je vist en wanneer.

Inmiddels is meer bekend over de vangstquota voor 2026. ICES en dus Brussel delen een mokerslag uit aan de

Ierse visindustrie, want er wordt maar liefst 70 procent gekort op het makreelquotum.

Dit jaar waren we voor het eerst op kabeljauw in Noorwegen. Ja, dat was een geweldig avontuur. Er was met P&P uit Nederland quotum geruild om in Noorwegen te kunnen vissen. Hoe dat technisch in elkaar zit weet ik niet precies, maar er was een quotum voor 250 ton kabeljauw beschikbaar.

We zijn de tweede week van maart vertrokken, 1.800 mijl stomen. Met nieuwe netten met flyshootlijnen. Een grote investering voor het bedrijf, lange onderhandelingen en dat alles zonder garantie dat je ook echt wat gaat vangen daar.

Want er was in geen jaren een Iers schip geweest dat gebruik heeft gemaakt van dit quotum.

Richting Noordkaap dus en onderweg in Lerwick nog gebunkerd. Aangekomen in Noorwegen. Eerst in een klein haventje halverwege de westkust om netten op te halen. Daarna door de fjorden (voor het weer) richting de noordkust, tot ongeveer 50 mijl van de Russische grens. Een gewel-

VISSERIJnieuws / 17

Bedankt voor het vertrouwen da t u dit jaar weer in ons heeft gesteld.

De directie en medewerkers wensen u gezegende feestda gen en een voorspoedig nieuwjaar.

18 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Halen tijdens de spanvisserij met het zusterschip S 383.

Lossen van tonijn vanuit een rsw-koeltank.

Zwaardvis, toegestane bijvangst.

dige reis. Noorderlicht, sneeuw en fjorden, dat zie je niet dagelijks.

In eerste instantie was de vangst niet denderend en na een paar reizen zijn we vertrokken naar de westkust van Noorwegen. Dankzij de schipper, Gerard Sheehy, die eigenlijk altijd vis vindt, hebben we daar binnen enkele weken ons quotum volgevist. Wel veel brokken en boeten, maar oké. Al met al toch een groot succes.

GELUKKIG Wat kan ik ervan zeggen... zo is het leven van een visserman. Ik ben gelukkig hier met mijn gezin, het is niet altijd gemakkelijk, zeker voor mijn vrouw als vreemde in een vreemd land, zeker in het begin. Zij komt dus uit Teheran in Iran, een stad met meer dan 15 miljoen inwoners. Dat is dus een hele verandering naar een dorp van 600 inwoners. Onze dochter Desiree weet niet beter en vindt haar leven geweldig.

Voor mijzelf was het ook even wennen. Maar als je jezelf goed kunt aanpassen aan een nieuwe omgeving en deze jou eigen weet te maken, kun je met je kennis en kunde die je hebt opgebouwd in Nederland overal gedijen.

Ik werk nu alweer acht jaar voor hetzelfde bedrijf, met een kleine pauze van een half jaar, om de batterij weer wat op te laden. Het zijn goede bazen die altijd voor je klaar staan als je ergens hulp bij nodig hebt. Dat is tweerichtingsverkeer: ze geven veel, maar vragen ook veel. Een groeiend visserijbedrijf. Dat is toch wel opmerkelijk in deze tijd, maar dus toch goed mogelijk.

BIJZONDER We hebben een crew van zeven man, waarvan de meeste Ieren zijn. Dat is toch wel bijzonder, omdat tegenwoordig op de meeste kleinere schepen overwegend buitenlandse bemanningsleden varen.

Veel Filipijnen, Indonesiërs en oost-Europeanen.

Onze reizen variëren in lengte, maar meestal zodra we vis aan boord hebben moet dat als het kan binnen een dag of vijf gelost worden. Zeker als we pelagisch vissen en de vis in de tanks zit, die zitten dan in gekoeld zeewater.

Ik ben gewoon knecht hier aan boord.

Ik ben wel een tijdje machinist geweest op eerdere schepen van hun, maar daar lag mijn hart niet echt. De ‘Ocean Crest’ is een prima zeeschip, meestal kunnen we wel blijven vissen, tot windkracht 8/9.

Thuis rook ik vaak vis, makreel, tonijn, poon, tongetjes, zeeduivel; van alles eigenlijk. Als het twee ogen en een staart heeft, kan het gerookt worden. Voorheen knapte ik bootjes op, maar er staat er inmiddels al één voor de deur, die ik twee jaar lang niet heb aangeraakt, puur door tijdgebrek.

AANPASSINGSVERMOGEN In Nederland zijn alle schepen waar ik op heb gevaren weggesaneerd. Behalve de HD 147, die is droevig genoeg omgeslagen.

Zelfs als ik in Den Helder had willen blijven vissen, had dat geen toekomst gehad.

Voornamelijk vanwege slecht beleid van de overheid, maar ook door een gebrek aan aanpassingsvermogen van de meeste Helderse eigenaren. Er werd naar mijn gevoel te lang vastgehouden aan een (verloren) zaak. Maar goed, wie ben ik om over anderen te oordelen.

Veel Urkers hebben dit op tijd ingezien en zijn omgeschakeld naar een andere bedrijfsvoering met nu prachtige trawlers die kunnen schakelen.

Thuis rook ik vaak vis, makreel, tonijn, poon, tongetjes, zeeduivel; van alles eigenlijk.

Nou ome Nico, ik hoop dat dit voldoende informatie is om er wat van te maken. Met een hartelijke groet uit de warme Golf van Biskaje.’’

VISSERIJnieuws / 19

20 / VISSERIJnieuws

sticker kramer20x15 sticker 27-11-2008 kramer20x15 15:57 27-11-2008 Pagina 1 15:57 Pagina Pagina 11 sticker kramer20x15 27-11-2008 15:57

engineering | fabricage | onderhoud | revisie engineering | fabricage | fabricage | onderhoud | onderhoud | revisie | revisie Fijne engineering feestdagen!

Engineering-works

Engineering-works Engineering-works

C700 Duo mesheften weger

AKK 220 compact Sorteerweegmachine

www.kramermachines.nl www.kramermachines.nl DuoMossel schonings installatiewegerSorteerweegmachine Automatische kookketel garnalen mesheften Duo mesheften weger Sorteerweegmachine www.kramermachines.nl www.kramermachines.nl www.kramermachines.nl www.kramermachines.nl

Oost Zeedijk 4a Oost Zeedijk Oost Zeedijk 4a 4a 4486 PN Colijnsplaat 4486 PN 4486 Colijnsplaat PN Colijnsplaat 0113 693 010 0113 693 0113010 693 010 info@kramermachines.nl

info@kramermachines.nl info@kramermachines.nl

Management en medewerkers van KIM NEDERLAND wensen u warme feestdagen en een gezond en ‘cool’ 2026!

Tonnenkantelaar

Tonnenkantelaar Tonnenkantelaar

Sorteer-weegmachine

Sorteer-weegmachine Sorteer-weegmachine

Vis korf

Vis korfVis korf engineering | fabricage | onderhoud | revisie

engineering engineering | fabricage | fabricage | onderhoud | onderhoud | revisie| revisie

kim-nederland.nl

Dé specialist in nieuwbouw, verbouw en renovatie van geconditioneerde ruimtes

k

persoonlij

Van Gemert

Oost Zeedijk 4a contact a&p h nsc Colijnsplaat kmaPN va4486

Schroef Reparatie

693 Oost o Zeedijk Oost 4ae 0104a u0113 derZeedijk w tse info@kramermachines.nl 4486 PN 4486 Colijnsplaat PN Colijnsplaat

service

0113 693 0113 010 693 010

Wij bedanken iedereen voor de fijne samenwerking en wensen iedereen een gelukkig, gezond en succesvol 2026

info@kramermachines.nl info@kramermachines.nl

Tel. 06 34104808

www.vangemertschroeven.nl VISSERIJnieuws / 21

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Ontwerp, ontwerpers en opdrachtgevers

De typisch Nederla KATWIJK/IJMUIDEN - Het is 1960 en in Rotterdam, IJmuiden, Woubrugge en

Het onmiskenbare silhouet van een Nederlandse vrieshektrawler, de SCH 302 ‘Willem van der Zwan’.

Landsmeer wordt gerekend, getekend en ook al gebouwd aan een voor de Nederlandse visserij nieuw type vissersschip, de hektrawler.

Een jaar later komen de eerste twee in de vaart en al snel ontwikkelt zich een specifiek Nederlands ontwerp waarop tot rond het jaar 2000 voortgeborduurd wordt. Frits Loomeijer dook in de vroege geschiedenis van dit opmerkelijke scheepstype, en trekt de lijn door naar het heden.

Hiervoor spreekt hij met oud-hoogleraar scheepbouw en (mede-)ontwerper van de pelagische trawlers die sinds de jaren tachtig gebouwd zijn op de Ysselwerf (YVC) in Capelle aan den IJssel, ir.

Arie Aalbers.

De eerste vers/vriestrawler van Nederland IJM 99 ‘Egmont’ en de eerste hektrawler IJM 5 ‘Maria Elizabeth’. IJmuiden, omstreeks 1962. (Foto: Zee- en havenmuseum, IJmuiden)

22 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

ndse hektrawler J

De hydraulische hekgalg op de KW 15 is geen succes en wordt al spoedig vastgezet. (Foto: Zee- en havenmuseum, IJmuiden)

an Minnee is 36 jaar wanneer hij in 1958 het scheepsbouwkundig bureau Propulsion opricht in Rotterdam. Hij is vooral gericht op de visserij en verbaast zich over het conservatisme in de bedrijfstak.

In Engeland en Duitsland varen al een paar jaar grote trawlers die over de kont vissen, in plaats van over de zij. Ze halen de vangst via een slipway aan dek. Dat is afgekeken van de walvisvaart.

In Nederland wil echter niemand daar aan. Hoewel, in IJmuiden werkt Willem Polderman, Delfts ingenieur en directeur/ aandeelhouder van de gerenommeerde visserijmaatschappij De Marezaten en machinefabriek Hera, aan een eigen ontwerp voor een 50 meter lange slipwaytrawler. In 1960 geeft hij scheepswerf De Dollard in Landsmeer opdracht voor de bouw van het casco. De afbouw zal in IJmuiden in eigen beheer door Hera worden gedaan.

Jan Minnee zit ondertussen niet stil.

Hij is als student aan de TH in Delft al eens als prenter mee geweest met een trawler en dat doet hij nu weer op een van de schepen van Dick Gouda (Visserijmaatschappij Batavia), met Polderman de meest ondernemende reder van IJmuiden in die jaren. Daar leert hij dat vissers een hektrawler vooral niet zien zitten omdat bij het scheep halen van het net via een slipway de krachten te groot worden, waardoor de vis gekneusd aan dek komt en bij grote vangst de kuil snel scheurt. Vooral bij de haringtrawl leidt dit tot problemen.

Dit zet Minnee aan het denken en in 1959 ontwerpt hij een 45 meter lange hektrawler met een hydraulisch beweegbare hekgalg waarmee zowel de borden aan dek gezet kunnen worden als de kuil in pakken geleegd wordt. Tegemoetkomend aan het alom heersende idee dat de hijs-

VISSERIJnieuws / 23

WIJ DANKEN U VOOR HET IN ONS GESTELDE VERTROUWEN EN WENSEN U

Gezegende dagen TOE!

VOOR DE VISSERS EEN BEHOUDEN VAART

De Flux en personeel wensen u gezegende feestdagen en een voorspoedig 2026 Voor al onze varende relaties een goede vaart en behouden thuiskomst.

Marsdiep 4, 8321 MC Urk | 0527-687204 info@postconsultancy.com | www.postconsultancy.com

24 / VISSERIJnieuws

Keteldiep 7 | 8321 MH Urk | Tel. 0527-687700 | www.deflux.nl

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Werf

Aantal (vries)hektrawlers

Periode

Opdrachtgever

De Dageraad (Boot) Woubrugge

10

1961-1975

N. Parlevliet, P&P, Pronk, Kennemerland, Ouwehand, Doggermij.

Sleephelling Mij. Scheveningen

12

1966-1979

Vrolijk, W. v.d. Zwan, Jaczon, Kwakkelstein

T. van Duyvendijk’s Scheepswerf Lekkerkerk

12

1966-1975

Jaczon, Kennemerland, Ouwehand, W. v.d. Zwan

Yssel-Vliet Combinatie (Ysselwerf) Capelle a/d IJssel

16

1964-66, 1980-1999

Jaczon, Vrolijk, W. v.d. Zwan, P&P

Welgelegen Harlingen

7

1981-1990

P&P, Kennemerland, Kwakkelstein

Haak Zaandam

2

1971-1972

N. Parlevliet

Scheepswerf Seymonsbergen

1

1965

Jaczon

Scheepswerf De Dollard/Hera

2

1961-1962

De Marezaten

Gebaseerd op: Bram Pronk, De pakkentrekkers van de lange deining. Den Haag, 1991 en Arie van der Veer, Van zijtrawler tot hektrawler. Alkmaar, 1988.

hoogte zo klein mogelijk moet zijn, tekent hij een schip met weliswaar twee dekken waar de verwerking geheel onderdeks plaatsvindt, echter met een opmerkelijk laag achterschip in verband met de netbehandeling. Om de trekkracht van de geplande 1.200 pk Deutz hoofdmotor te vergroten wil hij de schroef laten draaien in een straalbuis, dan een noviteit in de Nederlandse visserij.

DE EERSTE Dick Gouda is geïnteresseerd en ziet wel wat in de jonge ontwerper, maar hij heeft andere prioriteiten. Hij wil als eerste Nederlandse reder, aansluitend op zijn recente investeringen in koel- en vriesfaciliteiten in IJmuiden, een vriestrawler in de vaart brengen en hij weet dat teveel innovatie in één ontwerp leidt tot teveel kinderziektes. Daarom geeft hij Minnee opdracht een ‘diepvriesschip’, zoals het in die dagen heet, te ontwerpen als conventionele zijtrawler. Deze komt in november 1960 in de vaart als IJM 99 ‘Egmont’ en leidt inderdaad aan de nodige kinderziektes. De eerste jaren is het schip een stevige verliespost.

Ook de afbouw van Poldermans slipwaytrawler gaat niet over rozen en zal vijftien maanden duren. Pas in augustus 1961 komt zij als IJM 5 ‘Maria Elizabeth’ in de vaart.

Een week later gaat bij scheepswerf De Dageraad, beter bekend als Boot Woubrugge, alsnog een hektrawler naar het ontwerp van Minnee te water. Nico Parlevliet (Rederij & Haringhandel N. Parlevliet Jr, v/h Visscherij Maatschappij

De Minnee-trawlers hebben een geringe aanvangsstabiliteit en liggen zelden recht. Hier de KW 123 ‘Holland’ in 1977.

Rijnstroom) is stevig aan het vernieuwen.

Eind 1959 levert De Dageraad de zijtrawler KW 42 ‘Nicolaas Senior’ op en een paar maanden later bestelt hij in een vervolgorder maar liefst twee ‘Minnee trawlers’ tegelijk. De eerste, de KW 15 ‘Rijnmond I’, gaat de geschiedenis in als de eerste van de eerste generatie Nederlandse hektrawlers.

