dzo bogata i w większości obejmuje zajęcia realizowane w sposób tradycyjny (naocznie). Oferta kursów e–learningowych jest zdecydowanie mniejsza, zwłaszcza jeśli chodzi o kształcenie w ramach edukacji formalnej, potwierdzonej świadectwem czy dyplomem. Powodów takiego stanu rzeczy jest zapewne kilka. Do najważniejszych należy brak pełnego uregulowania prawnego, dotyczącego statusu szkoleń on–line, rozliczania czasu pracy nauczycieli czy e–świadectw.5 Jedno z ostatnich rozporządzeń MNiSW określa ilość możliwych godzin (do 60% ogółu) realizowanych za pomocą technik i metod kształcenia zdalnego dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych,6 co jest zapewne dużym krokiem naprzód, ale jeszcze wymagającym dopracowania innych ważnych organizacyjno–prawnych aspektów kształcenia on–line w Polsce. Przegląd dostępnych w Internecie ofert e–learningowych dla nauczycieli pozwala wyodrębnić różne typy szkoleń. Jednym z nich są pakiety zawierające treści z zadaniami do wykonania, ćwiczeniami i formami sprawdzającymi. To w pewnym sensie unowocześniona wersja wspomnianego nauczania programowanego, opracowana w wersji elektronicznej i umieszczona w Sieci. Ten typ edukacji przez Internet kierowany jest do jednostki, która pracując indywidualnie w dowolnym czasie i tempie, w ramach edukacji nieformalnej może poszerzać swoje kompetencje. Słabą stroną omawianej grupy szkoleń jest przede wszystkim koncentracja na treściach oraz brak interakcji z innymi uczącymi się. Przykładem omawianej grupy szkoleń on–line jest chociażby oferta bezpłatnych (co jest niewątpliwie ich zaletą) kursów dostępnych na stronie Centralnego Ośrodka Kształcenia Nauczycieli w Warszawie.7 Drugą grupę stanowią szkolenia, kursy i studia podyplomowe, które wykorzystują platformy e–learningowe, ale raczej jako medium wspomagające i uzupełniające, aniżeli zastępujące realne środowisko uczenia się. Zatem ilość godzin i cele zajęć zgodnie z programem realizowane są naocznie, natomiast platformy e–learningowe pełnią w tym przypadku rolę drugorzędną. Najczęściej służą umieszczaniu materiałów edukacyjnych przez prowadzących zajęcia. Wykorzystywane są także jako tablica informacyjna, zawierająca najważniejsze terminy, plan zajęć i inne kwestie organizacyjne. Często platformy e–learningowe stanowią także wirtualne miejsce dyskusji prowadzonych przez słuchaczy i wykładowców, które ponadprogramowo toczone są poza obowiązkowymi zajęciami. Jednym z licznych przykładów, wykorzystujących platformę e–learningową (w tym przypadku Moodle) w ten właśnie sposób są studia podyplomowe dla nauczycieli (Technika z Wychowaniem Komunikacyjnym, Organizacja i Zarządzanie Instytucjami Oświatowymi, Przedsiębiorczość z Doradztwem Zawodowym) prowadzone przez Instytut Inżynierii Zarządzania Politechniki Poznańskiej we współpracy z niepubliczną placówką SDKN Markus. Trzecią grupę stanowią takie szkolenia, które realizowane są w systemie komplementarnym, czyli blended learning, gdzie część zajęć wynikająca z programu organizowana jest stacjonarnie, część z kolei on–line. W tej grupie wykorzystanie możliwości platform e–learningowych jest zdecydowanie większe, a uzyskiwane wyniki kształcenia mogą być nawet wyższe niż w kształceniu tradycyjnym.8 Jako egzemplifikację systemu mieszanego można przywołać inicjatywę, w wyniku której przeszkolono 1200 nauczycieli z całej Polski na studiach podyplomowych Kształcenie na odległość w ramach projektu Przygotowanie kadry do prowadzenia kształcenia ustawicznego na odległość. Projekt był realizo– wany przez 6 ośrodków akademickich, w tym przez Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Zajęcia na studium odbywały się w trybie naocznym, jak i z wykorzystaniem platformy e–learningowej, co pozwoliło przyszłym jego absolwentom pełniej zapoznać się ze specyfiką pracy w tym systemie.9 Niewątpliwą zaletą tej formy jest zwiększenie efektywności zarządzania czasem nauki oraz przede wszystkim możliwość uczenia się w interakcji z grupą. Ten typ szkoleń e–learningowych wychodzi także naprzeciw współczesnym 5 W. Zawisza, Studia podyplomowe przygotowujące nauczycieli do kształcenia na odległość, Kraków 2008, http://www.ap.krakow.pl/ptn/ ref2008/zawisza.pdf [04.03.2009]. 6 Rozporządzenie MNiSW z dn. 9.05.2008. 7 Koniec bariery odległości. E–learning w CODN, http://e–learning.codn.edu.pl/index.php [04.03.2009]. 8 J. C. Moore, Sloan–C Five Pillars of Quality Online Education 2002, http://www.sloanconsortium.org/publications/books/qualityframework.pdf, [18.10.2008] lub P. Rovai, H.M. Jordan, Blended Learning and Sense of Community: A comparative analysis with traditional and fully online graduate courses, „The International Review of Research in Open and Distance Learning”, Vol. 5, No 2, 2004. za: J. M. Miszke, Przeszkody, powody i utracone korzyści. E–nauczanie w polskich uczelniach wyższych, http://www.e–edukacja.net/piata/referaty/sesja_IV/29_e–edukacja.pdf [04.03.2009]. 9 W. Zawisza, op.cit.
51