Waar Poldermans ontwerp is gebaseerd op de Duitse ontwikkelingen in de demersale visserij, is de KW 15 gebouwd voor de combi haring in de zomer en herfst en rondvis in de winter. Van een echte pelagische visserij is nog geen sprake, maar de haringtrawl wordt beter en

beter en zweeft al bijna in 1961.

In 1962 komt een zusterschip van de IJM 5 in de vaart en daar blijft het bij.

De KW 15 krijgt tien navolgers onder Nederlandse vlag en een paar die voor buitenlandse rekening worden gebouwd.

VOOROORDEEL Minnee, die in 1961 zijn Bureau Propulsion verhuist naar Leiden, beschrijft in een terugblik in Visserijnieuws in 1989 dat er tegen het concept van de hektrawler behoorlijk wat vooroordeel bestaat onder de trawler- en loggerbemanningen, hoewel bijna niemand er rond 1960 op gevaren heeft.

VISSERIJnieuws / 25

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Navigatie- en visopsporingsapparatuur spelen vanaf begin jaren zestig een steeds belangrijker rol in de visserij. Het besef dat een goede ergonomische opstelling bijdraagt aan het juiste gebruik ervan en dus aan veiligheid en het voorkomen van fatigue, dringt pas in de jaren tachtig door. Hier de destijds als hypermodern beschouwde brug van de in 1974 gebouwde KW 172 ‘Dirk Diederik’ van P&P. Aalbers’ reactie op deze foto: ,,Jan van der Zwan (Jan de Pet), de toenmalige aankomende schipper op de SCH 171 ‘Cornelis Vrolijk Fzn’, die toen hij in 1985 de net heringerichtte brug van de SCH 171 betrad, riep uit: ‘Het lijkt hier wel een radiozaak!’. Op het volgende schip voor Vrolijk, de SCH 72 ‘Frank Bonefaas’, werd al in 1992 met de eerste 3D CAD-systemen de ergonomie geoptimaliseerd, ondersteund met kartonnen mockups.’’

Het team ontwerpers en technici van de Ysselwerf en Cornelis Vrolijk, poserend voor de eerste sectie van de SCH 72 ‘Frank Bonefaas’ in september 1993. Van links naar rechts: ontwerper Arie Aalbers, sous-chef werktuigbouw Arie van Andel, Anton Schaap technische dienst Vrolijk, sous-chef tekenkamer Ysselwerf Arie Pronk, chef tekenkamer Ysselwerf Jan Mourik, hoofd technische dienst Vrolijk Gerrit Zwart en bedrijfsleider Ysselwerf Arie Baars. (Foto: Visserijnieuws)

26 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

Onder het motto ‘geen fabrieksarbeiders te zijn’ lijkt het hun niks om onderdeks de vangst te moeten verwerken. Schippers laken het gebrek aan direct zicht op het werkdek vanuit de brug.

En inderdaad, bij de eerste reis van de KW 15 op Kanaalharing eind november 1961 blijkt er het nodige te verbeteren. Het net draait bij het opdraaien boven dek, lijnen komen in de war en schipper Klaas van der Plas heeft moeite met manoeuvreren bij het uitzetten en halen. Het blijken kinderziekten en onwennigheid. Na het aanpassen van het geleideframe aan de galg en nog een paar reisjes naar het Kanaal lopen de zaken gesmeerd.

Kenmerkend voor de eerste generatie hektrawlers is hun geringe aanvangsstabiliteit – je ziet ze zelden rechtop liggen in de haven – en hun natte achterdek, vanwege het geringe vrijboord. Ze hebben al snel de smalende bijnaam ‘badkuip’.

Maar ze voldoen prima, verdienen geld en blijken prettige zeeschepen. Al snel wil iedereen er op varen.

TYPISCH NEDERLANDS Uit de KW 15 ‘Rijnmond I’ ontwikkelt zich eind jaren zestig, eerste helft zeventig de typisch Nederlandse slipwayloze vriestrawler. Waar de Engelsen, Duitsers en vele anderen in die tijd met hun slipwaytrawlers uitsluitend op rondvis vissen, worden de Nederlandse hektrawlers primair gebouwd voor de haringvisserij.

Wanneer midden jaren zestig de pelagische visserij technisch mogelijk wordt en de haringwormkwestie, die vooral de binnenlandse markt treft, de reders dwingt tot de bouw van (vers)vriestrawlers, ontstaat er een schip dat zich ook uitstekend leent voor de makreelvisserij.

Zo worden de Nederlandse haringreders de Europese specialist in efficiënt pelagisch vissen voor menselijke consumptie. Wanneer in 1977 de haringvisserij in de Noordzee wordt verboden, zoeken de reders het verderop ten westen van Ierland, ten zuiden van Engeland en voor de Afrikaanse westkust. Langere reizen leiden tot de behoefte aan grotere visruimen en rond 1985 nadert de dan (eventjes) grootste trawler van Nederland, de VL 70 ‘Astrid’ met een lengte van 97,75 meter en 6.600 pk, de honderd meter grens.

Samengevat luidt het signalement van de typisch Nederlandse hektrawler zoals die tot rond de millenniumwisseling

SPECIAL

gebouwd wordt: gespecialiseerde pelagische vangmachine met kort achterdek, hoge kont, grote vriescapaciteit en groot laadvermogen.

DE WERVEN Van 1960 tot 1999 worden, op twee na, alle hektrawlers voor Nederlandse rekening op Nederlandse werven gebouwd.

Deze jaren zijn in te delen in drie perioden. De periode Minnee (jaren zestig) waarin Boot Woubrugge de leidende werf is. Die positie wordt vanaf 1971 overgenomen door ‘De Sleep’, de Sleephelling Maatschappij Scheveningen met Van Duyvendijk in Lekkerkerk op plaats twee.

Vanaf 1980 is de Ysselwerf in Capelle aan den IJssel (YVC), de trawlerwerf van ons land, terwijl Welgelegen in Harlingen in de jaren tachtig eveneens een zevental grote vrieshektrawlers bouwt.

In deze drie decennia ontwikkelt de hektrawler zich van een eenvoudig schip dat in plaats van over de zij over het achterschip vist, tot een steeds groter en complexer wordend vang-verwerkingsschip.

De tweede generatie hektrawlers die van 1965 tot 1975 gebouwd wordt heeft een bescheiden vriescapaciteit en is bedoeld voor zowel de bodem als pelagische visserij. Jan Minnee en Nico Buis van ‘De Sleep’ spelen in deze jaren een hoofdrol als ontwerper.

DE ONTWERPERS Arie Aalbers, kleinzoon van Pernisser garnalenvissers en zoon van een sleepbootkapitein, komt na zijn studie scheepsbouw aan de TU in Delft en wat tussenstappen, in 1985 in dienst van de Ysselwerf als hoofd van de ontwerp- en begrotingsafdeling. Dan begint zijn ‘hektrawlercarrière’. Op de vraag of Minnee gezien kan worden als de ‘vader van de Nederlandse hektrawler’ antwoordt hij: ,,Misschien, maar ontwerpen is teamwerk, zeker bij de steeds complexer wordende schepen die wij in de jaren tachtig, negentig bouwden.’’

De Ysselwerf bouwt in 1980 de SCH 106 ‘Boeier’ voor Jaczon als eerste van de derde generatie hektrawlers en heeft eerder al ervaring opgedaan met dit scheepstype. In 1964-’65 lopen er vier 45 meter lange slipwaytrawlers – (Pionier 1 t/m 4) en een hektrawler/fabriekschip (Prima 1) van 67 meter/2.000 pk – voor Zuid-Afrika van stapel. De relatie met Jaczon ontstaat

ARIE AALBERS 1981 : afgestudeerd als ingenieur scheepsbouw aan de TU Delft 1983: als ontwerper in dienst bij RijnWaal Scheepswerven (Jonker & Stans en Bodewes Millingen) tot bedrijfssluiting in 1985 1985: hoofd ontwerp- en begrotingsafdeling Ysselwerf (YVC) te Capelle aan den IJssel 1996: hoogleraar ontwerpen van schepen TU Delft 2002: Technisch directeur scheepswerf Van der Giessen De Noord te Krimpen aan den IJssel tot bedrijfssluiting in 2003 2003-2008: deeltijd hoogleraar ontwerpen van schepen TU Delft 2003: oprichting eigen ontwerpbureau ASD samen met collega Peter van Welie en in die hoedanigheid adviseur van Cornelis Vrolijk t/m het ontwerp en de bouw van de CC 919999 Scombrus in 2020

VISSERIJnieuws / 27

WIJ WENSEN U GEZEGENDE KERSTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG 2026

VOOR AL UW

FIJNE FEESTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG NIEUWJAAR! Nieuwe Vissershaven 1-1, 8861 NX Harlingen Tel. 0517-420021 Mobiel 06-51571616 info@bds-harlingen.nl www.bds-harlingen.nl

Noordzeekrab Kreeft Kingcrab

LIVE SEAFOOD vis rechtstreeks van de visserman

Doove Balg 2, 8321 WE Urk • Tel. 06-34347377 • info@liveseafood.nl

Het team van

Profinis wenst u

gezegende feestdagen en een behouden nieuwjaar!

Het Spijk 32 8321 WT Urk www.profinis.nl T +31(0)527 681 72 E

info@profinis.nl

Wij wensen u fijne feestdagen en een voortvarend 2026!

Wenst u fijne feestdagen en een gezond 2026! o Ontwerp, reparatie en montage van hydraulische installaties o Hydrauliekslangen & componenten o Verhuur hydraulische apparatuur o Las- en constructiewerk www.hydrau.nl

28 / VISSERIJnieuws

070-3902061

2495 AT Den Haag

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

De nagelnieuwe CC 919999 ‘Scombrus’ voor de finishing touch in de Wiltonhaven Schiedam in mei 2020.

wanneer deze vanaf 1977 een serie koelschepen laat bouwen voor het transport van diepgevroren makreel en horsmakreel naar West-Afrika en fruit terug.

Van 1980 tot en met 1985 lopen er bij de Ysselwerf acht vrieshektrawlers van stapel voor Jaczon, Cornelis Vrolijk en W. van der Zwan. Bij Welgelegen in Harlingen zijn het er vijf, voor P&P, Kennemerland en Kwakkelstein. Welgelegen werkt onder leiding van directeur-eigenaar Cees van der Schoot met externe ontwerpers van Conoship in Groningen, Kees Noordergraaf en Johan Veenma. De Ysselwerf doet zoveel mogelijk ‘in huis’.

Het team bestaat in die periode uit Piet Teeuwen, Arie Pronk en Jan Mourik.

Aalbers is vanaf 1985 als teamverantwoordelijke, samen met zijn collega’s van de ontwerpafdeling Adrie Stolk, Peter van Welie en de eerder genoemde Arie Pronk en Jan Mourik, betrokken bij de bouw van achtereenvolgens de SCH 171 ‘Cornelis Vrolijk Fzn.’ (1988), SCH 54 ‘Franziska’ (1989), SCH 123 ‘Zeeland’ (1989), SCH 118 ‘Johanna Maria’ (1994), SCH 72 ‘Frank Bonefaas’ (1993), ROS 785 ‘Helen Mary’ (1996, extern basisontwerp) en ten dele nog de SCH 81 ‘Carolien’ (1997); schepen die op twee na, nog altijd in de vaart zijn.

DE REDERS Anders dan in de jaren zestig zijn de rederijen die bij de Ysselwerf bouwen sterk betrokken bij het ontwerp van hun schepen. Aalbers vertelt daarover: ,,Arie van der Zwan (W. van der Zwan & Zn.) en Cor Vrolijk, die vaak samen optrokken, hechtten beiden veel waarde aan het uiterlijk van hun schepen. Kleurstelling,

‘striping‘, vorm en aantal van de schoorstenen, zeeg en gillinglijn werden uitvoerig besproken. Zelfs keken we goed naar aspectverhouding en het aantal stuurhuisramen. Jaap van der Zwan van Jaczon gaf er veel minder om. Rechttoe-rechtaan, was zijn devies. Het mooiste aan een schip vond hij de achterkant, die je zag als ze de haven uitvoeren. Vrolijk betrok zijn mensen bij een nieuw ontwerp of een grote verbouwing. Vormgeving was een van de agendapunten van tweedaagse sessies in een goed hotel op de Veluwe, met de schipper, machinist, directie en technici van de rederij en betrokkenen van de werf. De echtgenotes waren ook van de partij. Die volgden een ladiesprogramma en mochten de resultaten beoordelen van de technische sessies. De lay-out van de frosters op het werkdek hebben we nog eens met behulp van stoelen weergegeven, omdat de bemanning gewend was praktisch te denken. Het resultaat was dat we overstapten van de dwarsopgestelde naar de langsopgestelde frosters.’’

EXTRA COMPLEX Over de vraag wat de grootste uitdagingen zijn bij het ontwerp van een nieuwe generatie vriestrawlers is Aalbers duidelijk: ,,Het verbeteren van de werkomstandigheden en veiligheid is nummer één. Dat betekent goede zeegangseigenschappen en een goede ergonomie in de brug- en werkdekindeling. Kenmerkend bij het ontwerp van complexe visserijvaartuigen, vergeleken met bijvoorbeeld een containerschip, is de integratie van omvangrijke systemen als de koel- en diepvriesinstallatie, het visverwerkings-

systeem met platenvriezers en transportbanden, lay-out van het achterdek met vislieren, de constructie en isolatie van tanks en ruimen, de elektrische installatie en de energieopwekkings- en voortstuwingsinstallatie. Dit vraagt intensief overleg over het verdelen van de beschikbare ruimte binnen beperkte scheepsafmetingen binnen de beschikbare GT’s en kW’s. Dit alles binnen de doelstelling van een zo goed mogelijke gewichtsverdeling voor het bereiken van een zo gunstig mogelijke trim en stabiliteit, zowel uitvarend, vissend als thuisvarend. Trawlers zijn de enige schepen die je al vissend op zee belaadt. Dat geeft, als je er niets aan doet, een wreed schip in de eerste helft van de reis en dat maakt het ontwerpen extra complex. Daarbij mag het schip ook niet onnodig duur worden en moeten de stokpaardjes van de verschillende disciplines in de hand worden gehouden.

Dit alles gebaseerd op de ontwerpeisen van de reder, uitgedrukt in zoveel ton per dag, zoveel pakken opslag, zoveel bemanningsleden, onder de randvoorwaarden zo veilig mogelijk, zo economisch mogelijk en zo ecologisch mogelijk. Dat alles vergt een sterke ontwerper die alle belangen afweegt, maar vooral oog heeft voor de veiligheid en zeegangseigenschappen.’’

SCOMBRUS Na oprichting van ASD Ship Design hebben Arie Aalbers en collega Peter van Welie de advisering bij Vrolijk voortgezet bij de grote ombouwprojecten van de ‘Prins Bernhard’, ‘Cornelis Vrolijk’, ‘Frank Bonefaas’ en ‘Afrika’, en tenslotte bij het ontwikkelingsproces en het ontwerp van

VISSERIJnieuws / 29

Wij wensen u prettige kerstdagen en een voorspoedig 2026

Onze Visserijspecialisten helpen u graag op weg naar een duurzame visserij

ABN AMRO ◆

30 / VISSERIJnieuws

De Visserijspecialisten van ABN AMRO zijn u graag van dienst om uw toekomstplannen voor een duurzame visserij te helpen realiseren. Zij begrijpen wat u als ondernemer bezighoudt in de huidige markt. Zij kunnen uw financiële behoefte en risico’s optimaal voor u inrichten zodat uw positie ook morgen nog sterk is. Door financiering, betalingsverkeer en Verzekeringen in één keer goed te regelen. Uiteraard geheel op maat, want elke situatie is anders.

Bel voor een afspraak met onze Visserijspecialisten Cees ten Napel, tel. 06-20199408 en Jan Plender, tel. 06-10126690 óf met onze Relatiemanager Verzekeren Rokus Plantinga, tel. 06-10948014

Kerst & Nieuwjaar

de ‘Scombrus’ voor France Pelagique, gebouwd bij het Noorse Havyard. Aalbers hierover: ,,Bij de ‘Scombrus’ was de opgave om binnen de beschikbare 4.025 GT’s een ruimcapaciteit van 90.000 pak onder te brengen bij een reisduur van 10 dagen (invriescapaciteit van 200-220 ton/dag).

Uitgangspunt was dat de kwaliteit van de vis alleen maar belangrijker wordt en dat het tegelijkertijd steeds moeilijker is bemanning te vinden. Dit heeft geleid tot de introductie van horizontale frosters die vergaand geautomatiseerd beladen en gelost kunnen worden en pakken van hoge kwaliteit produceren. Een analyse van het vaarprofiel liet zien dat pelagische trawlers maar een klein deel van de dag daadwerkelijk vissen. Bij de conventionele aandrijving met verstelbare schroef, resulteert dat erin dat deze een groot deel van de dag met nul spoed, maar op nominaal toerental draait. Dit gaat gepaard met verliezen die oplopen tot 10 à 20 procent van het nominale vermogen van de schroef. Die analyse heeft geleid tot de keuze voor dieselelektrisch aangedreven vaste schroeven. Ook werd gekozen voor een dubbelschroefsuitvoering, waardoor een aanzienlijke verbetering van de trekkracht per kW voortstuwingsvermogen is bereikt. De dieselelektrische energieopwekking geeft bovendien aanzienlijk meer vrijheid voor de lay-out van het schip.

De dieselgeneratoren konden in het achterschip worden geplaatst, waardoor de viskoeltanks aanzienlijk naar voren verplaatst werden, resulterend in een bijna gelijklastige trim in uitvarende conditie.

SPECIAL

Vlootvernieuwing: de demersale slipway-vriestrawler BX 792 ‘Jan Maria’, in 2024 voor PP in de vaart gekomen en gebouwd in Turkije naar Noors ontwerp, en de laatste voor PP in Nederland gebouwde vriestrawler (1996, Ysselwerf), eveneens naar Noors ontwerp, ROS 785 ‘Helen Mary’.

IJmuiden, 2024.

De lay-out van de viskoeltanks maakte het ook mogelijk om er een U-vormige actieve anti-slingertank onder te brengen en ook nog een statische ‘anti-heelingtank’ om asymetrische beladingstoestanden te compenseren. De ‘Scombrus’ heeft drie tussendekken die via een lift afwisselend met pallets worden beladen waardoor de ideale GM-waarde van 0,8 tot 1,0 m (metacenterhoogte, belangrijkste stabiliteitscriterium) gedurende de hele reis kan worden gehandhaafd.’’

VLOOTVERNIEUWING Tussen de KW 15 ‘Rijnmond I’ en de ‘Scombrus’ zit 60 jaar. De hektrawler heeft zich in die tijd ontwikkeld van een eenvoudig schip voor de visserij op gezouten

en verse haring en rondvis op scherfijs, tot een vergaand geautomatiseerde pelagische vang- en verwerkingsfabriek met een relatief grote vries- en opslagcapaciteit.

Als we de 100 meter plus trawlers uit de jaren negentig als vierde generatie zien, zou de ruim 81 meter lange ‘Scombrus’ de eerste van de vijfde kunnen zijn. Of dat zo is moet worden afgewacht.

Twee van de grote drie rederijen, Vrolijk en Van der Zwan, hebben weliswaar altijd voor Nederlandse ontwerpers gekozen, ook als de schepen in het buitenland werden gebouwd. P&P bouwt echter al bijna 30 jaar niet meer in Nederland en altijd op basis van ontwerpen van eveneens buitenlandse bureaus. Ten tijde van het schrijven van dit artikel wordt in het Turkse Altınova Yalova de laatste hand gelegd aan een 112 meter lange pelagische vriestrawler naar een Noors standaardontwerp die onder Nederlandse vlag voor P&P in de vaart komt.

Vooralsnog staat het in de sterren of de in ons land opgebouwde kennis en ervaring in het ontwerpen van die specifiek Nederlandse vriestrawler, aangewend zal worden in de vlootvernieuwing, die gezien de leeftijd van veel schepen van de vierde generatie, een dezer jaren vorm zal krijgen.

Frits Loomeijer mail@fritsloomeijer.com

De buitenbeentjes van de Nederlandse (Britse) trawlervloot, de Wirons H 1100 ‘Wiron 5’ en H 2200 ‘Wiron 6’ (inmiddels SCH 23) met daarachter de SCH 123 ’Zeeland’ van Jaczon (Vrolijk).

Met dank aan: ir. Arie Aalbers Gerard Dictus, Zee- en Havenmuseum IJmuiden

VISSERIJnieuws / 31

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

In de eerste helft van de jaren zestig bouwt de Ysselwerf een serie slipwaytrawlers voor Zuid-Afrikaanse rekening. Scheepswerf Pot te Bolnes bouwt in diezelfde periode een viertal moderne slipwaytrawlers (Zürich, Haarlem, Zeeland en Zonnemaire) voor Fishery Products Ltd in St Johns, New Foundland onder regie van de IJmuidense reder/projectontwikkelaar Dick Gouda. (Foto’s: Zee- en Havenmuseum, IJmuiden)

De eerste van de eerste generatie ‘typisch’ Nederlandse hektrawlers, de KW 15 ‘Rijnmond I’ (1961) is van de hand van ir. Jan Minnee.

32 / VISSERIJnieuws

De Haringhaven van IJmuiden omstreeks 1975 met de vloot Minnee-trawlers van Nico Parlevliet en twee voor de pelagische visserij omgebouwde zijtrawlers van Visserij Maatschappij Vlaardingen (Kwakkelstein). Op de achtergrond het dan nieuwe koel- en vrieshuis van Kwakkelstein. (Foto: Zee- en Havenmuseum, IJmuiden)

Het ontwerp van de eerste hektrawler van Nederland, de IJM 5 ‘Maria Elizabeth’ (1961), is geënt op de Duitse slipwaytrawlers voor de visserij op rondvis in noordelijke wateren. (Foto: Zee- en Havenmuseum, IJmuiden)

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

In 2012-2013 ondergaat de H 72 ‘Frank Bonefaas’ (Ysselwerf, 1993), net als eerder de SCH 123 ‘Zeeland’ en SCH 81 ‘Carolien’, een ruim anderhalf jaar durende renovatie, inclusief vervanging van de hoofdmotor.

Vanaf het dek van de IJmuidense havensleper Telstar wordt de enorme omvang van de GDY 151 ‘Annelies Ilena’ (ex-KW 174 ‘Annelies Ilena’, ex-‘Atlantic Dawn’) van P&P des te duidelijk.

Dit in 2000 in Noorwegen ontworpen en gebouwde schip is met haar 14.055 GT, 144,65 meter lengte en 24 meter breedte, na 25 jaar nog altijd de grootste pelagische vriestrawler ter wereld.

Na respectievelijk 42 en 41 jaar Atlantische visserij laten de FC 716900 ‘Prins Bernhard’ (ex-SCH 72) van France Pelagique in Fécamp en de SCH 6 ‘Alida’ van W. van der Zwan & Zn hun spanten maar ook nog altijd mooie lijnen zien. Door ingrijpende moderniseringen in de loop der tijd draaien zij nog altijd volop mee in de Nederlandse (Franse) pelagische vloot.

VISSERIJnieuws / 33

DE NIEUWE VISSERIJKALENDER 2026 KOMT ERAAN!

BESTEL NU! VOOR € 11,- (INCLUSIEF BTW & VERZENDKOSTEN) KRIJGT U HEM THUISBEZORGD

34 / VISSERIJnieuws

We ��n �ank�aar o� uw �etrouw�are partner te �o�en ��n in een t�� waarin �e �arkt al�aar veran�ert. �it �oen we in vol vertrouwen op �e�� �ie alt�� �e�el��e is.

We wensen ons personeel en relaties voor nu en het nieuwe jaar �at onveran�erl�ke� troostr�ke en hoop�even�e li�ht van kerst toe.

Gezegende kerstdagen en een voorspoedig nieuwjaar!

Noordgat 1 8321 ME Urk www.kramersseafood.com

VISSERIJnieuws / 35

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Perry de Ridder achter het lego schaalmodel van de N 28.

ARNEMUIDEN - Ter herinnering aan zijn vader en twee ooms. Zo kan het schaalmodel van de Eurokotter N 28 ‘Mooie Meid’ dat Perry de Ridder uit Arnemuiden van het vergane vissersvaartuig heeft gemaakt het beste omschreven worden. Dinsdag 1 maart 2011 kapseisde de 20 meter lange kotter en werd rond 23.00 uur ontdekt op zo’n 15 mijl uit de kust van Duinkerken.

36 / VISSERIJnieuws

Aandenken aan vader en ooms

Herinnering D

e 17-jarige Perry was slechts twee jaar toen zijn vader Christiaan de Ridder (27), oom Mark (20) uit Arnemuiden en oom Eric Tange (22) uit Oost Souburg (een zwager van schipper Christiaan) bij de scheepsramp in het onstuimige Kanaal om het leven kwamen. Hun lichamen zijn nooit teruggevonden, ondanks vele zoekacties. Lezers van Visserijnieuws zullen het tragische scheepsongeval nog niet zijn vergeten!

Moeder Mirjam mailde een foto van zoon Perry met de kotter van lego. Het scheepsmodel dat Perry aan de hand van een computerprogramma heeft gemaakt vervaardigde hij in de weekenden. Al met al had hij er 860 legostenen voor nodig en heeft hij er naar schatting ruim een maand over gedaan. Volgen er nog meer modellen? ,,’t Zou kunnen, wie weet?’’, glundert de jongeman.

Hoewel Perry het verlies van zijn

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

De N 28 was eigendom van De Rousant in Zoutkamp. De kotter werd sinds de zomer van 2010 bemand door de familie De Ridder. (Archieffoto: Ronald Ribbe)

Dekoverzicht met opvoerband en kookketel.

van legostenen vader en ooms destijds niet bewust heeft meegemaakt werd hij er bij het ouder worden meer en meer bij bepaald dat hij zijn vader moest missen. Op zeer jonge leeftijd stond voor hem al wel vast dat hij geen visserman zou worden.

Het water zit bij hem blijkbaar in de genen want dat bleef toch aan hem trekken. Om die reden koos hij voor een maritieme mbo-opleiding bij het Scalda College in Vlissingen. Tijdens zijn oplei-

ding (werken en leren) heeft hij al mooie resultaten behaald.

LICHT AAN HORIZON Na een aantal verdrietige jaren kwam er in 2018 in huize De Ridder vreugde toen Mirjam in het huwelijk trad met binnenvaartschipper Kees Egas. Egas is schipper-eigenaar van het 85 meter lange beunschip ‘Noordendiep’ en vaart met zandtransporten in heel zuid-Nederland en in België.

Al jong mocht Perry in de vakanties met het zandschip mee. Perry geniet ervan dat hij nu zijn stage kan doen bij zijn stiefvader aan boord. ,,Ik ben zes weken aan boord en heb dan een week school. Tot nu toe heb ik goede cijfers en ik heb het reuze naar mijn zin. Zodoende kan ik veel praktijkervaring opdoen, ook in de machinekamer. We varen van maandag tot en met vrijdag en gaan met de auto van en naar huis. Prachtig werk vind ik het.’’

VISSERIJnieuws / 37

NOVA NATIONAAL OVERLEG VISAFSLAGEN

Gezegende kerstdagen & voorspoedig 2026 Insula Urk Groep

Locatie Urk: Westwal 2, 8321 WG Urk Tel. 0527-689789 Tel. 0527-689788 info@visveilingurk.nl

Locatie Harlingen: Nieuwe Vissershaven 25 8861 NX Harlingen Tel. 0517 413011 info@visveilingurk.nl

Locatie Vlissingen: Eerste Binnenhavenweg 11 4382 NT Vlissingen Tel. 0118 46 8464 info@visveilingurk.nl

Dokweg 17a, 1976 CA IJmuiden Tel. 0255-547036 e-mail: visafslag@zeehaven.nl

VISAFSLAG

LAUWERSOOG B.V. Haven 1, 9976 VN Lauwersoog Tel. 0519-349125 e-mail: info@visafslaglauwersoog.com

Visafslag Stellendam

Visafslag Scheveningen

Meester Snijderweg 5 3251 LJ Stellendam Tel. 06-22446722

38 / VISSERIJnieuws

Havenkade 1 1779 GT Den Oever T +31 (0)227 51 23 45 E info@visafslag.org

Visafslagweg 1 2583 DM Scheveningen Tel. 06-28483244 www.unitedfishauctions.com info@unitedfishauctions.com

Fijne feestdagen en een voorspoedig nieuwjaar Type WAF 3455 1471 kW @ 700 rpm

REINTJES Keerkoppelingen - De beste keuze voor Uw schip!

Al ruim 75 jaar verzorgt REINTJES Benelux vanuit Antwerpen de verkoop en service van REINTJES tandwielkasten en keerkoppelingen voor de Belgische en Nederlandse scheepvaart, voor visserij, binnenvaart, luxe yachten, kustvaart en zeevaart...

Op onze service afdeling kunt u terecht voor zowel alle onderdelen als reparaties. Of het nu gaat om een inspectie of een reparatie, ons team van ervaren monteurs staat altijd voor u klaar en verzekert u de betrouwbaarheid en kwaliteit waar REINTJES voor staat.

REINTJES Benelux BVBA BV | Luithagen Haven www.reintjes-gears.de REINTJES Benelux | Luithagen Haven2 2| |Unit UnitF F| |2030 2030Antwerpen Antwerpen||Tel Tel+32 +32(0)3 (0)3541 54192 9233 33 || Fax Fax +32 +32 (0)3 (0)3 541 541 02 02 12 12 || www.reintjes-gears.de

Visserijnieuws_180x133_180529.indd 1

Goede feestdagen!

29.05.2018 13:47:25

Fijne feestdagen!

Deltahaven 13 3251 LC Stellendam Tel. 0187-492489

www.ijtama.nl

HOOFDVESTIGING STELLENDAM Mr. Snijderweg 7a | 3251 LJ Stellendam Postbus 32 | 3250 AA Stellendam T 0031 - 187 49 21 83 | E info@coopwv.nl | I www.westvoorn.nl VESTIGING VLISSINGEN Eerste Binnenhavenweg 28 | 4382 ZG Vlissingen T 0031 - 113 69 54 01 E vlissingen@coopwv.nl | I www.westvoorn.nl

VISSERIJnieuws / 39

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

FEDDERWARDERSIEL - OstFriesland kent een rijke vis-

Erop of eronder voor visserij in Ost-Friesland

serijhistorie. Maar de garnalenvisserij is ook in NoordDuitsland op zijn retour. Van de vloot in Fedderwardersiel, op het aan de Waddenzee gelegen schiereiland Butjadingen, is nauwelijks iets over.

Visserij Fedderwardersie ,,Er liggen hier nog vier garnalenkotters met Fedderwardersiel (FED) als thuishaven”, vertelt de uitbaatster van de lokale viswinkel naast de oude visafslag. ,,Toen ik kind was, waren dat er veel meer. Er was op de haven ook de hele week bedrijvigheid. Nu landen nog een paar schepen aan en gebeurt er verder weinig. Garnalen worden direct overgeladen in koelwagens en gaan op transport naar de groothandel.

Kabeljauw, schol, zalm en andere verse waar laat ik voor de winkel overkomen uit Bremerhaven. Ook onze gerookte paling, makreel en haring komen van ver. Vroeger verwerkten we veel vis en schaal- en schelpdieren nog lokaal en kwam een deel van onze handel uit eigen vangst. Die tijd is voorbij. Anders dan garnalen wordt er door onze kotters niet aangevoerd, want bijvangst is er dankzij huidige regelgeving niet meer.”

TOERISME-INDUSTRIE Nog is de visserij een belangrijke steunpilaar voor de lokale toerismeindustrie. Op promotiemateriaal over Butjadingen, populair onder Duitse en Nederlandse vakantiegangers, staan altijd wel wat kotters afgebeeld. In de haven is

40 / VISSERIJnieuws

zomer en winter aanloop van toeristen.

De lokale viswinkel van het Butjandinger Fischereigesellschaft Fedderwardersiel blijft nauwelijks overeind zonder aanloop van dagjesmensen die er in de rij staan voor een broodje garnalen, een verse of gerookte haring en een portie kibbeling.

KLIMAATVERANDERING De vraag is hoe lang de laatste FEDkotters nog varen. Duitse garnalenvissers zitten net als hun Nederlandse collega’s al tijden in de hoek waar de klappen vallen. In Duitsland wordt, nog sneller dan in Nederland, klimaatverandering als belangrijke oorzaak genoemd.

Christian Buschmann van het Alfred-Wegener-Instituut in Bremen zegt in een visserijspecial over kustvisserij van het magazine Ost-Friesland: ,,Klimaatverandering beïnvloedt alle niveaus van het Waddenzee-ecosysteem: het water verandert sneller dan ooit en dat beïnvloedt de voedselketen.”

Zo zou warmer water de oorzaak zijn van het overleven van zo’n 50 nieuwe soorten die met ballastwater in de Noordzee en de Waddenzee arriveerden, waaronder de Manilla-tapijtschelp, de

Garnalen worden direct overgeladen in koelwagens en gaan op transport naar de groothandel. Vis voor de winkel komt per as uit Bremerhaven.

Pacifische oester, de Amerikaanse zwaardschede en de Japanse zeepok.”

GESLOTEN GEBIEDEN Nuchter bekeken zijn er naast de invloed van invasieve soorten natuurlijk ook bij de Oosterburen tal van andere oorzaken die zorgen dat de Duitse kustvisserij al decennia onder druk staat.

Garnalenbestanden schommelen sterk, er is gebrek aan opvolging, visgronden verdwijnen als sneeuw voor de zon en veranderen in gesloten gebieden en windparken op zee, de wisselvallige relatief hoge olieprijzen hebben invloed en het grootste

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Viswinkel naast oude visafslag.

l belangrijk voor toerist deel van de Duitse vissersvloot is sterk verouderd.

TOEKOMST-KOTTER ,,Als de kustvisserij overeind wil blijven”, lezen we in Magazin Ost-Friesland, ,,heeft ze energie-efficiënte, flexibele en veilige schepen nodig.”

Studenten en onderzoekers aan de Hochschule Emden/Leer en het Fraunhofer-Institut ontwikkelden samen met vissers een ‘klimaatneutrale kotter van de toekomst.’ Die is 19,5 meter lang en 5,90 meter breed en heeft een diepgang van twee meter. Het ontwerp is nog alleen als computermodel gepresenteerd, uitgezonderd de romp die als 3D-print op een schaal van 1:10 is vervaardigd. De Duitse multifunctionele toekomstkotter met boomkor en scheerbordrollen achterop, zou moeten gaan varen op een e-motor gevoed door methanolgeneratoren.

Energie zou worden getankt in nabijgelegen offshore windparken.

ZELFVOORZIENEND Of de toekomst nog op tijd komt voor een Fedderwardersiel met visserij, is afwachten. Voor de Duitse vissers is

het komende tijd in ieder geval erop of eronder. Dirk Sander, voorzitter van de Duitse Visserijvereniging (DFV), is realistisch in een recent interview. Naast tal van bestaande bedreigingen ziet hij dat een mogelijk verbod op bodemvisserij nog altijd niet van de baan is. ,,We staan nu voor een morele keuze: willen we zelfvoorzienend blijven, of worden we volledig afhankelijk van buitenlandse vis?

We moeten nu beslissingen nemen die de toekomst van de visserij veiligstellen. De sector is niet alleen een economische pijler, maar ook cultureel erfgoed.”

AQUACULTUUR In Duitsland is een toekomstcommissie opgericht voor de visserij, die bestaat uit wetenschappers, milieuorganisaties en beleidsmakers. De commissie ontwikkelt onder meer toekomstscenario’s.

Dirk Sander: ,,Zo wordt onderzocht of vissers met netten kunnen werken die de bodem minder beroeren en loopt er een onderzoek naar de vraag of vissers kunnen overstappen op kleinschalige aquacultuur.”

De Duitse garnalenvloot heeft een aantal zeer matige jaren achter de rug, wat de roep om sanering heeft aangewakkerd. Vast houden aan de traditionele manier van vissen en het onvoldoende inspelen op innovatieve ontwikkelingen in de garnalenvisserij hebben hierbij meegespeeld, naast een slecht garnalenbestand in de Duitse wateren, wat mede is veroorzaakt door een zeer groot bestand aan jonge wijting in de Duitse Bocht.

Maar afgelopen zomer keerde plots het tij en werd alles anders. Na een bar slecht jaar noteerde de garnalenvloot in de tweede helft van 2025 in de Sylt een superseizoen, in het bijzonder de Duitse garnalenkotters op de kust.

Michel Verschoor

VISSERIJnieuws / 41

WIJ WENSEN O

Gezegende K en een Voors Amsteldiep 2, 8321 WH, Urk · Postbus 38, 8320 AA, Urk Tel. +31 527 206530 · Fax +31 527 206539

Marsdiep 10, 8321 MC Urk • Tel. 0527 68 8805 www.azurseafood.com • info@azurseafood.com

Scheurrak 9 8321 WB Urk Tel. 0527-686039 Fax 0527-685556

Zuidoostrak 1 8321 MA Urk T: 0031 527 686246 info@marea-altra.nl www.marea-altra.nl

Zuidoostrak 16, 8321 MA Urk T: 0031 527 680702 F: 0031 527 252645 info@noordzeeinternational.com www.noordzeeinternational.com

Middelgronden 1 • 8321 WL Urk • Tel. 0527-502700 info@kramerfish.nl • www.kramerfish.nl

Texelstroom 2, 8321 MD Urk | 0527-680000 info@quickfrozen.nl | www.quickfrozen.nl

Stortemelk 12-14 8321 EE Urk Tel. 0527-684222 Fax 0527-684929 e-mail: info@northseafood.com

ONZE RELATIES

Kerstdagen spoedig 2026

GOLD FROM THE SEA w w w. o r o m a r. n l Marsdiep 7, 8321 MC Urk • Tel. 0527-688042 E-mail: info@oromar.nl • www.oromar.nl

Zuidoostrak 10 - Urk - Tel. 0527-689 689 Fax 0527- 689 690 E-mail: info@urk-export.nl Internet: www.urk-export.nl

Schulpengat 9 | 8321 WC Urk | Telefoon 0527-684684 | www.dayseaday.com

Stortemelk 16-20, 8321 EE Urk Telefoon +31 (0)527 687239 Fax +31 (0)527 687240 E-mail: info@seafresh.nl Website: www.seafresh.nl

Abbert 22 8321 WN Urk Tel. 0527 683050 www.korfvis.nl

Foksdiep 1 8321 MK Urk Tel. 0527-680680 www.seafoodconnection.nl info@seaconproduction.nl

Van der Lee Seafish BV Schulpengat 2, 8321 WC Urk info@vanderleeseafish.nl www.vanderleeseafish.nl

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Jelle Hakvoort over zijn nieuwbouwer Z 575 ‘Janneke’

Boven verwachting URK – De Z 575 ‘Janneke’ is de enige nieuwe Noordzeekotter die dit jaar in de vaart kwam.

De Vlaamse hekkotter draait boven verwachting, zegt de Urker schipper-eigenaar Jelle Hakvoort met een hart vol dankbaarheid. ,,De nieuwbouw heeft me tien jaar van mijn leven gekost, echt waar. Een aanslag op mijn gestel, als je met een nieuwe kotter maandenlang niet van de kant kan. Maar genoeg

E LL

HAKV OOR

T

..

.

JE

daarover. Amen.’’

HE

De Z 575 ‘Janneke’ juist voor het aanlopen van de haven Oostende. (Foto: Patrick Verbiest)

44 / VISSERIJnieuws

T JA AR V

AN

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

VISSERIJnieuws / 45

in sneltreinvaart het nieuwe jaar in.

Hamofa nl bv wenst u fijne feestdagen en een goed en gezond 2026

Produktieweg 15 8304 AV EMMELOORD Tel: 0527 69 92 92

info@hamofa.nl www.dieselserviceemmeloord.nl

Veilig op zee MET SEA & SHORE Partner in elektrotechniek voor Visserij | Binnenvaart | Zeevaart

Het besparende alternatief in verlichting.

seashore-electronics.nl T 0113 40 53 10

Wij voeren naast de basis installaties onder andere werkzaamheden uit aan: ☑ Elektrische voorstuwingen ☑ Accucontainers of alternatieve energiebronnen ☑ Plc besturingen ☑ Zeewaardige camera systemen

Industrie Scheepvaart Kranen Paneelbouw Service

☑ Tachograaf systemen ☑ Besturingen voor stuurwerken

MINDER ENERGIE. MEER VERMOGEN. STANDAARD.

MEER INFORMATIE? KIJK OP ZEVTEX.NL

Gezegende kerstdagen en een voorspoedig 2026!

46 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

D

e Z 575 meerde vrijdagavond aan in Oostende na weer een mooie reis in Het Kanaal.

Zaterdagmorgen is Jelle Hakvoort alweer bijtijds op de vissersbox op het Urker industrieterrein, de ledenvergadering van de Urker afslagcoöperatie over een statutenwijziging moet hij laten schieten. Afspraak is afspraak.

Donderdag 13 maart ging de nieuwe Z 575 voor het eerst naar zee. Eindelijk, want ruim acht maanden te laat. Schrijf dat maar op, benadrukt Hakvoort. Die dag was een spannende dag, niet in het minst omdat er lang gewacht moest worden op het klasse-certificaat. Weer wachten, terwijl – ,,om erger te voorkomen’’ - de nieuwe kotter al wel op 1 februari geaccepteerd moest worden. Hakvoort zegt dat zijn jonge bedrijf – BVBA De Toekomst - op dat moment aan een zijden draad hing. Veel meer daarover vertellen acht hij niet wijs. Wel dat de ABN Amrobank als financierder welwillend in het traject stond en hij na ettelijke teleurstellingen die dag wonderlijk hulp kreeg. Ja, engelen bestaan. ,,Dankbaar dat er op het eind mensen opstonden en de helpende hand boden.’’

GEEN MINUUT VISVERLET De start in het Engels Kanaal was gelijk prima. Met de matten, en dat is ook zo gebleven. ,,De dure nettenrol is tijdens de nieuwbouw gevallen, er zit een slag in.

Met Kerst komen we naar IJmuiden en in januari blijven we een week liggen. Dan wordt de nettenrol aangepakt en worden restpunten afgewerkt. Als alles naar tevredenheid is neem ik daarna afscheid van Werft, zo hebben we vorige maand op Europort met elkaar afgesproken. Ik klop het af, maar wil wel gezegd hebben dat we nog geen minuut visverlet hebben gehad.’’

Die eerste maand in Het Kanaal werden mooie visreizen gemaakt. ,,Zeker ook op octopus in dieper water noordwest van de Britse Kanaaleilanden. Het Hurd’s Deep heet het daar. Met weekvangsten van wel 4-5 ton octopus, we kregen daar 10 euro de kilo voor. Voor mij ook een leerproces. Maar prachtig natuurlijk, die Belgen zijn zo gek nog niet.’’

IERSE HAVENS Eind april werd naar het Bristolkanaal

Jelle Hakvoort: ,,Het succes van de kotter zit in het brandstofverbruik.’’

mee. Maar het succes van de kotter zit in het brandstofverbruik. We gebruiken pakweg 12.500 liter gasolie in 4,5 etmaal vissen. Dat is eigenlijk niet te bevatten voor mattenvisserij met zo’n schip. Wel met kortere tuigen van 9,60 meter, langer kunnen we aan dek niet kwijt. En daar ben ik blij mee, want ik ken mezelf wel een beetje. Het is ook een manier van denken.

Langer en groter is niet nodig om toch wat te verdienen. Daar heb ik op Europort ook met Arie Mol van het Visserij Innovatie Netwerk over gesproken. We moeten afleren dat groter en langer altijd beter zou zijn.’’

Op octopus in dieper water boven de Kanaaleilanden. Links Johannes de Vries, rechts Willem Post.

gestoomd. Daar werd succesvol op tong gevist. De Z 575 bleef daar en ook in de Ierse Zee. Tot in het najaar. Het werden lange zomerreizen, met lossen en weekend houden in Ierse havens. Lossen in Britse havens is sinds de Brexit vanwege keuringseisen vrijwel onmogelijk geworden. ,,Erg jammer, ook omdat we voorheen graag in Engeland op de zondagen naar een kerk gingen.’’

Na de zomer werd teruggekeerd naar gebied 7E en de afgelopen weken wordt er gevist in gebied 7D in combinatie met de zuidelijke Noordzee. ,,Ja, we hebben goed ons best gedaan, met tevreden tong- en ook rogvangsten. Besommingen waren 8.000 tot 10.000 euro per dag. Niks mis

HET KAN WEL Jelle Hakvoort (48) begon samen met zijn vader Berti 25 jaar geleden als starters gelijk met een nieuwbouwkotter, de Eurokotter Z 575 ‘Hein Senior’. Die werd vorig jaar omgenummerd in Z 57; ondanks de nieuwbouw hield Hakvoort ook dat vaartuig in de vaart.

Het kan dus wel, met niets beginnen en twee kotters in de vaart hebben, wil Hakvoort maar zeggen. Toch vindt Hakvoort het verstandig om zijn aandacht te richten op niet meer dan één schip, zeker als je nog zelf graag op zee wil zijn.

Zijn Zeeuwse zetschipper Ben Bout heeft het volgens Hakvoort zeker in de vingers en afgelopen jaar goed verdiend, maar het plan om de kotter over te nemen is gecanceld. Met behulp van een Vlaamse starterssubsidie gaat de Z 57 nu naar een Urker starter.

VISSERIJnieuws / 47

V O O RT VA R E N D V E R Z E K E R D

ZEKER T E H P O !

R E T WA

AR 180 JA S EN KENNI ING ERVAR

EOC WENST U EEN VOORTVAREND NIEUWJAAR!

24/7 -

K BEREI BAAR

Als betrouwbare specialist doet EOC veel meer dan verzekeren alleen. EOC investeert in haar leden en verzekerden.

088 6699500 | eoc.nl |

48 / VISSERIJnieuws

@EOCverzekering

/EOCverzekering

• NETTEN • TOUW • STAALKABEL Op de drempel van het nieuwe jaar danken wij u hartelijk voor het in ons gestelde vertrouwen en het prettige contact.

Directie en medewerkers van Danske Fiskeauktioner wensen u sfeervolle Kerstdagen en een Gelukkig Nieuwjaar, waarin wij hopen u weer van dienst te mogen zijn.

Klinkenberg & Zn.

Loggerstraat 43d 1976 CX IJmuiden T (0255) 51 27 37 E info@klinkenbergijmuiden.com W www.klinkenberg-cables.com

Prettige Kerstdagen en een voorspoedig 2026

Prettige kerstdagen & voorspoedig nieuwjaar

CONTACTPERSOON NEDERLAND/BELGIË: Mark Abrahamsz, ma@dfa.dk +45 96908800 / +45 24633350

Co öp

La uw

en verkoop ver

. erszee u.a

en ig

g in

CIV ...

ineve ati er

Technische Dienst Lauwersoog B.V.

Metaalbewerking en reparatie,

Metaalbewerking en reparatie onderhoud, aandrijftechniek, hydrauliek Wij kunnen schepen liften tot 220 ton Haven 18 - 9976 VN Lauwersoog - Tel. 0519 - 34 92 91 - Fax. 0519 - 34 93 54 tdl@civ-lauwersoog.nl - www.civ-lauwersoog.nl Haven 46, 9976 VN Lauwersoog

0519-349483 - tdl@civ-lauwerszee.nl

Delta Isolatie is uw betrouwbare partner voor alle vormen van isolatie!

• Geluidsisolatie • Warmte en koude isolatie • Isolatiematrassen (tevens losse levering)

Prettige kerstdagen en een voorspoedig 2026!

Delta Isolatie Stellendam BV Werkplaats/magazijn: Nijverheidsweg 26 | 3251 LP Stellendam Tel. 0187-665941 | info@delta-isolatie.com | www.delta-isolatie.com VISSERIJnieuws / 49

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Over het jaar 1969 uit de oude doos van Levien de Waal

Hét gedicht van de BRUINISSE – In de glorietijden van de Zeeuwse mosselvisserij waren jaarvergaderingen en reünies hoogtepunten in het jaar, waar leden en genodigden vooraf echt naar uitkeken.

Zowel in Yerseke, Zierikzee en Bruinisse waren dergelijke bijeenkomsten ontmoetingen waar in de pauzes met koffie en palingbrood en na afloop niet zelden in een ontspannen sfeer werd ‘geklassineerd’.

Inmiddels zijn dit verleden

De Waal behoorde samen met z’n collega en vriend Hendrik Hoogerheide (BRU 50) tot de vaste bezoekers van de legendarische Volkshogeschooldagen in het Friese Bakkeveen.

tijden; bij de besturen van de diverse verenigingen ontbreken de munten om gewaardeerde relaties in een dergelijke gezellige ambiance te begroeten.

Schipper Levien de Waal in de brug van de BRU 9 tijdens de vlootschouw in 1981.

I

n Bruinisse had wijlen Levien de Waal (1930-1983) er een handje van om na afloop van een jaarvergadering het podium te beklimmen en een gedicht of lied voor te dragen. De

50 / VISSERIJnieuws

markante schipper van de BRU 9 stak steevast ruiterlijk van wal en spaarde daarbij naar eigen zeggen daarin ‘de kool en de geiten’ niet.

Het gedicht met als titel ‘Boten in de Kaai’ dateert van 28 februari 1969 en is doorspekt met puntige anekdotes uit vervlogen tijden over bijna alle Bruse kotters.

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Bruse mosselvloot Wij wensen u hier in de zaal Goeienavond allemaal We zingen met behulp van u Een liedje hier van elke BRU We nemen u soms op de hak Heb daaraan gerust maar lak ’t Zijn toch maar praatjes van de kaai Maar… leugens zijn soms heel erg taai.

Wij raden u wat u ook deed Lach maar gerust: ’t zij zuur of zoet En als u zich niet amuseert Dan is misschien dit lied verkeerd.

STICHTING Met de meermalen genoemde Stichting wordt gerefereerd aan een commissie die destijds de mosselaanvoer naar de veiling reguleerde. Zo kon het gebeuren dat de even scheepsnummers in een bepaalde week aan de beurt kwamen om op de veiling een vrachtje aan te bieden en dat een week later alleen de oneven scheepsnummers daarvoor in aanmerking kwamen.

Aan boord van de Bruinisse 11 Daar regelt Simon ’t zaakje zelf Aan geblèr is er geen nood Want immers, het is de schapenboot.

Bij de 12 is het vreemd gesteld Die verdient met liggen geld Maar Franke zegt en dat is waar Ik weet het pas het volgend jaar.

De mannen van de BRU 14 Die laten steeds wat anders zien Is ’t bakje leeg, dan hoor je een schreeuw Dat wordt verstaan door Piet de Leeuw.

Als eerste komt hier de BRU 1 Da’s Hein van Jan en Wannes van Leen Hein vangt graag paling met een worm Maar Wannes zit liever in een storm.

Een ieder weet dat hij graag pit En ’t liefst in de oppositie zit.

Het is bekend, de 17 Kun je altijd met z’n tweeën zien Maar toch trapt Leen zo heel alleen De Stichting tegen ’t zere been.

Bij ’t volk van de Bruinisse 2 Daar is het altijd rijke zee Maar Teeuw, dat is toch wel de man Die ’t beste monsters nemen kan.

Wie kan men veel bij Texel zien Dat zijn de mannen van de 10 Die hadden daar veel mosselzaad Maar toen ze er kwamen was het te laat.

Wanneer u soms de 19 wilt Bel dan gerust naar ’t Oudeschild Daar staan de Keizers steeds hun man Na een borrel of tien bij ome Jan.

Henk Schot is leider van de 3 Hij zit vol vuur en energie Hij ligt, dat weet een ieder wel Steeds overhoop met Zevibel.

Wie neemt het leven met plezier Da’s witte Maarten van de 4 Heeft niet alleen bij d’ Oliebond Ook in de gemeenteraad een grote mond.

De drie gebroeders van de 6 Die gaan nog lang niet op de fles Ze spaarden ‘Stichtingscentjes’ uit En da’s beslist een lieve duit.

De schipper van het schuitje 8 heeft heel wat mossels in Dordt gebracht.

En weet je waar hij die dan laat?

Bij de Domeinen en Waterstaat.

BRU 9 is hier ook present Dat is een uitgeslapen vent

De BRU 9 voor reparatie bij Maaskant voor de kant in de toen nog droogvallende getijdehaven.

VISSERIJnieuws / 51

DROOGZETTING SCHEEPSMECHANIEK

OFFICIAL DEALER ABC

KRAANVERHUUR DRAAI-EN FREESWERK LASCONSTRUCTIES +32 50 54 45 41 - Boomkorstraat 7/8 8730 Zeebrugge - www.gardec.be

Wij danken u voor het vertrouwen en de aangename samenwerking.

Wij wensen u fijne feestdagen en een goed 2026.

FIJNE FEESTDAGEN & VOORSPOEDIG 2026 • Hybride-Hydraulische Aandrijf- en Regeltechniek • Machinebouw

Fabrykswei 9, 8734 HV Easterein • Tel. 0515-332288 info@couperushydrauliek.nl • www.couperushydrauliek.nl

52 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Levien de Waal was een van de oprichters van het Visserijmuseum en de Oudheidkamer in Bruinisse, het huidige Brusea. Op de foto wordt hij toegesproken door locoburgemeester S.A. Jumelet. Zittend is net zichtbaar de toenmalige Zeeuwse Gedeputeerde en Zevibel voorzitter J. van den Bos.

De 20 is van Henk en Hans Die zijn op d’ afslag heel wat mans Een bakker die geen broodjes bakt Maar pokkens over gladde smakt.

Van Kooten is een vriend’lijk man Daar weet de 34 van Maar van de Stichting geen kwaad woord Dan blaast hij dreiging, nijd en moord.

De 50 is de Bokmaploeg En hebben ze daarvan genoeg Dan kakken ze niet in het zand Maar keurig netjes op een krant.

De 23 is Jumelet Bijgenaamd de uienpet Ze worden dikwijls saam gezien Met vogelsdochter Willemien.

De BRU 35 is van Bout De schepen zijn meestal heel oud Want in de palingvisserij Gaat de teerkwast in de zij.

Aan ’t roer van de 62 staat Een De Koning die ter ruste gaat Hij wordt dan en dat valt dan mee Wethouder voor de VVD.

De 24, da’s bekend Verdienen saam een lekkere cent Die komen straks heel goed van pas.

Bij ’t kweken aan het Goese Sas.

De 38, dat is bekend Die maakt aan ’t vissen straks een end Henk vaart niet meer naar de Waddenzee Maar frunnikt aan je grote tee.

Bij de 67 is ’t allerhand Eén werd na ’t vrouwvolk nu bemand Een ander ging boos naar de stad Was hij toen niet een beetje zat?

BRU 25, dat’s De Waal Die kennen we ook allemaal Met ’t varen is’t een hele piet Maar een rijbewijs, dat wil nog niet.

De 39 is van Kees van Wof Die vangt de vracht op schoen en slof Hij doet het schip goed boordevol Al klinkt het onder ’t gangboord hol.

Als de 68 varen gaat Is half Bruinisse meest paraat Komt Wolfer van de Waddenzee Dan leeft heel de familie mee.

De 26 is van Jan en Dies Die zijn van ’t vissen lang niet vies Ze ziften op hun dooie gemak Drie dagen lang in ‘t Zuidoostrak.

’t Hijgend hert, die is van Jis Die lust zo graag een zootje vis Maar ’t palingvissen viel niet mee In de dulven van Flakkee.

Wie zit als laatste in de zaal ‘t Is de 90, ook een De Waal Misschien dat vreemd volk wat verveelt ’t Is daar nu alles eigen teelt.

De BRU 27 in de rij Hebben de korren veel stand-by De meeste mossels gaan erin Op de gronden van de gravin.

In de 43 staat een Benz Die houdt de ‘bozze’ altijd lens Hij vindt, het beestje doet het nog best Maar Tonie is toch altijd lest.

Dit is het einde van het verhaal U ziet, ’t was iets voor allemaal En zijn er soms toch mensen boos Was het dan toch nog in de roos?

Van kotter 30 niets dan goeds De vrouw Cato heeft aad’lijk bloed Want wie heeft er in zijn nageslacht Een koningin ooit voortgebracht.

’t Modernste schip met weeldekop Daar staat BRU 45 op De motor, blikken, alles fijn Dat moet een rijke De Koning zijn.

We wensen u nog veel plezier Ga straks tevreden weg van hier Eén wens mag hier nu nog wel bij Lang leve de mosselvisserij!

Wanneer je zaad vist met je schuit Kijk dan voor de 31 uit En vis beslist niet door de lijn De Kikken vinden dat niet fijn.

Op de 48 zijn er twee Die doen niet graag aan feestjes mee Maar één heeft er voor drie man pret Dat is Arjaantje Jumelet.

VISSERIJnieuws / 53

BAANBREKEND & INNOVATIEF!

WIJ WENSEN EEN IEDER EEN ZALIG KERSTFEEST EN EEN GEZOND EN GEZEGEND NIEUWJAAR Klifkade 15, 8321 KA Urk  Tel. 0527-681788  info@hoekmansb.nl  www.hoekmanshipbuilding.nl

Prettige feestdagen!

54 / VISSERIJnieuws

Fijne feestdagen en een voorspoedig 2026 Wij bedanken onze clientèle en zakenrelaties voor het in ons gestelde vertrouwen in het afgelopen jaar

www.pp-group.eu

VISSERIJnieuws / 55

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Met ZK 9 het Wad op en een bezoek aan het Werelderfgoedcentrum

Samen verhaal van

ZOUTKAMP - Het verhaal

van én over de visserij wordt op verschillende manieren verteld en geïnterpreteerd.

De een ziet het zus, de ander zo. Als dochter van garnalenvisser Lammert Bolt (ZK 14 ‘Emma’) zie ik de visserij het liefste voor altijd doorgaan, mét de vrijheid die bij dit beroep hoort.

Maar, dat vraagt om inzet.

Vanuit de politiek, visserij en de verhalenvertellers eromheen. Met dat laatste bedoel ik mensen die aan anderen vertellen over de visserij. Ze meenemen in dit mooie beroep waar veel mensen eigenlijk zo weinig over weten. Zo wordt een positiever beeld gecreëerd over de visserij. Iets wat hedendaags vaak mist.

Eppo Lukkien op zijn garnalenkottertje ZK 9 ‘Antonia’ .

56 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

visserij vertellen ‘AMBASSADEUR VAN DE VISSERIJ’ Een mooi voorbeeld van een verhalenverteller is Eppo Lukkien. Met garnalenkottertje de ZK 9 ‘Antonia’ laat hij bezoekers proeven van het leven op zee.

Eppo vertelt: ,,Eigenlijk zijn wij de ambassadeurs van de visserij. We laten mensen zien wat er leeft op het Wad en hoe mooi het is. En we vertellen over de visserij vanuit ons perspectief. Je ziet vaak dat dat het beeld dat mensen hebben over deze sector daardoor verandert.” Dit doet hij samen met zijn ‘bemanning’. Mannen van zee die elk hun eigen kennis meebrengen over de dijken, zandplaten, het leven in zee en vooral de visserij.

Tijdens mijn laatste tocht met Eppo gingen we met een stevige zuidwester wind het Wad op. Dit keer met trouwe gids Jan Allard die enthousiast vertelt over de garnalenvisserij, de onderdelen van het net en tuig, hoe de klossen over de zeebodem rollen en de garnalen verzamelen in de achterste zak. Zijn enthousiasme werkt aanstekelijk, want de passagiers luisterden geboeid.

Ondertussen zakt het mini-tuig in het water. De vangst wordt even later uitgestald in de grote bak midden op het dek: een mooi kijkje in het leven in de zee. Als ware vissermannen bestuderen we wat de vangst heeft opgeleverd: kleine scholletjes, krabben, gepantserde harnasvisjes en natuurlijk garnalen.

Ondertussen dobberen we langzaam richting een van de zandbanken. Daar liggen bijna zeventig zeehonden te relaxen na een dag zwemmen, eten en slapen.

Voor de Engelsmanplaat gaan we voor anker. Door het kniehogewater lopen we de plaat op. ,,Vroeger was dit een soort minischiereiland”, vertelt Allard. We struinen over de open vlakte terwijl we leren hoe lang zandwormen zijn, hoe de scheermesjes hier zijn gekomen, waar het zeewier voor wordt gebruikt, dat de Vlinderbalg is vernoemd naar de grote witte schelpen die je regelmatig op het

De ZK 9 ‘Antonia’ voor anker voor de Engelsmanplaat. Foto: Kuiken Creatie

VERBONDEN MET DE VISSERIJ

Eppo Lukkien (66) is Zoutkamper in hart en nieren. Opgegroeid in een varensfamilie was het voor hem vanzelfsprekend om na de mavo naar zee te gaan. Als jonge opstapper voer hij mee op verschillende schepen, waaronder de ZK 17 van Dirk Sloot, de ZK 11 van neef Vijko Lukkien en als palingvisser op de ZK 32 van Henk Buitjes. In 1981 kocht hij op zijn tweeëntwintigste zijn eigen schip: de ZK 22, voormalige TX 15. Drie jaar later verkocht hij het schip noodgedwongen om gezondheidsredenen.

Toch bleef Eppo nauw verbonden met het water. Hij voer nog enkele jaren als opstapper mee op de ZK 34 van Harry Bottema en voer nog een half jaar bij Rijkswaterstaat.

Daarna ging hij aan wal, waar hij werkte op de productieafdeling bij Heiploeg, visserijbedrijf Rousant, scheepswerf Welgelegen van Dries Bouma en als brug- en sluiswachter in Lauwersoog, Gaarkeuken en Groningen. In die tijd begon hij met vaartochten met het museumschip de ZK 4 ‘Albatros’ van het Vissermuseum Zoutkamp. Dit deed hij veertien jaar. Het bleef echter kriebelen om weer te vissen én de visserij te promoten.

Omdat vergunningen voor de ZK 4 uitbleven, koos hij voor zijn eigen koers en kocht negen jaar geleden de huidige ZK 9 ‘Antonia’. Het schip werd oorspronkelijk gebouwd als vrachtscheepje, maar later omgebouwd naar palingkotter onder WR 4, de latere TS 3.

De perfecte basis voor zijn eigen vaartochten. Inmiddels is Eppo met pensioen, maar hij doet nog steeds regelmatig rondvaartochten. Kleinschalig, persoonlijk en vol verhalen.

Wat hij het mooiste vindt? De glinstering in de ogen van mensen die ontdekken wat hier leeft, hoe de zee werkt en wat visserij werkelijk betekent. ,,We delen ons verhaal’’, vertelt Eppo. ,,En dat vind ik prachtig.’’

VISSERIJnieuws / 57

Met dankbaarheid voor de gunning en het vertrouwen in het afgelopen jaar, hopen wij u ook in het nieuwe jaar weer van dienst te mogen zijn.

Gezegende kerstdagen Geloof hoop en liefdevol 2026

58 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

strand vindt, zo ook op deze plaat. En we zoeken kokkels. Deze spoelen we schoon aan boord wanneer we, met de ondergaande zon op de achtergrond, terugvaren naar de haven. Hoewel dit natuurgebied als Zoutkampse bijna in mijn achtertuin ligt, pik ook ik elke tocht weer nieuwe dingen op.

SPECIAL

Het uitzicht over visserijhaven Lauwersoog vanaf het dakterras van het WEC.

OPEN BLIK De thuishaven van de ZK 9 is Zoutkamp, maar in de zomermaanden heeft hij een vaste ligplek in de visserijhaven op Lauwersoog. Tegenover de steiger ligt het nieuwe Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC), dat afgelopen april is geopend. Ook het WEC is een verhalenverteller. Het is opgezet ter promotie van het Waddengebied en als nieuwe locatie voor de voormalige zeehondencrèche in Pieterburen.

Tijdens mijn tijd als schoolgaande leerde ik objectief naar bepaalde onderwerpen te kijken voordat ik er een mening over vorm. Dit mocht ik weer oefenen tijdens een bezoek aan het WEC. Vader Lammert ging mee als referentiekader en ook met een open blik. Met genoeg meningen en vooroordelen van anderen op zak stapten we het WEC binnen.

BELEVING VAN HET WAD Het startpunt is de film ‘Silence of the Tides’ door regisseur Pieter-Rim de Kroon. Daarna kun je alleen maar denken: dit gebied moeten we behouden. Maar hoe? Daar wordt geen concreet antwoord op gegeven. In plaats daarvan krijg je als (kritische) bezoeker de ruimte om hier je eigen mening over te vormen. We wachten af wanneer we in de tunnel zouden

Gasten van de ZK 9 ‘Antonia’ lopen door het ondiepe water de Engelsmanplaat op.

Foto: Kuiken Creatie

VISSERIJnieuws / 59

Dwarshelling••Scheeps-/motorreparatie Scheeps-/motorreparatie •• Botenstalling Dwarshelling Jachtenstalling NIEUWE GENERATIE WERKSCHEPEN MULTIPRO 1250

wenst haar leden en overige Nederlandse vissers

Eemskanaal ZZ 70a, 9936 AP Farmsum/Delfzijl Website: www.scheepswerfdelfzijl.nl • Email: info@scheepswerfdelfzijl.nl

Fijne feestdagen en een bruisend 2026 CONCEPT MUTLIPURPOSE FISHINGVESSEL 1900 - 2.0

Eemskanaal ZZ 74, 9936 AP Farmsum/Delfzijl Website: www.scheepswerfdelfzijl.nl • E-mail: info@scheepswerfdelfzijl.nl

GEZEGENDE KERSTDAGEN

en een

VOORSPOEDIG NIEUWJAAR. Goede vangst en steeds een behouden thuiskomst!

COÖPERATIEVE PRODUCENTENORGANISATIE URK U.A.

FIJNE KERST EN EEN GEZOND 2026

WWW.KOOIMANMARINEGROUP.NL KOOIMAN MARINE GROUP | LINDTSEDIJK 84 | 3336LE ZWIJNDRECHT THE NETHERLANDS | (T) +31 (0)78 61 00 477

WWW.SNIJDERBV.EU 60 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

Onderdeel van de tentoonstelling in het WEC waar onder andere het gevaar van microplastic op het zeeleven wordt weergegeven.

belanden waarin duidelijk wordt gemaakt: de visserij is slecht voor de zee (en de zeehonden). Dat kwam niet.

De uitleg blijft algemeen en breed, net zoals de belofte van het WEC: ‘’Het WEC zet zich in voor een gezonde Waddenzee.

Wij willen jou en iedere bezoeker de waarde van dit gebied laten ervaren. En die waarde is persoonlijk voor iedereen’.

Dat is de rode draad door de hele tentoonstelling. Het wordt gesteld als feit dat er verschillende gebruikers zijn van het Waddengebied: bewoners, recreanten en mensen die hier hun brood verdienen. Er wordt gefocust op de juiste balans vinden tussen deze gebruikers en de natuur in het Waddengebied.

WEINIG VISSERIJ De visserij blijft bijna onbenoemd. Er wordt kort aandacht besteed aan de druk op de palingpopulatie en welke aanpassingen hiervoor zijn gedaan in de visserij: aangepaste fuiken per seizoen en het visverbod in het seizoen wanneer de paling richting de Sargassozee vertrekt.

Daarnaast worden verschillende obstakels benoemd voor het onderwaterleven zoals microplastic, spookvisserij en verstoring door onder andere scheepvaart. Er worden verschillende (mogelijke)

SPECIAL

Samen met vader Lammert Bolt naar het nieuwe Werelderfgoedcentrum Waddenzee op de haven van Lauwersoog.

Het Werelderfgoedcentrum Waddenzee.

Foto: Karla Bolt

verbeteringen genoemd en als bezoeker wordt je gestimuleerd hierover je eigen mening te vormen. Bijvoorbeeld door een interactief testpanel en audioverhalen van verschillende gebruikers van het Waddengebied.

We sluiten ons bezoek af met een kijkje bij de zeehonden. Ogenschijnlijk schattig en onhandig, maar als roofdieren ware jagers.

GEMISTE KANS Het WEC verwacht jaarlijks zo’n 100.000 bezoekers te ontvangen. Daarmee hebben ze de potentie om een belangrijke stem te zijn in het uitdragen van de rol van de visserij in het Waddengebied.

Bovendien biedt de huidige tentoonstelling volop ruimte om dit verhaal uit te

breiden. Niet alleen over de visserij zelf, maar ook over de ontwikkelingen binnen de sector en de innovaties die bijdragen aan het behoud van het Waddengebied.

Voor de natuur, de mensen die ervan willen genieten én de vissers die afhankelijk zijn van dit gebied.

Zoals in het WEC ook meerdere keren wordt benoemd: de natuur verandert, het Waddengebied verandert. En zo verandert ook de visserij en de maatschappij. Daarin moeten ook wij meebewegen. Dat vraagt om inzet vanuit de politiek, vissers en de vertegenwoordigers van de visserijsector.

Daarom zou ik het liefste zien dat deze laatste groep en het WEC nog eens van gedachten gingen wisselen over de rol van de visserij in het Waddengebied en hoe dit beter kan worden uitgedragen.

Ook de visserijhaven Lauwersoog is volop in beweging. Niet alleen op economisch vlak, maar ook op het gebied van toerisme en beleving. Zou het niet geweldig zijn als deze partijen samen met de vertegenwoordigers van de visserij met elkaar om tafel gaan om te kijken hoe ze elkaar kunnen versterken en daarmee ook het beeld en de beleving van de visserij?

Emma Bolt

VISSERIJnieuws / 61

Laat het Wonder van kerst Je hart vullen met hoop Veel gezondheid & liefde in 2026 TECHNIEK | CONTROL SYSTEMS

De ESB Group wenst u gezegende kerstdagen en een voorspoedig 2026.

De Elburger Scheepsbemiddeling B.V. J.P. Broekhovenstraat 28, 8081 HC Elburg 0525 681101 info@esbship.nl www.esbship.nl

Merry Christmas & Happy New Year R.J. van der Ploeg 06-22415195 www.rousant.nl VISSERIJnieuws / 63

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

SCHEVENINGEN - Pinken afkomstig uit onder andere Katwijk en Scheveningen zeilden elk najaar naar de Engelse wal om haring te vangen. Behalve vissen laten historische verslagen uit de achttiende en begin negentiende eeuw zien dat vissers van de Zijde niet vies waren van smokkelen.

Maar soms toonden ze ook lef op een ander niveau, zo blijkt uit een opgetekend verhaal van de hand van Scheveninger Piet de Graaf over zijn betovergrootvader ‘schipvisser’ Jacob den Heijer (1821-1906).

Verlaten Portugese schoener in 1849 geborgen

Scheveningers tonen lef bij late visserij op Engelse walharing P inken, ter grootte van elf tot veertien meter, visten in het najaar op steurharing¹ voor de Engelse wal ter hoogte van Lowestoft en Great Yarmouth.

64 / VISSERIJnieuws

Die haring werd aan boord gesteurd om ’m goed te kunnen conserveren, en na aanlanding gereed gemaakt voor de rokerij.

De vissers van de Zijde, de kust vanaf Hoek van Holland tot en met Huisduinen,

hadden in 1849 nog geen toestemming om haring te kaken. Dat was voorbehouden aan de Maassteden en dat monopolie werd pas in 1857 opgeheven.

Desalniettemin duurde het tien jaar alvo-

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Een schilderij van een Scheveningse pink (schilderij: Philip Sadée 1837 – 1904).

Een voorbeeld van een driemastschoener.

nengebracht in Lowestoft, terwijl het schip vlakbij Yarmouth was vastgelopen. Het antwoord op deze vraag ligt voor de hand als je weet dat de Engelse vissersboot die assistentie verleende uit Lowestoft kwam.

Het was een kwestie van gemak.

rens de Scheveningers het kaken oppakten.

Daarna heeft het vissersdorp zich rap ontwikkeld. De visserij op steurharing startte in oktober en duurde tot medio december met soms een uitloop naar februari. In 1849 waren de vangsten van haring goed.

Beter dan het jaar ervoor en de haring was bovendien groter van stuk.

PORTUGESE SCHOENER Hoewel de meeste Scheveningse pinken al op het strand lagen, was de ‘Vrouw Maria Pronk’ van reder Bastiaan Pronk Wzn nog niet gearriveerd en familie van de opvarenden begon zich zorgen te maken.

De reder was waarschijnlijk al wel op de hoogte van de bijzondere situatie waarin stuurman Jacob den Heijer² en zijn bemanning zich bevonden. Wat was er gebeurd?

Vlak voor de Engelse oostkust trof stuurman Jacob den Heijer een Portugese schoener aan, de ‘Dois Irmaos’, zonder enige bemanning. Achteraf bleek het schip op weg te zijn van Hamburg naar Lissabon, maar was vastgelopen op een bank, vlakbij Yarmouth³. De bemanning, inclusief kapitein Joaquim Jose de Souza, was met

een sloep naar de kust geroeid. Samen met de Engelse vissersschuit ‘The Planet’, met schipper Richard Butcher, bracht Jacob den Heijer de schoener tot voor Lowestoft.

Daar werd de schoener op 6 december 1849 door een stoomboot binnengesleept.

VEEL ONDIEPTEN Diezelfde dag gaven Richard Butcher en Jacob den Heijer een verklaring af over de berging bij de ‘Receiver’, de Engelse equivalent van de Nederlandse ‘strandvonder’, en zij droegen de Portugese schoener aan hem over. Ondertussen had ook de Portugese kapitein zich gemeld bij de autoriteiten, maar dan in Yarmouth.

Voor de kust van Suffolk en Norfolk bevindt zich het gebied waar werd gevist op steurharing. De belangrijkste vissersplaats was Yarmouth en volgens het krantenbericht is de Portugese schoener anderhalve mijl voor deze plaats op een bank gelopen. In figuur 3 zijn banken getekend en de waterdiepte in vadems (1,8 m).

Duidelijk is dat er veel ondiepten zijn.

Een vraag die opkomt bij het bekijken van de kaart is waarom de schoener is bin-

UITBETALING In veel Nederlandse kranten werd het avontuur beschreven⁴. In het betreffende artikel wordt ook nog vermeld dat de lading van de schoener onder andere bestond uit boter, kaas en wijn en dat volgens Engelse wetten aan de Scheveningse vissers een aanzienlijke beloning zou moeten worden uitgekeerd, bestaande uit een gedeelte van de waarde van lading en schip.

Het was te begrijpen dat met het aangeven van het ‘gevonden’ schip en de goederen, tot aan de uitbetaling door de eigenaar, veel tijd gemoeid was. De Engelse wet van 1846 stelt dat het schip en de lading in verzekerde bewaring moesten worden gesteld bij de strandvonder totdat de bergers en hun helpers op een redelijke wijze zouden zijn gecompenseerd voor de hulp en bijstand of daarvoor een waarborg zou zijn verstrekt.

BERGINGSLOON Als de berger en de eigenaar het niet eens konden worden, dan zou de berger een geschreven schuldvordering indienen bij de eigenaar of diens vertegenwoordiger waarna de vrederechter binnen 48 uur zou beslissen over de hoogte van de schuld-

VISSERIJnieuws / 65

Wij liggen met de nieuwbouw op koers voor een krachtige nieuwe toekomst en wensen u een gezegende kerst en een fantastisch 2026

DIEPVRIES URK 2.0

66 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

Details uit een zeekaart van 1830 National Archives.

Schema van afstamming waarop te zien is dat de moeder van Piet de Graaf een achterkleindochter is van Jacob den Heijer.

vordering. Als de vordering het bedrag van 200 Britse pond zou overstijgen of als partijen het oneens zouden blijven, dan moest de Hoge Raad van Admiraliteit om arbitrage worden gevraagd.

De wet bevatte allerlei waarborgen dat het bergingsloon zou worden betaald, maar de gehele procedure zou tijd gaan kosten.

Pas op 29 januari 1850 werden de advocaten van de bergers en die van het verzekeringsbedrijf te Hamburg het eens over de uit te betalen som geld, 1.285 Britse ponden. Hoe dit geld is verdeeld over de bergers is onduidelijk.

BETOVERGROOTVADER In een krantenartikel staat opstapper Robert Bailey als voorbeeld van bedragen die zijn uitgekeerd na de berging van de schoener. Hij is voor 10 shilling en wat vis gedurende 14 dagen ingevallen voor een zieke visser van de Engelse vissersschuit ‘The Planet’. Deze Robert kreeg nu 22 pond uitgekeerd, het 40-voudige, en dat is vermoedelijk de uitkering geweest aan elk bemanningslid, behalve de schippers⁵. Een ruwe berekening wijst uit, dat schipper Jacob den Heijer’s deel vermoedelijk lag tussen 350 en 450 Britse ponden, omgerekend naar Nederlands geld tussen de 4.200 en 5.400 gulden⁶. Vandaag zou een bedrag tussen 46.000 en 59.000 euro dezelfde koopkracht hebben als het bergingsloon van Jacob toen⁷.

Genoemde Jacob den Heijer was de betovergrootvader van Pieter de Graaf, maar jammer genoeg is De Graaf in de familie geen verhalen tegengekomen over grote sommen geld die waren uitgekeerd. Wel kreeg Jacob den Heijer een bijnaam, ‘de schipvisser’. In het schema hieronder is de lijn van afstamming te zien.

Pieter de Graaf zijn grootvader was dus een kleinzoon van Jacob den Heijer.

MONSTERROL De Engelse ‘Wrecks and Salvage Act van augustus 1846’ schrijft voor dat de bergingsvergoeding zou worden uitbetaald aan de personen die daadwerkelijk betrokken waren bij de berging of aan hun vertegenwoordigers, dus niet aan de eigenaar van het schip.

Dat doet de vraag rijzen of ook de rederij recht zou hebben op een financiële vergoeding, want de berging was uitgevoerd met het schip waarvan de rederij de eigenaar was. Zou daarom de reder kunnen meeprofiteren van de uitkering aan de bergers? Dat zou moeten zijn geregeld in de bepalingen behorend bij de monsterrol.

In een monsterrol uit de jaren 90 van de 19e eeuw is echter niets te lezen over bergingsloon. Wel moest het bestuur van de redersvereniging zich uitspreken over eventueel voorkomende verschillen van mening tussen reder en ondergeschikte. Duidelijker is een monsterrol uit de jaren 30 van de 20e eeuw. Daar stond vermeld dat de schepelingen tezamen 40% genieten van het bergloon, na aftrek van alle kosten en schade. De rederij beslist over al dan niet procederen en arbitrage.

W.M. den Heijer ¹ ²

³ ⁴ ⁵ ⁶ ₇

De steurharing is aan boord gezouten, ongekaakte haring, die meestal wordt gerookt en dan als bokking wordt verkocht.

Jacob den Heijer *Scheveningen 15.9.1821, ald. 5.10.1906, zoon van Jacob den Heijer en Jacomijntje Keus, tr. Den Haag 17.7.1844 Eva de Graaf, * Scheveningen 17.3.1820, ald. 15.1.1903 Shipping and Mercantile Gazette 8-12-1849, blz 3 van 8. In dit blad is het verhaal van de berging verduidelijkt.

Ook de Nederlandse Staatscourant van 23-12-1849.

Norfork Chronicle 2 februari 1850, blz 3 van 4 via website findmypast.co.uk (British Newspapers) Volgens de wisselkoers 1 : 12, vermeld in Nederlandse kranten uit eind 1849, via Delpher.com.

Berekend op de website van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, https://iisg.amsterdam

VISSERIJnieuws / 67

Wij wensen u fijne feestdagen en kijken uit naar een prettige samenwerking in 2026

68 / VISSERIJnieuws

Bedankt SL2 Welkom SL22

wenst u een voorspoedig 2026 en een behouden vaart

Actief inspelen op markttrends

Jack Verkamman

Sr. Vermogensspecialist DSI / Financieel Planner Partner bij Duisenburgh Nederland

0297275.pdf 1

15-5-2024 15:55:59

VISSERIJnieuws / 69

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

Schelp- en schaaldierbolwerk Yerseke steeds populairder

Nathalie krijgt als gi YERSEKE – Of ze het leuk zou vinden om rondleidingen door Yerseke te geven?

Nathalie Koert - Van der Endt aarzelde heel even toen ze die vraag twee jaar geleden kreeg, maar inmiddels is ze een doorgewinterde gids, die veel van haar kennis en ervaring in de sector kan doorgeven aan de leergierige bezoekers. Wat maakt dat zo mooi?

De gids zelf in waadpak in WaterdunenBreskens.

Groep in waadpak bij kweektafels.

70 / VISSERIJnieuws

,,Hoe slaapt een oester? Hoe zwemt een kreeft? Hoe krijg je baby-mosselen?

De bezoekers die een rondleiding door Yerseke boeken zijn ontzettend geïnteresseerd in het onderwaterleven van de Oosterschelde.

over de oesterputten en de havens van Yerseke. De oesterputten zijn uniek voor Nederland en de verhalen die we er over kunnen vertellen zijn eindeloos. Het is leuk om mensen een inkijkje te geven in een wereld die ze niet kennen.

WELKOM OP ‘YESE’ Die bezoekers variëren enorm. Van bussen met oude mensen die een dagje Zeeland doen, tot jonge mensen die heel graag meer willen weten over de oester die ze sinds kort lusten, of chef-koks die graag bijgespijkerd willen worden over alles wat de Zeeuwse zee te bieden heeft.

Mijn collega-gidsen en ik vertellen er graag over.

Het is de start van een rondleiding

OESTERS RAPEN Als ik vraag hoe oud een consumptiewaardige oester is, krijg ik antwoorden van vier maanden tot twintig jaar. Het is dan zo leuk om hen mee te nemen in het verhaal van de oester. Om te laten zien dat je zelfs kunt tellen hoe oud een oester is, en dat het kweken ervan veel kennis en kunde vraagt. En dat de smaak van een oester wordt bepaald door het water waarin hij opgroeit.

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

ds de leukste vragen

Heel soms is er een kreeft met eitjes die de show steelt.

Oesters rapen met een groep.

Steeds meer groepen trekken er met laarzen en emmers op uit om zelf oesters te zoeken. We leren ze ook graag hoe je op een veilige manier oesters opent, waar je op moet letten, welk mesje je gebruikt en of zo’n dure maliënkolder-handschoen echt nodig is. Natuurlijk wordt er ook regelmatig geproefd.

Er zijn inmiddels ook zogeheten ‘experience-tours’, waarbij je met een boot naar de tafelkweek van oesters vaart en daarna met waadpak de Oosterschelde ingaat. Het is fantastisch om te zien hoe mensen daarvan genieten, en hoe bijzonder ze het verhaal van de oester vinden.

KREEFT EN MOSSELEN Tijdens de rondleiding vertellen we

over het verschil tussen de Zeeuwse en de Canadese kreeft en laten we beide in levenden lijve zien. Veel mensen vinden het fascinerend dat een kreeft uit zijn pantser kruipt om te kunnen groeien. We leggen uit dat er strenge voorwaarden zijn voor het vangen ervan, en dat er maar een paar maanden per jaar op deze delicatesse gevist mag worden. Als ik er eentje optil en hij slaat met zijn staart, zie je meteen hoe een kreeft zich zwemmend voortbeweegt. En natuurlijk: nog even samen op de foto met een kreeft, dan is het plaatje compleet.

Al wandelend langs de havens vertellen we over de mosselschepen, het mosselmannetje en de mosselveiling. Vanaf de kant zie je de bakens van de verwaterper-

celen staan, een mooi aanknopingspunt om te vertellen over de natte pakhuizen in de Oosterschelde en de werking van de veiling. Veel van de kleine mosseltjes worden geboren in de Waddenzee en groeien vervolgens verder op in de Oosterschelde en mogen zich dan Zeeuws noemen.

ERVARING Yerseke wordt steeds populairder. Dat zie je aan het aantal bezoekers én het groeiende aantal gidsen. Bijna twee jaar geleden werd ik gevraagd om zelf gids te worden. Of ik het niet leuk zou vinden om mijn kennis te delen? Aanvankelijk aarzelde ik: ik had weinig tijd en spreek niet veel talen. Maar met een achtergrond als vissersvrouw (Ben van der Endt – YE

VISSERIJnieuws / 71

Tijdbesparend · Kwaliteits uien · Lange houdbaarheid

STOP MET SNIJDEN

WIJ HUILEN VOOR U EST. 1947

❚ ❚ ❚ ❚ ❚ ❚

www.smitsuien.nl www.molfreshfood.nl

Ontwerpen van o.a. visserijschepen, motorjachten, sleepboten, passagiersschepen Het maken van diverse berekeningen zoals: stabiliteitberekeningen, lekberekeningen, sterkteberekeningen Bouwbegeleiding in binnen- en buitenland Adviezen Taxateurs van jachten en schepen Bemiddeling bij aan- en verkoop van schepen

Wij wensen een ieder Prettige Kerstdagen en een gelukkig en gezond 2017 www.hermanjansenbv.nl

72 / VISSERIJnieuws

Prettige kerstdagen en een voorspoedig 2026

Galgeriet 4b 1141 GK Monnickendam T +31 (0)299 651941 F +31 (0)299 652352 E kantoor@hermanjansenbv.nl

Kerst & Nieuwjaar

Een groep kinderen van basisschool De Parelmoer in Yerseke.

SPECIAL

Uitleg aan een groep senioren.

6) en ervaring bij het Mosselbureau wist ik al veel van de sector. Het contact met mensen, het buiten zijn en werken aan de waterkant gaven de doorslag, en ik doe het nu met heel veel plezier. Het meest bijzondere wat ik meemaakte was toch wel een huwelijksaanzoek tijdens een rondleiding. Dat maak je niet zo heel vaak mee.

Ik vind het belangrijk om dit positieve verhaal over de visserij te vertellen. In de media is er vaak negatieve aandacht, terwijl we juist prachtige producten hebben en gepassioneerde vissers, en er is al heel veel beheer en regelgeving waar de vissers zich aan moeten houden.

VERANDERING EN VERNIEUWING De afgelopen jaren kregen de jachthavens in Yerseke een opknapbeurt, niet alleen voor de veiligheid, maar ook om ze toegankelijker te maken voor bezoekers. Er ontstaan steeds meer initiatieven. Zo loopt er een vergunningsaanvraag om bed & breakfast-huisjes te bouwen op de oesterputten. Bezoekers kunnen dan straks wakker worden aan de Oosterschelde en ontbijten met een verse oester.

Het is natuurlijk de kunst om de balans tussen visserij en toerisme te behouden, maar voor nu is het nog goed in evenwicht.’’

Nathalie Koert-van der Endt Oesters proeven na een rondleiding.

VISSERIJnieuws / 73

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

De ramp met de O 202 Pelagus

Leven en dood op

OOSTENDE – De Belgische IJslandvaart blijft tot de verbeelding spreken. Toen de Britten al lang en breed uit de IJslandse wateren waren weggejaagd, mochten de Belgische vissers hier nog blijven vissen. Het was een hard bedrijf, en soms ging het heel erg mis. In twee in eigen beheer uitgegeven ‘egodocumenten’ schetst oud-IJslandvaarder Laurens Maertens ‘het echte leven’ aan boord van de laatste Vlaamse IJslandvaarder O 129 ‘Amandine’ en tekent hij het verhaal op van opvarende Bart van Gulpen over de ramp met de O 202 ‘Pelagus’ in januari 1982, waarin ook de ‘Amandine’ een rol speelt.

Oud-IJslandvaarder Laurens Maertens deelt verhalen over de visserij met lezingen en het uitgeven van boekjes.

74 / VISSERIJnieuws

O

p IJsland, op het eilandje Heimaey, herinnert een gedenksteen aan de ramp in januari 1982 met de O 202 ‘Pelagus’, waarbij vier dodelijke slachtoffers vielen: de Belgische opvarenden Patrick Maas en Gilbert Stevelinck en twee IJslandse redders. In ‘De laatste golf van de Pegasus’ vertelt Bart Gulpen (geboren 1964) over de laatste 48 uren van deze Vlaamse IJslandvaarder.

De O 202 vertrok donderdag 7 januari 1982 vanuit Oostende voor een reis naar de visgronden zuid van IJsland. Gulpen en Stevelinck waren de twee ‘scheepsjongens’ aan boord, aankomende vissers die het vak nog moesten leren. Op dinsdag 19 januari was er een ontploffing in de machinekamer; de achtste cilinder had het begeven. Het was het begin van een drama.

Collega IJslandvaarder ‘Amandine’ werd opgeroepen om de ‘Pelagus‘ te slepen naar de haven van Heimaey, een van

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

de IJslandvaart

Toen de O 202 ‘Pelagus’ op de rotsen was gelopen kwam een grote reddingsactie op gang.

Als een van de laatsten werd scheepsjongen Bart van Gulpen van boord gehaald, uitgeput en onderkoeld.

gered werd, maar ook hoe twee van diens maten – Patrick Maas (geboren 1962) en Gilbert Stevelinck (geboren 1965) - het niet overleefden. Bij het zoeken naar mogelijke overlevenden kwamen ook twee IJslandse redders, Hannes K. Óskarsson (geboren 1957) en Kristján Víkingsson (geboren 1949), om het leven op de in stukken geslagen ‘Pelagus’. Het lichaam van Patrick Maas is nooit teruggevonden, Gilbert Stevelinck werd begraven in Nieuwpoort.

de Vestmannaeyar Eilanden en het enige bewoonde, voor de zuidkust van IJsland.

Bij het voorbereiden van de sleep raakte een matroos van de ‘Amandine’ gewond aan zijn hand. Hij werd eerst aan wal gezet op Heimaey voor medische behandeling, waarna terug werd gestoomd naar de vleugellamme ‘Pelagus’.

Bart Gulpen bleef nog enkele jaren varen op IJsland, maar besloot in 1987 toch dichter bij huis te blijven vissen.

Hij monsterde aan op de O 118 ‘Dandy’.

Maar opnieuw was het lot hem niet gunstig gezind. De O 118 werd in Het Kanaal aangevaren door een vrachtschip, en Gulpen werd bij de aanvaring overboord geslingerd. Al onderkoeld kon hij gelukkig net op tijd in het reddingsvlot getrokken worden.

Toen de sleep uiteindelijk midden in de nacht bij de haven van Heimaey aankwam, werd door de havenmeester te kennen gegeven dat een sleepboot pas bij het eerste licht beschikbaar zou zijn. Beide Vlaamse schippers besloten om niet te blijven wachten maar om zonder hulp en op eigen kracht de haven binnen te varen.

Het bleek een fatale vergissing. De sleep brak, de ‘Pelagus’ kwam op de rotsen terecht en werd een prooi van de breken-

de golven. Er kwam een reddingsactie op gang. Maertens verhaalt indringend hoe Gulpen uiteindelijk, de uitputting nabij,

Voor Gulpen was het duidelijk: ,,Voor mij was het welletjes geweest, de visserij kon mijn kloten kussen!’. Hij stapte over

VISSERIJnieuws / 75

PIET REDERT B.V.

Visserij artikelen - Oliehandel

Prettige feestdagen en voorspoedig 2026 Deltahaven 14, 3251 LC STELLENDAM Telefoon 0187-491896 / bram@pietredert.nl

Prettige feestdagen en een voorspoedig nieuwjaar.

Fijne feestdagen en een voorspoedig 2026

Schavicast levert een totaaloplossing voor uw schilderwerk.

Schavicast heeft meerdere specialismen, maar de belangrijkste is vakmanschap. En dat vakmanschap ziet u terug in onze uiteenlopende projecten.

Schavicast bv. - Meester Snijderweg 14 - 3251 LJ Stellendam 0187 493 460 - info@schavicast.nl - www.schavicast.nl

De Laan 125, 9981 GN Uithuizen • M. 06-53231120 • T 0595-432840 E info@koeltechnieknoord.nl • W www.koeltechnieknoord.nl

B.V.

PRETTIGE KERSTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG 2026 76 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

naar de baggersector, waar hij nog steeds werkzaam is.

HERINNERINGEN DELEN Laurens Maertens (63) monsterde in 1977 aan op de visserij en was IJslandvaarder van 1979 tot 1985. De ramp met de ‘Pelagus’ maakt hij van zeer nabij, bijna als oogetuige mee, als opvarende van de IJslandvaarder O 81 ‘John’, die op dat moment op enkele mijlen van de ramp lag. Door de O 81 werd ook het lichaam van Stevelinck naar Oostende gebracht. In 2002 kwam hij aan de wal en ging werken als ‘onderhoudstechnieker’ in een school.

De laatste jaren doet Maertens veel vrijwilligerswerk, bekwaamt zich als schrijver en werkt ook in de horecazaak ‘Decierk’ van Willy Versluys, de laatste reder van de O 129 ‘Amandine’. Over zijn visserijjaren vertelt Maertens graag en veel, met kleurrijke details, onder meer bij voordrachten, zoals deze maand voor het Navigo Visserijmuseum in Oostduinkerke.

Ook met de twee persoonlijke documenten die hij heeft uitgegeven wil hij zijn herinneringen aan zijn visserijjaren graag delen met mensen die de zee liefhebben en beminnen. Een derde boekje is in de maak.

Met de boekjes krijgt men een beeld van ‘het echte leven’ aan boord van een IJslandvaarder, van het klaarmaken voor vertrek en wat je zelf allemaal mee moest nemen, tot en met de thuiskomst na (meestal) 18 dagen op zee.

Er kwamen tonnen ijs aan boord om de kabeljauw vers te houden. Er waren nog geen koelkasten aan boord, en alleen in het visruim kon bederfelijke etenswaar nog een tijdje goed gehouden worden op het ijs. Gewoonlijk vertrokken de schepen op donderdagmorgen en kwamen ze ruim twee weken later op een zondag aan, op tijd voor de maandagmarkt.

De reis naar IJsland, zo’n 1.100 mijl, duurde vier dagen. Dan begon het echte werk. Gevist werd rond de 100 meter diepte en trekken duurden 3-4 uur. Het was tien lange dagen vissen en de gevangen (rond)vis sorteren, gutten, wassen en ijzen. Met de winterdag was het bijna de hele dag donker, met de zomerdag altijd

licht. Met een visruim vol, 70 ton, kon een mooie besomming gemaakt worden.

De terugreis stond in het teken van herstelwerken. En op de dag van aankomst van enig ‘persoonlijk’ onderhoud, want het was wel zaak om er goed uit te zien bij thuiskomst (los van de niet te verbergen vermoeide wallen onder de ogen).

Eenmaal aangemeerd in Oostende begonnen vier dagen rust of voor met name de jongsten aan boord… vier dagen feesten. Cafés en andere verleidingen aan de wal waren er genoeg. En het loon werd nog cash uitbetaald… De vissers waren trots op hun harde leven op zee.

Ten opzichte van hun vrienden aan de wal hadden ze relatief veel te besteden, en ze deelden dat graag.

Gedenksteen op Heimaey, IJsland, ter herinnering aan de ramp met de O 202 'Pelagus' waarbij niet alleen twee Belgische opvarenden van de Vlaamse kotter omkwamen maar ook twee IJslandse redders, bewoners van het kleine eilandje met slechts een paar duizend bewoners.

De boekjes zijn niet verkrijgbaar in de winkel. Bij interesse kan men contact opnemen met Laurens Maertens via telefoon (00 32 468430154 of mail (lmaertens07@gmail.com).

VISSERIJnieuws / 77

FIJNE FEESTDAGEN

YOUR SHIP UNDER CONTROL De Waal Machinefabriek - Scheepstechniek WERKENDAM / +31 (0)183 50 18 11 / info@dewaalbv.nl

www.dewaalbv.nl

Wij zijn innovatieve machinebouwers, marktleidende leveranciers van duurzame vis- en verwerkingsketens voor de garnalenvisserij en eigentijdse staalverwerkers.

Drie generaties, één visie “Vooruitgang zit in alles wat we doen: van het materiaal dat we gebruiken tot de automatisering aan boord van onze machines. We zijn erop gebrand om de markt altijd een stap voor te blijven. Als de markt morgen toe is aan nieuwe ontwikkelingen en vooruitgang, zijn wij er klaar voor.”

Interesse in een van onze maatwerk diensten of machines?

FIJNE FEESTDAGEN 78 / VISSERIJnieuws

De Boer RVS info@deboerrvs.nl +31(0)515-543650

Stranwei 1a 8754 HA Makkum Nederland

Melle de Boer melle@deboerrvs.nl De Boer RVS

PRETTIGE FEESTDAGEN EN EEN VOORSPOEDIG NIEUWJAAR VISSERIJnieuws / 79

SPECIAL Kerst & Nieuwjaar

BRU 17 serveert lokale visproducten

Van onderzoeker n BRUINISSE - Net als veel mensen die de kaai van Bruinisse bezoeken trekt het vernieuwde visrestaurant BRU 17 ook de aandacht van Nico Laros.

Met de klok mee: Mosselkotters buiten de haven drooggezet voor onderhoud; Marifoon aan de wand met een stukje interieur; BRU 17 in volle vaart; Gerij van een oude vleetlogger en een kist met sint-jakobsschelpen.

D

e broers Leen en Willem van den Berge hadden na enkele verbouwingen en een verlenging in 1981 een snelle mosselkotter, de BRU 17 ‘Zeelandia’. Door zijn ranke vorm en 360 pk GM-motor was dit schip lange tijd het snelste vaartuig van de vloot. Opvallend was dat wanneer je de BRU 17 zag, ook de BRU 19 van de Keizer in de buurt was; ze deden veel samen. Ik weet nog dat zelfs hun mosselpercelen onder Texel, in de Balgen en het Oosterom pal naast elkaar lagen.

HABRAKEN In het gelijknamige restaurant wat tevens trekjes heeft van een visserijmuseum heb ik een gesprek met de eigenaar Niels Habraken, die samen met zijn vrouw Maria en 56 werknemers dit mooie bedrijf runt. Niels is een zoon van Kurt, die we nog kennen van Habraken-Vis bij de UFA-

80 / VISSERIJnieuws

Kerst & Nieuwjaar

SPECIAL

aar restaurateur Het restaurant met terras en rechts de viskiosk voor verse en gebakken vis.

Maria en Niels Habraken.

visafslag te Stellendam. ,,Vader had een goede band met Willem van den Berge, en toen we een naam zochten voor ons bedrijf vonden we het plaatselijke visserijnummer wel erg mooi en werd het BRU 17. De vrouwen van wijlen Leen en Willem hebben de zaak dertien jaar geleden geopend, dat was zeer emotioneel. Afgelopen winter hebben we groot verbouwd, daar is al over geschreven’’, vertelt Niels.

ONDERZOEK Tijdens ons gesprek weet Niels te vertellen dat we samen ongeveer 27 jaar geleden nog een week op de YE 42 ‘Anna Elizabeth’ mosselbanken hebben ingelopen in de Waddenzee. We sliepen toen door ruimtegebrek in een container die op het dek stond.

Niels liep toen stage bij het toenmalige RIVO in Yerseke. ,,Ik ben afgestudeerd van de opleiding Aquatische Ecotechnologie

en onder begeleiding van Aad Smaal was mijn eindopdracht: ‘Gevolgen van de toename van het Japanse oesterbestand in de Oosterschelde’.’’

Allereerst heb ik Niels een groot compliment gegeven voor de prachtige inrichting van de compleet vernieuwde zaak.

Wat een geweldige ruimte, sfeer en uitstraling heeft het gekregen! Dertien jaar geleden zijn ze zonder horeca-ervaring begonnen. En als je nu ziet wat er na hard werken staat, dan is een ‘petje af’ op zijn plaats.

KLANTEN VAN VER Niels vertelt dat ze uitsluitend werken met ‘lokale’ verse visproducten, waarbij de Noordzee ook onder lokaal valt. ,,Geen vlees, geen gamba’s of buitenlandse (kweek)vis. Hiermee zijn we absoluut onderscheidend.

Dat dit aanslaat blijkt. ,,Er komen klanten uit België en Rotterdam hier eten,

die dan weer terug rijden naar huis. Er is veel mond op mond reclame. We werken met een fijn team van medewerkers en dat merken de bezoekers ook.’’

QUAK EN OKKERSE De chef-kok is Jacob Quak, zoon van Martin, ex-schipper van de BRU 68.

Jammer dat zijn opa Wolfer Okkerse (BRU 68) dit niet meer mag meemaken, hij was vast een goede klant geweest. Wolfer hield van lekker eten!

En ja, als je er dan toch bent, loopt het water je niet in de mond, maar lijkt het wel of er een dikke vloed binnen stroomt.

Ik bestelde samen met mijn vrouw een pannetje gekookte mosselen. Voor ons was dat de eerste keer dit jaar en we genoten er ontzettend van.

Nico Laros (geschreven tijdens het bezoek aan de Visserijdagen Bruinisse)

VISSERIJnieuws / 81

ABN Amro Adri en Zoon ADS van Stigt Amfish BV Aquamossel-Triton V.O.F. Azur Seafood Boeg Nautic Scheveningen Borsch Duikservice Bouwvast Bouw en Ontwikkeling Brouwer Internationaal Transport C.A. Roeleveld Technisch Fabricagebedrijf C.J. Langbroek BV CIV Lauwersoog Coöperatie Westvoorn Stellendam Cornelis Vrolijk Visserij Maatschap BV Couperus CPO Urk Damen Shipyards Den Helder Danske Fiskeauktioner Dawsongroup Dayseaday BV De Boer Marine De Boer RVS De Flux De Maas BV De Waal BV Delta Isolatie Stellendam BV Diepvries Urk BV Duisenburgh Vermogensregie Verkamman Electroservice Urk B.V. EOC Onderlinge Schepenverzekering ESB Group Finco Energies Marine Gardec SDS n.v.

Garnalenafslag Zoutkamp Hamofa NL BV Heijsman Scheepsbouw Hoeben RDM BV Hoekman Shipbuilding Hydrau Constructie VOF Jansen Logistics Jansen Techniek Putten B.V. John P. de Wit Kalkman Scheepstechniek B.V. Kim Nederland Klinkenberg en Zn. Koeltechniek Noord Korf Vis Kotra Wagenparkbeheer Beheer B.V.

82 / VISSERIJnieuws

30 83 54 49 8 42 16 28 30 24 10 10 49 39 2 52 60 14 49 5 43 8 78 24 5 78 49 66 69 78 48 63 68 52 63 46 8 20 54 28 4 63 10 28 21 49 76 43 79

Kramer Fish BV Kramer Machines Kramers' Seafood Leeuwestein Scheepsinstallaties B.V. Lerøy Seafood Netherlands B.V. LGL Legal advocaten en mediators Live Seafood Louis Baes Repairs B.V. Lumacon Luteijn Hydraulics Marea Altra BV Mol Fresh Food Mulder Transport Neerlandia B.V. Noordzee International B.V. Northseafood Holland BV NOVA Oromar B.V. Parlevliet en Van der Plas B.V. Piet Redert B.V. Post Consultancy Profinis Quick Frozen Reintjes Benelux BvbA Schavicast B.V. Scheepsbouwkundig bureau H. Jansen Scheepssloperij Treffers BV Scheepstimmerbedrijf IJtama BV Scheepswerf Delfzijl Scheepswerf Gebr. Kooiman BV Scheepswerf van Duivendijk BV Schildersbedrijf K.J. Coenen en Zn Sea en Shore Electronics Sea Fresh BV Seacon Production B.V. Shipyard Van Laar BV Snijder Schilderwerken Spakenburg Paling Stellendamse Garnalen Pel Centrale Transportonderneming Merema Delfzijl B.V. Urker Vishandel J. Koffeman Urk-Export BV Van der Lee Seafish BV Van Gemert Scheepsschroeven BV Varo Energy Inland Bunkerservice B.V. VebaTrans Verduijn Techniek B.V. Visserijnieuws W.van der Zwan en Zn. BV

42 21 35 16 66 28 28 5 16 76 42 72 18 42 42 42 38 43 55 76 24 28 42 39 76 72 11 39 60 60 16 16 46 43 43 10 60 35 69 52 42 43 43 21 62 58 52 34 84

VISSEN VOOR VOEDSEL SINDS 1888

Pelagic species: • Blue whiting • Sardinella

• Silver smelt • Sardine

• Mackerel • Horse mackerel • Sprat • Herring • Sandeel

GEZEGENDE KERSTDAGEN EN EEN GELUKKIG 2026 Zeegevroren pelagische vis: • Blauwe wijting • Haring • Horsmakreel • Makreel • Zilver Smelt • Sprot • Sardine Postbus 82024, 2508 EA Den Haag. T (070) 354 54 66 info@wvanderzwan.nl | www.wvanderzwan.nl Postbus 82024, 2508 EA Den Haag. T (070) 354 54 66

wvanderzwan.nl